Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ang ONEFOUR ang unang mga drill rapper ng Australia.
Bahagyang itinutukoy ang genre ng lyrics na may nakakabahalang deskripsyon
ng karahasan, kabilang ang alitan ng mga gang.
Sabi nila, ang mga batang 13 taong gulang ay sumasali sa mga gang
na pinaghahandaan ang mga sarili nila sa marahas na kultura ng rap ng US.
Sinasabi namin na ang musikang pino-promote nila
ay nag-uudyok ng karahasan.
Inaasahan ng publiko na pipigilan namin 'yon.
Wag muna kayong magpakita, habang papupuntahin ang mga pulis sa kabila…
Kailangan namin manatili rito nang di nakikita, sakaling mangialam sila.
Hindi ko alam kung magiging komportable ako kung may anak akong
pupunta sa mga concert na ganito dahil natatakot ako na baka magkaroon ng gulo.
Magagaling na manunulat ang mga miyembro ng ONEFOUR.
Pag narinig mo, maniniwala ka, alam mo 'yon.
Sobrang laki ng epekto nila sa kultura at di pa sila nakakapag-perform dito.
Naging pinakamalaking hip-hop group sa bansang ito ang ONEFOUR,
pero di sila pinapayagan ng mga pulis na mag-perform.
Bawat gig nila ay pinapasara.
Nakakabaliw ang kuwentong ito. Para silang NWA ng bansang 'to.
Parang gano'n nga, oo.
Katawa-tawa 'yong pag-handle ng pulis sa sitwasyon na 'yon.
Ipinagdarasal namin, Ama, sana'y hindi maabala ang palabas.
Parang ang layo na ng narating natin, pero kung di matutuloy ang show, wala na.
May impormasyon kami na posibleng magkaroon ng gulo.
Hindi pwedeng magkaro'n ng performance dito sa New South Wales.
Pipigilan ko talaga 'to.
Di ko naisip na kukunin ko bilang career ang music.
Hindi namin naisip na makakagawa ng music ang mga kagaya namin.
Wala sa option 'yon.
Lumaki kami sa Mount Druitt, isang suburb sa labas ng Western Sydney.
May malaking komunidad ng mga Islander doon.
At mga Samoan kami.
Kilala ko 'yong karamihan sa kanila buong buhay ko. Sabay kaming lumaki.
Karaniwang mga bata lang kami, laging nakikipaglaro sa ibang bata.
Iwan mo na lang diyan.
Galing kami sa simbahan. Hindi ko alam kung paano kami naging ganito.
SI HESUS ANG SAGOT
Di pa namin alam noong panahong 'yon,
pero sobrang gulo…
ng Mount Druitt no'n.
May stigma do'n, isa siyang lugar na walang may pakialam.
Noong lumalaki ako sa Mount Druitt, tatlo ang mapapagpilian ng mga Islander.
Pwedeng football, ang pabrika, o buhay ng krimen.
Sa high school,
may Islander class sila kung saan nagbibigay sila ng mga payo.
Sinasabi niya sa amin, "Makukulong kayong lahat."
"Ang bawat isa sa inyo."
Noong unang beses ako nanood ng balita, 'yong isa sa mga taga-simbahan
ay nakaaway ng taga-ibang grupo ng mga lalaki dito.
Pagkatapos no'n, laging tungkol sa Mount Druitt na ang mga balita.
Kung pinag-uusapan man nila ang Mount Druitt, laging negatibo.
Mount Druitt. Sydney din 'to, pero hindi 'yong nasa brochure ng turista.
Di mo gugustohing pumunta sa Mount Druitt sa gabi. Hindi talaga.
Humihingi ng tulong ang mga grupo, at takot nang lumabas ang mga bata.
Para maramdaman naming ligtas kami…
Di na kami pwedeng gumala sa lansangan.
At parang, ikaw ang bahala sa akin. Ako ang bahala sa 'yo.
Nabugbog nang malala 'yong isa sa mga tropa namin…
kaya nagsimula kaming magsama-sama.
Tapos bumalik 'yong mga katropa.
Sabi nila, "Ano'ng gagawin natin? Di tayo pwedeng maupo lang dito."
Kaya mula noon, maramihan na kami pag lumalabas.
Kung may mangti-trip sa amin, boom, papatulan namin agad.
Nakahanda lahat ng kutsilyo namin at kung ano-ano pa.
Sa simula pa lang, pamilya na ang tingin namin sa isa't-isa.
Pag tinatawag nila kaming gang, alam na namin kung ano'ng tingin nila sa amin.
Matagal na kaming may tunggalian ng mga pulis. Kriminal kami sa kanila.
Binubugbog nila kami dati. 'Yon ang ginagawa nila.
May baril siya.
Diyan ka lang.
May baril siya.
Panahon 'yon sa buhay namin na palagi kaming napapahamak.
Medyo naging marahas kami.
Pero natuklasan namin ang Street Uni.
Hindi namin naisip noon na magiging importante pala 'yon.
Si Esky ang youth leader na nag-aalaga sa aming mga pasaway.
Isang youth center ang Street University.
Lugar ito na maaari silang mapabilang at makaramdam na ligtas sila
sa labas ng mga kalye ng Mount Druitt.
Nagbibigay kami ng resources at programs
kung saan bihirang sumasali ang mga kabataan.
Isa sa mga paraan para ma-engage sila
ay sa pamamagitan ng recording studio.
Noong ipinakita nila sa amin ang studio, nagustuhan namin 'to.
Parang libreng recording studio 'yon. Sakto para sa amin.
Dahil wala kaming pera no'n.
Agad naming ginamit. Nagustuhan namin.
"Shit, pwede tayong gumawa ng gano'n."
Nagpapasalamat ako na may iba silang mapagtutuunan ng enerhiya
maliban sa kalokohang ikinasasangkot nila.
Kaya sabi ko, "Aba, kung 'yan ang gusto n'yo
at maiiwas kayo sa gulo at magiging busy para wala kayo sa lansangan,
ayos sa akin 'yan."
Si J Emz ang pinuno.
Sasabihin niya sa grupo niya, "Diyan kayo umupo."
"Umupo ka sa likod ng mesa."
"Pupunta na ako sa mic at magsisimula."
Si Spenny…
Alam ko na ang tungkol kay Spenny bago ko pa siya nakilala.
Kilala siya bilang laging nasa harapan
pagdating sa mga away.
Sa tingin ko, sutil lang talaga si Spenny.
Pakikipag-away lang talaga ang alam niyang solusyon.
Si YP, nakababatang kapatid ko 'yan, blood brother ko.
Siya ang pinakabata sa grupo.
Sabi nila, "Yo, Esky, pakinggan mo ito,"
at may ipapakita silang kanta.
Kaya nakinig ako. Sabi ko, "Kaninong boses 'yan?"
Sabi ni J Emz, "Sa kapatid ko, si YP."
Sabi ko, "Wow, p're, isang pamilya ng mga musikero."
Kung ilalarawan ko si Cell, ano…
Pasaway siya. Ano kasi… Nagkaroon siya ng mahirap na childhood.
May talent talaga si Celly sa rap. Mahilig siya sa pagra-rap.
Gusto niyang gamitin ang talento niya sa rap para maipakita
kung paano lumaki sa Housing Commission.
Si Lekks, dati siyang nagtatrabaho sa Street Uni.
Siya 'yong kuya na tumulong sa amin sa studio noong nagsimula kaming mag-lock in.
Rap-head talaga si Lekks. Alam mo 'yon, mahal niya ang music niya.
Naalala ko 'yong unang beses na ipinakita niya sa akin
ang Harlem Spartans, 'yong drill group na nag-impluwensiya sa kanya.
Sabi ni Lekks, "Ito 'yong future ng Australian hip-hop."
Drill music. Gusto 'yan ng buong pamilya.
Isa itong estilo ng rap music. Lumabas mula sa Chicago
sa unang bahagi ng huling dekada ng buong 2010.
Nagulat ang mga nasa hip-hop, sobrang lupit at sobrang lakas.
Mas marahas at mas mapangahas na hip-hop
na may malinaw na lyrics na tumutukoy sa buhay sa lansangan.
Maraming reference sa pananaksak, sa pamamaril.
Naging parte ito ng mainstream ng international hip-hop
nang tumawid ito sa UK, lalo na sa London.
Naging UK version ng drill ang ONEFOUR.
Madilim ang drill, at nakakatakot. Parang halos horror movie na.
At tingin ko'y naka-relate talaga sila sa drill noong narinig nila ito.
'Yon ang pinagdadaanan nila.
Nagustuhan namin. Parang, "Shit, pwede tayong gumawa no'n."
Kaya noong nagsimula kaming mag-experiment, nakagawa kami ng drill.
Bago pa naging grupo ang ONEFOUR,
kilala sila sa lugar bilang…
Ayaw ko gamitin ang salitang "gang,"
pero doon sila kilala.
Sa mga unang kanta ng ONEFOUR,
pinag-uusapan talaga nila ang karahasan sa lansangan.
Isang araw, dumalo si Spenny sa music workshop ko.
Bubuo sana kami ng bilog at magshe-share ng mga sinulat namin.
At habang nagshe-share siya,
dumaan sa pinto 'yong ilang lalaki mula sa ONEFOUR at sabi nila,
"Spenny, kailangan na nating umalis. May kaguluhan."
