Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Uy!
Kumusta?
Tingnan n'yo. Nandito tayong lahat!
Nandito tayong lahat! Exciting naman!
Grabe.
Nandito tayo ngayon sa napakagandang Vivian Beaumont Theater
sa Lincoln Center, na isa sa mga Lincoln center sa Lincoln Center.
At binabati kita sa paghahanap ng tama.
Masaya akong nandito kayo.
"The New One" 'yong huling show ko doon lang banda ginanap.
Nanood ka.
At 'yong show na 'to naman, "The Old Man and the Pool."
No'ng 2017 nagpa-annual check-up ako,
na kinatatakutan ko kasi marami akong pre-existing conditions,
na tinatawag kong "conditions" dahil existing na.
Pag nangyari 'yon, lahat ay pre,
maliban kung nangyari 'yon habang papunta ako sa check-up.
May listahan sila, di ba?
Bibilugan ko lahat, maliban do'n sa buntis.
Pero...
44 na ako ngayon.
Habang tumatanda ako, 'yong gamit sa opisina ng doktor ko, akala ko dekorasyon...
may silbi pala.
Ito, halimbawa. Yong doktor ko, si Dr. Walsh pinahipan sa 'kin 'yong tubo.
Pulmonary test pala, tapos may bola sa tubo,
katulad ng pag-ihip ng kandila, kaya tinawag ko itong Birthday Cake Test.
Malalaman mo kasi kung ilang birthday cake ka na lang.
Tapos... Ayun nga. Nalaman ko. Gumanito ako...
Nakatingin siya sa screen, sabi, "Gawin mo na."
Tapos... Tama, ginawa ko nga.
Kailangan kong sabihin sa kanya.
Sabi ko, "Tapos na," sabi niya, "Ulitin mo."
Kaya inulit ko. Sabi ko...
Tinapik ni Dr. Walsh 'yong screen na parang sirang '80s na TV,
tapos parang umarte siya.
Sabi niya, "Ganito kaya'ng gawin mo."
Naisip ko, "Wala ako masyadong alam sa paghinga,
pero sigurado akong wala 'yon sa balikat."
Tapos...
hinila niya 'yong upuan, sabi, "Di ko alam ang sasabihin sa 'yo."
"Kung susundin ko lang 'yong makinang 'yon,
masasabi kong inaatake ka sa puso
ngayon."
Noong sinabi niya 'yon, nag-alala ako
kasi naisip ko, pag nalaman kong inaatake ako,
pupunta ako sa emergency room, o tatawagan ko siya.
Kaya sabi ko,
"Inatake ba ako sa puso?"
Sabi niya, "Parang hindi naman."
Tapos sabi ko, "Kailangan ko ng mas konkretong sagot."
Sabi niya, "Pumunta ka dito
para magpa-cardiologist para sa second opinion."
Nag-aalala ako sa sinabi n'ya.
Alam ko kasing base sa katotohanan 'yong unang analysis.
Di ko alam na nanghuhula lang pala.
Kung alam ko lang na bigayan pala ng opinyon,
sasabihin kong di ko gustong umuupo sa papel.
Parang manok ako pag gano'n.
Saka tingin ko puwede naman gawing digital 'yong ibang form sa waiting room.
Nasagutan ko na 'yon dati, e.
Opinyon 'yong mga 'yon.
Kaya sumakay ako sa crosstown bus,
parang mabagal na ambulansyang may mga hintuan.
Opinyon lang ulit 'yon.
Tapos nakilala ko 'yong bago kong cardiologist.
Hulaan n'yo kung anong pinagawa sa 'kin?
- Umihip. - Umihip ulit sa tubo.
Ginawa ko 'yon tapos inaatake daw ako.
Tapos sinabi niyang, "A, wow. Mababa 'to."
"Mayroon bang may sakit sa puso sa pamilya n'yo?"
Sabi ko, "Inatake 'yong papa ko no'ng 56 siya,
ang totoo, inatake sa puso ang papa niya no'ng 56 siya."
Kaya naisip kong isantabi 'yong buong taong 'yon,
mag-Airbnb sa ospital, magkaroon ng maluwag na schedule.
Baka importante 'yong taong 'yon.
Tapos...
sabi niya, "Base sa history mo,
mag-cardio ka limang araw sa isang linggo."
Sabi ko, "Parang walang gumagawa niyan ng limang araw sa isang linggo."
Sabi niya, "Maraming nagka-cardio limang araw sa isang linggo."
Sabi ko, "Kahit propesyonal na atleta di ginagawa 'yan."
Sabi niya, "Nagka-cardio sila limang araw sa isang linggo."
Pinag-usapan namin 'to ng halos 45 minutes.
Nagkasundo kaming di kami magkakasundo. Pawis at hiningal na ako.
Medyo gutom. Lagi akong medyo gutom. Tapos...
sabi niya, "Wala ka bang sports no'ng kabataan mo?"
Sabi ko, "Nag-soccer ako, pero di pansin pag wala ako sa practice."
Alam n'yo 'yon? Sasabihin nila, "Ayun si Mike!"
Tapos, "Hindi, nasa gubat si Mike." Alam mo n'yo 'yon? Tapos...
No'ng ninth grade, sumali ako sa wrestling,
na isang malaking pagkakamali, ipinaliwanag sa 'kin ng mga kasama ko.
Dahil hindi ka puwedeng di mapansin sa wrestling practice.
Kailangan mo talaga makipag-wrestling, o 'yong sa akin, ni-wrestling ako
ng mga batang lalaking malaki ang katawan
na halos nasa mukha ko nang mga pundya nila
na parang sumasayaw sa saya,
habang nakasuot ako ng pambabaeng bathing suit
na tinatawag nilang singlet. Pero bumubuo ako ng karakter.
'Yong karakter na 'yon, lifeguard sa 1920s.
Sinumpa ko talaga 'yong wrestling practice buong buhay ko
kasi maraming pinagawang push-up,
sa murang edad, nawalan na ako ng ganang...
bumangon pa.
Di ba, poposisyon ako,
tapos maiisip ko, "Ayos 'to. Ang sarap..."
"Ang sarap humiga pag ganito."
Tapos medyo sasandal ako sa kamay ko.
Tapos, "Ang lambot ng kamay."
Parang unan 'tong kamay na 'to.
Magpu-push up kami, magre-wrestling sa isa't isa.
Nasa 152-pound weight class ako.
Base sa kakayahan, ipinares nila ako sa 102-pound wrestler ng team namin.
Di ko alam kung nakakita na kayo ng 102-pound na tao.
Mas maliliit na tao 'to.
Para kang nakikipag-wrestling sa sarili mong anak.
Ilang beses ako papatumbahin ng maliit na taong 'yon.
Parang may kasing gaan ng papel na pinatungan ng papel. Tapos...
Grabe 'yon. Hindi ako magaling.
Hindi ko kayang makipaglaban.
Kasama nila akong bumiyahe. Pareho ng suot.
Kung may oras pagkatapos ng mga laban,
paglalabanin 'yong mga B-teamers.
Pag ganito, may sikretong diskarte na 'ko
para mapatumba agad ako,
para matapos na'ng parteng 'to ng buhay ko.
Naging problema 'yong diskarteng 'yon
nang makaharap ko 'yong kalaban na may parehong diskarte, kaya...
Medyo natagalan kami do'n,
tapos pareho kaming sumesenyas na, "Itumba mo 'ko."
Alam n'yo 'yon? Tapos, "Tuhod ko, o. Ito 'yong ulo ko."
"Di ko kaya mag-push-up. Ang lambot ng kamay ko."
"Alam ko 'yon."
Kaya walang mananalo. Pero may tatlong starting position
sa high school wrestling na puwedeng gawin.
'Yong, "Ako ang titira." At 'yong isa naman, "Tirahin mo ako."
Tapos may, "Sino'ng titira?"
'Yon 'yong parang neutral na Greco-Roman.
Kasi naniniwala akong 'yong mga Greek 'yong nagtanong ng,
"Sino'ng titira?"
Sumagot 'yong mga Roman ng, "Lahat."
Tapos...
Hindi ako historian, pero...
Pumorma ako ng, "Ako 'yong titira" do'n sa kalaban,
pumito 'yong referee,
tapos ewan ko, hindi ko maipaliwanag hanggang ngayon,
tinumba ko siya, di ako makapaniwala.
Hindi rin siya makapaniwala.
Nagulat 'yong mga kasama ko. Nagtayuan sila.
Sabi nila, "Mike! Diin!"
Na sa wrestling, "diinan mo."
