1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 3 00:00:24,774 --> 00:00:26,860 Puwede mo bang sabihin sa akin 4 00:00:26,943 --> 00:00:28,945 kung ano ang mali sa mga Itim? 5 00:00:30,321 --> 00:00:32,157 Ano ang mali sa mga Itim? 6 00:00:34,617 --> 00:00:36,536 Ano ang mali sa mga Itim? 7 00:00:36,619 --> 00:00:38,747 Ano'ng ibig mong sabihin? 8 00:00:38,830 --> 00:00:41,041 Ano ang mali sa mga Itim? 9 00:00:59,184 --> 00:01:00,477 Noong 1860, 10 00:01:00,977 --> 00:01:05,565 kinontra ni Mississippi Senator Jefferson Davis sa harap ng US Senate 11 00:01:05,648 --> 00:01:08,985 ang panukalang pagpopondo sa edukasyon para sa mga Itim. 12 00:01:10,570 --> 00:01:11,821 Para bigyang-katuwiran ito, 13 00:01:11,905 --> 00:01:15,325 gumawa siya ng kuwento na sabi niya ay galing daw sa Bible. 14 00:01:19,162 --> 00:01:21,039 Sa gawa-gawang kuwentong ito, 15 00:01:21,122 --> 00:01:24,209 nang ipinatapon si Cain mula sa Hardin ng Eden, 16 00:01:24,292 --> 00:01:27,003 napunta siya sa lupain ng Nod. 17 00:01:31,549 --> 00:01:35,303 At sa lupain ng Nod, ayon kay Senator Davis, 18 00:01:35,887 --> 00:01:38,890 nandoon ang mga hayop at mga halimaw 19 00:01:38,973 --> 00:01:42,227 na nilikha bago ang mga tao, bago sina Adan at Eba. 20 00:01:47,857 --> 00:01:49,692 Kabilang sa mga halimaw na ito 21 00:01:49,776 --> 00:01:53,321 ay isang grupo na mistulang hayop, mas maitim ang balat. 22 00:01:55,782 --> 00:01:59,828 Mga Itim ang tinutukoy ni Senator Davis. 23 00:02:02,497 --> 00:02:06,835 Sabi niya, "Kalooban ng Diyos ang pagiging mababa ng mga Itim, 24 00:02:06,918 --> 00:02:09,087 at pinatunayan ito ng kasaysayan." 25 00:02:11,422 --> 00:02:13,967 Iyan ang kuwentong sinabi ni Senator Davis, 26 00:02:14,551 --> 00:02:18,179 si Senator Davis na kalaunan ay magiging presidente 27 00:02:18,263 --> 00:02:20,473 ng Confederate States of America, 28 00:02:21,349 --> 00:02:23,184 para bigyang-katuwiran ang idea 29 00:02:23,268 --> 00:02:27,981 na ang hindi pagkakapantay-pantay sa pagitan ng mga Itim at puti 30 00:02:28,064 --> 00:02:29,899 ay nakatatak na sa simula pa lang. 31 00:02:42,078 --> 00:02:46,040 Ano'ng mangyayari kapag ikinuwento natin ang mga sabi-sabi 32 00:02:46,124 --> 00:02:48,084 tungkol sa mga Itim, 33 00:02:48,585 --> 00:02:51,796 at kung ano ang papel nila sa lipunan ng America? 34 00:02:53,423 --> 00:02:56,843 Ang mga kuwentong ito na tungkol 35 00:02:56,926 --> 00:02:58,928 sa mga mali sa mga Itim 36 00:02:59,012 --> 00:03:03,266 ay nagiging bahagi ng kaalaman… 37 00:03:03,349 --> 00:03:04,517 TUMATANGGAP NG FOOD STAMP 38 00:03:04,601 --> 00:03:08,521 …na tumutulong magpakalat ng mga maling paniniwala 39 00:03:08,605 --> 00:03:10,148 tungkol sa mga Itim. 40 00:03:12,275 --> 00:03:15,987 Dapat nating tingnan ang kasaysayan nang may maayos na pananaw. 41 00:03:16,487 --> 00:03:17,864 May tunay na laban, 42 00:03:18,406 --> 00:03:21,618 at makabuluhan ang labang ito, ng mga paniniwala. 43 00:03:23,244 --> 00:03:24,621 Kaya ang tanong, 44 00:03:25,288 --> 00:03:29,292 "Paano natin kinukuwestiyon ang ibinibigay sa atin 45 00:03:29,375 --> 00:03:31,419 at ang tinatanggap natin?" 46 00:03:31,502 --> 00:03:33,713 Dahil may gumagawa nito. 47 00:03:34,255 --> 00:03:36,925 Ginagawa ba nila 'to para sa atin o sa kanila? 48 00:03:42,847 --> 00:03:46,726 BATAY SA LIBRO NI DR. IBRAM X. KENDI 49 00:05:08,516 --> 00:05:11,352 Kung titingnan natin ang lahi, 50 00:05:12,812 --> 00:05:18,693 kailangan nating tingnan ang katotohanan na ang lahi ay hindi palaging tiyak. 51 00:05:21,738 --> 00:05:25,950 Napadaan kami sa tubig na 'yon, at mga Fula kami, 52 00:05:26,034 --> 00:05:28,995 mga Igbo kami, mga Yoruba, 53 00:05:29,078 --> 00:05:31,789 mga Wolof, at mga Mandinka. 54 00:05:33,833 --> 00:05:37,003 Pero sa isang lugar sa kabila ng Atlantic, 55 00:05:37,086 --> 00:05:41,674 naging isang komunidad kami. 56 00:05:44,719 --> 00:05:50,933 Madalas iniisip natin na ang lahi ay tungkol lang sa kulay ng balat, 57 00:05:51,017 --> 00:05:53,519 sa kapal ng buhok, o kung anuman. 58 00:05:54,479 --> 00:05:56,314 Tungkol ito sa pang-aalipin. 59 00:05:59,359 --> 00:06:01,194 Mahalagang malaman ng mga tao 60 00:06:01,277 --> 00:06:05,656 na ang naunang "alipin", pag inisip ng mga tao ang naunang alipin, 61 00:06:05,740 --> 00:06:07,867 hindi ito ang mga taong kamukha ko. 62 00:06:09,035 --> 00:06:10,995 Ang Western European slave market 63 00:06:11,079 --> 00:06:14,999 ay daang taon nang pinangungunahan ng Eastern European Slavs. 64 00:06:16,125 --> 00:06:20,171 Ang salitang "slave" ay mula sa salitang Slav. 65 00:06:21,381 --> 00:06:26,511 Kaya bakit bigla nating inaalipin ang mga African? 66 00:06:27,970 --> 00:06:31,641 ANG PINAGMULAN NG PAGIGING ITIM 67 00:06:37,772 --> 00:06:41,734 Alalahanin natin na ang pang-aalipin ay bahagi ng kasaysayan ng tao. 68 00:06:41,818 --> 00:06:43,611 Inaalipin natin ang isa't isa 69 00:06:43,694 --> 00:06:47,615 mula pa noong may mga imperyo at estado at digmaan. 70 00:06:48,533 --> 00:06:51,452 Pero may ibang nangyari noong 1444. 71 00:06:52,245 --> 00:06:56,999 Ito ang sandali kung saan ang unang barkong may sakay na mga bihag 72 00:06:57,083 --> 00:07:00,378 na nahuli ng mga Portuguese sa Senegambia 73 00:07:00,461 --> 00:07:03,005 ay dinala sa Portugal para ibenta. 74 00:07:05,341 --> 00:07:12,056 Para sa akin, 'yon ang magiging simula ng transatlantic slave trade. 75 00:07:19,522 --> 00:07:22,400 Nakita ni Prince Henry ng Portugal 76 00:07:22,483 --> 00:07:26,863 ang halaga ng mga African sa mga Western European slave market. 77 00:07:26,946 --> 00:07:30,950 Mas mahalaga sila kaysa sa Eastern European Slavs 78 00:07:31,033 --> 00:07:35,830 dahil mas mahirap para sa kanila ang tumakas at makihalubilo sa populasyon. 79 00:07:37,915 --> 00:07:41,836 Kaya pinondohan niya ang ekspedisyon sa pinagkukunan nito. 80 00:07:46,841 --> 00:07:49,552 Nang dumating si Prince Henry sa Africa, 81 00:07:50,052 --> 00:07:52,763 nagkaroon siya ng pagkakataong kumuha. 82 00:07:53,973 --> 00:07:57,518 May paraan siya para makuha ang gusto niya at nagawa niya. 83 00:07:58,769 --> 00:08:00,104 BAKAL PARA DI MAKATAKAS 84 00:08:02,607 --> 00:08:05,026 Ayaw aminin ni Prince Henry 85 00:08:05,610 --> 00:08:12,241 na marahas at brutal niyang inaalipin ang mga African para magkapera. 86 00:08:12,950 --> 00:08:18,206 Kaya kumuha siya ng royal chronicler, si Gomes Zurara, 87 00:08:18,289 --> 00:08:19,999 para isulat ang kuwento niya. 88 00:08:26,047 --> 00:08:28,299 Sinabi ni Gomes Zurara 89 00:08:28,382 --> 00:08:33,012 na nagbebenta ng alipin si Prince Henry para iligtas ang kanilang mga kaluluwa, 90 00:08:33,638 --> 00:08:38,309 at ang mga taong ito sa Africa ay mababa, mistulang halimaw. 91 00:08:40,144 --> 00:08:42,730 Namuhay sila na parang mga halimaw, 92 00:08:42,813 --> 00:08:45,775 walang kaalaman tulad ng mga maayos na nilalang. 93 00:08:46,484 --> 00:08:48,694 Hindi nila alam kung ano ang mabuti. 94 00:08:49,195 --> 00:08:52,823 Ang alam lang nila ay kung paano mamuhay na parang mga hayop. 95 00:08:58,246 --> 00:09:03,042 Ang libro ni Gomes Zurara ay hindi lang basta ang unang libro 96 00:09:03,125 --> 00:09:05,503 ng isang European na isinulat sa Africa. 97 00:09:05,586 --> 00:09:07,213 Naging bestseller din 'to. 98 00:09:08,923 --> 00:09:12,426 Ang paniniwala na mistulang hayop ang mga African 99 00:09:12,510 --> 00:09:15,054 ay nagsimulang kumalat sa Western Europe. 100 00:09:17,181 --> 00:09:22,270 Sinasanay nila tayo sa mga racial hierarchy na 'to. 101 00:09:23,437 --> 00:09:25,314 Kinokondisyon nila tayo. 102 00:09:25,398 --> 00:09:29,485 Ganyan ang pop culture at ganyan ang kapangyarihan, di ba? 103 00:09:29,569 --> 00:09:32,280 Mamamalayan lang nating tagumpay 'to pag tapos na. 104 00:09:34,574 --> 00:09:36,617 Para magawa mo 'yon 105 00:09:36,701 --> 00:09:39,245 at para maging masaya ka sa ginawa mo, 106 00:09:39,996 --> 00:09:44,375 kailangan mong gumawa ng dahilan kung bakit tama ito. 107 00:09:45,751 --> 00:09:49,630 Kung hindi, ang matatawag dito ay kalupitan, 108 00:09:49,714 --> 00:09:53,009 pagnanakaw, pagpatay, panggagahasa. 109 00:09:53,092 --> 00:09:57,471 Walang gustong mag-isip ng gano'n sa sarili nila. Wala. 110 00:09:58,389 --> 00:09:59,807 Isinulat ni Gomes Zurara 111 00:10:00,516 --> 00:10:03,936 na ang mga taong may ibang kulay ng balat, ibang wika, 112 00:10:04,020 --> 00:10:06,522 at ibang kultura mula sa iba't ibang bansa 113 00:10:06,606 --> 00:10:09,442 ay iisa lang, ang mga Itim, 114 00:10:09,525 --> 00:10:12,361 mga Itim na dapat alipinin. 115 00:10:21,287 --> 00:10:22,121 Ang pagiging Itim. 116 00:10:23,664 --> 00:10:24,999 Ano'ng mali sa kanila? 117 00:10:25,082 --> 00:10:26,208 Ang pagiging Itim. 118 00:10:27,126 --> 00:10:30,838 Walang pakinabang sa kanila. Walang may gusto sa kanila. 119 00:10:31,422 --> 00:10:33,883 May mga negrong malinis, merong hindi. 120 00:10:33,966 --> 00:10:36,385 Sana may manok ako. 121 00:10:36,469 --> 00:10:41,432 Sa bansang ito, pag sinabing Negro, ibig sabihin venereal disease, 122 00:10:41,515 --> 00:10:44,018 prostitusyon, sugal, 123 00:10:44,852 --> 00:10:45,895 at krimen. 124 00:10:48,939 --> 00:10:52,902 Buwisit kang hayop na dayo ka! 125 00:10:52,985 --> 00:10:54,820 Bumalik ka sa pinanggalingan mo! 126 00:10:54,904 --> 00:10:57,490 -Tingnan mo ang ginagawa mo! -Lugar ko 'to. 127 00:10:57,573 --> 00:10:59,825 -Nagdala ka ng mga sira-ulo. -Pa-victim. 128 00:10:59,909 --> 00:11:02,370 -Kunin mo. Tingnan mo. -'Yan, magaling. 129 00:11:02,953 --> 00:11:04,038 Alisin mo nga… 130 00:11:05,373 --> 00:11:08,000 -Lumayas ka dito. -Tatawag ako ng pulis. 131 00:11:08,084 --> 00:11:10,002 Nangyayari ito dahil Itim kami. 132 00:11:10,086 --> 00:11:13,381 Ano ang gagawin namin sa pagiging Itim namin? 133 00:11:13,464 --> 00:11:14,674 Itatago namin? 134 00:11:14,757 --> 00:11:17,885 May isang taong nagsinungaling. 135 00:11:18,469 --> 00:11:22,139 Ginawa nilang pangit at masama ang lahat ng Itim. 136 00:11:22,223 --> 00:11:26,018 Tingnan n'yo sa dictionary ang synonym ng salitang "itim". 137 00:11:29,814 --> 00:11:33,192 Si Gomes Zurara ang nag-imbento ng pagiging Itim, 138 00:11:33,776 --> 00:11:36,904 pero hindi siya ang gumawa ng pagiging puti. 139 00:11:36,987 --> 00:11:39,490 At ang paniniwala ng pagiging puti 140 00:11:40,449 --> 00:11:47,039 ay nagsimula lang no'ng 16th century, at lalo na no'ng 17th century. 141 00:11:49,291 --> 00:11:52,128 ANG PINAGMULAN NG PAGIGING PUTI 142 00:11:52,211 --> 00:11:55,172 Noong mga unang panahon ng slave trade dito sa US, 143 00:11:55,673 --> 00:11:57,383 di lang mga Itim ang inalipin. 