Downloaded from YTS.MX
Cape Cod, New England'ın popüler yazlık mekânı.
Ama sahilin yakınlarına gelen büyük beyaz köpek balıklarının
Official YIFY movies site: YTS.MX
sayısı giderek artıyor ve daha önce görmediğimiz şekilde avlanıyorlar.
Cape Cod açıklarında köpekbalığı saldırısı şüphesi.
Bacağından ısırılan yüzücü hastaneye kaldırıldı.
Bilim insanları yeni bilimsel bulgular ve şaşırtıcı keşiflerden faydalanarak...
Bu hayvanların hızı inanılmaz.
...köpek balığı davranışlarını tahmin edebilmeyi umuyorlar.
Kıyıdan resmen altı metre uzaklıkta yüzen köpek balıklarını etiketledim.
İnsanlar ancak bu şekilde güvende olabilecek.
BEYAZ KÖPEKBALIĞININ DÖNÜŞÜ
ABD'nin kuzeybatı köşesinde yer alan Cape Cod, Massachusetts
açıklarında yer alır ve birçok sahil kasabasına ev sahipliği yapar.
Yaz ise sadece turistler için değil, köpek balıkları için de
en çekici dönemdir.
Çünkü sayıları artan fokları avlamak için buraya yazın gelirler.
Ama bu bölgeler sahillere ve kasabalara çok yakın.
On yılda, biri ölümcül olmak üzere beş köpek balığı saldırısı yaşandı,
o yüzden suya ne zaman girilebileceğini bilmek önemli.
Büyük beyazların yoğun bir şekilde geri geldiğini görüyoruz.
Foklar da burada, onların da sayısı arttı. Ama tabii bu bir problem yaratıyor.
Bu döngünün içine insan aktivitesi de karışıyor.
Bir baba olarak kızımın beline kadar
suya girdiğini görmek benim için çok zor
çünkü yüzdüğü yerlerde beyaz köpek balığı
olma ihtimali var.
Saldırıları azaltmak isteyen bilim insanları Greg Skomal ve Megan Winton
Atlantik Beyaz Köpek Balığı Koruma Derneği ile iş birliği yapıyor.
Amaçları köpek balığı faaliyetini daha iyi tahmin edebilmek.
Hem yetkililere hem sahile gidenlere
bu hayvanların ne zaman, nerede olabileceklerini...
DR. GREG SKOMAL DENİZ YAŞAMI BİYOLOĞU
...ve nerelerde fok avlamaya çalışacaklarını
daha net bir şekilde söyleyebilmeyi amaçlıyoruz.
Bir köpek balığının ne zaman, nerede olabileceği ihtimalini anlamak için
tüm burun boyunca köpek balıklarını etiketliyor, izliyor ve filme alıyorlar.
2014 yılından beri cevaplamaya çalıştığımız
en önemli sorulardan birisi...
MEGAN WINTON ARAŞTIRMACI BİLİM İNSANI
...her sene buraya kaç büyük beyazın geldiği.
Eğer Cape Cod'daki toplam büyük beyaz sayısını tahminen belirleyebilirlerse
bu bilim adına bir ilk olacak.
Ne zaman suya açılsak yeni köpek balıkları görüyoruz.
Greg ve Megan köpek balıklarının bu özel bölgeyi fok avlamak için
nasıl kullandığını da anlamak istiyorlar. Buna saldırının hemen öncesi de dâhil.
Ama önce bir köpek balığı bulmalılar.
- Saat iki yönünde, John. - Anladım, bunu gördük Wayne.
Gözcü pilotlar köpek balıklarını daha kolay bulabiliyor.
Tamam, şimdi bir yönünde.
Altta çok güzel beyaz kum var o yüzden hayvanların koyu gri üst kısımları
çok rahat seçilebiliyor.
Şu an tam altımda.
Wayne araştırma gemisini köpek balığına yönlendiriyor.
Birkaç yüz metre.
- Bizi fark etmedi. -İşte orada!
Sonra da GoPro ile su altı video görüntülerini alıyoruz.
Şu balığa bakın, baksana niyetimizi anlamaya çalışıyor!
Eğer doğru derinlikteyse hayvanı etiketliyor.
Hadi tatlım!
Bu çok iyi. Bu harika oldu işte.
Bunu her yaptığımızda çeşitli bilgiler topluyoruz.
Nerede gördük, suyun ısısı neydi,
suyun derinliği, hayvanın büyüklüğü neydi.
Ve bunu tüm gün sürekli yapıyoruz.
Her tipteki, her boyuttaki ve her mizaçtaki köpekbalığını filme alıyorlar.
Direkt kameraya geldi!
Kesinlikle sinirli. Bu küçük olanlar gergin oluyor genelde.
Tekneye doğru geri geliyor. Bakalım ne yapacak!
Üstünde bir sürü fok tırmığı var. Bayağı uğraşmış!
