1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:24,816 --> 00:00:26,276
Możecie mi powiedzieć,

4
00:00:26,985 --> 00:00:28,903
co jest nie tak z czarnymi?

5
00:00:30,238 --> 00:00:32,157
Co jest nie tak z czarnymi?

6
00:00:34,617 --> 00:00:36,536
Co jest nie tak z czarnymi?

7
00:00:36,619 --> 00:00:38,747
W jakim sensie?

8
00:00:38,830 --> 00:00:41,041
Co jest nie tak z czarnymi?

9
00:00:59,184 --> 00:01:00,477
W 1860 roku

10
00:01:00,977 --> 00:01:05,565
senator z Missisipi, Jefferson Davis,

11
00:01:05,648 --> 00:01:08,985
sprzeciwił się prawu
opłacającemu edukację czarnych.

12
00:01:10,612 --> 00:01:15,283
By to uzasadnić, wymyślił historyjkę
rzekomo pochodzącą z Biblii.

13
00:01:19,204 --> 00:01:21,039
W wymyślonej bajce

14
00:01:21,122 --> 00:01:27,003
wyrzucony z Edenu Kain
dociera do krainy Nod.

15
00:01:31,549 --> 00:01:35,303
Według senatora Davisa w krainie Nod

16
00:01:35,887 --> 00:01:38,890
żyły zwierzęta i bestie

17
00:01:38,973 --> 00:01:42,227
stworzone przed ludźmi,
przed Adamem i Ewą.

18
00:01:47,899 --> 00:01:49,651
Wśród tych bestii

19
00:01:49,734 --> 00:01:53,154
znajdowała się grupa stworzeń
o ciemnej skórze.

20
00:01:55,782 --> 00:01:59,828
Senator Davis mówił o czarnych.

21
00:02:02,497 --> 00:02:06,835
Twierdził, że niższość czarnych
to wola Boga

22
00:02:06,918 --> 00:02:09,087
i że potwierdza to historia.

23
00:02:11,422 --> 00:02:13,883
Historia, którą opowiedział Davis,

24
00:02:14,592 --> 00:02:20,473
ten sam Davis, który został prezydentem
Skonfederowanych Stanów Ameryki,

25
00:02:21,474 --> 00:02:23,184
miała uzasadnić tezę,

26
00:02:23,268 --> 00:02:28,022
że nierówność między czarnymi a białymi

27
00:02:28,106 --> 00:02:29,899
została ustalona z góry.

28
00:02:29,983 --> 00:02:31,943
PREZYDENT SKONFEDEROWANYCH STANÓW

29
00:02:42,078 --> 00:02:46,541
Co się dzieje,
gdy opowiadamy mity i historie o tym,

30
00:02:46,624 --> 00:02:48,084
kim są czarni

31
00:02:48,585 --> 00:02:51,796
i jaką pełnią funkcję
w amerykańskim społeczeństwie?

32
00:02:53,423 --> 00:02:58,928
Wszystkie historie mówią o tym,
co jest nie tak z czarnymi.

33
00:02:59,012 --> 00:03:03,933
Stają się częścią wiedzy powszechnej

34
00:03:04,017 --> 00:03:10,148
i pomagają szerzyć
fałszywe koncepcje o czarnych.

35
00:03:12,317 --> 00:03:15,737
Musimy spojrzeć na historię
trzeźwym okiem.

36
00:03:16,487 --> 00:03:17,864
Toczy się tu bitwa,

37
00:03:18,406 --> 00:03:21,618
ważna bitwa o idee.

38
00:03:23,244 --> 00:03:24,621
Pytanie brzmi:

39
00:03:25,288 --> 00:03:29,292
jak świadomie zakwestionować to,
co nam wpojono

40
00:03:29,375 --> 00:03:31,419
i co wchłaniamy?

41
00:03:31,502 --> 00:03:33,713
Ktoś to wszystko projektuje.

42
00:03:34,297 --> 00:03:36,925
Dla naszej korzyści czy własnej?

43
00:03:39,135 --> 00:03:42,764
USTALONE Z GÓRY

44
00:03:42,847 --> 00:03:46,726
NA PODSTAWIE KSIĄŻKI
DR. IBRAMA X. KENDIEGO

45
00:05:08,516 --> 00:05:11,352
Gdy rozważamy kwestię rasy,

46
00:05:12,812 --> 00:05:18,693
musimy pamiętać,
że nie zawsze była ona czymś ustalonym.

47
00:05:21,904 --> 00:05:25,950
Wypłynęliśmy na ocean
jako członkowie narodu Fulbe,

48
00:05:26,034 --> 00:05:28,995
Igbo, Jorubowie,

49
00:05:29,078 --> 00:05:31,789
Wolofowie, Mandinka.

50
00:05:33,833 --> 00:05:37,003
Po przekroczeniu Atlantyku

51
00:05:37,086 --> 00:05:41,674
staliśmy się jedną społecznością.

52
00:05:44,719 --> 00:05:50,933
Często zakłada się, że kwestia rasy
dotyczy tylko koloru skóry

53
00:05:51,017 --> 00:05:53,519
albo wyglądu włosów.

54
00:05:54,479 --> 00:05:56,314
Tu chodzi o niewolnictwo.

55
00:05:59,359 --> 00:06:03,488
Ważne, by ludzie wiedzieli,
że pierwotnie „niewolnik”,

56
00:06:03,571 --> 00:06:05,656
ktoś dawniej określany tym mianem,

57
00:06:05,740 --> 00:06:07,867
wcale nie wyglądał jak ja.

58
00:06:09,160 --> 00:06:14,999
Na rynku niewolników w Europie Zachodniej
od setek lat przeważali Słowianie.

59
00:06:16,125 --> 00:06:20,171
Angielskie słowo slave, niewolnik,
pochodzi od Slav, Słowianin.

60
00:06:21,381 --> 00:06:26,511
Dlaczego nagle
zaczęto niewolić głównie Afrykanów?

61
00:06:27,970 --> 00:06:31,641
JAK WYMYŚLONO BYCIE CZARNYM

62
00:06:37,939 --> 00:06:41,859
Niewolnictwo to część ludzkiej historii.

63
00:06:41,943 --> 00:06:47,615
Ludzie niewolą innych ludzi,
odkąd istnieją mocarstwa, państwa i wojny.

64
00:06:48,533 --> 00:06:51,411
W 1444 roku nastąpił ważny przełom.

65
00:06:52,328 --> 00:06:56,999
Właśnie wtedy
pierwszy duży transport jeńców,

66
00:06:57,083 --> 00:07:00,378
schwytanych przez Portugalczyków
w Senegambii,

67
00:07:00,461 --> 00:07:03,005
sprowadzono na sprzedaż do Portugalii.

68
00:07:03,089 --> 00:07:05,258
LIZBONA

69
00:07:05,341 --> 00:07:08,594
Dla mnie to początek

70
00:07:08,678 --> 00:07:12,056
przyszłego transatlantycznego
handlu niewolnikami.

71
00:07:19,439 --> 00:07:21,357
Książę Portugalii Henryk Żeglarz

72
00:07:21,858 --> 00:07:26,863
dostrzegł wartość Afrykanów
na europejskim rynku niewolników.

73
00:07:26,946 --> 00:07:30,950
Byli cenniejsi niż Słowianie,

74
00:07:31,033 --> 00:07:32,994
bo trudniej było im uciec,

75
00:07:33,077 --> 00:07:35,830
wmieszać się w społeczeństwo.

76
00:07:37,915 --> 00:07:41,836
Książę zaczął więc
fundować wyprawy do ich źródła.

77
00:07:46,966 --> 00:07:49,343
Gdy Henryk Żeglarz najechał Afrykę,

78
00:07:50,052 --> 00:07:52,930
zyskał okazję, by coś z niej zabrać.

79
00:07:53,973 --> 00:07:57,518
By zdobyć to, czego chciał,
korzystał ze skutecznej metody.

80
00:08:02,607 --> 00:08:05,026
Henryk Żeglarz nie chciał przyznać,

81
00:08:05,610 --> 00:08:12,241
że brutalnie zniewala Afrykanów,
by na nich zarobić.

82
00:08:12,950 --> 00:08:18,206
Wybrał więc królewskiego kronikarza,
Gomesa de Zurarę,

83
00:08:18,289 --> 00:08:19,749
by opisał jego historię.

84
00:08:26,214 --> 00:08:29,217
Gomes de Zurara
usprawiedliwił handel niewolnikami.

85
00:08:29,300 --> 00:08:32,929
Twierdził, że Henryk Żeglarz
ratuje w ten sposób ich dusze

86
00:08:33,638 --> 00:08:38,309
i że w Afryce są podludźmi, bestiami.

87
00:08:40,144 --> 00:08:42,813
„Żyli dotąd niczym bestie,

88
00:08:42,897 --> 00:08:45,775
nie znając zwyczajów istot rozumnych.

89
00:08:46,609 --> 00:08:48,694
Nie rozumieją koncepcji dobra

90
00:08:49,195 --> 00:08:52,532
i potrafią tylko żyć
leniwie niczym bestie”.

91
00:08:58,246 --> 00:09:03,042
Książka de Zurary
to nie tylko pierwszy ważny tekst,

92
00:09:03,125 --> 00:09:05,503
napisany w Afryce przez Europejczyka.

93
00:09:05,586 --> 00:09:07,213
Stała się bestsellerem.

94
00:09:08,923 --> 00:09:12,426
Rasistowska koncepcja,
że Afrykanie są jak zwierzęta,

95
00:09:12,510 --> 00:09:15,054
zaczęła krążyć po Europie Zachodniej.

96
00:09:17,181 --> 00:09:22,270
Takie prace
naturalizują hierarchię rasową.

97
00:09:23,437 --> 00:09:25,314
Indoktrynują nas.

98
00:09:25,398 --> 00:09:29,485
Tak działa kultura popularna i władza.

99
00:09:29,569 --> 00:09:32,280
Nie wiemy, że działa, aż osiąga swój cel.

100
00:09:34,574 --> 00:09:39,203
By robić coś takiego
i czuć się z tym dobrze,

101
00:09:39,996 --> 00:09:44,375
musisz wymyślić powód,
dla którego to dopuszczalne.

102
00:09:45,751 --> 00:09:49,630
W przeciwnym wypadku to tylko przemoc,

103
00:09:49,714 --> 00:09:53,009
kradzież, morderstwa, gwałty.

104
00:09:53,092 --> 00:09:57,471
Nikt nie lubi o sobie myśleć w ten sposób.

105
00:09:58,389 --> 00:09:59,807
Gomes de Zurara napisał,

106
00:10:00,516 --> 00:10:04,103
że ludzie o różnych odcieniach skóry,
różnych językach,

107
00:10:04,186 --> 00:10:06,522
różnych kulturach z różnych narodów

108
00:10:06,606 --> 00:10:09,442
to jedna grupa, naród czarnych.

109
00:10:09,525 --> 00:10:12,361
Spójna grupa zasługująca na zniewolenie.

110
00:10:21,287 --> 00:10:22,121
Bycie czarnym.

111
00:10:23,623 --> 00:10:24,999
Co jest z nimi nie tak?

112
00:10:25,082 --> 00:10:25,958
Bycie czarnym.

113
00:10:27,126 --> 00:10:30,838
Nie ma tu z nich pożytku,
nikt ich nie chce ani nie lubi.

114
00:10:31,422 --> 00:10:33,883
Jedni Murzyni są czyści, inni nie.

115
00:10:33,966 --> 00:10:36,385
Zjadłbym sobie kurczaka.

116
00:10:36,469 --> 00:10:41,432
Murzyni w tym kraju
oznaczają choroby weneryczne,

117
00:10:41,515 --> 00:10:44,018
prostytucję, nielegalny hazard

118
00:10:44,852 --> 00:10:45,895
i przestępczość.

119
00:10:48,939 --> 00:10:52,902
Pierdolony przybłęda!

120
00:10:52,985 --> 00:10:54,820
Wracajcie do siebie!

121
00:10:54,904 --> 00:10:57,490
- Co ty robisz?
- To moja okolica!

122
00:10:57,573 --> 00:10:59,825
Sprowadziłeś tu tych wariatów.

123
00:10:59,909 --> 00:11:02,370
- Zabieraj to.
- W porządku.

124
00:11:02,953 --> 00:11:04,038
Zabieraj jebaną…

125
00:11:05,373 --> 00:11:08,000
- Wypierdalaj stąd.
- Wzywam policję.

126
00:11:08,084 --> 00:11:10,002
To dlatego, że jesteśmy czarni.

127
00:11:10,086 --> 00:11:13,381
Co możemy zrobić z tym,
że jesteśmy czarni?

128
00:11:13,464 --> 00:11:14,674
Ukryć to?

129
00:11:14,757 --> 00:11:17,968
Ktoś kiedyś skłamał.

130
00:11:18,469 --> 00:11:22,139
Wymyślili, że to, co czarne,
jest brzydkie i złe.

131
00:11:22,223 --> 00:11:26,018
Sprawdźcie w słowniku
synonimy do słowa „czarny”.

132
00:11:29,814 --> 00:11:33,192
Gomes de Zurara określił bycie czarnym,

133
00:11:33,818 --> 00:11:36,904
ale nie określił bycia białym.

134
00:11:36,987 --> 00:11:39,490
Bycie białym to koncepcja,

135
00:11:40,533 --> 00:11:47,039
która zaczęła się kształtować
dopiero w XVI i XVII wieku.

136
00:11:49,291 --> 00:11:52,128
JAK WYMYŚLONO BYCIE BIAŁYM

137
00:11:52,211 --> 00:11:55,172
W początkowym okresie
handlu niewolnikami w USA

138
00:11:55,673 --> 00:11:57,383
niewolono nie tylko czarnych.