144 00:11:59,343 --> 00:12:03,264 Nangontrata tayo ng mga katulong sa Europe na gustong mabago ang buhay, 145 00:12:03,347 --> 00:12:07,309 at namuhay sila sa mga kondisyong madalas ay halos pang-aalipin na. 146 00:12:07,393 --> 00:12:10,396 ANG MGA KATULONG AT MGA ALIPIN AY MAGKAKASAMA 147 00:12:10,479 --> 00:12:14,608 SA PAGBUBUNGKAL NG LUPA AT PAGTATANIM NG TABAKO 148 00:12:14,692 --> 00:12:18,362 ANG NAKAKONTRATANG KATULONG AY HINDI PUWEDENG LUMIBAN 149 00:12:18,446 --> 00:12:22,366 UMAGA MAN O GABI, SA KANYANG AMO 150 00:12:22,450 --> 00:12:25,077 HINDI SIYA MAAARING MAGSAYA 151 00:12:25,161 --> 00:12:26,078 O MAG-ASAWA 152 00:12:26,162 --> 00:12:30,040 Isa sa kinatatakutan ng mga puting may-ari ng lupa 153 00:12:30,124 --> 00:12:35,254 ay 'yong magkasundo ang mga puting katulong at mga Itim 154 00:12:35,337 --> 00:12:38,674 at magsama-sama sila dahil sa iisang layunin 155 00:12:38,758 --> 00:12:41,635 na labanan ang mga matataas na puti. 156 00:12:43,262 --> 00:12:47,016 At naging malinaw na posibleng mangyari ito 157 00:12:47,099 --> 00:12:50,269 dahil sa insidenteng tinatawag na Bacon's Rebellion, 158 00:12:50,352 --> 00:12:54,023 kung saan ang mga Itim at mga puti 159 00:12:54,106 --> 00:12:58,694 ay nagsama-sama sa pag-aalsa laban sa mga puting may-ari ng lupa. 160 00:13:59,004 --> 00:14:01,257 Pero di ito tungkol sa kalayaan ko. 161 00:14:01,340 --> 00:14:03,175 Tungkol din ito sa kalayaan mo. 162 00:14:03,259 --> 00:14:04,885 Kung magtutulungan tayo, 163 00:14:04,969 --> 00:14:07,596 di dahil may gagawin tayo para sa mga Itim, 164 00:14:07,680 --> 00:14:09,348 kundi para sa isa't isa. 165 00:14:12,434 --> 00:14:14,395 MAGALIT, MAG-ORGANISA 166 00:14:14,478 --> 00:14:16,230 SALAMAT KASAKIMAN KAMI NA ANG BAHALA 167 00:14:20,192 --> 00:14:23,153 Nakakalungkot makita na may mga humahadlang 168 00:14:23,237 --> 00:14:26,740 sa pagbabago at pag-unlad na puwedeng makuha ng bansang ito 169 00:14:26,824 --> 00:14:28,367 kung magkakaisa lang tayo 170 00:14:28,450 --> 00:14:30,953 at gamiting susi ang pagkakaiba natin. 171 00:14:31,537 --> 00:14:33,664 Taga-south ka man, north, east, o west, 172 00:14:33,747 --> 00:14:37,001 Negro ka man, hillbilly, o Yankee, 173 00:14:37,084 --> 00:14:38,752 magkasama tayong lalaban. 174 00:14:45,718 --> 00:14:50,347 Mahirap ba ang hinihiling naming bigyan n'yo kami ng dignidad bilang tao? 175 00:14:52,683 --> 00:14:56,103 E, ano naman kung mamatay kami 176 00:14:56,186 --> 00:14:58,647 kung ipagkakait n'yo ang karapatan naming mabuhay? 177 00:15:00,399 --> 00:15:06,196 Nagawang pabagsakin ng Bacon's Rebellion ang capital ng Virginia. 178 00:15:06,280 --> 00:15:07,323 LABAN NG ANTAS NG BUHAY 179 00:15:07,406 --> 00:15:10,784 Natakot nang husto ang mayayamang puti na nang-aalipin. 180 00:15:10,868 --> 00:15:14,747 PROKLAMASYON NA PUMIPIGIL SA REBELYON SA VIRGINIA 181 00:15:14,830 --> 00:15:17,541 Nakita nila na ang pagkakaisa 182 00:15:17,625 --> 00:15:20,669 ng mga puting katulong at mga aliping African 183 00:15:20,753 --> 00:15:22,254 ang kanilang Armageddon. 184 00:15:24,089 --> 00:15:27,134 Naging malinaw sa mga puting may-ari ng lupa 185 00:15:27,217 --> 00:15:29,386 na mas kailangan nilang mamuhunan 186 00:15:29,470 --> 00:15:34,642 para paghiwalayin ang mga katulong at mga alipin. 187 00:15:35,684 --> 00:15:39,355 Gumawa sila ng legal na sistema 188 00:15:39,438 --> 00:15:43,692 para bigyan ng mga pribilehiyo ang mga nakakontratang katulong 189 00:15:43,776 --> 00:15:46,695 dahil mga puti sila, 190 00:15:46,779 --> 00:15:48,906 at di makakakuha nito ang mga Itim. 191 00:15:51,283 --> 00:15:54,870 Sa huli, ang ilan sa mga nakakontratang katulong na 'to 192 00:15:54,954 --> 00:15:57,206 ay nakalaya na sa kontrata. 193 00:15:58,123 --> 00:16:00,250 Nakatanggap sila ng lupain 194 00:16:01,126 --> 00:16:02,544 at nagkaroon ng kita. 195 00:16:03,712 --> 00:16:06,256 At sa perang nakuha nila, 196 00:16:06,799 --> 00:16:11,553 nakabili sila ng isa sa mga tao 197 00:16:11,637 --> 00:16:15,724 na sangkot at kasama nila sa Bacon's Rebellion. 198 00:16:18,936 --> 00:16:22,731 At pagkatapos ay masasabi nila sa dati nilang kasama, 199 00:16:23,273 --> 00:16:25,693 "Nandiyan ka at nandito ako 200 00:16:25,776 --> 00:16:28,445 hindi dahil sa mga racist policy. 201 00:16:29,154 --> 00:16:31,156 Nandiyan ka dahil mababa ka." 202 00:16:36,620 --> 00:16:39,456 Gusto nilang pagsamahin ang mga batang puti at may kulay 203 00:16:39,540 --> 00:16:41,709 para sa integrasyon ng mga lahi, 204 00:16:42,376 --> 00:16:46,505 at ang kalalabasan ay pinaghalong puti at Itim, mulatto, 205 00:16:46,588 --> 00:16:48,882 mababang uri ng mga tao! 206 00:16:48,966 --> 00:16:52,011 Masisira ang parehong lahi sa gusto nilang mangyari. 207 00:16:52,594 --> 00:16:56,432 Ang America ay binuo ng mga puting Kristiyano 208 00:16:56,515 --> 00:16:59,685 at para sa mga puting Kristiyano ng bansang ito! 209 00:17:02,563 --> 00:17:05,357 MGA PUTING NASYONALISTA, PLANO ANG DALAWANG RALLY SA TENNESSEE 210 00:17:05,441 --> 00:17:07,818 Hindi lang ito tungkol sa pagpapahalaga, 211 00:17:07,901 --> 00:17:11,613 tungkol din ito sa pambansang kaligtasan. 212 00:17:11,697 --> 00:17:13,907 Wala tayong ibang magagawa. 213 00:17:15,659 --> 00:17:18,704 Kung tuturuan natin ang mga anak nating magalit sa America, 214 00:17:18,787 --> 00:17:22,541 wala nang matitira para ipagtanggol ang bandila natin, 215 00:17:22,624 --> 00:17:26,086 o ang ating dakilang bansa at ang kalayaan nito. 216 00:17:26,962 --> 00:17:28,380 MAHALAGA ANG BUHAY NG MGA PUTI 217 00:17:28,464 --> 00:17:30,924 Ito ang simula ng paniniwala 218 00:17:31,008 --> 00:17:35,137 na ang pagiging puti ay benepisyo, pribilehiyo, 219 00:17:35,220 --> 00:17:39,516 katayuan sa buhay na dapat gustuhin ng mga puti 220 00:17:39,600 --> 00:17:42,144 na ikasasama naman ng mga Itim. 221 00:17:46,273 --> 00:17:48,233 -Ang mga puti… -Ang mga puti… 222 00:17:48,317 --> 00:17:49,735 Patas na karapatan sa mga puti. 223 00:17:49,818 --> 00:17:51,695 Lahat ng ito ay sa puti. 224 00:17:51,779 --> 00:17:53,530 Ang puti, sino pa ba? 225 00:17:53,614 --> 00:17:54,698 Maraming puti… 226 00:17:54,782 --> 00:17:57,659 Puti kami, at ipinagmamalaki namin ito. 227 00:17:57,743 --> 00:17:58,786 Puti ako! 228 00:18:03,040 --> 00:18:06,960 Ang pagiging puti ay ang paniniwala 229 00:18:07,044 --> 00:18:12,674 kung sino ang may karapatan sa ilang pribilehiyo sa lipunan. 230 00:18:15,052 --> 00:18:18,972 Sa pagiging puti, maiiwasan mo ang mapunta sa laylayan kahit mahirap ka, 231 00:18:19,056 --> 00:18:21,767 kahit wala kang pera, kahit wala kang pag-aari. 232 00:18:22,684 --> 00:18:28,482 Naging mahalagang bahagi ito ng white American identity. 233 00:18:31,693 --> 00:18:35,739 May isang bagay na alam mong meron ka na higit kaysa sa ibang tao. 234 00:18:37,032 --> 00:18:39,493 Dati, kung Polish ka at pumunta ka rito, 235 00:18:39,576 --> 00:18:41,120 hindi ka puti, Polish ka. 236 00:18:41,203 --> 00:18:44,456 Kung Italian ka at pumunta rito, di ka puti, Italian ka. 237 00:18:45,833 --> 00:18:47,543 Pero di nagtagal, 238 00:18:48,335 --> 00:18:49,670 naisip ng mga tao, "Teka." 239 00:18:49,753 --> 00:18:53,799 "Kung magsasama-sama tayong mga puti, 240 00:18:54,967 --> 00:18:57,052 mapoprotektahan natin ang mga interes natin 241 00:18:57,136 --> 00:18:59,805 at walang kahit sino'ng makakakuha ng lakas natin." 242 00:19:04,226 --> 00:19:06,019 Ang ginagawa ng pagiging puti, 243 00:19:06,520 --> 00:19:07,938 binubulag sila nito 244 00:19:08,021 --> 00:19:09,982 para di nila makita ang tunay na magnanakaw. 245 00:19:10,566 --> 00:19:12,651 Ang mga taong nakikinabang dito 246 00:19:12,734 --> 00:19:17,656 ay maliit na grupo ng mayayaman at piling mga puti 247 00:19:17,739 --> 00:19:22,119 na patuloy na nadadagdagan ang kayamanan at kapangyarihan 248 00:19:22,202 --> 00:19:24,371 gamit ang lakas ng lahat ng tao. 249 00:19:28,584 --> 00:19:30,502 Pakinggan n'yo kami! 250 00:19:30,586 --> 00:19:33,046 May mga puting nahihirapan sa buhay, 251 00:19:34,131 --> 00:19:36,258 at ang tingin nilang pinagmulan ng hirap nila… 252 00:19:36,341 --> 00:19:37,551 MGA SOUTHERN, MAHALAGA! 253 00:19:37,634 --> 00:19:39,303 …ay mga taong di nila kauri. 254 00:19:39,928 --> 00:19:42,639 Mga Negro, perwisyo! 255 00:19:42,723 --> 00:19:45,309 Di namin kailangan ng tagalabas para tumulong sa amin. 256 00:19:45,392 --> 00:19:49,354 Ilang taon na kami rito, maayos kami, at patuloy na magiging maayos. 257 00:19:49,438 --> 00:19:51,148 Basta puti kami, tapos. 258 00:19:51,231 --> 00:19:56,778 Hindi n'yo kami mapapalitan! 259 00:19:56,862 --> 00:20:00,282 Di totoo ang lahi. Di pa ito napatunayan ng science. 260 00:20:00,365 --> 00:20:03,744 Di mate-trace ang lahi ng tao sa DNA, 261 00:20:03,827 --> 00:20:07,456 pero napakalaki ng epekto nito sa lipunan 262 00:20:07,539 --> 00:20:10,250 dahil sa mga naniwala sa gawa-gawang kuwento. 263 00:20:13,295 --> 00:20:18,091 Sa tingin mo makakaapekto sa komunidad kung may pamilyang Negro na lilipat dito? 264 00:20:18,175 --> 00:20:20,719 'Yong ilan kasi sa kanila, madudumi. 265 00:20:20,802 --> 00:20:24,264 Pero ayos lang sa akin kung malinis sila sa lugar natin. 266 00:20:24,348 --> 00:20:26,892 Depende sa klase ng Negro. 267 00:20:26,975 --> 00:20:29,811 Kung tulad sila ng Negro na nagtatrabaho sa akin, 268 00:20:29,895 --> 00:20:34,816 isang mabuting babae na ipinagmamalaki ang pagiging Negro, ang lahi niya, 269 00:20:34,900 --> 00:20:36,235 malinis at masipag, 270 00:20:36,318 --> 00:20:37,569 ayos lang sa akin. 271 00:20:40,948 --> 00:20:44,993 May pansamantalang premyo 272 00:20:46,203 --> 00:20:49,581 na gustong-gustong ipakita sa atin ng mga puti. 273 00:20:51,166 --> 00:20:55,295 Ang pansamantalang premyo ng pagtanggap, ng pag-angat. 274 00:20:55,963 --> 00:20:59,800 Kung mag-aaral ka sa magandang school, magsasalita ng tamang English, 275 00:20:59,883 --> 00:21:01,885 kung aayusin mo ang kilos mo, 276 00:21:01,969 --> 00:21:04,388 at kung magsasabi ka ng totoo, pero di lahat ng totoo 277 00:21:04,471 --> 00:21:06,765 para di maasiwa ang mga puti. 278 00:21:09,226 --> 00:21:12,187 Kung ikaw ang tamang klase ng Negro. 279 00:21:14,231 --> 00:21:18,485 ANG GAWA-GAWANG KUWENTO NG ASIMILASYON 280 00:21:18,568 --> 00:21:20,112 Ganito kasi 'yon. 281 00:21:20,195 --> 00:21:23,949 Ipinagmamalaki namin ang pagiging Itim at ang pinagmulan namin. 282 00:21:24,032 --> 00:21:28,453 Pero di tinatanggap ng puting America na lipunan ito ng maraming lahi. 283 00:21:28,537 --> 00:21:31,123 Ang tingin nila sa America ay puti, 284 00:21:31,206 --> 00:21:35,752 kaya kami ang target ng mga propaganda para kumbinsihin kami 285 00:21:35,836 --> 00:21:39,047 na dapat maging puti kami bago nila kami tanggapin. 286 00:21:40,632 --> 00:21:41,633 Walang ibang paraan. 287 00:21:41,717 --> 00:21:46,221 Di ako puwedeng mag-isip bilang African, o Irish, o Norwegian. 288 00:21:46,305 --> 00:21:49,641 Kailangan kong mag-isip sa loob ng istraktura, 289 00:21:49,725 --> 00:21:52,227 ng lipunang ginagalawan ko, lipunang puti. 290 00:21:52,311 --> 00:21:54,521 Naaasiwa ka ba pag tinawag kang African-American? 291 00:21:54,604 --> 00:21:56,523 Oo, kasi Cablinasian ako. 292 00:21:56,606 --> 00:21:57,607 Cablinasian? 