Downloaded from YTS.MX
INIHAHANDOG NG NETFLIX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Mabuhay.
Salamat.
Sobra akong nagpapasalamat.
Binabati kita, Pancho.
Sino'ng mag-aakalang ganito kalayo ang mararating ng taong galing sa laylayan
at naging General Manager pa?
Mabuhay ka!
- Galingan mo sa bago mong posisyon. - Mabuhay kayo.
Salamat, Mr. Jaime. Dahil 'yon sa'yo at sa tiwala mo.
Kalokohan! Pinaghirapan mo 'yon.
Sayang at 'di nakarating 'yong pamilya mo sa ganito kahalagang araw.
Gusto ko sana silang makilala at mabati nang personal.
Nakalimutan n'yo yata,
pero namatay na 'yong mga magulang ko at nag-iisang anak lang ako.
Sina Mari at mga anak ko na lang ang pamilya ko.
Wala ka nang ibang mahihiling pa.
Napakaganda ng asawa mo.
Ang suwerte mo!
Dahil sa kanya, nawala 'yong pagkaprobinsyano mo.
'Di ba, Mari?
Salamat, Mr. Jaime.
Handa na 'yong hapunan.
- Maupo kayo. - Sige lang.
- Sir, upo na kayo. - Upo na kayo.
- Sige lang. - Salamat.
- 'Yong napkin mo. - Pasensiya na, mahal.
Salamat.
Kain lang kayo. Magaling 'yong caterer na kinuha namin.
Subukan n'yo 'yong foie gras, sir. Masarap din 'yong Spanish ham.
May darating pa ba?
Selena...
- May hinihintay ka ba? - Wala.
May dalawang lalaking naghahanap sa inyo.
Kamag-anak n'yo raw sila,
pero ang papangit at ang babaho nila.
Nagkamali lang 'yong mga 'yon.
Sir, sandali lang, aayusin ko lang 'to.
- Babalik ako. - Mga kapitbahay siguro 'yon.
Tingnan mo, 'Tay.
Sabi ko na nga ba, mayaman na 'tong tarantadong 'to,
kaya nakalimutan na tayo.
Kilala mo sila?
Kilala mo 'tong madudungis na 'to?
Sino? Sila? Hindi ko sila kilala.
Makinig kayo.
Pribadong pag-aari 'to.
'Pag 'di kayo nagsilayas,
ipapakaladkad ko kayo sa mga bodyguard ko!
Pinadala siguro sila ni López para manggulo.
Hoy, mga dandy.
Ang unang gagalaw, pauulanan ko ng bala.
Wala na ngang tumatawag sa kanila ng "dandy."
No'ng araw pa 'yon.
Sabi nga ng Presidente, preppy conservative ang mga gagong 'yan.
Para sa'kin, sila pa rin 'yong mga gagong sumira sa Rebolusyon.
'Tay! Lolo!
'Di ito 'yong tamang oras.
Papauwiin ko lang 'yong mga bisita ko, at pag-uusapan natin 'to.
Wala akong pakialam sa inyo ng mga bisita mo.
Magsisiuwi silang malalamig na bangkay.
'Wag mo 'kong niloloko!
Mga kaibigan, 'wag tayong magpadala sa kakitiran at polarisasyon
na sinulong ng makamasang gobyerno.
Kung gusto n'yo ng pera,
marami ako no'n. Ibibigay ko ang kailangan n'yo.
- Sa'yo na 'yang pera mo... - Oo nga.
- ...paikutin po... - Oo nga.
...at isaksak mo sa puwet mo.
'Tay, pakiusap, pakalmahin mo si Lolo. Nagmamakaawa ako.
Masisira 'yong buhay ko!
Masisira 'yong buhay mo, Pancho?
Tingnan mo kung paano mo kami tratuhin, walang utang na loob!
Nagsakripisyo ang buong pamilya para sa'yo,
para makapag-aral ka, at paano mo kami sinuklian?
Dalawampung taong pagpapabaya at pag-aabandona.
Habang namumuhay ka sa karangyaan dahil sa'min.
Tama na, Rosendo, lumalambot ka.
Dalhin mo sila sa likod, tapusin na natin 'to.
Sige, 'Tay. Halika.
Tara, Blondie!
Dito ka lang.
- Tara na, anak. - Pancho, halika.
Halika rito.
- 'Wag. - Halika.
Halika, bilis!
Lupita!
Doon ka sa pader.
'Wag!
Humarap ka sa babaril sa'yo.
'Tay, Lolo, alam kong wala akong utang na loob at walang kuwenta
pero pangako, simula ngayon, magbabago nang lahat.
Kung ano'ng sa'kin, inyo na, at hindi ko na kayo tatalikuran.
Huli na, Pancho.
Panahon na ng rebolusyonaryong hustisya.
Ang mahihirap muna ngayon.
- Piringan mo siya, Rosendo. - Sige ba!
Pakiusap, 'wag.
Pakiusap, 'Tay. Nagmamakaawa ako.
Isipin mo 'yong mga anak ko.
Naging mabuti ka sa'kin.
Pasensiya na, Pancho.
'Di mo kami tinulungan no'ng may pagkakataon ka.
Oras na para bayaran mo 'yong mga kagaguhan mo.
Kinukumusta ka nga pala ng nanay at ng mga kapatid mo.
Salamat.
- Handa ka na, Rosendo? - Oo.
- Handa! - 'Wag.
Tutukan mo!
Putok!
Fran!
Pancho!
Binabangungot ka na naman?
Grabe, Mari.
'Di mo alam kung gaano kasama 'yong panaginip ko.
'Yong pamilya mo na naman?
Oo.
Ilang beses ko nang sinabi sa'yo,
kailangan mo ng therapist.
'Di na normal 'to.
Matutulog na 'ko bago pa tumunog 'yong alarm mo.
Sige, matutulog na rin ako,
marami akong gagawin sa pabrika bukas.
- Magandang umaga sa inyo! - Magandang umaga!
Kikitain ko si Mr. Jaime. Mahuhuli na 'ko.
- May gusto ka ba, sir? - Kape na lang. Ano'ng itsura ko?
Medyo pagod, pero napakaguwapo.
Napakapogi mo, Papa!
Salamat, anak.
Ba't palagi mong pinapares 'yang sapatos at suit na 'yan?
Mas maganda 'yong itim na Ferragamos na binili ko.
Wala na 'kong oras magpalit, ano'ng magagawa ko?
Ayusin mo 'yong kamiseta mo, parang mali.
Magandang araw.
Oo, pamilya Reyes 'to.
Sino?
Sandali lang po.
Sir, para sa inyo. Tatay n'yo raw.
Importante raw.
Sabihin mo, nasa trabaho ako at 'di mo alam kung kailan ako babalik.
Lupita, kahit na ano'ng mangyari, 'wag mong ibibigay ang numero ko.
Sige na.
Mr. Rosendo?
Nasa trabaho si Mr. Pancho, 'di niya alam kung kailan siya babalik.
'Di ko alam ang numero niya.
'Wag kayong mag-alala, sasabihin ko sa kanya.
Sige po. Paalam.
Kailangan ka niyang makausap kaagad.
May nangyari sa lolo mo. Tawagan mo raw siya.
Ang pangit ng tiyempo. 'Di ko kailangan 'to ngayon.
Alam mo ba kung ano'ng gusto niya?
Malamang pera, pero 'di ko siya maaasikaso ngayon.
Gusto ko siyang makausap.
Saka na.
- Una na 'ko. Kita tayo mamaya. - Ingat, Papa!
- Ingat kayo, sir. - Paalam!
Gaya ng sinabi ko, ang dumi nito, at ang lalaking 'to...
May nalampasan ka. Kumusta ang A-4?
- Maayos. - Tama 'yan.
Ba't 'di pa naaayos ang makinang 'to.
Ba't 'di mo pa 'to naaayos?
- Okey 'yong mga kagamitan? - Mr. Reyes.
Naka-hold sa extension 18 ang tatay mo.
- Mr. Reyes... - Halika.
Naka-hold sa extension 18 ang tatay mo.
Magandang umaga. Pakitaas ang kamay kung naririnig ako.
Salamat.
Mga kaibigan, alam n'yo naman,
masaklap para sa pabrika at bansa natin ang sitwasyon ng ekonomiya.
Sa kabila ng hirap at sakripisyo natin para malampasan ang sitwasyon na 'to,
ang nagpapagalaw na lang sa'tin
ay ang kagandahang-loob ni Mr. Sampaolo.
Sa kasamaang palad, mahirap nang panatilihin ang sitwasyon.
Dalawa lang ang pagpipilian natin
para mapanatili ang negosyo.
Ililipat natin ang planta at ang mga subsidiary nito sa Asya,
o pipiliin natin 'yong marahas
pero kinakailangang pagbabawas.
Nanghihingi ako ng pang-unawa
at pagkakaisa sa mga katrabaho n'yo,
pakitaas ang kamay kung magboboluntaryo ka na tumanggap ng severance package.
Sige, dahil walang gustong tumanggap
ng malaking alok ng kompanya,
ako nang pipili ng mga tatanggalin.
Alcántara, Tiburcio.
Bojórquez, Ignacio.
Cárdenas, Cuitláhuac.
Mr. Reyes.
May tawag ka ulit galing sa tatay mo sa extension 16.
Punyeta.
Mr. Reyes.
May tawag ka ulit galing sa tatay mo sa extension 16.
Mga kaibigan, pakiusap lang.
Binabati kita, Pancho.
Dahil sa'yo, tumaas ang productivity.
At mas tumaas din ang kita!
Salamat, sir.
Ilan ang tinanggal mo ngayon?
Kuwarenta.
Sa tingin ko, wala na tayong matatanggal pa.
Mayro'n 'yan, Pancho.
'Pag dumating na 'yong mga makinang galing Alemanya,
makakapagbawas pa tayo ng sampung porsiyento ng mga pesteng 'yon.
Panibagong 180 na empleado na naman ang tatanggalin?
Sana lang hindi mag-aklas 'yong samahan.
Wala akong pakialam sa mga basagulerong komunistang 'yon.
Ngayong sinasabi ng makamasang presidente na "mahihirap muna,"
akala nila may karapatan na silang humiling.
Bakit?
Mr. Sampaolo, pasensiya na sa istorbo.
Nandito 'yong sekretarya ni Mr. Reyes,
at kailangan niya siyang makausap agad.
Papasukin mo siya.
Magandang hapon, Mr. Jaime.
Pasensiya na sa pang-iistorbo.
Mr. Reyes, kaninang umaga pa tumatawag 'yong tatay mo.
Kailangan ka niyang makausap, agaw-buhay na emergency raw.
'Wag kang mag-alala, kilala ko si Tatay. Wala lang 'yan.
Sabihin mo wala ako rito,
at sa susunod, 'pag kausap ko si Mr. Sampaolo,
'wag mo akong iistorbohin, pakiusap.
Malinaw, sir.
Pasensiya na ulit sa pang-iistorbo.
Pwede mo 'kong istorbohin kahit kailan mo gusto, ganda.
'Di ko nga lang maipapangako na 'di kita papaluin,
o baka padapain pa kita sa mesa ko, manika.
Tarantado.
- Hinahampas mo 'yong puwet na 'yon? - Hindi.
Napakaganda niya,
at alam ng lahat na kailangan niyang makipagtalik.
Hindi. Lalo na ngayon
na pwede ka nang akusahan ng sexual harassment ng walang dahilan.
Wala akong pakialam sa buwisit na #AkoRin at mga anti-harassment policy na 'yan.
Kaya nga ako 'yong amo, 'di ba?
- Oo naman. - Mabuti.
Ano'ng mayro'n sa pamilya mo? Akala ko ba ulila ka na?
Hindi, baka hindi ako 'yong tinutukoy mo.
Kulang lang sa pansin 'yong tatay ko.
Akala ng pamilya ko mayaman ako,
kaya palagi nila akong hinihingan ng pera.
Itaboy mo sila!
Ganyan din 'yong mga kawawang kamag-anak ko.
Tandaan mo 'yong palaging sinasabi ng tatay ko.
"Ang araw at pamilya, mas malayo, mas mainam."
Ano nga ba 'yong sinasabi ko
bago pumasok 'yong malanding sekretarya mo?
Ah, oo.
Pagod na ako sa gobyernong 'to,
at ang makamasang panahon ni Echeverría.
Mas mabuti pang ibenta ko na lang 'yong planta sa mga gringo,
o ilipat ang buong operasyon sa Tsina o Singapore.
Pinag-iisipan ko na 'yon.
'Wag, sir. 'Wag kayong magbibiro nang ganyan.
Paano ko ba 'to sasabihin?
'Di pa 'ko nakakabayad ng mortgage.
'Wag mong alalahanin 'yon.
Kahit na kahina-hinala ang social background mo,
kabilang ka na sa'min.
Kung ipagpapatuloy mo ang trabaho mo, at matuto ka ng Ingles at Mandarin,
baka gawin pa kitang General Manager.
General Manager?
- Seryoso ba kayo? - Oo naman.
Asikasuhin mo 'yong bodega
at 'yong planta sa Aguascalientes,
tingnan mo kung may mga peste pa tayo na maitataboy!
Oo naman, sir.
Mauna na 'ko.
Ano 'yon, Lupita?
Si Tatay na naman?
'Pag tumawag siya ulit, sabihin mo hindi mo ako mahanap.
Basta sabihin mo 'yon. At sabihin mo kay Mari pauwi na 'ko.
Pagdating niya.
Paalam.
Magandang araw, sir.
Gusto sana namin kayong makausap tungkol sa pagbabawas.
Cirilo, pasensiya na, may kikitain ako. Sa ibang araw na lang.
Pasensiya na, mauna na 'ko.
Manggagamit, biglang yaman.
Pero 'di niya tayo makakalimutan. Tama ba?
Tama!
TARANTADO
Mga ingit. Kaya naghihirap ang bansa natin, eh.
Mukha mo!
PARADISE HILLS KUNG SAAN NAGKAKATOTOO ANG PANGARAP
- Nandito na 'ko. - Uy, Fran.
Buti naman, nakauwi ka na. Nababaliw na 'ko.
Ano'ng problema?
Tawag nang tawag ang tatay mo, pagod na ako.
Sinabi niya ba kung bakit?
Tungkol sa lolo mo, pero gusto niya sa kanya manggaling.
Bago na naman 'tong damit mo?
Para sa kasal ni Paloma.
May sale sa Saks, eh, 'di ako nakatiis.
Binili kita ng kurbata,
at mga gintong cuff link ng Montblac.
Nagustuhan mo ba? Dolce ito.
- Maganda. - 'Di ba?
Pero awat na muna, todo na 'yong mga credit card natin.
Oo, alam ko.
- Nasaan 'yong mga bata? - Toni! Cati!
Salubungin n'yo 'yong papa n'yo.
Kung hindi gumagastos si misis, hindi uunlad si mister.
Kumusta, mga bata? Ano na?
Ano'ng bago? Ba't 'di pa kayo nagbibihis?
Naka-A ako sa kasaysayan!
Napili akong gumanap na Cinderella.
Nakakatuwa naman, dahil may malaking balita rin ako.
- Ano? - Hindi. Pumunta kayo kay Lupita.
- Magbihis na para sa hapunan. - Sige.
- Nadagdagan 'yong bakasyon mo? - Maghintay ka.
Binati ako ni Mr. Jaime
at 'pag nagpatuloy raw ako,
at 'pag natuto ako ng Ingles at Mandarin, gagawin niya 'kong General Manager.
Baka gawin niya na 'kong katuwang.
- Tataas ba ang suweldo mo? - Siyempre.
Doble man lang. Kasing laki ng sahod ng duwag na tagapangasiwang 'yon.
Binabati kita.
Ang totoo, kailangan natin ng bagong SUV at mas magandang paaralan para sa mga bata
para makakilala sila ng mayayaman na bata,
at matuto ng Ingles at Pranses. At mayro'n pa.
Kumuha dapat tayo ng weekend beach house. 'Di ba?
Oo nga!
'Pag ikaw na 'yong amo, pwede n'yo ba 'kong ibili ng motor?
- Gusto ko ng pony kagaya ng kay Patty. - Teka lang.
Bago n'yo ubusin 'yong pera,
kailangan muna nating magbayad ng mortgage,
tapos magbabayad pa tayo ng mga kotse,
at higit sa lahat, María Elena,
magbabayad tayo ng mga utang sa banko at ng mga credit card.
'Wag nating pag-usapan ang pera sa harap ng mga bata.
- Ano? - 'Wag kang panira.
Hindi ako panira, nagpapakatotoo lang.
'Di tayo pwedeng gumastos na para bang mayaman.
Hangga't 'di ko pa nakukuha 'yong promosyon.
Makikiraan lang.
Lupita, halika nga.
Ano 'tong kalat na 'to?
'Yong pinaluto n'yo ho.
- Keso at spinach na chuflé. - Mukhang clay, hindi soufflé.
Sabi ko lumapit ka sa'kin 'pag may tanong ka.
Opo, pero maghapon kayong namili, kaya ginawan ko na lang ng paraan.
Kuhanin mo 'to at gawan mo kami ng turkey sandwhich.
Para matuto ka, kainin mo lahat 'to.
- Okey? - Sige, ma'am, kung 'yon ang gusto n'yo.
Madungis na nga, 'di pa marunong lumugar.
'Di ko alam ba't mo sinusubukan.
Sasabihin ko ba na wala kayo, sir? 'Yong makulit na tatay n'yo na naman 'to.
Sasagutin ko na, Lupita.
Akala niya kabilang siya sa'tin.
- Kumusta? - Kumusta, anak?
Kumusta, Tatay? Mabuti at napatawag ka.
Kumusta kayo diyan?
Ikukuwento ko sa'yo, 'nak.
Ang Lolo Francisco mo, sumalangit nawa,
namatay siya kamakailan.
Patay na si Lolo Francisco? Ilang taon na siya?
- Kinalulungkot ko. - Binibilang nga namin.
Lampas na siya sa 120,
pero walang nakakaalam no'n.
Ikumusta mo ako kina Mama at Lola Pascuala.
- Ikumusta mo rin si Mari. - Sige, anak.
Makinig ka, importante na umuwi ka sa Prosperidad.
Medyo mahirap 'yon.
Marami akong ginagawa sa trabaho.
Wala kaming magagawa rito.