Bunun gibi genç ve küçük köpek balıkları avlanmada deneyimsiz oluyor.
Çok iyi olmadıkları için yeteneklerini geliştirmeye çalışıyorlar.
Sonuçta foklar büyük hayvanlar.
Onlar da kendi sınıflarında yetenekli avcılar.
Büyük pençeleri ve büyük dişleri var. Yani köpek balıkları tek bir vuruşla
onları öldürmeyi başaramazsa foklar da kurtulmak için savaşıyor.
Buna fok tırmığı diyoruz. Tüm yüzleri bu fok tırmıklarıyla dolu oluyor.
O yüzden bu hayvanların bazılarında
özellikle de daha küçük olanlarda
fokları nasıl avlayacaklarını muhtemelen henüz çözemememiş olduklarından
birçok fok tırmığı göreceğiz.
Her bir etiket bu balıkları kataloglama ve izleme imkânı sağlayacak.
Yakaladım!
Bu etiket fena olmadı! Baksana!
Arkada!
İnanamıyorum gelip direkt bize çarptı!
Bizi sevmiyor.
Biliyor musun, onun bize çarpacağını hissetmiştim.
Ben sahilden uzaklaşacağını sanmıştım
çünkü hızlanmaya başladı ama sonra
döndü ve tekneye bodoslama daldı!
Onu gördüğümüzde heyecanlı olduğunu anlamıştık.
Tam beslenme modunda bence.
Buralarda takılan sörfçüler, dalgıçlar ya da yüzücüler açısından
beni endişelendirenler de bunlar.
İnanılmaz.
Araştırmaları köpek balığı popülasyonunun arttığını gösteriyor.
Peki burada toplamda kaç köpek balığı var?
2014'den beri çok yoğun bir popülasyon araştırması yapıyoruz
ve haftada iki kez su altı görüntüleri alıyoruz.
Yani Cape Cod'un büyük beyazlarının bir kataloğunu yapıyoruz.
Sonra da bu veriyi kullanarak
sayılarını anlamaya çalışıyoruz.
Yüzlerce balığı kataloğa eklediler
ama hâlâ tespit edilemeyen yüzlercesinin daha olduğunu düşünüyorlar.
25 sene önce bana etrafta fokları yiyen
bir sürü büyük beyaz köpek balığı olacak desen
ve bunları etiketleyeceğini söylesen, sana delisin derdim.
Ama son on yılda 250'den fazla büyük beyazı etiketledik
ve bu hiç aklıma gelmezdi.
Ama aslında bu doğal ekosistemin geri gelmesi.
Sebep? Foklar.
1970'lerden önce balıkçılar fokları gördükleri yerde öldürüyorlardı.
Soyları tükenmek üzereydi.
Foklar azalınca köpek balıkları da bölgeden ayrılmıştı.
Birkaç nesil boyunca foklar çok azdı ve büyük beyazlar da çok nadirdi.
Ama 1972'de foklar, Deniz Memelileri Koruma Yasası kapsamında
korunan tür olarak ilan edildiler.
Şu anda Cape Cod bölgesinde 50 bin kadar fok olduğu tahmin ediliyor.
Sayıları tekrar arttı.
Dolayısıyla köpek balıklarının da.
Muhteşem bir doğal ekosistem var,
içinde avcılar yani büyük beyazlar ve avlar yani foklar var.
Ama burada insanlar da var
ve onlar da bu avcı-av ilişkisiyle çakışıyorlar.
O yüzden halkın güvenliğini düşünmemiz gerektiğini anladık.
O yüzden son birkaç yıldır ciddi bir şekilde büyük beyazların
avcı davranışını incelemeye başladık.
Büyük beyazlar dünyanın her yerinde tuzak kurarak avlanan avcılardır.
Derin sudan dışarı öyle bir hızla fırlarlar ki bir an havada kalırlar.
Ama Cape Cod'da böyle yapmazlar.
Burada sahiller oldukça sığ ve kumlu.
Derinlik avantajı olmayan köpek balığının saklanması daha zor.
Daha akıllı davranmak zorundalar.
Greg ve Megan bunu nasıl yaptıklarını anlamaya çalışıyor.
Büyük beyazın tüm avlanma stratejisi gizlenmek üzerine kuruludur.
Foklar kıyıdan ayrılmaz.
Sığ sularda kalırlarsa köpek balıklarının gelemeyeceğini bilirler.
O yüzden köpek balıklarının
sığ sulara girerek risk aldığını görüyoruz.
Kıyıdan onları izlerseniz
kıyı boyunca gezindiklerini ve foklardan birinin
hata yapmasını beklediklerini görüyorsunuz.
Sahilde güvendeler. Ama foklar da balık yemek zorunda.
O yüzden zaman zaman kıyıdan ayrılmaları gerekiyor.
Köpek balıkları için suya giren her fok, yüksek kalorili bir yemek fırsatı demek.