At tumingin sa akin si Spenny, at sabi niya, "Sorry, p're."
Sabi ko, "Ayos lang."
At binaba ni Spenny ang notepad, at lumabas siya sa pinto.
Para itong yin and yang.
May kalye,
tapos may music.
May nangyayaring version ng mga postcode war sa buong mundo
mula South Central LA hanggang Brixton.
Mga kabataan 'yon na nakakabuo ng maliliit na komunidad
at ipagtatanggol nila kahit ano'ng mangyari,
kahit na subukan ito ng kalabang komunidad.
Laging may drama sa ilang lugar.
Hindi ko alam ang buong history no'n.
Siguro dahil lumaki kami sa gano'n, kaya nasali na rin kami.
Dumating sa punto na di mo na talaga ito matatakasan.
Noong nandoon ako sa mundong 'yon, marami akong nakitang namatay.
Gang murders talaga.
Mga kabataang nasa 20's nila.
Binago nito ang buhay ko, at ngayon, journalist na ako.
Nagiging paraan ang karahasan para magkaroon ng status sa mga lugar na ito.
Ang paraan para magkaroon ng sariling identity ay sa pamamagitan ng karahasan.
Kakatapos lang magsagawa ng pagtugis ng mga pulis
sa mga krimen at possession of weapons.
May patuloy na alitan sa pagitan ng dalawang magkaribal na gang,
na kinasasangkutan ng mga Pacific Islander.
Makakaasa kayo na sa bawat araw,
ang mga lalaki at babae sa organisasyong ito ay ginagawa ang lahat
para labanan 'yong mga sangkot sa gulo upang maging ligtas ang lansangan.
Sa kasong ito, ang ONEFOUR ay nasa ilalim ng bandila ng "Mounty County,"
nay may 2770 postcode sa Greater Western Sydney,
at may alitan sila sa Inner West Brotherhood o sa 21 District.
Sa drill tracks, malaking parte rin sa musikang ito ang pang-iinsulto sa iba.
Ayaw kong mag-rap hanggang no'ng nakita ko na paraan pala ito
para maka-insulto sa mga taong ayaw ko.
Noong pumasok ako sa studio, mag-isa lang talaga ako,
passionate ako at alam kong maiinsulto ko sila sa ganito
dahil nakuha nila ang isa sa mga kaibigan namin.
Pagkatapos no'n, parang sumobra na sila.
Parang kabaliwan, pero 'yon ang dahilan kaya ko nagustuhan ang paggawa ng musika.
Gusto ko 'yong nasasaktan ko 'yong damdamin nila.
Mga diss track ang nagawa ng drill music,
pag may ganoong platform ng paggawa ng music
at kakayahang maikuwento ang buhay mo, samahan pa ng social media.
Alam mo, magiging kontrobersyal 'yon.
Nag-alala ako na baka mapalala
ng ilang mga kanta ang karahasan sa lugar.
Minsan, may insidente sa istasyon ng tren.
Kumalat ang balita na may mga dadating na galing sa ibang postcode.
Magkakaroon ng malaking gulo.
Sa gulo na 'yon, may itinapon na molotov sa tunnel.
Sabi namin, dapat itigil na 'to.
Ang laki ng pangarap, di ba,
para subukang pigilan ang isang bagay na nangyayari na nang ilang dekada.
Laging may kaguluhan at drama.
Ginagawa lang namin ang gusto namin, at normal lang ang gulo.
Pagkatapos noon, nakulong ako.
Nagkaroon kami ng alitan sa ibang grupo,
at lumala 'to.
Medyo malala.
Nakulong si J Emz. No'ng wala siya, makalipas ang apat o limang buwan,
nagsimula nang mapasama si YP sa gulo.
'Yong gabing 'yon sa pub…
Sobrang sama no'n para sa amin.
Di ko sinisisi 'yong ibang lalaki. Hindi ko sila susumbatan.
Siya lang ang sisisihin sa kilos niya, pero…
Pumunta kami sa kaarawan ng tropa namin.
Sobra-sobra 'yong sinasabi nitong mga australianong lalaki.
Napakabastos at racist nila.
Kawawa si Lekks. Wala siyang magawa. Kaya nakipagbakbakan na kami.
Hindi na itatanong 'yon, e.
Ginawa ko ang tama sa oras na iyon at…
Yeah.
Pwede sanang naging iba. Pwede sanang kinausap na lang sila.
Pero 'yon ang paraan namin. Hindi namin alam kung paano makipag-usap noon.
Naalala ko lang na nawalan ako ng pag-asa.
Talagang nakakadismaya
dahil nagsisimula pa lang silang magbagong-buhay.
Tapos nangyari 'to.
Nagka problema na naman sila sa mga pulis.
Ako, si Cell, at iba pang coeys, nagpiyansa kami noong gabing 'yon.
Sabi ko, "Malalagpasan namin 'to. Wag kang mag-alala, Ma. Ayos lang kami."
Naghihintay ng sentensiya sila YP, Celly, at Lekks.
Nasimulan ang musika habang naghihintay sila.
Araw-araw kaming nasa studio. Nagawa namin ang "What You Know."
Napatugtog namin sa radyo 'yon.
Sa Triple J. 'Yong Hip-Hop Show. Palabas ni Hauie.
Sinusundan ko ang grupo.
Prinomote nila ang bago nilang single.
'Yong skills ng ONEFOUR ang nagpapaiba sa kanila.
Hindi lang ang kakayahan at talino nila para sa musika,
pati na rin ang pagiging una nila sa gano'ng tunog sa Australia.
Sabi ko, "Okay, magaling 'tong mga 'to."
Kumontak ako't sabi ko,
"Naiintindihan ko ang history n'yo sa batas,
pero kung gusto n'yo na musika ang maging paraan para makatakas do'n,
mag-usap tayo."
The best talaga si Hau.
Kung wala siya, sa totoo lang, walang ONEFOUR.
Sinimulan niya kaming imulat.
No'n nasabi sa sarili namin, "May magagawa tayo dito."
Nagdidirekta ako ng label na joint venture ng Sony.
Ako 'yong nagtutulak at nage-empower sa mga tao sa komunidad ko,
Pacific Islander man o hip-hop.
At isa sa mga tanong ko sa kanila ay,
"Bukod sa mga problema sa batas,
ano ang pumipigil sa inyo para maging matagumpay?"
Sabi ni J Emz, "Wala kaming propesyonal na lugar para mag-record."
"Okay, kung mabibigyan ko kayo ng studio, pupunta ba kayo?"
At sabi ni J Emz, "Sabihin mo ang lugar, oras, araw, pupunta kami."
Naisip namin, "Shit, sisikat na kami."
Ito ang unang beses na makakapasok kami sa maayos na studio.
Ang pagpunta sa studio na 'yon at pagiging parte ng Sony
ang pinakamagandang nangyari sa paggawa ng music.
Ito ang unang beses na ipinakilala ako sa music industry.
No'ng nakita ko 'yong mga sikat na pangalan at mukha sa pader,
naramdaman ko na gusto ko na dito habang buhay
at ito ang gusto kong gawin.
Sabi ko, "Pupunta kayo dito, magtatrabaho tayo."
"Di ko na makokontrol kung ano'ng gagawin n'yo sa labas ng studio."
"Walang iinom, walang droga, walang drama."
"Pupunta kayo dito, magre-record, magsusulat, 'yon lang."
Ang hirap no'n, p're.
Tuwing Sabado, nandoon kami.
Tatapusin lang ang trabaho at aalis na.
Laging sinasabi ni Hau, "Siguraduhin n'yong nagsusulat kayo."
Doon nagawa ang pinakamaganda naming music.
Isa sa mga unang sesyon, sabi ko, "Ayos, boys."
"Ano 'yong unang kanta?"
Sabi ni YP, "A, oo, may kanta kami na 'Shanks and Shivs.'"
"Naku! Tungkol saan ang kantang 'to?" "Tungkol sa mga kutsilyo."
Oo, naalala ko 'yong unang studio session namin ni Hauie.
Ayaw kong magpanggap. Gusto ko lang pumasok at mag-rap.
Dati nang instrumento ang hip-hop para sa mga minority at inaapi.
Hindi masyadong teknikal ang drill music.
Tungkol ito sa pagkuwento nang totoo at detalyado hangga't sa kaya mo.
Ito ang dahilan kung ba't epektibo talaga ang drill.
Wala itong tinatago. Walang paligoy-ligoy.
Nakakabaliw, pero kasama 'yon sa music.
Kaya sobrang delikado nito kasi totoo.
No'ng nakilala 'yong music, na-realize namin,
"Shit, kailangan namin ng taong may alam sa aspeto ng negosyo."
At alam kong si Ricky ang dapat magpatuloy no'n.
Alam kong magiging mahirap. Hindi ko alam kung gaano kahirap.
Lagi sumasama si Rick sa mga sesyon.
Nasa sulok lang siya at di nangingialam, pero lagi siyang may payo.
Hanga ako sa katapatan nila sa isa't isa,
sa pag-aalaga nila sa isa't isa. Sabi ko, "Gusto kong maging parte no'n."
Naalala kong kausap ko sila, at sabi ko,
"Maaaring maging malaki 'to para sa inyo."
"May ginagawa kayo na di pa nagawa dati."
Di nila alam, parang, "Hindi, ibang sitwasyon 'to."