Ganito kasi 'yon,
hiniling ng lolo mo na pumunta ka sa libing niya.
Pinag-utos niya sa abogado niya na 'wag bubuksan ang will niya
hangga't wala ka.
At 'pag 'di ka dumating,
baka mapalayas kami.
Hala. 'Wag n'yong sabihin 'yan.
'Di pa pwede ngayon.
Susubukan kong dumalaw sa Disyembre. Ano sa tingin n'yo?
'Wag mong gawin sa'min 'to.
Tatlong araw nang patay ang lolo mo. Bumabaho na siya.
Importante 'to.
Ano'ng gusto n'yong sabihin ko? 'Di ako pwede, tapos.
Sige! Kung ayaw mo, 'wag! Ano'ng magagawa namin?
'Di naman kita mapipilit.
Sige, ikumusta n'yo na lang ako sa kanilang lahat.
Ikaw rin, Pancho.
Para lang alam mo, 'di na ako nagulat sa'yo.
'Di ka talaga mabuting anak.
Makasarili, walang utang na loob!
Wala ka talagang kuwenta!
Tara na, Filemón.
Binabaan niya 'ko.
Hala.
'Di ka naman malapit sa pamilya mo. Nagulat ako na malungkot ka.
Iba si Lolo sa pamilya ko.
Ako 'yong paborito niya.
Tinulungan niya akong makalipat at pinag-aral niya ako.
Talaga? Siguro dapat mo talagang bisitahin ang pamilya mo.
- Para malaman kung ano'ng iniwan niya. - Ano pang maiiwan niya?
Kapirasong lupa? Sira-sirang bahay?
Dalawang donkey at baka? Wala namang halaga 'yon.
Baka iniwan niya sa'yo 'yong bahay. Siguradong may halaga 'yon.
Sige.
Pero naninirahan do'n ang mga magulang at mga kapatid ko.
Kaya kahit makuha ko pa 'yon, 'di ko sila mapapaalis.
Gusto kong mabisita 'yong kinalakihan mo para makilala ang lolo't lola ko.
Gusto kong mag-uwi ng donkey at baka rito.
Ang lambing naman ng mga 'to.
Oo nga.
Pangako, dadalhin ko kayo sa Prosperidad balang araw,
para makilala n'yo ang pamilya ko at makita ang kinalakihan ko.
Makikita n'yo kung gaano kaganda 'yong bayan na 'yon.
Alam n'yo?
Magsitulog na tayo. Ano'ng oras na.
Eto na po 'yong mga sandwich. Gusto n'yo po ba?
- Salamat na lang. Magandang gabi. - Kainin mo na lang, o kaya itapon mo.
Pero ubusin mo 'yong soufflé, para matuto ka. Magandang gabi.
Mukha mo.
Ipinapahayag o isinasagawa mo ba ang pananampalatayang Katoliko?
Kristiyano ako...
- Pakipatay na 'yan. - Bakit, mahal?
Nagsasawa na 'kong makita siya.
Naiinis ako sa tropikal na accent niya,
at sa walang katapusang talumpati tungkol sa marangal na masa
at 'yong mahihirap daw muna.
"Kumuha tayo sa mayayaman at ibigay sa mahihirap."
...gaya ng mga gawa ni Hesukristo.
Lumaban Siya.
Ang pinakamahalaga...
Kinukompara niya na ngayon ang sarili niya kay Hesus.
Magulo ang bansa ngayon, baka may punto siya.
'Wag kang magbiro nang ganyan. Sabi nga ng mga kaibigan ko sa country club,
siya 'yong makamasang demagogo na sisira sa bansa natin
at gagawin itong Cuba o kaya Venezuela.
"Gaya ng Cuba o kaya Venezuela."
Alam mo kung ano'ng dapat mong gawin?
Pag-usapan n'yo ni Mr. Jaime ang Presidente.
Kung narinig mo lang 'yong pinagsasabi niya, hahangaan mo siya.
Siguradong tama si Mr. Jaime.
Magandang gabi, Makamasang Ginoo.
Magandang gabi, Pribilehiyong Binibini.
Grabe.
Uy, Fran.
Sigurado ka, ayaw mong malaman
kung ano'ng iniwan sa'yo ng lolo mo?
Malay mo may tinatago pala siyang yaman.
Hindi, sigurado akong 'di mahalaga 'yon.
Matulog ka nang mahimbing.
Paalam.
Pancho!
Pancho, halika rito!
Tingnan mo kung ano'ng nahanap ko.
Na naman, Lolo?
Ang laki nito!
Ilan ang magagawa nito?
Marami, apo. Marami.
Sekreto lang natin 'to, ha?
Sa atin lang 'to.
Sa huli, 'pag wala na 'ko,
sa'yo mapupunta ang lahat ng mga 'to.
Siyempre, Lolo.
'Wag kayong mag-alala.
'Wag mong kakalimutan,
maraming oportunista sa mundo
na nag-aabang lang ng pagkakataong nakawan tayo.
Wala ka namang sinabihan, 'no?
Tungkol sa kayamanan?
Tungkol sa taguan ko, tama, Pancho?
Wala po akong sinabihan.
Sinusumpa ko sa Diyos.
'Di ako naniniwala, sinungaling ka.
Siguradong sinabi mo sa mga magulang at mga kapatid mo.
Sisiguraduhin ko
na ititikom mo 'yang bibig mo
habang buhay!
Fran!
Binabangungot ka na naman.
Kailangan nating pumunta sa Prosperidad.
Mawawala lang sana ako
ng tatlong linggo.
Tatlong linggong bakasyon?
'Di nga ako nagbabakasyon nang gano'ng katagal, eh.
'Di ho 'yon bakasyon.
May nangyari lang sa pamilya ko
at may mga papeles ako na kailangang asikasuhin.
Binigo mo ako, Pancho.
Sobra akong nagtiwala sa'yo, tapos ito ang ibabalik mo sa'kin?
Dahil gusto kita,
bibigyan kita ng limang araw, 'di na lalagpas do'n.
Maraming salamat, sir.
Sisiguraduhin ko na iiwan ko ang lahat nang maayos.
Babalik ako bago mag-Huwebes para pirmahan 'yong mga bagong makina.
'Wag mong kakalimutan ang hangarin mo.
Salamat po.
Malapit na ba tayo, Papa?
Anak, sinabi ko na sa'yo kanina na tatlong oras pa.
Matulog ka muna ulit.
Ang layo naman ng bahay n'yo.
Lumipad dapat tayo sa Durango,
tapos nagrenta ng saksakyan do'n.
Ilang beses ko nang sinabi sa'yo.
'Pag pumunta tayo sa Durango, dadaan tayo sa mga bundok,
at aabutin ng walong oras 'yon.
Talaga? Gaano katagal na ba ngayon?
Malapit na tayo, okey?
Okey po!
Mabuti.
Mama, sabihin mo 'yong totoo.
Ba't 'di mo pa nakikilala 'yong pamilya ni Papa?
Siya 'yong tanungin mo, 'wag ako.
Bakit, Papa? Kinakahiya mo ba sila?
Sa totoo lang, hindi ko rin alam.
Una, nakatapos ako ng pag-aaral.
Tapos nakakuha ko ng trabaho sa planta.
Tapos nakilala ko ang mama n'yo at nagpakasal kami.
Tapos pinanganak kayo. At sa kung anumang kadahilanan,
hindi na natuloy.
Noong isang araw, narinig ko na sinabi ni Mama kay Tita Jackie
na hindi ka bumibisita kasi madungis sina Lolo't lola,
at palagi silang humihingi ng pera.
Catalina!
- 'Di nakakatuwa. - Kailan ka huling bumisita?
Sa pagkakaalala ko, dalawampung taon na
mula no'ng huling dalaw ko sa Prosperidad.
Dalawampung taon mong 'di nakita ang mga magulang mo?
Halos doble na ng edad ko 'yon.
- Lintik, ang tagal na. - Toni!
Sinabi nang 'wag kang magmumura, eh.
'Wag kang magsasalita nang ganyan sa harap ng lolo at lola mo.
Tingnan n'yo. Tapos na tayo sa kalsada.
- Opo. - Ayos!
Malapit na po tayo?
Hindi, dalawa't kalahating oras pa sa malubak na daan.
- Matulog ka muna. - Magmeryenda muna kayo.
Lupita, bigyan mong unan si Cati,
para makatulog siya at pakainin mo siya ng meryenda.
'Wag lang kayong magkakalat.
Opo, Mama.
Tingnan mo naman kung gaano kaganda 'to.
Dalawang oras tayong ganito?
Pwede bang isarado 'yong bintana?
Oo naman.
- Buksan mo 'yong air-con. - 'Wag, papasok 'yong alikabok.
Uy, Lupita. 'Di mo ba naaalala 'yong probinsya n'yo?
Hindi, sir. Mawalang galang na ho,
pero mas maganda ang San Pedro de los Saguaros.
Napakainit.
Naluluto ako, sus ko.
Punyeta.
Kailangan nating iusog 'yong yucca. Pwede mo 'kong tulungan, Lupita?
Opo, sir.
Sige na.
- Tutulong ako. - Sus ko.
Bumaba rin kayo ng kotse, mga bata.
- Okey po. - Mag-unat kayo...
- Sa kabilang dulo ka. Buhatin natin 'to. - Opo.
Tara.
- Ang bigat, sir. - Sandali.
- Ayos lang kayo? - Oo.
- Eto na. - Fran.
- Ano 'yon? - Ayun!
'Wag! Mama!
Kumusta, kaibigan?
Mabigat ba 'yong yucca?
Oo, pero kaya na namin 'to.
Ang suwerte n'yo.
Tago ang daan na 'to,
medyo mapanganib, tama?
- Diyan ka lang, miss. - Kalma lang.
Mga ginoo, pakiusap. Huminahon tayong lahat.
Ito ang relo at wallet ko.
Pwede kayong kumuha ng kahit na ano sa kotse.
Kaanu-ano mo ang mga Reyes ng Prosperidad?
Kamag-anak ko sila.
Tarantadong Pancho Reyes.
'Di mo 'ko nakikilala?
Filiberto R. Arriaga.
Magkaklase tayo noon sa elementarya.
Beto?
'Di ba Mapache ang tawag namin sa'yo?
Pasensiya na rito.
Kailangan lang namin ng pera.
Nauunawaan ko.
Nandito ka para sa lolo mo.
Oo, nakakalungkot nga, eh.
Nakikiramay ako.
Sumalangit nawa ang kaluluwa niya.
Salamat, Beto.
Oo.
Pasensiya na, 'tol.
- Salamat. - Sa bayan kayo tutuloy?
Mag-inuman tayo minsan, at magkuwentuhan.
Sige, gusto ko 'yon.
- Ang ganda ng pamilya mo. - Salamat.
- Binabati kita. - Salamat.
- Tatanggalin na namin 'yong harang. - Salamat.
Pasensiya na kung natakot ka namin, miss.
Paalam, mga bata! Maligayang pagdating sa Prosperidad!
- Salamat. - Kilos na.
Tara!
Bilis!
Tara.
Sige lang!
Tingnan n'yo, mga bata. Nasa Prosperidad na tayo.
- Yey! - Ayos!
- Gusto n'yong magpakuha ng litrato? - Opo!
Pambihira.
Wala akong service.
Wala rin ang telepono ko, at mas bago pa 'to kaysa sa inyo.
Sa'kin din. Pero alam n'yo?
Sigurado akong 'di natin 'to malilimutan.
- Magpakuha tayo pang-Instagram. - Sige.
Patayo, ha?
- Mag-Boomerang kaya tayo? - Sige.
- Pang-story natin. - Sige.
Isa, dalawa... Sabihin n'yo "whiskey."
Whiskey!
Ibang-iba 'to sa kuwento mo. Parang walang nakatira rito.
Baka oras na ng pahinga ng mga tao.
Tingnan mo 'yon, mahal.
- Bahay 'yan ni Mapache. - 'Wag mo nang ipaalala.
Magandang araw!
Mukhang 'di palakaibigan 'yong mga gising.
Uy, Pa.
Ito na ba 'yong buong bayan?
Ganito kaliit?
At ganito kalala?
Sa maniwala kayo o hindi,
isa sa pinakamayamang bayan sa Mehiko ang Prosperidad noon.
Sa dami raw ng ginto sa mga bundok, pakalat-kalat na lang daw 'to sa daan.
Kaya pala.
Puro basura at dumi ng aso lang ang nasa daan.
Tingnan mo 'yong donkey.
Dumi ng tao?
- 'Wag tumingin. - Tumalikod kayo.
Mga bata, pakiusap.
- 'Wag. - Kadiri.
Tingnan mo, ang ganda.
Tingnan mo.
Tingnan n'yo.
Ito ang isa sa pinakamagandang tradisyon sa Prosperidad.
'Pag may namatay,
ipaparada sila ng pamilya nila sa bayan sa maganda at makalumang kanta
na "Las Golondrinas."
Sa sukat ng kabaong, mga bata 'yan, tulad n'yo.
Pancho!
Tumahimik ka.
- Bakit? - Tumahimik ka.
Nandito na sila!
Sabihin natin kay Lolo!
Lolo!
Lola!
Nandito na 'yong mayayaman na kamag-anak!
Nandito na sila, Papa!
Nandito na sila!
Lolo! Lola!
Ano 'to, Fran?
Pancho Francisco Reyes.
Totoo ba 'tong nakikita ko?
Tatay ko!
Masaya akong dumating ka,
kasi baka pagkaraan ng ilang taon, wala na rin kami.
Ang maganda kong Nanay.
Papuri sa Diyos!
Pancho.
- Anak ko. - Eto 'yong pamilya ko.
Asawa ko, si Mari,
at mga cute na anak ko.
- Kumusta po? - Sina Toni at Cati.
Mestisa, pampalakas ng dugo natin, anak.
Maligayang pagdating, ma'am.
Salamat, Mr. Rosendo.
Kinagagalak kitang makilala, Mrs. Dolores.
Kinagagalak kitang makilala, ma'am.
Halikayo.
- Ipapakilala ko 'yong buong pamilya. - Pancho!
Siya 'yong panganay ko.
Si Rosendo, pinangalan sa'kin.
Kahit na malaking lalaki siya, Rosendito ang tawag namin sa kanya.
Ano na, Rosendito?
Amoy pataba ka. Nakaligo ka na ba simula no'ng umalis ako?
Tarantadong Pancho, wala ka pa ring pakundangan.
Gumagawa ka pa rin ba ng kalokohan?
Baboy.
Etong ipokritang 'to
ay anak ko rin, si Socorro.
Pinagkalooban ako ng himala ng Diyos
na makita ka ulit, Pancho.
Socorro, 'di ka pala naging madre, 'no?
Etong walang kuwentang pilay, dating guro ng bayan
na akala niya makata na siya, ay 'yong asawa niya, si Cruz.
Makata ng Prosperidad.
- Ipikit ang mga mata, yahimik at malaki. - Tama na.
Anak ko rin 'to, si Hilario.
Ang musikero ng pamilya.
- Kinagagalak kitang makilala. - Etong batang 'to...
Ano nga ulit ang pangalan mo?
Pánfila, Mr. Rosendo.
Nakalimutan n'yo na naman?
Pánfila Lucía Margarita Pérez Hernández de Reyes.
Naglilingkod sa inyo.
Ano na, Hilario?
- Kumusta? - Pancho.
Wala ka na bang mahanap na mas bata?
Kainaman ng pagiging sikat na musikero ng bayan.
Kumusta, tsikiting?
Anak ko rin ang mukhang siga na 'to, si Rufino.
Ang sakit sa ulo ng pamilya.
At etong madibdib na alembong na 'to
ay ang nobya niya, si Gloria.
Kumusta, binibini?
Masaya akong makilala ka.
Mas maganda ka sa inakala ko, hipag.
Salamat.
Tumingin ka nga sa sarili mo, Rufino. Mukha ka nang narco.
Ano ka ba, Pancho?
Hindi patas ang buhay.
'Di kami kasing suwerte mo.
Sa bayan na 'to, gawin mo ang kaya mo, hindi ang gusto mo.
Payakap nga!
Masaya akong makita ka.
Halika nga, bayaw.
Halika.
Ako si Gloria López, pero tawagin mo 'kong "Seksi."
Pancho.
Maligayang pagdating.
Naglilingkod sa'yo.
Ako rin, hipag.
Paano ko ba ipapaliwanag ang gulong 'to?
Ang dalagang 'to
ay dati kong anak na lalaki, si Jacinto.
Isang araw, sa kahihiyan at dangal ng pamilya,
napagdesisyunan niyang hindi siya lalaki at naging si Jacinta.
Kuha mo naman, 'di ba?
Kinagagalak kitang makilala, hipag.
Pagpasensiyahan mo na si Tatay.
Machong Mehikano kasi si Rosendo.
Hala, Pancho!
Tingnan mo kung gaano ka kaguwapo!
Mukhang nabigla ka, pero 'di 'to nakakahawa.
Jacinto, tingnan mo nga ang sarili mo.
Kakaiba ka talaga, kahit no'ng bata ka pa.
Jacinta kasi, masasanay ka rin.
Teka, ipapakilala ko ang asawa ko.
- Lupe! - Ano?
Kinagagalak kitang makilala.
Guadalupe Flores, naglilingkod sa'yo.
- Kinagagalak kitang makilala. - Ma'am.
Kinagagalak kitang makilala.
Anak ko 'to, si Bartola.
Ang nag-iisang mabait sa pamilya.
Pero sa totoo lang, 'di siya katalinuhan.
May anim na anak na siya sa iba't ibang lalaki.
Mayroong Itim at Intsik.
Higit sa lahat,
nabuntis siya ng gringo na hindi marunong mag-Espanyol.
'Di kasi siguro kailangang magsalita para bumuo nito.
Tingnan mo nga naman. Ang liit mo pa no'ng umalis ako.
Dalaga ka na ngayon!
Sino sa kanila ang asawa mo?
- Pancho naman! - Ano?
Nang malaman ni Billy na buntis ako,
umalis siya nang walang paalam!
- Kapatid ko. - Oh, siya!
Eto sina Brayan, Yaroslavi, Dudinka, Reagan,
at 'di ko kilala 'yong iba, pero apo ko silang lahat.
Para sa lahat na 'to.
Siya si Mari, ang mahal kong asawa.