Kaya diniinan ko.
Tapos biglang puro dugo na sa mat.
Oo, seryoso.
Tingin n'yo ano'ng naramdaman ko? Sabi ko,
"Pinatay ko." Alam n'yo 'yon? Parang,
"Tatakas ako sa batas habambuhay."
Birbiglia, ang Wrestling Bandit.
Isang tumba, isang patay.
Di makapag-push-up. Pumatay ng bata gamit ang kamay niya.
Na tinawag niyang "parang unan".
Tapos dugo ko pala 'yong tumutulo galing sa ilong ko.
Na hindi man lang tinamaan.
Dahil lang sa kaba na baka manalo pa ako.
Di alam ng katawan ko 'yong gagawin.
"Paduguin na lang. Tapos bahala na bukas."
Pumito ang referee. "May dugo sa mat."
Na halata naman.
Duguan akong tumakbo palabas na may basahan.
Pinupunasan ko habang tumatakbo.
Tinakpan ng mga kasama ko ang ilong ko. Sabi, "Mike, bumalik ka dito."
"Gawin mo 'yong ginawa mo."
Iniisip ng mga tanga na 'yon
na alam ko ang ginawa ko.
Tumakbo ako. Pumosisyon ako na, "Ako ang titira."
Pumito 'yong ref, ako naman 'yong napatumba.
'Yon ang pinakamalapit
na naabot ko sa pagkapanalo buong buhay ko.
Kaya ako napadpad dito.
Ang Vivian Beaumont Theater. Kaya tayo napadpad dito.
Sa isang banda.
Ipinaliwanag ko 'to sa cardiologist ko.
'Yong mahahalagang bagay.
Sabi ko, "Parang di ko kayang mag-cardio ng limang araw kada linggo."
Sabi niya, "E, kung swimming? Gusto mo?"
No'ng five years old ako,
dinala ako ni mama sa YMCA pool sa Worcester, Massachusetts,
at hindi ko talaga nagustuhan. Basa kasi.
Pawisan. Di ba pag bata ka,
at pinapaamoy ng kaibigan mo 'yong benda niya?
Tama. Parang kung 'yong amoy na 'yon,
naging gusali. Di ba?
Tapos may, nagwisik lang dito ng tubig na hinaluan ng chlorine.
Tingin ko di tama 'yong dami ng chlorine nila sa pool.
Di yata nila nabasa 'yong directions. Baka 'yong masipag na nagbabantay
sabi, "Isang timba ng tubig, dalawang timba ng chlorine."
Sabi nila, "Janice, hindi!"
Sabi niya, "Ginagawa ko lang ang trabaho ko."
Di ko alam anong karumaldumal na krimen 'yong tinatago nila do'n,
pero tingin ko may nangyari do'n.
Parang, may nagkakagulo no'ng gabi.
Goons. Sabi nila, "Maghuhukay ba tayo,
o dadalhin ko'ng bangkay sa YMCA pool?"
"May family membership ako. Guest pass na lang para sa bangkay."
"Ihulog natin sa pool. Malalansag 'yan sa anim na oras."
Ang dami kasing chlorine.
Nasobrahan sa chlorine.
Kasi ang daming ihi. Kasi di ba...
Ayokong maging tagahatid ng masamang balita,
pero inalam ko, di magandang magbabad sa internet. Kasi naman...
may nabasa akong scientific study,
sinuri nila 'yong 200,000 galon na pampublikong pool,
at napag-alaman nilang naglalaman 'to ng 20 galon ng...
Oo, tama.
Tingin ko dapat n'yong malaman.
Twenty galon ng purong ihi,
na tingin ko sobra naman. Kasi...
Tama? Kung sa percent...
hindi naman malaki, pero pag tiningnan mo,
full tank na ng gas 'yon!
Isang Ford F-150 na puno ng ihi,
makakarating ka na ng Pittsburgh doon...
Tingin ko 'yong mga Christian na nagpapatakbo
ng Young Men's Christian Association,
alam na may problema sa ihi,
kaya may mga karatula kung saan-saan
sa Y na nagmamakaawang wag umihi...
sa pool. "Pakiusap."
"Pakiusap, wag umihi sa pool."
Sana sinabi na lang, "Saan ba mas okay umihi?"
"Sa pool."
Natutuwa ako sa mga karatula sa Y kasi parang kinukuwento
'yong mga nangyayari sa Y.
May nakalagay na, "Madulas kapag basa,"
tapos alam mo na may batang nadulas sa tiles.
Isang gulat na lifeguard 'yong kumuha ng Sharpie
sinulat, "Madulas... kapag..."
Bihira 'yong "kapag" sa mga karatula.
Bihira na 'yong subordinate clause, ginagamit sa mabigat na paraan.
"Madulas kapag basa."
Puwede namang "Madulas."
Madalas namang basa 'yon.
Mayro'n pang isa, "Maligo muna bago pumasok sa pool."
Parang nilagay 'yon para sa isang lalaki. Di ba?
Tingin ko 'yong unang nakalagay do'n, "Greg..."
Pero tingin ko 'yong signage na talagang di sinusunod
no'ng kabataan ko sa Y,
e, 'yong nasa locker room, sabi,
"Manatiling nakadamit nang maayos palagi."
Wala ako nakitang sumunod.
No'ng limang taon ako, dinala ako ng mama ko
sa pambabaeng locker room, di pa ako nakakakita ng ari ng babae.
Tapos 100 ari ng babae 'yong nakita ko.
No'ng anim na taon ako, dinala niya ako sa panlalaking locker room.
Ang mas nakakagulat pala,
sa 100 ari ng babae, e, 100 ari ng lalaki...
na halos kapantay ng mata mo...
Ari ng matatanda 'yon. Napakadetalyado talaga
kasi pang-anim na taong ari lang 'yong sa akin,
tapos nakikita ko 'yong sa matatanda, sabi ko, "Hala."
"Mahaba-habang buhay pa 'to."
Tapos naghahanap ako ng ari ng mga bata...
Wag n'yo 'to gamitin sa masama.
Baka mawalan ako ng trabaho
dahil lang sa basta-bastang pagpindot, pero...
Naaalala ko ang locker room na 'yon
kasi no'ng pitong taon ako, may matandang lalaki
na papasok, siya na yata ang pinakamatandang nakita ko.
Parang 120, 130 taon siya.
Uupo siya sa bench sa locker room
na nakahubad. Hindi siya nakadamit nang maayos.
Posibleng umiihi siya sa pool buong araw.
Itong matandang 'to, minamasahe 'yong ari niya gamit ang baby powder.
Teka lang. Gusto kong linawin...
Di ako 'yong may makuwento lang.
Kinukuwento ko ang naaalala ko no'ng kabataan ko
na tingin ko ay nakakatawa
kung malalaman n'yo rin.
Itong matandang lalaking 'to,
hindi siya nagmamadali.
Parang rosin bag sa pitcher's mound.
Ang haba ng pasensya niya.
Ang daming pulbos.
Kaya di ko alam kung 'yong kombinasyon ba
ng chlorine saka ihi o 'yong gubat ng mga aring nakita ko
o ang 175 taon na lalaki,
desperadong pinapawi 'yong alitan sa pagitan ng ari at hita niya.
Pero naisip ko, "Hindi na ako babalik
sa YMCA pool."
Ipinapaliwanag ko 'to sa cardiologist ko.
Sa puntong 'to, gabi na.
Nag-iihaw kami ng marshmallow sa nasusunog na file cabinet.
Sabi ko, "Ayaw kong isa-isahin,
pero hindi talaga ako mahilig lumangoy."
Sabi niya, "Baka gusto mong pag-isipan."
"Magandang sport 'to para sa edad mo. Pampaganda 'to ng baga."
Sabi ko, "Tingin ko hindi ko gagawin 'yan."
Sabi niya, "Nakatira ka ba malapit sa YMCA pool?"
Sabi ko, "Oo. Nakatira ako malapit sa Brooklyn YMCA,
pero di ko yata kayang pumunta do'n."
Sabi niya, "Mabuti siguro kung sa YMCA pool ka pumunta."
Sabi ko, "Tingin ko hindi. Para sa ikabubuti."
Tapos pauwi na ako sa Brooklyn,
nahihirapan akong huminga na minsan,
dahil sa anxiety.
Mayro'n na 'ko nito bata pa lang.
'Yong kapag nababalisa ako na hinahabol ko'ng hininga ko. Saka...
sa sobrang sama, pakiramdam ko mahihimatay ako.