Büyük beyazların hayatta kalmak için her hafta 18 kg balık yağı yemesi gerekir.
Bunun için de her şeyi göze alırlar.
Bir dişi köpek balığı bu sığ sularda bir fok öldürdü
ama bu savaşın sadece yarısı.
Dalgalar ölü foku sığ alana, yani köpek balığının erişemeyeceği yere atıyor.
Ama dişi köpek balığı yakınlarda kalıyor.
Sadece birkaç santimlik suyun içinde foka ulaşabilmek için tüm sınırlarını zorluyor.
Eğer ulaşamazsa çok değerli enerjisini boşa harcamış olacak.
Sığ sularda yüzüyor.
Kıyıya yaklaştıkça yüzgecinin suyun dışına çıktığını görebilirsiniz.
Ama yine de ulaşamıyor.
Bu arada fokun kanı bölgeye diğer köpek balıklarını da çekiyor.
Bu dişi köpek balığı için ya şimdi ya asla.
Bu fok hem yağ hem protein açısından o kadar zengin ki tüm risklere değer.
Bir fok büyük beyaz için muhteşem bir öğündür.
Tek yedikleri o değildir.
Ama bir fok yediklerinde enerji olarak
yüzlerce hatta binlerce balık yemiş gibi oluyorlar.
Ama bir fok yakalamak kolay değil. On seferden sekizinde başarısız oluyorlar.
Başarılı ya da başarısız olsunlar turistik bir bölgeye avcı
köpek balıklarının gelmesi son derece tehlikeli olabilir.
Greg ve Megan köpek balıklarının ne yapacağını daha iyi anlamak istiyor.
Davranışlarını anlamak ve bir foka
ne zaman ve nerede saldıracaklarına dair kararı
nasıl verdiklerini bilmek istiyoruz.
Ama saldırı anını görmek son derece zor.
Filme almak ise ondan bile zor.
O yüzden daha önce Cape Cod'da
hiç kullanılmayan yeni bir kamera teknolojisi geliştirdiler.
Bu etiketler sayesinde ilk defa bu çok özel, büyük beyaz
davranışını yakından görebileceğiz.
İçinde bir kamera sistemi var.
Böylece köpek balığının yaptığı her şeyi kaydedebiliyor.
Birkaç gün köpek balığının sırtında gezip
hayvanın davranışını görebileceğiz.
Farklı davranışları gösterecek ve bu sayede
bu davranışları her saat değil, her dakika değil her saniye kaydedeceğiz.
Burada, saat iki yönünde John. Oldukça derinde.
CAT etiketinde akıllı telefonlarda da olan bir cihaz var.
Aktivitenizi izliyor. İçinde üç boyutlu bir ivmeölçer var.
Saniyede 20 kere hayvanın hareketlerini
ve davranışını arşivliyor.
- Güzel bir balık. - Boyutuna bak. Çok güzel.
Etiket görmüyorum.
Bu Kıvrımlı Tembel!
3,5 metre uzunluğunda bir büyük beyaz.
İnsanlar köpek balıklarına takma ismi takmanın bilimsel olmadığını düşünebilir
ama bu sayede kim olduklarını daha rahat hatırlıyoruz.
Bu Kıvrımlı Tembel diyebiliyoruz.
Çoğu insan tüm köpek balıkları köpek balığına benzer sanır.
Ama bu balıkların hepsinin kendine göre özellikleri ve nitelikleri,
renkleri ve desenleri var.
Bu sayede onları yüzeyden baktığımızda tanıyabiliyoruz.
- Bu kısmı biraz zor. Mıknatıslar çıktı mı? - Evet!
Hadi başlayalım.
John, biraz sola gidiyor.
Cat etiketinin en doğru şekilde takılması gerekiyor
çünkü kıvrımlı tembelin hareketleri ancak bu şekilde gözlenebilir.
Yavaşla.
Yüzeye çıkmayı seviyor. Bir sonraki seferde tuttururuz.
Bunu bazen yapıyorlar. Bu etiketlerden öğrendik.
Böyle aşağı yukarı bir hareketle dalıp çıkıyorlar.
Ama bunun artık gelip etiketini alması gerekiyor!
Hadi, çık yukarı. Hadi.
Güzel. Bu harikaydı!
Evet!
Şimdi Kıvrımlı Tembel'in ne yapacağını görmek için beklemeliler.
İşte burada!
Tam orada!
Bu çocuk çok yakınlarda avlanıyor.
Bu etiketlerden birini şimdi taktığımız köpek balığı
yani Kıvrımlı Tembel, kıyıya çok yakında ve fokların peşinde dolanıyor.
- Tam istediğimiz şeyi yapıyor. - Kesinlikle.
Bu araştırmanın amacı da bu;
bu davranışın özelliklerini tespit etmek, sahillerimizde fokları
nasıl avlandıklarını anlamak.