At sila 'yong mga anak ko, sina Toni at Cati.
Kumusta?
At eto si Lupita.
Katuwang namin sa bahay, at pumayag siyang sumama sa'min.
Katulong mo siya?
Wala na pong tumatawag sa kanila no'n. Kasambahay siya.
Tinitira mo siya, 'no?
'Tay, naman. 'Wag kang magbiro nang ganyan.
'Di mo ba ako kukumustahin, Pancho?
Nakalimutan mo na ba ang lola mo? Wala kang utang na loob!
Lola Pascuala!
Napakagandang sorpresa!
Talagang masusorpresa kang lintik ka.
Akala mo siguro wala na ako, 'no?
Hindi po, Lola.
Ipapakilala ko ang pamilya ko.
Eto ang mag-iina ko.
- Kumusta po? - Ang gandang pamilya.
Masuwerte ka na puro puti ang mga anak mo.
Pero tarantado ka pa rin
sa pag-abandona sa'min ng mahabang panahon.
Lumapit ka.
May pakiramdam ako na hindi sila sa'yo.
Pancho, hatid na kaya namin kayo sa kuwarto n'yo?
Malamang napagod kayo, tara na.
Kita po tayo mamaya. Masaya akong 'di pa kayo nagbabago.
Oo na, tarantadong preppy.
Tara na.
Sana lang hindi kayo nagpunta rito nang walang dala.
Sana dinalhan n'yo man lang ako ng pasalubong.
Oo.
Pagpasensiyahan n'yo na po ito, mula po sa'min.
Fendi po 'yan.
Ayos.
'Yan ang sinasabi ko!
- Bagay sa'yo, Mama. - Alam ko.
Tara na.
Puntahan muna natin ang lolo n'yo,
para alam niya na nandito kayo. Tara.
Nilagay namin siya sa kuwarto niya.
Pasok kayo.
Ang galing ng ginawa ng nanay at mga kapatid mo, 'no?
Nangangamoy na siya,
pero kailangan naming tuparin ang hiling niya
na papuntahin ka sa libing niya.
Ngayon na nandito na kayo ng pamilya mo,
makakapagpahinga na siya nang mapayapa.
May pagkakataon kayo na masolo siya, at dasalan ng rosaryo.
Humalik ka sa kanya, anak.
'Wag n'yong hawakan 'yan.
Bumaba kayo, pakiusap lang.
'Wag n'yong kuhanin 'yan.
Tara na, pumunta na tayo sa kuwarto n'yo.
Tara na, anak.
Masisira 'yan.
Bumaba na kayo.
Pasok kayo.
Alis! Lumabas kayo!
Dito kayo sa kuwarto ng lolo mo.
Ito ang pinakamaganda sa bahay.
Alam ko na hindi 'to magarang hotel,
pero hinanda namin 'to ng may pagmamahal.
Bagong laba 'yong mga punda.
Eto ang sabon, mga tuwalya,
at malinis na tubig panghilamos.
Nagustuhan mo ba, anak?
Pwede na po para sa ilang gabi. 'Di ba, mahal?
'Wag n'yo po kaming alalahanin.
Dahil nandito kayong dalawa,
may dala kami para sa inyo. Sana magustuhan n'yo.
- Ano 'to? - Kurbata po.
Hermés po 'yan.
Kurbata.
Kailangan ko 'to.
Chanel No. 5 po 'yan.
Klasiko 'yan.
Kung ayaw n'yo po, pwede pong palitan ni Mari.
Hindi pwede, Pancho. Dapat ikaw na lang 'yong bumili.
Hahayaan na namin kayong magpahinga.
- Halika na. - Salamat, Tatay.
Ano 'yan?
- Magpahinga na kayo. - Salamat.
Binti ng papa ni Lolo.
Ano?
Pancho.
- Nakita mo ba... - Muntik ko nang makalimutan!
Mamaya, magkakaroon kami ng maliit na handaan
para ipagdiwang ang pag-uwi n'yo.
'Wag kayong mawawala.
Darating kami, 'Tay. Salamat.
- Tara, mahal. - Sige.
'Di mo naman kami patutulugin dito, 'no?
Hindi lang madumi rito, kuwarto rin 'to ng patay na lolo mo!
Binti niya 'to. Isa 'tong bangungot!
Ano'ng gagawin natin?
Kukuha tayo ng kuwarto sa Hilton?
'Di mo ba narinig na maghahanda sila para sa'tin?
'Di ko kayang insultuhin ang pamilya ko nang ganyan.
Oo, pero ang dumi rito!
Amoy mahirap!
Makinig ka, María Elena.
Sinabi ko na sa'yo na mahirap lang ang pamilya ko, at sabi mo ayos lang.
Baka nakakalimutan mo, alam ko kung paano kumikita ang mahihirap na magulang mo.
Kaya 'wag kang umastang mayaman.
Mahal, naman. 'Wag kang ganyan, tahan na.
Magiging okey lang ang lahat. Sandali lang tayo rito, pangako.
Pancho, kasi...
Pasensiya na sa mga nasabi ko sa pamilya mo,
pero mas malala pa kasi 'to sa bangungot ko.
Pa, may sasabihin ako sa'yo, pero 'wag kang magagalit, ha?
- Ano 'yon? - Kailangan kong magbanyo.
- Ako rin. - Iihi o dudumi?
- Dudumi, baka 'yong malabnaw po. - Ako rin.
- Tara na bago pa mahuli ang lahat. - Ako rin.
Sige, mga bata.
Pumunta kayo ro'n, pumili kayo ng puno,
ibaba n'yo ang pantalon n'yo, at mag-ingat kayo sa mga insekto.
Kukuha ako ng pamunas. Bilis.
- Dito? - Oo.
Pancho, wala bang banyo rito?
May outhouse rito, pero mas okey 'to.
Dahil nandito na rin ako.
Kumusta, mga bata?
Okey lang po!
Mabuti.
Tagay!
Matagal na tayong naghiwalay
Pero huli na para sa akin
Tama ka
Nakinig ako sa puso ko
At gustong-gusto kong bumalik
Sabay-sabay tayo, pamilya!
Para makabalik
At makabalik
Sa yakap mong muli
Pupunta ako kung nasaan ka
Alam ko na kung paano matalo
Gusto kong makabalik
Hipag!
Makabalik!
Salamat, 'Tay.
Pancho, maligayang pagdating. Para sa'yo 'to.
Salamat, 'Tay.
Tagay, salamat sa handaan.
Tinodo n'yo talaga.
Tagay!
Maliit na bagay lang 'to para sa inyo ng pamilya mo.
Sa totoo lang, masaya kami na nandito kayo.
Sandali lang, Hilario!
Teka lang, may gusto lang akong sabihin.
Mga bata, halikayo rito!
Kumusta, totoy?
Mahal kong pamilya.
Espesyal ang araw na 'to
para sa amin ng nanay n'yo.
Ang makasama kayong lahat, pero lalo na,
ang makasama si Pancho at ang pamilya niya,
ay higit pa sa pinangarap ko.
'Wag n'yo 'tong mamasamain,
pero paborito ko talaga si Pancho.
Walang duda,
siya ang pinakamagaling sa inyo.
Mabuhay ka, anak.
Mabuhay ka, Mari.
Inuulit ko, maligayang pagdating sa Prosperidad.
Mabuhay kayong lahat!
Ikaw naman, anak. Sige na.
Hindi na po.
Magsalita ka!
Sige na, Papa!
Una sa lahat, maraming salamat sa mainit na pagtanggap sa'min.
Pagkaraan ng mahabang panahon,
masaya kami ng pamilya ko na makasama kayo rito sa Prosperidad.
Hindi ko na 'to pahahabain pa,
may sasabihin na lang ako na mula sa puso,
Para kina Tatay at Nanay,
pasensiya na po kung natagalan bago ako nakadalaw,
at sa pag-aabandona sa inyo.
Pasensiya na po.
- Mabuhay kayo. - Pancho!
Gano'n pa man, hindi kami magtatagal dito.
Kailangan din namin agad bumalik sa siyudad, 'di ba?
'Wag kang mag-alala, anak.
Ililibing natin siya agad bukas.
Pagkatapos, magtitipon tayong lahat, kasama ang mga tiyuhin mo,
at ipapabasa natin ang will niya sa notaryo.
Ayos 'yon.
Lola Pascuala, kumusta pala sina Tito Regino at Tito Ambrosio?
Patay na, sana.
Ang malas lang na humihinga pa rin 'yong mga inutil na 'yon.
Dapat inimbitahan n'yo sila, 'Tay.
Hindi! Mas gugustuhin ko pang mamatay kaysa papasukin 'yong mga 'yon dito!
Manahimik ka, Rosendo!
Eto na naman 'yong malanding si Dolores,
pinagtatanggol 'yong mga nobyo niya.
Tama na. Palagi n'yo na lang 'tong ginagatungan ng mga kasinungalingan n'yo.
Bruha!
'Wag mo ngang bastusin ang nanay ko!
Totoo 'yong sinabi niya.
Alam na ng lahat na nakipaglandian ka kay Regino.
'Yong nanay mo 'yong malandi, tarantado!
Teka lang.
Hilario!
Magpatugtog ka!
'Yong kanta n'yo.
Alam kong tapos na ako
Pero 'pag namatay ako
Alam kong iiyak ka
Iiyak ka nang iiyak
Sasabihin mong hindi mo ako minahal
Pero malulungkot ka
At mananatiling ganoon
May pera, walang pera
Gagawin ko kung ano'ng gusto ko
At ang salita ko ang batas
Handa na? Isa, dalawa... Sige na, Cati!
Sige lang!
Talunin mo 'tong gringo na 'to,
para matuto siyang gumalang sa'ting Mehikano, sige, Cati!
Kaya mo 'yan, Cati.
Ibaba mo 'yan, hipag.
Eto, ginawa ko 'to ng may pagmamahal para sa'yo.
- Ano 'to, Rufino? - Nenepil Norteño ang tawag dito.
Wala ka nang mahahanap na kasing sarap niyan sa Prosperidad.
Maanghang ba?
Subukan mo. 'Pag ayaw mo, iluwa mo.
Magtiwala ka sa'kin.
Ano'ng lasa?
- Ang sarap! - Sarap.
Ano'ng tawag dito?
Nenepil Norteño.
Mamaya, karne ng tupa naman.
Masasarapan ka talaga sa lokal na karne.
Pero kumuha muna tayo ng tequila.
Pancho.
Ano'ng laman ng Nenepil Norteño?
Kainin mo na lang, 'wag mo nang itanong.
Ang sarap. Nagustuhan ko.
Ano'ng laman nito?
Sige, pero binalaan kita, ha.
Ang Nenepil ay gawa
sa bituka, atay, matris, at tiyan ng baboy
na niluto sa sarsa ng mani. 'Yan ang espesyalidad ng rehiyon.
Ang sarap.
Hipag.
Eto na 'yong tequila.
- Ipagsalin mo pa 'ko. - Oo naman.
Sino pang may gusto?
Kumusta kayo? Magpahinga muna kayo.
Tara.
Yayain natin sila.
- 'Wag kayong kabahan, sayaw tayo. - Hipag.
Sayaw tayo.
Ayaw ko ng tinatanggihan ako.
Tara na.
Ang galing!
Magpakuha tayo ng litrato!
- Tumayo kayo sa ilalim ng orasan. - Teka, wala si Lola.
Tara, 'Nay. Magpakuha tayo ng litrato.
Hindi ko gagawin 'yon!
- Gagawin mo. - Halika na, Lola.
Punyeta!
- 'Wag mo 'kong itulak! - Bigyan n'yo ng puwesto si Lola.
Ano ba 'to?
Sabihin n'yo "whiskey," pagbilang ng tatlo. Isa, dalawa, tatlo.
Whiskey!
Sandali, Pancho!
Sumali ka, ako naman ang kukuha, para makasama ka.
- Salamat, pare. Patayo, ha. - Mare.
Sabihin n'yo "whiskey," pagbilang ng tatlo.
Whiskey!
Pagbilang ng tatlo.
Isa, dalawa...
Naghahalikan sa may puno sina Rosendito at Lupita!
Umalis kayo!
Nagmamahalan sila!
Alis, mga buwisit na 'to!
Ang pinakamagandang ginawa ko
ay iwanan ang bayan na 'to at lumipat sa siyudad.
Uy, Pancho.
Gano'n ba kasaya ro'n, gaya ng sabi nila?
Kung mapapalayas namin ang lahat ng mga tao ro'n,
ang Mexico City ang magiging pinakamasaya na lugar sa mundo.
Bayaw.
Pwede mo ba akong ipasyal doon?
Aba...
Pwede ba?
Kung may pagkakataon ako, ipapasyal kita kahit saan.
Umikot nang umikot
Hanggang maging donkey si Rosendito
Mga bata, matulog na kayo. Pumasok na kayo sa kuwarto n'yo.
Ayaw!
Kukuha na 'ko ng sinturon. 'Di ako nagbibiro.
Bilis!
Matulog na tayo!
Isa, dalawa, tatlo, apat, lima, anim...
Magandang gabi, Rosendito.
Pareho lang tayo...
- Reyes ang tawag sa'min... - Mga kunehong Reyes.
Doon kaya tayo sa mas tahimik?
- Mahilig ako sa sekreto. - Ako rin! Tara.
Sige.
Magandang gabi, sandali lang kami.
Tama na.
- Alam n'yo? - Ano?
- Isang baso na lang. - Hindi na.
Ano, 15,000 pesos para sa baboy at tinimplahang turkey?
Niloloko mo na 'ko, eh.
Isang buong tupa.
Apat na kilong Nenepil,
tatlong kilong baboy, limang kilong guacamole.
At isang bariles ng pulque,
dalawampung basyo ng serbesa, sampung bote ng tequila.
At 'yong tent at mga ilaw pa.
Mga upuan pa. Ano ba naman, Rosendo?
Titingnan ko kung makakapag-ambag 'yong mga anak ko.
'Tay, sandali po.
Pwede ba nating isama 'yong bayad sa mga musikero sa ambagan?
Akala ko ba sagot mo 'yon?
'Yong unang tatlong kanta lang.
May kulang pa tayong 16 na kanta. Galit na po sila.
Siyete mil pesos lang naman.
Gagawan ko ng paraan.
Sige, 'Tay.
Tara, mahal.
Tingnan mo 'to.
Sige lang.
Pasensiya na sa abala.
Pwede ka ba naming makausap sandali?
Oo naman, 'Tay.
- Magandang gabi, kita tayo bukas. - Sige.
Bakit po?
Anak, pasensiya ka na,
pero kahit nag-ambagan na kaming lahat,
kulang pa rin 'yong pambayad sa handaan.
Sige, walang problema. Magkano?
Inumin, pagkain, at musika, 25,000 pesos.
Nakamagkano na kayo?
Matapos naming galawin 'yong mga ipon namin,
kulang pa rin kami ng 10,500 pesos.
Ang mahal no'n para sa simpleng handaan.
Tingnan ko.
Kukuhanin ko na 'to.
'Pag may natira, ibabalik ko sa'yo.
Tara, mahal.
Sige.
Ayan!
- Huli na 'to. - Sige.
May tanong ako, hipag.
Natural ba 'yang pamatay na dibdib at puwet na 'yan?
Natural na natural.
'Yong dibdib ko,
'yong puwet ko,
'yong buhok ko.
Gagawin ko ang lahat para sa katawan na 'yan.
- Ako rin. - Lupe.
Sabi ng utol ko, maganda ka raw,
pero 'di nasabi ng gago kung gaano.
Napakaganda mo!
Alis na 'ko.
- 'Wag muna. - Oo.
Una na 'ko.
- Paalam. - Tapos na 'yong handaan.
Matulog ka nang mahimbing.
Tapos na ang kasiyahan.
- Tinapon mo 'yong tequila. - Tigas ng ulo.
Isang pang alak at tula.
Tula para sa lahat!
Mahal kong Bayan!
Ang panlabas mo, ang mga ginintuang mais
Ang mga minahan Ang palasyo ng Hari ng Ginto
Ang mga tagak na lumilipad sa kalangitan
Ang berding kislap ng mga loro!
- At iba pang... - Hoy, ikaw.
Patahimikin mo 'yang inutil na asawa mo,
at hanapan mo 'ko ng karne na barbacoa.
Gusto ko pa ng taquito.
Opo, Lola.
Naiisip ko pa rin kung paano magsalita 'yong mga magulang mo.
At 'yong matatabang mariachi!
'Yong kapatid mong si Rufino, nilalandi ako.
'Yong mga kapatid mo naman na babae, tinatrato akong Prinsesa ng Monaco.
Kita mo na,
hindi lahat ay kasing suwerte mo.
Alam mo kung sino ang pinakasuwerteng lalaki sa mundo?
Sino, mahal ko?
Ikaw.
- Gusto mo ba? - Opo.
'Wag kang maingay.
Baka magising 'yong mga bata. Bilis.
Doon.
Eto na.
Sige na.
'Wag kang maingay.
- Pancho! - Ano?
May nanonood sa'tin.
Mga tarantado.
Takbo!
Mga tarantado.
Hindi na sila magbabago.
Lumayas ka nga!
Ano'ng nangyari, Pancho?
Sino 'yon? Grabe.
Mahal ko.
Mga pamangkin ko 'yon, madilim naman.
Sige. 'Wag kang mag-alala.
Nasa'n na tayo?
Gusto kong maramdaman ang mga muscle mo.
- Ang mga muscle na 'to. - Sige!
Ayos 'yan.
- 'Wag kang maingay, Pancho. - Sige.
Papa, alam kung ano 'yong Ganti ni Moctezuma?
Nangyayari 'yon sa mga gringo 'pag pumupunta sila sa Mehiko.
Bakit, anak?
Hindi ako gringo, pero parang nangyayari sa'kin.
Sa'kin din.
Hala. Bilisan n'yo!
Tara.
Ako rin yata.
'Pag babae, Socorro ang itatawag namin, parang tita niya.
'Pag lalaki, Jacinto.
Ano 'yan?
Hindi patas ang buhay.
Ba't mo nasabi 'yan?
Bakit ang ganda ng buhay ni Pancho,
habang tayo, araw-araw na naghihirap?
Ano kayang palagay ng asawa ni Pancho sa'tin?
Ano pa? Eh, 'di, mga dukha tayo na mga walang modo.
At tama siya.