139
00:11:59,343 --> 00:12:03,264
Próbowali się tu odnaleźć
najemni służący z Europy.

140
00:12:03,347 --> 00:12:07,226
Często żyli w warunkach
niewiele lepszych niż niewolnicy.

141
00:12:07,309 --> 00:12:10,396
SŁUŻĄCY I NIEWOLNICY WSPÓLNIE PRACUJĄ

142
00:12:10,479 --> 00:12:14,608
PRZY UPRAWIE ZIEMI
I NA PLANTACJACH TYTONIU

143
00:12:14,692 --> 00:12:18,612
SŁUŻĄCY KONTRAKTOWY
NIE MOŻE OPUŚCIĆ PANA

144
00:12:18,696 --> 00:12:22,366
W DZIEŃ ANI W NOCY

145
00:12:22,450 --> 00:12:26,078
NIE WOLNO MU UPRAWIAĆ HAZARDU
ANI ZAWIERAĆ MAŁŻEŃSTWA

146
00:12:26,162 --> 00:12:30,040
Jednym z największych lęków
białych właścicieli ziemskich

147
00:12:30,124 --> 00:12:35,254
było to, że biali służący kontraktowi
i czarni niewolnicy

148
00:12:35,337 --> 00:12:38,674
we własnym interesie sprzymierzą się,

149
00:12:38,758 --> 00:12:41,635
by walczyć z białą elitą.

150
00:12:43,429 --> 00:12:47,016
To się stało realną możliwością

151
00:12:47,099 --> 00:12:50,269
podczas tak zwanej rebelii Bacona,

152
00:12:50,352 --> 00:12:54,023
gdy czarni i biali

153
00:12:54,106 --> 00:12:58,694
wspólnie powstali przeciwko białym panom.

154
00:13:59,004 --> 00:14:01,257
Nie chodzi tu o moje wyzwolenie.

155
00:14:01,340 --> 00:14:03,092
Chodzi też o twoje.

156
00:14:03,175 --> 00:14:07,596
Jeśli się zjednoczymy, to nie po to,
by zrobić coś dla biednych czarnych.

157
00:14:07,680 --> 00:14:09,348
Zrobimy coś dla siebie.

158
00:14:12,434 --> 00:14:14,395
WŚCIEKNIJ SIĘ I PRZYŁĄCZ

159
00:14:14,478 --> 00:14:16,230
DZIĘKI, CHCIWCY, TERAZ MY

160
00:14:20,192 --> 00:14:25,948
To przykre, że są ludzie
opóźniający rozwój tego kraju,

161
00:14:26,031 --> 00:14:30,953
możliwy, gdybyśmy się zjednoczyli
i wykorzystali naszą różnorodność.

162
00:14:31,537 --> 00:14:37,001
Nieważne, w której części kraju żyjesz,
czy jesteś czarny, biedny czy z Północy.

163
00:14:37,084 --> 00:14:38,752
Będziemy walczyć wspólnie.

164
00:14:40,045 --> 00:14:41,589
SIERPIEŃ 1968

165
00:14:45,718 --> 00:14:48,596
Czy to naprawdę zbyt wiele,

166
00:14:48,679 --> 00:14:51,098
że domagamy się ludzkiej godności?

167
00:14:52,933 --> 00:14:56,103
Dlaczego mielibyśmy się martwić śmiercią,

168
00:14:56,186 --> 00:14:58,647
skoro odmawiacie nam prawa do życia?

169
00:15:00,399 --> 00:15:06,196
Rebelia Bacona spowodowała nawet
upadek stolicy Wirginii.

170
00:15:07,072 --> 00:15:10,784
To przeraziło
białych właścicieli niewolników.

171
00:15:10,868 --> 00:15:14,747
PROKLAMACJA STŁUMIENIA REBELII
POWSTAŁEJ NA TERENIE WIRGINII

172
00:15:14,830 --> 00:15:20,669
Uznali, że zjednoczenie białych służących
ze zniewolonymi Afrykanami

173
00:15:20,753 --> 00:15:22,254
oznacza ich armagedon.

174
00:15:24,048 --> 00:15:27,134
Dla białych właścicieli ziemskich
było jasne,

175
00:15:27,217 --> 00:15:29,386
że muszą więcej zainwestować

176
00:15:29,470 --> 00:15:34,642
w oddzielenie służących od niewolników.

177
00:15:35,684 --> 00:15:39,355
Stworzyli więc system prawny,

178
00:15:39,438 --> 00:15:43,692
by dać służącym kontraktowym przywileje

179
00:15:43,776 --> 00:15:46,737
związane z tym, że są biali,

180
00:15:46,820 --> 00:15:48,906
niedostępne dla czarnych.

181
00:15:51,367 --> 00:15:54,870
Część białych służących kontraktowych

182
00:15:54,954 --> 00:15:57,206
mogła spłacić swój kontrakt.

183
00:15:58,123 --> 00:16:00,501
Otrzymywali wtedy ziemię

184
00:16:01,168 --> 00:16:02,419
i mogli zarabiać.

185
00:16:03,629 --> 00:16:06,256
Za zarobione pieniądze

186
00:16:06,799 --> 00:16:11,553
mogli później zakupić kogoś spośród ludzi,

187
00:16:11,637 --> 00:16:15,849
którzy walczyli przy ich boku
podczas rebelii Bacona.

188
00:16:19,019 --> 00:16:22,731
I mogli wtedy powiedzieć
do byłego towarzysza:

189
00:16:23,273 --> 00:16:25,693
„Ty jesteś tutaj, a ja tutaj

190
00:16:26,276 --> 00:16:28,529
nie z powodu rasistowskich polityk.

191
00:16:29,154 --> 00:16:31,699
Po prostu jesteś gorszy niż ja”.

192
00:16:36,620 --> 00:16:41,709
Chcą wrzucić białe i kolorowe dzieci
do tygla integracji,

193
00:16:42,376 --> 00:16:48,882
w którym powstanie konglomerat,
skundlona rasa ludzi!

194
00:16:48,966 --> 00:16:52,011
Obie rasy zostaną przez to zniszczone.

195
00:16:52,094 --> 00:16:57,016
Amerykę zbudowano dla i rękami

196
00:16:57,099 --> 00:16:59,685
miejscowych białych chrześcijan!

197
00:17:02,563 --> 00:17:05,357
BIALI NACJONALIŚCI
PLANUJĄ DWA WIECE W TENNESSEE

198
00:17:05,441 --> 00:17:07,818
To nie tylko kwestia wartości,

199
00:17:07,901 --> 00:17:11,613
ale też przetrwania naszego narodu.

200
00:17:11,697 --> 00:17:13,907
Nie mamy wyboru.

201
00:17:15,701 --> 00:17:18,704
Jeśli nauczymy dzieci,
by nienawidziły Ameryki,

202
00:17:18,787 --> 00:17:22,541
nie będzie miał kto bronić naszej flagi,

203
00:17:22,624 --> 00:17:26,086
naszego wspaniałego kraju i jego wolności.

204
00:17:26,962 --> 00:17:28,380
BIAŁE ŻYCIA SIĘ LICZĄ

205
00:17:28,464 --> 00:17:30,924
To był początek koncepcji,

206
00:17:31,008 --> 00:17:36,638
że samo bycie białym to zaleta,
przywilej, status.

207
00:17:36,722 --> 00:17:39,516
Coś, do czego powinni dążyć biali,

208
00:17:39,600 --> 00:17:42,144
a na czym stracą czarni.

209
00:17:46,273 --> 00:17:48,233
Biali…

210
00:17:48,317 --> 00:17:49,735
Równe prawa dla białych.

211
00:17:49,818 --> 00:17:51,695
Wszystko należało do białych.

212
00:17:51,779 --> 00:17:53,530
Biali, a kto?

213
00:17:53,614 --> 00:17:54,698
Biała większość…

214
00:17:54,782 --> 00:17:57,659
Jesteśmy biali i dumni z bycia białymi.

215
00:17:57,743 --> 00:17:58,786
Jestem biała!

216
00:18:03,040 --> 00:18:06,960
Bycie białym łączy się z wizją tego,

217
00:18:07,044 --> 00:18:12,674
komu w społeczeństwie
należą się pewne przywileje.

218
00:18:15,052 --> 00:18:18,972
Bycie białym oznacza,
że nawet biedny nie jesteś na samym dnie.

219
00:18:19,056 --> 00:18:21,767
Nawet jeśli jesteś bankrutem bez niczego.

220
00:18:22,684 --> 00:18:26,188
To kluczowy element

221
00:18:26,271 --> 00:18:28,482
tożsamości białych Amerykanów.

222
00:18:31,693 --> 00:18:35,739
Zawsze masz coś,
co daje ci przewagę nad innymi.

223
00:18:37,032 --> 00:18:41,161
Dawniej, kiedy przyjeżdżał tu Polak,
nie był biały, był Polakiem.

224
00:18:41,245 --> 00:18:44,456
Przyjeżdżający tu Włoch
nie był biały, był Włochem.

225
00:18:45,833 --> 00:18:49,169
Ale na jakimś etapie uznano,

226
00:18:49,253 --> 00:18:53,799
że jeśli wszyscy wezmą się pod ręce
pod parasolem białości,

227
00:18:54,967 --> 00:18:57,052
to ochronią wspólne interesy

228
00:18:57,136 --> 00:18:59,805
i nie dopuszczą innych do władzy.

229
00:19:04,226 --> 00:19:07,938
Bycie białym sprawia, że nie widzą,

230
00:19:08,021 --> 00:19:09,982
kto jest prawdziwym złoczyńcą.

231
00:19:10,566 --> 00:19:12,651
Kto realnie na tym korzysta?

232
00:19:12,734 --> 00:19:17,656
Niewielka grupa bogatych, białych elit,

233
00:19:17,739 --> 00:19:22,119
które stale gromadzą majątek i władzę,

234
00:19:22,202 --> 00:19:24,371
korzystając z pracy innych.

235
00:19:28,584 --> 00:19:30,502
Usłyszcie nasz głos!

236
00:19:30,586 --> 00:19:33,046
Wielu białych zmaga się z problemami

237
00:19:34,131 --> 00:19:36,258
i wierzy, że źródłem ich cierpień…

238
00:19:36,341 --> 00:19:37,551
POŁUDNIE SIĘ LICZY

239
00:19:37,634 --> 00:19:39,303
…są ludzie z innym wyglądem.

240
00:19:39,928 --> 00:19:42,639
Czarnuchy do piekła!

241
00:19:42,723 --> 00:19:45,309
Nie potrzebujemy pomocy od obcych.

242
00:19:45,392 --> 00:19:47,978
Radzimy sobie przez te wszystkie lata,

243
00:19:48,061 --> 00:19:51,148
dalej będziemy sobie radzić
i pozostaniemy biali.

244
00:19:51,231 --> 00:19:56,778
Nie zastąpicie nas!

245
00:19:56,862 --> 00:20:00,282
Nie ma czegoś takiego jak rasa.
Nie ma naukowych dowodów.

246
00:20:00,365 --> 00:20:03,744
Nie da się wyśledzić rasy w czyimś DNA.

247
00:20:03,827 --> 00:20:07,539
Ma jednak mnóstwo
konsekwencji społecznych,

248
00:20:07,623 --> 00:20:10,250
bo wiele osób wierzy w ten mit.

249
00:20:13,378 --> 00:20:18,091
Czy sprowadzenie się murzyńskiej rodziny
miałoby wpływ na społeczność?

250
00:20:18,175 --> 00:20:20,719
Niektórzy z nich są brudni.

251
00:20:20,802 --> 00:20:24,264
Ale nie miałabym nic przeciwko,
gdyby dbali o porządek.

252
00:20:24,348 --> 00:20:26,892
Zależy, jacy byliby to Murzyni.

253
00:20:26,975 --> 00:20:29,811
Jeśli tacy jak
pracująca dla mnie Murzynka,

254
00:20:29,895 --> 00:20:33,607
porządna kobieta dumna z bycia Murzynką,

255
00:20:33,690 --> 00:20:34,816
dumna ze swej rasy,

256
00:20:34,900 --> 00:20:37,861
czysta i pracowita,
nie miałabym nic przeciwko.

257
00:20:40,948 --> 00:20:44,993
Jest pewien rodzaj ulotnej nagrody,

258
00:20:46,203 --> 00:20:49,581
którym kusi nas białe społeczeństwo.

259
00:20:51,166 --> 00:20:55,295
To oferta pozornej akceptacji,
nobilitacji.

260
00:20:55,963 --> 00:20:59,800
Jeśli pójdziesz do właściwej szkoły,
będziesz mówił poprawnie,

261
00:20:59,883 --> 00:21:03,095
nie będziesz się wychylał,
będziesz prawdomówny,

262
00:21:03,178 --> 00:21:06,765
ale tak w sam raz,
żeby nie powodować u białych dyskomfortu.

263
00:21:09,226 --> 00:21:12,187
Jeśli będziesz odpowiednio czarny.

264
00:21:14,231 --> 00:21:18,485
MIT ASYMILACJI

265
00:21:18,568 --> 00:21:20,279
Powiem tak.

266
00:21:20,362 --> 00:21:23,907
Jesteśmy czarni
i dumni z naszego dziedzictwa.

267
00:21:23,991 --> 00:21:28,453
Ale biała Ameryka nie uznaje,
że żyjemy w społeczeństwie wieloetnicznym.

268
00:21:28,537 --> 00:21:31,123
Postrzegają Amerykę jako białą.

269
00:21:31,206 --> 00:21:35,752
Cała propaganda
ma na celu przekonanie nas,

270
00:21:35,836 --> 00:21:39,298
że musimy być biali, by nas zaakceptowano.