293 00:21:59,776 --> 00:22:03,030 Problema ang mga assimilationist idea 294 00:22:03,113 --> 00:22:05,073 dahil mapipilitan kang magbago 295 00:22:05,157 --> 00:22:09,619 sa isang bagay na aprubado sa mga puti, 296 00:22:09,703 --> 00:22:11,621 'yong di matatakot ang mga puti, 297 00:22:11,705 --> 00:22:15,042 'yong ligtas ang pakiramdam ng mga puti. 298 00:22:15,876 --> 00:22:19,212 "Ba't di ka na lang maging puti?" Makibagay ka na lang. 299 00:22:20,255 --> 00:22:23,717 Kung Itim ka at namumuhay sa modernong panahon, 300 00:22:23,800 --> 00:22:26,219 naranasan mo na ring mag-code switch. 301 00:22:26,303 --> 00:22:29,181 Uy, bata, ito ang payo ko sa 'yo. 302 00:22:29,264 --> 00:22:30,682 Gamitin mo ang puting boses mo. 303 00:22:30,766 --> 00:22:33,894 -Wala ako no'n. -Ano ka ba? Alam mo ang sinasabi ko. 304 00:22:33,977 --> 00:22:37,230 May puting boses ka, gamitin mo. 305 00:22:38,065 --> 00:22:39,691 Tinuturuan lang naman kita. 306 00:22:43,737 --> 00:22:46,406 Naniniwala pa rin ang mga assimilationist 307 00:22:46,490 --> 00:22:48,575 na dapat magbago ang racialized group. 308 00:22:48,658 --> 00:22:50,160 "Dapat magsumikap, 309 00:22:50,243 --> 00:22:52,037 pahalagahan ang edukasyon, 310 00:22:52,120 --> 00:22:53,997 mas alagaan ang kalusugan." 311 00:22:56,416 --> 00:22:59,378 Ibang klaseng pagdidiin ito ng kababaan, 312 00:22:59,461 --> 00:23:01,838 na walang halaga ang maibibigay n'yo. 313 00:23:01,922 --> 00:23:03,673 Kailangan n'yong makibagay, 314 00:23:03,757 --> 00:23:07,052 o kailangan nating mag-isip ng ibang sistema 315 00:23:07,135 --> 00:23:09,513 para matugunan ang problema n'yo. 316 00:23:09,596 --> 00:23:11,473 Sinabihan ang isang estudyante 317 00:23:11,556 --> 00:23:15,519 na di siya makakamartsa sa graduation o makakabalik sa klase 318 00:23:15,602 --> 00:23:17,521 kung naka-dreadlocks siya. 319 00:23:19,147 --> 00:23:22,651 May elemento ng pagiging progresibo do'n. 320 00:23:22,734 --> 00:23:24,653 Naniniwala kang kayang magbago ng tao. 321 00:23:24,736 --> 00:23:27,614 -Dapat di lawlaw ang pantalon. -Di nakalawlaw? 322 00:23:27,697 --> 00:23:30,534 Kasama mo ang nanay mo, ang lola mo. 323 00:23:30,617 --> 00:23:34,329 Umayos ka at rumespeto ka sa ibang tao. 324 00:23:34,413 --> 00:23:35,789 MAS HIGIT PA TAYO RITO! 325 00:23:35,872 --> 00:23:37,332 Bigyang-pansin mo, 326 00:23:37,416 --> 00:23:42,170 at isipin mo ang katanggap-tanggap na pag-uugali ayon sa kasaysayan. 327 00:23:42,254 --> 00:23:43,755 AYUSIN ANG SARILI 328 00:23:43,839 --> 00:23:46,091 'Yan ang paulit-ulit nating naririnig, 329 00:23:46,174 --> 00:23:47,759 kahit 2021 pa 'yan 330 00:23:47,843 --> 00:23:49,553 o 1821. 331 00:23:49,636 --> 00:23:51,346 NATATAKPAN ANG ITIM 332 00:23:51,430 --> 00:23:55,392 May isang bagay sa 'yo, puwedeng sa katawan mo o sa kultura mo, 333 00:23:55,475 --> 00:23:58,103 na gumagawa ng pagkakaibang nakikita namin. 334 00:23:58,186 --> 00:24:01,022 Sino'ng nagturo sa inyong ayawan ang buhok n'yo? 335 00:24:01,690 --> 00:24:04,484 Sino'ng nagturong ayawan ang kulay ng balat n'yo 336 00:24:04,568 --> 00:24:08,613 kaya nagpapaputi kayo para matulad sa mga puti? 337 00:24:09,573 --> 00:24:13,910 Sino'ng nagturo sa inyong ayawan ang hugis ng ilong at labi n'yo? 338 00:24:14,494 --> 00:24:19,666 Sino'ng nagturo sa inyong ayawan ang sarili n'yo mula ulo hanggang paa? 339 00:24:24,379 --> 00:24:25,755 Noong 18th century, 340 00:24:25,839 --> 00:24:29,551 pinagtatalunan ng mga European at American philosopher 341 00:24:29,634 --> 00:24:32,053 na dapat nagtatrabaho lang ang mga Itim. 342 00:24:33,972 --> 00:24:36,141 Na ang mga katawan nila ay para lang 343 00:24:36,224 --> 00:24:37,976 sa mabibigat na trabaho, 344 00:24:38,477 --> 00:24:44,065 dahil ang pinakamataas na uri ng tao ay European, 345 00:24:44,608 --> 00:24:48,153 at ang pinakamababa ay African. 346 00:24:49,946 --> 00:24:55,243 Na ang tanging lugar kung saan nagaganap ang art at mataas na pag-iisip 347 00:24:55,327 --> 00:24:59,206 ay sa Europe lang o sa mga taong may lahing European. 348 00:25:01,208 --> 00:25:06,296 Sanay na sanay na sila sa mga kuwento nila tungkol sa mga Itim 349 00:25:06,379 --> 00:25:09,257 kaya hindi sila makapaniwala 350 00:25:09,341 --> 00:25:13,386 na kayang gumawa ng art ng babaeng Itim. 351 00:25:33,532 --> 00:25:38,787 Ako na bata pa sa buhay, dahil sa kalupitan ng kapalaran 352 00:25:39,579 --> 00:25:44,000 Ay inagaw sa maganda at masayang lupain ng Africa 353 00:25:46,378 --> 00:25:49,548 Anong sakit pa ang dapat idulot, 354 00:25:49,631 --> 00:25:53,260 Anong kalungkutan ang nasa dibdib ng aking mga magulang? 355 00:26:01,518 --> 00:26:04,187 TULA NI PHILLIS, ISANG BATANG NEGRO, SA BOSTON 356 00:26:04,271 --> 00:26:09,317 Si Phillis Wheatley ang unang babaeng Itim 357 00:26:09,401 --> 00:26:12,070 na nag-publish ng libro ng mga tula 358 00:26:12,696 --> 00:26:14,239 sa North America. 359 00:26:16,366 --> 00:26:19,536 Ikinagulat ito ng lahat. 360 00:26:20,203 --> 00:26:24,749 Niyanig nito ang mga paniniwala tungkol sa mga African 361 00:26:24,833 --> 00:26:28,503 at sa kakayahang intelektuwal nila. 362 00:26:28,587 --> 00:26:31,256 MGA TULA SA IBA'T IBANG PAKSA, RELIHIYON AT MORAL 363 00:26:31,339 --> 00:26:33,925 May kung ano sa mga tula, 364 00:26:34,509 --> 00:26:36,761 na isang fine art, 365 00:26:36,845 --> 00:26:41,725 na nangangahulugang nakakaranas ang mga African ng mga emosyon, 366 00:26:41,808 --> 00:26:44,102 hindi lang sa maliliit na bagay. 367 00:26:48,064 --> 00:26:50,525 Pero siyempre may ilang mga tao 368 00:26:50,609 --> 00:26:54,696 na nagsasabing, "Imposibleng isinulat 'yan ng Itim na batang babae. 369 00:26:54,779 --> 00:26:57,699 Kalokohan 'yan, imposible." 370 00:26:58,533 --> 00:26:59,826 At bilang resulta, 371 00:26:59,909 --> 00:27:06,458 nag-imbestiga ang isang grupo ng mga kilalang puting lalaki sa Boston. 372 00:27:07,042 --> 00:27:10,754 At kinuwestiyon nila si Phillis Wheatley 373 00:27:11,296 --> 00:27:16,718 para makasigurado kung siya nga ang nagsulat ng mga tula. 374 00:27:41,910 --> 00:27:45,830 Sa interogasyong 'yon, hiniling sa kanyang patunayan niya 375 00:27:45,914 --> 00:27:49,334 na higit pa siya sa inaakala ng mga puting lalaking ito, 376 00:27:49,417 --> 00:27:53,004 na Itim na babae "lang", alipin "lang". 377 00:27:55,924 --> 00:27:59,469 Isa itong halimbawa na kailangang patuloy na patunayan 378 00:27:59,552 --> 00:28:01,763 ng mga Itim na babae ang halaga nila, 379 00:28:02,263 --> 00:28:05,308 pero nagbibigay din ito ng pag-aakala 380 00:28:05,392 --> 00:28:07,519 na may karapatan ang mga puti 381 00:28:07,602 --> 00:28:09,771 na hilingin sa 'yo na patunayan ang halaga mo. 382 00:28:14,234 --> 00:28:15,485 Bawat babaeng Itim 383 00:28:15,568 --> 00:28:19,030 ay nakaranas maging isang Phillis Wheatley. 384 00:28:27,580 --> 00:28:32,419 Ang pinakamasakit ay 'yong sinabi ng kasamahan ko. 385 00:28:33,211 --> 00:28:37,507 Sabi niya, "Minsan nag-aalala ako sa 'yo 386 00:28:38,007 --> 00:28:39,759 kapag nagsasalita ka. 387 00:28:42,011 --> 00:28:45,390 Para ka kasing ignorante… 388 00:28:47,517 --> 00:28:49,644 at African-American ka, 389 00:28:49,728 --> 00:28:55,984 kaya ayokong mag-isip ang mga tao sa 'yo." 390 00:28:58,403 --> 00:28:59,320 Ang sagot ko, 391 00:29:00,405 --> 00:29:04,367 "Ito ang sasabihin ko sa 'yo…" May halong mura pa 'yon. 392 00:29:05,577 --> 00:29:10,874 "Kung may mag-eexpose man sa akin…" May halong mura pa rin 'yon. 393 00:29:10,957 --> 00:29:14,961 "…ang gagawin ko, susupalpalin ko sila ng resume ko." 394 00:29:19,132 --> 00:29:21,259 Kaming mga nakalagda rito, 395 00:29:21,342 --> 00:29:22,927 ay tinitiyak sa mundo 396 00:29:23,011 --> 00:29:25,847 na ang mga tula sa susunod na pahina, 397 00:29:25,930 --> 00:29:29,392 gaya ng pinaniniwalaan namin, ay isinulat ni Phillis, 398 00:29:29,476 --> 00:29:31,269 isang batang babaeng Negro, 399 00:29:31,352 --> 00:29:33,521 na ilang taon lang ang nakalipas 400 00:29:33,605 --> 00:29:37,233 ay nagdala ng di sibilisadong barbaro mula sa Africa. 401 00:29:49,788 --> 00:29:54,042 Kung titingnan natin ang mga tula ni Phillis Wheatley, 402 00:29:55,376 --> 00:29:57,045 nilalabanan niya… 403 00:29:57,128 --> 00:29:59,255 MULING NABAGO ANG MUKHA NG KALIKASAN 404 00:29:59,339 --> 00:30:01,966 …ang pagtrato na mas mababa siya. 405 00:30:03,301 --> 00:30:06,888 NA MUKHA PA RING MAAYOS, PATAS, AT MABUTI 406 00:30:06,971 --> 00:30:11,392 Iniisip niya na walang mali sa kanya. 407 00:30:16,439 --> 00:30:19,734 Napakadelikado ng ginagawa ni Phillis Wheatley. 408 00:30:20,735 --> 00:30:24,072 Nakataya ang buong colonial economy dito. 409 00:30:24,989 --> 00:30:27,784 Ang kailangan nito ay Black labor. 410 00:30:27,867 --> 00:30:31,037 Di nito kailangan at di nito gusto ang Black art. 411 00:30:33,081 --> 00:30:36,668 Kung tatanggapin natin na kayang gumawa ng art ng mga babaeng Itim, 412 00:30:37,544 --> 00:30:40,171 ano pa ang dapat nating tanggapin? 413 00:31:17,500 --> 00:31:20,628 "Ikaw na babaeng misteryosong nagmula 414 00:31:20,712 --> 00:31:22,922 Sa mga ulap at mga bituka 415 00:31:23,006 --> 00:31:26,801 Mga tabing-ilog, mga tuhod, mga ugat at sa abot-tanaw 416 00:31:26,885 --> 00:31:29,220 mga dilang may pilikmata 417 00:31:29,304 --> 00:31:31,347 Mainit ka sa lalamunan ko 418 00:31:31,431 --> 00:31:35,018 Nilalakad ko ang yapak mo, kumakanta Nandito ka, nandoon ka 419 00:31:35,101 --> 00:31:36,895 Hindi ka mawawala 420 00:31:41,399 --> 00:31:44,027 Kilala kita matamis na paruparo 421 00:31:44,527 --> 00:31:46,571 Ang mga labi mong lasang dagat 422 00:31:46,654 --> 00:31:48,740 Ang mga taon na puno ng kasaysayan 423 00:31:48,823 --> 00:31:50,825 Asahan ang liwanag 424 00:31:50,909 --> 00:31:52,702 Ang mga kamay mong makirot 425 00:31:52,785 --> 00:31:54,329 Bumagsak sa bagong dasal 426 00:31:54,412 --> 00:31:55,622 Hipuin ang makulay 427 00:31:55,705 --> 00:31:59,792 Na salamin kung saan inalay ng mga multo ang sarili sa dugong militar" 428 00:32:00,460 --> 00:32:03,463 Kung isasama natin ang awa sa lakas 429 00:32:03,546 --> 00:32:05,214 At ang lakas sa tama 430 00:32:05,757 --> 00:32:09,135 Magiging pamana natin ang pagmamahal 431 00:32:09,218 --> 00:32:12,597 At ang pagbabago na karapatan ng mga anak natin 432 00:32:13,181 --> 00:32:17,602 Kaya mag-iwan tayo ng bansa Na mas mabuti kaysa sa iniwan sa atin 433 00:32:17,685 --> 00:32:20,104 Bawat hininga mula sa aking dibdib 434 00:32:20,188 --> 00:32:23,691 Ibabangon natin ang sugatang mundong ito para maging kahanga-hanga 435 00:32:23,775 --> 00:32:27,153 Babangon tayo mula sa gintong mga burol sa kanluran 436 00:32:27,236 --> 00:32:29,614 Babangon tayo mula sa hangin ng hilagang-silangan 437 00:32:29,697 --> 00:32:32,325 Kung saan nagkaroon ng rebolusyon ang ating mga ninuno 438 00:32:32,408 --> 00:32:36,412 Babangon tayo mula sa mga lungsod na may lawa ng Midwestern states 439 00:32:36,496 --> 00:32:38,373 Babangon mula sa sikat ng araw ng Timog 440 00:32:38,456 --> 00:32:39,666 Itatayo nating muli 441 00:32:39,749 --> 00:32:42,585 Pitumpung taon sa mundo ng mga tao na ito 442 00:32:43,670 --> 00:32:47,006 "Bata" ang tawag sa akin ng batang pinagtatrabahuhan ko 443 00:32:48,383 --> 00:32:51,135 Sabi ko, "Ha! Ha! Ha! Opo, ma'am!" 444 00:32:52,178 --> 00:32:53,429 Para sa trabaho 445 00:32:54,347 --> 00:32:57,141 Ayokong yumuko at dukha para bumigay 446 00:32:57,850 --> 00:32:58,726 Kaya 447 00:32:59,769 --> 00:33:00,645 tumawa ako! 448 00:33:01,980 --> 00:33:03,898 Hanggang sa sumakit ang tiyan ko 449 00:33:04,607 --> 00:33:06,442 Kapag iniisip ko ang sarili ko 450 00:33:07,151 --> 00:33:09,904 Kaya akong patawanin ng mga magulang ko 451 00:33:10,697 --> 00:33:12,240 Tawang-tawa ako 452 00:33:13,241 --> 00:33:14,826 Halos ikamatay ko 453 00:33:15,827 --> 00:33:18,830 Parang nagsisinungaling sila sa mga kuwento nila 454 00:33:20,123 --> 00:33:22,917 Sila ang nagtanim pero balat ang kanilang kinain 455 00:33:24,544 --> 00:33:25,378 Tumawa ako 456 00:33:27,714 --> 00:33:29,173 Hanggang sa maiyak ako 457 00:33:30,174 --> 00:33:31,801 Kapag iniisip ko ang sarili ko 458 00:33:32,385 --> 00:33:36,597 Maaari at tiyak na nagmula ito sa buhay sa bingit ng kamatayan 459 00:33:37,181 --> 00:33:39,100 Ito ang bumuhay sa lahi ko 460 00:33:39,183 --> 00:33:40,852 Ang pagsusuot ng maskara! 