Totoo 'yon.
Base sa kotse niya, sa relo niya,
at sa mga suot nila, marami silang pera.
Ano kayang itsura ng palasyo nila?
At 'yong mga alahas ng supladang 'yon.
'Yong hikaw, relo, kuwintas, pulseras.
Alam ko 'yong mga gano'n,
nasa 100,000 pesos siguro 'yong halaga ng mga suot niya.
At 'yong amoy niya, Gloria. Pranses na pabango.
Talaga?
Puwes, hindi matatakpan no'n 'yong pagiging makasalanan at bastos nila.
Jacinto... Pasensiya na. Jacinta pala.
Magkano ang halaga ni Pancho?
Ano'ng tantiya mo?
Hindi ko alam, pero malaki.
Siguro isang milyong dolyar?
'Wag kang tanga!
Kung may isang milyong dolyar siya,
ba't siya pupunta sa bayan na maraming magnanakaw?
- 'Wag kang mamalo. - Ano naman kung magkanong halaga niya?
Basta't siguraduhin natin na magkakaro'n tayo.
Siyempre.
- Tagay. - Itagay natin 'yan, kapatid!
Tingnan mo.
Tito Ambrosio!
Masaya kong makita ka. Kumusta?
Ayos lang, anak.
Eto nga pala si Mari, asawa ko, at ang mga anak ko.
- Masaya kong makilala ka. - Ako rin, Padre Ambrosio.
Ang ganda at guwapo ng mga anak mo.
Nabinyagan na naman sila, ano?
Oo naman.
Naghahanda na sa Unang Komunyon si Toni, 'di ba?
Opo, Papa.
Ang tamis naman ng ngiti.
Nakadalaw ka rin sa wakas.
Natutuwa ako, dahil kung 'yong ilang taon na pang-aabandona mo
ay dadalhin ka sa purgatoryo,
baka sa impiyerno ka na pulutin kung 'di mo sinipot ang libing ng lolo mo.
'Di ko 'to mapapalampas, parang tatay ko na rin siya.
'Di mo mapapalampas? Oo na lang.
Ang ipinunta mo lang sa Prosperidad
ay 'yong hangarin mo sa will niya, pero mag-uusap tayo mamaya.
Bilisan na natin 'yong libing,
bago pa magtawag ng mga buwitre 'yong amoy.
- Tara? - Tara.
Magbubuhat ka.
- Magbubuhat ako? - Ano?
'Yong suot mo...
- Magandang araw sa inyo. - Magandang umaga.
Baklang 'to.
Handa na kayo?
Kaawaan sana ng Diyos ang kaluluwa niya. Halika na.
Tinipon tayo ng Panginoon sa araw na 'to
upang magpaalam sa isang mabuting tao.
Ang minamahal nating ama at lolo, si Francisco Reyes,
ay mapayapa na sa wakas
at umakyat na sa Langit para makapiling ang Panginoon natin.
Pero ang ala-ala at ehemplo niya ay mananatili sa puso natin habambuhay.
Isang taong may integridad,
mapagbigay, masipag, at totoo.
Isang mabuting asawa at mas mabuting ama at lolo.
Nawa'y gabayan tayong lahat ng kanyang pamana.
Ang liwanag sa ating daan...
Ano ba, Ambrosio?
Tama na 'yan at tapusin mo na.
Isang miserableng tarantado 'yong tatay mo.
Kaya tapusin mo na 'to, kasi umiinit na.
Pasensiya na, 'Nay. Magdasal tayo.
Aba, Ginoong Maria, napupuno ka ng grasya, ang Panginoong Diyos...
Tara, mahal.
'Pag minamalas ka nga naman.
May mas ilalala pa pala 'to.
'Di natin sila kailangan ng puta niya.
Pagsasabihan ko siya.
Huminahon ka, Rosendo!
Tatay rin niya si Francisco.
'Wag kang gumawa ng eksena sa libing niya.
Nanay. Inaanak.
Kumusta kayo?
Padaan ako.
Pasensiya na po kung ngayon lang ako nakarating.
'Di n'yo alam kung gaano ako nalungkot no'ng nabalitaan ko 'to.
Iyak ako nang iyak.
'Wag ka nang magsinungaling, walang-hiya ka.
Ang tagal nagkasakit ng tatay mo, at tatlong araw na siyang patay,
pero ni hindi mo nagawang dumalaw, o makiramay.
'Wag kang magpakaipokrito.
Sumali na lang kayo ng puta mo at ng pesteng anak mo
sa pagdarasal namin,
para matapos na 'tong kalokohang 'to,
at mabasa na natin 'yong will.
Opo, 'Nay. Pasensiya na po ulit.
Pasensiya na, Lola.
Nalungkot din po ako sa pagkamatay ni lolo.
Lumayas ka sa paningin ko, buwisit ka!
Ituloy na natin 'to. Ama namin, sumasalangit ka...
Magandang hapon sa inyo.
Magandang hapon.
Alinsunod sa will ni Mr. Francisco,
sisimulan ko nang basahin
ang huling testamento niya.
Sa bayan ng Prosperidad,
lumapit sa'kin si Mr. Francisco Reyes Vargas.
Idineklara niya na siya ay ipinanganak na Mehikano,
minero ang kanyang hanapbuhay,
at mamamayan siya ng munisipalidad na 'to,
kung saan ipinanganak siya no'ng Abril 21, 1897.
Sa katinuan ng pag-iisip at pangangatawan,
at sa pag-asang gagalangin n'yo ang huling kahilingan niya
na dumalo ang buong pamilya niya
sa marangal na okasyong 'to,
idinedeklara niya ang mga testamentong 'to.
Sa mga apo niya sa tuhod at talampakan,
at sa iba pa niyang supling na hindi na niya kilala,
nag-iwan siya ng tig-20 pesos sa bawat isa,
sa pag-asang, sa tamang pamumuhunan nito,
ay magagawa nila ang mga hangarin nila sa buhay.
Tarantado!
Lumabas ka nga!
Labas!
Sa mga apo niya,
Rosendito, Hilario,
Socorro,
Rufino,
Jacinto o Jacinta, 'yong gusto niyang itawag sa kanya,
Reginito at Bartola,
iniwan niya sa kanila 'yong donkey,
baka, turkey, at 'yong tatlong baboy niya,
na paghahati-hatian nila.
Sa manugang niyang si Dolores García,
sa pagpapahalaga sa isang 'di malilimutan na gabi ng pagmamahalan,
nag-iwan siya ng natatanging medalya ng Birhen ng Guadalupe.
Sa anak niyang si Ambrosio,
bilang mabuting Kristiyano
at kinatawan ng Diyos sa lupa,
hindi naniniwala sa mga materyal na bagay,
nag-iwan siya ng isang Ama Namin,
at tatlong Aba, Ginoong Maria.
Buwisit ka, 'Tay.
Sa anak niyang si Regino,
ang nag-iisang anak niya na nagtagumpay sa buhay,
at natupad ang pangarap niya na maging
isang magnanakaw, kurap, manggagamit na politiko,
nag-iwan siya ng gamit na at may highlight na kopya ng Treatise on Morality.
Isa sa mga pinasa ng gobyerno sa bayan natin.
- Umalis na tayo. - Sa anak niyang si Rosendo...
Tara na.
...na, sa kanilang tatlo,
tanging sumunod sa mga yapak niya
at naging minero,
iniwan niya sa kanya 'yong palakol, pala, at kariton niya,
para maipagpatuloy niya 'yong katawa-tawa na pangarap niya na makahanap
ng gintong bato sa lumang Minahan ng Esperanza.
Sa minamahal niyang kabiyak nang mahabang panahon,
Mrs. Pascuala Vargas García,
nag-iwan lang siya ng taos-pusong pasasalamat
at kahilingan na sana, 'yong nalalabi niyang oras sa mundo
ay hindi na magtagal,
para magkasama na sila agad.
Tarantadong Francisco Reyes!
Hanggang dulo, buwisit ka pa rin!
Mabulok ka sana sa impiyerno, tarantado ka!
Puwes,
kung wala naman siyang iniwan para sa'min,
sino'ng makakakuha ng bahay at lahat ng mga pag-aari niya?
Kung hahayaan n'yo ho ako,
hindi pa po ako tapos.
Panghuli, nasa will niya
na hirangin bilang tagapagmana
ng iba pa niyang mga ari-arian,
kabilang na 'yong bahay, at lumang Minahan ng Esperanza,
kasama 'yong mga lagusan nito at mga nakapalibot na lupa,
at kahit na ano'ng nagagalaw at 'di nagagalaw niyang pag-aari,
at ang lahat ng mga naging kagamitan niya,
na nilagay niya sa personal na taguan niya,
kung saan ikaw ang tunay na tinalagang tagapangalaga, tapagpatupad, at katiwala,
sa apo niyang si Francisco,
na, sa lahat ng mga supling niya,
ang nag-iisang nagsumikap, naghirap, at naglaan...
Ano 'to?
Pasensiya na,
pero hindi ako naniniwala sa mga binasa mo.
Hindi kami gagaguhin ni Tatay, at 'di niya iiwan kay Pancho ang lahat!
Mahigit 20 taon siyang hindi nagparamdam sa kanya!
Pasensiya na, Rosendo.
'Yon 'yong mga huling kahilingan niya.
'Wag n'yo 'kong sisihin,
mensahero lang ako.
Makinig kayo, mga tarantado!
Lumayo kayo kay Mr. Toribio!
Sa pagkakakilala ko sa gagong 'yon, sigurado akong totoo 'yong will.
- Siyempre. - Palagi niya tayong ginagago.
Ang magagawa lang natin
ay umasa na maaawa sa'tin si Pancho
at hahatian niya tayo ng mana niya.
- Beans pa? - Hindi na.
Siguradong sira at may mga insekto na 'yang mga beans na pinamigay ng gobyerno.
Kinakabag ako lagi diyan.
Pahingi ako, 'Nay. Mahilig ako sa insekto.
Gusto ko rin po.
Pasensiya na, ubos na, eh.
Inubos na ng lola n'yo 'yong lahat ng tira kagabi.
Hindi ka nagtira para kina Pancho at sa pamilya niya?
Hindi mo sila niyayang sumalo sa'tin?
Niyaya ko, pero pagkabalik na pagkabalik,
pumasok sila sa kuwarto at 'di pa lumalabas.
Ano'ng ipapakain natin sa kanila? Mga sirang beans?
Lumang tortillas?
Isipin mo 'yong mukha ng manugang mo.
Kumatay kaya tayo ng manok o kaya baboy?
Sira ka ba?
Mga hayop ko 'yon!
Ihahanda ko 'yon sa ika-15 kaarawan ng asawa ko.
Lintik na paghihirap 'to!
May mas ilalala pa ba 'to?
Inuulit ko, 'wag kang iyakin.
Magpakalalaki ka!
Ilang taon na tayong kumakain ng pwede nating kainin,
at hindi ka naman umaangal na parang loka-loka.
Oo nga po, pero umasa 'ko
na mag-iiwan si Tatay ng kayamanan
na babago sa takbo ng buhay natin.
Narinig n'yo ba, may taguan pala 'yong matandang 'yon?
Totoo. May nabanggit nga po siyang taguan.
Narinig ko rin 'yon.
Ano'ng laman ng taguan na 'yon?
Mamahalin 'yon, sigurado 'ko.
Ano'ng malay natin?
Malamang mga lumang dokumento, mga litrato.
Walang kuwenta 'yon,
dahil sigurado akong naubos na ng gagong 'yon 'yong pera niya
sa pambababae at paglalasing!
Uulitin ko. May ilalala pa ba 'to?
Pwede pong pumasok?
- Tuloy ka, anak. - Pasensiya na po.
- Nasa'n 'yong mga bata? - Natutulog sila.
Na-sunstroke sila pagkatapos ng prusisyon.
Pasensiya na, anak. Wala nang pagkain,
pero pwede akong magpakuha ng tamales kay Bartola.
Ayos lang po, 'Nay.
Busog pa rin po kami dahil sa handaan.
Medyo masama 'yong pakiramdam namin. 'Di ba, Mari?
Sigurado ka, anak?
Masarap 'yong green chili tamales ni Mrs. Pancha.
- At may utang kami. - Ayos lang, 'Tay.
Dumaan lang kami para sabihin na,
matapos ang mahabang pag-uusap,
naiintindihan namin 'yong nararamdaman n'yo.
Sa palagay namin, hindi naging patas si Lolo sa paghahati ng mga pag-aari niya.
- Hindi patas. - Huminahon kayo.
Kahit na nakuha ko 'yong bahay, minahan, at 'yong lupa,
wala mababago para sa inyo.
Sinabi ko na, eh!
Si Pancho ang pinakamabuting anak sa mundo!
Brayan, Dudinka! Tawagin n'yo si Mr. Pancracio,
magpadala kamo siya ng baboy at tequila para makapagdiwang!
Hilario, dalhin mo 'yong mga kasama mo! Magkakantahan tayo!
- Ngayon din! - Gusto ko ng tupa!
At sitsarong baboy, pero walang halong buhok.
Sige!
Fran, ang sama ng pakiramdam ko.
Nalasing ka lang.
'Nak, dahan-dahan.
Magandang umaga!
Magandang umaga.
Nakatulog ba kayo nang mahimbing?
Medyo.
Nasa'n ang Tatay at mga kapatid ko?
May inaasikaso sila.
Pero babalik sila para dalhin kayo sa bayan.
Naghanda ako ng masarap na almusal para sa kalasingan n'yo.
Siguradong malala 'yan.
Nagluto ako ng maanghang na sabaw
and chilaquiles na may tatlong klase ng sili.
Pasensiya na
pero masama 'yong pakiramdam ko. Sandali lang.
Mahal, kumain ka para magkalaman 'yong sikmura mo.
Ayaw ba ni suplada ng pagkaing Mehikano?
Mabahong maldita.
Hindi sa gano'n, Lola.
Sumama kasi 'yong tiyan niya sa hapunan, suka siya nang suka kagabi.
Gawan natin siya ng tsaa na may epazote, jimsonweed...
'Wag na po, 'Nay.
- 'Gandang umaga, anak! - Kumusta, 'Tay?
- Handa ka nang pumunta ng bayan? - Handa na.
Pasensiya na sa abala,
pero pwede bang makahiram ng pera na pambayad kay Mrs. Cata
para sa almusal at tanghalian?
Panchito.
Pwede bang makahingi ng pambili ng pamahid sa almoranas
at sigarilyo?
Eto po.
Salamat.
Ako na po 'yong magtatabi.
Hindi.
Anak, ihinto mo nga sandali.
- Dito? - Oo, sumama ka sa'kin.
Tingnan mo, anak.
Sa'yo na lahat 'to.
Hanggang sa'n 'yong sakop ng lupa?
- Kita mo 'yong bahay? - Opo.
Dito sa krus na 'to nagsisimula 'yong linya ng ari-arian,
at nagtatapos do'n sa mga bundok.
Bakit 'di kayo nagtanim dito
o kaya nag-alaga ng mga baka para magamit?
Ang tagal mo na talaga sa siyudad.
Mga damo at cactus lang ang tumutubo rito.
At ang mga hayop lang dito ay mga ahas, gagamba,
at makamandag na alakdan, 'di ba?
Kung masipag lang kayo ng mga utol ko,
gagamitin n'yo 'tong lupain na 'to para makaahon.
Ganitong-ganito rin 'to no'ng umalis ako, eh.
Hindi, Pancho.
Hindi kami nagpapakasarap dito, 'di ba, Rosendito?
Araw-araw kaming nagtatrabaho mula pagsikat ng araw hanggang paglubog.
At para mapatunayan 'yon, may sorpresa kami para sa'yo.
Naaalala mo 'yong lumang minahan?
Paano ko makakalimutan 'yong lagusan ng Refugio?
Dito ako lumaki, sa pagtulong kay Lolo.
Palagi ka niyang dinadala rito tuwing Linggo.
Puwes, sa'yo na 'to ngayon.
Kada ikatlong araw, nagpupunta kami rito.
Nagsusuri kami, naglilinis, at nagpaplano.
Buksan mo 'yong gate.
Sa matagal na panahon,
binalak namin ng Lolo Francisco at ni Rosendito na buksan 'to ulit.
Maniwala ka man o hindi,
sigurado ako na sa likod ng mga bato na 'yan
nakatago ang pinakamalakin na gintong bato sa mundo.
- 'Di ba, Rosendito? - Sinabi mo pa.
Kalimutan n'yo na 'yon.
Ayon kay Lolo,
na mas nakakaalam nito,
matagal nang naubos ang ginto rito.
Imposible, anak!
Kahit 'yong mga buwisit na gringo at mga Canadian
bumabalik para silipin 'to.
Para bang mga blond na buwitre.
Parang ikaw, Pancho.
Ano'ng sinasabi mo, Pa?
Sa pagkakaalala ko, noon ka pa kumapit sa pantasyang 'to.
Pagkaraan ng 20 taon, dahil sa katamaran n'yo, walang nagbago.
Kailangan ko kasi ng kasosyo at pera para mapatakbo 'to.
Pero ngayong mayaman ka na at nandito ka,
magagawa na natin 'to!
Makinig ka, 'Tay. 'Wag mo 'tong mamasamain,
pero bumalik lang ako ng ilang araw
para sa will at sa libing.
Kaya kailangan ko nang bilisan,
kung gusto kong ayusin ang lahat.
Kaya pumunta na tayo sa bayan
para asikasuhin 'yong notaryo at 'yong ninong ko.
Tara na.
Ipangako mo na pag-iisipan mo 'yong sa minahan.
Sinusumpa ko, pwede tayong maging milyonaryo.
Pangako, pag-iisipan ko po.
Tara na.
Ipagdasal n'yo ako, at kita na lang tayo sa cantina
para makuwento ko kung ano'ng nangyari.
Sige, 'wag kang papayag na maltratuhin ka ng gagong Regino na 'yon.
Magaling siyang manuhol at makipagkasundo nang pailalim.
Mag-ingat ka. Bantayan mo 'yong wallet mo.
- Kita tayo mamaya. - Sige.
Bago natin bilhin 'yong ari-arian ng mga Reyes,
siguraduhin muna natin kung may ginto pa sa lugar na 'yon.
Sige, Alex. Pero kailangan din natin na mag-ingat sa alkalde.
Halatang manloloko at sakim 'yong Mr. Reyes na 'yon.