271
00:21:40,674 --> 00:21:44,511
Nie da się inaczej. Nie mogę myśleć
po afrykańsku czy irlandzku.

272
00:21:44,594 --> 00:21:46,221
Ani po norwesku.

273
00:21:46,305 --> 00:21:52,227
Myślę w ramach struktury, w której żyję,
czyli w ramach białego społeczeństwa.

274
00:21:52,311 --> 00:21:56,523
- Nie lubisz określenia Afroamerykanin?
- Jestem biało-czarno-azjatycki.

275
00:21:56,606 --> 00:21:57,607
Jaki?

276
00:21:57,691 --> 00:21:59,693
NADCIĄGA BIAŁE

277
00:21:59,776 --> 00:22:05,073
Problem koncepcji asymilacyjnych
tkwi w tym, że zmuszają

278
00:22:05,157 --> 00:22:09,619
do przekształcenia się w coś,
co biali zaakceptują.

279
00:22:09,703 --> 00:22:11,663
Czego nie będą się bali.

280
00:22:11,747 --> 00:22:15,042
W czym będą czuli się bezpieczni.

281
00:22:15,876 --> 00:22:19,212
„Nie możesz być bardziej biały?”
Po prostu się zasymiluj.

282
00:22:20,255 --> 00:22:23,717
Jeśli jesteś współczesnym czarnym,

283
00:22:23,800 --> 00:22:26,219
prawdopodobnie już się dopasowywałeś.

284
00:22:26,803 --> 00:22:29,181
Ej, młody, coś ci poradzę.

285
00:22:29,264 --> 00:22:30,682
Mów białym głosem.

286
00:22:30,766 --> 00:22:32,684
Nie mam czegoś takiego.

287
00:22:32,768 --> 00:22:36,104
Wiesz, o co mi chodzi.
Ukrywasz w środku biały głos.

288
00:22:36,188 --> 00:22:37,230
Wykorzystaj go.

289
00:22:38,106 --> 00:22:40,108
Tak ci tylko podpowiadam.

290
00:22:43,737 --> 00:22:48,575
Zwolennicy asymilacji uważają,
że określona grupa musi się zmienić.

291
00:22:48,658 --> 00:22:52,037
Muszą ciężej pracować,
szanować wykształcenie,

292
00:22:52,120 --> 00:22:54,289
bardziej dbać o zdrowie.

293
00:22:56,416 --> 00:22:59,378
To inna wersja niższości.

294
00:22:59,461 --> 00:23:01,838
To, czym jesteś, nie ma wartości.

295
00:23:01,922 --> 00:23:03,673
Musisz się dostosować

296
00:23:03,757 --> 00:23:07,052
albo stworzymy dla ciebie inną strukturę,

297
00:23:07,135 --> 00:23:09,513
by poradzić sobie z twoją obecnością.

298
00:23:09,596 --> 00:23:13,642
Uczeń klasy maturalnej usłyszał,
że nie może odebrać dyplomu

299
00:23:13,725 --> 00:23:17,521
ani nawet chodzić na lekcje,
dopóki nie zetnie dredów.

300
00:23:19,147 --> 00:23:22,776
Jest w tym element bycia progresywnym,

301
00:23:22,859 --> 00:23:24,653
wiara w możliwość zmiany.

302
00:23:24,736 --> 00:23:27,614
Trzeba podciągać spodnie.

303
00:23:27,697 --> 00:23:30,534
Obok może iść twoja matka, babka.

304
00:23:30,617 --> 00:23:34,329
Trzeba mieć wyczucie
i szacunek dla innych.

305
00:23:34,413 --> 00:23:35,789
MOŻEMY LEPIEJ

306
00:23:35,872 --> 00:23:37,332
Słuchaj uważnie

307
00:23:37,416 --> 00:23:42,170
i pamiętaj, co jest ostatnio uważane
za dopuszczalne zachowanie.

308
00:23:42,254 --> 00:23:43,755
UCYWILIZUJ SIĘ

309
00:23:43,839 --> 00:23:46,091
W kółko słyszymy tę samą śpiewkę,

310
00:23:46,174 --> 00:23:49,553
nieważne, czy to rok 2021, czy 1821.

311
00:23:51,430 --> 00:23:55,392
To w tobie, twoim ciele albo kulturze,
jest coś takiego,

312
00:23:55,475 --> 00:23:58,103
co kreuje zauważalną różnicę.

313
00:23:58,186 --> 00:24:01,022
Kto nauczył was,
że wasze włosy są brzydkie?

314
00:24:01,690 --> 00:24:04,526
Kto nauczył was
nienawidzić koloru własnej skóry,

315
00:24:04,609 --> 00:24:08,613
że wybielacie się, by być jak biali?

316
00:24:09,573 --> 00:24:13,910
Kto nauczył was
nie cierpieć kształtu nosa i warg?

317
00:24:14,494 --> 00:24:19,666
Kto nauczył was nienawidzić siebie samych
od stóp do głów?

318
00:24:24,379 --> 00:24:25,755
W XVIII wieku

319
00:24:25,839 --> 00:24:29,551
europejscy i amerykańcy filozofowie
argumentowali,

320
00:24:29,634 --> 00:24:32,053
że czarni powinni tylko pracować.

321
00:24:34,014 --> 00:24:37,976
Że ciała czarnych nadają się
tylko do ciężkiej pracy.

322
00:24:38,477 --> 00:24:44,065
Że najwyższą ludzką formą
jest Europejczyk,

323
00:24:44,649 --> 00:24:48,153
a najniższą Afrykanin.

324
00:24:50,071 --> 00:24:54,034
Że porządna sztuka i głębsze idee

325
00:24:54,117 --> 00:24:59,206
mogą powstać tylko w Europie
lub wśród ludzi europejskiego pochodzenia.

326
00:25:01,208 --> 00:25:06,296
Tak już przywykli do historii,
które sami opowiadali o czarnych,

327
00:25:06,379 --> 00:25:13,386
że dosłownie nie mogli sobie wyobrazić
czarnej kobiety tworzącej sztukę.

328
00:25:33,532 --> 00:25:38,787
Młoda wiekiem, przez okrutny los

329
00:25:39,579 --> 00:25:43,792
Wyrwana zostałam z cnej Afryki

330
00:25:46,378 --> 00:25:49,548
Jakże dotkliwy dręczy mnie ból

331
00:25:49,631 --> 00:25:53,260
Jakież smutki z mych rodziców zrodzone

332
00:26:01,560 --> 00:26:04,187
WIERSZ PHILLIS, MURZYNKI Z BOSTONU

333
00:26:04,271 --> 00:26:09,317
Phillis Wheatley
była pierwszą czarną kobietą,

334
00:26:09,401 --> 00:26:14,239
która opublikowała w Ameryce Północnej
tomik poezji.

335
00:26:16,366 --> 00:26:19,536
To był dla wszystkich głęboki szok.

336
00:26:20,203 --> 00:26:24,749
Wstrząsnęła postrzeganiem Afrykanów

337
00:26:24,833 --> 00:26:28,503
i ich zdolności intelektualnych.

338
00:26:28,587 --> 00:26:31,256
WIERSZE NA RÓŻNE TEMATY,
RELIGIJNE I MORALNE

339
00:26:31,339 --> 00:26:33,925
Poezja ma w sobie coś wyjątkowego,

340
00:26:34,509 --> 00:26:36,761
jest sztuką wyższą.

341
00:26:36,845 --> 00:26:41,725
To oznaczało,
że Afrykanie są zdolni do odczuwania

342
00:26:41,808 --> 00:26:44,102
nie tylko trywialnych emocji.

343
00:26:48,064 --> 00:26:51,610
Oczywiście część ludzi uznała,

344
00:26:51,693 --> 00:26:54,696
że takich wierszy
nie mogła napisać czarna.

345
00:26:54,779 --> 00:26:57,699
Że to szaleństwo, niemożliwe i już.

346
00:26:58,533 --> 00:26:59,826
W efekcie

347
00:26:59,909 --> 00:27:06,458
grupa bogatych białych bostończyków
uformowała komisję śledczą.

348
00:27:07,042 --> 00:27:13,423
Wezwali Phillis Wheatley, by ustalić,

349
00:27:13,506 --> 00:27:16,718
czy to rzeczywiście ona
była autorką wierszy.

350
00:27:41,910 --> 00:27:45,914
W trakcie śledztwa kazano jej udowodnić,

351
00:27:45,997 --> 00:27:49,334
że jest kimś więcej niż tym,
za kogo mają ją biali.

352
00:27:49,417 --> 00:27:52,921
Nie tylko czarną kobietą, niewolnicą.

353
00:27:55,924 --> 00:28:01,638
To przykład tego, że czarne kobiety
wciąż muszą udowadniać swoją wartość,

354
00:28:02,263 --> 00:28:05,225
ale także fundament pod przekonanie,

355
00:28:05,308 --> 00:28:09,229
że biali mężczyźni mają prawo oczekiwać,
że coś takiego udowodnisz.

356
00:28:14,234 --> 00:28:19,030
Każda czarna kobieta
jest czasem w sytuacji Phillis Wheatley.

357
00:28:27,580 --> 00:28:32,377
Najbardziej przykra sytuacja?
Z moim kolegą z pracy.

358
00:28:33,211 --> 00:28:37,465
Powiedział, że czasem się martwi,

359
00:28:38,007 --> 00:28:39,759
kiedy mówię.

360
00:28:42,011 --> 00:28:45,390
„Czasem brzmisz jak ignorantka.

361
00:28:47,517 --> 00:28:49,644
Jesteś Afroamerykanką,

362
00:28:49,728 --> 00:28:55,984
więc nie chcę, żeby ludzie coś zakładali”.

363
00:28:58,403 --> 00:28:59,320
A ja na to:

364
00:29:00,405 --> 00:29:04,367
„Powiem ci coś, przekleństwo, ważnego.

365
00:29:05,577 --> 00:29:10,874
Jeśli jakiś, przekleństwo,
chciałby mi coś zarzucić,

366
00:29:10,957 --> 00:29:14,961
wystarczy, że cisnę w niego moim CV”.

367
00:29:19,132 --> 00:29:22,927
My, niżej podpisani,
poświadczamy przed światem,

368
00:29:23,011 --> 00:29:25,847
że wiersze wymienione na kolejnej stronie

369
00:29:25,930 --> 00:29:31,269
napisała, jak wierzymy, Phillis,
młoda murzyńska dziewczyna,

370
00:29:31,352 --> 00:29:37,233
którą przywieziono z Afryki
jako barbarzynkę ledwie kilka lat temu.

371
00:29:49,829 --> 00:29:54,042
Gdy przyjrzymy się
poezji Phillis Wheatley,

372
00:29:55,376 --> 00:30:01,925
zobaczymy, że odrzuca koncepcję,
jakoby była mniej warta.

373
00:30:06,971 --> 00:30:11,392
Uważała, że wszystko z nią w porządku.

374
00:30:16,439 --> 00:30:19,776
Phillis Wheatley
zrobiła coś bardzo groźnego.

375
00:30:20,735 --> 00:30:24,072
Zagroziła całej kolonialnej gospodarce,

376
00:30:24,989 --> 00:30:27,784
która potrzebowała pracy czarnych.

377
00:30:27,867 --> 00:30:31,037
Nie potrzebowała
ani nie chciała ich sztuki.

378
00:30:33,122 --> 00:30:36,167
Jeśli przyznamy,
że czarne kobiety mogą tworzyć,

379
00:30:37,544 --> 00:30:40,171
to co jeszcze trzeba będzie przyznać?

380
00:31:17,500 --> 00:31:20,628
O, enigmatyczna kobieto, eksplodująca

381
00:31:20,712 --> 00:31:26,801
Z chmur i wnętrzności, brzegów rzek
Rzepki, żył i horyzontu

382
00:31:26,885 --> 00:31:29,220
Języki wyszywane rzęsami

383
00:31:29,304 --> 00:31:30,805
Palisz mnie w gardle

384
00:31:31,431 --> 00:31:35,018
Ze śpiewem podążam twoim śladem
Jesteś tu i tam

385
00:31:35,101 --> 00:31:36,895
Nigdy mnie nie opuścisz

386
00:31:41,399 --> 00:31:44,027
Znam cię, słodką jak motyl

387
00:31:44,527 --> 00:31:46,571
Twoje usta o smaku morza

388
00:31:46,654 --> 00:31:48,740
Lata przysypane herstorią

389
00:31:48,823 --> 00:31:50,825
Wyczuwają światło

390
00:31:50,909 --> 00:31:54,329
Dłonie buntują się bólem
Zapadają się w nową modlitwę

391
00:31:54,412 --> 00:31:55,997
Dotknij zachodnich plam

392
00:31:56,080 --> 00:31:59,792
Światła, gdzie duchy
Oddają się krwi wojny

393
00:32:00,460 --> 00:32:03,463
Gdy połączymy miłosierdzie z siłą

394
00:32:03,546 --> 00:32:05,214
A siłę ze słusznością

395
00:32:05,757 --> 00:32:09,135
Naszą spuścizną stanie się miłość

396
00:32:09,218 --> 00:32:12,597
Zmieni się dziedzictwo naszych dzieci

397
00:32:13,181 --> 00:32:15,433
Zostawmy więc po sobie kraj

398
00:32:15,516 --> 00:32:17,602
Lepszy niż ten, który otrzymaliśmy

399
00:32:17,685 --> 00:32:20,188
Z każdym tchnieniem
w brązie wybitej piersi

400
00:32:20,271 --> 00:32:23,691
Dźwigajmy okaleczony świat
By stał się wspaniałym

401
00:32:23,775 --> 00:32:27,153
Powstaniemy
Na złocistych wzgórzach zachodu

402
00:32:27,236 --> 00:32:29,572
I wśród wichrów północnego wschodu

403
00:32:29,656 --> 00:32:32,450
Gdzie nasi przodkowie
Wcielili w życie rewolucję

404
00:32:32,533 --> 00:32:36,412
Powstaniemy w miastach
Wśród jezior środkowego zachodu

405
00:32:36,496 --> 00:32:39,666
Powstaniemy w spiekocie południa
By się odbudować

406
00:32:39,749 --> 00:32:42,585
Siedemdziesiąt lat w ich świecie

407
00:32:43,670 --> 00:32:47,006
Dziecko, mój pracodawca
Mówi mi: dziewczyno

408
00:32:48,383 --> 00:32:51,135
Odpowiadam: ha, ha, ha, tak jest!