Bata pa lang ako nito. Nakaupo ako sa kotse ng papa ko,
nahihirapan akong huminga,
tiningnan niya ako, at sabi, "Ba't ganyan ka huminga?"
Na nakakatulong kapag
nakita nang nahihirapan ka pero papagalitan ka hanggang mawala na.
Siguradong...
Siguradong di mo 'yan dadalhin sa pagtanda.
Pero nangyari ulit habang pauwi ako galing sa doktor,
iniisip ko ang papa at lolo ko.
Nagtrabaho'ng lolo ko sa mga lagusan ng subway sa New York.
Electrician siya.
No'ng '30s, nagpapasabog sila ng dinamita sa mga lagusan,
papapuntahin 'yong mga electrician do'n.
Sila ang unang nagpailaw sa madilim na lagusan.
Delikadong trabaho 'yon. Pagkatapos,
nagtrabaho siya sa bodega sa Bushwick.
Isang araw dumating 'yong isa sa regular customer niya,
sabi, "Kumusta, Joe?"
Namatay na lang siya bigla sa counter.
Nakakalungkot.
Pero nakakatawa rin 'yong sagot kung iisipin mo.
Kung tutuusin, siya'ng orihinal na komedyante ng pamilya.
Kakaiba 'yong commitment niya.
Pero lagi ko siyang iniisip, kasi, di ko siya nakilala.
Sa New York ako, di ko nakilala 'yong lolo ko. Sayang.
Noong 19 taon ako,
nasa college dorm ako, tumawag ang mama ko.
Sabi niya, "Natumba si Papa sa sahig ng sala."
Tumawag siya sa 911.
Dinala siya sa Mass General Hospital tapos...
Binaba ko na. Sinabi ko sa roommate ko, si Danny.
Minsan akala mo ayos ka lang
hanggang ikukuwento mo 'yong sinabi sa 'yo sa ibang tao?
Sa kalagitnaan ng pagsasalita ko, napaiyak na lang ako.
Humiram ako ng kotse, nagmaneho ng 400 miles pa Boston.
Nakita kong nakahiga ang papa ko. Nailigtas nila siya.
Nag-emergency angioplasty sila. May nilagay silang bakal sa puso niya.
Kawawa siya. May mga makina, wire na nakakabit sa kanya.
Parang di puwede piliin kung ano'ng gusto nating maalala,
pero may dalawang bagay akong naalala.
Una, 'yong unang beses kong nakita ang papa ko bilang tao.
Pangalawa, pagtapos kong bumisita,
di ko nasabing mahal ko siya.
Gusto ko.
Hindi kami gano'n sa pamilya.
Ang sa amin...
"Ingat."
Ayos lang na tawanan n'yo 'yon kasi di naman pareho.
Walang pagkakaparehas.
parang binawasan 'yon
kasi una sa lahat, wala 'yong salitang "mahal".
Pangalawa, parang inuutusan ka pa.
Parang, "May iuutos ako. Mag-ingat ka."
Di ba? Tapos...
Sinubukan kong baguhin 'to sa paglipas ng taon.
Isang taon, Mother's Day, tinawagan ko'ng mama ko. "Ma."
"Nagpapasalamat ako sa 'yo."
Tumahimik lang sandali. Tapos sabi niya, "Sige na."
Bumaba ako sa Brooklyn, naglakad pa apartment ko
kung saan kasama ko'ng asawa ko, si Jenny si Oona, na tatlong taon no'n,
nakakatuwa, pero pag may gano'n kabata kang anak,
alam mong magiging magulo
ang apartment mo.
Puno ng kintab,
glow sticks, bubble makers.
Tapos silang lahat, "May tubig ka ba?" Tapos...
lahat ng arts and crafts.
Kinukulayan namin 'yong mga pader kasi umuupa lang kami.
May mga dinosaur, mga tao.
Parang creationism museum. Tapos...
no'ng araw na 'yon, gumawa ng bracelet si Jenny at Oona,
ito 'yong gawa niya. Sabi niya, "Dad, nakalagay 'Tanga'."
"Para ipaalala na maging tanga ka." Sabi ko, "Salamat sa Diyos."
Kailangan natin ng paalala minsan.
Hinila ako ni Jenny. Sabi niya, "Mo." Mo ang tawag niya sa 'kin.
Clo ang tawag ko sa kanya. Wala lang.
Sabi niya, "Mo, kumusta sa doktor?"
Sabi ko, "Sabi sa pulmonary test inaatake ako sa puso,
tapos sabi ng doktor parang hindi naman. Kaya..."
"Okay?" Siguro. Hindi ko talaga alam.
Nag-alala siya, kaya nag-aalala din ako. Para kaming ngarag na improv group.
Parang... mag-aalala ako.
Pero aalisin niya 'yon kasi magdududa siya.
Tapos para kaming hibang,
minsan nagse-sex kami, sobrang saya noon.
Pero...
no'ng gabi, binabasahan ko ng libro si Oona tungkol sa penguin.
Pag kasama ko si Oona, nawawala ang pagkabalisa ko
kasi tanga siya, parang bracelet na bigay niya.
Tapos sasabihin niya, "Dad, madilaw ang ngipin mo."
Sabi ko, "Oo. Sinusubukan ko ngang hindi isipin 'yon."
Tapos...
kinuha niya 'yong puppet niya na pusa, "Meow"
Sana, "'Yan ang pinakamadilaw na ngipin
na nakita ko."
Sinubukan kong wag tumawa kasi masaya akong nakakatawa si Oona,
pero ayaw kong mang-insulto siya.
Saka ventriloquist, kaya...
Sinubukan kong bawian si Oona, alam n'yo na.
Nag-penguin joke ako.
Sabi ko, "Ano'ng sinasabi ng penguin pag gutom siya?"
Sabi niya, "Ano?" Sabi ko, "Waddle we have for dinner?"
Hindi n'yo kailangan matawa do'n, ha.
Hindi 'yon para sa inyo.
May mga joke ako para sa inyo. At may para sa anak ko.
Ang kailangan n'yong malaman,
napatawa ko siya doon. Kasi...
Sabi ni Oona, "A, waddle we have for dinner!"
Dahil mahilig sa pun ang mga bata
saka lahat ng bata, may puntong Boston.
Di ba, parang, "Pagod na ako."
'Yong mga batang taga-Boston, sabi nila, "Ang tindi ng pagod ko."
Binabasa namin 'yong libro tungkol sa penguin,
at sabi ko, "Papasok si Mama, susuklayin ang buhok mo mamaya."
Sabi niya, "Hindi siya ang mama mo."
"Mama ko 'yon."
Sabi ko, "Iyan ang laging sinasabi ng therapist ko."
Gusto mo 'yong biruan na 'yon. Pero siya hindi.
Kanya-kanya tayo dito ng gusto.
Masaya 'yon.
May ilang totoo do'n. Sabi nila, pinapakita natin sa partner natin
ang katangian ng magulang natin na tumatak sa atin. Di 'yon totoo.
Pinakasalan ko ang papa ko dahil mahal niya ako.
Minsan nagtataka ako kung bakit kasi pasaway ako.
Binabasa nga namin 'yong libro, pumasok si Jenny para suklayan si Oona.
Sabi niya, "Naaamoy mo ba iyon?"
Sabi ko, "Alin?"
Sabi ni Jenny, "Amag." Sabi ko,
"Hindi ko maamoy ang amag dahil lumaki ako sa Massachusetts,
na isang state na gawa sa amag."
Pero nag-aalala siya. Sabi niya, "Wag muna dito matulog si Oona
hanggang mahanap natin 'yong amag."
Sabi ko, "Sige. Ako muna'ng matutulog sa kama ni Oona, doon muna siya sa atin."
Para gumaan ang loob ko,
tinawag ako ni Jenny at Oona na "Taong Amag."
No'ng gabing 'yon, nakahiga 'yong Taong Amag
sa kama ng anak niyang amoy amag, mag-isa,
nagsusulat ako sa journal ko.
Mahilig akong magsulat sa journal ko pag gabi kasi
pag sinulat mo 'yong kinakalungkot
o kinakagalit mo, makikita mo ang buhay mo bilang kuwento.
Pag nakita mo bilang kuwento ang buhay mo, puwede ka mag-zoom out,
hikayatin mo'ng bida na ayusin ang mga desisyon.
No'ng gabing 'yon, isinulat ko, "Inatake sa puso ang papa ko no'ng 56 siya."
"Inatake sa puso ang papa niya no'ng 56 siya, ngayon naisip ko,
kapag 56 na ako,
19 na si Oona."