Lintik na 'yan.
At ehemplo ng isang tusong beaner.
Magandang araw.
Saan 'yong opisina ni Mr. Reyes?
- Sa loob. - Salamat.
- Magandang araw. - Magandang araw.
Kumusta?
Gusto ko sanag makausap si Mr. Reyes.
Hinihintay niya ba kayo?
Hindi. Pero pamangkin niya 'ko
at umaasa ako na makikipagkita siya sa'kin.
Ikaw ba 'yong kamag-anak ng alkalde na tagasiyudad?
At 'yong tagapagmana ni Mr. Francisco?
Francisco Reyes, naglilingkod sa'yo.
Ang bilis umabot ng balita sa bayan, ha.
Naku.
Pasensiya na, pero maraming ginagawa ang alkalde.
Pero, para sa'yo,
tatanungin ko si Komandante Reyes.
Siya 'yong namamahala ng schedule niya.
Maraming salamat.
Salamat.
Kumusta, Reginito?
Naaalala mo ba 'ko?
Pinsan mo 'to, si Pancho!
Pasensiya na, hindi tayo nakapag-usap kahapon.
Kumusta, Pancho?
Bumalik ka ba para sa mana?
'Wag ka namang ganyan.
Reginito, pwede ko bang makausap 'yong ninong ko?
Una sa lahat, 'wag mo 'kong tawaging Reginito.
Komandante Reyes dapat.
Sa totoo lang, 'di mo pwedeng makausap ang alkalde ng walang appointment.
Naiintindihan ko, Komandante. Pwede mo bang sabihin na nandito ako?
Titingnan ko 'yong mga papeles para sa bahay.
Imposible.
Sisilipin ko 'yong schedule niya para ilagay ka para sa susunod na linggo.
Maupo ka muna. Marami pa 'kong gagawin.
Salamat.
May pinagmanahan talaga.
Kuhanin mo 'to, pampalipas oras.
Matagal kang maghihintay.
Salamat, manika.
Salamat sa tulong mo sa mga gringo na 'yon.
Dadaan ako mamayang gabi para matuto ng Ingles.
Paalam, mahal.
Inaanak ko! Masaya akong makita ka.
Ako rin po.
Ba't ka nakaupo ro'n?
Gusto ko sana kayong makausap.
Kumusta ang trato sa'yo ng bayan?
Ayos lang. Alam n'yo naman ang Prosperidad.
Ayaw ka bang papasukin ng gagong 'yon?
Hindi naman.
Medyo nagmamadali lang ako, ilang araw na lang ako rito, eh,
para asikasuhin 'yong bahay at 'yong mana.
Makinig ka, Reginito!
Parang anak ko na si Pancho, pwede siyang pumasok kung gusto niya.
Kuha mo?
Oo naman, Papa!
Sinabi nang 'wag mo 'kong tatawaging Papa rito, eh.
Aakusahan nila 'ko ng nepotismo.
Maghanap ka ng pwede mong gawin.
Siguraduhin mong walang mang-iistorbo para makapag-usap kami ng inaanak ko.
- Pasok ka. - Mamaya na lang, Komandante.
Walang kasing kurap!
Mga punyetang gringo lang 'yong kinakausap niya,
at mga mayayamang may koneksiyon, tama?
Maupo ka.
Salamat.
Ano palang pinagkakaabalahan mo?
Ano pang masasabi ko?
Medyo nahirapan ako no'ng unang dating ko sa Mexico City.
Alam n'yo naman kung gaano kalala 'yong mga tagasiyudad.
Parang basura 'yong naging trato sa'kin.
Pero nagbago ang lahat
no'ng nakatapos ako at nakahanap ng trabaho.
Nagpakasal ako, at may dalawang anak na 'ko.
At ngayon, nakabalik na 'ko sa Prosperidad.
Lumipat na pala kayo ng partido.
Hay, inaanak.
Iba na ngayon.
Wala nang nagagawa ang PRI sa bansa.
Nasira na 'yon ng korapsyon at eksensiyon.
Sinubukan ko rin sa PAN, pero gano'n din, mga ipokritong maka-Diyos nga lang sila.
At ngayon, sa kamay ng Presidente natin,
sumasailalim na sa ikaapat na transpormasyon ang bansa.
Mas maayos na ang lahat!
At himala niyang tinuldukan ang korapsyon at eksensiyon.
Pero sigurado ako na nandito ka
dahil sa pamana ng lolo mo.
Sa totoo lang, bukod sa pagdalaw sa inyo,
umaasa ako na matutulungan n'yo ako sa mga papeles para sa bahay,
at para makuha 'yong mga gamit ko sa notaryo.
'Wag kang mag-alala, tutulungan kita.
Maraming salamat.
Pero bago mo makuha 'yong mga gamit at mapalipat lahat sa pangalan mo,
kailangan ay alam mo 'yong mga gastusin at mortgage ng ari-arian,
at bayaran 'yong mga natitirang bayarin.
Magkano ba ang pinag-uusapan natin dito?
'Di pa kasama diyan 'yong interes o mga late-payment na bayarin.
Ilang taong 'di nakabayad 'yong pamilya mo ng buwis sa ari-arian.
Masyado bang malaki?
'Di ako sigurado kung ganito kalaki 'yong halaga ng bahay at lupa.
'Di ba pwedeng daanin na lang natin sa kasunduan?
Francisco, punyeta!
Sinabi nang tinuldukan na ng Presidente 'yong korapsyon, eh.
Tingnan mo 'to.
'Wag ka nang magkunwari. Halata namang milyonaryo ka.
Pero sige.
Alam mo naman na ikaw 'yong paborito kong pamangkin.
Kaya tutulungan kita.
Talaga?
Paano?
May dalawa kang pagpipilian.
Ano 'yon?
Una, bayaran mo 'yong utang nang isang bayaran,
at iuurong ko 'yong interes at mga patong.
At 'yong pangalawa?
- Ibenta mo sa'kin 'yong ari-arian. - Lahat 'yon?
- 'Yong bahay, minahan, at lupa? - Lahat.
Ano'ng mangyayari sa pamilya ko?
Hahayaan ko silang tumira ro'n,
hangga't buhay pa 'yong nanay ko.
Pagkatapos,
'yong mga pesteng tinatawag mong pamilya,
bahala na sila sa buhay nila.
Pasensiya na, pero 'di ko 'yon magagawa sa kanila.
Pag-isipan mo.
'Yon lang ang maitutulong ko.
Sa totoo lang, interesado ako sa pagbili ng ari-arian.
Pag-iisipan ko muna. Medyo naiipit ako, eh.
Sige lang.
Pero 'wag kang magtagal, lumalaki 'yong interes.
Pasensiya na, pero sa nakikita mo,
kailangan ako ng bansa at hinihintay ako ng masa.
Nauunawaan ko.
Tingnan mo.
Grabe.
Tingnan mo 'yong bestidang 'to. Ang ganda, ano?
Okey lang kaya sa kanya kung kukuhanin ko 'to?
'Di niya mapapansin 'yan, ang dami kaya.
Nanay!
Tingnan mo!
Ito 'yong maganda, mga alahas niya!
Tama na, mga magnanakaw! Ibalik n'yo ang mga 'yan!
Ibalik n'yo! Ba't n'yo ako ninanakawan?
Ikaw rin, malandi ka!
Buwisit ka!
Ano'ng sinabi mo sa'kin?
ANG AGILA AT ANG AHAS CANTINA
- Tagay, pare. - Tagay.
Cástulo, bigyan mo ng serbesa ang lahat. Sagot ni Pancho!
- Uy. - Halika, anak.
Ikaw bang magbabayad para sa kanila? Mahigit 3,000 na.
Sige.
Halika, kuhanin mo 'yong upuan.
Tingnan n'yo, mga kaibigan.
Eto 'yong anak kong si Francisco, 'yong kinukuwento ko sa inyo.
Ang pinakamagaling at pinakamatalino sa buong pamilya Reyes.
- Salamat. Kumusta? - Naaalala mo siya?
Nagkita tayo kanina sa opisina ni Regino.
Tama, kayo nga 'yon.
'Di ko alam na ikaw si Pancho. Maligayang pagbalik.
Kumusta ang naging pag-uusap n'yo no'ng gagong Regino?
Hindi ako sigurado.
Marami palang utang 'yong ari-arian,
at hindi ko pa makukuha 'yon hangga't 'di pa nakakabayad.
Tarantado talaga si Regino.
Dapat binayaran mo na lang para manahimik na siya.
'Yon na nga, 'Tay.
Ilang taon kayong hindi nakabayad...
Mamaya na natin 'to pag-usapan.
Kinukuwento ko sa mga kaibigan ko
na papahiramin mo kami ng pera para ipabukas ang Minahan ng Esperanza.
Sinabi niya 'yon. Sinusumpa ko sa Diyos.
Binabati kita, Pancho.
Sana matupad mo na 'yong pangarap ng tatay mo.
Sa totoo lang, Rosendo,
masuwerte ka sa anak mo.
Hindi lang siya mabait,
napakayaman pa!
Walang duda,
ang pinakamagaling sa lahat ng anak ko.
Sa isang bayan, nakaupo sa mesa ng cantina,
may anim hanggang walong lalaki...
Eto na!
Sige na, anak. Bigyan mo na 'yong bayaw mo.
At bayaran mo 'yong mga musikero para kantahan tayo.
Sige, 'Tay.
Tagay, mga ginoo!
Tarantadong Pancho!
Walang service.
Pesteng bayan 'to!
Tarantadong mga magnanakaw!
Hindi nila kilala kung sino'ng binabangga nila. Mga bruha!
Makikita mo 'yong mga babae
sa brothel ng manugang ko.
- Kumusta, Florcita? - Kumusta?
- Nasa'n 'yong anak ko at 'yong babae? - Nasa taas.
Sasama ko 'yong mga babae sa bayarin n'yo. Magbayad na lang kayo sa boss.
Sige.
Halika, mahal. Gusto ko ng romansa.
Makinig kayo, mga binibini.
Kayo nang bahala sa anak kong si Pancho.
Pasayahin n'yo siya.
Catrina, siguraduhin mong masaya siya, dahil siya 'yong magbabayad nito.
- 'Di ba, anak? - Sige, 'Tay.
Kumusta, Pancho?
Sino'ng gusto mo sa'min?
O mas gusto mo ba 'yong tatluhan?
Hindi, salamat na lang. Hihintayin ko na lang sila rito.
Bibilhan ko kayo ng tequila habang naghihintay tayo.
Naku, Pancho! Panira ka naman.
Reyes ka ba talaga?
Oo, sa kasamaang palad.
Maupo ka.
Manuela, magdala ka ng serbesa.
Hindi.
Tahan na.
Mamamaga 'yang magagandang mata na 'yan.
Sigurado ako na 'di lang kayo nagkaintindihan.
Wala pang nang-iinsulto sa'kin, Rufino.
Tapos kaninang umaga pa umalis si Pancho,
nakalimutan niya na yata kami.
Sige na. Uminom ka pa ng tequila.
Inumin mo 'to at kalimutan mo si Pancho.
Baka may nakasalubong na ex 'yon, at nagpapakasaya siya ngayon.
Tingin mo lolokohin ako ni Pancho, Rufino?
Sus.
Hindi ko alam kung manloloko pa rin 'yong utol ko,
pero no'ng bata siya,
lahat yata ng babae sa bayan, niyari no'ng gagong 'yon.
Hala!
Uy.
Wala silang sinabi sa ganda mo.
Wala silang sinabi sa magagandang mata mo.
Oo.
O sa magandang katawan mo.
Totoo ba 'yan, Rufino?
Maganda ba talaga 'ko?
Mas maganda ka pa sa anghel.
Hindi pala sa anghel.
Mas maganda ka pa sa Birheng Maria.
Rufino.
Mahahanapan kita ng trabaho sa magandang naytklab sa siyudad.
Tarantadong Jacinta!
'Di ba sinabi ko nang bawal umalis ang mga kliyente nang hindi bayad?
'Wag mo 'kong saktan, Lupe!
Ang sabi niya iihi lang daw siya, pero lumabas siya sa bintana.
'Wag mo 'kong gaguhin!
Pokpok ka lang na nakikipaglandian sa bawat lalaking pumapasok!
Tanggapin mo 'yan!
Tumigil ka!
Ayos ka lang, 'tol?
Makinig ka, Lupe.
'Wag mong tratuhin 'yong utol ko nang ganyan. Lumayo ka!
Talaga ba?
May bayag pala 'tong prep na 'to.
Sisiguraduhin kong mag-iiwan ako ng marka.
Sige!
May bayag ka, 'di ba? Tara!
Puro salita, kulang sa gawa.
Tama na, Guadalupe.
'Wag kang magpakahalimaw.
Baka isipin ni Pancho na mga hayop tayo.
Ganito.
Bakit hindi ka kumuha ng tequila,
para kumalma tayo at uminom?
Okey?
Oo na.
- Salamat, 'tol. - Pasensiya na.
Kung hindi ako magiging malupit sa kanila,
babagsak ang negosyo.
Wala 'yon. Kalimutan na lang natin.
- Tagay. - Tagay.
Tagay, 'tol.
Tama na.
Pero makinig ka,
para lang maayos tayo,
ikaw ang magbayad sa mga alak at mga babae.
Oo naman.
Ano na, anak? Ayos ka lang?
Masaya ka ba?
Oo naman, 'Tay.
Ayan.
Ayos, anak.
Ayan na.
Halika, anak.
Magpaluto tayo ng hapunan sa nanay mo, para masarap ang tulog natin.
Susunod na lang ako. Sisilipin ko muna sina Mari.
Buong araw ko silang 'di nakita, eh.
Sabi ko magpakalalaki ka, eh, 'wag masyadong malambot.
Mawiwili sa'yo 'yong babae, eh.
Susunod na lang ako.
Sige, Pancho.
Sino 'yan?
Sino pa ba, mahal ko? Si Pancho 'to. Asawa mo.
- Buksan mo, María Elena. - Eto na.
Pancho!
- Ba't may baston ka? - Kailangan na nating umalis.
Napakasama ng araw ko.
Habang tumagal, lalo akong naiinis sa pamilya mo.
Mahal, ano'ng problema?
Pinainom ako ng nanay mo ng tsaa na may lason
at nakatulog ako buong araw.
Tapos pumasok dito 'yong mga kapatid mo
para humanap ng mananakaw.
Hinawakan nila 'yong mga damit at alahas ko, sa sobrang galit ko,
nakipagsuntukan ako sa malanding Gloria na 'yon.
- Ano'ng... - Pancho!
Mayro'n pa,
pero ayaw kong marinig ng mga bata.
Ano'ng nangyari?
Pumasok si Rufino sa kuwarto natin,
at pinuwersa niya 'yong sarili niya sa'kin.
Mahal, marami ka nang nainom.
- Hindi. - Oo.
Masyado kang nagpapakalasing,
maaaring 'di kagandahan 'yong asal ng pamilya ko,
pero 'yong magnakaw, manlason, mang-akit?
Pasensiya na, pero 'di nila magagawa 'yon.
Hindi, Papa. Tama si Mama.
Ninakaw at sinira ng mga pinsan namin 'yong mga iPad namin.
Totoo po! Pinutol no'ng mga salbaheng bata 'yong ulo ng Barbie ko.
Tingnan n'yo 'to.
Tinanggalan nila ng laman 'yong teddy ko.
Hay naku. 'Di maganda 'to.
Kakausapin ko sila.
Hindi na katanggap-tanggap 'to.
Pagod na sainyo 'yong pamilya ko.
Natatakot na sila.
Sa tingin mo ba may mananakit sa pamilya mo rito?
Sobrang saya namin na nandito ka.
'Di ba, pamilya?
Oo naman.
Alam ko, pero kailangan kong maniwala kay Mari at sa mga bata.
Magkasalungat lang ang kultura namin.
Mayaman at marangya 'yong mag-iina mo,
'di sila sanay sa pamamaraan namin!
Ano 'yon?
Tatapatin na kita,
may problema sa pag-inom 'yong asawa mo.
Inom siya nang inom mula no'ng dumating siya.
Mama, 15 taon na kaming kasal,
at hindi siya naglalasing.
Lilinawin ko lang, ha, 'pag naayos ko na 'yong sa notaryo,
bukas sana, babalik na kami sa siyudad!
Kuha n'yo?
Mr. Panchito, nahihiya ako,
pero bago kayo bumalik, may hihingin sana 'kong pabor.
Ano 'yon?
Gusto namin ni Hilario na kuhanin kayo ni Mrs. Mari
na ninong at ninang ng anak namin.
Baliw ka ba, Pánfila?
Magiging ninong si Pancho ng kambal ko.
Pareho kayong baliw,
nakausap ko si Tito Ambrosio
at nireserba na niya 'yong simbahan, para binyagan ni Panco ang mga anak ko.
Bruha kayo! 'Wag n'yong pagsasalitaan 'yong asawa ko!
At saka, pumayag na si Pancho na tustusan 'yong album ko.
Pwede bang abutan mo muna 'ko pambili ng mga baka?
'Wag na! Kailangan namin ni Lupe ng pera para kumuha pa ng mga babae sa brothel.
Papautangin niya kami pambili ng trak at baril na gumagana.
Hindi 'to gumagana.
Tama na!
Kung hindi n'yo kayang maging sibil, lumayas kayo.
Salamat, 'Tay.
Para kayong mga buwitre na nakapalibot sa bangkay.
Ako lang 'yong tutulungan ni Pancho.
Ipapabukas namin 'yong minahan.
Nangako ka na, 'di ba?
- Papa... - Tarantadong Pancho!
'Wag kang tanga.
Tanggihan mo 'yang mga 'yan.
Kung matalino ka,
aalis ka na ngayong gabi.
Kung hindi, magugulat ka na lang,
walang ititira sa'yo 'yang mga sipsip na 'yan.
'Wag mo siyang pansinin, matanda na siya.
Tama si Lola Pascuala.
Malaking pagkakamali na bumalik pa ako rito.
Aalis na ako!
Sandali!
Sandali lang!
Sinabi ko na sa inyo, eh.
'Di dapat natin pinatay 'yong gansa na nangingitlong ng ginto.
Nakauwi rin sa wakas.
Salamat sa Diyos.
Akala ko 'di na tayo aalis sa buwisit na bayan na 'yon.