Büyük beyazların foklara ne zaman, nerede ve nasıl saldırıp
öldürdüklerini anlamak istiyoruz.
Eğer davranışlarında düzenli bir yapı bulursak
o zaman bu hayvanların beslenme davranışları
açısından insan faaliyetinin neresinde olabileceklerini tahmin edebiliriz.
Bunu da bu araç sayesinde yapacağız.
Bu etiketin köpek balığının üstünden düşmesi birkaç gün sürecek.
Greg ve Megan etiketin telsiz sinyalini yakalayabilirlerse
içindeki değerli verileri alabilecekler.
Ve belki de bir saldırı anının detaylı görüntüsüne de ulaşmış olacaklar.
- Evet bunu aldık Wayne. - Evet, şu anda saat bir yönünde.
Sular yükseldiğinde mi, çekildiğinde mi, gündüz mü, gece mi oluyor?
Hangi çevresel koşulların bu doğal olaya yol açtığını
anlamak için her türlü aracı kullanıyoruz.
Ben sancak tarafına geri gidiyorum.
Bir köpek balığını en iyi havadan görürsünüz.
Bence köpek balığı sayısı...
WAYNE DAVIS PİLOT
...insan ortalamasından epey fazla. Çok çok daha fazla.
Çünkü yüzgeci suyun dışına çıkmış olarak
giden bir köpek balığını
yani Jaws filmindeki gibi, neredeyse hiç göremezsiniz.
Hep su altındadırlar. O yüzden bu işi yapıyorum.
Bir köpek balığını bulmanın tek yolu uçaktan bakmaktır.
Bir foku yemeye çalışıp da kaçıran çok köpek balığı gördüm.
Ama çoğunlukla foklar çok çok dikkatli ve atikler.
Burada fok hızla yana sıçrıyor, 180 ya da 270 derece dönüyor.
Köpek balığının arkasına kuyruğunun yakınına gidiyor, çünkü orası güvenli.
Havadan bakmasına rağmen Wayne'in gördüğü avlanma teşebbüsleri
senede birkaç kere ile sınırlı.
Ama gördüğü tek şey bu değil.
Sahildeki insanlar onların orada olduğunu bilmiyor.
Direkt insanların yanından, yüzenlerin yanından geçiyorlar.
İnsanlarla tehlikeli etkileşimler aslında çok nadir.
Ama çok dikkatli olmanız gerekiyor.
Turizm bu bölgede ekonominin temeli.
Yaz aylarında nüfus iki katına çıkıyor
dolayısıyla denize giden insan sayısı da artıyor.
Yaz, köpek balıklarının da en sevdiği zaman.
Son on yılda Cape Cod'da beş köpek balığı saldırısı yaşandı.
En son olay 2018'de gerçekleşti ve saldırıya uğrayan kişi öldü.
Hastaneye kaldırıldığında hayatını kaybetmişti.
Ama sahile gidenlerin büyük çoğunluğu
ister turist ister yerli olsun, yüzme alışkanlıklarını değiştirmediler.
Bölgenin halkı turizm üzerindeki etkisinden de endişeleniyor.
Çünkü aynı büyük beyazlar gibi turistlerin sayısı da artıyor.
Sahile bu kadar yaklaşan köpek balıkları kendi turizmlerini doğuruyor.
Fok turizmi de insanları çekiyor.
Sudaki insan sayısı arttığı için köpek balıklarının nasıl avlandığını
anlamak hiç bu kadar önemli olmamıştı.
Sahil Araştırmaları Merkezi'nden Deniz Tabanı Ekolojisi Uzmanı Bryan Legare
köpek balığı davranışını tahmin etmek için Megan ve Greg'le birlikte çalışıyor.
Bu güzel.
Çok önemli bir ipucu buldu.
Deniz tabanında ve sahil kordonunda büyük beyazların hareketlerini izliyor.
Hem de daha önce hiç yapılmayan bir ölçekte.
Biz zaten şu ana kadar da
köpek balıklarının sahilden sahile...
BRYAN LEGARE DENİZ TABANI EKOLOĞU
...nasıl hareket ettiklerini biliyorduk. Ama bunlar uzakta yaşanıyordu.
Ancak bu bilgi denize girenler açısından önemli olanı yani
köpek balığının insanların neresinde olduğunu söylemiyor.
Bu hayvanları daha detaylı bir ölçekte ölçümleyip
sahil kordonlarını, çukurları, dalgaları
ve akıntıları nasıl kullanıyorlar anlamamız lazım.
Bryan önce burnun deniz tabanını gösteren bir sonar görüntü oluşturdu.
Bu, burnun deniz tabanının en detaylı haritası.
Bu haritaları kullanarak köpek balığının
hareketlerini anlık olarak gözlemleyebiliyor.
Burada 60 farklı köpek balığının binlerce farklı lokasyonu var.