409
00:32:52,178 --> 00:32:53,429
Mam wzgląd na pracę

410
00:32:54,347 --> 00:32:57,141
Zbyt dumna, by się ugiąć
Zbyt biedna, by załamać

411
00:32:57,850 --> 00:32:58,726
Cóż

412
00:32:59,769 --> 00:33:00,645
Śmieję się!

413
00:33:02,021 --> 00:33:03,439
Aż do bólu brzucha

414
00:33:04,607 --> 00:33:06,150
Gdy myślę o sobie

415
00:33:07,151 --> 00:33:09,904
Boki przez państwa pozrywam

416
00:33:10,697 --> 00:33:12,240
Tak głośno się śmieję

417
00:33:13,241 --> 00:33:14,826
Prawie umarłam ze śmiechu

418
00:33:15,827 --> 00:33:18,830
Ich opowieści brzmią jak kłamstwa

419
00:33:20,164 --> 00:33:22,375
Hodują owoce, lecz jedzą skórki

420
00:33:24,544 --> 00:33:25,378
Śmieję się

421
00:33:27,714 --> 00:33:29,173
Aż wybucham płaczem

422
00:33:30,174 --> 00:33:31,801
Gdy myślę o sobie

423
00:33:32,385 --> 00:33:36,597
Skąd to się bierze?
Z życia na krawędzi śmierci

424
00:33:37,181 --> 00:33:39,100
Utrzymują moją rasę przy życiu

425
00:33:39,183 --> 00:33:40,476
Nosząc maskę!

426
00:34:05,668 --> 00:34:08,755
By zastanowić się nad białą supremacją,

427
00:34:08,838 --> 00:34:11,132
nad rasizmem,

428
00:34:11,215 --> 00:34:13,176
trzeba zajrzeć pod powierzchnię.

429
00:34:13,259 --> 00:34:15,636
Jest tam brudno.

430
00:34:21,350 --> 00:34:25,396
Istnieje mit założycielski tego kraju.

431
00:34:27,940 --> 00:34:30,485
Ludzie chcą wymazać

432
00:34:30,568 --> 00:34:33,780
prawdziwą historię Ameryki.

433
00:34:37,450 --> 00:34:40,286
Biała supremacja jest częścią tego kraju

434
00:34:41,037 --> 00:34:44,123
od momentu jego założenia.

435
00:34:44,791 --> 00:34:48,920
THOMAS JEFFERSON
MIAŁ PONAD 600 NIEWOLNIKÓW

436
00:34:50,088 --> 00:34:52,340
Serio mam mówić o Jeffersonie?

437
00:34:52,423 --> 00:34:53,591
No dobrze.

438
00:34:53,674 --> 00:34:55,676
Thomas „Sprzeczności” Jefferson.

439
00:34:56,260 --> 00:34:58,596
Mało kim tak gardzę jak nim.

440
00:35:01,974 --> 00:35:03,184
Thomas Je…

441
00:35:04,143 --> 00:35:05,561
Thomas Jefferson…

442
00:35:09,524 --> 00:35:11,275
Był niezłym hipokrytą.

443
00:35:12,610 --> 00:35:16,531
Świetnie zdawał sobie sprawę z patologii,

444
00:35:16,614 --> 00:35:23,538
jakimi odznaczało się niewolnictwo,
ale nie chciał z niego rezygnować, bo…

445
00:35:25,623 --> 00:35:26,666
czerpał korzyści.

446
00:35:27,542 --> 00:35:28,501
Z jednej strony

447
00:35:29,627 --> 00:35:32,046
był przeciwko niewolnictwu.

448
00:35:33,089 --> 00:35:35,925
Z drugiej był też przeciwko abolicji.

449
00:35:37,593 --> 00:35:40,680
Przemawiał przeciwko niewolnictwu,

450
00:35:40,763 --> 00:35:42,890
zwłaszcza na początku kariery.

451
00:35:43,724 --> 00:35:47,436
Przemawiał też przeciwko tym,
którzy chcieli je zakończyć.

452
00:35:48,521 --> 00:35:53,401
To paradoks leżący w samym sercu Ameryki.

453
00:35:54,652 --> 00:35:57,280
Mówisz o wolności, ale niewolisz ludzi.

454
00:35:57,864 --> 00:36:00,867
Muszę napisać Deklarację Niepodległości.

455
00:36:00,950 --> 00:36:03,828
Jako dzieci uczy się nas kochać Jeffersona

456
00:36:03,911 --> 00:36:06,164
ze względu na to, co zrobił dla kraju,

457
00:36:06,247 --> 00:36:07,665
ale był też łotrem.

458
00:36:07,748 --> 00:36:08,916
Panie Jefferson…

459
00:36:09,000 --> 00:36:11,210
Mówi się tylko o jednej jego stronie.

460
00:36:11,294 --> 00:36:12,920
Wymazuje się to, co złe.

461
00:36:14,422 --> 00:36:17,341
Thomas Jefferson jest mocno romantyzowany.

462
00:36:18,676 --> 00:36:19,886
Co się stało?

463
00:36:21,470 --> 00:36:22,680
Boję się, panie.

464
00:36:24,140 --> 00:36:25,016
Czego?

465
00:36:28,019 --> 00:36:31,272
Stosunki międzyrasowe
oznaczają degradację.

466
00:36:31,355 --> 00:36:33,399
Żaden miłośnik tego kraju,

467
00:36:33,482 --> 00:36:36,027
miłośnik doskonałości
ludzkiego charakteru,

468
00:36:36,110 --> 00:36:37,778
nie może się na nie zgodzić.

469
00:36:38,529 --> 00:36:41,199
Mam wobec nich wielką awersję.

470
00:36:45,119 --> 00:36:50,291
Thomas Jefferson wyrażał się
bardzo źle o czarnych kobietach.

471
00:36:50,374 --> 00:36:52,960
Mówił, że są nieatrakcyjne.

472
00:36:53,044 --> 00:36:58,090
Zdaje się, że porównał je do orangutanów.
Ale nie mógł się oderwać od Sally Hemings.

473
00:36:58,174 --> 00:37:00,426
Ile miał z nią dzieci?

474
00:37:00,509 --> 00:37:01,844
Regularnie…

475
00:37:01,928 --> 00:37:04,180
WYKŁADOWCZYNI, PISARKA

476
00:37:04,263 --> 00:37:05,097
…gwałcił

477
00:37:06,724 --> 00:37:09,393
Sally Hemings, nastoletnią niewolnicę.

478
00:37:12,313 --> 00:37:13,856
Taki był Jefferson.

479
00:37:14,357 --> 00:37:17,944
Z ustami pełnymi frazesów o demokracji

480
00:37:18,861 --> 00:37:24,617
płodził zastępy służących
w swojej posiadłości w Monticello.

481
00:37:33,876 --> 00:37:36,170
Biali mężczyźni, jak Jefferson,

482
00:37:36,254 --> 00:37:39,757
racjonalizowali przemoc seksualną
wobec czarnych kobiet,

483
00:37:39,840 --> 00:37:42,385
mówiąc, że to nie przemoc seksualna.

484
00:37:53,980 --> 00:37:57,066
Jeden z najtrwalszych mitów
o czarnych kobietach,

485
00:37:57,149 --> 00:37:59,568
wywodzący się z czasów niewolnictwa,

486
00:37:59,652 --> 00:38:02,196
to ten o czarnej Jezebel.

487
00:38:03,155 --> 00:38:05,741
To postać czarnej kobiety,

488
00:38:05,825 --> 00:38:09,495
która kieruje się
wyłącznie apetytem seksualnym.

489
00:38:09,578 --> 00:38:14,417
Jest z natury hiperseksualna,

490
00:38:14,500 --> 00:38:16,544
zawsze chętna na seks.

491
00:38:22,758 --> 00:38:26,053
Jeśli uznamy to za fakt,
komu ułatwimy życie?

492
00:38:26,804 --> 00:38:31,767
Jakie zachowania będziemy potem ignorować?

493
00:38:33,269 --> 00:38:35,521
To było usprawiedliwienie

494
00:38:35,604 --> 00:38:39,650
dla gwałtów białych mężczyzn
na niewolnicach.

495
00:38:50,077 --> 00:38:54,123
Uznając czarne kobiety za rozwiązłe,
mogą zawsze powiedzieć:

496
00:38:54,874 --> 00:38:56,292
„Ona tego chciała.

497
00:38:56,917 --> 00:39:00,087
Sama mnie uwiodła”.

498
00:39:03,883 --> 00:39:08,637
To popularny motyw
w amerykańskiej popkulturze.

499
00:39:08,721 --> 00:39:11,807
Już tak się wdrukował,

500
00:39:11,891 --> 00:39:14,810
że twórcy może nawet
nie zdają sobie sprawy,

501
00:39:14,894 --> 00:39:16,604
że się do niego odwołują.

502
00:39:17,188 --> 00:39:21,233
Zobaczcie, jak często określa się
czarne dziewczyny jako szybkie.

503
00:39:22,318 --> 00:39:25,404
Czujesz się napastowana?
Wysyłasz sprzeczne sygnały.

504
00:39:25,488 --> 00:39:28,032
To jeden z kluczowych problemów.

505
00:39:28,115 --> 00:39:30,951
Nie tylko zachowanie mężczyzn,
ale też kobiet.

506
00:39:33,287 --> 00:39:35,539
WYTWÓRNIA KREUJE JĄ NA MŁODĄ JEZEBEL

507
00:39:35,623 --> 00:39:37,458
OPĘTAŁ JĄ DUCH JEZEBEL

508
00:39:37,541 --> 00:39:39,710
ODGRYWA MOTYW JEZEBEL

509
00:39:42,254 --> 00:39:44,006
Trzeba zrozumieć,

510
00:39:44,090 --> 00:39:47,468
że przemoc seksualna
to fundament niewolnictwa.

511
00:39:47,551 --> 00:39:49,136
Ta kultura była brutalna,

512
00:39:50,221 --> 00:39:52,431
a przemoc seksualna była jej częścią.

513
00:39:53,265 --> 00:39:54,809
OFIARA BIAŁYCH GWAŁCICIELI

514
00:39:54,892 --> 00:39:57,269
WŁADZE IGNORUJĄ GWAŁT NA CZARNEJ MATCE

515
00:39:57,353 --> 00:39:58,813
ZIGNOROWANY GWAŁT

516
00:39:58,896 --> 00:40:02,108
Nie było pojęcia zgody,
opcji, by powiedzieć „nie”.

517
00:40:03,609 --> 00:40:08,114
W obliczu prawa
niewolnic nie dało się zgwałcić.

518
00:40:10,116 --> 00:40:14,161
Czarne kobiety
molestowano na wiele sposobów.

519
00:40:14,703 --> 00:40:19,625
Ich doświadczenie niewolnictwa
było przez to inne

520
00:40:19,708 --> 00:40:22,878
i inne jest też badanie ich problemów.

521
00:40:24,964 --> 00:40:29,260
Biali ciemiężyciele ukrywali,
że napastują czarne kobiety,

522
00:40:29,885 --> 00:40:33,806
ale jedna z nich
nie pozwoliła się uciszyć.

523
00:40:35,641 --> 00:40:37,977
Harriet Jacobs jako pierwsza kobieta

524
00:40:38,060 --> 00:40:41,647
opisała swoje życie jako niewolnicy.

525
00:40:42,815 --> 00:40:44,859
Opisała je tak,

526
00:40:45,609 --> 00:40:50,406
by pokazać, przez co przechodzą
czarne zniewolone matki.

527
00:40:50,489 --> 00:40:55,453
PRZYPADKI Z ŻYCIA NIEWOLNICY,
SPISANE WŁASNĄ RĘKĄ

528
00:41:03,544 --> 00:41:04,378
Czytelniku,

529
00:41:05,504 --> 00:41:08,257
nie maluję tu wyobrażonych domów Południa.

530
00:41:12,052 --> 00:41:16,515
Niewolnictwo jest straszne dla mężczyzn,
lecz jeszcze gorsze dla kobiet.

531
00:41:19,727 --> 00:41:25,065
Kobiety mają charakterystyczne dla płci
cierpienia i lęki.

532
00:41:39,538 --> 00:41:43,417
Mój pan na każdym kroku przypominał mi,
że należę do niego.

533
00:41:44,084 --> 00:41:48,380
Przysięgał na wszystkie świętości,
że może mnie zmusić do ulegania.

534
00:41:50,716 --> 00:41:53,886
Wypełniał mój młody umysł ohydnościami,

535
00:41:53,969 --> 00:41:56,847
jakie mogły się zrodzić
tylko w myśli potwora.

536
00:41:56,931 --> 00:41:58,849
Rób, co mówię.

537
00:42:05,189 --> 00:42:08,067
Mężczyzna starszy ode mnie o 40 lat

538
00:42:08,150 --> 00:42:11,362
co dzień łamał
najświętsze przykazania natury.