Tama ka, mahal. Hindi na tayo babalik do'n,
at hindi na natin makikita 'yong nakakasuklam na pamilya ko.
Bulaga!
Ano na, Pancho? Ba't ang tagal mo?
'Wag mo sanang masamain, pero nakialam na kami
at ipinaghanda ka namin ng tanghalian para sa pagbabalik mo.
Papuri sa Diyos at nakauwi kang ligtas!
Kita mo na, Pancho?
Sabi sa'yo wala ka nang kawala sa'min, eh!
Hindi! Hindi ganito!
- Fran. - Ano? Hindi!
Gising.
May kotse ng pulis sa labas. Natatakot akong lumabas.
- Tingnan mo kung sino. - Sige.
Diyos ko.
Ano 'to? Ano'ng kaguluhan 'to?
Pasensiya na sa pang-aabala nang ganitong oras,
pero kailangan namin ng tulong!
Ano'ng nangyari?
Nahuli nila 'yong tangang Rufino na nagbebenta ng droga sa plasa
at gusto siyang ikulong ni Reginito.
Ang kaso lang, pang-anim na beses na 'to.
Gusto siyang ipadala ng gunggong na 'yon sa pederal na kulungan.
Hindi na siya mapipiyansahan 'pag gano'n.
Kakausapin ko si Reginito. Pagpahingahin n'yo naman ako.
Pagpalain ka ng Diyos!
- Babalik ako. - Maraming salamat.
Napakabuti mong tao.
Magandang gabi, Komandante.
Ano na? Nasabi na ba ng magulang mo kung ano'ng ginawa ng kapatid mo?
Oo, nasabi na nila. Kaya rin ako nandito.
Pwede ba nating aregluhin 'to?
Makinig ka, Pancho.
Malala 'yong kaso ng kapatid mo.
Hindi ko siya papalayain sa mas mababa sa 10,000.
'Tol! Kapatid ko! Mabuti kang tao,
bayaran mo na siya, ibabalik ko rin sa'yo, pangako.
Tatlong libo lang 'yong pera ko, kaya ikaw nang bahala.
Tatanggapin mo ba?
'Tang ina, Pancho.
Sinasamantala mo 'yong pagiging magkamag-anak natin, eh.
Palabasin mo na siya.
Salamat, 'tol.
Salamat talaga. Hulog ka ng langit.
Babayaran kita, pangako. Dodoblehin ko pa!
Tara na!
PULISYA NG MUNISIPYO
Magandang umaga. Ba't tinanghali ka?
Ano'ng ibig n'yong sabihin?
Hindi n'yo ako pinatulog kagabi, eh.
Gagawan ba kita ng almusal?
Itlong? Chilaquiles?
Wala akong gusto. Makinig kayo, para masabi n'yo sa iba.
Wala akong hinihingi sa inyo, at sana kayo rin.
'Pag naayos ko na 'yong sa notaryo,
hindi na 'ko babalik, kuha n'yo?
Magandang umaga, anak!
Ano'ng problema no'n?
Baka may nakain na naman siya.
Alam ko kung ano'ng magpapasaya sa kanya.
Halika, anak.
Pasensiya na, bayaw! Nakakahiya.
Hindi ko alam na nandito ka.
'Wag kang mag-alala, patapos na 'ko.
Makinig ka.
Nagpapasalamat kami sa ginawa mo kagabi.
Gusto ka naming suklian ni Rufino.
Wala 'yon, hipag. 'Pag sinuwerte, mababayaran din niya 'ko.
Bakit patatagalin pa?
Pinadala 'ko ni Rufino bilang paunang bayad.
Diyos ko.
Ano sa tingin mo?
Punyeta. Bakit hindi?
Halika rito.
- Sige na. - Sandali.
Sige.
Ayos.
Sige lang.
Mga tarantado.
- Pancho. - Ano 'yon, mahal?
'Di ka ba pwedeng pumunta sa notaryo? Buong araw na tayong naghihintay.
Saan naman ako pupunta?
Dumidilim na at hindi na ligtas ang mga daan.
Naaalala mo sina Mapache at mga kaibigan niya?
- Maghihintay ako. - Sige.
Eto na siya.
Nandito na siya.
- Nandito na 'yong taguan! - Tulungan mo 'ko sa mga bagahe, Lupita.
Nandito na 'yong taguan!
Lupita.
Magandang hapon, Mr. Reyes.
Magandang hapon, sir. Mabuti naman at nakarating na kayo.
Pasensiya na kung natagalan.
Sa totoo lang,
hindi madaling ilipat 'tong dambuhalang 'to.
- Ang laki nga, ano? - Oo.
- May ID ka ba? - Oo naman.
Tingnan natin.
Ano'ng gagawin natin?
- Ayos. - Salamat.
Bukod sa taguan,
ibibigay ko rin sa'yo 'yong kasulatan
at 'yong liham na iniwan sa'yo ng lolo mo.
Sige.
Sa'n natin pwedeng pirmahan 'yong mga papeles?
Do'n na lang sa hapag kainan.
Salamat na lang. Kailangan pribado, eh. Dito tayo.
Ibaba n'yo na 'yong taguan.
Bantayan mo sila.
Ipapasok mo 'yong taguan sa kuwarto. 'Di 'yon kasya sa kotse.
- Gagawan natin ng paraan. - Sige.
Dito tayo, sir.
Mga ginoo? Sumunod kayo sa'kin.
Dito tayo.
Salamat.
Tabi, mga bata.
Rufino, Hilario, Rosendo!
Tulungan n'yo sila.
Ano kayang laman ng dambuhalang 'yan?
Malay ko? Pero aalamin ko.
Tumabi ka, Cruz! Hindi ka nakakatulong!
Baka pwede nating itali 'yan sa bubong ng kotse?
- Babagsak 'yong bubong. - Eto na.
Paano natin iuuwi 'yan?
Ingatan n'yo 'yong mga tabla.
Nasa dulo na.
Tara na!
Salamat sa inyo.
- Pwedeng mahiram 'yong panulat n'yo? - Sige.
- Eto na lahat ng papeles. - Salamat.
- 'Yong liham ng lolo mo. - Salamat.
- 'Yong panulat n'yo. - Sige.
'Wag mo sanang mamasamain 'tong ipapayo ko.
Base sa karanasan ko,
kailangan mong mag-ingat.
Kung alam mo lang 'yong mga nasaksihan ko,
o 'yong mga kayang gawin ng ibang pamilya para sa mana,
- susundin mo 'yong payo ko. - Salamat.
Ikaw nang bahala.
- Una na 'ko. - Sige ho.
- Pakiusap. - Tumabi kayo.
Lupita, pwede mo ba kaming iwan saglit?
- Sige, sir. - Kailangan mo ng tulong?
- Sige na, Pancho... - Sandali lang po. Salamat.
Hindi sila titigil.
Mga anak, isarado n'yo 'yong mga bintana. Wala dapat makakita.
Opo, Papa.
Siguraduhin n'yo, ha.
Opo, Papa.
"Mahal kong Pancho, kung binabasa mo ito,
malamang patay at nasusunog na 'ko sa impiyerno.
Kung sinunod ng tarantadong Buendía na 'yon ang mga utos ko,
sa'yo na lahat ng ari-arian ko.
Sa mga oras na 'to, katabi mo na siguro 'yong taguan ko.
Eto ang instruksiyon para mabuksan 'to.
Sundin mo nang tama
at ihanda mo ang sarili mo sa makikita mo."
Tutulungan mo ba 'ko?
Eto na.
Kaliwa, 42.
Kanan, 84.
Kaliwa, 10.
Kuha ko.
Kanan, 31.
Puro basura.
- Akin na. - Basura.
Binti ni Lolo.
- Diyos ko. - Ang baho.
Bastos na matanda.
Akin na 'yan.
- Pancho. - Basura.
Baril ni Lolo.
Ilan kaya ang napatay nito?
- Ilayo mo 'yan. - Sige.
Akin na 'yan.
- Tingnan mo, mga relo. - Relo.
Mga lumang medalya niya. Pwede natin ibenta ang mga 'yan.
Makaluma.
Naririnig mo, Mari?
Tarantadong Lolo.
Alam kong may tinatago siya, pero 'di ko 'to inasahan.
Mari!
- Grabe! - Bilis!
Pancho!
Ang ganda.
Tarantadong Lolo!
Ito 'yong pinakamagandang bagay na nakita ko.
Magkano kaya ang mga 'to?
Dalawampung milyon, 'yong mga barya.
'Yong bareta, siguro 1.5 milyon ang isa. Mayaman na tayo, Mari.
Hindi mayaman, Pancho. Milyonaryo!
Diyos ko.
Makakabayad na tayo ng utang at makakabili ng bahay at kotse.
- Mababago na 'yong buhay natin. - 'Di lang 'yon, mahal.
Mababago na 'yong katayuang sosyal natin!
Ano'ng ginagawa nila?
Nagwawala sila, puno ng ginto 'yong taguan!
Binabalik na nila sa taguan.
Mayaman na ba tayo, 'Tay?
Oo, anak! Mayaman na tayo!
Subukan mong bilangin 'yong mga bareta.
Nasa 20 siguro.
Tapos, may mga tipak, dalawang pound siguro ang isa.
At barya! Maraming barya.
Kasya ba 'yong mga barya sa'tin?
Siguradong-sigurado.
"Nga pala, mahal kong Pancho,
paalam sa'yo, hinihiling ko ang makabubuti para sa'yo
at sana ipagpatuloy mong parangalan ang pangalan na Reyes.
Nagmamahal, Lolo Francisco.
P.S. Bilang pagmamahal at pasasalamat,
sana gawan mo 'ko ng mas malaki at mas magandang puntod
kaysa sa ginawa nila para kay Benito Juárez.
Mag-ingat ka sa mga kamag-anak mo."
- Itago mo na 'yan. Kakausapin ko sila. - Sige.
Parating na si Pancho!
Natural lang ang kilos.
Hintayin n'yong sabihin niya sa'tin.
Bilis, Socorro.
Ano'ng mayro'n?
Bakit ang seryoso n'yo?
Wala, anak. Nag-uusap lang kami.
Malungkot kami sa mga nangyari sa'yo rito.
Kaya gusto naming humingi ng paumanhin bago ka umalis.
- Tama ba? - Tama.
Walang samaan ng loob, Pancho. Patawarin mo na kami.
'Wag n'yo nang isipin 'yon.
Mapapagaling din ng oras at distansiya ang lahat ng sugat.
Nandito lang ako para sabihin na aalis na kami bukas ng umaga.
Dito muna kayo ng ilang araw.
Hindi na namin kayo guguluhin, pangako.
Pasensiya na, 'Nay. Pero nakapagdesisyon na 'ko.
Maniwala kayo, kinalulungkot ko 'yong kinahinatnan ng mga bagay.
Nagpapasalamat sina Mari at mga bata sa mainit na pagtanggap n'yo.
Taos-puso akong nagpapasalamat sa inyo para sa lahat.
Salamat at hanggang sa muli.
- Anak... - Hoy, Pancho.
Para lang hindi ko na 'to dalhin sa hukay,
ano'ng laman ng taguan ng lolo mo?
Gaya ng inasahan n'yo, Lola.
Mga lumang liham, mga litrato,
mga salawal, bra, at ilang mumurahing alahas.
'Wag kayong mag-alala, iiwanan ko 'yon nang nakabukas
para makita n'yo.
Ayos 'yon, apo.
Ingat ka sa biyahe.
Salamat, Lola.
- Pagpalain ka ng Diyos. - Paalam.
- Paalam, mga bata. - Paalam.
Ipokritong prep!
Kasing kitid at miserable ng lolo niya!
Sige.
Ano na? Tatanga na lang ba tayo
at pababayaan si Pancho na dalhin 'yong ginto natin?
Hindi!
Ipakita natin sa kanya ang bagsik ng mga Reyes!
Tama!
Mr. Pancho! Bilis!
Nasusunog 'yong kotse n'yo!
Buksan n'yo, sir!
- Buksan n'yo! - Eto na!
- Ano'ng nangyayari? - Nasusunog 'yong kotse mo.
- Ano? - 'Di ko alam kung ano'ng nangyari.
'Yong kotse! Pancho!
Mga bata, halikayo!
Wala ka bang nakita?
Wala po, natutulog po ako sa kuwadra.
Bigla na lang nagwala 'yong mga hayop.
Nakaamoy ako ng usok, kaya tumakbo ako palabas.
Tapos nakita ko nang nasusunog na 'yong sasakyan n'yo.
Tinawag ko kayo agad.
- Nagsisinungaling ka ba? - Hindi, sir.
Tingnan mo 'ko sa mata!
Hindi nga ako nagsisinungaling!
Mga tarantado!
Pagsisisihan nila 'to! Ipapakulong ko sila!
Mari, sumilip ka ro'n. Do'n ako sa bahay.
- Ingat ka. - Mga makasarili.
'Tang ina!
Lumabas kayo! Nasa'n kayo!
Mga ingit!
- Walang tao rito, Pancho. - Wala rin dito.
Nagtatago 'yong mga tarantado, may binabalak 'yong mga 'yon.
- Mahal, samahan mo 'ko. - Sige.
Lupita, dito ka lang at magbantay ka.
'Pag may nakita kang kakaiba, hanapin mo 'ko.
- Yes, sir. - Bilisan mo, ha!
Babalik ako, mga anak. 'Wag kayong matakot.
- Tara na. - Mag-ingat kayo.
Magandang ideya 'yong pagsunog ng kotse niya.
Eto 'yong naiisip ko.
Ba't 'di natin dukutin 'yong mga anak ni Pancho
at humingi ng pantubos?
Pwede 'kong batayan 'yong mga bata.
'Wag kang tanga, Ambrosio!
'Pag dinukot natin 'yong mga apo ko, mabibisto tayo.
Lumapit kami sa'yo dahil ikaw 'yong may alam ng Bibliya,
at puno ng magugulong ideya 'yon.
Kung lasunin natin sila gaya no'ng nilason ni St. Elisha 'yong mga anak niya?
O pagalitan natin sila gaya ni St. Lawrance?
Tanungin kaya natin si Regino? Baka may maisip siya.
Nahihibang ka na ba?
'Pag nalaman ni Regino 'yong tungkol sa kayamanan,
gagawa siya ng paraan para makuha 'yon.
Kailangan na nating magdesisyon ngayon.
Sa kayamanang 'yon, makakabili si Pancho ng 100 na kotse.
Paano natin 'to dadalhin sa Mexico City?
Hindi lang sa mabigat 'to,
delikado rin kung sasakay tayo sa bus na may dalang kayamanan.
Hindi tayo magbubus.
Itatago natin 'yong kayamanan sa mga buwitre.
Sige, pagkatapos?
Pupunta tayo sa bayan bukas,
bibili tayo ng trak,
kukuhanin natin 'yong ginto,
at uuwi na tayo.
Sa'n natin 'to pwedeng itago na walang makakakita?
Mari...
Napagplanuhan ko na 'to.
Dadalhin ko 'to, kung sakali.
Kawawa naman 'yong mga kamag-anak ko
kung magtatangka sila.
Gaya ng gagawin ni Lolo Francisco,
pasasabugin ko ang mga bungo nila.
Tara.
Lupita.
Ikandado mo 'yong pinto at 'wag mong bubuksan hangga't wala kami.
- Opo, sir. - Magpakabait kayo, mga anak.
Makinig kayo kay Lupita. Tara.
Pangako, kahit na ano'ng mangyari, 'di na tayo babalik ng Prosperidad
at 'di na natin makikita 'yong salbaheng pamilya ko.
Kung sunugin natin 'yong paa nila, parang si Cuauhtémoc?
Kung patayin na lang natin sila
at ilibing sa likod ng bahay?
- 'Wag n'yo silang patayin! - 'Wag kang magbibiro nang ganyan.
Kadugo pa rin natin si Pancho at 'yong pamilya niya.
Lagot sa'kin ang sinumang manakit sa kanila.
Eh, ano gagawin natin?
Ang tatanga n'yo.
Daanin natin sa makalumang paraan,
gaya ng ginawa nila sa Rebolusyon.
Bahagi tayo ng marangal na masa,
at mas marami tayo sa mga matapobre na 'yon.
Pasukin natin 'yong kuwarto ni Pancho,
at kuhanin natin 'yong taguan.
'Pag nahuli niya tayo,
sabihin natin, gusto lang natin na makita 'yong mga litrato ng lolo niya,
dahil nangungulila tayo sa kanya.
Ano sa palagay n'yo?
'Nay, isa kang santa.
'Nay.
Saktong 27 hakbang mula sa trosong 'yon
papunta sa poste na 'yon.
- Iiwanan natin 'yong ginto? - Oo.
Dahil wala na sa katinuan 'yong pamilya ko,
mabuti nang alisin na lang 'yong tukso.
Kung nagawa nilang sunugin 'yong kotse, kahit ano, magagawa nila.
Tara na.
- Ayos ka lang? - Oo.
Ayos ka lang?
Ano'ng nangyari?
Binaril niya 'ko!
Ano'ng nangyari?
Lupe!
Binaril niya 'ko sa braso!
Lupe?
Bumangon ka, Lupe.
Nanay!
Patay na siya.
Mamamatay-tao!
Gago ka, Pancho!
Pinatay mo si Lupe, tarantado ka.
Pinatay mo siya!
Mamamatay-tao.
- Pancho. - Tulungan n'yo siya.
Lupe!
Tulungan na kita, Socorro!
Maaayos din ang lahat, mahal.
PULISYA NG MUNISIPYO
AMBULANSIYA
Maaayos din 'to, mahal!
Maaayos din 'to.
Pasensiya na, Pancho. Nalintikan ka na.
Hindi ka maliligtas ng pera.
Pumasok sila sa kuwarto ko! Pinagtanggol ko lang 'yong sarili ko.
Binasa ko na sa'yo 'yong karapatan mo,
kaya anuman ang sabihin mo ay pwede gamitin laban sa'yo.
Hihingan ka namin ng pahayag.
Hindi!
Isa pa.
Tama na, susubukan ko ulit.
Kaya mo 'yan, 'Tay.
Sige lang!
Subukan n'yo!
Imposibleng mabuksan 'to.
Tiningnan n'yo na ba kung nakakandado 'yan?
Sabi ko na, eh!
May baril pa ba diyan?
Baka may revolver?