Bunlar, 2021 yazı boyunca her iki
saatten birinde görülen köpek balıkları.
Her bir kırmızı nokta köpek balıklarının geldikleri yerleri gösteriyor.
Şunu net olarak anladık: Bu sığ sularda
neredeyse her zaman bir köpek balığı var.
Özellikle bir bölgedeki köpek balığı davranışı ise dikkat çekici.
Diğer tüm lokasyonlardan daha fazla köpek balığı olan bir yer.
Burnun en büyük fok sığınaklarından birinin yakınları.
Dalga çukuru.
Burada akıntılar iki sığ kum seti ve aralarında derin bir çukur oluşturuyor.
Kum dış burun boyunca hareket ederken iki paralel set meydana getiriyor.
Biri kıyıya komşu, diğeri daha açıkta.
Aralarında da derin bir çukur var.
Köpek balıkları bu bölgede giderken iç seti kullanıyor
alttan giderek fok bölgesine ulaşıyorlar.
Çukuru derinlik için, kum setini kendilerini korumak amacıyla
çamurlu suyu da gizlenebilmek için kullanıyorlar.
Yani rastgele hareket etmiyorlar.
Büyük beyazlar deniz tabanını izliyor
ve fok avlayabilmek için yerel ortama uyum sağlıyorlar.
Dünyanın başka bir yerinde görülmeyen özel bir strateji.
Dünyanın diğer yerlerindeki köpek balığı alanlarında
görülenden farklı bir davranış sergiliyorlar.
Bunlar, Megan ve Greg için hayati bilgiler.
Cape Cod muhtemelen beyaz köpek balıklarının fok avı konusunda
dünyanın en zorlu bölgesi.
Sığ sularda gitmeyi öğrenmeli,
avlarını başarılı bir şekilde tuzağa düşürebilmeli
ve her aşamayı hesaplamalılar.
Normalde balıkların bir şey öğrendiğini düşünmeyiz ama bunlar öğreniyor.
Deneyimlerine göre adapte ettikleri bilişsel yetenekleri var.
Ve şöyle söyleyeyim,
bir köpek balığı bir şeyi öldürmeye karar verdiği zaman
ciddi bir enerji harcamaya karar vermiş demektir.
Ve bunun sonunda enerji dolu bir ödül olmazsa
güzel bir yemek olmazsa, tüm bu enerji boşa harcanmış oluyor.
Eğer bu sürekli olursa köpek balığı hayatta kalamaz.
O yüzden tecrübeli bir köpek balığı bile bir foku başarılı bir şekilde
kıstırıp öldüremeyeceğinden emin olmadıkça bir şey yapmaz.
Burada başarılı bir şekilde beslenenler bunu yapmanın yolunu bulmuşlar.
Beslenebilmek için gereken en avantajlı konumu seçiyorlar.
Bunu nasıl yaptıklarını anlamaya çalışıyoruz.
Kıvrımlı Tembel'deki Cat etiketi gibi yeni teknolojiler sayesinde
bir saldırı öncesindeki o kritik anları daha iyi anlayabiliriz.
Bu daha başlangıç. İşin başındayız.
İki gün sonra Kıvrımlı Tembel üzerindeki kamera yüzeye çıkıyor.
Megan kameranın telsiz sinyalinden kameranın yerini tespit ediyor.
Bu görüntüler büyük beyazların Cape Cod'da nasıl avlandığını anlamamızı sağlayabilir.
Bu etiketlerde bir video bileşeni var.
Sanki bir büyük beyazın sırtına binmiş gibi
hayvanın her yaptığını görebiliyoruz.
Bu muhteşem. Suyun ne kadar sığ olduğunu görebiliyorsunuz.
Deniz tabanını ve su yüzeyini görebiliyorsunuz.
İşte!
Bir şeyin peşinden gidiyor.
Bu hayvanların bu kadar hızlı ivme kazanması çok etkileyici.
Çok güçlüler. Bu hızlandırılmış çekim değli.
Bilim insanları ilk defa köpek balığının
nasıl avlandığını bu kadar yakından görüyorlar.
Kıvrımlı Tembel başaracak mı, aç mı kalacak?
Kıvrımlı Tembel'i yavaş çekimde seyrettiğimizde
ne yaptığını daha iyi görebiliyoruz.
Bu hayvanların hızı inanılmaz.
Ama görüyorsunuz.
Bir şey görüyor ve sonra sanki neredeyse dönüp tekrar bakıyor.
İşte! Tekrar bakıyor.
Sonra da ne kadar hızlandığını görüyorsunuz.
Şurada bir gölge var. O aslında bir fok.
Sırt yüzgeçleri neredeyse yüzeye çıkıyor.
Burada büyük bir su hareketi oluyor
ve bu da, bu gri nokta da bir fok.
Ne kadar hızlı yüzdüğünü görebilirsiniz. Anafor yapıyor, peşinde bir
büyük beyaz olduğunu biliyor.