461 00:34:05,668 --> 00:34:08,755 Kapag inisip natin ang white supremacy, 462 00:34:08,838 --> 00:34:11,132 kapag inisip natin ang racism, 463 00:34:11,215 --> 00:34:13,176 kapag nalantad na ang totoo, 464 00:34:13,259 --> 00:34:15,386 makikita mo ang dumi. 465 00:34:21,350 --> 00:34:25,396 May gawa-gawang kuwento tungkol sa pagkakatatag ng bansang ito. 466 00:34:27,940 --> 00:34:30,485 Gustong burahin ng mga tao 467 00:34:30,568 --> 00:34:33,446 ang totoong kasaysayan ng America. 468 00:34:33,529 --> 00:34:35,323 UMALIPIN SA HUMIGIT-KUMULANG 100+ TAO 469 00:34:35,406 --> 00:34:37,283 UMALIPIN SA HUMIGIT-KUMULANG 178 TAO 470 00:34:37,366 --> 00:34:40,286 Nakatatak na ang white supremacy 471 00:34:40,995 --> 00:34:44,123 sa bansang ito mula nang itatag ito. 472 00:34:44,791 --> 00:34:48,920 THOMAS JEFFERSON UMALIPIN SA HUMIGIT-KUMULANG 600+ TAO 473 00:34:50,088 --> 00:34:52,340 Gusto mong pag-usapan si Thomas Jefferson? 474 00:34:52,423 --> 00:34:53,591 Sige. 475 00:34:53,674 --> 00:34:55,676 Thomas "Contradiction" Jefferson. 476 00:34:56,427 --> 00:34:59,055 Sa iilang tao lang ako galit na galit. 477 00:35:01,974 --> 00:35:03,184 Si Thomas Je… 478 00:35:04,143 --> 00:35:05,686 Si Thomas Jefferson… 479 00:35:09,482 --> 00:35:11,275 Ipokrito ang taong 'yon. 480 00:35:12,527 --> 00:35:14,654 Alam na alam niya ang mga kalupitan… 481 00:35:14,737 --> 00:35:16,405 ANG PAGBUWAG NG PANG-AALIPIN 482 00:35:16,489 --> 00:35:18,366 …na nangyayari sa pang-aalipin, 483 00:35:19,117 --> 00:35:23,621 pero ayaw niyang bitawan ang harang dahil sa ginawa ng pang-aalipin… 484 00:35:25,623 --> 00:35:26,666 sa kanya. 485 00:35:27,542 --> 00:35:28,501 Sa isang banda, 486 00:35:29,627 --> 00:35:32,046 tutol siya sa pang-aalipin. 487 00:35:33,089 --> 00:35:36,342 Pero sa kabilang banda, tutol din siya sa pagbuwag nito. 488 00:35:37,593 --> 00:35:40,680 Kaya magsasalita siya laban sa pang-aalipin, 489 00:35:40,763 --> 00:35:42,765 lalo na no'ng nagsisimula siya. 490 00:35:43,641 --> 00:35:47,520 Pero magsasalita rin siya laban sa mga gustong wakasan ang pang-aalipin. 491 00:35:48,521 --> 00:35:53,401 Iyan ang kontradiksiyon na nasa sentro ng America. 492 00:35:54,652 --> 00:35:57,280 Ang sabi mo "kalayaan" pero nang-aalipin ka. 493 00:35:57,864 --> 00:36:00,950 Dapat kong isulat ang Declaration of Independence. 494 00:36:01,033 --> 00:36:03,828 Bilang mga bata, tinuruan tayong mahalin si Thomas Jefferson 495 00:36:03,911 --> 00:36:06,164 dahil sa mga ginawa niya sa bansa, 496 00:36:06,247 --> 00:36:07,748 pero kontrabida siya sa iba. 497 00:36:07,832 --> 00:36:08,833 Mr. Jefferson… 498 00:36:08,916 --> 00:36:11,210 Pag isang panig lang ang pinag-uusapan natin, 499 00:36:11,294 --> 00:36:12,920 nabubura ang pagiging kontrabida, 500 00:36:14,422 --> 00:36:17,341 kaya marami pa ring may gusto kay Thomas Jefferson. 501 00:36:18,676 --> 00:36:19,886 Ano'ng problema? 502 00:36:21,470 --> 00:36:23,139 Natatakot po ako. 503 00:36:24,140 --> 00:36:25,016 Saan? 504 00:36:27,810 --> 00:36:31,272 Ang paghahalo ng iba't ibang lahi ay kahihiyan, 505 00:36:31,355 --> 00:36:33,399 at walang sinumang nagmamahal sa bayan 506 00:36:33,482 --> 00:36:36,027 at nagmamahal sa kahusayan ng tao 507 00:36:36,110 --> 00:36:37,737 ang inosenteng papayag. 508 00:36:38,529 --> 00:36:41,199 At malaki ang paghadlang ko rito. 509 00:36:45,119 --> 00:36:47,371 Mababa ang tingin ni Thomas Jefferson 510 00:36:47,455 --> 00:36:50,291 sa mga babaeng Itim. 511 00:36:50,374 --> 00:36:52,960 Kesyo hindi raw sila maganda. 512 00:36:53,044 --> 00:36:56,047 Parang itinulad pa niya sa mga orangutan. 513 00:36:56,130 --> 00:36:57,965 Pero di niya tinigilan si Sally Hemings. 514 00:36:58,049 --> 00:37:00,009 Ilan ang anak niya sa babaeng 'yon? 515 00:37:00,509 --> 00:37:01,844 Patuloy niyang… 516 00:37:04,263 --> 00:37:05,097 ginahasa… 517 00:37:06,724 --> 00:37:09,393 si Sally Hemings, isang aliping teenager. 518 00:37:12,188 --> 00:37:13,856 'Yan si Thomas Jefferson. 519 00:37:14,357 --> 00:37:17,985 Sinusuportahan ang demokrasya, 520 00:37:18,861 --> 00:37:21,656 habang nagpaparami siya 521 00:37:22,657 --> 00:37:24,784 ng mga ari-arian para sa Monticello. 522 00:37:33,834 --> 00:37:36,170 Ang mga tulad ni Thomas Jefferson, 523 00:37:36,254 --> 00:37:38,005 sinabi nila na ang sexual violence 524 00:37:38,089 --> 00:37:39,840 na ginawa sa mga babaeng Itim 525 00:37:39,924 --> 00:37:41,801 ay hindi sexual violence. 526 00:37:53,980 --> 00:37:57,066 Isa sa matinding gawa-gawang kuwento tungkol sa mga babaeng Itim 527 00:37:57,149 --> 00:37:59,568 mula sa panahon ng pang-aalipin 528 00:37:59,652 --> 00:38:02,196 ay ang icon ng Black Jezebel. 529 00:38:03,114 --> 00:38:05,741 Babaeng Itim siya 530 00:38:05,825 --> 00:38:09,495 na di mapigilan ang pagkahilig sa sex. 531 00:38:09,578 --> 00:38:14,417 Likas sa kanya ang pagiging laging hypersexual 532 00:38:14,500 --> 00:38:16,544 at gusto niyang makipag-sex. 533 00:38:22,758 --> 00:38:25,469 Kung iisipin mo, sino'ng inaabsuwelto nito? 534 00:38:26,804 --> 00:38:31,767 Anong mga karanasan ang pinapalampas nito o binabalewala? 535 00:38:33,227 --> 00:38:37,273 Palusot ito sa panggagahasa ng mga puting lalaki 536 00:38:37,356 --> 00:38:39,650 sa mga aliping babae. 537 00:38:50,077 --> 00:38:53,080 Sa pagpapalabas na "wild" ang mga babaeng Itim, 538 00:38:53,164 --> 00:38:56,292 puwede nilang sabihing, "E, ginusto nila 'yon e. 539 00:38:56,917 --> 00:39:00,087 Sila ang lumapit sa akin, inakit ako." 540 00:39:03,883 --> 00:39:08,637 'Yan ang lagi nating nakikita sa American pop culture 541 00:39:08,721 --> 00:39:11,807 kaya parang nakasanayan na, 542 00:39:11,891 --> 00:39:14,810 kaya di ko alam kung alam ba ng mga nakaisip nito 543 00:39:14,894 --> 00:39:16,604 na 'yon ang ginagawa nila. 544 00:39:16,687 --> 00:39:21,233 Nakikita natin kung ano ang tingin ng mga tao sa babaeng Itim: "wild". 545 00:39:22,318 --> 00:39:25,321 Kung sa tingin mo na-harass ka, di puwede ang mixed signals, 546 00:39:25,404 --> 00:39:28,032 at sa tingin ko isa 'yon sa mga problema. 547 00:39:28,115 --> 00:39:30,951 Di lang ang kilos ng mga lalaki. Pati rin 'yong sa mga babae. 548 00:39:33,162 --> 00:39:35,539 GUSTO NG LABEL PARANG BATANG JEZEBEL SIYA 549 00:39:35,623 --> 00:39:37,166 SINAPIAN SIYA NI JEZEBEL 550 00:39:37,249 --> 00:39:39,627 UMAAKTING LANG SIYANG PARANG SI JEZEBEL 551 00:39:42,254 --> 00:39:43,923 Dapat nating maintindihan 552 00:39:44,006 --> 00:39:47,468 na kasama ang sexual violence sa karahasan ng pang-aalipin. 553 00:39:47,551 --> 00:39:49,136 Marahas ang pang-aalipin, 554 00:39:50,221 --> 00:39:52,431 at kasama ang sexual violence do'n. 555 00:39:53,265 --> 00:39:54,809 BIKTIMA NG MGA PUTING RAPIST 556 00:39:54,892 --> 00:39:57,269 PANGGAGAHASA SA INANG NEGRO BINALEWALA NG PULISYA 557 00:39:57,353 --> 00:39:59,271 PANGGAGAHASA SA BABAENG NEGRO, BINALEWALA 558 00:39:59,355 --> 00:40:02,108 Walang pahintulot, walang kakayahang tumanggi. 559 00:40:03,609 --> 00:40:08,114 Hindi ka magagahasa sa pang-aalipin. Ayon sa batas, hindi ka magagahasa. 560 00:40:10,116 --> 00:40:14,203 Napakaraming paraan kung paano inalipusta ang babaeng Itim 561 00:40:14,703 --> 00:40:19,583 kaya naiiba ang karanasan nila bilang mga inalipin, 562 00:40:19,667 --> 00:40:22,878 at iba rin ang pag-aaral sa mga naging paghihirap nila. 563 00:40:24,880 --> 00:40:29,051 Pinagtakpan ng mga puti ang pang-aabuso nila sa mga babaeng Itim, 564 00:40:29,885 --> 00:40:33,389 pero may isang babae na tumangging manahimik. 565 00:40:35,433 --> 00:40:39,478 Si Harriet Jacobs ang unang babaeng sumulat 566 00:40:39,562 --> 00:40:42,148 ng sarili niyang kuwento ng pang-aalipin. 567 00:40:42,815 --> 00:40:44,859 At isinulat niya ito sa paraang 568 00:40:45,609 --> 00:40:50,406 ipinapakita niya ang pinagdaanan ng mga Itim na inang inalipin. 569 00:40:50,489 --> 00:40:53,826 MGA PANGYAYARI SA BUHAY NG ISANG BATANG ALIPIN 570 00:40:53,909 --> 00:40:55,453 ISINULAT NG KANYANG SARILI 571 00:41:03,461 --> 00:41:04,378 Mambabasa, 572 00:41:05,463 --> 00:41:08,757 hindi ako gumuguhit ng likhang-isip na larawan ng mga tahanan sa Timog. 573 00:41:12,052 --> 00:41:14,430 Kakila-kilabot ang pang-aalipin sa mga lalaki, 574 00:41:14,513 --> 00:41:16,515 ngunit mas higit pa sa mga babae. 575 00:41:19,727 --> 00:41:23,481 May mga kamalian, paghihirap at kahihiyan ang mga babae 576 00:41:23,564 --> 00:41:25,316 na tanging sa kanila lamang. 577 00:41:39,538 --> 00:41:43,417 Laging pinapaalala ng amo ko na pagmamay-ari niya ako, 578 00:41:44,001 --> 00:41:47,004 at sumusumpa na kaya niya akong puwersahing 579 00:41:47,087 --> 00:41:48,297 sumunod sa kanya. 580 00:41:50,716 --> 00:41:53,886 Pinuno niya ang isip ko ng maruruming imahe 581 00:41:53,969 --> 00:41:56,847 na tanging isang halimaw lang ang makakaisip. 582 00:41:56,931 --> 00:41:58,849 Gawin mo ang inuutos ko. 583 00:42:05,022 --> 00:42:07,942 May lalaking 40 taon ang tanda sa akin 584 00:42:08,025 --> 00:42:11,695 na araw-araw nilalabag ang pinakasagradong utos ng kalikasan. 585 00:42:17,910 --> 00:42:20,162 Ang sabi niya ay pag-aari niya ako, 586 00:42:21,914 --> 00:42:24,959 na dapat akong sumunod sa kanya sa lahat ng bagay. 587 00:42:26,585 --> 00:42:29,630 Nag-alsa ang kaluluwa ko laban sa kalupitang ito. 588 00:42:30,839 --> 00:42:33,259 Pero saan ako lalapit para sa proteksyon? 589 00:42:41,308 --> 00:42:43,602 Itatago nila ako sa Snaky Swamp 590 00:42:44,436 --> 00:42:48,232 hanggang makapaghanda ng taguan ang Tiyo Phillip ko. 591 00:42:50,359 --> 00:42:53,237 Handa akong isugal ang lahat-lahat. 592 00:42:54,446 --> 00:42:55,739 At kung mabibigo ako… 593 00:42:58,284 --> 00:43:01,287 ano ang mangyayari sa akin at sa apat kong anak? 594 00:43:07,293 --> 00:43:10,421 Binigyan ako ng taguan sa bahay ng lola ko. 595 00:43:17,886 --> 00:43:21,974 Isang maliit na kubol na walang nakatira kundi mga daga at bubuwit. 596 00:43:26,145 --> 00:43:29,940 Hirap na hirap ako. Mas kailangan ko ng hangin kaysa liwanang. 