Wala! 'Tang ina!
Mas matalino si Pancho kaysa sa atin.
Pinaparusahan tayo ng Diyos.
'Yan ang napapala natin sa pagiging sakim.
Napakasaklap!
Kung walang kayamanan dito, sa'n tinago ni Pancho 'yon?
Malay ko?
Matapos ang nangyari kagabi, hindi niya na sasabihin sa'tin.
Ano na?
Damayan natin si Jacinto.
Este, Jacinta!
Nailabas na siguro 'yong bangkay ni Lupe ngayon.
- Samahan natin ang kuya n'yo. Este, ate. - Oo.
O kapatid?
Tara na.
Sige.
Nanay.
Sama ka sa sementeryo?
Ba't ako makikipaglibing sa buwisit na 'yon?
Kung may maganda mang nangyari,
ginawan tayo ng pabor ni Pancho
sa pagpatay sa bugaw na 'yon.
Mas malala pa siya sa tulo.
- Bantayan n'yo na lang 'yong mga bata. - Sige.
Nakakasama sa kanila 'tong gulong 'to.
Iyakap mo na lang ako kay Jacinta.
Sige, 'Nay. Tara.
Pinagtanggol ko lang talaga 'yong sarili ko.
Naniniwala ako sa'yo.
Pero ang homicide kasi,
kahit pagaangin pa natin 'yong mga pangyayari,
ay isasakdal pa rin.
Gaano katagal 'yong paglilitis?
Sa bayang 'to,
anim hanggang walong buwan bago tayo makakuha ng petsa sa korte.
Ah, gano'n?
'Pag 'di ako napawalang-sala, gaano katagal akong makukulong?
Depende sa hukom.
Base sa karanasan ko,
pinakamababa na 'yong tatlo hanggang limang taon.
Tatlo hanggang limang taon?
Hindi pa kabilang do'n 'yong ibang nabaril mo.
Walang maniniwalang aksidente 'yon.
Limang taon? Pakiusap!
Nagmamakaawa ako, tulungan n'yo 'kong makalaya rito.
- Alam mo naman na mahal kita. - Alam ko.
Buti na lang, sa bansang 'to,
wala kang hindi malulutas sa pera.
Magkano kaya ang iniwan sa'yo ng lolo mo?
Kabilang 'yong taguan.
Alam n'yo 'yong tungkol sa kayamanan ni Lolo?
Mayaman sa magnanakaw ang bayan na 'to,
pero hindi sa sekreto.
Alam kong malaking halaga 'yon.
Puwes...
Sa totoo lang, hindi ko masabi, eh.
May mga tipak ng ginto at mga barya.
Siguro nasa...
tatlo o apat...
malaki na 'yong lima.
'Yon lang?
Ninong...
Sinusumpa ko.
Naniniwala ako sa'yo.
Hinihintay ka ng asawa mo sa labas.
Ipadala mo sa kanya agad.
Sa ngayon, titingnan ko muna kung ano'ng magagawa ko.
'Yong buong kayamanan?
Akala ko ba tinuldukan na ng Presidente 'yong korapsyon?
Iniinsulto mo na 'ko.
Hindi para sa'kin!
Marami pa ring hindi sumasali
sa transpormasyon ng bansa!
Isipin mo lahat ng kailangang suhulan.
Para sa hukom, ministeryo, 'yong pangunahing abugado.
Baka nga pautangin pa kita para matulungan kang lumaya, eh.
Pasensiya na.
Sinusumpa ko, ibibigay ko sa'yo 'yong buong kayamanan,
pero tulungan n'yo 'kong makalaya.
Mabuti.
Ipadala mo na sa asawa mo,
at manghihingi ako ng mga pabor para mapalaya ka.
Salamat.
Pagpalain ka ng Diyos.
Ikaw nang bahala sa kanya.
Punyeta.
Ako nang magbubukas.
Dito.
Kumilos ka.
Ayan.
Pancho.
- Pancho. - May bisita ka.
Mahal ko.
- Kumusta ka, mahal? - Mahal ko.
Eto, nag-aalala, desperado.
Ba't 'di ka kumuha ng abugado?
Ano'ng klaseng abugado 'yong makukuha natin sa Prosperidad?
Ano'ng balak mo?
Ibibigay ko 'yong ginto kay Tito Regino.
- Ano? - Alam ko.
Ayaw ko, paano kung gawin natin 'yon, tapos 'di ka niya pakawalan?
Hindi ako pwedeng manatili sa lugar na 'to ng limang taon, Mari.
Kailangan nating sumugal.
Sana tama ka, kasi 'di ko kaya na magtagal dito nang gano'ng kahaba.
Alam ko.
- Kuhanin mo 'yong pala. - Sige.
Hukayin mo 'yong kayamanan.
Pero isang sako lang 'yong kuhanin mo.
Iwanan mo 'yong iba. Importante 'to,
mag-iingat ka sa nga buwitreng 'yon.
Pancho!
Bawal bumulong dito. Itigil mo 'yan.
'Yong mga bata?
Naghihintay sa labas, kasama ni Lupita.
Ayaw nila silang papasukin, tapos na 'yong oras ng dalaw.
Sige.
- Gawin mo 'yong sinabi ko. - Sige.
Bilisan mo at baka makalaya ako ngayong araw.
- Sige, mahal. - Sige.
Mahal kita.
Magandang plano 'yan.
- Sige. - Mag-ingat ka.
- Pakiusap, bilisan mo. - Sige.
Kumusta?
Gaano katagal makukulong
'yong apo kong mamamatay-tao?
Matandang bruha.
Tulungan n'yo ko, mga anak. Ikaw rin, Lupita.
May kukuhanin tayo.
Brayan!
Halika rito.
Ano 'yon, Lola?
Bantayan mo kung ano'ng gagawin nila.
Samahan n'yo 'ko.
...16, 17, 18, 19, 20,
21, 22, 23, 24,
25, 26, 27.
Papunta sa poste.
Sana ito na 'yon.
Tulungan mo 'ko, Lupita. Magdala ka ng palakol.
Opo, ma'am.
Mga anak, humanap kayo ng pwede n'yong magamit.
Opo, Mama.
- Ano'ng hahanapin? - 'Wag nang magtanong.
- Mama! - Tumulong ka na lang.
Sige na.
Eto na.
Ganyan nga.
Ang tigas ng lupa.
Subukan mo 'yong palakol.
- Isa pa? - Sige.
Kailangan nating buhaghagin.
Lumapit kayo, mga bata.
Ituloy mo.
Humanap kayo ng pwedeng magamit.
'Pag nagawa natin. bibigyan ko kayong tig-iisang dolyar.
Sige na!
Ang hirap.
- Sandali. - Maghukay lang kayo.
Ikaw rin.
Naloloka na ba 'yong suplada
at naghuhukay siya kung saan-saan?
Hinahanap niya yata 'yong kayamanan ni Tito Pancho.
Tumakbo ka sa sementeryo
at sabihin mo sa lolo mo.
'Wag mong ipagsasabi kahit kanino!
- Bilis! - Opo, Lola.
Tito.
Matuto na dapat tayo sa nangyari.
Mahiwaga ang pamamaraan ng Diyos.
Tulad nina Sodom at Gomorrah,
pinarusahan ng Diyos ang kasakiman n'yo.
Magdasal tayo.
Aba, Ginoong Maria, napupuno ka ng grasya,
ang Panginoong Diyos ay sumasaiyo, bukod kang pinagpala
sa babaeng lahat at pinagpala naman ang anak...
Hoy, Ambrosio! Nasa'n 'yong eulogy?
Para sa bugaw?
Sino'ng magbabayad, Rosendo?
Magpasalamat na lang kayo na nagmabuting loob ako na magrosaryo.
Lupe!
Isama mo na 'ko!
Ineng.
Magdasal na tayo!
Aba, Ginoong Maria, napupuno ka ng grasya...
Hinahanap nila 'yong kayamanan. Bumalik na kayo.
Bumalik ka na.
Hinahanap nila 'yong kayamanan, bumalik ka na.
- Ama namin... - Hinahanap nila 'yong kayamanan.
Kayamanan.
- Bakit, 'Nay? - 'Yong kayamanan.
Aba, Ginoong Maria, napupuno ka ng grasya, bukod kang pinagpala sa babaeng lahat
at pinagpala naman ang anak mong si Hesus.
Sa'n sila pumunta?
Pagpasensiyahan n'yo na 'yong pamilya ko,
pero hinahanap daw kasi ni Mari 'yong kayamanan,
at bumalik sila para makita 'yon.
Sumalangit nawa, Amen.
Anak, mauna na ako. Samahan mo 'yong asawa mo.
Pupunta ako sa bahay n'yo para hindi magkagulo.
- Tito... - Pagpalain ka.
- Una na 'ko, Jacinta. - Socorro!
- Kaawaan tayo ng Diyos! - Mga ate.
Bartola, tulong.
Hintayin n'yo kami.
Sasama kami.
Mahal, babalik ako agad.
Kilala mo naman 'yong mga gago. 'Pag 'di ako nagmadali, mauubusan ako.
Sa ngalan ng krus.
Hintayin n'yo ko!
Ano'ng nagyayari, Mari?
Kailangan mo ng tulong?
Mr. Rosendo.
Ibinaon namin 'yong kayamanan dito, pero hindi ko mahanap!
Kung hindi namin ibibigay kay Regino 'yong kayamanan,
hindi niya papalayain si Pancho.
Sus ko.
Bakit hindi n'yo minarkahan 'yong puwesto?
Minarkahan namin, pero 'di ko mahanap.
Madilim no'n, at 'di ko nakita.
Iba na 'yong itsura ngayon, at 'di ko na mahanap.
'Wag kang mag-alala.
'Pag tumulong kaming lahat, mahahanap natin 'yon agad.
Tara.
Kumuha kayo ng pala at palakol sa bahay,
asarol, at mga karetilya. Kailangan ni manugang ng tulong!
- Opo, 'Tay. - Bilis!
Tulungan na kita.
Magpahinga ka muna.
Isa, dalawa, tatlo, apat, lima...
Mari.
Mahal ko.
Bakit ang tagal mo?
Napakahirap hanapin ng kayamanan.
No'ng una, 'di namin mahanap.
Salamat sa Diyos, tumulong ang pamilya mo, kaya nahanap namin.
Nandito ka na ngayon, at matatapos na 'to.
- Alam ko. - Tingnan natin.
Mari.
Nasa'n 'yong ginto? Puro bato 'to.
Fran.
Pasensiya ka na. Pero nakapagdesisyon na 'ko kung ano'ng gagawin sa ginto.
'Yong pinapangarap ko.
Bahay,
kotse, alahas,
yate, mga damit.
Mari, 'wag mong gawin sa'kin 'to!
Pasensiya ka na, pero bihirang mangyari ang ganitong oportunidad,
at sa akin 'to.
Paalam.
'Wag, Mari.
Pakiusap, Mari, 'wag mong gawin 'to.
- Paalam. - Mari, pakiusap, 'wag!
Mari! 'Wag!
'Wag!
Ano'ng napanaginipan mo? Sumisigaw ka.
Wala 'to.
May balita na ba sa asawa at mga kamag-anak ko?
Wala pa, sir.
Salamat.
Ano'ng kaguluhan 'to?
Hindi mo ba narinig?
'Yong anak ni Rosendo,
binaon 'yong malaking kayamanan sa lupang 'to.
Ang makakahanap, makukuha ang kalahati.
Paano 'pag may nakahanap, tapos hindi sabihin?
Eh, 'di, sa kanila na lahat.
- Subukan natin. - Tara.
Tingnan natin kung sino'ng unang makakahanap.
Sige.
- Laliman mo pa. - Ano ba?
Hindi ba sumasakit 'yong braso mo?
Magtrabaho ka na!
- Sige na. - Akin na 'yan.
Ano na?
May nahanap ka na?
Wala pa, Mr. Rosendo.
Sa dami ng naghuhukay,
baka hindi na natin mahanap.
- 'Di na makilala ang lugar na 'to. - 'Wag kang mag-alala.
Kilala ko ang mga taong 'to, hindi sila sinungaling.
Sisiguraduhin kong walang titigil hangga't hindi nahahanap 'yong kayamanan.
Mari, anak. Dinalhan kita ng pagkain at tubig.
Paano 'pag 'di natin nahanap
at makulong si Pancho ng limang taon?
Diyos ko. Baka desperado na siya.
Mahahanap ko na 'yong tamang puwesto.
Ngayon mismo!
May balita na ba sa asawa ko?
Wala.
Galit na galit na 'yong papa ko sa tagal nito.
Bakit ba ang tagal niya?
May tsismis na nawawala raw 'yong kayamanan.
Hindi nila mahanap.
Ano kaya kung palabasin mo 'ko, para ako mismo 'yong maghahanap?
Sira ka ba? Paano kung 'di ka na bumalik?
Asa ka!
Pwede mo bang itanong kay Ninong?
Natanong ko na at sabi niya,
'pag 'di nila nahanap 'yong kayamanan sa loob ng 24 oras,
ililipat ka na sa piitan.
Binalaan na kita.
Lintik naman!
Ano bang naging problema?
May nahanap ako!
Patingin nga.
Dalhin mo rito 'yan.
Bungo ni Fulgencio 'to.
Tingnan mo.
Paano n'yo nalaman? Baka kung sino lang 'yan.
Ano'ng tawag mo rito?
Nakita ko no'ng binaril siya ng tatay mo sa ulo.
Kaamoy niya pa rin.
Sino si Fulgencio?
Ba't siya binaril ni Tatay?
Naging kasintahan ko siya.
Isang araw, nahuli kami ng tatay mo,
kaya binaril niya siya nang walong beses,
pero ito 'yon.
Sa'n ka pupunta?
Kahibangan na 'to. Hindi ganyang kalalim 'yong hinukay namin.
Hindi pa natin mahahanap 'yon, baka nga hindi na, eh.
Kailangan kong puntahan si Pancho
at sabihin sa kanya 'yong sitwasyon.
Baka may ideya siya.
'Wag kang mag-alala.
Sinusumpa ko sa pangalan ng Reyes,
'di ako titigil hangga't 'di ko 'yon nakikita, kahit gaano katagal.
Tara, mga anak.
Tara na.
Mahal ko.
Gising! Nagsisimula pa lang tayo!
Tara, Rufino, Hilario, Socorro, Jacinta!
Ikaw rin, Bartola! Kumilos na tayo.
Pagod na kami, 'Tay!
Naloloka na 'ko, Pancho.
'Di ko kayang makasama ang pamilya mo. Ang lala nila, Pancho.
Umuwi na lang kayo ng mga bata.
Hindi kita pwedeng iwan dito!
Kung babalik ka sa siyudad, mas marami tayong pagpipilian.
Pwede tayong mangutang, magsangla, o kumuha ng magaling na abugado.
Pakisabi kay Mr. Jaime
kung ano'ng nangyayari.
Hindi ako pwedeng mawalan ng trabaho.
Pancho, hindi kita pwedeng iwan dito.
Malulungkot ang mga bata kung uuwi sila na wala ang papa nila.
Mga anak.
Ano'ng gusto n'yo?
Gusto n'yo bang umuwi kasama sina Lupita at Mama?
O tumira sa lolo't lola n'yo, at hintaying makalaya si Papa?
Gusto ko nang umuwi, Pa.
Ayaw ko na sa mabahong bayan na 'to.
- Kita mo. - Umatras ka, Pancho.
Magpaalam ka na.
Tama na 'yan.
Mahal na mahal kita, ha?
Tandaan mo 'yon.
Oo, tatandaan ko 'yon.
Paalam.
Paalam, mahal ko.
Paalam.
Magpaalam na kayo sa papa n'yo.
- Magpaalam na. - Paalam po.
- Paalam, Pa. - Tara na.
Paalam, Mr. Rosendo at Mrs. Dolores. Ikumusta n'yo ako sa iba.
'Wag n'yo sanang iiwan si Pancho.
'Wag kang mag-alala.
Halika na, Lupita.
Kinalulungkot ko pong sabihin...
pero 'di na po ako aalis.
Niyaya akong magpakasal ni Rosendito at pumayag ako!
Nagpag-isipan mo na ba 'yan?
Oo naman.
Magiging magkamag-anak na tayo?
- Binabati kita. - Salamat, hipag.
Padadalhan ka namin ng imbitasyon.
- Ingat sa biyahe. - Paalam, Cati.
Paalam.
Paalam, Toni. Dumalaw kayo, ha? Magpakabait kayo sa mama n'yo.
Halika na, mga anak.
Tara.
Sakay na.
- Paalam. - Uy, Ma.
- Tita na namin si Lupita ngayon? - Talaga, Ma?
'Wag kang magbibiro nang ganyan. Lagot ka sa'kin 'pag may sinabihan ka.
Pagpalain kayo ng Diyos!
Kinalulungkot ko
na nasa ganito kang kalagayan.
Nakausap ko na ang hukom. Sabi niya, "Walang pera, walang tsansa."
Sampung araw na 'kong nakakulong!
Tumigil na sa paghahanap ng kayamanan ang pamilya ko.
Palabasin n'yo lang ako. Alam ko kung nasaan 'yon.
Sana nga pwede kong gawin 'yon, eh.
Pero tapos na 'yong panahong 'yon.
'Pag nalaman ng hukom na espesyal ang trato ko sa kamag-anak,
malalagot tayong dalawa.
Nagmamakaawa ako.
Sabihin n'yo lang kung magkano.
Kahit magkano.
Palabasin n'yo lang ako.
Sigurado ka, Pancho?
Kahit magkano.
Itataya ko ang kaluluwa ko sa impiyerno, makalabas lang dito.
Opisyal.
Papuntahin mo 'yong notaryo.
Sabihin mo, dalhin niya 'yong mga kontrata.
Tingnan n'yo!
Nandito si Tito Pancho!
Pinalaya siya!
Lolo! Lola!
Pinalaya nila si Tito Pancho!
Pancho Francisco Reyes!
Masaya akong makita kang malaya.
Sobrang payat mo na.
- Gusto mong ipagluto kita? - Salamat na lang.
Ba't 'di ka pa bumabalik ng siyudad?
Ano kasi, sir...
Nagsama na kami ni Rosendito.
Ikakasal na kami at buntis na 'ko.
Ginawa sila ng Diyos at pinagtambal ng demonyo.