Ama kaçıyor.
Yani bu başarısız bir avlanma girişimi oldu.
Ama yine de bu etkileşimden bir çok şey öğrendik.
Bir noktada Kıvrımlı Tembel foka o kadar yaklaşıyor ki
"nasıl kaçırdı?" diye soruyorsunuz.
Ama foklar da muhteşem hayvanlar.
Peşlerinde bir köpek balığı olduğunu anladıklarında son derece atikler.
Çoğu zaman kaçıyorlar.
Yani bu etiketler sayesinde hem avlanma davranışını daha iyi anlıyoruz
hem de Cape Cod sularında
bir fok yakalamak için ne kadar
uğraşmak zorunda olduklarını görüyoruz.
Bazı yerliler burada köpek balıklarının da fokların da yerinin olmadığını söylüyor.
Cape Cod'da büyüdüm. 21 yıldır ticari olarak balıkçılık yapıyorum.
Ben çocukken fokları görmek çok nadir bir olaydı.
Şu anda bir problem var. Nüfusları çok arttı.
Üstelik tüm balıkları da tüketiyorlar.
NICK MUTO TİCARİ BALIKÇI
Buradaki hassas ekosistemi de mahvediyorlar.
Balıkçılık buranın bir kültürü ve güzelliği.
Zaten bölgenin ismi bir zamanlar buraları dolduran morina balığından geliyor.
Ancak aşırı balıkçılıktan dolayı giderek azalan balık popülasyonu
balıkçıların hayatını zorlaştırıyor.
Çoğu kişiye göre suçlu foklar.
Sonuçta fokların benim kazandığım
para üzerinde direkt bir etkisi oluyor.
Aileme, işime zarar veriyorlar. Bu kolay değil.
Çok fazla fok olduğu için beyaz köpek balıkları da gelmeye başladı.
Artık insanların suya girmesi güvenli değil.
Benim kızım artık okyanusa daldığında
ölüm riskiyle karşı karşıya kalıyor.
Birçoklarına göre köpek balıkları ve foklar yeni geldiler.
Ama yerli Mashpee Wampanoag halkı
yüzyılladır foklar ve köpek balıklarıyla birlikte yaşamışlar.
Bu sular binlerce yıl bizi besledi.
Kültürümüzde foklar çok önemliydi.
İnsanlar fokların ve köpek balıklarının yeni geldiğini söylüyor.
DAVID WEEDEN MASHPEE WAMPANOAG KABİLESİ
Yazılı tarihî kayıtlara göre bu doğru değil.
Kabilemizin sözlü geleneğine göre ise kesinlikle doğru değil.
Fokların ve köpek balıklarının geri dönmesi çok muhteşem bir olay.
Bu canlıların geri dönmesi
yiyecek bulabildiklerini gösteriyor
çünkü her şey birbirine bağlı.
Bizim inancımız bu. Her şeyin yaşama hakkı vardır.
O yüzden o varlığa saygılı olmalıyız.
Onların da bazı mevsimlerde buraya gelmesine saygı duymalıyız.
Nasıl turistlerin gelip caddelerimizi
doldurmasına ve yerli halkı bunaltmasına izin veriyorsak onlara da izin vermeliyiz.
Turistlere sabır gösteriyoruz.
Aynı şekilde foklara, köpek balıklarına
herkese karşı sabırlı olmalı ve saygı duymalıyız.
Gri foklar Cape Cod'da en yaygın olan foklar.
Üç metre uzunluğa ve 400 kilo ağırlığa ulaşabiliyorlar.
Karada hantallar. Ama suyun içindeyken yer çekimi tanımıyorlar.
Meraklı ve oyuncu canlılar.
Burnun suları da en sevdikleri balıklar ve kabuklularla dolu.
Burası gri foklar için yıl boyunca bir cennet gibi.
Ama suya her girdiklerinde risk alıyorlar.
Bir köpek balığıyla yaşadığı tehlikeli karşılaşma sonrasında bu fok yara almış.
Foklar hızla iyileşseler de
bir sonraki sefer suya girdiğinde bu onun sonu olabilir.
Hayatta kalmak için her gün vücut ağırlıklarının %6'sını yemeleri gerek.
O yüzden iyileşmeye zaman yok.
Beslenmek için suya dönmesi lazım.
Bu fokta şişmeye neden olan köpek balığı saldırısı muhtemelen onun sonu olacak.
Dalamadığı için beslenemeyecek.
Artık kolay bir hedef ve fark edildi.
Ama köpek balığı saldırmıyor!
Bu hayvanların kafamızdaki imajını düşününce bu çok garip değil mi?
Bunlar gerçekten büyük, saldırgan avcılar mı?
Çoğumuz köpek balıklarının bilinçsiz yeme makineleri olduğunu düşünür.
Büyük beyazlar tam aksine yemek seçen canlılar olabilir mi?