Ka-trabaho ko na si Laroi no'ng panahon na 'yon.
Naisip ko na siya 'yong tipong gustong magpakita ng abilidad sa kanila,
na maiintrigang kumonekta sa kanila.
Hindi pa gano'n ka sikat si Laroi no'n.
Isa lang siyang normal na bata sa Redfern.
May nakita akong video na nagra-rap sila sa Facebook o parang gano'n.
Alam ko agad na may espesyal sa kanila.
Marami kaming natutunan sa studio sessions na kasama siya.
May gagawin siya tapos mabibigla kami.
"Holy shit! Henyo ang batang 'to."
Sa tingin ko, bago lahat 'yon sa kanila.
Pinakaastig 'yong nakikita kong tuloy-tuloy silang gumagaling.
Sa pagtatapos ng ilang buwan na nakasama ko sila,
naisip ko, "Sobrang husay ng mga gagong 'to."
Kung di ka kumbinsido sa "Shanks at Shivs,"
makukumbinsi ka ng "The Message."
Alam namin na para magkaro'n ng dating sa larangan ng musika,
dapat may gawin kami na di pa nagagawa dati.
'Yon 'yong unang track na itinanggal namin lahat ng filter,
at pinagpatuloy lang namin.
Naisip namin, "Mapapansin 'to ng pulis at ng publiko."
Sabi ko, "Oo, ilabas na natin 'yan."
Ang sabi lang namin, "Bahala na. Ilabas na 'yan."
Inilabas namin ang "The Message." 'Yon ang sumikat talaga.
"Ma, hulaan mo? 500 na!"
"Yay. 500 tao ang nakinig sa kanta n'yo."
"Uy, Ma! 500,000!"
"Diyos ko! Sino ba ang nakikinig sa kalokohan n'yo?" Parang…
Unang kanta namin 'yon na may milyong views.
Game over talaga 'yon.
Nagkaroon ito ng milyon-milyong views sa loob ng tatlong araw,
di pa nangyari ang gano'n.
Sobrang organic, sobrang grassroots, sobrang independent.
Word of mouth lang at social media, sobrang lumaki 'to.
Sabi nila, "Diyos ko."
"Nagustuhan nila 'yong ginagawa namin. Grabe 'yong isang milyong views."
Di pa ako nakakita ng ganito sa Australia.
Pinakanagulat ako sa reaksyon ng buong mundo.
'Yong reactors ang talagang nagpasikat sa ONEFOUR.
Ngayon lang namin nalaman na may mga reaksyon.
Di namin alam na ginagawa 'yon sa mga music video.
Ginawa ito para maging libangan lamang.
Ang lyrics at mga karakter ay kathang-isip lang
at hindi dapat gawing literal.
May ginagawa siguro silang masama at may disclaimer na ganyan.
Una, maraming tsismis tungkol sa kantang ito.
Gusto kong malaman kung tungkol saan ito. Tara.
Binanggit niya ang 50,000 tao na dapat lumaya.
Parang tawag mula sa kulungan 'yong umpisa ng kanta.
Parang, ano ba 'yon?
-Nakikita mo kung nasaan sila? -P're!
Nasa labas sila ng courthouse.
-Ano? -Tingnan mo.
Mount Druitt Courthouse, ginagawa nila ito sa labas ng courthouse.
Ang galing.
Sa tingin ko, ito na ang pinakamapanukso sa contemporary Australian art.
Parang "fuck you" 'to sa lahat ng humubog sa kanila.
Sabi niya, "Uy, mahirap lang ako. Ipapaalam ko sa inyo."
"Ipapakita natin kung sino ang unang mamamatay."
Ilayo mo ako sa mga lalaking to.
Nakakatawa 'to.
Parang, sa accent. Maganda 'yong accent.
Nagsimula ito na bago sa pandinig, pero no'ng napagtanto ko,
"O, wow, actually, magaling silang mag-rap."
Di pa nakakakita ang mundo ng mga rapper na di puti at may Australian accent.
Di nila alam na nage-exist kami.
Pareho silang nakapusod.
P're, tingin ko galing silang lahat sa Rocksides.
A, 'yong mga taga-doon.
-Ano'ng na'ng tawag? Samoan. -Kilala ko si the Rock.
'Yong akala nilang mga Australian
ay 'yong mga mula sa Neighbours, Home and Away.
Si Lara Bingle.
Steve Irwin.
Matangkad at blond na mga surfer.
Di gano'n ang hitsura ng ONEFOUR.
Talagang binago nila ang pananaw sa hitsura ng Australia,
ang tunog at mga nangyayari dito.
-Uy, pare. -Come on, parang…
Kailangang magdahan-dahan. Kung hindi, mababaliw ako.
P're sobrang astig ng video na 'to. Napakahusay ng mga lalaking 'to.
Pinuri na kami ng mga sikat na mga artist sa UK.
Parang si Skepta ang pinakauna.
Shout out sa ONEFOUR. 'Yong totoo.
Si Dave, pinost niya kami sa story niya.
Mga artist 'to na nasa tuktok ng career nila,
nagpo-post sila tungkol sa ONEFOUR.
Nakakabaliw makatanggap ng ganoong pagmamahal.
Napaka-iconic ng linya ni YP
dahil isa itong maikling kabuuan ng kung ano ang grupo.
ONEFOUR, taga-dito kami. Taga-doon ka. Ayaw ka namin.
Hala.
Actually… Hindi.
'Tang ina, p're.
Yeah, malupit 'yon.
May mga linya sa mundong 'yon na bahagi sila
na hindi talaga dapat tinatawid.
Lalo na kapag may namatay, alam mo 'yon, hindi mo dapat
sila ginagalit nang gano'n.
Masasabi ng iba na medyo kawalang galang 'yon
pero sinabi pa rin nila, nirekord, at ni-rap.
Tungkol ang linyang 'yon sa pagkamatay
ng miyembro ng kalabang gang na tinatawag na 21 District.
Nasaksak ang isa sa mga miyembro at namatay,
kaya mayroon na lang silang 20 miyembro.
Sa linyang 'yon, magbabago ang lahat para sa ONEFOUR.
Naiinis ako do'n,
pero kung dapat may maiparamdam sa atin ang art,
nagtagumpay ka sa punto na 'yon ng art.
Pero naisip ko rin na magagalit ang mga tao dito.
Magiging kontrobersyal ito.
Nakakagulat. Mapangahas. Pero nakaka-excite.
Limampung lalaking nakabalaclava, may dala-dalang matutulis na bagay.
Alam mo 'yon, pinag-uusapan sila.
Sinundan nila ang "The Message" ng "Spot the Difference"
at nag-level up lang sila.
Nakita namin 'yon.
Alam mong bagong simula 'yon ng hip-hop sa Australia.
Sabi ko, "Sobrang astig ng kuwentong ito. I-cover natin sila."
At naging exciting 'yong shoot.
Tumatawag sila sa telepono.
Parang, pupunta sila dito. Pupunta sila dito.
Pinakamagandang araw 'yon. Isa sa pinakamasayang araw ng buhay ko.
Naging sobrang exciting. Napuno 'yong buong lugar.
Nasa car park kami, at maraming pinapaputok na flare,
at pina-burnout 'yong mga kotse,
at biglang, sabi nila, "Isara natin 'yong buong kalye!"
Walang magawa ang mga pulis dahil may tatlo o apat na raang bata
na lumusob sa mga kalye ng Mount Druitt, binawi ang mga kalye, nag-take over.
Hindi ito tulad ng anumang shoot na napuntahan ko dahil naramdaman nila
na naririnig at nakikita sila sa unang pagkakataon.
Nakikita namin ang mga maliwanag na ilaw at ang mga bata,
at sinusundan nila kami sa mga tindahan para kumuha ng picture.
Parang tunay na pagmamahal mula sa bayan.
Di ko maisip ang pakiramdam na maging isang bata sa Mount Druitt,
na makita ang lugar mo sa screen at nakikinig ang buong mundo.
Kinikilabutan ako.
Biglang, parang, "May mga pangarap ako,
at ngayon pwede ko nang abutin dahil nagawa 'yon ng kapitbahay."
MAG-UPLOAD NG VIDEO
Walang duda, sinakop ng aking susunod na mga bisita sa studio ang 2019.
ONEFOUR, ang pinakasikat sa eksena ngayon.
YouTube phenomenon sila.
Nakapasok sila sa kasaysayan ng musika sa Australia
dahil sa malupit nilang pagsusulat, 'yong dating nila,
at 'yong pride nila sa lugar nila.
Nakipag-meeting kami sa mga magasin.
Rolling Stone at iba pa, GQ.
Paano mo ide-describe ang sarili mo ngayon? Ano'ng identity mo?
Mga rapper ba kayo? Mga musikero ba kayo?
Mga musikero kami.
Tumahimik ka nga. Magaling din kami sa ginagawa namin.
Pagkatapos no'n, marami nang gustong gumawa ng drill music.
Parang, lahat.
May kaunting Australian dance siya.
Pinasikat n'yo ang Mounty Bop.
Sumikat ito sa TikTok.
Hindi pa nangyari sa musika ng Australia na magkaroon ng ganoong epekto.
Para akong superstar.
Oo, ang sarap sa pakiramdam kasi binago nito ang mindset namin
at pananaw namin sa buhay.
Pagkatapos no'n, nilibot ni Dave ang Australia.