597 00:43:31,984 --> 00:43:34,361 Pero di nawawala ang pangamba ko. 598 00:43:38,157 --> 00:43:40,284 Narinig ko ang boses ng mga anak ko. 599 00:43:44,538 --> 00:43:45,748 May saya 600 00:43:46,540 --> 00:43:48,626 at lungkot sa tunog. 601 00:43:50,377 --> 00:43:51,962 Umagos ang mga luha ko. 602 00:43:56,425 --> 00:44:01,096 Halos pitong taon akong nanirahan sa madilim na lunggang 'yon. 603 00:44:08,103 --> 00:44:10,939 Mambabasa, nagtatapos ang kuwento ko sa kalayaan. 604 00:44:17,821 --> 00:44:21,867 Hindi ko isinulat ang mga karanasan ko para mapansin ko. 605 00:44:25,496 --> 00:44:30,334 Mas makabubuti sana sa akin na manahimik na lang ako sa kasaysayan ko, 606 00:44:30,417 --> 00:44:32,753 pero gusto kong idagdag ang patotoo ko. 607 00:44:37,299 --> 00:44:40,678 Gusto kong mapukaw ang mga kababaihan ng Hilaga 608 00:44:40,761 --> 00:44:44,306 sa kondisyon ng dalawang milyong kababaihan sa Timog 609 00:44:44,807 --> 00:44:46,767 na nakagapos pa rin, 610 00:44:46,850 --> 00:44:48,644 dinaranas ang pagdurusa ko. 611 00:44:50,020 --> 00:44:52,064 Karamihan sa kanila ay mas malala pa. 612 00:44:52,606 --> 00:44:55,275 Gusto kong kumbinsihin ang mga tao ng malalayang estado 613 00:44:55,359 --> 00:44:57,444 kung ano talaga ang pang-aalipin. 614 00:45:08,872 --> 00:45:12,126 Ang nangingibabaw na kuwento ng pang-aalipin sa America 615 00:45:12,209 --> 00:45:14,378 ay 'yong hindi kasama ang babae. 616 00:45:14,878 --> 00:45:16,422 Si Harriet Jacobs ang una, 617 00:45:16,505 --> 00:45:18,257 at sa tingin ko walang… 618 00:45:18,841 --> 00:45:23,011 grupo ng mga babaeng Itim na magkukuwento ng karanansan nila 619 00:45:23,095 --> 00:45:28,225 kung hindi sinimulan ni Harriet Jacobs na pag-usapan ang mga bagay na 'yon, 620 00:45:28,308 --> 00:45:31,979 lalo na 'yong mga bagay na mahirap pag-usapan. 621 00:45:37,401 --> 00:45:40,154 Mahalaga ang kuwento ni Jacobs, 622 00:45:40,237 --> 00:45:42,072 dahil kung di niya sinabi 'yon, 623 00:45:42,656 --> 00:45:46,744 hindi natin maiintindihan kung paano nakapaloob 624 00:45:47,327 --> 00:45:49,621 ang sexual predation sa sistemang 'to 625 00:45:49,705 --> 00:45:51,707 na diumano'y tungkol sa trabaho. 626 00:45:52,875 --> 00:45:57,504 At ang akala ng mga historian, isinulat ito ng babaeng puti, 627 00:45:57,588 --> 00:46:00,758 ng abolitionist, kasi pakiramdam nila masyadong… 628 00:46:02,050 --> 00:46:05,888 madrama 'yong kuwento ng buhay niya, kaya parang di totoo. 629 00:46:07,306 --> 00:46:09,475 Ang mga babaeng tulad ni Harriet Jacobs, 630 00:46:09,558 --> 00:46:13,312 alam nilang sinusubukan silang tanggalin ng archive. 631 00:46:13,395 --> 00:46:17,357 Alam nilang hindi dapat ikuwento ang mga kuwento nila. 632 00:46:18,108 --> 00:46:20,110 Kaya kapag nagkuwento sila, 633 00:46:21,236 --> 00:46:23,906 mahalagang bigyang-pansin natin 'to. 634 00:46:23,989 --> 00:46:28,702 HUSTISYA ANG HILING NAMIN MABILIS AT WALANG KINIKILINGAN 635 00:46:28,786 --> 00:46:31,622 Ang pagkakaroon ng marahas na kapaligiran, 636 00:46:31,705 --> 00:46:34,374 meron man o walang physical contact, 637 00:46:34,458 --> 00:46:36,210 ay sexual harassment. 638 00:46:37,419 --> 00:46:41,173 Hindi ko maipaliwanag ang nararamdaman ko, kahit ngayon. 639 00:46:41,256 --> 00:46:43,008 Mahirap sabihin 640 00:46:43,091 --> 00:46:48,222 kung magagawa ko ba ito ngayon para ikuwento ang nangyari. 641 00:46:48,806 --> 00:46:50,682 Kahit kailan at kahit saan, 642 00:46:50,766 --> 00:46:53,185 bilang babaeng Itim, puwede akong makaranas ng racism, 643 00:46:53,268 --> 00:46:55,354 sexism, homophobia, classism, 644 00:46:55,437 --> 00:46:57,898 puwede akong ma-rape, saktan, sunugin nang buhay, 645 00:46:57,981 --> 00:47:00,192 at wala ni isa ang magtatanong 646 00:47:00,275 --> 00:47:02,528 sa pagkawala ko sa mundong ito 647 00:47:02,611 --> 00:47:05,823 dahil wala akong halaga, dahil babaeng Itim ako. 648 00:47:05,906 --> 00:47:08,784 Magkilos babae? Gusto mo maging bastos at sinungaling ako 649 00:47:08,867 --> 00:47:10,911 Tratuhing parang aso, alipustahin, ibenta 650 00:47:10,994 --> 00:47:13,038 Gawing parang trophy para irampa 651 00:47:13,121 --> 00:47:15,165 Gamitin ako para lang magkaanak 652 00:47:16,583 --> 00:47:19,753 Nagsimula sa simpleng damayan ng mga nakaligtas, 653 00:47:19,837 --> 00:47:21,880 ngayon ay naging sigaw na. 654 00:47:21,964 --> 00:47:23,674 HUSTISYA SA MGA BABAENG ITIM! 655 00:47:23,757 --> 00:47:28,679 Gusto lang nilang marinig sila, makita, at paniwalaan. 656 00:47:28,762 --> 00:47:30,430 MANIWALA SA MGA BABAENG ITIM 657 00:47:30,514 --> 00:47:33,684 Karapatan namin ang maayos na sistema, ng atensyon, 658 00:47:33,767 --> 00:47:35,936 karapatan namin ang pamunuan 659 00:47:36,019 --> 00:47:38,772 na haharapin ang problemang ito. 660 00:47:38,856 --> 00:47:40,440 Nandito ako 661 00:47:41,316 --> 00:47:45,028 bilang survivor ng sexual at domestic violence. 662 00:47:46,530 --> 00:47:48,907 Sa bandang huli, 663 00:47:49,449 --> 00:47:53,579 binili ang kalayaan ni Harriet Jacobs para sa kanya. 664 00:47:55,455 --> 00:47:58,083 At galit na galit si Harriet Jacobs 665 00:47:58,166 --> 00:48:00,460 na naibigay ang kalayaan niya 666 00:48:00,544 --> 00:48:04,131 dahil namagitan ang mga puting abolitionist. 667 00:48:10,053 --> 00:48:14,099 Madalas kapag pinag-uusapan ang mga abolitionist sa klase ko, 668 00:48:14,683 --> 00:48:17,060 ang iniisip nila mababait na puti 669 00:48:17,144 --> 00:48:19,438 na gumawa ng malaking sakripisyo, 670 00:48:19,521 --> 00:48:21,189 at hindi naman sila mali. 671 00:48:21,982 --> 00:48:26,570 Pero pag naiisip ko ang mga abolitionist, naiisip ko ang mga Itim 672 00:48:26,653 --> 00:48:29,781 na matatapang at gumawa ng mga kahanga-hangang bagay. 673 00:48:33,076 --> 00:48:36,038 Tingin ko sila ang sentro ng kilusan, 674 00:48:36,121 --> 00:48:39,249 at 'yong mga white allyship at white abolitionists, 675 00:48:39,333 --> 00:48:40,626 sa gilid lang sila. 676 00:48:43,211 --> 00:48:46,757 Sa kasamaang-palad, di nakikinig ang mga tao sa mga minority 677 00:48:46,840 --> 00:48:48,592 hangga't walang majority figure 678 00:48:48,675 --> 00:48:50,677 na magsasalita para sa kanila o kasama nila. 679 00:48:50,761 --> 00:48:54,640 Kaya kailangan ng mga puting abolitionist. Pero problema pa rin sila. 680 00:48:54,723 --> 00:49:00,228 MGA NANGUNA SA KALAYAAN 681 00:49:00,312 --> 00:49:03,941 May ilang puting abolitionist na ang paraan ng pag-iisip nila, 682 00:49:04,483 --> 00:49:06,234 "Oo, mali ang pang-aalipin, 683 00:49:06,318 --> 00:49:09,488 pero pakiramdam ko rin di ko kapantay ang mga Itim." 684 00:49:11,156 --> 00:49:13,700 Kahit na hindi na kayo alipin, 685 00:49:13,784 --> 00:49:18,288 malayo pa kayong maging kapantay ng puting lahi. 686 00:49:19,039 --> 00:49:20,999 Kung tama man ito o mali, 687 00:49:21,833 --> 00:49:23,710 ayaw ko nang pag-usapan. 688 00:49:25,462 --> 00:49:29,758 May paniniwala tayo na si Lincoln ang dakilang tagapagligtas. 689 00:49:29,841 --> 00:49:31,385 Abraham Lincoln! 690 00:49:32,552 --> 00:49:34,846 Dahil tinapos niya ang pang-aalipin, 691 00:49:35,889 --> 00:49:37,432 tinitingala siya ng mga tao. 692 00:49:38,350 --> 00:49:42,521 Unang beses na maghaharap ang dalawang African-American quarterback. 693 00:49:42,604 --> 00:49:46,191 Tamang-tama, February 12, birthday ni Abe Lincoln. 694 00:49:46,274 --> 00:49:50,529 Pero kung makakausap mo si Lincoln noong 19th century, 695 00:49:50,612 --> 00:49:53,407 masasabi mo siguro, "Simpleng racist ang taong 'to." 696 00:49:54,616 --> 00:49:57,411 Ako, gaya ng ibang tao, 697 00:49:57,911 --> 00:50:03,166 ay pabor na italaga ang mataas na posisyon sa puting lahi. 698 00:50:04,626 --> 00:50:07,629 Madalas pinapalabas na siya ang nakakita 699 00:50:07,713 --> 00:50:11,466 ng mga mali sa pang-aalipin, pero linawin lang natin, 700 00:50:12,050 --> 00:50:15,178 kontra lang siya sa pang-aalipin dahil pakiramdam niya 701 00:50:15,262 --> 00:50:18,390 makikinabang ang ekonomiya sa paglayo sa pang-aalipin. 702 00:50:20,100 --> 00:50:22,185 Tingnan natin lahat ng sinabi niya, 703 00:50:22,269 --> 00:50:24,479 di lang sa Emancipation Proclamation. 704 00:50:25,230 --> 00:50:31,111 Kung gagawin natin 'yan, malalaman natin na nakakalitong tao si Abraham Lincoln, 705 00:50:31,194 --> 00:50:34,156 at lalo na sa kasaysayan ng mga Itim sa America. 706 00:50:34,239 --> 00:50:37,534 Kalahating Abraham Lincoln ako, kaya… 707 00:50:37,617 --> 00:50:39,828 Kaya dapat lumuhod ako dahil sa utang na loob? 708 00:50:39,911 --> 00:50:40,829 Di naman, pero… 709 00:50:41,580 --> 00:50:46,084 Madalas ay sa mga puting lalaki nakasentro ang kasaysayan 710 00:50:46,168 --> 00:50:49,504 at ginawa sila na parang Great White Hope. 711 00:50:49,588 --> 00:50:52,340 Sila ang tagapagligtas. 712 00:50:53,425 --> 00:50:57,095 Problema ito dahil ninanakaw nito ang mga nagawa ng mga Itim, 713 00:50:57,179 --> 00:51:02,142 ninanakaw nito lahat ng kontribusyon na ibinigay nila sa kilusan. 714 00:51:03,727 --> 00:51:08,815 ANG GAWA-GAWANG KUWENTO NG WHITE SAVIOR 715 00:51:08,899 --> 00:51:11,735 Sa huling 18 taon, bumisita ako sa mga lugar 716 00:51:11,818 --> 00:51:15,113 kung saan di kanais-nais ang pang-araw-araw na pamumuhay, 717 00:51:15,197 --> 00:51:17,741 at ang mga bata ang laging kawawa. 718 00:51:17,824 --> 00:51:20,243 Marami akong nagawa para sa mga Black American 719 00:51:20,327 --> 00:51:21,995 kaysa sa iba. 720 00:51:22,079 --> 00:51:27,125 Puwera lang kay Abraham Lincoln. Walang makakapantay sa kanya. 721 00:51:27,209 --> 00:51:29,169 Niligtas kita ngayong gabi. 722 00:51:29,252 --> 00:51:31,463 Baka puwedeng magpasalamat ka naman. 723 00:51:31,963 --> 00:51:33,048 KAMI ANG BAHALA 724 00:51:33,131 --> 00:51:37,260 Itong white savior na paniniwala, sa katunayan, 725 00:51:38,637 --> 00:51:39,721 katulad din ito 726 00:51:40,680 --> 00:51:42,557 ng white supremacy. 727 00:51:44,017 --> 00:51:47,104 Kung maghahari ang pagiging puti, 728 00:51:47,896 --> 00:51:52,275 kung ang lahat ng kapangyarihan ay nakasalalay sa mga puti, 729 00:51:53,318 --> 00:51:56,363 ang kapangyarihang magligtas ay nakasalalay din sa mga puti. 730 00:51:56,446 --> 00:51:59,324 White teacher ka sa Black school… 731 00:51:59,407 --> 00:52:01,910 Di ako si Hilary Swank sa Freedom Writers. 732 00:52:01,993 --> 00:52:04,287 Si Hilary Swank ka sa Freedom Writers. 733 00:52:04,371 --> 00:52:07,124 Marami tayong nakikitang ganito. 734 00:52:08,125 --> 00:52:10,752 May makikita kang mga litratong nila 735 00:52:10,836 --> 00:52:15,715 na pumupunta sa bansa na halos puro Itim ang tao, 736 00:52:15,799 --> 00:52:17,509 may kargang batang Itim, 737 00:52:17,592 --> 00:52:20,554 at ito na ang pagkakataon nila para ipakita na, 738 00:52:20,637 --> 00:52:22,556 "Kita n'yo? Mabait ako… 739 00:52:23,390 --> 00:52:25,183 sa mga Negro." 740 00:52:26,601 --> 00:52:31,898 Kung talagang totoo at bukal sa loob mo ang ginagawa mo, 741 00:52:31,982 --> 00:52:34,526 di mo na ako dapat gamitin bilang resibo. 742 00:52:35,777 --> 00:52:37,529 At pinapasimple nila 743 00:52:39,239 --> 00:52:41,116 itong mga ginagawa nila. 744 00:52:41,199 --> 00:52:45,412 Di sila nakikinig at di nila inaalam kung ano talaga ang dapat gawin. 