PAG 56 NA AKO, 19 NA SI OONA.
Kinabukasan, gumising ako,
pumunta ako sa Brooklyn YMCA.
Di ko na kailangan ng direksyon.
Sinundan ko'ng amoy ng chlorine, lumapit ako sa swim desk,
sabi ko, gusto kong makausap ang director of aquatics.
Ipinakilala nila ako kay Vanessa,
sabi ko, "Vanessa, gusto kong mag-swimming lesson kung puwede."
Sabi niya, "Titingnan ko sa pool ang level mo."
Sabi ko, "Hindi na."
"Puwede mong isulat, zero o negative 20."
"Nalulunod. Patay. Kahit ano'ng pinakamababa."
Sabi niya "Kailangan kong makita sa sarili ko."
Sabi ko, "Gawain mo ba 'yan?"
"Kasi puwede ko naman ipakita kahit dito lang sa desk."
Pumasok ako sa locker room. Sinuot ko'ng swim trunks ko.
Di ako nagsusuot ng Speedo. Speedless 'yong sa 'kin.
Makapal, laging mamasa-masa, parang kakatuyo lang na labada.
Sinuot ko'ng speedless ko sa pool.
Unang sinabi ni Vanessa sa 'kin, "Nasa'n ang swim cap mo?"
Sabi ko, "Wala akong swim cap." Sabi niya, "Kailangan 'yon
maliban kung kalbong-kalbo ka."
Sabi ko, "Di ko gusto 'yong pagkakasabi mo ng kalbong-kalbo."
Ni hindi nga ako kalbo.
May apat na kumpol ng buhok ako na parang Voltron
sa ibabaw ng ulo ko.
Ganito na ang buhok ko simula 15 ako.
No'ng high school, 'yong buhok ko parang, "Nakaka-stress dito."
May tatanggalin kaming ilang hibla.
Sabi ni Vanessa, "Hiramin 'yong extrang cap ko."
Tapos kinuha niya'ng maliit na swim cap sa bag niya, ibinigay sa 'kin.
Mas maliit pa 'yon sa ulo ko.
Malaki ang ulo ko.
No'ng bata ako, tinutukso akong "Mike Bigheadlia."
Kaya sinuot ko'ng maliit na swim cap
sa malaking ulo ko,
itinuro ni Vanessa 'yong pool.
Sabi niya, "Tumalon ka sa instructional lane ipakita mo kaya mo."
Naisip kong wala akong alam.
Wala akong alam na gagawin,
pero tumalon ako, pinakita ko ang lahat ng kaya ko...
Sigurado akong lumalangoy ako pailalim,
iniisip ko ano'ng magiging itsura pag naghulog ako ng blender sa pool.
'Yong parang hinahalo 'yong tubig
para gumawa ng chlorine smootie...
'yong instructional lane, e, walkers' lane din.
Habang naghahalo ako,
nilalagpasan ako nitong matatandang naglalakad.
Tingin ko nga may isang sinubukang ilubog ang ulo ko.
Ang daming tao.
Sa New York City lang may traffic sa pool.
Sabi ko, "Vanessa!"
"Ganito ba laging kasikip?"
Sabi niya, "Hindi. Springtime na. Naghahanda'ng lahat para sa summer."
Sabi ko, "O, gusto nila ng ganitong katawan."
Biro lang 'yon.
Hindi pala sila nagbibiro do'n.
Hindi naman 'yon biro
na dadalhin ko dito sa Vivian Beaumont Theater.
Parang matalinong pag-uusap lang,
para mas mapalapit kami sa isa't isa
ng bago kong swim instructor.
Pero hindi niya narinig.
Sabi niya, "Ano?" Sabi ko, "Wala."
Sabi niya, "Mike, di kita marinig. Sumigaw ka."
Sabi ko, "Vanessa!"
"Gusto nila ng ganitong...
katawan."
'Yong biro na walang tamang context
o tamang pag-deliver,
parang isang kabaliwan
dahil lahat ng 200 miyembro ng pool community
tumingin lahat sa direksyon ko para tingnan
ang katawan...
nitong mayabang na boses, saka...
Hindi pang-swimmer ang katawan ko. Pang nalulunod nga 'to
na parang palagi akong nalulunod,
kahit wala ako sa tubig.
Kahit nakadamit saka tuyo naman, sabi nila, "Ayos ka lang ba?"
Para akong bangkay sa ilog kaya...
Naghahalo ako. Hinahalo ko 'yong tubig nang 90 seconds
hanggang makumbinsi kong mamamatay na ako, tapos tumayo ako.
Four feet lang 'yong tubig. At umahon ako sa pool.
Tinuyo ko'ng sarili ko gamit ang 15 o 20 na YMCA towel na sing laki ng basahan.
Naglagay ako ng isa sa bawat paa dahil sabi ni Vanesa
baka may alipunga sa mga tubig.
Sabi ko, "Mamamatay ako dito. Kailangan ko nang umalis dito."
Nagka-cardio na ako dito, iniiiwasan ko ang alipunga.
Pumunta ako sa swim desk.
Sabi ko, "Vanessa, ngayong alam mo na ang level ko,
puwede ba tayong mag-swimming lesson?"
Sabi niya, "Wala na yata akong oras sa schedule ko."
Ibig sabihin nag-audition ako para sa swim lessons,
hindi ako nakuha.
Naawa si Vanessa sa 'kin. Sabi niya, "Mike.
"Kung pupunta ka tuwing Miyerkules ng 8 a.m.,
kaya kitang bigyan ng 20 minutes."
Pero kung seseryosohin mo 'to, lumangoy ka mag-isa, limang araw kada linggo."
Sabi ko, "Wala namang lumalangoy ng limang araw kada linggo."
Sabi niya, "Maraming lumalangoy ng limang araw."
Sabi ko, "Kahit si Michael Phelps di naglangoy ng limang araw."
Sabi niya, "Lumalangoy ng limang araw si Michael Phelps."
Mga 45 minutes kaming nag-usap tungkol dito.
Nagkasundo kaming hindi magkasundo.
Nagsimula akong lumangoy isang araw kada linggo.
May sariling swim cap na ako.
May goggles ako na may lifetime guarantee kung di na magkasya sa 'yo.
May tsinelas ako para iwas sa alipunga at lock sa locker ko.
Saka isang bag na may bulsa para sa basang damit at sariwang gulay.
Tuwing Miyerkules, 8 a.m. lumalangoy ako. Tapos pupunta ako sa tindahan ng juice
bibili ako ng malaking juice, kasinlaki ng timba.
Naisip ko, "Ito na 'ko ngayon. Naglalangoy ako. Uminom ng juice."
"Parte na ako ng juice generation. Juicy ako. Bibili ako ng pantalon...
na may nakalagay na 'Juicy' sa puwit." Gano'n na 'ko.
Naiintindihan na ng mga tao, saka...
Ang paborito ko sa swimming kahit di ka magaling sa swimming,
pag nasa ilalim ka ng tubig
at sumipa ka sa pader...
sa umpisa,
para kang manlalakbay sa ilalim ng dagat.
O bilang isang marunong lumangoy.
Tapos lumulutang ang katawan mo pataas
dahil ang katawan ng tao, kusang lumulutang.
Gusto ko sa pool, walang telepono, walang email, walang kalendaryo.
Parang walang oras.
Gusto ko 'yong minsan sa buhay, parang ang bigat ng lahat.
Pero pag nasa tubig ka, magaan.
Minsan napaka-ingay na,
pero pag nasa ilalim ka ng tubig, tahimik.
Minsan maririnig mo pa'ng iniisip mo.
Naalala ko isang araw, naisip ko, "Napakasuwerte ko
na buhay ako."
Kaya sa anim na buwan, lumangoy ako isang araw kada linggo.
Isang araw, bumuhos ang malakas na ulan sa Brooklyn.
Grabe, umulan sa kusina namin.
Di ko alam kung nakapasok na kayo sa kusina, pero di malamig.
Halos hindi...
hindi umuulan sa mga kusina, kaya
nag-alala kami, tumawag kami sa kaibigang nagtatrabaho sa construction.
"Delikado ba kung titira kami sa building 'to?"
Parang 100 taon na building sa Brooklyn.
Umakyat siya sa bubong.
Sabi niya, "May butas sa bubong saka sa gilid ng gusali."
Pumasok siya sa kuwarto ni Oona. Sabi niya, "Tingin ko amag 'yan."
Tiningnan namin, lumabas na itim na amag,
na peligroso.
May kaugnayan 'to sa hika at kung ano-ano.