539
00:42:18,035 --> 00:42:19,828
Nazywał mnie swoją własnością.

540
00:42:21,914 --> 00:42:24,959
Mówił, że mam mu we wszystkim ulegać.

541
00:42:26,585 --> 00:42:29,338
Moja dusza buntowała się przeciw tyranii.

542
00:42:30,839 --> 00:42:32,967
Lecz kto miał mnie obronić?

543
00:42:41,308 --> 00:42:43,602
Ukryli mnie w Snaky Swamp,

544
00:42:44,436 --> 00:42:48,232
aż mój wujek Phillip
przygotował dla mnie kryjówkę.

545
00:42:50,401 --> 00:42:53,279
Musiałam postawić wszystko na jedną kartę.

546
00:42:54,530 --> 00:42:55,739
Gdyby się nie udało…

547
00:42:58,325 --> 00:43:01,287
jaki los spotkałby mnie
i czworo mych dzieci?

548
00:43:07,418 --> 00:43:11,338
Kryjówkę zapewniono u mojej babki.

549
00:43:17,886 --> 00:43:21,515
Niewielką szopę,
zamieszkiwaną tylko przez gryzonie.

550
00:43:26,145 --> 00:43:29,940
Powietrza brakowało mi
jeszcze bardziej niż światła.

551
00:43:31,984 --> 00:43:34,361
Ale miałam pociechę.

552
00:43:38,157 --> 00:43:40,284
Słyszałam głosy mych dzieci.

553
00:43:44,663 --> 00:43:45,748
Było to radosne

554
00:43:46,540 --> 00:43:48,709
i smutne zarazem.

555
00:43:50,502 --> 00:43:51,962
Często płakałam.

556
00:43:56,592 --> 00:44:01,096
Żyłam w tej nędznej norze
przez siedem lat.

557
00:44:08,145 --> 00:44:10,814
Moja historia kończy się wolnością.

558
00:44:17,821 --> 00:44:21,867
Nie opisałam jej,
by zwrócić na siebie uwagę.

559
00:44:25,496 --> 00:44:30,167
Byłoby wygodniej
przemilczeć własną historię,

560
00:44:30,250 --> 00:44:32,628
ale chcę dać świadectwo.

561
00:44:37,299 --> 00:44:40,678
Pragnę zwrócić uwagę kobiet Północy

562
00:44:40,761 --> 00:44:44,306
na warunki życia
dwóch milionów kobiet na Południu.

563
00:44:45,015 --> 00:44:48,394
Wciąż w kajdanach, cierpiących tak jak ja.

564
00:44:50,062 --> 00:44:51,772
Większość cierpi bardziej.

565
00:44:52,606 --> 00:44:55,275
Chcę przekonać obywateli wolnych stanów,

566
00:44:55,359 --> 00:44:56,985
czym jest niewolnictwo.

567
00:45:08,872 --> 00:45:12,126
W dominującej narracji
o niewolnictwie w USA

568
00:45:12,209 --> 00:45:14,294
w ogóle nie było kobiet.

569
00:45:14,878 --> 00:45:16,422
Jacobs była pierwsza.

570
00:45:16,505 --> 00:45:23,011
Sądzę, że nie byłoby fali czarnych kobiet
opowiadających historie zniewolenia,

571
00:45:23,095 --> 00:45:28,225
gdyby Harriet Jacobs
nie otworzyła tego tematu,

572
00:45:28,308 --> 00:45:31,979
szczególnie w jego najcięższych aspektach.

573
00:45:37,401 --> 00:45:40,154
To ważne, że Jacobs opowiedziała o sobie.

574
00:45:40,237 --> 00:45:42,072
Gdyby tego nie zrobiła,

575
00:45:42,156 --> 00:45:46,827
nie wiedzielibyśmy,
jak bardzo napaści seksualne

576
00:45:47,327 --> 00:45:51,707
były wdrukowane w system,
w którym miało chodzić o pracę.

577
00:45:52,958 --> 00:45:57,504
Jak na ironię, historycy zakładali,
że napisała to biała kobieta.

578
00:45:57,588 --> 00:46:01,049
Abolicjonistka. Uważali, że…

579
00:46:02,050 --> 00:46:05,888
historia była zbyt dramatyczna,
by mogła być prawdziwa.

580
00:46:07,347 --> 00:46:09,016
Kobiety takie jak Jacobs

581
00:46:09,558 --> 00:46:13,312
wiedzą, że historia chce je wymazać.

582
00:46:13,395 --> 00:46:17,357
Wiedzą, że nie powinny opowiadać,
co je spotkało.

583
00:46:18,192 --> 00:46:20,110
Kiedy więc opowiadają,

584
00:46:21,236 --> 00:46:23,906
musimy je koniecznie wysłuchać.

585
00:46:23,989 --> 00:46:28,702
CHCEMY SPRAWIEDLIWOŚCI
SZYBKI, NIEZALEŻNY PROCES

586
00:46:28,786 --> 00:46:31,622
Stworzenie wrogiej atmosfery,

587
00:46:31,705 --> 00:46:34,374
z kontaktem fizycznym lub bez niego,

588
00:46:34,458 --> 00:46:36,210
to molestowanie seksualne.

589
00:46:37,419 --> 00:46:41,173
Wciąż nie potrafię opisać, co czuję.

590
00:46:41,256 --> 00:46:43,008
Nie da się określić,

591
00:46:43,091 --> 00:46:46,261
czy mogłabym tu dzisiaj siedzieć

592
00:46:46,345 --> 00:46:48,222
i opowiadać, co się stało.

593
00:46:48,806 --> 00:46:50,849
W dowolnym czasie i miejscu

594
00:46:50,933 --> 00:46:54,269
jako czarną kobietę
mogą mnie spotkać rasizm, seksizm,

595
00:46:54,353 --> 00:46:56,605
homofobia, klasizm, gwałt,

596
00:46:56,688 --> 00:46:59,691
mogą mnie pobić, spalić żywcem
i absolutnie nikt

597
00:46:59,775 --> 00:47:02,528
nie zauważy, że zniknęłam z tego świata.

598
00:47:02,611 --> 00:47:05,823
Bo jestem nieistotna.
Bo jestem czarną kobietą.

599
00:47:05,906 --> 00:47:08,784
Mam być damą?
Czyli być wyzywająca, podejrzana

600
00:47:08,867 --> 00:47:10,911
Byś bawił się mną, upokarzał

601
00:47:10,994 --> 00:47:13,038
Traktował jak trofeum, prezentował

602
00:47:13,121 --> 00:47:15,165
Używał mnie do rodzenia dzieci

603
00:47:16,583 --> 00:47:19,753
To, co zrodziło się jako empatia
pomiędzy ocalałymi,

604
00:47:19,837 --> 00:47:21,880
stało się teraz wspólnym krzykiem.

605
00:47:21,964 --> 00:47:23,590
SPRAWIEDLIWOŚCI

606
00:47:23,674 --> 00:47:28,679
Chciały, by je dostrzeżono i usłyszano,
by im uwierzono.

607
00:47:28,762 --> 00:47:30,430
UWIERZCIE CZARNYM KOBIETOM

608
00:47:30,514 --> 00:47:33,684
Zasługujemy na lepszy system,
na więcej uwagi,

609
00:47:33,767 --> 00:47:35,936
na dobrych liderów,

610
00:47:36,019 --> 00:47:38,772
którzy wskażą i uznają ten problem.

611
00:47:38,856 --> 00:47:40,440
Stoję przed wami

612
00:47:41,316 --> 00:47:45,028
jako osoba po doświadczeniu
przemocy seksualnej i domowej.

613
00:47:46,530 --> 00:47:48,991
Ostatecznie Harriet Jacobs

614
00:47:49,491 --> 00:47:53,579
musiała poczekać,
aż wykupiono jej wolność.

615
00:47:55,455 --> 00:47:58,083
Bardzo ją zdenerwowało,

616
00:47:58,166 --> 00:48:04,131
że do pozyskania wolności potrzebowała
interwencji białych abolicjonistów.

617
00:48:10,053 --> 00:48:14,099
Kiedy na zajęciach
wspominam o abolicjonistach,

618
00:48:14,683 --> 00:48:19,438
studenci myślą o miłych białych,
którzy się poświęcili.

619
00:48:19,521 --> 00:48:21,481
Nie są zupełnie w błędzie.

620
00:48:21,982 --> 00:48:26,570
Ale kiedy ja myślę o abolicjonistach,
widzę czarnych, mężczyzn i kobiety.

621
00:48:26,653 --> 00:48:29,781
Niezmiernie odważnych,
dokonujących wielkich czynów.

622
00:48:33,076 --> 00:48:36,038
Uważam ich za rdzeń tego ruchu.

623
00:48:36,121 --> 00:48:40,751
Biali sprzymierzeńcy i abolicjoniści
są dla mnie na peryferiach.

624
00:48:43,211 --> 00:48:46,757
Niestety nie słucha się mniejszości,

625
00:48:46,840 --> 00:48:50,677
dopóki z nimi lub w ich imieniu
nie wystąpi ktoś z większości.

626
00:48:50,761 --> 00:48:54,640
Biali abolicjoniści byli potrzebni,
a jednocześnie problematyczni.

627
00:48:54,723 --> 00:49:00,228
PIONIERZY WOLNOŚCI

628
00:49:00,312 --> 00:49:04,399
Część białych abolicjonistów
wyznawała pogląd,

629
00:49:04,483 --> 00:49:06,234
że niewolnictwo jest złe,

630
00:49:06,318 --> 00:49:09,488
ale czarni nie są równi białym.

631
00:49:11,156 --> 00:49:13,700
Nawet gdy przestaniecie być niewolnikami,

632
00:49:13,784 --> 00:49:18,288
daleko wam od pozycji równej białej rasie.

633
00:49:19,039 --> 00:49:20,999
To dobre czy złe?

634
00:49:21,833 --> 00:49:23,710
Nie ma tu wątpliwości.

635
00:49:25,462 --> 00:49:29,758
Uważamy Lincolna
za wielkiego wyzwoliciela.

636
00:49:29,841 --> 00:49:31,426
Abraham Lincoln!

637
00:49:32,552 --> 00:49:35,347
Zniósł instytucję niewolnictwa,

638
00:49:35,889 --> 00:49:37,432
więc ludzie go szanują.

639
00:49:38,350 --> 00:49:42,521
Pierwszy raz w Super Bowl:
dwóch rozgrywających Afroamerykanów.

640
00:49:42,604 --> 00:49:46,191
Znamienne, że 12 lutego
to urodziny Lincolna.

641
00:49:46,274 --> 00:49:50,529
Ale gdybyśmy porozmawiali
z Lincolnem w XIX wieku,

642
00:49:50,612 --> 00:49:53,407
uznalibyśmy, że to rasista.

643
00:49:54,658 --> 00:49:58,787
Podobnie jak wielu innych,
jestem zwolennikiem

644
00:49:58,870 --> 00:50:03,166
przyznania wyższej pozycji białej rasie.

645
00:50:04,876 --> 00:50:07,629
Przedstawia się go jako osobę,

646
00:50:08,213 --> 00:50:11,466
która uznała niewolnictwo za niemoralne,
ale moment.

647
00:50:12,175 --> 00:50:14,428
Był przeciwko niewolnictwu,

648
00:50:14,511 --> 00:50:18,265
bo uważał, że gospodarka zyska,
jeśli od niego odejdzie.

649
00:50:20,183 --> 00:50:24,688
Trzeba patrzeć na całość wypowiedzi,
nie tylko Proklamację Emancypacji.

650
00:50:25,313 --> 00:50:31,111
Dostrzega się wtedy, że Abraham Lincoln
to postać problematyczna,

651
00:50:31,194 --> 00:50:34,156
zwłaszcza dla historii czarnych w USA.

652
00:50:34,239 --> 00:50:37,534
Jestem w połowie Abrahamem Lincolnem.

653
00:50:37,617 --> 00:50:39,828
I co, mam paść na kolana?

654
00:50:39,911 --> 00:50:40,787
Nie, ale…

655
00:50:41,580 --> 00:50:46,084
Większość historii skupia się
na białych mężczyznach.

656
00:50:46,168 --> 00:50:49,504
Są ucieleśnieniem nadziei.

657
00:50:49,588 --> 00:50:52,340
Oni dostarczają, oni wyzwalają.

658
00:50:53,425 --> 00:50:57,095
To problematyczne,
bo odziera czarnych z ich sprawczości.

659
00:50:57,179 --> 00:51:02,142
Ograbia ze wszystkiego,
co włożyli w ruchy społeczne.

660
00:51:03,727 --> 00:51:08,815
MIT BIAŁEGO WYBAWICIELA

661
00:51:08,899 --> 00:51:11,777
Przez 18 lat jeździłam w miejsca,

662
00:51:11,860 --> 00:51:15,113
w których ludzie żyją
w niewyobrażalnych warunkach.

663
00:51:15,197 --> 00:51:17,741
To dzieci cierpią najbardziej.

664
00:51:17,824 --> 00:51:21,995
Zrobiłem dla czarnych Amerykanów
więcej niż ktokolwiek inny,

665
00:51:22,079 --> 00:51:25,499
może z wyjątkiem Abrahama Lincolna.

666
00:51:25,582 --> 00:51:27,125
Inni zrobili dużo mniej.

667
00:51:27,209 --> 00:51:29,169
Uratowałem ci dziś tyłek.

668
00:51:29,252 --> 00:51:31,463
Może okaż trochę wdzięczności.

669
00:51:31,963 --> 00:51:33,048
JESTEŚMY Z WAMI

670
00:51:33,131 --> 00:51:39,721
Koncepcja białego wybawiciela
jest kompatybilna

671
00:51:40,680 --> 00:51:42,557
z supremacją białych.