Hiniling niya ang ONEFOUR na suportahan siya sa Sydney at Melbourne legs.
Malapit nang maging matagumpay para sa kanila.
RAP GROUP SA SYDNEY HINDI NA MAPIGILAN
ONEFOUR, 21 DISTRICT: TEEN GANG SA SYDNEY IBINUNYAG
Di ako matapang para maging pulis, malakas para maging gangster,
o matalino para maging abogado, kaya naging crime reporter ako.
Okay lang magkaroon ng anthem,
pero depende ito kung ano ang mensahe o kung paano ito binibigyang kahulugan.
Mga batang lalaki na
pinag-uusapan kung gaano sila katapang,
tungkol sa pagbitbit nila ng kutsilyo, pagkamuhi nila sa ibang crew.
Pwedeng positibo at negatibo ang anthem.
Obviously, medyo nakikilala na ang ONEFOUR. Sumisikat na sila.
Nagsimula ang kontrobersiya sa ONEFOUR nang lumitaw din ang ibang
mga drill act sa West Sydney.
Dumikit 'yong media sa mga alitan nitong mga rapper.
May media kami sa Australia, lalo na sa conservative side.
Nagdulot ng matinding krimen sa Western Sydney
'yong mga tabloid gaya ng Daily Mail at Daily Telegraph.
Mabenta ang mga diyaryo kapag pinag-uusapan ang gang crime.
Gusto nilang i-bandera 'to sa front page.
Gusto nilang lumikha ng panic at hysteria.
Kung paniniwalaan mo ang mga 'to,
iisipin mong parang Gotham City ang Sydney.
Iisipin mong may epidemya ng marahas na krimen
at di masupil ang krimen sa Western Sydney,
at pinagpapatuloy ito ng mga batang tagaIsla.
Kung titingnan ang rekord, di gano'n ang kaso.
Pinakaligtas na panahon 'to ng Sydney.
Ang una kong naaalala na nakita ko ang ONEFOUR
ay sa isang artikulo sa newspaper,
at naisip ko na talagang interesting 'to.
Ano'ng nagawa ng mga 'to para makuha ang atensyon ng media?
Sa pandaigdigang antas,
di masasabing may problema sa krimen ang Australia.
Sa Australia, tungkol sa domestic at family violence ang mga problema sa krimen
at sexual assault.
Pero madalas, ang atensyon ng media ay nasa iba't ibang uri ng krimen,
sa mga organized crime o gang crime, kung gusto mong tawagin nang gano'n,
na mukhang mas exciting at mas karapat-dapat ibalita.
Mas nagiging bayolente ba ang Sydney? May mga aspeto.
Nagiging mas marahas sa Young.
Hindi 'yan galing sa Bureau of Stats o Census,
mula 'yan sa 40 taon ng pag-uulat ng krimen sa Sydney.
Sinu-suggest nitong mga tabloid
na kung mas sumikat at mas makilala ang mga grupong ito,
mas dadami ang karahasan.
May mali sa New South Wales, lalo na sa Sydney.
Sobrang nakakatakot 'to.
Ang pinakamalalang gulo sa bayan sa isang henerasyon ay inuudyok ng drill rap.
Oo, nang-uudyok nga. Walang kaduda-duda.
Di ko alam kung magiging komportable ba ako
kung ang 14 o 15-year-old ko'y pupunta sa isa sa mga concert na 'to
dahil baka magkaroon ng gulo.
Gumagawa kami ng music. Di kami nag-uudyok ng karahasan.
Di namin pinipilit ang mga tao na gawin ang sinasabi namin.
Ni minsan di namin naging kakampi ang media.
Ayaw nila sa nirerepresenta namin.
Tuwing may nangyayari sa kalye, kami ang sisisihin nila.
Walang kakaiba sa sining na pinag-uusapan ang karahasan,
pero pagdating sa hip-hop mula sa Western Sydney,
nagkakaroon ng ulit ng debate.
At sa tingin ko, dahil 'to sa kung sino ang nagkuwento.
Nagkaro'n ng negatibo at positibong epekto ang kontrobersiyal na aspeto ng ONEFOUR.
Ginamit ng malalaking korporasyon
at ng mga pulis ang mga bagay na nagustuhan ng mga tao sa grupo
laban sa kanila.
MOUNT DRUITT ESTASYON NG PULIS
Lumaki ako sa Southwest Sydney.
Noong lumalaki ako, nakita ko ang epekto ng krimen.
May mga kapamilya akong biktima ng krimen,
kaya gusto ko talagang gawing mas ligtas ang lugar para sa lahat.
Ako si Deb Wallace.
Blacktown ang naging una kong estasyon 40 years ago,
at ang substation ay Mount Druitt.
Sa tingin ko'y nakita ko ang pinsala
na naidudulot ng droga at gang crime sa komunidad,
at doon ako naging interesado.
Siguro sa kalagitnaan ng July 2019 'yon
nang makita naming dumami ang karahasan sa mga street gang.
Gumamit sila ng mga banner.
Palagi nila itong pinapalitan,
na nagpapakitang hindi sila organisado o sopistikado.
Mas marami silang naging banners kaysa sa naging baked dinner ko.
No'ng una namin silang makitang lumabas,
ang naging pangalan nila'y Greater West at District 21.
Tapos lumabas ang ONEFOUR.
Tapos nakarinig kami ng ilang lyrics
na ginagamit ng ONEFOUR.
Kung sinusubukan naming labanan at ilihis ang mga bata sa karahasan,
ang grupong ito naman ay gumagamit ng lyrics na, para sa amin,
ay may posibilidad na mag-udyok ng karahasan
na ginagawa ng mga street gang.
Nakatatag sa drill rapping na maliban na lang kung nagawa mo na ang krimeng 'yon
o nasa gang ka, hindi ka pwedeng kumanta tungkol sa activity na 'yon.
Alam namin na ang ilan ay sangkot sa mga serious assault.
Kung babasahin mo ang lyrics ng "The Message,"
dalawang grupo talaga sila,
pinag-uusapan kung ano'ng mangyayari kung aatake sila sa isa't isa.
Ang ideya ay mapigilan ito bago pa ito lumala.
Kilala ang units ng New South Wales police force na pinupuntirya
ang gang crime.
Pinagsama ang mga grupong 'yon at tinawag na Strike Force Raptor.
Isa 'yong matinding tactical elite unit ng New South Wales police,
na ang trabaho ay guluhin ang mga organisadong aktibidad ng mga gang
sa buong New South Wales na nakatuon
sa mga suspek sa terorismo o organized motorcycle gangs.
Sa panahong ito nagsimula ang kampanya ng Strike Force Raptor
laban sa ONEFOUR.
Isang special strike force ang ibinuo ng pulisya ng New South Wales
para tugunan ang youth crime epidemic sa Western Sydney.
Sabi nila, ang mga batang 13 years old ay sumasali sa mga gang na ito
na hinuhubog ang mga sarili nila sa marahas na rap culture ng US.
'Yong katotohanang ginagamit ang dahas na ito
laban sa mga rapper at mga nasa komunidad ng hip-hop,
ay di pa nangyayari sa kasaysayan ng Australia.
Noong tumutok sila sa amin, hindi namin alam ang nangyayari.
Di namin alam kung bakit.
Nire-raid kami at isinusugod ng mga pulis kahit saan kami magpunta.
High-impact policing talaga. Maraming mga raid. Lagi kang pinapara sa kalsada.
May heavy surveillance, mga gano'n, para lang magalit ka.
May batas tayo sa New South Wales,
na kung sa ibang bansa 'yon,
di nila papayagan o maiintindihan na may gano'ng kakayahan ang mga pulis nila.
Kinakapkapan ang mga magulang ko kahit sa'n sila magpunta.
Magmamaneho sila sa kalsada, at pahihintuin sila.
Pag may pinagdadaanan ka, hindi lang ikaw ang dadaan do'n.
Kasama mo ang pamilya mo.
Kapag nire-raid ang bahay ko, sino ang nandoon? Ang pamilya ko.
Lahat binabaliktad. 'Yong mga basurahan, mga paso, lahat.
14 'yong anak kong babae. no'n.
Naglalakad siya papunta sa harap ng bahay nang pumasok sila,
at tinutukan siya ng baril, at umiiyak siya.
At 'yong sinasabi niya lang ay, "Wag n'yong barilin ang aso ko!"
Kailangan naming maranasan 'yon. Kailangan naming mabuhay nang gano'n.
Di ko inaasahang maiintindihan nila ang bagay na di nila naranasan.
Sila 'yong sumisipa sa pinto.
Hindi sila 'yong nakatira sa bahay kung saan sinisipa 'yong mga pinto.
Hindi patas ang laban.
'Yong isang panig, may 15 milyong dolyar na pondo
at tauhan ng higit 100 na pulis
laban sa ilang rapper na sinusubukang gumawa ng artwork.
Matagal na akong tagahanga ng musika ng ONEFOUR.
Di kapani-paniwala ang ginagawa nila
at naalala ko ang nakita namin sa United States
noong early '90s at late '80s sa NWA.
May audio documentary ako para sa ABC, ang national broadcaster ng Australia,
tinawag na License to Drill.
Nakipag-usap ako kay Sergeant Trueman, ang pinuno ng team na pinupuntirya
ang ONEFOUR, at nakakagulat ang sinabi niya.