Sabi nila, "Irerekomenda namin na umalis agad kayo hanggang maayos 'to."
Lumipat kami sa Airbnb na, nga pala, walang almusal...
na nasa pangalan nga.
Mapanlinlang na acronym 'to.
Parang kung pumunta ka sa AA meeting,
sabi nila, "Naka-live stream kami." At ikaw...
"Akala ko private 'to."
Sabi nila, "Magbukas ng wine cooler. Magtsismisan na tayo."
Nakita ko'ng Airbnb na 'to. Mayro'n akong obsessive personality.
Kung wala kayong kilalang obsessive, napaka-sexy ng katangian na 'to.
Pitong oras maghahanap ng Airbnb 'yong asawa mo,
pagbalik, kakain ng isang kahon ng Triscuits.
Iisipin mo, "Gusto kong tirahin 'to." Iyan ang ibig sabihin ng obsessive. Saka...
hindi maganda 'yong lugar na nahanap ko.
Hindi katulad ng nasa litrato.
Para bang gumagamit sila ng lente
pangkuha ng litrato ng ibang apartment, tapos...
walang thermostat.
Mainit, pero walang paraan para malaman kung gaano kainit ba ang gusto mo
para manatiling buhay.
Alas-tres na ng madaling araw, 90 degrees.
Oo, 90 degrees.
Kaya, gising na gising kami nina Jenny at Oona.
Desperado na 'ko. Umikot ako sa building,
para hanapin kung saan binabago ang temperature.
Bandang alas-kwatro may nakita akong communal thermostat sa likod ng lobby,
pero naka-lock 'to sa likod ng plexiglass.
Ngayon ko lang gagawin 'to sa buong buhay ko.
Binasag ko na parang Hulk ang plexiglass.
Ginawa kong zero ang thermostat,
tapos nailigtas ko ang buhay ng pamilya ko.
Pero ang punto ng kuwento no'ng sumunod na araw
nakatulog ako, unang beses kong di sumipot sa swim lesson ko.
Nang sumunod na linggo, di ulit ako nakapunta
kasi ang saya no'ng di ako pumunta sa unang beses.
Huminto ako sa paglangoy.
Iiniisip ko 'to nang madalas, na parang,
"Bakit tayo tumitigil gawin 'yong bagay na alam nating dapat nating gawin?"
Para sa akin, inuuna ko 'yong magpapanatili sa akin na buhay ngayon
kaysa 'yong pang matagalan pa ang resulta.
Kasi kung hindi na ako buhay ngayon, di na ako buhay pagdating ng panahon.
Kaya tumigil ako sa paglangoy. Pero gusto ko pa rin lumangoy.
Marami pa rin akong kinakain. Umiinom ako ng juice.
Nagpunta ako para sa annual check up ko, tinimbang ako ni Dr. Walsh,
ewan ko kung bakit 'yong luma pa rin 'yon na parang abacus.
Hindi ka 1,000 pounds. Hindi ka zero pounds.
Hindi ka 970 pounds. Hindi ka 21 pounds.
Hindi ka 662 pounds. Hindi ka 58 pounds.
Hindi ka 411 pounds. Hindi ka 117 pounds.
Sabi ko, "Anong oras na ba?"
Sabi niya, "Di pa alas-dos. Hindi pa alas-sais."
"Hindi 2:15. Hindi 4:45."
Nag-alala si Dr. Walsh sa timbang ko.
"Nadagdagan ang timbang mo sa nakaraang taon."
Sabi ko, "Nakakagulat dahil lumalangoy ako...
saka umiinom ng juice."
Kinuhanan niya ako ng dugo,
kinuha ko rin siya kasi para kaming nagbahay-bahayan. Tapos...
tinawagan niya ako isang linggo makalipas. Nasa hotel ako sa Columbus, Ohio.
Sabi niya, "Nandito na ang resulta, masama ang bad cholesterol mo."
Sabi ko, "Tama." Tapos sabi niya, "Masama ang mabuting kolesterol mo."
Sabi ko, "Walang perpekto." Saka...
Sabi niya, "May type 2 diabetes ka."
Pagkasabi niya, kinapos ako ng hininga gaya ng sinabi ko kanina,
pero may ilang beses na nararanasan ko 'to nang matindi.
No'ng 20 ako, nagda-drive ako mula college para sa Christmas break,
huminto ako para umihi, may dugo sa ihi ko.
Ngayon lang ako nakakita ng dugong parang sumasabog na parang paputok.
Sa sobrang pag-aalala ko, binilisan ko pauwi, ginising ko'ng parents ko.
Doktor ang papa ko. Nurse ang mama ko,
kaya alam nilang di magandang sign 'yong pagdurugong 'yon.
Dinala ako kinabukasan ng papa ko sa kaibigan niyang urologist.
Pinababa ng urologist ang pantalon ko, tumingin-tingin siya.
Nagsabi ako ng mga teorya ko kung bakit 'to nangyari kasi gusto yata nila
pag nagpatingin ka dapat may ambag ka sa usapan.
Sabi ko sa urologist ko, di ko na mabawi 'to.
Sabi ko, "Posible bang 'yong dugo
galing sa madalas kong pagsasalsal?"
Iyon ang sinabi ko.
Nang malakas.
Sa kaibigan ng papa ko!
Kaya...
Base sa reaksyon niya,
Huhulaan ko na kung may laro sa inuman ang mga urologist,
pweding The Phrase That Pays 'yon kasi
hindi talaga siya nagulat sa tanong ko. Sabi niya, "Hindi 'yon."
Tapos, lumaklak siya ng whiskey
sa likod ng mesa niya, tapos...
Sabi niya, "Nag-aalala ako sa dugo."
"Pumunta ka sa ospital bukas, bibigyan kita ng anesthesia
para sa cystoscopy." Hindi ko alam kung ano 'yon.
'Yon pala, papasukan nila ng camera 'yong ari mo para tingnan ang pantog mo.
Iniisip n'yo siguro, "Mike, hindi kasya ang camera...
sa ari." Maganda at masamang balita.
Ang magandang balita ay kasya. 'Yon din ang masamang balita.
Kinabukasan, gumising ako ng 5:30 a.m.
Hinatid ako ng mama ko sa ospital, tapos...
nanginginig ako. Nakasuot na ako no'ng medical gown.
Sinaksakan ako ng nurse ng IV, nakatulog na ako.
Kahit nanginginig, may tinurok na gamot sa ospital,
ang sarap pa rin matulog.
Habang tulog ako,
may hahanapin 'yong urologist gamit 'yong scope,
nagdesisyong patagalin niya pa para mailabas 'to.
Nang magising ako, pinaliwanag ng urologist
na may nakita sila sa pantog ko, pwedeng cancer. Di nila alam.
Iba-biopsy nila, malalaman ang resulta sa ilang araw.
Kaya, simula December 22, 1999,
hanggang December 27, 1999, masama na ang iniisip ko.
Sabi ko, "Mamamatay ako."
Pumasok ako sa kuwarto ko sa bahay ng parents ko,
kinapos ako ng hininga,
pero sa paraang hindi ko pa nararanasan.
Wala akong kinausap.
Di ko kinausap 'yong parents ko o tinawagan ang mga kaibigan ko.
Ako 'yong madaldal. Nandito nga kayo dahil sa daldal ko.
Pero no'ng naisip kong mamamatay ako...
napatahimik ako.
May resulta na ang biopsy, cancer nga.
Isang malignant na bukol sa pantog ko, pero napakasuwerte ko
kasi maaga nilang nakita. Hindi na raw ako
magki-chemo o radiation kasi baka iisa lang naman.
Siguro nga kasi regular na akong nagpapa-cystoscopy ngayon,
hindi bumabalik.
Pero no'ng sinabi ni Dr. Walsh na may diabetes ako, naalala ko 'yon bigla.
Di dahil pareho ang cancer at diabetes,
kundi pareho silang sakit at ang mga sakit kasi
minsan nagtutulungan sila
para bumuo ng iba na namang sakit.
Parang, "Cancer naging diabetes!"
"Diabetes naging sakit sa puso. Score!" At nag-apir silang lahat.
Tapos patay na ako.
No'ng sinabi ni Dr. Walsh na may diabetes ako,
naglalakad ako galing sa hotel room ko
papunta sa front desk ng hotel
para kunin 'yong pizza na binili ko.
At hindi ko ipinagmamalaki 'yon.
May masasamang gawi ako.
Tulad nitong trabaho ko.
Ginagawa ko 'to sa mga lugar na hindi ako nakatira.