672
00:51:44,017 --> 00:51:47,104
Bo jeśli bycie białym oznacza nadrzędność,

673
00:51:47,896 --> 00:51:52,317
jeśli biali sprawują wyłączną władzę,

674
00:51:53,318 --> 00:51:56,363
to mają również moc, by wybawiać.

675
00:51:56,446 --> 00:51:59,491
Jesteś białym nauczycielem
w czarnej szkole.

676
00:51:59,574 --> 00:52:01,910
Nie jestem Swank w Wolności słowa.

677
00:52:01,993 --> 00:52:04,287
Ależ właśnie jesteś!

678
00:52:04,371 --> 00:52:07,124
Przejawia się to na wiele sposobów.

679
00:52:08,125 --> 00:52:10,752
Ludzie wrzucają do sieci zdjęcia

680
00:52:10,836 --> 00:52:15,715
z wycieczki do jakiegoś czarnego kraju.

681
00:52:15,799 --> 00:52:17,509
Na rękach mają czarne dziecko

682
00:52:17,592 --> 00:52:20,554
i to jest ich moment, by pokazać,

683
00:52:20,637 --> 00:52:25,183
że są mili dla Murzynów.

684
00:52:26,601 --> 00:52:31,898
Jeśli robisz coś
z naprawdę altruistycznych pobudek,

685
00:52:31,982 --> 00:52:34,526
nie potrzebujesz mnie jako potwierdzenia.

686
00:52:35,777 --> 00:52:37,529
To bardzo upraszczające.

687
00:52:39,239 --> 00:52:41,116
Wolą zrobić coś takiego

688
00:52:41,199 --> 00:52:45,412
niż wysłuchać
i wymyślić realne rozwiązania.

689
00:52:59,009 --> 00:53:01,845
Czarni abolicjoniści byli pierwsi.

690
00:53:02,929 --> 00:53:06,224
Nie chcieli wyjaśnień,
że niewolnictwo jest złe,

691
00:53:06,308 --> 00:53:09,769
że szkodzi niewolnikom, oni to wiedzieli.

692
00:53:09,853 --> 00:53:13,064
Jako pierwsi głośno się skarżyli

693
00:53:13,148 --> 00:53:16,610
i mówili, jak zła jest ta instytucja.

694
00:53:17,277 --> 00:53:21,865
To ważne, by mówić,
że czarni sami się uwolnili.

695
00:53:23,783 --> 00:53:25,285
Motyw białego wybawiciela

696
00:53:25,785 --> 00:53:29,164
pozwala białym
traktować czarnych jak dzieci.

697
00:53:29,748 --> 00:53:32,292
Powiedzieć, że dbają o ich rozwój,

698
00:53:32,375 --> 00:53:34,669
jak rodzice dbaliby o dziecko.

699
00:53:35,670 --> 00:53:38,089
Ale czarni nie są jak dzieci.

700
00:53:38,173 --> 00:53:40,050
Nie potrzebują prowadzenia.

701
00:53:40,133 --> 00:53:44,054
Potrzebują wsparcia, sojuszników.

702
00:53:45,138 --> 00:53:49,893
Jeśli chcesz pomóc
potrzebującym czarnym społecznościom,

703
00:53:49,976 --> 00:53:52,729
wychodzisz z własnego researchu

704
00:53:52,812 --> 00:53:56,107
i nie masz wokół siebie nikogo czarnego,

705
00:53:56,191 --> 00:53:58,818
to czegoś ci brakuje.

706
00:53:59,653 --> 00:54:04,449
Dlatego Lincoln potrzebował takich ludzi
jak Frederick Douglass,

707
00:54:04,532 --> 00:54:07,911
Elizabeth Keckley
i innych czarnych w jego otoczeniu.

708
00:54:07,994 --> 00:54:10,956
Pokazywali mu alternatywną wizję tego,

709
00:54:11,039 --> 00:54:13,708
do czego zdolni są czarni

710
00:54:13,792 --> 00:54:17,712
i jak powinna wyglądać ich wolność.

711
00:54:26,596 --> 00:54:28,932
Na początku Lincoln jasno mówił,

712
00:54:29,516 --> 00:54:34,187
że to nie wojna o abolicję,
a o przywrócenie jedności Unii.

713
00:54:35,563 --> 00:54:39,067
Ale ponieważ wydał
Proklamację Emancypacji,

714
00:54:39,150 --> 00:54:42,320
około 200 000 czarnych mężczyzn

715
00:54:42,404 --> 00:54:45,824
przyłączyło się do wojsk Unii
na ostatnie dwa lata wojny,

716
00:54:46,616 --> 00:54:50,787
która dopiero wtedy
stała się wojną o wolność.

717
00:54:56,167 --> 00:55:00,130
KONIEC WOJNY DOMOWEJ

718
00:55:00,213 --> 00:55:02,716
PROKLAMACJA WOLNOŚCI DLA MILIONÓW!

719
00:55:10,974 --> 00:55:14,144
WOLNOŚĆ DLA NIEWOLNIKÓW!

720
00:55:14,227 --> 00:55:16,813
POWSTAŃ! – WOLNY!

721
00:55:18,148 --> 00:55:21,818
Po uzyskaniu wolności
z miejsca ruszyliśmy biegiem.

722
00:55:24,654 --> 00:55:28,700
Mieliśmy kongresmenów i senatorów,
budowaliśmy czarne uczelnie.

723
00:55:31,077 --> 00:55:32,829
Mieliśmy własność.

724
00:55:34,289 --> 00:55:35,332
Głosowaliśmy.

725
00:55:37,292 --> 00:55:40,170
Upadł mit o podrzędności czarnych.

726
00:55:41,338 --> 00:55:44,799
Okazało się, czego pragną czarni

727
00:55:44,883 --> 00:55:46,634
i co potrafią,

728
00:55:46,718 --> 00:55:51,681
kiedy tylko odda się im sprawczość
i władzę nad własnym życiem.

729
00:55:55,602 --> 00:55:59,022
Aż kipiało od czarnej wspaniałości.

730
00:55:59,105 --> 00:56:02,317
Byliśmy tak dobrzy na tak dużą skalę

731
00:56:02,400 --> 00:56:06,279
w tak krótkim czasie,
że do głębi wstrząsnęło to narodem.

732
00:56:06,363 --> 00:56:08,365
Biali nie mogli tego znieść.

733
00:56:24,339 --> 00:56:26,508
Postęp czarnych był przerażający

734
00:56:27,300 --> 00:56:28,676
dla białych Amerykanów.

735
00:56:28,760 --> 00:56:30,470
Nie cofnęli się przed niczym,

736
00:56:32,055 --> 00:56:34,474
by odzyskać rzekomo utraconą władzę.

737
00:56:42,649 --> 00:56:48,405
Biali bali się czarnych
egzekwujących prawa obywatelskie.

738
00:56:49,781 --> 00:56:53,076
Zaczęli więc tworzyć

739
00:56:53,159 --> 00:56:57,622
potężny mit o czarnych mężczyznach,

740
00:56:57,705 --> 00:57:04,129
którzy myślą tylko o tym,
by gwałcić i plugawić białe kobiety.

741
00:57:09,384 --> 00:57:12,512
Rasistowskie idee przyjmują się,
jeśli mogą się oprzeć

742
00:57:12,595 --> 00:57:15,723
na czymś osobistym, emocjonalnym.

743
00:57:18,226 --> 00:57:21,938
Łącząc koncepcję obrony

744
00:57:22,021 --> 00:57:24,441
kobiet w twojej społeczności

745
00:57:24,524 --> 00:57:27,193
przed rzekomym zagrożeniem
ze strony czarnych,

746
00:57:28,319 --> 00:57:32,699
przekształcasz
rasistowską przemoc w cnotę.

747
00:57:35,368 --> 00:57:37,078
Jeśli to zrobisz,

748
00:57:37,162 --> 00:57:40,582
możesz usprawiedliwić dowolną potworność.

749
00:57:46,171 --> 00:57:53,094
MIT CZARNEGO PRZESTĘPCY

750
00:58:02,812 --> 00:58:06,900
Na początku lat 90. XIX wieku
linczowano mnóstwo ludzi.

751
00:58:06,983 --> 00:58:12,071
Dlaczego tak wielu czarnych
padało ofiarą linczu?

752
00:58:12,572 --> 00:58:15,575
Rzekomo przez to, co zrobili.

753
00:58:18,453 --> 00:58:21,998
Nie chodziło tylko o konkretnego wisielca,

754
00:58:22,081 --> 00:58:25,919
ukaranego za jakieś przestępstwo,

755
00:58:26,002 --> 00:58:28,004
którego często nie popełnił.

756
00:58:28,838 --> 00:58:32,800
Lincze miały na celu wzbudzenie strachu,

757
00:58:32,884 --> 00:58:35,803
by żaden z nas
nie chciał również zawisnąć.

758
00:58:37,055 --> 00:58:41,476
Mieliśmy patrzeć na to i zrozumieć,

759
00:58:42,435 --> 00:58:46,981
że powinniśmy znać swoje miejsce
i nie wyobrażać sobie nic więcej.

760
00:58:50,693 --> 00:58:53,530
Na ziemię!

761
00:58:55,532 --> 00:58:56,533
Co z tobą?

762
00:59:01,329 --> 00:59:04,999
Biali supremacjoniści
stworzyli te stereotypy,

763
00:59:05,500 --> 00:59:07,377
by zasiać w ludziach strach.

764
00:59:09,462 --> 00:59:12,966
Przedstawiając nas jako zagrożenie,
dehumanizujesz nas.

765
00:59:13,049 --> 00:59:15,218
ZNISZCZYĆ BRUTALNEGO SZALEŃCA

766
00:59:17,345 --> 00:59:20,640
To były celowe działania,
by nas zahamować.

767
00:59:21,140 --> 00:59:25,270
CZARNI W TELEWIZJI:
REALISTYCZNIE CZY STEREOTYPOWO?

768
00:59:28,856 --> 00:59:35,238
Kryminalizacja czarnych to ważna część
białego supremacjonizmu w USA.

769
00:59:36,281 --> 00:59:41,160
To potężny środek do wytłumaczenia białym,

770
00:59:41,244 --> 00:59:48,251
dlaczego powinni panować
nad czarną społecznością.

771
00:59:49,586 --> 00:59:52,880
Ci ludzie wpadają w kłopoty co pięć minut,

772
00:59:52,964 --> 00:59:56,426
ale musimy ich traktować jak jajko,

773
00:59:56,509 --> 00:59:58,428
a nie wyrzutków, którymi są.

774
00:59:58,511 --> 01:00:01,139
Ich miejsce jest za kratkami.

775
01:00:01,222 --> 01:00:02,515
Czarni się liczą!

776
01:00:02,599 --> 01:00:04,809
Dlaczego niby nie są terrorystami?

777
01:00:04,892 --> 01:00:07,228
Bo są czarni i nie wolno tak mówić?

778
01:00:07,312 --> 01:00:11,024
Nonsens. To mordercy.
Nienawidzą białych ludzi.

779
01:00:11,107 --> 01:00:14,027
Wyobrażenia o przestępczości,
czarnych i rasie

780
01:00:14,110 --> 01:00:16,446
wryły się w amerykańską wyobraźnię.

781
01:00:16,529 --> 01:00:18,865
Trzeba się wynosić od kolorowych.

782
01:00:18,948 --> 01:00:23,202
- Dlaczego?
- Jest niebezpiecznie. Nie da się wyjść.

783
01:00:23,286 --> 01:00:24,537
NIECNA SZAJKA

784
01:00:24,621 --> 01:00:28,625
Zastanówmy się,
jak wyglądają przestępcy w mediach.

785
01:00:28,708 --> 01:00:32,253
Z reguły nie są biali,
najczęściej to czarni mężczyźni.

786
01:00:33,004 --> 01:00:34,756
Horton włamał się do nas.

787
01:00:34,839 --> 01:00:38,092
Przez 12 godzin bił mnie i terroryzował.

788
01:00:38,176 --> 01:00:43,056
Odsiadywał dożywocie,
ale gubernator dał mu parę dni wolnego.

789
01:00:44,182 --> 01:00:46,934
Czarni ludzie codziennie mordują białych.

790
01:00:47,852 --> 01:00:51,397
Gwałcą białe kobiety, sto dziennie.

791
01:00:51,898 --> 01:00:54,776
SĘDZIA MÓWI, ŻE CZARNY
WYGLĄDA NA PRZESTĘPCĘ

792
01:00:56,402 --> 01:00:59,113
Znacie statystyki.

793
01:00:59,989 --> 01:01:02,408
Przestępczość to epidemia w USA.

794
01:01:02,950 --> 01:01:06,079
Ze statystyk wyłania się portret.

795
01:01:06,788 --> 01:01:10,583
Widok brutalnej, zawziętej twarzy.

796
01:01:10,667 --> 01:01:14,462
Twarzy przerażającej rzeczywistości
naszych czasów,

797
01:01:15,171 --> 01:01:19,300
twarz ludzkiego drapieżnika,
notorycznego przestępcy.

798
01:01:19,967 --> 01:01:24,222
Nie ma w naturze
czegoś bardziej okrutnego i groźniejszego.

799
01:01:25,640 --> 01:01:30,019
Można kryminalizować ludzi
w nieoczywisty sposób.

800
01:01:30,103 --> 01:01:32,647
To już nie są gangi dzieciaków.

801
01:01:32,730 --> 01:01:36,234
To gangi superdrapieżników.

802
01:01:36,317 --> 01:01:38,361
Bez sumienia, bez empatii.

803
01:01:38,444 --> 01:01:42,156
Musimy się upewnić,
że dilerzy narkotyków zostaną ukarani,

804
01:01:42,240 --> 01:01:44,534
szybko i skutecznie.