Gagamitin ko ang lahat ng makakaya ko
para maging miserable ang buhay n'yo hanggang tumigil kayo sa ginagawa n'yo.
Gagawin kong hindi komportable ang bawat aspeto ng buhay n'yo.
'Yong kakayahan ng Raptor
na wala sa lokal na pulis,
ay meron kaming oras, resources,
at ang katatagan na kung nasaan may problema,
sisiguraduhin namin na legal naming guguluhinang grupo
at ipapatupad ang lahat ng paraan
hanggang sa mawala ang grupong 'yon
o titigil sa kriminal na pag-uugali.
At di kami humihingi ng tawad para do'n.
Hindi pa minsan nakita sa Australia
na ginamit ang pulis para puntiryahin ang ONEFOUR.
At alam ng pulis na makakasira sa kanila ang ginagawa nila.
Nakatanggap ako ng text mula sa isa pang kasamahan.
Sabi nila, "O, 'yong Raptor Squad, 'yong pulis,
may pinepresenta sila tungkol sa ONEFOUR
at ang epekto nito sa mga kabataan."
Sabi ko, "Okay, kailangan kong tingnan 'to."
Sa pananaw ng isang Raptor,
ang community engagement ang sentro ng pagiging pulis, di ba?
Di kami makakapag pulis kung wala ang komunidad
na nangangailangan ng pulis, at 'yon ang realidad dito.
Mga pangunahing prinsipyo ng pagpupulis.
So papasok ka, at ipapakita nila ang presentation slide.
At sasabihin nila, "Okay, guys, ito ang ONEFOUR."
May mga matatanda, mga ministro ng simbahan, mga youth leader,
mga leader ng komunidad, at mga kabataan.
Nakaupo kami doon,
at nakapila sila sa likod sa may pader.
Nakasuot sila ng Raptor suit, alam mo 'yon, makapal na vest.
Nagpakita sila ng mga picture ng mga kabataan
at sinabi nila na ang mga taong ito ang responsable sa karahasan
at paggawa ng lyrics.
Iminumulat yata nila 'yong mga magulang
sa mga palatandaan kapag nasasangkot 'yong mga bata sa mga gang.
Pakiramdam ko'y marami silang sinisisi sa mga anak ko,
at sinasabi nilang dahil 'to sa musika.
Parang pinagsasama-sama lang kaming mga Islander sa isang kuwarto
para sabihing tigilan ang pagiging masama.
Kung palagi kang pinoprofile ng mga pulis
at wala kang kumpiyansa at pakiramdam mo'y di ka ligtas sa sarili mong komunidad,
magagalit ka.
Parang nahati sa dalawang kampo ang grupo.
May grupo na nagsasabing,
"Oo, pino-promote ng ONEFOUR ang gang violence."
Tapos sinasabi no'ng kabilang hati na
"Oo, pero hindi lang 'yon ang nangyayari."
Maraming nagulat. May mga umiyak.
Naaalala ko na tumayo at umalis 'yong ibang tao
sa ginta ng presentation,
at sinabi nila na kapamilya nila ang mga 'to.
Nakatuon ito sa pananakot,
sa pag-iimbestiga ng aming mga komunidad
na nakakaramdam na na di sila kabilang.
Kalokohan 'yon,
gumagastos sila sa mga walang kwentang bagay
na pwede sana nilang itulong sa mga bata sa lansangan.
Sayang lang kasi marami ka sanang resources.
Marami kang magagawa para matulungan ang mga tao
at makabuo ng koneksyon sa pagitan ng kabataan at pulis.
Tapos sabi ng isa sa mga opisyal ko, "Nagsisimula na silang mag-concert."
"Merong isa, at parang sa isang theatre sa Sydney,"
at sabi ko, "Nag-aalala kami na kung magpapatuloy ang concert na ito,
magiging sagupaan talaga, di lang ONEFOUR ang dadating,
pati rin ang 21 District."
"Kung mangyari nga, di sila magsasalo para kumain ng Jaffas.
Alam namin na gagawin ng mga pulis
ang lahat para manggulo.
Pero hindi namin alam kung hanggang saan ang kaya nilang gawin.
Dahil puno ng magagandang idea 'tong mga pulis.
Kakausapin daw namin 'yong mga promoter
at sasabihin sa kanila 'yong mga isyu namin.
Binigay ko ang lahat ng impormasyon sa venue, at sinabi ko sa kanila,
"Hindi n'yo pwedeng ibigay ang kaligtasan para matuloy ang event na 'to."
Hindi kayang i-cover ng presyo ng mga ticket
ang dami ng pulis na kailangan para maging maayos ang event na ito.
Gagawin ko 'yan sa bawat event sa New South Wales hanggang
matigil ang karahasan.
Kalokohan.
Oo, umabot lang sa punto
na napuno na 'yong mga promoter.
Ito ang unang beses na
ipinasara ang isa sa mga show namin.
Kung may pagkakataon kang makalabas sa mga komunidad na 'to
at maging matagumpay,
tapos sasabihin ng pulis na di ka na makakapag-perform
sa bayan kung saan ka lumaki, sa mga pinakamalaking tagahanga mo,
Nakakapanghina ng loob.
Pinagbawalan kaming mag-perform sa Sydney,
pero di ibig sabihin na di na kami makaka-perform sa iba.
Nag-book kami ng show sa Brisbane. 2,000 katao.
Inanunsyo namin ang palabas,
at nag-sold out ito sa loob ng sampu hanggang 15 minuto.
Malaking bagay ito dahil unang headline show namin ito.
Parang medyo napansin tayo. Proud ako.
A, oo.
Nakipagtulungan kami sa mga promoter ng event,
na mga Pacific Islander din.
Siniguro naming mga community elder sila na makikilala ng mga bata
sa silid bago pa sila pumasok.
At nakipagtulungan kami sa lokal na komunidad
para matiyak na walang gulo.
Lahat ng nasa music industry sa Australia
ay manonood.
Una sa lahat, walang palatandaan ng karahasan.
Lumalakas na ang adrenaline, at excited kami.
Handa na kaming umakyat sa stage.
Dear Lord, salamat at itinipon mo kaming lahat.
-Amen. -Let's go, boys.
Brisbane show. Oras nila 'yon para makilala.
Doon ko na-realize 'yong dami ng mga tagahanga namin.
Nakakabaliw makita. Parang, ayos!
Kaya pala talaga naming iwan ang ganitong buhay.
Na-realize ko na gusto ko 'yong nasa entablado ako.
Dahil napatunayan namin na kaya naming humawak ng event na ligtas,
akala namin na wala nang magiging problema.
Inilabas namin ang "In the Beginning," at nabaliw ang lahat.
Positibo talaga lahat, sobrang excited.
Napagpasyahan namin na tamang oras na para magkaro'n ng international tour.
Melbourne, Adelaide, Perth, sa NZ, pabalik sa Sydney.
Ilang oras matapos namin mag-anunsyo, malapit na agad mag-sold out.
Nag-eensayo kami at naghahanda para sa national tour.
Sobrang excited nilang sinasanay 'yong set nila.
Perpekto nilang nagagawa 'yong mga verse nila, at nakukumpleto na 'yong set.
Putang ina, pare! Sobrang galing!
Mahal namin kayo!
Salamat talaga sa lahat.
Thank you. Ito ang pinakamasayang araw ko!
Tapos nakatanggap ako ng message mula sa booking agent na
nagsasabing pumunta ang Raptor sa mga venue
sa Melbourne at Adelaide.
At mukhang magba-back out na 'yong isa sa mga venue dahil
sa pressure ng mga pulis.
Nagpapadala ng nagbabantang sulat ang mga pulis sa mga venue para sabihing,
kung papayagan n'yong mag-perform ang grupong ito, susuriin namin
ang ilan sa mga paglabag sa batas sa paglilisensya ng alak
na maaaring nangyari sa nakalipas na ilang taon,
at marahil ay di n'yo na makukuha ang lisensyang 'yon sa hinaharap.
Maaaring ituring na parang blackmail
na ang sulat ng sinumang makakita nito.
Di namin sinabing di sila makaka-perform.
May obligasyon lang kaming
sabihin sa mga venue ang potensyal na panganib.
Gusto ko lang linawin na hindi pulis ang pumigil.
Napagdesisyunan ng venue na di sila handa para ipagpatuloy ang concert.
Nang mabasa ko ang email, sabi ko, "Naku, paano ko 'to sasabihin sa kanila?"
"Masisira ang moral nila."
At nag-meeting kami pagkatapos ng rehearsals at sinabi ko,
"May balita ako."
"Pine-pressure ng pulis ang Melbourne, at di na tuloy sa Melbourne."
At sabi nila, "Hangga't di mawala ang Sydney,
hangga't makaka-perform tayo sa atin, okay lang."
At kinabukasan, nag-ensayo ulit kami.
Natanggap ko ang pangalawang balita na di na matutuloy ang Adelaide at Sydney.
Oo, sunod-sunod 'to nangyari. Paisa-isa nawala ang bawat venue.
Walang gustong masangkot sa amin dahil sa panggigipit ng pulis.
Nakakadurog ng puso para sa amin.
Gusto nilang lumaban, pero paano ka lalaban?
Paano mo lalabanan ang isang bagay na gano'n ka laki?
Malaking bagag para sa isang artist ang pagto-tour.