Tatayo ako dito. Maglalakad-lakad papunta dito.
Minsan pumupunta ako do'n.
Magpapadulas ako pababa doon.
Nagpapanggap akong nakikipag-wrestling
Babalik ako sa hotel bandang alas-onse ng gabi,
mag-iisip ng masustansyang pagkain.
"Matutulog ba nang maaga?"
Sabi ng masustansyang pagkain, "Aalis ako."
"Magbibigay pa ako ng nutrisyon sa umaga."
Tapos 'yong di masustansyang pagkain, "Tambay muna."
"May microwave akong nakita. Papasok ako, tingnan natin ang mangyayari."
At gising ang pizza buong gabi.
Mahilig mag-party ang pizza, paborito ko 'yon.
Ang problema ko sa pizza kapag nakakita ako ng pizza,
tingin ko pang-isahang kain lang 'to.
Madalas, pang isang grupo 'yon.
Naa-attract ako dito. Parang sekswal na nga.
Di ako makikipag-sex sa pizza,
pero kung maubos ko mag-isa 'yong pizza, di ko sasabihin sa asawa ko.
May sense ba 'yon? Parang, ako...
Paboritol ko 'yong pizza
na kahit marinig ko lang 'yong "plaza" excited na ako.
'Yong salitang "pizza" pa lang excited na ko.
May mga hiniwang pizza sa loob.
Bawat Z, dalawang hiwa.
Ang A, isang slice. Limang hiwa sa isang salita.
Ako'ng nag-imbento, bihira 'tong gamitin...
tinatawag 'tong "onomatopizza." Ngayon...
May mga rekomendasyon si Dr. Walsh.
Sabi niya, "Gusto kitang bigyan ng statin para sa cholesterol at gamot sa diabetes."
Sabi ko, "Mas gusto kong harapin 'to nang walang gamot
dahil doktor din ako, saka..."
Sabi ko, "Mas gusto kong magbawas ng timbang nang mag-isa
at tingnan kung kaya kong labanan." Sabi niya, "Hindi lang ako umaasa."
Sabi niya, "Mahirap 'yon. Magbabawas ka ng asukal. Fries."
Tapos inisip ko 'yong sugar fries, hindi naman pagkain 'yon.
Tapos naisip ko, baka puwede naman. Magandang kombinasyon ng mga sangkap.
May theme song agad.
Sugar fries, sugar fries, sug-sugar fries Sugar in my eyes
Sabi ni Dr. Walsh, "Nakikinig ka ba?"
Sabi ko, "Oo naman, nakikinig ako,
pero nakikinig din ako sa kantang isinulat ko sa utak ko."
"Tungkol sa gulay."
Masyado yatang maaga para sabihin agad 'yong sugar fries sa kanya.
Kinabukasan lumipad ako pauwi.
Dinadala namin ni Jenny si Oona sa unang swim lesson niya,
pagkatapos, 'yong mga matanda naman pumunta sa mababaw kasama ang mga bata,
at sabi ni Oona, "Dad, mag-usap tayo sa ilalim ng tubig."
Sabi ko, "Okay."
Tapos lumubog na kami sa tubig, puro "Blah blah blah" ang narinig ko.
Sabi niya, "Ano'ng sinabi ko?"
Sabi ko, ''Hindi ko alam."
Sabi niya, "Mahal kita, Dad."
Sabi ko, "Mahal din kita, Oona."
Kinagabihan, nakahiga kami.
Nagbabasa kami ng libro tungkol sa araw ng linggo.
Minsan pag may di alam si Oona na salita, iba ang sasabihin niya.
Sabi niya, "'Yong mga araw... natin."
Naisip ko, mas mabuti 'yon."
Pag nakatulog na siya...
kinakapos ako ng hininga, iniisip kong may diabetes ako.
Ilalabas ko ang journal ko, bubuksan 'yon.
Kumuha ako ng ballpen, nagsulat ako,
"Mamamatay na yata ako."
MALAPIT NA YATA AKONG MAMATAY.
Kinaumagahan, tumawag 'yong mama ko na inatake ulit si papa at ayos lang siya.
Mukhang nasasanay na siya.
Nagtatrabaho siya sa ospital, naramdaman niyang mangyayari
kaya pumunta siya sa emergency room, sabi niya, "Uy."
Di ko alam 'yong mismong sinabi niya,
parang siyang bumberong papunta sa istasyon, "Nag-aapoy ako."
"Alam naming lahat ang gagawin." Tapos...
sabi ko, "Ma, uuwi ba ako?" Sabi niya, "Wag na,
uuwi ka naman sa susunod na linggo para sa Pasko."
Makalipas ang isang linggo, pauwi na kami nina Jenny at Oona para sa Pasko,
na laging may kinalaman, 'yong mga kaganapan sa pamilya,
dahil introvert si Jenny at extrovert ako.
Sumisigla ang extrovert pag maraming tao sa paligid,
at ayaw sa 'yo ng isang introvert.
O...
baka gusto ka niya, pero kailangan niya 'ko
para ipaliwanag kung bakit aalis na kami saka...
Pasko, Jewish si Jenny, kailangan ko 'yon ipaliwanag.
May isang lalaki, na...
isinilang sa kamalig. Kumalat 'yong balita.
Kumalat 'yon. May tatlong haring sumulpot.
Kahit Jewish sila. Baka sila 'yong Weismanns.
May mga hari, mga Weissman, lahat nando'n.
Puro reklamo sila, hindi ko alam kung bakit. Hindi 'yon Diyos at...
wala akong awtoridad sa kahit alin dito.
Mas interesado ako kay Jesus nang tumanda ako,
kaya dinala ko kayo rito ngayong gabi.
May pamplet sa ilalim ng upuan n'yo... Hindi, ano 'yan...
Ang totoo, hindi relihiyoso ang Pasko ng pamilya namin.
Kung may tema man, 'yon ay Chicken Parmesan.
Ang dami naming kinakaing gano'n.
No'ng taong 'yon, inabangan 'yon.
Inatake sa puso ang papa ko, pareho ang menu.
Chicken Parmesan, ziti at garlic bread,
na parehong pagkain na ibang shape lang. Tapos...
sabi ng papa ko, "Michael."
"Paki-abot 'yong Chicken Parmesan."
At, siyempre, inatake sa puso ang papa ko,
pero andami niya nang nakaing Chicken Parmesan.
Kaya hinawakan ko, pero di ko inabot
kasi parang hawak ko 'yong baril na papatay sa kanya.
Tumitindi ang tensyon, nasabi kong, "Vince."
'Yon ang tawag ko sa kanya. Sabi ko, "Vince,
tama na sa Chicken Parmesan."
Na sigurado akong buradong eksena sa The Godfather.
Tapos...
maganda ang sagot ni Vince.
Sabi niya, "Michael."
"Gusto kitang makausap tungkol sa type 2 diabetes mo."
Sabi ko, "Hindi, inaayos ko naman."
"Sinusubukan kong baguhin ang diet ko gaya mo."
Sabi ng kapatid kong si Joe, "Alam mo, Mike, magsulat ka ng habilin."
Naisip ko, "Paano kami napunta sa ganito?"
Ibig kong sabihin, dapat sobang malapit kayo
para sabihin mo ang sakit mo na sasagutin nila ng,
"Akin na lang 'yong ibang gamit mo."
Nagpaalam na kami sa parents namin,
at natatakot ako
pag nagpapaalam ako sa papa ko na baka paalam na, alam mo na.
Sabi ko, "Ma, Pa."
"Ingat kayo."
Di ko alam kung bakit nahihirapan akong magsabi ng, "I love you" sa magulang ko,
pero gano'n nga.
Minsan pakiramdam ko malapit na kami.
Dati, tinawagan ko ang mama ko no'ng namatay ang kaibigan namin.
Sabi ko, "Ma, wala na pala si John Harding."
At sabi niya, "Maswerte kami dahil noong nakaraang linggo
alam niyang huling beses na kaming mag-uusap,
kaya sabi namin, mahal namin siya."
Naisip ko na baka na-crack ko 'yong code.
Siguro ang kailangan mo lang, tinantyang petsa ng kamatayan mo.
Kailangan mo lang ng literal na deadline.
'Yon ang iniisip ko habang nagmamaneho ako pauwi no'ng gabing 'yon.
Natutulog si Oona sa likod.
Sabi ko sa asawa ko, "Clo,
susulat na ba tayo ng habilin?"
Hindi siya sumagot. Di kami pareho ni Jenny dito.
Kapag tinatanong ako ng tao,
pakiramdam ko responsibilidad kong sumagot,
saka hindi siya gano'n.