805
01:01:44,617 --> 01:01:47,870
Przestępczość stała się synonimem

806
01:01:48,705 --> 01:01:51,207
bycia czarnym, rasy.

807
01:01:55,545 --> 01:01:59,632
Czarną przestępczość wymyślono

808
01:01:59,716 --> 01:02:03,344
w tak intencjonalny sposób,

809
01:02:03,428 --> 01:02:06,681
że przeniknęła całą kulturę.

810
01:02:06,764 --> 01:02:09,809
Nastoletni zabójcy.
Odsetek zabójstw wśród młodzieży

811
01:02:09,892 --> 01:02:12,770
przekracza w kraju
średnią wśród dorosłych.

812
01:02:13,271 --> 01:02:16,149
Dzieciaki kradnące felgi
teraz gwałcą i mordują.

813
01:02:16,691 --> 01:02:20,778
Rasistowskie koncepcje
są wciąż na nowo wzmacniane

814
01:02:20,862 --> 01:02:25,908
przez to, co oglądamy w telewizji,
w wiadomościach,

815
01:02:25,992 --> 01:02:30,288
w reklamach i filmach,
w mediach społecznościowych.

816
01:02:31,414 --> 01:02:35,001
Wiele z nich jest subtelnych,
nieostentacyjnych,

817
01:02:35,084 --> 01:02:39,839
przebranych za coś zupełnie innego.

818
01:02:46,095 --> 01:02:49,056
W latach 30. XX wieku

819
01:02:49,140 --> 01:02:54,562
nie wypadało już
linczować czarnych przed kamerą.

820
01:02:54,645 --> 01:02:59,942
Ale wciąż przywoływano
aspekty bycia czarnym,

821
01:03:00,026 --> 01:03:02,570
choć nie było czarnych postaci.

822
01:03:06,866 --> 01:03:09,911
Kino nie ma realistycznych ograniczeń.

823
01:03:09,994 --> 01:03:13,122
Złoczyńca może być tak duży, czarny,

824
01:03:13,206 --> 01:03:16,042
potężny i straszny, jak tylko chcesz.

825
01:03:17,376 --> 01:03:18,753
Zamknij się, świrze!

826
01:03:19,754 --> 01:03:20,671
Julius, ty…

827
01:03:20,755 --> 01:03:22,423
Powiedziałem: zamknij się!

828
01:03:22,507 --> 01:03:24,300
Dlaczego to działa?

829
01:03:24,383 --> 01:03:27,094
Dla nas, widzów, to czytelna metafora,

830
01:03:27,178 --> 01:03:30,973
bo mamy doświadczenie
ze stereotypami odnośnie do czarnych,

831
01:03:31,057 --> 01:03:35,645
choć może nie wiemy,
że stosujemy je przy oglądaniu.

832
01:03:36,395 --> 01:03:38,147
Natychmiast się rozejść!

833
01:03:38,231 --> 01:03:40,691
Wczoraj miały tu miejsce dwa zdarzenia.

834
01:03:40,775 --> 01:03:43,736
Najpierw protest
w sprawie zabitego nastolatka,

835
01:03:43,820 --> 01:03:47,615
a potem bezprawie i anarchia.

836
01:03:48,324 --> 01:03:51,118
Na północy St. Louis królowali złodzieje.

837
01:03:51,911 --> 01:03:57,250
Ręce do góry, nie strzelać!

838
01:04:00,002 --> 01:04:02,964
Czarni nie są
bardziej brutalni czy niebezpieczni

839
01:04:03,047 --> 01:04:04,674
niż jakakolwiek inna grupa.

840
01:04:06,592 --> 01:04:09,679
Ale uczy się nas,
że przemoc ma czarną twarz.

841
01:04:10,471 --> 01:04:14,725
Przymykamy oko na białych,
którzy stosują przemoc,

842
01:04:14,809 --> 01:04:18,521
bo ich twarze nie kojarzą się z przemocą.

843
01:04:23,276 --> 01:04:25,278
Nie wygląda na mordercę.

844
01:04:26,654 --> 01:04:29,574
Powszechna bieda i dostęp do broni

845
01:04:29,657 --> 01:04:32,493
lepiej wyjaśniają przemoc niż rasa.

846
01:04:34,287 --> 01:04:38,249
Ale uczy się nas,
że przemoc białych to samoobrona.

847
01:04:39,000 --> 01:04:40,918
Śmiertelne duszenie w metrze.

848
01:04:41,002 --> 01:04:43,713
Neely, dawny sobowtór Michaela Jacksona,

849
01:04:43,796 --> 01:04:46,424
był dziwny i krzyczał na pasażerów,

850
01:04:46,507 --> 01:04:48,759
ale nikomu nie zrobił krzywdy.

851
01:04:48,843 --> 01:04:51,554
Według obrońców
Penny działał w samoobronie.

852
01:04:52,597 --> 01:04:55,641
Kobieta na Florydzie
oskarżona o zabójstwo sąsiadki.

853
01:04:55,725 --> 01:04:58,769
Według policji
strzeliła przez drzwi swojego domu

854
01:04:58,853 --> 01:05:01,731
i zabiła Ajike Owens,
matkę czworga dzieci.

855
01:05:02,398 --> 01:05:05,276
Lorincz twierdzi, że to była samoobrona.

856
01:05:06,193 --> 01:05:09,488
Jest tu Afroamerykanin.
Jestem w Central Parku.

857
01:05:09,572 --> 01:05:12,575
Nagrywa mnie, zagraża mnie i mojemu psu.

858
01:05:13,075 --> 01:05:15,536
Zagraża mi na Ramble, w parku!

859
01:05:15,620 --> 01:05:17,330
Wyślijcie tu policję!

860
01:05:17,955 --> 01:05:21,042
Tu policja, rozmowa jest nagrywana,
mówi Sean.

861
01:05:21,125 --> 01:05:25,087
Mieliśmy kilka włamań w okolicy
i kręci się tu podejrzany typ.

862
01:05:25,713 --> 01:05:28,132
Jak wygląda? Biały, czarny, Latynos?

863
01:05:28,841 --> 01:05:29,967
Raczej czarny.

864
01:05:32,845 --> 01:05:37,725
Potencjalna przemoc związana
z rozpowszechnianiem tej koncepcji

865
01:05:38,476 --> 01:05:41,062
jest niewiarygodnie duża.

866
01:05:42,730 --> 01:05:45,733
Mówiono, że George Floyd
był pod wpływem,

867
01:05:45,816 --> 01:05:49,195
czyli w każdej chwili
mógł się zmienić w potwora.

868
01:05:50,655 --> 01:05:52,823
Ahmaud Arbery wyszedł pobiegać.

869
01:05:55,201 --> 01:05:56,535
Po prostu biegnąc,

870
01:05:57,954 --> 01:06:00,873
w umysłach białych stał się potworem.

871
01:06:02,041 --> 01:06:05,169
Tak zwane niewinne pomysły

872
01:06:05,252 --> 01:06:08,881
mają moc infekowania umysłów ludzi,

873
01:06:08,965 --> 01:06:12,385
którzy wykorzystują je i przekształcają,

874
01:06:13,427 --> 01:06:16,097
by usprawiedliwić masakry na czarnych.

875
01:06:20,977 --> 01:06:24,689
Możemy to elegancko nazwać
„narracją kulturową”,

876
01:06:25,564 --> 01:06:29,193
ale ja to nazywam bezczelnym kłamstwem,
którego używa się,

877
01:06:29,276 --> 01:06:35,324
by uzasadnić konieczność utrzymania
systemu nierówności.

878
01:06:35,408 --> 01:06:36,784
SPRAWIEDLIWOŚĆ

879
01:06:36,867 --> 01:06:38,577
Lincze były reakcją,

880
01:06:38,661 --> 01:06:40,287
rasistowską reakcją,

881
01:06:40,371 --> 01:06:42,081
na dobrobyt czarnych.

882
01:06:48,129 --> 01:06:50,589
Ida B. Wells przyjrzała się historiom

883
01:06:50,673 --> 01:06:53,926
i danym podawanym dla uzasadnienia linczów

884
01:06:54,010 --> 01:06:57,054
i postanowiła zebrać własne dane.

885
01:07:03,602 --> 01:07:07,940
Gdyby broniący bezprawia południowcy
powiedzieli prawdę o linczach,

886
01:07:08,024 --> 01:07:11,193
niniejsza obrona nie byłaby potrzebna.

887
01:07:11,944 --> 01:07:16,907
Ale skoro celowo,
nikczemnie i bezustannie zakłamują dane,

888
01:07:16,991 --> 01:07:21,120
to Murzyn musi zaprezentować światu
swoją stronę strasznej historii.

889
01:07:29,211 --> 01:07:31,338
Każdy w mieście znał Tommy’ego.

890
01:07:32,173 --> 01:07:34,800
Miał mały domek i trochę oszczędności.

891
01:07:34,884 --> 01:07:36,886
Założył sklepik spożywczy.

892
01:07:38,929 --> 01:07:42,892
Kiedyś grupa białych i kolorowych dzieci
pokłóciła się przy zabawie.

893
01:07:50,816 --> 01:07:54,320
Kolorowy sklepikarz
dał się wciągnąć w dyskusję.

894
01:08:08,667 --> 01:08:13,130
W niedzielnej gazecie pojawił się
sensacyjny nagłówek o sklepie.

895
01:08:13,214 --> 01:08:15,716
Gazeta podsyciła rasistowskie uprzedzenia,

896
01:08:15,800 --> 01:08:19,345
nazywając sklepik
„kryjówką złodziei i bandytów”.

897
01:08:26,185 --> 01:08:27,520
Bierzcie go!

898
01:08:32,233 --> 01:08:33,359
Krwi!

899
01:08:44,662 --> 01:08:48,666
TŁUM UŻYŁ BRONI, NIE SZNURA
ZASTRZELONO TRZECH PROTESTUJĄCYCH

900
01:08:49,166 --> 01:08:50,835
SCENA LINCZU

901
01:08:53,337 --> 01:08:57,633
Nie było w Memphis lepszego,
czystszego człowieka niż on.

902
01:08:58,259 --> 01:09:02,513
A jednak zamordowano go z taką łatwością,
jakby był psem.

903
01:09:03,722 --> 01:09:07,309
Wtedy zrozumiałam,
czym naprawdę jest linczowanie.

904
01:09:08,102 --> 01:09:12,314
Wymówką, by pozbyć się Murzynów
zyskujących bogactwo i własności,

905
01:09:12,398 --> 01:09:15,067
oraz sposobem na sterroryzowanie nas.

906
01:09:17,486 --> 01:09:20,156
LISTA LINCZÓW

907
01:09:27,329 --> 01:09:30,040
Im dłużej badam tę sprawę,
tym wyraźniejsze,

908
01:09:30,124 --> 01:09:33,335
że południowcy
nigdy nie wyzbyli się rozgoryczenia,

909
01:09:33,419 --> 01:09:36,338
że Murzyni nie są już ich zabawkami,

910
01:09:36,422 --> 01:09:39,091
sługami i źródłem zarobku.

911
01:09:39,675 --> 01:09:46,682
W 1892 ROKU ZLINCZOWANO 241 OSÓB

912
01:09:52,438 --> 01:09:54,857
W ciągu tych lat ponad 10 000 Murzynów

913
01:09:54,940 --> 01:09:56,901
zamordowano z zimną krwią,

914
01:09:56,984 --> 01:10:01,030
bez przeprowadzenia sądu
i wydania wyroku w imię prawa.

915
01:10:01,780 --> 01:10:06,076
Z danych wynika też,
że za wszystkie te morderstwa

916
01:10:06,160 --> 01:10:10,915
sądzono, skazano i stracono
tylko trzech białych.

917
01:10:10,998 --> 01:10:17,838
HORRORY POŁUDNIA: PRAWO LINCZU

918
01:10:17,922 --> 01:10:20,132
I WSZYSTKIE JEGO ETAPY

919
01:10:22,009 --> 01:10:26,513
Po wykładach zainteresowani przyjaciele
często zadają mi to samo pytanie.

920
01:10:27,097 --> 01:10:29,183
„Jak mogę pomóc sprawie?”

921
01:10:29,808 --> 01:10:31,769
Odpowiedź zawsze brzmi:

922
01:10:32,603 --> 01:10:34,688
„Opowiadaj światu o faktach”.

923
01:10:39,610 --> 01:10:42,529
CZERWONA LISTA

924
01:10:42,613 --> 01:10:47,451
STATYSTYKI I RZEKOME PRZYPADKI LINCZÓW
W USA W LATACH 1892–1894

925
01:10:47,952 --> 01:10:50,788
AUTORSTWA IDY B. WELLS, CHICAGO

926
01:10:50,871 --> 01:10:54,625
W kwestii opowiadania naszych historii

927
01:10:55,751 --> 01:10:59,838
i zmuszenia tego kraju,
by przyjrzał się samemu sobie,

928
01:10:59,922 --> 01:11:01,215
ona była prekursorką.

929
01:11:03,384 --> 01:11:07,012
Zachowały się pocztówki

930
01:11:07,096 --> 01:11:10,015
ze zdjęciami linczujących,
ich żon i dzieci,

931
01:11:10,724 --> 01:11:15,271
stojących pod zwisającym z drzewa
czarnym ciałem.

932
01:11:15,354 --> 01:11:18,107
Wiemy, że to straszne.

933
01:11:19,066 --> 01:11:23,696
Ale wiemy to dlatego,
że Ida B. Wells zajęła się tym tematem

934
01:11:23,779 --> 01:11:26,573
jeszcze w czasach, gdy linczowano ludzi,

935
01:11:27,199 --> 01:11:28,742
byśmy na pewno wiedzieli

936
01:11:28,826 --> 01:11:32,079
i nie mogli odwrócić wzroku.