Pagkakataon nila 'yon hindi lang para makakonekta sa mga tagahanga
pero pagkakataon din 'yon para kumita ng malaki.
Interesting 'to, kasi sa tingin ko, dapat payagan sila.
May pagkaktaon sila na makilala sa buong mundo,
at alam ng lahat na kikita ka talaga sa mga concert.
Pag pinipigilan sila nang ganyan, tinatanggalan talaga sila ng oportunidad,
parang, wala silang makukuha, na sa tingin ko ay nakakadismaya
para sa isang grupo mula sa Mount Druitt na napakahusay para umabot na dito.
Ang tanging naramdaman naming matutuloy,
na hindi mapapakialaman ng pulis ay New Zealand.
Sabi ko, "At least may New Zealand pa."
Sa kasamaang palad, sisentensyahan sa insidente sa pub
ilang taon na ang nakalipas sina YP, Lekks, at Celly.
Kaya sina J Emz at Spenny lang ang mga miyembro na makakapunta sa New Zealand.
Excited kaming makalabas sa bansa
dahil sa mga dramang nangyayari sa amin.
Bumaba kami, at dumaan sa customs,
at alam kong may mali
dahil marami akong nakitang pulis.
Nasa immigration kami.
At nang iche-check na 'yong mga passport,
si Spenny ang unang sumubok,
at ayaw bumukas ng gate.
Isang malaking pulang X lang.
Kanino 'yong mga kinuhang passport? Pwede ba kayong sumama sa akin?
'Yong iba…
Sinabi nila na kumontak sa kanila ang Raptor mula sa Australia,
at sinabing pupunta kami sa bansa.
Bilang kumander ng Strike Force Raptor
at ng Gang Squad, normal lang na ipinapasa
ang impormasyon tungkol sa mga potensyal na panganib
sa ibang komunidad o sa ibang lugar.
Ito lang ang paraan para labanan ang organized crime.
Di namin sinasabi sa iba kung paano gawin ang trabaho nila.
Ipinapasa lang namin ang impormasyon tungkol sa nahanap namin at ginawa namin.
Ang sabi nila, hindi na raw papapasukin si J Emz sa bansa
dahil sa nauna niyang criminal record.
Ipinaliwanag ko. Sabi ko, "Dahil dito kaya kami nandito."
"Hindi magdudulot ng banta sa bansa si J Emz."
"Di siya gagawa ng krimen. Magtatrabaho siya dito."
Sabi nila, "Hindi namin siya papapasukin," at 'yon na 'yon.
Nasaktan ako. Ang layo na nang nilakbay tapos di pa rin magagawa.
Pero, oo, siguro dapat inasahan ko na, alam mo 'yon?
Habang nasa holding cell ako, doon ko nabalitaan
na nakulong sina Lekks, ang kapatid ko, at si Celly.
May apat na taon si P.
Apat na taon kay Lekks, at si Celly… May sampung taon 'ata siya.
Umaabot sa point na magiging manhid ka na sa emosyon.
Noong hinatulan na siya, kilala ko ang pamilya ko, at mahirap 'yon.
Pero gano'n pa rin ang mind set ko, parang, bahala na. Ito na 'yong buhay.
Sabi ko sa asawa ko,
"Kahit ano'ng mangyari ngayon, hindi ako iiyak."
"Di ko siya pahihirapan nang gano'n."
Pero naaalala ko na pinunasan ko ang mga luha ko noong pauwi ako
at nasa may harbor bridge.
Noong nabalitaan ko, medyo nalungkot ako.
Naisip ko, "Paano namin masusuportahan ang crew habang wala sila?"
Di namin naisip na magtatagal sila.
Maaayos na dapat ang lahat, e.
Tapos tumigil lang nang gano'n.
Sobrang sama ng timing.
…ng statement.
Pinipigilan na nila 'yong show. Tingin mo kaya kong gawin mag-isa?
Hindi, a.
Ang sama no'n.
Hindi mangyayari 'yon.
Kailangan mong gawin mag-isa.
Naawa ako kay Spenny dahil ang bigat na ng responsibilidad niya.
Hindi namin alam kung itutuloy namin ang palabas.
Bahala na. Gagawin ko pa rin ang palabas.
Kaya ipaalam mo sa mga kasama natin.
Ako ang bahala…
Dapat talaga ituloy ang palabas.
Hindi nila tayo mapipigilan.
Dapat talaga ituloy ang palabas!
Hindi ako kinabahan. Mas galit ako. May gusto akong patunayan.
Pagod na ako sa mga kalokohan nila para pigilan kami.
Gusto kong maalala at sabihing, "Di nila kami nasira no'ng gabing 'yon."
-Sana handa na kayo para mamayang gabi. -A, ngayong gabi!
May malaking palabas na gaganapin
mula sa isang pandaigdigang grupo na sumikat sa buong mundo.
At nakita kong nag-iisip si Spenny, parang, committed siya sa idea,
pero di niya alam kung paano ito gagana.
Kung napagdaanan mo ang pinagdaanan namin,
tsaka mo lang ako kausapin, alam mo 'yon?
Di kami gumagawa ng musika dahil gusto lang namin.
Gumagawa kami dahil 'yon ang pinagdaanan namin.
Kaya gusto ito ng mga tao
dahil maraming tao ang pareho ang pinagdaanan, parehong sitwasyon.
Kaya may mga pupunta talaga.
Alam nilang totoo, alam mo 'yon? Ayaw ng gobyerno na magtanghal kami.
Ayaw nilang maging gumaling kami, pero… di sa kanila nakasalalay, alam mo 'yon?
Dahil may sariling opinyon ang mga tao.
Mas kinabahan ako limang minuto bago ang palabas.
Di gumana ang mga binti ko.
pero nagpatulog pa rin ako.
Napakabigat na pasanin no'n.
Pero alam niyang kailangan panindigan ang reputasyon ng ONEFOUR.
Alam niyang naghihintay ang mga tagahanga, na parang, matagal na silang naghihintay.
Palayain si YP!
Binigyan nila si Celly ng sampung taon at apat kay YP.
Makinig kayo, sinulat ito ni YP bago siya makulong.
Pakinggan n'yo ang lyrics. Dahil naging mahirap ito para sa amin.
Isa sa mga pinagmamalaki ko.
Maraming napakita tungkol sa karakter ng grupo ang palabas na 'yon,
kung ano ang handa nilang gawin para sa isa't isa,
at kung gaano sila ka-committed sa ginagawa nila.
Umuwi ako sa parehong problema.
Hinihintay kami ng Raptor sa airport.
Pinaghiwalay nila kami at nagsimulang magtanong tungkol sa ginawa namin.
Kung alam ba naming illegal o mali ang ginagawa namin.
Kaya pinapirma nila kami ng mga non-association paper
para sabihing di kami konektado sa mga miyembro ng grupo, 'yong mga rapper.
Isa sa pinakamalakas na nagamit namin
ay ang batas ng consorting.
Tungkol ito sa pagsasabi sa mga tao na kung makikihalubilo ka sa tao na
nahatulan ng serious offense,
maaaring gumagawa ka rin mismo ng krimen.
At binabalaan mo sila.
Naramdaman namin na pananakot lang 'yon.
Para lang 'yon matakot kami na makipag-trabaho sa grupo.
Di na raw ako pwedeng makipag-ugnayan kay J Emz.
Kinakabahan ako kasi, parang, totoo ba ito o hindi?
Kung di kami pwedeng magsama-sama, paano kami gagawa ng musika?
Ito na kaya ang katapusan ng ONEFOUR?
Nakapasok na si Lekks. Pati si Celly. Papasok na rin si YP.
Kaya bang magpatuloy na kumatawan nina Spenny at J Emz?
Kami na lang ni Spenny ang naiwan, at marami kaming dapat panindigan
ngayong wala na sila.
Ito na 'yong pinakamasamang panahon para sa amin.
Gusto ko nang sumuko, at ayaw ko nang gawin.
Pakiramdam ko'y sobra na ang stress.
Oo, may mga sandali na parang
alam na ng lahat na masyado na 'tong nagiging mahirap.
Ano pa ba ang kaya naming tiisin bago namin masasabi na,
"Pare, hindi na talaga gumagana"?
Iniisip lang namin,
"Paano ba namin malulusutan ang isang 'to?"
Binago ng mga batang ito ang buhay nila at para sa ikabubuti,
at personal ko itong nakita.
Parang ayaw nilang makita silang manalo.
Bigyan mo ng pagkakataon ang mga tao. Hayaan mo silang magbago.
Di pwedeng tanggihan lang sila.
Oo, naisip kong bumalik at gawin ang nakasanayan namin,
ang dating gawi o gagala sa kalsada.
Nasaan si Spenny? Tawagan si Spenny…
Sinusubukan kong laging maging nandiyan para sa team.
Pero sa huli, kriminal ako. Kilala mo ako.
Alam ko. Gustong-gusto mo 'to.
-Kriminal ako. -Di 'yon ang point.
Alam kong kailangan lang muna nilang lumayo sa mga bagay.
May lungkot sa pagkawala nina Lekks, Celly, at YP.
Naisip ko na tamang oras 'to para maramdaman ang lungkot na 'yon.
At 'yon mismo ang magiging backbone o inspirasyon sa likod ng bagong musika.
Pumunta kami sa probinsya, at nagsimula kaming gumawa ng musika.