Di niya nga ako pinapansin habang magkasama kami...
Kaya ako na ang nag-asikaso.
Tumawag ako ng abogado para gumawa ng habilin. Tawagin natin siyang Will.
Nakaupo kami ni Jenny kasama si Will
sa mesa sa kusina, nagiging seryoso agad.
Sabi niya, "Ano'ng mangyayari kung mabangga si Mike ng bus?"
Sabi ko, "Hindi ko alam. Si Jen makakakuha ng pera?"
Sabi niya, "Paano kung pareho kayong nasagasaan no'ng bus?"
Sabi ko, "'Yong anak naming si Oona ang makakakuha?"
Sabi niya, "Sino ang magbabantay kay Oona?"
Sabi ko, "'Yong bus driver?"
Tapos tumahimik ng mga 40 minutes.
Syempre posibleng mabangga ka ng bus. Di naman 'yon kakaiba.
Ilang taon na ang nakalipas, nasa likod ako ng Uber sa New York.
Lumiko 'yong driver sa kaliwa papunta sa Manhattan Bridge,
nabangga 'yong tumatawid.
Alam ko. Ayos lang siya, pero bumagsak siya,
tapos bumangon siya.
Sabi, "Ayos lang ako!"
Kasi matitibay ang mga taga-New York
laging lasing pero...
nakakagulat. Ang naisip ko agad, "One star 'to sa 'kin."
Naiintindihan n'yo, parang...
napakaraming paraan para mamatay tayo.
May nabasa akong babae na namatay sa niyog...
bumagsak sa ulo niya, na magandang halimbawa
ng "Hindi niya inaasahan 'yon." Tapos...
'yong tanong ko, nang may paggalang,
kung may kilala kayong namatay dahil sa niyog,
dapat ba kumain tayo ng niyog? Kasi hinog na.
May nabasa ako tungkol sa lalaking namatay
sa kompetisyon ng pagkain ng ipis.
Oo, di ba. Saan sa Florida 'yon?
Sa Deerfield Beach. Hindi na importante. Ang punto ko...
kasama namin si Will sa kusina namin,
sinasagutan namin 'yong "death" questionnaire.
Madali 'yong mga nauna. Parang, pangalan. "Sige."
Email. "Ang dali!"
Araw ng kasal n'yo. "Hanapin natin." Alam n'yo 'yon, tapos...
Sabi ni Will,
"Aalis na ako,
pero iiwan ko ang death questionnaire dito sa lamesa
pag nasagutan n'yo na tapos naibalik sa 'kin,
tapos na tayo dito."
Isang linggo na sa lamesa 'yong death questionnaire,
naging isang buwan.
Tapos tatlong taon.
Gano'n namin ka-ayaw pag-usapan ni Jenny 'yon.
Pero kailangan. Sa puntong iyon, anim na taon na si Oona.
No'ng anim na taon ako, namatay ang lolo't lola ko.
Sumabog ang Challenger. Nangyari 'yon...
Lumaki ako no'ng '80s. Live 'yon sa TV sa school.
Pinakita ng teacher 'yong sa klase,
"Pitong magigiting na astronaut ang pupunta sa kalawakan."
Ang totoo,
manonood kami ng The Sound of Music.
Anim na taon kami. E, di kami naman...
"Saan sila nagpunta?"
Nag-aral ako sa Catholic School, sabi ng guro,
"Nasa mabuting lugar na sila." Sabi ko, "Kaysa sa space?"
"Hindi ko alam."
No'ng bata ako, pag may namamatay, 'yon ang sabi ng matatanda.
"Nasa mabuting lugar na sila."
'Yon ang lagi kong iniisip hanggang maramdaman kong
'yong mga taong nagsasabi no'n, parang wala palang kumpiyansa.
Kaya no'ng 21 na ako, namatay 'yong isang matalik na kaibigan namin.
Mr. Naples. Para siyang pangalawang ama. Nandoon siya sa bawat Christmas Parmesan.
Siya ay...
Pag nagbabakasyon kada taon 'yong parents ko,
doon kami kay Mr. Naples, masaya ako do'n.
Iyon ang paborito kong linggo sa buong taon kasi nakakatawa siya.
Siya 'yong unang tao sa buhay ko na gano'n.
Hinahayaan n'ya ako sa mga biruan ng matanda at mayaman siya.
Pag nag-doorbell sa kanila, "Bing bong" ang tunog.
Tapos kami, "Ang yaman naman nito."
"Ganyan nga ang paggastos."
Bumili ka ng magandang doorbell.
Noong 58 na si Mr. Naples, bigla siyang mamamatay.
Napakasakit no'n.
Naaalala ko no'ng nasa simbahan ako, tinitingnan ko 'yong bangkay niya.
No'n lang yata ako nakakita ng bangkay nang malapitan.
Sabi ko, "Ito ba 'yong pinakamagandang plano?"
Isang huling facial.
Puwede ba nating pag-usapan ang pag-embalsamo?
Di na maayos itsura no'ng tao, di ba?
Mukhang namaga na saka...
kung iibahin naman ang katawan, bakit hindi taxidermy?
"Nalulungkot ako kay Mr. Naples. Pero sasaluhin niya 'yong football!"
Alam n'yo 'yon? 'Yong mukhang masigla naman.
Ayusin n'yo bago umalis.
Pagtapos ng libing, pumunta kami sa bahay ng kaibigan, nag-inuman kami.
Tandang-tanda ko 'yon kasi hindi umiinom 'yong magulang ko.
Pero makalipas dalawang oras, inom sila nang inom.
Makalipas ang isang oras, lasing na sila.
Noon ko lang sila nakitang gano'n. Nabubulol na sila sa pagsasalita.
No'n ko lang naisip na wala yatang kakayanin ang kamatayan.
Kaya di namin natapos ni Jenny 'yong habilin,
pero pumunta ako sa nutritionist, na di naman pareho.
Pero tingin ko magandang hakbang 'yon.
Kung di pa kayo nagpapatingin sa nutritionist, ayos lang.
Pareho lang ang alam natin sa kanila.
Isipin mo 'yong pinakanakakairita mong kaibigan, tapos siningil ka na niya.
Sabi niya, "Alam mo kung ano ang masustansya? Gulay."
Sabi ko, "Narinig ko 'yan
sa lahat. Kinakausap mo na ba lahat?"
Pero mapanghikayat siya. Christina ang pangalan niya.
Naging detalyado siya agad.
Sabi niya, "Ga'no kalambot ang dumi mo?" Sabi ko, "Wala akong maikukumpara."
"Mas malambot sa aso, mas matigas sa kalapati?"
"Ano bang gusto mong malaman?"
"Kailangan pala bantayan 'yon. May di ba ako napuntahan?"
Nag-aalala ako do'n sa may magandang sagot,
parang, "Malambot." O parang...
Sabi niya, "May sakit ka ba?"
Sabi ko, "May cancer ako sa pantog. Type 2 diabetes."
"Kumakain ako ng sugar fries."
Sabi niya, "Kumusta ang tulog mo?" Sabi ko, "Ano..."
Ayun na nga.
Kung tumatawa ka, alam mo na ang mahabang sagot.
Nasabi ko na 'yan sa ibang palabas.
Kung di ka tumatawa, ang maiksing sagot diyan,
may napakalalang sleepwalking disorder ako.
Lumala ito no'ng 25 taon ako,
tumalon ako sa second floor ng La Quinta Inn
sa Walla Walla, Washington. Talagang lumusot ako do'n sa salamin.
Dinala ako sa emergency room. Tinanggalan ng bubog 'yong binti ko.
May REM sleep behavior disorder ako.
Pag natutulog ako sa gabi, umiinom ako ng gamot,
natutulog sa sleeping bag hanggang sa leeg.
May guwantes ako, para di ko mabuksan ang sleeping bag.
'Yong mahabang bersyon...
Sige. Hindi ko alam.
May kaso na ako ng "pagtalon sa bintana." pero...
nakakakuha ng atensyon 'yong tanong ni Christina.
"Kailan ka nakakatulog nang maayos?" Sabi ko, "Kapag nagbabasa ako
kasi pag nagbabasa ako, 'yong utak ko parang,
'wala na ako'." Alam n'yo 'yon?
Akala ko para akong nasa pelikula.
Di ko alam ang pinasok ko.
Pero dahil do'n nagbabasa ako gabi-gabi,
pero ang nangyayari, magbabasa ako ng libro tapos makakatulog ako,
tapos bukas pa 'yong lampara ko.