TV'de ya da filmlerde gördüğümüzden çok farklı.
O yüzden bunu gördüğümde çok şaşırdım.
Cevabı bir sonraki köpek balığı mevsimine kalmış bir soru.
Yazın sonu yaklaşınca büyük beyazlar soğuktan kaçmak için
güneye hatta Florida'ya kadar gidiyorlar.
Kış aylarında Cape Cod ayrı bir güzelliğe bürünüyor.
Boş yazlık evlerin üzeri karla kaplanıyor.
Ama gri foklar için bu, senenin en önemli zamanı.
Yavrularını büyütmek için buradalar.
On bir aydan sonra dişi gri foklar sadece bir yavru doğuruyor.
Doğduğunda 15 kilo olan fok sonraki üç hafta boyunca annesinin zengin sütünü
içerek günde yaklaşık 1,5 kg alacak.
Bu dönemde annenin tek görevi yeni doğan yavrusuna bakmak olacak.
Yavrusunu yemek yemek için bile bırakmıyor.
Hem anne hem de yavru için savunmasız bir dönem.
Kış boyunca burnun dış kenarındaki
bu sakin sahilde yaşayacaklar.
Biyolog doktor Andrea Bogomolni fokların ekosistemdeki rollerini inceliyor.
İnsanlar gri foklar hakkında yanlış bilgilere sahip
özellikle de bu bölgedekiler hakkında.
Bunlardan biri fokların tüm balıkları yediği düşüncesi.
DR. ANDREA BOGOMOLNI BİYOLOG
Bir kere bu doğru değil.
Bol olanı yiyorlar.
Onların diyetindeki et ve patates bu yem balıkları.
Araştırmalar fok dışkısındaki azotun, sahildeki çimleri
gübreleyerek kum tepeciklerinin istikrarını sağladığını
ve bölgeyi fırtına dalgalarından koruduğunu gösteriyor.
Sahildeki fokların dışkısından gelen azot
sahildeki çimlere yardımcı oluyor.
Yani bu hayvanların ortamlarına dönmesi
ekosistemleri hiç beklemediğimiz şekilde
değiştiriyor olabilir. Bu çok heyecan verici.
Bahar geldiğinde anne foklar ve yavruları beslenmek için denize dönecekler.
Köpek balıkları da dönecek ve aç olacaklar.
Uzun kuzey yolculuğundan sonra yağ depolarını tekrar doldurmalılar.
Sığ sularda kalmış ölü bir fok
bu büyük erkeğin kaçıramayacağı kadar iyi bir fırsat.
Sadece altmış santimlik suda bunu yapmak çok riskli.
Tehlikeli bir senaryo. Bu oldukça büyük bir köpek balığı.
Muhtemelen 450 kg'dan ağır.
Büyük balıklar çok sığ suları sevmezler özellikle de onları daha da
sığlığa itecek akıntılar ya da dalgalar varsa.
Kıyıya vurmaları çok kolaydır.
Bu, köpek balığı için bir kumar
ve ne olursa olsun bu ölü foku almaya kararlı.
Sular çekilmiş olmasına rağmen.
Büyük bir balık için iyi bir yer değil. İnsanlar köpek balıklarının
geri vitesinin olmadığını ve sadece ileriye gidebildiklerini bilmiyorlar.
Tek bir dalga onu geri dönemeyeceği bir noktaya itebilir.
Geri geri gidemezler. Yani bir köpekbalığı kuma çıkarsa
oradan kurtulmak için sürekli kıvrılması, çırpınması lazım.
Bazen başaramaz ve ölürler.
Kıyıda avlanan bu köpek balığı neredeyse sudan çıkacak!
Böyle bir şey daha önce hiç filme alınmamıştı.
Kaslı kuyruğunu kullanan köpek balığı suya geri dönmeyi başarıyor.
Ve fok ölüsünü tehlikeli alandan çekiyor.
En sonunda yemeğini yiyebilir!
Ama bu hareketli anlar birilerinin dikkatini çekti.
İki köpek balığı daha geliyor. Ama bu çok ilginç.
Çünkü büyük beyazların yalnız hareket ettiği düşünülüyordu.
Birkaç köpek balığının bir ava odaklandığını ilk kez görüyoruz.
Dominant köpek balığı çekilince bir küçük boy köpek balığı geliyor.
Diğer köpek balığı gelmeden belki hızlıca bir ısırık almaya çalışacak.
Hep birlikte beslenen birçok köpek balığı çok nadir görüntülenmiştir
ve Cape Cod'da ilk defa görülüyor.
Yeni bulgular köpek balıklarının sandığımızdan sosyal olduğunu gösteriyor.
İnsanlar büyük beyazları yalnız hareket eden
ve çok da zeki olmayan hayvanlar olarak düşünür.
Yüzen burunlar olarak görülürler.