Kumusta, Pancho?
Nagahasa ka ba kulungan?
O napanatili mo 'yong dangal ng pamilya?
Tarantadong Lola.
Sige, tarantadong prep.
Dali na.
Mga bata, magbihis kayo!
Kumuha kayo ng pala at palakol. Tulungan natin si Pancho!
...23, 24, 25,
26, 27.
Kita n'yo na?
Tama si Mari. Ito 'yong tamang puwesto.
Kuhanin n'yo na 'yong mga pala n'yo at tumulong tayo...
Kaya ko na 'to.
'Pag naghukay tayong lahat, hindi natin mahahanap 'yon sa kalat.
Pwede ka ba naming samahan?
Bilang suportang moral.
Magandang hapon, Lola.
Nahanap na ba ni Pancho 'yong kayamanan?
Hindi pa po.
Sa tingin ko, nawala na 'yong ginto na 'yon habambuhay,
at nagdedelusyon na lang 'yong timang na 'yon.
'Wag mong sabihin 'yan, Lola. Umaasa talaga siya.
Sa kagustuhan ng Diyos, mahahanap niya rin 'yon.
Dapat sumuko na si Pancho,
at umuwi na siya at iwanan na tayo.
Mas masaya tayo kung wala siya.
Ang sama n'yo talaga.
Wala ka bang takot sa Diyos?
Ikaw ang matakot sa Diyos!
Imbes na magsumikap gaya ng desenteng tao,
sumisipsip ka sa kanya, at umaasa sa bigay niya.
Tara na. Hindi maluluto ang beans nang mag-isa.
"Tara na. Hindi maluluto ang beans nang mag-isa."
Gabi na, anak.
Matulog ka muna at magsimula ulit bukas.
Hindi, 'Tay.
Hindi ako aalis nang wala 'yong kayamanan.
Ramdam ko na malapit na.
Malapit na.
Sige, anak.
Kita tayo bukas at galingan mo diyan.
Subukan mo lang.
...baka sakaling mahanap niya.
Napakasaklap!
Ipagdarasal natin siya.
Tama na, anak!
Pakiusap!
Hindi na natin siya matutulungan.
Aba, Ginoong Maria, napupuno ka ng grasya,
bukod kang pinagpala sa babaeng lahat at pinagpala naman ang anak mong si Hesus.
Santa Maria, Ina ng Diyos, ipanalangin mo kaming makasalanan...
Panginoon, nawa'y mapahinga na siya
at masikatan siya ng habambuhay na liwanag.
Sumalangit nawa ang kaluluwa ni Pancho at ng mga nasa purgatoryo.
- Amen. - Uy, Ambrosio.
Sobra naman na ideklara siyang patay.
- Buhay pa 'yong anak namin. - Hindi pa natin siya dinedeklara.
Gaya ni St. Anthony, may demonyo sa loob si Pancho.
Tayo lang ang makakapagligtas sa kaluluwa niya.
May pag-asa pa raw, sabi ng doktor.
Dolores, 20 araw at gabi
na walang kain o tulog,
hukay lang nang hukay.
Sampung araw na nakaratay parang si St. Simon.
Naniniwala ka pang gigising pa siya?
Kaya nga may himala, 'di ba?
Kung mayro'n man, ikaw dapat 'yong naniniwala ro'n.
Rosendo, 'wag kang mangmang.
Sa mabubuting tao lang nagmimilagro ang Diyos, at sa pamilyang 'to,
isa lang siguro sa mga bata ang hindi mapupunta sa impiyerno.
Manahimik ka nang malas ka.
Diyos ko, napakasaklap.
Ba't ba nangyayari sa'tin 'to?
Diyos ko, pakiusap...
gumawa ka ng himala.
Aalis na 'ko.
Aalis na 'ko rito at babalik na 'ko sa pamilya ko.
Himala!
- Himala! - Pagpalain ang Diyos.
Protektahan n'yo siya, Hesus.
- Paalam, 'tol. - Pagpalain ka.
Salamat sa lahat. Mabuti kang tao.
Ikumusta mo kami sa pamilya mo.
Kita tayo sa kasal ko.
Pasensiya na kung nabigo ko kayo ni Mrs. Mari.
Kinausap ko na 'yong kapatid ko para tulungan ka.
'Wag kang mag-alala. Gagawan namin ng paraan.
Tulungan at protektahan ka sana ng Diyos.
Ikuwento mo kay Mari 'yong himala, para magnilay-nilay siya.
"Magbabalik ang madidilim na swallow..."
Pancho.
Kung mapapadpad ka sa bayan, at malungkot ka, tawagan mo ako.
Kapatid ko.
Pagpalain ka. Sana maayos mo ulit ang buhay mo.
Pancho.
Salamat sa pagpatay mo kay Pancho para sa'kin.
Ito lang 'yong nahanap ko sa mga gamit mo.
Mahal na mahal kita at mamimiss kita.
Ikumusta mo 'ko sa mga pamangkin ko.
Aalis na 'ko sa wakas, Lola.
Masaya ka na siguro na mawawala na 'yong mayaman.
Nanalo ako sa labanan,
pero talo sa digmaan.
Sa araw lang na 'to,
tumigil muna tayo at halikan mo ako,
sigurado naman ako na hindi na tayo magkikita, eh.
Paalam, Lola.
Pagpalain ka ng Diyos.
'Wag kang magagalit sa'min, ha?
Bumalik ka agad.
'Wag kang mag-alala, 'Nay. Napatawad ko na kayo.
Paalam, Tatay.
Hinihiling ko ang makakabuti para sa'yo.
Sana mapatawad mo 'ko balang araw.
Wala kang dapat ihingi ng tawad.
Masuwerte kami na may anak kami na kasing bait mo.
Pangako, kahit na mamatay ako,
hindi 'ko susukuan 'yong kayamanan.
Kahit abutin ako ng habambuhay.
Habambuhay.
Paalam, 'Tay.
Paalam, mga bata!
Paalam, mga bata.
Paalam!
Paalam.
Pagpalain ka.
Pancho.
Matinding pangungulila
Ang pumapasok sa isip ko
Tarantadong Lolo.
Palagi akong magtataka kung sinadya n'yo ba 'to,
o kamalasan lang 'to na gumulo sa mga buhay namin.
Pero sa pagkakakilala ko sa'yo,
alam kong hindi 'to nagkataon lang.
Kung nasaan ka man,
siguradong tawa kayo nang tawa
habang pinapanood na masira ang buhay namin.
Bilang paggalang sa ala-ala n'yo,
at mas maganda pa sa puntod
na gusto n'yo,
gagawa ako ng bagay na ipagmamalaki n'yo.
Bagay na hindi n'yo malilimutan, Lolo.
Ano 'to, Pancho?
Aalis ka nang walang paalam?
Panahon na para umalis ako, habambuhay na sana.
May nahanap ka ba?
Wala.
Sayang naman.
Pero masaya ako na natigil ka na sa kahibangan mo
at nakabalik ka na sa katinuan.
Tingnan mo.
Eto ang kopya ng kontrata, pinagtibay ng notaryo,
kung sakaling gusto mong basahin.
Hindi na.
'Wag na lang sana kayong maging malupit sa pamilya ko.
Ano bang akala mo sa'kin?
Nanay ko si Pascuala.
Pagkadugo kami ng tatay mo,
at mahal ko ang mga kapatid mo.
- Hanggang sa muli, Komandante. - Paalam, Pancho!
Paalam na. Kayo nang bahala sa pamilya ko.
'Wag mong alalahanin 'yon.
Ang kapakanan ng mahihirap ang priyoridad ng gobyerno.
Buti na lang, nasa tamang panig ng kasaysayan ang pamilya natin.
Bahagi sila ng marangal, matalinong masa.
Pagpalain ka.
Sige.
- Ninong. - Bakit?
'Wag n'yong mamasamain,
ewan ko ba, pero naaalala ko 'yong naunang gobyerno sa gobyernong 'to.
Aba...
Punyetang prep.
Ilalagay siya ng bansa sa dapat niyang kalagyan.
Bisitahin natin 'yong pamilya natin
at paalisin natin agad.
- Sige, Pa. - Tara.
Uy, 'Tay.
Handa na 'yong tanghalian. Hihintayin ka ba namin?
Tara na, 'nak.
May nahanap kayo?
Wala.
'Pag nagpatuloy pa tayo sa paghuhukay,
makakaabot tayo ng Tsina.
Tara na.
Dahan-dahan.
Mga tamad, mga walang kuwenta.
- Tatay. - Pwede ba?
Magandang araw, 'Nay.
Eto lang 'yong tira?
Kahit papaano nakakain na sila, kasi wala na tayong kakainin bukas.
Mr. Rosendo, pwede kitang hanapan ng cactus na makakain.
Sige ba.
Gago ka talaga, Francisco Reyes!
Kasalanan mo 'to.
Siguruhin mong nasusunog ka sa impiyerno.
At sana samahan ka na no'ng buwisit na apo mong si Pancho.
Tama na, 'Nay.
Walang magagawa 'yong pag-iyak mo.
Mr. Rosendo, bilisan n'yo! Lagot na talaga tayo ngayon!
Bilis! Mapupunta tayong lahat sa impiyerno!
Nandito ang mga pulis.
Si Regino siguro 'yan, paaalisin na tayo.
'Nay, akin na 'yong baril mo.
Tarantado.
Tito Rosendo!
Sumuko ka nang mapayapa.
Halikayo, mga anak. Harapin natin 'yong gagong 'yon!
Sumuko ka nang mapayapa!
May utos galing sa korte ng agarang pagpapaalis.
Ungas ka.
Mapapatay mo muna kami
bago makuha ng walang-hiyang tatay mo ang bahay namin.
Lumikas na kayo!
Kung 'di, gagawa ako ng iba pang mga hakbang!
Inuulit ko!
Umalis na kayo, kung hindi, gagamitan kayo ng puwersa ng pulisya.
Mag-isip ka nga, Rosendo!
'Wag mo nang ipahamak ang pamilya mo.
Lumikas na kayo agad,
kung 'di, papapasukin ko 'yong mga pulis at ipapagiba ko 'yong bahay.
- Tarantado ka! - Hala.
PULISYA
Abante!
Mga tarantado.
'Tang ina n'yo!
Bitawan mo 'ko!
Lumayas kayo, mga walang-hiya!
Tarantado!
'Tang ina mo, Regino!
Sinusumpa ko sa ala-ala ni Tatay na hindi pa 'to tapos.
Balang araw, pagbabayaran n'yo 'to no'ng traydor na Pancho.
Halika, anak.
Sa wakas, sa'yo na lahat 'to.
Kumilos na tayo.
Purihin ang Diyos!
Nahanap na natin 'yong kayamanan na hinahanap ng alkalde.
Nandito lang pala.
Babalitaan ko si Mr. Reyes.
Mr. Reyes.
Magandang balita.
Sumama kayo sa'kin.
Nahanap na 'yong pinapahanap n'yo.
Maraming salamat!
Sabi ko na, lalabas din 'yong kayamanan ni Pancho, eh.
Muntik nang mahanap ng pamangkin mo 'yan.
Lumampas lang siya ng kalahating metro.
May mga tao talaga na pinanganak na suwerte.
Tama ka.
May mas maganda pa 'kong balita.
May mas gaganda pa ba rito?
Tingnan mo kung ano pa 'yong muntik mahanap ng pamangkin mo.
Gintong bato ng Minahan ng Esperanza.
Tama pala si Rosendo.
Sigurado ako na isa 'yan sa mga pinakamalalaking bato na nahanap.
Purihin ang Diyos.
Mahal kong Rosendo at Pancho!
Pagpalain kayo ng Diyos!
Sandali, Alkalde.
May masama rin akong balita.
Ano?
Nakakalimutan mo yata 'yong pinirmahan mong kontrata.
Sa amin na lahat 'to.
Hindi!
Wala akong pinirmahan!
- Sa akin ang gintong 'to. - Pasensiya na.
Pasensiya na, sir. Pero 'yon 'yong batas.
- Hindi. - Pumirma ka ng kontrata.
Hihingi ako ng utos sa korte!
Sa akin 'yong ginto!
Akin! Akin lahat!
Mga tarantadong Mehikano, pare-pareho lang.
Alex, tumawag ka ng ambulansya.
Mukhang inaatake na sa puso 'yong alkalde.
Matagal pa ba nila tayong ikukulong dito?
Dalawang buwan na.
Malay ko.
Baka nakalimutan na tayo nina Regino at Reginito.
Habambuhay na yata tayo rito.
'Wag ka nang umangal.
Kahit papaano, nakakakain tayo ng tatlong beses sa isang araw!
Sige na, pamilya.
Dalhin n'yo na mga gamit n'yo, malaya na kayo.
- Purihin ang Diyos. - Hoy!
Bakit ang tagal kaming kinulong ng tarantadong tatay mo?
'Wag n'yo naman akong bastusin
at 'wag n'yong pagsalitaan 'yong papa ko.
Malala 'yong lagay niya sa ospital.
Ako muna ang ginawa nila na pansamantalang alkalde.
Kaya bilisan n'yo na
bago pa magbago ang isip ko at dagdagan ko pa ng dalawang buwan.
'Wag.
Ano'ng mayro'n, Ambrosio? Nasa'n 'yong robe mo?
Narinig ko ulit ang boses ng Diyos,
gaya noong bata ako.
Ang sabi niya, "Nasisira ang simbahang Romano.
Nasa Bibliya palagi ang sagot.
Si Hesukristo ang tagapagligtas natin."
Malapit na ang apokalipsis,
kaya kuhanin n'yo ang opurtunidad
na pinagkaloob ng bagong alkalde
at lumabas kayo sa liwanag
bago pa magbago ang isip niya, mga makasalanan!
Labas!
Sinabi ko na noon,
mas malala pa sa salot ang pamilyang 'to.
BAWAL ANG TRESPASSING US-CANADA MINING CO.
PRIBADONG PAG-AARI - MANATILI SA LABAS
Dito.
Tingnan mo, 'Tay. Tama ka.
Napakaraming ginto sa minahan ni Lolo!
Ano nang gagawin natin?
Kawawang Mehiko.
Napakalayo sa Diyos at napakalapit sa Estados Unidos.
Tarantado ka, Pancho Reyes!
Wala na tayong bahay, pangarap, pag-asa.
Habang 'yong walang-hiya,
naghahari-harian!
Francisco Reyes.
Pinapatawag ka sa opisina ng Direktor.
Francisco Reyes.
Pwede ba 'kong pumunta?
Sa opisina ng Direktor.
Pasok!
Pasok, Pancho.
Magandang hapon.
Magandang hapon, Norma.
Sinabi sa'kin ni Norma
na gusto mo raw akong makausap. Tungkol saan?
Una sa lahat,
nagpapasalamat ako na pumayag kayong na makausap ako.
Nagpapasalamat din ako sa pagkakataon na makapagtrabaho pa rito.
'Wag ka sa'king magpasalamat,
kay Norma, hinukay niya na sa wakas 'yong kayamanan niya
at kinumbinsi niya 'ko na 'wag kang sisantehin.
Salamat, Norma.
'Yon lang?
Gusto ko rin sanang itanong
kung may pag-asa pa ba na makabalik ako sa dati kong trabaho?
'Wag mo 'kong gaguhin.
Magpasalamat ka at hindi kita sinisante gaya ng nararapat sa'yo.
Matapos mong layasan 'yong trabaho mo,
dapat tinadyakan ko 'yang puwet mo, eh.
Buti nalang, binenta ko ang kompanya sa mga tarantadong gringo.
Sila nang bahala sa'yo.
Pwede mo ba 'kong irekomenda sa mga Amerikano?
Magparekomenda ka sa nanay mo.
O kaya sa komunistang Presidente,
na mahal na mahal ng mahihirap.
Buti na lang, mag-aabrod na 'ko bago niya masira 'yong bansa,
at gawin 'tong Cuba o Venezuela.
Kung wala na, makakalayas ka na.
Hindi ka namin babayaran ng mga gringo para tumayo lang.
Salamat sa opurtunidad.
Salamat, Norma.
Walang problema.
Sus ko!
'Wag mong sisihin ang baboy, sisihin mo 'yong nagpapakain sa kanya.
Ano na? Kita mo na kung sa'n ang bagsak mo?
Sabi sayo, eh.
- Lahat ng umaakyat, bumababa. - Ano?
- Ano'ng ano?
- Tarantado! - Mukha mo!
PARA SA IKABUBUTI NG LAHAT, ANG MAHIHIRAP MUNA
PADAMI KAMI NANG PADAMI ARAW-ARAW.
MAGPAKAILANMAN AT LAGI, AMLO PRESIDENTE 2024 - 2030
Kumusta kayo? Nakauwi na 'ko.
Pancho, mabuti at nakauwi ka na.
May nahulog na piraso ng bubong at may tumutulo na naman.
Kumusta?
Hindi mabuti.
Nakausap ko na si Mr. Jaime,
pero tinanggihan niya ako.
Hayaan mo na, gano'n talaga ang buhay.
- May sorpresa ako sa'yo. 'Di ba? - Opo.
Bulaga!
Ano na, Pancho? Ba't ang tagal mo?
'Wag mo sanang masamain, pero nakialam na kami.
Dito na kami titira sa'yo.
- Hindi. - Salamat sa Diyos at nakauwi kang ligtas.
Tagay, Pancho.
Uminom ka ng tequila para sa pagdating ng pamilya mo.
Kita mo na, Pancho?
Sabi sa'yo wala ka nang kawala sa'min, eh!
'Wag kang suplado, makisalo ka sa pamilya mo.
Dahil kaligayahan namin ang kabiguan mo!
Itagay natin 'to. Mabuhay ang Mehiko, mga tarantado!
Mabuhay ang Mehiko!
- Hindi. Pamilya ko! - Pancho.
- Punyeta, Pancho. Gumising ka. - Grabe.
Binangungot ka na naman?
Napakalala ng panaginip ko.
Ilang bese ko nang sinabi sa'yo.
Magpatingin ka na sa doktor, hindi na normal 'to.
'Wag ka nang manggulo
at hayaan mo 'kong matulog. Lasing ako.
Grabe.
Ano ba, Pancho? Makisama ka naman!
Ang ingay mo, natutulog pa kami.
'Tang ina.
Ang pagsasalin ng subtitle ay ginawa ni Faith Dela Cruz.