Kaya may app ako sa phone ko, 'yong WeMo.
Parang magse-set ka lang ng timer do'n ng 15 o 20 minutes
para patain 'yong lampara mo o kung ano mang nakasaksak sa pader.
Ise-set ko ang WeMo, papasok ako sa sleeping bag,
iniinom ko ang gamot ko, magbabasa na ako.
Di ko maiwasang makatulog. Habang tulog ako, mamamatay 'yong lampara...
Isang araw... di ako nakatulog.
Inayos ko ang WeMo ko.
Pumasok ako sa sleeping bag ko. Uminom ako ng gamot.
Nahumaling na ako sa mga bida sa kuwento,
habang papalapit na sa climax...
At 'yon na ang isa sa pinakamalapit kong experience sa sarili kong kamatayan.
Naisip ko na 'yong WeMo, parang binebenta ang sarili nila
na parang death simulator.
Dapat tawagin nila 'yong WeDie.
O WeNoMo.
Kaya ngayon...
pupunta ako sa nutritionist. Nag-WeNoMo ako.
Binabantayan ko ang dumi ko.
Naisip ko 'yong quote na ang tagal nang di mawala sa isip ko.
Mga 20 taon na ang nakalipas, 'yong musikerong si Warren Zevon
ay mamamatay na dahil sa lung cancer, at alam niya 'yon.
Napakalungkot na kuwento, pinapanood ko si David Letterman na iniinterview siya.
Sabi ni Letterman, "Alam mo, 'yong nararanasan mo ngayon,
ano'ng maituturo mo tungkol sa buhay at kamatayan?"
Sabi ni Warren Zevon,
"I-enjoy ang bawat sandwich."
Sa taong nagsimula akong pumunta sa nutritionist,
nilalasap ko na bawat sandwich. Pag kakain ako, kakain ako.
Kakain pa rin ako ng pizza, pero di na isang buo.
Isa o dalawang slice na lang. Mas na-enjoy ko 'yon.
'Yong puwede ko tikman ang inumin ng mga diyos,
pero di uubusin 'yong buong inuminan.
Pagkatapos ng halos isang taon, nagpa-annual checkup ako,
kinuhanan ako ng dugo ni Dr. Walsh.
Bumalik ako matapos ang ilang araw, sabi niya, "Alam mo, Mike."
"Nagulat ako at nalabanan mo ang type 2 diabetes mo."
"Pero hipan mo ang tubong 'to."
Saka...
Ginawa ko. Tapos... Sabi niya, "Isa pa." Ginawa ko ulit...
Sabi niya, "May ipapakita ako sa 'yo." Lumapit kami sa computer niya.
Sabi niya, "Kapag ang mga kaedad mo,
malusog ang paghinga pag umihip sa tubong 'yan,
parang ganito ang linya."
"At kapag ang mga kaedad mo may bara sa paghinga,
ganito'ng itsura."
"At pag ikaw 'yong gumawa...
ganito'ng itsura."
Sabi niya, "Di ko alam ang sasabihin sa 'yo."
"Kasi sa panandalian, wala tayong magagawa."
"Pinadala ka na namin sa cardiologist,
pero sa pangmatagalan, dahil may bladder cancer at diabetes ka...
parang di 'yon pwede."
No'n ko lang narinig mag-alala 'yong doktor ko
pero walang plano.
No'ng gabing 'yon, nakahiga ako kasama si Oona no'ng tulog na siya,
nahihirapan na naman ako huminga.
Pero ngayon, iniisip ko kung paano ako hihinga habang buhay
gaya ng paghinga ko no'ng 20 ako,
Iniisip ko 'yong kulay ng tubig sa inodoro pag naihi ako.
Tulad no'ng 25 ako, bago ako matulog,
natatakot ako baka masaktan ko 'yong sarili ko habang tulog.
Kinuha ko ang journal ko at binuksan.
Kumuha ako ng pen.
Hindi ako makasulat.
Kinaumagahan, paggising ko,
pumunta ako sa Brooklyn YMCA, limang araw na akong lumalangoy.
Malamang iniisip n'yo, "Walang lumalangoy ng limang araw."
Seryoso, limang araw kada linggo ako lumalangoy.
Iniisip n'yo, "Di limang araw kada linggo lumalangoy si Michael Phelps."
Sinasabi ko sa inyo, kami ni Michael Phelps...
di sabay pero parehong level, limang araw kada linggo lumalangoy.
Kinuha ko ang libro tungkol sa paghinga.
Tinatawag na Breath. Simple lang ang simula.
Tapos... nag-practice akong pigilan ang paghinga
nang patagal nang patagal,
na ginagawa ng mga yoga instructor at mga bully sa middle school.
Tapos... kinakaya ko na.
Minsan ginagawa ko sa ilalim ng tubig sa Y.
Isang araw, lalangoy ako sa ilalim ng tubig,
two-thirds ang haba sa lane,
pag-abot ko sa sahig, may nakita akong karatula na di ko napansin dati,
sabi sa signage, "Bawal pigilan ang hininga."
Sabi ko, "Bago 'yon, ah." Sabi ko, "Vanessa."
"Ano'ng ibig sabihin? Bawal pigilan ang hininga."
Sabi niya, "May dalawang lalaki kasi no'ng summer
na nagpapatagalan sa pagpigil ng hininga,
tapos namatay 'yong isa."
Pipigilan ko na kayo diyan.
Ang dami nating pinagtawanan ngayong gabi,
pero ngayon ang tamang gawin
ay katahimikan para sa lalaking namatay habang pinipigilan ang hininga niya.
Tumigil muna tayo nang isang sandali.
Ayokong may hindi kasali,
puwede bang buksan ang ilaw saglit?
Sir.
Sir, may ginagawa kami dito ngayon.
Tatahimik kami para sa isang lalaking
namatay sa pagpipigil ng hininga sa YMCA pool.
At iba ang ginagawa mo.
Sir, kung puwede mo lang igalang
'yong lalaking namatay...
habang nagpipigil ng hininga.
Hindi ka nakakatulong.
Kaya...
Alam n'yo kung sino ang hindi natatawa?
Ang lalaking 'to na namatay sa pagpipigil ng hininga sa YMCA pool.
Ulitin na lang natin.
Kasi klaro ang intensyon ng tao dito.
At sa tingin ko kung magfo-focus tayo bilang isang grupo, kaya natin 'to.
Huminga tayo nang malalim.
'Wag matagal. Kung may natutunan tayo
sa taong namatay, dapat alam natin ang haba ng hinga natin
kapag nagpipigil tayo ng hininga
Gayahin n'yo lang ako.
Tatahimik tayo saglit.
- Tatahimik tayo. - Salamat.
Para sa taong namatay.
- Habang nagpipigil ng hininga. - Habang nagpipigil ng hininga.
Sa YMCA pool.
Pag nagawa natin.
'Yong sandaling katahimikan.
Gagantimpalaan tayo.
Ng isang nakakatawang detalye sa pagkamatay niya.
Nang mamatay siya, nagkalas-kalas ang katawan niya sa loob ng anim na oras.
Ang point...
Ang point, no'ng nasa sahig na ako ng YMCA pool
at nakita ko ang signage tungkol sa pagpipigil ng hininga,
Nagpunas ako. Hinubad ko ang swim cap ko.
Pumunta ako sa locker room.
Hinubad ko ang swim trunks ko.
Umupo ako sa bangko,
naaalala ko 'yong matanda noong bata ako.
At sa unang pagkakataon sa buhay ko, sabi ko,
"Baka may alam siyang hindi ko alam."
Siya ang pinakamatandang lalaking nakita ko.
Matagal siyang nabuhay. Iningatan niya ang katawan niya.
Lumangoy siya.
Sensitive ang balat niya.
Heto ako, isang pitong taong gulang na batang pinagtatawanan ang matandang 'to,
pero baka ang daan sa pagtanda ko
nasa ugat ng mga itlog ng lalaking 'to.
Patay na 'yong matanda, tayong lahat na 'yong matanda.
Kung papalarin tayo.
At kahit sino sa atin, pwedeng matulad do'n sa lalaki nalunod,
o sa babaeng namatay dahil sa bumagsak na niyog sa ulo niya.
Sinuman sa atin ay pwedeng magkaroon ng cancer.
Ang ipinangako lang sa atin, ang sandaling 'to,
sama-sama sa Vivian Beaumont Theater.
Ito ang mga araw natin. At ang gusto kong sabihin sa parents ko...
ISANG ESPESYAL NA PASASALAMAT KAY JENNY + OONA