Sanki tek yaptıkları yemek aramakmış gibi düşünülüyor.
Ama aslında aralarında bilim insanlarının yeni anlamaya
başladığı kompleks sosyal etkileşimler var.
Bu üç köpek balığının sanki dans eder gibi
birbirlerine yemek sırası vermesini izlemek çok ilginç.
Açıkçası ben çok şaşırdım.
Kavga etmeden, birbirlerine girmeden yemek yediler.
Bu çok şaşırtıcı.
Daha önce Cape Cod'da hiç böyle bir davranış biçimi görmedim.
Bu büyük, başarılı erkek köpek balığı bildikleri bir hayvan bile olabilir.
Sanırım bu üç köpek balığı arasından
büyük olanı tanıyoruz.
O köpek balığı kıyıya o kadar yaklaştı, su o kadar sığdı ki...
...üstündeki izleri ve sırt yüzgecinin kenarını görebildik.
Bunlar tüm köpek balıklarında farklıdır.
İnsanlardaki parmak izi gibi.
Bir noktada kuyruktaki izleri gördük
ve üstünde çok net diş izleri vardı.
Bunları daha önce görüntülerde gördüğüm için bu büyük beyazın
Kıvrımlı Tembel olduğuna yüzde yüz eminim.
İlk olarak 2014'de kimliklendirildi.
- Mıknatıslar çıktı değil mi? - Evet!
Hatta Kıvrımlı Tembel'e geçen yaz kamera takmıştık.
Bir foku aktif olarak takip ettiğini gördük
ve bu inanılmaz bir şey. Ama başarısız olmuştu.
Ama bu sene başardı.
Cape Cod açıklarında fok avlamak kolay değildir.
Her sene buraya tekrar geliyor olması iyi bir işaret
çünkü bu bölgede başarılı bir şekilde fok yakalamayı başarıyor demektir.
Her sene yeni bir şeyler öğreniyor!
Bu ortamda nasıl yaşayacağını öğrenmiş durumda
ve bu da çok heyecan verici.
Kıvrımlı Tembel her sene geri dönen büyük beyazlardan sadece bir tanesi.
Kuzeybatı Atlantik'teki büyük beyazlar için popülasyon tahmini yapılmamıştı.
Dünyadaki en gizemli büyük beyaz popülasyonlarından birisi.
Dolayısıyla bu kataloğu oluşturma sebebimiz
sadece bu hayvanları kimliklendirmek değildi.
Amacımız Cape Cod'a kaç büyük beyazın
geldiğini ortaya çıkarmaktı.
Artık Megan ve Greg
bölgedeki köpek balıklarının toplam sayısını biliyor.
Ve bu rakam beklediklerinden yüksek çıktı.
Beş senelik bir dönem içinde Cape Cod sularını sekiz ila 900 arasında
köpek balığının ziyaret ettiğini tahmin ediyoruz.
Bu inanılmaz bir rakam.
Cape Cod sahillerini yaklaşık 900 büyük beyaz ziyaret ediyor
ve burayı dünyanın en büyük ve en yoğun büyük beyaz
popülasyonunun merkezi hâline getiriyor.
Greg, Megan ve Bryan'ın devrim niteliğindeki çalışmaları
bu köpek balıklarının sandığımızdan daha zeki, daha sosyal, daha seçici
olduğunu ve buradaki sayılarının da beklenenden yüksek olduğunu gösterdi.
Peki bu bilgi insanların güvenliğini nasıl sağlayacak?
Burası gerçekten popüler bir plaj,
hatta belki de Cape Cod'ın en popüler plajı.
Ama kıyıdan resmen altı metre uzaklıkta yüzen köpek balıklarını etiketledim
Şu anda yaptığımız çalışma ile bu köpek balıklarının
nerede, nasıl avlandıklarını ve bunun çevreyle
bağlantısını ortaya çıkarmak istiyoruz.
Bu sayede tahmin yürütmemizi sağlayacak bir düzen bulabileceğiz.
Aynı hava tahmin raporu gibi köpek balığı tahmin raporu olacak.
Sağlıklı köpek balığı popülasyonları olduğunda
sağlıklı fok popülasyonları olduğunda
burada bir etkileşim oluyor.
Bu iyi bir şey.
Bu, doğal ekosistemin geri geldiğini gösteriyor.
Bütün bu koruma tedbirleri işe yaramış görünüyor. Bunu istiyorduk.
İyi bir dengeye sahip bir deniz ekosistemi istiyorduk.
Bu sayede insanların yoğun olduğu bölgelerde bile
hayvanlar sağlıklı bir şekilde yaşamaya devam edebilecek.
Şu anda bilgi toplamaya çalışıyoruz
ve bu bilginin hayat kurtaracağını da umuyoruz.
Ama unutmayın: Köpek balıklarının burada olması iyi bir şey.
Alt yazı çevirmeni: Nilüfer Koç