745 00:52:58,967 --> 00:53:02,345 Ang mga Itim na abolitionist ang mga naunang abolitionist. 746 00:53:02,929 --> 00:53:06,224 Di na dapat sabihin sa mga alipin na, "Mali ang pang-aalipin." 747 00:53:06,308 --> 00:53:08,435 "Di ito tama para sa inyo." 748 00:53:08,518 --> 00:53:09,769 Alam na nila 'yon! 749 00:53:09,853 --> 00:53:13,064 Sila ang unang nagsalita tungkol sa mga hinaing nila 750 00:53:13,148 --> 00:53:16,610 at sa kasamaan ng institusyong 'to. 751 00:53:17,277 --> 00:53:21,865 At mahalagang ipakita na ang mga Itim ang nagpalaya sa mga sarili nila. 752 00:53:23,783 --> 00:53:25,744 Pero itong imahe ng white savior, 753 00:53:25,827 --> 00:53:29,164 pinapayagan nito ang mga puti na tratuhing parang bata ang mga Itim, 754 00:53:29,247 --> 00:53:32,292 na parang, "Pinapalakas at pinapabuti namin kayo," 755 00:53:32,375 --> 00:53:34,669 tulad ng ginagawa ng magulang sa anak. 756 00:53:35,587 --> 00:53:38,006 Pero sabi ng mga Itim, "Di kami mga bata. 757 00:53:38,089 --> 00:53:40,050 Di n'yo kami kailangang pamunuan. 758 00:53:40,133 --> 00:53:44,054 Kailangan namin ng suporta n'yo. Kailangan namin ng kakampi." 759 00:53:45,096 --> 00:53:49,893 Kung ang layunin n'yong tumulong sa mga mahihirap na komunidad ng mga Itim 760 00:53:49,976 --> 00:53:52,729 ay galing sa sarili ninyong research, 761 00:53:52,812 --> 00:53:56,107 tapos wala namang Itim na boses sa paligid n'yo, 762 00:53:56,191 --> 00:53:58,818 dapat mag-isip-isip kayo. 763 00:53:59,653 --> 00:54:01,821 Kaya napakahalaga para kay Lincoln 764 00:54:01,905 --> 00:54:05,784 ang mga taong tulad ni Frederick Douglass at Elizabeth Keckley 765 00:54:05,867 --> 00:54:07,911 at iba pang mga Itim 766 00:54:07,994 --> 00:54:10,956 na nagbibigay sa kanya ng ibang pananaw 767 00:54:11,039 --> 00:54:13,708 kung ano ang kayang gawin ng mga Itim, 768 00:54:13,792 --> 00:54:17,712 at kung ano ang dapat na kalayaan para sa kanila. 769 00:54:26,596 --> 00:54:28,932 Malinaw na sinabi ni Lincoln, 770 00:54:29,516 --> 00:54:31,810 "Hindi ito digmaan ng abolisyon. 771 00:54:31,893 --> 00:54:34,187 Digmaan ito para ibalik ang Union." 772 00:54:35,563 --> 00:54:39,067 At dahil nilabas niya ang Emancipation Proclamation, 773 00:54:39,150 --> 00:54:42,320 mga 200,000 na lalaking Itim 774 00:54:42,404 --> 00:54:45,824 ang sumali sa Union Army sa huling dalawang taon ng digmaan 775 00:54:46,616 --> 00:54:50,787 para labanan ang ngayo'y naging digmaan ng kalayaan. 776 00:54:56,167 --> 00:55:00,130 PAGTATAPOS NG DIGMAANG SIBIL 1865 777 00:55:00,213 --> 00:55:02,716 PROKLAMASYON NG KALAYAAN SA MILYON-MILYON! 778 00:55:10,974 --> 00:55:14,144 KALAYAAN SA MGA ALIPIN! 779 00:55:14,227 --> 00:55:16,813 "TUMAYO KA BILANG LALAKI!" MALAYA! 780 00:55:18,148 --> 00:55:21,818 Nang makalaya na kami, ang sabi namin, "Sige!" 781 00:55:24,654 --> 00:55:28,700 Nasa Kongreso kami, may mga senador, may mga college na pang-Itim. 782 00:55:31,077 --> 00:55:32,829 May ari-arian kami. 783 00:55:34,289 --> 00:55:35,332 Bumoto kami. 784 00:55:37,292 --> 00:55:40,170 Wala na ang gawa-gawang kuwento na mababa ang mga Itim. 785 00:55:41,338 --> 00:55:44,799 At makikita n'yo ang lahat ng gustong gawin ng mga Itim, 786 00:55:44,883 --> 00:55:46,634 ang kaya nilang gawin, 787 00:55:46,718 --> 00:55:51,681 kapag may kapangyarihan silang magkaroon ng awtonomiya at kalayaan sa buhay nila. 788 00:55:55,602 --> 00:55:59,022 Napakasayang makita ang kagalingan ng mga Itim. 789 00:55:59,105 --> 00:56:04,069 At sobrang galing namin sa napakaikling panahon, 790 00:56:04,152 --> 00:56:06,279 kaya ikinagulat ito ng buong bansa 791 00:56:06,363 --> 00:56:08,365 at hindi nito kinaya ito. 792 00:56:24,297 --> 00:56:26,508 Nakakatakot ang pag-unlad ng mga Itim 793 00:56:27,300 --> 00:56:28,760 para sa mga puti, 794 00:56:28,843 --> 00:56:30,470 at gagawin nila ang lahat 795 00:56:32,013 --> 00:56:34,474 para kontrolin ang lakas na akala nilang nawala. 796 00:56:42,649 --> 00:56:48,405 Panganib ang tingin ng mga puti sa paggamit ng mga Itim sa karapatan nito. 797 00:56:49,781 --> 00:56:53,076 Kaya agad silang bumuo 798 00:56:53,159 --> 00:56:57,622 ng gawa-gawang kuwento tungkol sa mga lalaking Itim, 799 00:56:57,705 --> 00:56:59,499 na kesyo ang laging nasa isip nila 800 00:56:59,582 --> 00:57:04,129 ay ang pagkuha at panggagahasa ng mga puting babae. 801 00:57:04,212 --> 00:57:08,716 BAKIT PA AKO MAGTATRABAHO KUNG MAY MAKUKUHA NAMAN AKO SA KANILA 802 00:57:09,300 --> 00:57:12,512 Nagsisimula ang mga paniniwalang racist kapag may koneksyon ito 803 00:57:12,595 --> 00:57:15,723 sa isang bagay na personal o emosyonal. 804 00:57:18,226 --> 00:57:24,441 Sa paggamit sa paniniwala ng pagprotekta sa mga babae sa inyong komunidad 805 00:57:24,524 --> 00:57:27,193 dito sa diumanong banta ng pagiging Itim, 806 00:57:28,319 --> 00:57:32,699 nagiging kabutihan ang racist violence. 807 00:57:35,368 --> 00:57:37,078 At kapag ginawa mo 'to, 808 00:57:37,162 --> 00:57:40,582 binibigyang-katuwiran nito lahat ng kakila-kilabot na nangyari. 809 00:57:46,171 --> 00:57:53,094 ANG GAWA-GAWANG KUWENTO NG ITIM NA KRIMINAL 810 00:58:02,812 --> 00:58:04,898 Noong unang bahagi ng 1890s, 811 00:58:04,981 --> 00:58:06,900 nasa kasagsagan ang pagbitay, 812 00:58:06,983 --> 00:58:12,071 at ang mga katuwiran kung bakit maraming Itim ang binibitay 813 00:58:12,572 --> 00:58:15,575 ay dahil sa ginawang mali ng mga Itim na 'yon. 814 00:58:18,453 --> 00:58:21,998 Hindi lang ito tungkol sa taong nakabigti sa puno 815 00:58:22,081 --> 00:58:25,919 na pinarusahan sa krimeng kadalasan ay imbento, 816 00:58:26,002 --> 00:58:28,004 na madalas di naman nila ginawa. 817 00:58:28,838 --> 00:58:32,800 Ang pagbibitay na ito ay para manakot, 818 00:58:32,884 --> 00:58:35,803 kung ayaw naming mabigti rin kami sa puno. 819 00:58:37,055 --> 00:58:41,476 Ito ay para makita namin ang imaheng 'yon at para maintindihan namin 820 00:58:42,435 --> 00:58:44,687 na dapat umayos kami 821 00:58:44,771 --> 00:58:46,981 at lumagay sa dapat naming kalagyan. 822 00:58:50,693 --> 00:58:53,530 Dapa! Dumapa ka! 823 00:58:55,448 --> 00:58:56,574 Ano'ng problema mo? 824 00:59:01,329 --> 00:59:05,375 Ito ang mga paniniwalang itinanim ng mga white supremacist 825 00:59:05,458 --> 00:59:07,377 para matakot ang mga tao. 826 00:59:09,337 --> 00:59:12,966 Kung palalabasin ninyong mapanganib kami, inaalis ninyo ang pagkatao namin. 827 00:59:13,049 --> 00:59:15,218 WASAKIN ANG MARAHAS NA ITO 828 00:59:17,345 --> 00:59:20,640 Intensyonal na desisyon ito para pigilan kami. 829 00:59:21,140 --> 00:59:25,270 BUHAY NG ITIM SA TV: TOTOO BA O STEREOTYPE? 830 00:59:28,856 --> 00:59:31,317 Ang kriminalisasyon ng mga Itim 831 00:59:31,401 --> 00:59:35,238 ay mahalagang bahagi ng white supremacy sa America. 832 00:59:36,281 --> 00:59:38,783 Makapangyarihang paraan ito 833 00:59:38,866 --> 00:59:41,160 para ipaliwanag ng mga puti 834 00:59:41,244 --> 00:59:43,663 kung bakit mahalagang kontrolin 835 00:59:43,746 --> 00:59:48,251 ng mga nakatataas na puti ang komunidad ng mga Itim. 836 00:59:49,586 --> 00:59:52,880 Ilang beses nang nasangkot sa gulo ang mga 'to, 837 00:59:52,964 --> 00:59:56,426 pero hindi tayo dapat maging marahas sa mga taong ito 838 00:59:56,509 --> 00:59:58,428 kahit pa mga pariwara sila, 839 00:59:58,511 --> 01:00:01,139 kung saan dapat sa kulungan ang bagsak nila. 840 01:00:01,222 --> 01:00:02,557 Mahalaga ang mga Itim! 841 01:00:02,640 --> 01:00:04,892 Bakit di sila tinuturing na terorista? 842 01:00:04,976 --> 01:00:07,228 Dahil ba sa Itim sila at walang nagsasalita? 843 01:00:07,312 --> 01:00:11,024 Tama na. Mga mamamatay-tao sila. Mga taong galit sa mga puti. 844 01:00:11,107 --> 01:00:13,860 Itong tungkol sa krimen, sa "Itim" at sa lahi 845 01:00:13,943 --> 01:00:16,446 ay nakatatak na sa imahinasyon ng America. 846 01:00:16,529 --> 01:00:18,865 Dapat lumipat na lahat ng may kasamang ibang lahi. 847 01:00:18,948 --> 01:00:19,824 Bakit? 848 01:00:19,907 --> 01:00:23,202 Dahil di ligtas maglakad sa gabi. Di makalabas ng bahay. 849 01:00:23,286 --> 01:00:24,537 ANG MASASAMANG GRUPO 850 01:00:24,621 --> 01:00:28,625 Kung iisipin natin kung paano kinakatawan ang mga kriminal sa media, 851 01:00:28,708 --> 01:00:32,253 kadalasan mga taong may kulay, lalo na ang mga lalaking Itim. 852 01:00:32,962 --> 01:00:34,756 Pinasok ni Horton ang bahay namin. 853 01:00:34,839 --> 01:00:38,009 Binugbog ako, sinaktan, at tinakot sa loob ng 12 oras. 854 01:00:38,092 --> 01:00:40,386 Habambuhay na walang parole ang hatol niya 855 01:00:40,970 --> 01:00:43,056 pero pinalaya siya ni Dukakis nang ilang araw. 856 01:00:44,182 --> 01:00:46,809 Araw-araw pinapatay ng mga Itim ang mga puti. 857 01:00:47,852 --> 01:00:51,397 Daan-daang puting babae ang ginagahasa nila sa isang araw. 858 01:00:51,898 --> 01:00:56,319 AYON SA JUDGE, "MUKHANG KRIMINAL" ANG LALAKING ITIM 859 01:00:56,402 --> 01:00:58,404 Pamilyar kayo sa statistics. 860 01:00:59,989 --> 01:01:02,408 Ang krimen ay epidemya sa America. 861 01:01:02,950 --> 01:01:06,204 Mula sa statistics na ito, may lumabas na imahe. 862 01:01:06,788 --> 01:01:10,583 Ang imahe ng mukha, malinaw at nakatitig. 863 01:01:10,667 --> 01:01:14,462 Mukha ng nakakatakot na katotohanan ng ating panahon, 864 01:01:15,171 --> 01:01:19,300 ang mukha ng nambibiktima, ang mukha ng sanay na kriminal. 865 01:01:19,967 --> 01:01:24,222 Wala nang mas malupit at mas mapanganib pa. 866 01:01:25,556 --> 01:01:28,267 May mga paraan para gawing kriminal ang mga tao 867 01:01:28,351 --> 01:01:30,019 nang di harap-harapan. 868 01:01:30,103 --> 01:01:32,480 Hindi na sila basta grupo ng mga bata. 869 01:01:32,563 --> 01:01:36,234 Sila ang mga klase ng bata na tinatawag na superpredator. 870 01:01:36,317 --> 01:01:38,361 Walang konsensiya, walang awa. 871 01:01:38,444 --> 01:01:42,240 Kailangan nating magtulungan para maparusahan ang mga drug dealer 872 01:01:42,323 --> 01:01:44,534 nang mabilis, tiyak, at mabigat. 873 01:01:44,617 --> 01:01:47,870 Naging code word ang krimen 874 01:01:48,705 --> 01:01:51,207 sa Itim, sa lahi. 875 01:01:55,545 --> 01:01:59,632 Ang imbensyon ng kriminalidad sa mga Itim 876 01:01:59,716 --> 01:02:03,344 ay sadyang dinisenyo 877 01:02:03,428 --> 01:02:06,681 kaya kumalat ito sa buong kultura. 878 01:02:06,764 --> 01:02:07,932 Mga teenager killer. 879 01:02:08,015 --> 01:02:12,687 Nadaig na ng homicide rate ng mga kabataan ang sa matatanda sa bansang ito. 880 01:02:13,271 --> 01:02:16,190 Mga batang nagnanakaw lang dati, nanggagahasa at pumapatay na. 881 01:02:16,691 --> 01:02:20,778 Paulit-ulit na pinapalakas ang mga racist na paniniwala 882 01:02:20,862 --> 01:02:23,364 sa mga napapanood natin sa TV, 883 01:02:23,448 --> 01:02:25,908 sa mga nakikita natin sa balita, 884 01:02:25,992 --> 01:02:30,288 sa mga patalastas, sa pelikula, sa social media, lahat. 885 01:02:31,414 --> 01:02:35,042 At marami sa mga paniniwalang 'yon ay tahimik lang, di halata, 886 01:02:35,126 --> 01:02:39,839 dahil nababalot ito ng pagpapanggap. 