Ang makagawa ng musika kasama si B Wise ang pakay namin.
At iniisip namin noon, paano namin ipapakita sa mga tao
na may higit pa sa nakikita nila?
Kailangan mong hanapin ang balanse, alam mo 'yon?
Huwag mong pabayaan ang isang bagay na malinaw na gumagana.
Ang ginagawa mo lang ay nagpapakita ng progression.
Nakakapag-isip kami doon at makakapagtrabaho nang maayos.
Alam namin na kailangan naming ibase sa kung ano ang nangyayari noon.
Tapos nakaisip kami ng kantang "Home and Away."
Inalay namin ang kanta sa mga nakakulong at sa lugar na pinanggalingan namin.
'Yong "Home and Away"… naghahanap ng isang bagay
'yong boys na makakapuno sa pagkukulang na 'yon.
Lumaki ang ONEFOUR na nanonood ng Home and Away
at di nila nakita ang mga sarili nila na nirepresenta.
Gusto nila na ang susunod na henerasyon
ng mga bata ay hindi nakatuon sa mga masasamang nangyayari
kundi sa pag-unawa na ang mga buhay nila'y mahalaga para irepresenta
at ikuwento.
Mga palm tree, beach, at buhangin lang ang makikita sa Home and Away,
kaya 'yon ang nagiging pananaw ng mga tao sa Australia.
Kaya naisip naming ipakita sa kanila ang ibang side ng Australia
at ang buhay namin
at kung ano ang nangyayari sa side namin na 'to.
Kaya sa sumunod na taon, nagkaroon kami ng rhythm of working. Oo.
Sa EP Against All Odds,
inirekord lang nila ang nararamdaman nila noon.
Naisip ko na magiging mahirap ang panahong 'yon para kay J Emz at Spenny,
silang dalawa, lalo na't napakaraming balakid at napakaraming hadlang.
Marami nang at risk ngayon.
Iba na.
May mga taong umaasa sa akin.
Ang tawag na ito ay mula sa correctional center.
Nasa radyo na kayo ngayon, at alam kong matindi kayo.
Magagawa n'yo rin ito para sa amin.
Ano sa tingin n'yo?
Inaaral ko 'yong kanta dahil papatunayan kong mali ang lahat.
Doon ako magaling. 'Yong patunayang mali sila.
Tungkol ito sa ONEFOUR at sa bagong EP mula Mount Druitt papunta sa buong mundo.
Ano ang gusto mong matutunan ng mga tao sa proyektong ito?
Basahin n'yo ang pamagat na Against All Odds.
Ilang beses ka man malagay sa alanganin,
pero ang pagbangon at patuloy mong paglaban ang importante.
Totoo.
Nalaman namin na may malalaking international artist na kumokontak,
kaya na-realize namin, oras na para magtrabaho, alam mo 'yon?
Walang gagawa nito para sa amin, kaya dapat kami mismo ang gagawa.
Kumontak si Ferg sa amin.
Sina AJ, Headie.
Gumawa rin kami ng kantang "My City," na tampok si The Kid Laroi.
Hindi ako makapaniwala.
Wala pa akong nakitang kahit sino mula sa Australian hip-hop
na nakilala ng isang overseas act na hinangaan ko.
Nasa tuktok sila ng kung ano'ng nangyayari
sa kultura ngayon
dahil pinakamalaking genre sa mundo ang hip-hop.
Pero sa Australia, gusto itong ipagbawal at i-censor.
Kung di sila pinapayagang magtanghal o di pwedeng pagkakitaan ang art,
Sa tingin ko'y magiging malungkot na babala ang ONEFOUR,
sa kung ano'ng mangyayari kung pipiliin mong makipaglaban sa pulis ng Australia.
Kung matagumpay ang pulis sa pagwasak ng isang grupo, magiging malungkot
na araw 'yon sa Australia at sa malayang pagpapahayag.
Nakakapanghina ng loob.
Alam mo, tatanungin mo ang sarili mo. Ano'ng silbi ng paggawa ng musika kung
di ako makapagtanghal para sa mga tao?
May narinig akong usap-usapan na malapit nang makalabas si YP,
at sa tingin ko, 'yon ang enerhiya na kailangan ng ONEFOUR ngayon.
Excited na akong makalabas siya.
Ginagawa namin ito nang wala siya, pati si Lekks at Cell.
At sa wakas, oras na para magsama-sama kami't magpatuloy.
Gusto ko ng video.
Nagvi-video call kami tuwing weekend. Laging kaming dalawa.
Maghe-hello lahat, tapos sasabihin nila, "'Eto si Mama,"
tapos ako na ang kausap buong panahon.
Na-realize ko kung ano'ng gusto kong gawin. Gusto kong tumugtog.
Wala na akong ibang gustong gawin paglabas ko. Musika lang.
Excited na ako. Alam mo 'yon, kapatid ko 'yon, e.
Hinihintay ko ang araw na ito mula nang pumasok siya.
Inihanda ko pa nga ang kama niya para sa kanya.
Dalawang taonsiya sa loob, pakiramdam ko na baka pinaghihinaan siya ng loob.
Kapag nasa loob ka ng mga pader na 'yon, makukulong ka, at malulungkot ka.
Ganito na ako habambuhay.
Medyo institutionalized siya
dahil bata pa siya no'ng pumasok.
Pumasok siya sa edad na 18,
pero may magagandang mangyayari pa pag-labas niya sa gate na 'yon.
Mukhang makikita mo naman kung ano'ng emosyonal na katayuan ko
bago pa ako lumabas ng gate.
Nakakulong pa rin. Tingin ko sa lahat na parang tatraydorin ko silang lahat.
At nang lumabas ako at nakita ko ang mga kapatid ko at ang mama ko,
parang hindi totoo.
Yakapin mo pa ako.
Nabalisa ako,
at di ko alam kung ano 'yon, pero pagkalabas ko, napansin ko na.
Parang kakaiba 'to, alam mo 'yon?
Malaking bagay na di ko alam kung ano'ng gagawin ko paglabas.
Parang, babalik ako sa dati kong gawi,
at makukulong ulit ako.
Ayos ka lang?
At noong nasa labas ako, na-realize ko
na may mga oportunidad na sa harap ko.
Kung di ko maabot ang layunin ko, kung ano man 'yon, kasalanan ko na 'yon.
Kaya ginalingan ko, sabi ko, bahala na 'to, kaya 'to.
Gawin na lang natin lahat.
Malapit na ang mga studio session. Lunes hanggang Biyernes.
Nagsimula ulit ang routine ko, at parang,
"Alam mo? Gawin mo na ito. Ito ang trabaho mo."
"Gusto mong manatiling tapat at moral? Ito ang dapat mong gawin."
Ito ang make-it-or-break-it. Oo, excited ako dito.
Pakiramdam ko sa lahat ng nangyari sa paligid namin…
at lahat ng pagsubok na pinagdaanan namin,
oras na namin sa wakas para makita ang aming buong potensyal
at makarating sa kung saan kami dapat.
Pero bumalik ang Raptor.
Ngayong linggo, nagbabala ang pulisya ng New South Wales
sa mga site gaya ng YouTube, Instagram, at Spotify
para sa mga content na nag-uudyok ng karahasan o gawaing kriminal.
Sa nalaman ko, naghahanap na ang mga pulis.
At hindi lang mga kanta.
Pati mga post at videos na pinaniniwalaan nila
maaaring magdulot ng banta sa anumang parte ng komunidad.
Lalapit sila sa plataporma at sasabihing, "Tingnan n'yo 'yan."
"Mapanganib 'yan sa tingin namin."
Hindi naman kami lumalapit sa Youtube
o sa social media platform at sasabihing, "I-delete n'yo 'to."
Kung sa tingin namin ay nag-uudyok ng karahasan ang mensahe,
tsaka kami lalapit sa mga platform
at sasabihing, "Tingnan n'yo 'to. Kayo mag desisyon. Pasok ba 'to
sa layunin ng kumpanya n'yo?"
Sinusubukan ng pulisya na pigilan ang musikang ito
na marinig, na maitanghal, na mai-stream.
May mensahe sila sa ONEFOUR o sa sinumang tulad nila.
Wag na. Sisirain namin ang buhay n'yo kung gagawin n'yo.
Pero tama bang maging hukom
ang mga pulis ng New South Wales sa kung ano ang katanggap-tanggap?
Wala na akong maisip sa Australian hip-hop kung saan
naka-censor ang mga musikero.
At narinig ko ang ilan sa pinakamarahas na Australian hip-hop na maiisip mo.
Pwede silang magtanghal sa kahit saang stage sa Melbourne o Sydney kahit kailan.
Hangga't sa isini-censor at ipinagbabawal
ng pulisya ng New South Wales ang mga artist na may kulay,
malayo pa ang lalakbayin natin
sa usapin ng uri ng kultura na handa nating tanggapin at irepresenta.
Hindi na nila kami binabastos gaya ng dati,
pero para sa akin, mas lumalala pa 'to.
Sinubukan naming maging tapat at moral,
kinukuha nila ang kakayahan namin na magtrabaho at magsustento sa sarili namin,
baka iisipin nila na kaya nilang isara ang isa o dalawang palabas.
Sa nakikita ko, pinapalakas lang nila ang determinasyon ko.
Hindi ako titigil ngayon dahil lang sa ginagawa nila.