887 01:02:46,095 --> 01:02:50,725 Pagdating ng 1930s, hindi na katanggap-tanggap 888 01:02:50,808 --> 01:02:54,562 ang pagbitay sa mga Itim sa harap ng camera, di ba? 889 01:02:54,645 --> 01:02:59,942 Pero nakikita pa rin ang mga aspeto ng pagiging Itim 890 01:03:00,026 --> 01:03:02,570 kahit walang mga karakter na Itim. 891 01:03:06,866 --> 01:03:09,911 Sa pelikula, hindi ka nakatali sa katotohanan. 892 01:03:09,994 --> 01:03:13,122 Puwedeng gawing malaki, maitim, 893 01:03:13,206 --> 01:03:16,209 makapangyarihan at kakila-kilabot ang kontrabida kung gusto mo. 894 01:03:17,376 --> 01:03:18,753 Manahimik kang halimaw ka! 895 01:03:19,754 --> 01:03:20,671 Julius, ikaw… 896 01:03:20,755 --> 01:03:22,423 Sinabing manahimik ka! 897 01:03:22,507 --> 01:03:24,300 Kaya epektibo ito, 898 01:03:24,383 --> 01:03:27,094 kaya naiintindihan ito ng mga manonood, 899 01:03:27,178 --> 01:03:30,973 ay dahil sanay na tayo sa mga stereotype tungkol sa pagiging Itim 900 01:03:31,057 --> 01:03:32,934 na baka di natin namamalayan 901 01:03:33,017 --> 01:03:35,645 na nadadala na natin 'to sa panonood natin. 902 01:03:36,395 --> 01:03:38,147 Maghiwa-hiwalay kayo. 903 01:03:38,231 --> 01:03:40,691 May dalawang bagay na nangyari kagabi. 904 01:03:40,775 --> 01:03:43,736 Una, ang protesta para sa pinaslang na teenager. 905 01:03:43,820 --> 01:03:47,615 Pangalawa, ang kawalan ng batas, galit na galit, walang kontrol. 906 01:03:48,324 --> 01:03:51,118 Sa St. Louis, naghahari ang mga magnanakaw. 907 01:03:51,911 --> 01:03:57,542 -Itaas ang mga kamay. -Walang magpapaputok! 908 01:04:00,002 --> 01:04:04,674 Hindi mas marahas at mapanganib ang mga Itim kaysa sa ibang tao. 909 01:04:04,757 --> 01:04:06,592 APAT ARESTADO SA PAGNANAKAW 910 01:04:06,676 --> 01:04:09,971 Pero itinuro sa atin na ang mukha ng karahasan ay Itim, 911 01:04:10,471 --> 01:04:14,725 dahilan para di natin mapansin ang mga puting gumagawa ng karahasan, 912 01:04:14,809 --> 01:04:18,521 dahil hindi sila ang mukha ng karahasan. 913 01:04:23,276 --> 01:04:25,278 Wala sa itsura niya ang papatay. 914 01:04:26,654 --> 01:04:29,574 Ang kahirapan at paggamit ng baril 915 01:04:29,657 --> 01:04:32,368 ang mas dahilan ng karahasan kaysa lahi. 916 01:04:34,287 --> 01:04:38,249 Pero itinuro sa atin na ang white violence ay self-defense. 917 01:04:39,000 --> 01:04:40,918 Nakamamatay na sakal sa subway. 918 01:04:41,002 --> 01:04:43,629 Isang dating Michael Jackson impersonator, si Neely, 919 01:04:43,713 --> 01:04:46,424 ang nagwala at pinagsisigawan ang mga pasahero, 920 01:04:46,507 --> 01:04:48,759 pero wala siyang sinaktan sa mga ito. 921 01:04:48,843 --> 01:04:51,637 Ayon sa mga abogado ni Penny, self-defense ito. 922 01:04:52,597 --> 01:04:55,641 Isang babaeng taga-Florida ang inakusahan ng pagpatay sa kapitbahay. 923 01:04:55,725 --> 01:04:58,769 Ayon sa pulisya, nagpaputok siya ng baril sa pinto ng bahay niya 924 01:04:58,853 --> 01:05:01,731 na ikinamatay ni Ajike Owens na may apat na anak. 925 01:05:02,315 --> 01:05:04,984 Ayon kay Lorincz, ito ay self-defense. 926 01:05:06,193 --> 01:05:09,405 May African-American dito. Nasa Central Park ako. 927 01:05:09,488 --> 01:05:12,575 Vini-video niya ako, pinagbantaan pa kami ng aso ko. 928 01:05:13,075 --> 01:05:15,536 May nagbabanta sa akin dito sa Ramble! 929 01:05:15,620 --> 01:05:17,330 Tumawag ka ng mga pulis! 930 01:05:17,830 --> 01:05:21,083 Sanford Police Department. Naka-record 'to. Si Sean 'to. 931 01:05:21,167 --> 01:05:25,087 May mga nilooban sa lugar namin at may kahina-hinalang lalaki dito. 932 01:05:25,671 --> 01:05:27,673 Puti ba siya, Itim, o Hispanic? 933 01:05:28,841 --> 01:05:29,967 Mukhang Itim siya. 934 01:05:32,845 --> 01:05:35,222 Ang karahasang posibleng magmula 935 01:05:35,306 --> 01:05:37,808 sa pagpapalaganap ng mga paniniwalang ito, 936 01:05:38,476 --> 01:05:41,062 ibang klaseng karahasan 'to. 937 01:05:42,772 --> 01:05:45,733 Pinalabas nilang lasing o nakadroga si George Floyd 938 01:05:45,816 --> 01:05:49,195 kaya anumang sandali, puwede siyang maging bayolente. 939 01:05:50,655 --> 01:05:52,823 Nagja-jogging si Ahmaud Arbery. 940 01:05:55,159 --> 01:05:56,535 Nagja-jogging lang, 941 01:05:57,828 --> 01:06:00,873 pero naging hayop na siya sa isip ng mga puting 'to. 942 01:06:02,041 --> 01:06:05,169 Itong mga paniniwala na diumano'y di nakakapinsala, 943 01:06:05,252 --> 01:06:08,881 kaya nitong lasunin ang isipan ng mga tao 944 01:06:08,965 --> 01:06:12,385 na siya naman nilang gagamitin at babaluktutin 945 01:06:13,344 --> 01:06:16,138 para bigyang-katuwiran ang massacre ng mga Itim. 946 01:06:20,977 --> 01:06:24,981 Kung gusto nating pagandahin, tawagin nating "cultural narratives". 947 01:06:25,564 --> 01:06:29,193 Pero para sa akin, puro kasinungalingan 'to 948 01:06:29,276 --> 01:06:33,406 para mabigyang-katuwiran ng mga tao ang pagpapairal ng mga policy 949 01:06:33,489 --> 01:06:35,324 at ang di pagkakapantay-pantay. 950 01:06:35,408 --> 01:06:36,784 KATARUNGAN. 951 01:06:36,867 --> 01:06:40,287 Pagbitay ang sagot nila, isang racist na sagot, 952 01:06:40,371 --> 01:06:42,540 sa mga Itim na maayos ang kalagayan. 953 01:06:48,129 --> 01:06:52,008 Tiningnan ni Ida B. Wells ang data at ang mga kuwentong ginagawa 954 01:06:52,091 --> 01:06:53,926 para bigyang-katuwiran ang pagbitay, 955 01:06:54,010 --> 01:06:57,263 at sabi niya, "Hindi, kukuha ako ng sarili kong data." 956 01:07:03,602 --> 01:07:07,940 Kung magsasabi ng totoo ang mga taga-Timog tungkol sa pagbitay, 957 01:07:08,024 --> 01:07:11,193 hindi na sana kailangan ang depensang ito. 958 01:07:11,944 --> 01:07:14,238 Pero kapag sinasadya, malisyoso, 959 01:07:14,321 --> 01:07:16,949 at patuloy na pinasisinungalingan ang talaan, 960 01:07:17,033 --> 01:07:21,120 dapat ibigay ng Negro sa mundo ang kakila-kilabot niyang kuwento. 961 01:07:29,128 --> 01:07:31,630 Kilala ng lahat ang kaibigan kong si Tommy. 962 01:07:32,131 --> 01:07:34,800 May maliit siyang bahay at nang makaipon siya, 963 01:07:34,884 --> 01:07:36,594 pinasok niya ang pagtitinda. 964 01:07:38,929 --> 01:07:43,184 Isang araw, nag-away dahil sa holen ang ilang batang puti at may kulay. 965 01:07:50,816 --> 01:07:54,612 Siyempre, nakisali sa pagtatalo ang mga tagabantay na may kulay. 966 01:08:08,667 --> 01:08:11,462 Lumabas sa diyaryo ang nakagugulat na balita. 967 01:08:11,545 --> 01:08:13,130 MGA MAGNANAKAW AT KRIMINAL 968 01:08:13,214 --> 01:08:15,591 Lalong pinatindi ng diyaryo ang diskriminasyon 969 01:08:15,674 --> 01:08:19,553 at tinawag ang tindahan na "lugar ng mga magnanakaw at kriminal". 970 01:08:26,185 --> 01:08:27,353 Hulihin siya! 971 01:08:32,233 --> 01:08:33,359 Dugo! 972 01:08:44,662 --> 01:08:48,666 BARIL ANG GINAMIT, HINDI LUBID TATLONG NANGGULO, PINAGBABARIL 973 01:08:49,166 --> 01:08:50,835 LUGAR NG PAGBITAY 974 01:08:53,337 --> 01:08:57,633 Isang matino at mabuting lalaki na hindi man lang lumalabas, 975 01:08:58,259 --> 01:09:00,761 pero pinatay nang walang pakundangan, 976 01:09:00,845 --> 01:09:02,429 na para bang isang aso. 977 01:09:03,722 --> 01:09:07,309 Dito ako namulat kung ano talaga ang pagbitay. 978 01:09:08,102 --> 01:09:12,314 Dahilan nila ito para mapuksa ang mga Negrong may pera at ari-arian 979 01:09:12,398 --> 01:09:15,067 para patuloy na matakot ang lahing ito. 980 01:09:17,486 --> 01:09:20,156 TALAAN NG MGA BINITAY 981 01:09:27,329 --> 01:09:30,040 Habang pinag-aaralan ko ito, mas nakumbinsi ako 982 01:09:30,124 --> 01:09:33,335 na masama pa rin ang loob ng mga taga-Timog 983 01:09:33,419 --> 01:09:36,338 dahil hindi na niya laruan ang Negro, 984 01:09:36,422 --> 01:09:39,592 hindi na niya utusan, hindi na niya pinagkakakitaan. 985 01:09:39,675 --> 01:09:46,682 SA TAONG 1892, 241 TAO ANG BINITAY. 986 01:09:52,354 --> 01:09:54,857 Sa mga taong ito, higit sa 10,000 mga Negro 987 01:09:54,940 --> 01:09:56,901 ang pinatay nang walang awa, 988 01:09:56,984 --> 01:10:01,030 nang walang pormal na paglilitis at legal na pagpapatupad. 989 01:10:01,614 --> 01:10:04,241 Ipinapakita rin ng talaan na sa mga taong ito 990 01:10:04,325 --> 01:10:06,076 at sa mga pagpatay na ito, 991 01:10:06,160 --> 01:10:10,915 tatlong lalaking puti lang ang nilitis, nahatulan, at binitay. 992 01:10:10,998 --> 01:10:17,838 MGA NAKAKAGIMBAL NA PANGYAYARI SA TIMOG BATAS NG PAGBITAY 993 01:10:17,922 --> 01:10:20,132 SA LAHAT NG MGA YUGTO NITO 994 01:10:21,842 --> 01:10:24,762 Ang madalas na tanong ng mga interesadong kaibigan 995 01:10:24,845 --> 01:10:26,555 matapos ang mga pagtuturo ko, 996 01:10:27,056 --> 01:10:29,308 "Ano ang magagawa ko para makatulong?" 997 01:10:29,808 --> 01:10:31,769 At ang laging sagot, 998 01:10:32,561 --> 01:10:34,688 "Sabihin sa mundo ang katotohanan." 999 01:10:39,610 --> 01:10:43,155 PULANG TALAAN. 1000 01:10:43,239 --> 01:10:47,451 MGA BILANG AT DIUMANO'Y SANHI NG PAGBITAY SA AMERIKA, 1892-1893-1894. 1001 01:10:47,952 --> 01:10:50,788 NI BB. IDA B. WELLS 128 CLARK STREET, CHICAGO. 1002 01:10:50,871 --> 01:10:54,625 Pagdating sa pagkukuwento ng karanasan namin, 1003 01:10:55,751 --> 01:10:59,838 at sa pagpilit sa bansang ito na tumingin sa sarili nang di natatakot, 1004 01:10:59,922 --> 01:11:01,215 siya ang nagsimula no'n. 1005 01:11:03,300 --> 01:11:07,012 Nakikita natin sa mga postcard 1006 01:11:07,096 --> 01:11:10,516 ang mga pagbitay kasama ang mga asawa't mga anak nila, 1007 01:11:10,599 --> 01:11:15,271 nakatayo sa Itim na bangkay na nakabitin sa puno, 1008 01:11:15,354 --> 01:11:18,107 at nakakakilabot ito. 1009 01:11:19,066 --> 01:11:20,985 Pero nagagawa lang natin ito 1010 01:11:21,068 --> 01:11:23,696 dahil nagkusang kumilos si Ida B. Wells 1011 01:11:23,779 --> 01:11:26,573 noong araw at oras na nangyayari 'yon, 1012 01:11:27,199 --> 01:11:28,742 para makasigurong alam natin, 1013 01:11:28,826 --> 01:11:32,079 para makasigurong di tayo magbubulag-bulagan. 1014 01:11:44,008 --> 01:11:48,387 Binuksan mo ang pinto ko at gusto mo akong kaladkarin palabas. 1015 01:11:48,470 --> 01:11:49,680 Lumabas ka diyan! 1016 01:11:49,763 --> 01:11:51,849 -Kukuryentehin mo 'ko? -Kukuryentehin kita! 1017 01:11:52,433 --> 01:11:55,602 Dapa! Walang kikilos! Dapa! 1018 01:11:56,270 --> 01:11:58,564 -Isa, dalawa… -Wala akong ginagawa sa pulis na 'to. 1019 01:11:58,647 --> 01:11:59,606 Ako ang binabantaan. 1020 01:11:59,690 --> 01:12:02,860 -Manood kayo. -Nanganganib ang buhay ko! 1021 01:12:02,943 --> 01:12:05,487 Para saan? Tuwing nakikita n'yo ako, ginugulo n'yo ako. 1022 01:12:05,571 --> 01:12:07,114 Pagod na 'ko! Tama na 'to. 1023 01:12:07,197 --> 01:12:09,491 Wala siyang malay ngayon. 1024 01:12:09,575 --> 01:12:10,534 May pulso ba? 1025 01:12:10,617 --> 01:12:13,787 Hindi, tingnan mo siya! Wala siyang malay. 1026 01:12:13,871 --> 01:12:15,748 -Tingnan n'yo kung may pulso. -Seryoso ka? 1027 01:12:15,831 --> 01:12:18,167 Hahayaan mong daganan 'yong leeg niya? 1028 01:12:19,376 --> 01:12:22,087 LALAKING ITIM, BINARIL HABANG NAGJA-JOGGING 1029 01:12:22,171 --> 01:12:24,923 WALANG INARESTO MAKALIPAS ANG DALAWANG BUWAN 1030 01:12:25,007 --> 01:12:29,303 LALAKING ITIM, BINARIL NG PUTI MATAPOS ANG ILANG BUWANG PANGHA-HARASS 1031 01:12:29,386 --> 01:12:32,389 11 TAONG GULANG NA LALAKI, TUMAWAG SA 911. 1032 01:12:32,473 --> 01:12:35,559 BINARIL SIYA NG PULIS. 1033 01:12:35,642 --> 01:12:42,066 MAS MARAMING BLACK AMERICAN ANG PINAPATAY NG MGA PULIS KAYSA SA WHITE AMERICAN 1034 01:12:43,067 --> 01:12:45,444 Makabagong pagbitay ang karahasan ng mga pulis. 1035 01:12:45,527 --> 01:12:49,573 Ang karahasan ng bayan sa mga Itim sa loob at labas ng mga bilangguan 1036 01:12:49,656 --> 01:12:50,991 ay pagbitay. 1037 01:12:51,617 --> 01:12:53,744 Isang klase ito ng racial terror, 1038 01:12:53,827 --> 01:12:56,538 di lang para parusahan ang taong Itim, 1039 01:12:57,539 --> 01:13:00,709 kundi para sabihin sa lahat ng Itim kung saan kami dapat lumugar. 1040 01:13:04,963 --> 01:13:08,467 Kahit nagbago na ang pamamaraan ng pulisya, 1041 01:13:08,550 --> 01:13:10,552 may isang pagkakapareho pa rin. 1042 01:13:11,053 --> 01:13:12,513 KALAYAAN SA MGA ALIPIN! 1043 01:13:12,596 --> 01:13:15,557 Tuwing may malaking pagbabago o pag-unlad sa mga Itim… 1044 01:13:22,815 --> 01:13:25,109 pinipigilan nila kami. 1045 01:13:26,568 --> 01:13:29,363 Lalabas ang pader ng white supremacy at sasabihing, 1046 01:13:29,446 --> 01:13:31,949 "Hanggang dito lang kayo." 1047 01:13:32,032 --> 01:13:33,742 AMERICA, PINAPATAY NI OBAMA 1048 01:13:40,290 --> 01:13:42,543 Balik! 1049 01:13:47,756 --> 01:13:50,509 Ang sagot sa pag-unlad ng mga Itim 1050 01:13:51,176 --> 01:13:52,636 ay parusa. 1051 01:13:54,179 --> 01:13:55,806 Pero di ito pinapakita nang gano'n. 1052 01:13:55,889 --> 01:13:59,226 Pinapakita ito bilang problema sa krimen, sa droga. 1053 01:14:00,102 --> 01:14:03,897 Pero ang totoo, ginagawa ito para muling ipilit ang kontrol nila 1054 01:14:03,981 --> 01:14:06,525 sa pamamagitan ng "kaayusan". 1055 01:14:06,608 --> 01:14:11,405 Kailangang gawin ng bayang ito ang lahat para labanan ang krimen. 1056 01:14:12,656 --> 01:14:14,867 Dapat na respetuhin ang mga batas. 1057 01:14:15,868 --> 01:14:18,829 Dapat mapanatili ang kaayusan. 1058 01:14:18,912 --> 01:14:22,791 Mga kaibigan, ito ang malinaw na sasabihin ko ngayong gabi. 1059 01:14:23,709 --> 01:14:29,381 Hindi ang pagdagsa ng krimen ang kinabukasan ng bansang America. 1060 01:14:29,465 --> 01:14:32,593 Ang unang responsibilidad ng gobyerno 1061 01:14:33,552 --> 01:14:35,721 ay batas at kaayusan. 1062 01:14:35,804 --> 01:14:41,435 Ako ang kandidato ng batas at kaayusan. 1063 01:14:51,570 --> 01:14:54,490 Nakakabasa ka ba ng mga kuwento ng paghihirap, 1064 01:14:54,573 --> 01:14:59,953 gulo sa Omaha, sa Cleveland, sa Brooklyn, sa Chicago o kahit saan? 1065 01:15:00,913 --> 01:15:02,372 Rebelyon ang tawag ko do'n. 1066 01:15:02,456 --> 01:15:04,041 -Rebelyon? -Tama. 1067 01:15:04,124 --> 01:15:06,335 At walang mali do'n? 1068 01:15:06,835 --> 01:15:09,713 Sa tingin ko nagrerebelde sila 1069 01:15:09,796 --> 01:15:14,134 laban sa sistemang nagkulong sa kanila, 1070 01:15:14,218 --> 01:15:15,844 nagsasamantala at umaapi sa kanila, 1071 01:15:15,928 --> 01:15:19,806 at wala silang kakayahang buwagin ang sistemang 'yon. 1072 01:15:20,390 --> 01:15:23,602 Sinira ninyo at ginulo, 1073 01:15:24,228 --> 01:15:25,979 kinuha ninyo ang mga tao, 1074 01:15:26,688 --> 01:15:28,857 sinira ninyo ang mga sistema nila, 1075 01:15:29,608 --> 01:15:32,402 at tinawag ninyo itong "sibilisasyon". 1076 01:15:33,028 --> 01:15:35,322 At kami na nagdusa dahil dito 1077 01:15:35,405 --> 01:15:40,494 ang nagsasabi sa inyo, "Kayo ang mga pumapatay ng mga pangarap. 1078 01:15:40,577 --> 01:15:42,412 Kayo ang mga halimaw. 1079 01:15:42,496 --> 01:15:46,917 Oo, kayo ang mga hindi sibilisado." 1080 01:15:47,584 --> 01:15:49,044 Maging sibilisado kayo. 1081 01:16:05,852 --> 01:16:10,315 Naaakit ang bansang ito sa mga kamangha-mangha, 1082 01:16:10,941 --> 01:16:13,151 naaakit ito sa apoy. 1083 01:16:15,529 --> 01:16:18,448 Pero di natin binibigyang-pansin ang parikit. 1084 01:16:18,532 --> 01:16:24,371 At ang parikit ay ang mga patakaran na nakabatay sa anti-Blackness. 1085 01:16:24,454 --> 01:16:26,164 PAMPUTI ANG MGA PAARALAN 1086 01:16:26,248 --> 01:16:29,626 Ang pagkakait ng edukasyon, parikit ito. 1087 01:16:31,003 --> 01:16:35,799 Hindi pantay na pabahay at oportunidad sa trabaho, parikit ito. 1088 01:16:36,925 --> 01:16:40,971 Ang sobrang pagtutok ng pulisya sa lugar ng mga Itim, parikit ito. 1089 01:16:41,763 --> 01:16:42,806 Mga stop-and-frisk. 1090 01:16:44,391 --> 01:16:45,684 Walang kikilos! 1091 01:16:45,767 --> 01:16:46,852 Ang War on Drugs. 1092 01:16:48,812 --> 01:16:50,397 Malawakang pagpapakulong. 1093 01:16:54,318 --> 01:16:58,905 Kapag may mga patakaran, mga istraktura, at mga istitusyon 1094 01:16:58,989 --> 01:17:01,491 na sinasadyang kontrolin ang mga Itim, 1095 01:17:01,575 --> 01:17:05,954 bumubuo ka ng mga komunidad na puwedeng patuloy na gawing kriminal. 1096 01:17:06,455 --> 01:17:07,873 At paulit-ulit ito. 1097 01:17:28,393 --> 01:17:32,981 Kapag pinag-uusapan ang kasaysayan ng racism sa bansang ito, 1098 01:17:33,065 --> 01:17:35,734 iniisip natin ang kasaysayan ng kapangyrihan. 1099 01:17:40,864 --> 01:17:45,452 Lahat ng ginamit ng lipunan natin para pagmalupitan ang mga Itim, 1100 01:17:46,161 --> 01:17:48,246 para 'yon manatili sa kanila ang kapangyarihan. 1101 01:17:49,915 --> 01:17:51,541 Ang mga nakatataas na puti, 1102 01:17:52,084 --> 01:17:53,835 sa gano'n sila nakikinabang, 1103 01:17:53,919 --> 01:17:56,129 nasa kanila pa rin ang kapangyarihan. 1104 01:17:59,424 --> 01:18:02,552 Tinuro sa atin na ang kapangyarihan ay may limitasyon, 1105 01:18:02,636 --> 01:18:03,929 na hinahati-hati ito. 1106 01:18:04,930 --> 01:18:08,892 Pag marami sa akin, konti sa 'yo. Pag marami sa 'yo, konti sa akin. 1107 01:18:13,313 --> 01:18:16,066 Kung ang prinsipyo mo ay kung ano'ng meron ka, 1108 01:18:16,149 --> 01:18:17,734 hindi ito dapat mawala, 1109 01:18:17,818 --> 01:18:20,445 gagawin mo ang lahat ng puwede mong gawin. 1110 01:18:20,946 --> 01:18:23,907 Magsisinungaling ka, manloloko, magnanakaw, papatay 1111 01:18:23,990 --> 01:18:25,701 para di ito mawala sa 'yo. 1112 01:18:51,977 --> 01:18:55,397 Ang dapat sanang ginawa 1113 01:18:55,897 --> 01:18:59,192 matapos ang epekto ng pang-aalipin 1114 01:18:59,860 --> 01:19:04,030 ay ang muling pag-oorganisa, pagsasaayos, 1115 01:19:04,573 --> 01:19:08,410 paggawa ng bagong konsepto ng buong lipunan, 1116 01:19:09,202 --> 01:19:15,000 para maging posible sa mga dating naging alipin 1117 01:19:15,083 --> 01:19:17,252 na maging malaya at patas, 1118 01:19:18,086 --> 01:19:20,088 pero hindi ginawa 'yon. 1119 01:19:22,507 --> 01:19:23,717 Mag-ingat kayo! 1120 01:19:27,554 --> 01:19:31,266 Sa tingin ko takot ang mga puti sa puwedeng mangyari 1121 01:19:31,349 --> 01:19:34,186 kung mananalamin sila. 1122 01:19:34,269 --> 01:19:35,604 PINATAY NG PULISYA 1123 01:19:35,687 --> 01:19:40,358 Makikita nila na sa loob ng ilang henerasyon, ilang siglo, 1124 01:19:40,442 --> 01:19:45,614 pinahirapan at inalipin nila ang mga Itim at mga taong may kulay. 1125 01:19:46,448 --> 01:19:49,034 Baka di nila alam ang gagawin sa kasaysayang 'yon. 1126 01:19:49,117 --> 01:19:53,205 Nando'n 'yong tanong na, "Ano na? Ngayong alam n'yo na, ano na?" 1127 01:19:54,706 --> 01:19:58,919 Iisipin nila kung dapat ba silang tuloy na mabuhay sa kasaysayang 'yon. 1128 01:20:00,754 --> 01:20:03,924 Ang puso ng pagiging racist ay ang pagtanggi. 1129 01:20:04,424 --> 01:20:07,636 Ang patuloy na paghahanap ng paraan para itanggi 1130 01:20:08,512 --> 01:20:10,388 ang pananaig ng racism. 1131 01:20:14,142 --> 01:20:19,397 Para matugunan kung paanong nakapaloob ang racism, 1132 01:20:21,233 --> 01:20:24,903 kailangan nito ang aktibong disposisyon. 1133 01:20:26,321 --> 01:20:28,240 At ito ang anti-racism. 1134 01:20:32,285 --> 01:20:36,206 ANG KATOTOHANAN NG ANTI-RACIST NA LIPUNAN 1135 01:20:55,976 --> 01:20:58,478 Kung gagawa tayo ng anti-racist na lipunan, 1136 01:20:58,562 --> 01:21:00,730 palaging iniisip ng mga tao 1137 01:21:02,315 --> 01:21:04,234 kung ano'ng mawawala sa kanila, 1138 01:21:05,610 --> 01:21:07,654 kumpara sa kung ano'ng makukuha nila. 1139 01:21:12,158 --> 01:21:17,038 Kung gusto mo ng epektibong mga tao, 1140 01:21:17,122 --> 01:21:18,665 ng epektibong lipunan, 1141 01:21:19,541 --> 01:21:23,712 ang pang-aapi sa isang bahagi ng komunidad 1142 01:21:23,795 --> 01:21:25,505 ang hindi mo dapat gawin. 1143 01:21:30,802 --> 01:21:33,847 Di ko alam ang kalalabasan, pero alam kong posible 1144 01:21:33,930 --> 01:21:39,394 dahil ilang mga tao na ang gumawa ng sistemang ito noon pa. 1145 01:21:39,477 --> 01:21:44,149 At kung kaya nilang gawin ito noon, kaya nating baguhin ang sistema. 1146 01:21:46,067 --> 01:21:50,280 Di lang tungkol sa mas magandang idea ang pagmamahal sa kapwa. 1147 01:21:50,363 --> 01:21:52,073 Di 'yan ang tinutukoy namin. 1148 01:21:52,157 --> 01:21:56,953 Kung ang ibig sabihin ng "anti-racist" ay ang di pag-ayaw sa mga taong may kulay, 1149 01:21:57,037 --> 01:22:02,792 paano mapapabuti ng di mo pag-ayaw sa akin ang buhay ko? 1150 01:22:04,044 --> 01:22:08,506 Pero kung matapos mong makapag-isip-isip, sasabihin mong, 1151 01:22:08,590 --> 01:22:11,927 "Paano naging mahirap para sa mga taong ito ang mabuhay 1152 01:22:12,010 --> 01:22:16,431 dahil sa pag-ayaw natin sa kanila, dahil sa pagbabalewala natin sa kanila?" 1153 01:22:16,514 --> 01:22:19,267 Pag ganyan, tama 'yan. May mangyayari. 1154 01:22:23,897 --> 01:22:25,732 Alam ng mga Itim ang gusto nila. 1155 01:22:25,815 --> 01:22:30,111 Alam nila kung ano ang itsura ng kalayaan at pagpapalaya. 1156 01:22:30,904 --> 01:22:35,283 At hindi ito ang radical utopia. 1157 01:22:35,367 --> 01:22:38,161 Katulad ito ng mundong ginagalawan ng mga puti. 1158 01:22:38,244 --> 01:22:41,539 Ang mundong ginagalawan nila nang hindi nagkukuwestiyon. 1159 01:22:47,337 --> 01:22:49,297 Gusto ko ang pagiging Itim. 1160 01:22:49,381 --> 01:22:51,800 Nagpapasalamat ako sa Diyos na ginawa niya akong Itim. 1161 01:22:51,883 --> 01:22:55,303 Mahal ko ang asawa kong Itim at ang magiging anak namin, 1162 01:22:55,387 --> 01:22:58,807 ang Itim kong pamilya, ang Itim kong kapitbahay, si Miss Janet. 1163 01:22:58,890 --> 01:23:00,433 ang Itim kong simbahan, 1164 01:23:00,517 --> 01:23:02,102 ang Itim na music, 1165 01:23:02,185 --> 01:23:04,896 lahat ng bagay sa America na binigay ng pagiging Itim, 1166 01:23:04,980 --> 01:23:07,232 tanggapin man 'to o hindi ng America. 1167 01:23:22,080 --> 01:23:26,042 Kaya sabihin mo sa akin, ano ang mali sa pagiging Itim? 1168 01:23:27,961 --> 01:23:28,837 Wala. 1169 01:23:29,754 --> 01:23:31,464 Walang mali sa pagiging Itim. 1170 01:23:31,548 --> 01:23:33,967 Walang mali sa pagiging Itim. 1171 01:23:34,050 --> 01:23:38,054 Nakakatawa talagang isipin. 1172 01:23:38,138 --> 01:23:39,931 Ang mali lang sa mga Itim 1173 01:23:40,557 --> 01:23:42,767 ay 'yong iniisip nating may mali sa mga Itim. 1174 01:31:26,814 --> 01:31:31,819 Tagapagsalin ng Subtitle: Janice Ruth Geronimo