Malinaw na di ito hahayaan ng Raptor.
Masuwerte kami kasi may dating kaibigan na tumawag.
Nag-message siya,
at sinabi niya sa akin na hindi tama na may ibang mago-open para sa kanya.
Kaya tinawagan niya ako, at tinanong niya ako kung kumusta kami.
Sa dalawang taon kong nakatrabaho ang ONEFOUR,
naging pinakamalaking musical export ng Australia si Laroi.
Isang global superstar.
Hiniling ni Laroi na suportahan siya ng ONEFOUR sa national tour niya.
Isa sa pinakamalaking pop star sa planeta si The Kid Laroi
matapos biglang sumikat ilang taon lang ang nakalipas.
Nakabalik na si Laroi sa Australia para sa isang malaking arena tour sa bansa.
Gusto ko sanang sila ang mag-open para sa tour, at sinabi nila sa akin,
"Naku, imposibleng mangyari 'yon."
Di kami makapagdesisyon, at sinabi niya
na di nila magagawa ang tour kung iaanunsyo kami
Sabi ko, "Okay, alam mo? Ayos lang. Wag n'yo nang alalahanin."
At, oo, plano ko lang na ipaakyat sila at di ko sasabihin sa kahit kanino,
Kaya palihim ko silang ipapasok sa show sa Huwebes.
Magiging wild 'to.
Halos di pa sila nakapag-perform ng dalawang live show,
kaya 'yong aakyat ka sa stage
at tatanggap ka ng papuri at palakpakan mula sa 20,000 na taga Sydney,
parang, hindi maliit na bagay 'yon.
Sa wakas, ang pagkakataong magtanghal
na di ginugulo ng mga venue,
at shout out kay Kid Laroi dahil di naman talaga kami nakakapag-perform,
kaya mahal ka namin p're.
Tunay 'yan. Baka isipin nila humihingi ka ng tawad…
One-fucking-four, baby!
See you later. Magkita tayo mamayang gabi.
Ang galing na nakaka-rehearse kami, at kinagabihan,
lalabas kami sa harap ng 20,000 tao.
Unang beses naming mag-perform na kasama si YP sa loob ng tatlong taon.
Sobrang wild na makagawa ng kahit ano kasama si Kid Laroi sa ganoong level
Magiging malaki 'to.
Police search warrant! Buksan ang pinto!
Oo, 'yong mga pulis. Sinipa nila ang pinto namin
at ni-raid kami noong gabi ng unang palabas ni Laroi.
Ang sama. Alam mo 'yon, parang, bahay mo ito, e, alam mo 'yon,
at may mga tao na nasa bahay mo, na nakalabas ang mga baril,
kung ano-ano'ng ginagawa, ginugulo ito.
Isipin mo na lang ang iisipin ng nanay at mga kapatid ko.
Parang, alam mo na,
mali 'to.
Hinalughog ang bahay,
at may dalawang pulis na nakabantay sa amin
para masigurong di kami lalabas ng kuwarto.
Mula noon, sabi namin, nalintikan na.
Hindi kami makakapunta. Di kami makakapunta sa show ni Laroi.
Hindi 'to nagkataon lang.
May motibo sa likod nito at ang mensaheng ipinapadala ng pulisya
na wala kaming kontrol. Sila ang meron.
Oo, 100% alam nila na magpe-perform kami.
Naghahanda na kaming umalis ng alas-sais.
At literal na ni-raid ang bahay nila ng 5:30.
Kung ang teorya ay pumunta ang Raptor dahil may surprise visit,
di ko alam kung naging sopresa pa ba 'yon.
Pero di kami magre-raid ng bahay dahil kakanta lang sila sa isang concert.
Sa pananaw ko, kalokohan 'yon.
'Yon ang isyu sa pagpigil ng mga pulis sa amin.
Kung…
mapipigilan nila kami, mas malala pa kami sa dati.
Sinusubukan naming makawala, at kapag ibinabalik nila kami sa hukay,
gumagawa lang kami ng mas maraming drama para sa kanila.
Kaya anuman ang pinagdaanan namin noon
at ang pinagdaanan namin ng ONEFOUR,
pakiramdam ko na nakakatulong 'to sa lahat, di lang sa sarili ko.
Nakakatulong ito sa pamilya ko. 'Yon ang importante.
Para sa kanila,
ang makapagbigay sa pamilya at mga kaibigay ay isang tagumpay.
'Yan ang kultura nila at pinanggalingan nila.
Hindi ka magtatagumpay mag-isa. Isasama mo ang bayan mo.
Naalala ko noong bago pa sila, laging sinasabi ni J Emz,
"Kapag sumikat kami, babalik kami at ire-renovate ang studio mo."
At 'yon nga, makalipas ang dalawang taon, bumalik sila at inayos ang studio.
Marami nang bagong musika at talento.
Gusto ko 'yon. Gusto kong marinig.
Sila ang nagtanggal ng hadlang para sa maraming mga artist,
lalo na 'yong mula sa Pacific Islander background,
para magustuhan ang music at ma-realize na magandang karera 'to.
Oo naman. Sobrang proud ako sa naabot namin.
Nagsimula kaming baguhin ang kultura, at nagawa namin.
Pagkatapos ng lahat, ang pinaka importante ay makita ng batang lalaki
na nakatira sa Mount Druitt itong mga kapitbahay niyang rapper
na umabot sa stage sa buong mundo.
At bigla siyang magkakaroon ng parehong pangarap.
Gusto kong maunawaan ng mga tao na importanteng magkaroon
ng bagay na gusto mo, at patuloy na husayin ito.
Musika man o kahit ano.
'Yon ang nakatulong sa amin
para makalabas sa mga pinagdaanan namin.
Nagkaroon ng malaking epekto sa industriya ng musika
sa Australia ang presensya ng ONEFOUR.
Ironaically, pinagbawalan ang ONEFOUR nag mag-perform.
Kaya kahit sila ang dahilan kung bakit malaki ang bayad sa iba,
hindi nila nakukuha 'yong hiwa ng pie na kanila,
ang pie na sila ang gumawa.
Kahit na naapektuhan kami
sa mga di natuloy na tour, mga rapper na umalis, di kami magpapatalo.
Hindi talaga.
Isa 'yon sa mga dahilan kung ba't nagsusumikap kami.
Alam naming mas malaki na ang grupo at sitwasyon,
at mas marami nang mawawala kung magpapatalo kami.
Kaya di kami pwedeng matalo.
Mabuti na lang, nagkaro'n ulit ng show si Laroi kinabukasan.
Ha ha.
Noong papunta kami sa show no'ng Biyernes, mararamdaman mong may balisa,
o, parang, kaba, pero, parang, suspense.
Di natin alam kung mangyayari ba talaga 'to.
Di namin pwedeng hayaan na malaman 'to ng mga pulis.
Wag muna kayong magpakita,
habang papupuntahin namin sa kabila ang mga pulis.
Ayaw lang nating istorbohin nila tayo.
Kailangan naming manatili dito, di magpakita,
sakaling mangialam sila.
Nagdarasal kami, Ama,
sana'y hindi maabala ang palabas sa anumang paraan.
-Amen. -Amen.
-Uy, Lekks. -Uy, p're.
Uy, p're. Aakyat na kami.
Tatawagan kita mamaya. Love you, Lekks.
Karapat-dapat tayo doon.
Sydney, kadalasan,
dumederetso tayo sa susunod na kanta.
Pero ngayong gabi, sinabi ko sa inyo sa Instagram ko na may espesyal akong bisita.
Bago lumabas ang napaka-espesyal na bisita, gusto kong sabihin ito.
Pinagbawalan silang mag-perform sa Australia.
At hulaan n'yo?
Hindi ako sang-ayon do'n.
Kaya ngayong gabi, ibibigay ko ang nararapat sa kanila,
at lalabas sila rito at magpe-perform para sa atin ngayong gabi.
Let's go, Sydney! Mag-ingay kayo para sa kababayan n'yong ONEFOUR!
Alam n'yo kung anong oras na! Let's go, Sydney!
MULA NG NAG-FILM, NAKALABAS NA SINA CELLY AT LEKKS SA KULUNGAN.
PATULOY NA NAKAKATANGGAP NG ATENSYON MULA SA STRIKE FORCE RAPTOR ANG ONEFOUR
ANIM NA BUWAN PAGKATAPOS MAG-FILM
…ipe-perform n'yo ang kanta n'yo, ipo-promote ito, anuman 'yan.
Hindi 'yan mangyayari ngayon.
Kaya walang kanta. Walang kantahan, sayawan. Walang promosyon.
Ano'ng problema kung kakantahin namin?
-'Yon mismo ang problema. -Ano'ng mali sa kanta?
Walang kinalaman ang kanta. 'Yong f act na nandito kayo.
Pero bakit mo pinipigilan na patugtugin 'yong kanta?
-Paikot-ikot lang ba ako? -Hindi, sagutin mo lang ang tanong ko.
-Ipinapaliwanag ko sa 'yo… -Hindi ka sumasagot nang diretso.
Sige. Pumunta kayo do'n sa pader. Ilapat ang mga kamay n'yo do'n.
-Hindi ka sumasagot. -Hindi, hindi ka nakikinig.
SA ALAALA NI VILZA AT HOLLABACK
Tagapagsalin ng Subtitle: Ana Camela Tanedo