937
01:11:44,008 --> 01:11:48,387
Otworzyłeś mi drzwi samochodu i grozisz,
że wyciągniesz mnie z auta.

938
01:11:48,470 --> 01:11:49,680
Wyłaź z samochodu!

939
01:11:49,763 --> 01:11:51,849
- Użyjesz paralizatora?
- Zobaczysz!

940
01:11:52,433 --> 01:11:55,602
Na ziemię! Twarzą w dół!

941
01:11:56,270 --> 01:11:58,605
- Jeden, dwa…
- Nie stanowię zagrożenia.

942
01:11:58,689 --> 01:11:59,606
To on mi grozi.

943
01:11:59,690 --> 01:12:02,860
- Miłego oglądania.
- Grozi mi śmierć!

944
01:12:02,943 --> 01:12:05,487
Za co? Za każdym razem ze mną zadzierasz.

945
01:12:05,571 --> 01:12:07,114
Mam tego dosyć.

946
01:12:07,197 --> 01:12:09,491
Stracił przytomność.

947
01:12:09,575 --> 01:12:10,534
Ma puls?

948
01:12:10,617 --> 01:12:13,787
Widzisz chyba, że nie reaguje!

949
01:12:13,871 --> 01:12:15,748
- Sprawdź puls.
- Poważnie?

950
01:12:15,831 --> 01:12:18,167
Ma siedzieć
z przygniecioną szyją?

951
01:12:19,376 --> 01:12:22,087
CZARNY BIEGACZ ZASTRZELONY W GEORGII

952
01:12:22,171 --> 01:12:24,923
OD DWÓCH MIESIĘCY BRAK ARESZTOWAŃ

953
01:12:25,007 --> 01:12:29,303
BIAŁY SĄSIAD ZASTRZELIŁ CZARNEGO
PO MIESIĄCACH RASISTOWSKICH PRZEŚLADOWAŃ

954
01:12:29,386 --> 01:12:32,389
JEDENASTOLATEK WEZWAŁ POGOTOWIE

955
01:12:32,473 --> 01:12:35,559
POLICJA GO ZASTRZELIŁA

956
01:12:35,642 --> 01:12:42,066
POLICJA ZABIJA CZARNYCH AMERYKANÓW
O WIELE CZĘŚCIEJ NIŻ BIAŁYCH

957
01:12:43,108 --> 01:12:45,444
Przemoc policyjna to współczesny lincz.

958
01:12:45,527 --> 01:12:50,991
Przemoc państwowa wobec czarnych
w więzieniach i poza nimi to lincz.

959
01:12:51,617 --> 01:12:53,744
To forma terroru rasowego.

960
01:12:53,827 --> 01:12:56,538
Ma nie tylko
karać poszczególnych czarnych,

961
01:12:57,414 --> 01:13:00,709
ale powiedzieć nam wszystkim,
że mamy znać swoje miejsce.

962
01:13:04,963 --> 01:13:08,467
Policja się rozwinęła, jej techniki też,

963
01:13:08,550 --> 01:13:10,552
ale jest jeden wspólny motyw.

964
01:13:11,053 --> 01:13:12,513
WOLNOŚĆ DLA NIEWOLNIKÓW!

965
01:13:12,596 --> 01:13:15,557
Za każdym razem,
gdy polepsza się życie czarnych…

966
01:13:22,815 --> 01:13:25,109
następuje silna fala wsteczna.

967
01:13:26,568 --> 01:13:29,363
Biali supremacjoniści powstają i mówią:

968
01:13:29,446 --> 01:13:31,949
tu jest granica, ani kroku dalej.

969
01:13:32,032 --> 01:13:33,742
OBAMA ZABIJA AMERYKĘ

970
01:13:40,290 --> 01:13:42,543
Cofnąć się!

971
01:13:48,257 --> 01:13:50,509
Odpowiedzią na postęp czarnych

972
01:13:51,176 --> 01:13:52,636
jest kara.

973
01:13:54,179 --> 01:13:55,806
Nikt tego tak nie nazywa.

974
01:13:55,889 --> 01:13:59,226
Mówią, że to problem przestępczości,
narkotyków.

975
01:14:00,102 --> 01:14:02,146
Ale tak naprawdę to próba

976
01:14:02,229 --> 01:14:06,525
przywrócenia dominacji rasowej
poprzez „porządek”.

977
01:14:06,608 --> 01:14:11,405
Naród musi podjąć ogólny wysiłek,
by zwalczyć przestępczość.

978
01:14:12,656 --> 01:14:14,867
Należy przestrzegać prawa tego kraju.

979
01:14:15,868 --> 01:14:18,829
Musimy utrzymać porządek.

980
01:14:18,912 --> 01:14:22,708
Przyjaciele, niech moje przesłanie
wybrzmi dziś jasno.

981
01:14:23,709 --> 01:14:29,381
Fala przestępczości nie będzie w USA
falą przyszłości.

982
01:14:29,465 --> 01:14:32,593
Najważniejsza odpowiedzialność rządu

983
01:14:33,552 --> 01:14:35,721
to prawo i porządek.

984
01:14:35,804 --> 01:14:41,185
Jestem kandydatem
prawa i porządku.

985
01:14:41,268 --> 01:14:44,688
TRUMP REAGUJE
NA ZASADZKĘ W DALLAS

986
01:14:51,570 --> 01:14:54,031
Czytamy historie o trudnościach,

987
01:14:54,573 --> 01:14:59,870
zamieszkach w miejscach
takich jak Omaha, Brooklyn, Chicago.

988
01:15:00,913 --> 01:15:02,372
Dla mnie to rebelie.

989
01:15:02,456 --> 01:15:04,041
- Rebelie?
- Tak jest.

990
01:15:04,124 --> 01:15:06,335
Nie widzi pan w nich nic złego?

991
01:15:06,835 --> 01:15:10,839
Uważam, że ludzie wszczynają rebelię
przeciwko systemowi,

992
01:15:10,923 --> 01:15:14,134
który zamyka ich w gettach,

993
01:15:14,218 --> 01:15:15,844
wykorzystuje ich i uciska.

994
01:15:15,928 --> 01:15:19,806
Nie mają możliwości rekompensaty,
by przełamać ten system.

995
01:15:19,890 --> 01:15:23,602
To wy postanowiliście niszczyć i burzyć,

996
01:15:24,228 --> 01:15:25,979
porwaliście ludzi,

997
01:15:26,688 --> 01:15:28,857
zniszczyliście ich system

998
01:15:29,608 --> 01:15:32,402
i nazwaliście to wszystko cywilizacją.

999
01:15:33,028 --> 01:15:35,322
My, którzy przez was cierpieliśmy,

1000
01:15:35,405 --> 01:15:40,494
teraz mówimy wam:
„Jesteście mordercami marzeń.

1001
01:15:40,577 --> 01:15:42,412
To wy jesteście dzicy.

1002
01:15:42,496 --> 01:15:46,917
To wy od zawsze byliście nieucywilizowani.

1003
01:15:47,584 --> 01:15:49,044
Ucywilizujcie się”.

1004
01:16:05,852 --> 01:16:10,315
Ten naród lubi spektakle.

1005
01:16:10,941 --> 01:16:13,151
Przyciągają go płomienie.

1006
01:16:15,612 --> 01:16:18,156
Nie widzimy jednak, co jest podpałką.

1007
01:16:18,657 --> 01:16:24,371
Są nią przepisy
ukierunkowane przeciwko czarnym.

1008
01:16:24,454 --> 01:16:26,164
BIAŁE SZKOŁY BĘDĄ BIAŁE

1009
01:16:26,248 --> 01:16:29,626
Odmawianie edukacji: podpałka.

1010
01:16:31,003 --> 01:16:35,799
Nierówne szanse
na mieszkanie i pracę: podpałka.

1011
01:16:36,925 --> 01:16:40,971
Nadmierne zaangażowanie policji: podpałka.

1012
01:16:41,763 --> 01:16:42,806
Przeszukania.

1013
01:16:44,391 --> 01:16:45,684
Stój, policja!

1014
01:16:45,767 --> 01:16:46,977
Wojna z narkotykami.

1015
01:16:48,812 --> 01:16:50,480
Masowe pozbawianie wolności.

1016
01:16:54,318 --> 01:16:58,905
Gdy przepisy, struktury i instytucje

1017
01:16:58,989 --> 01:17:01,491
świadomie ujarzmiają czarnych,

1018
01:17:01,575 --> 01:17:06,371
celowo tworzy się społeczności,
które są stale kryminalizowane.

1019
01:17:06,455 --> 01:17:07,873
Znowu ten motyw.

1020
01:17:28,393 --> 01:17:32,981
Rozważania o historii rasizmu w tym kraju

1021
01:17:33,065 --> 01:17:35,734
są rozważaniami o historii władzy.

1022
01:17:40,864 --> 01:17:45,452
Wszystko, co robi się,
by uciskać czarnych w tym kraju,

1023
01:17:46,328 --> 01:17:48,246
służy utrzymaniu władzy.

1024
01:17:49,915 --> 01:17:51,208
Białe elity

1025
01:17:52,084 --> 01:17:53,835
właśnie w ten sposób zyskują:

1026
01:17:53,919 --> 01:17:56,129
mogą utrzymać władzę.

1027
01:17:59,424 --> 01:18:02,552
Uczy się nas, że władza
jest ograniczonym zasobem.

1028
01:18:02,636 --> 01:18:03,929
Że to jakaś całość.

1029
01:18:04,930 --> 01:18:08,850
Jeśli ja mam więcej, to ty mniej.
Jeśli ty więcej, to ja mniej.

1030
01:18:13,313 --> 01:18:17,734
Jeśli najważniejsze jest dla ciebie,
by trzymać się tego, co masz,

1031
01:18:17,818 --> 01:18:20,445
to użyjesz wszystkich dostępnych środków.

1032
01:18:20,946 --> 01:18:25,701
Będziesz kłamał, kradł, zabijał,
by utrzymać to, co masz.

1033
01:18:51,977 --> 01:18:55,397
Jaką pracę powinno się było wykonać?

1034
01:18:55,897 --> 01:18:59,192
Zaraz po zniesieniu niewolnictwa

1035
01:18:59,860 --> 01:19:04,030
trzeba było wszystko zreorganizować,
dać nowe narzędzia,

1036
01:19:04,573 --> 01:19:08,410
wymyślić społeczeństwo na nowo,

1037
01:19:09,202 --> 01:19:15,000
by uprzednio niewoleni obywatele
otrzymali możliwość

1038
01:19:15,083 --> 01:19:17,252
życia w równości i wolności.

1039
01:19:18,086 --> 01:19:20,088
Nigdy tego nie zrobiono.

1040
01:19:22,507 --> 01:19:23,717
Uwaga!

1041
01:19:27,554 --> 01:19:31,266
Myślę, że biali boją się, co się stanie,

1042
01:19:31,349 --> 01:19:34,060
kiedy w końcu spojrzą w lustro.

1043
01:19:35,687 --> 01:19:40,358
Zobaczą, że od pokoleń, od stuleci

1044
01:19:40,442 --> 01:19:45,489
prześladowali i uciskali czarnych,
brązowych i śniadych ludzi.

1045
01:19:46,406 --> 01:19:48,950
Nie będą wiedzieli,
co zrobić z tą historią.

1046
01:19:49,034 --> 01:19:51,161
Pojawi się pytanie: „Co dalej?

1047
01:19:51,244 --> 01:19:53,205
Już wiecie, i co dalej?”.

1048
01:19:54,706 --> 01:19:58,919
Muszą się zastanowić, czy chcą
dalej korzystać z tego dziedzictwa.

1049
01:20:00,754 --> 01:20:03,924
Sednem bycia rasistą jest wyparcie.

1050
01:20:04,424 --> 01:20:07,636
Stałe poszukiwanie sposobów,
by zaprzeczyć,

1051
01:20:08,512 --> 01:20:10,388
że rasizm jest stały.

1052
01:20:14,142 --> 01:20:19,397
By rozwiązać problem
głębokiego wdrukowania rasizmu,

1053
01:20:21,233 --> 01:20:24,903
potrzebna jest aktywna postawa.

1054
01:20:26,321 --> 01:20:28,240
To antyrasizm.

1055
01:20:32,285 --> 01:20:36,206
PRAWDA O ANTYRASISTOWSKIM SPOŁECZEŃSTWIE

1056
01:20:56,017 --> 01:21:00,856
Ludzie myślą tak:
„Jeśli stworzymy antyrasowe społeczeństwo,

1057
01:21:02,315 --> 01:21:03,984
to co na tym stracę?”.

1058
01:21:05,610 --> 01:21:07,529
Nigdy: „Co na tym zyskam?”.

1059
01:21:12,158 --> 01:21:18,665
Jeśli celem jest społeczeństwo,
działająca sieć międzyludzka,

1060
01:21:19,541 --> 01:21:23,712
to trzymanie pod butem części społeczności

1061
01:21:23,795 --> 01:21:25,505
to nie jest dobry pomysł.

1062
01:21:30,844 --> 01:21:33,763
Nie wiem, jak miałoby to wyglądać,
ale to możliwe.

1063
01:21:33,847 --> 01:21:39,394
Ktoś aktualny system stworzył.

1064
01:21:39,477 --> 01:21:42,355
A jeśli ktoś go stworzył,

1065
01:21:42,439 --> 01:21:44,149
to można go rozmontować.

1066
01:21:46,067 --> 01:21:49,696
Nie chodzi o lepszy pomysł,
jak kochać swojego sąsiada.

1067
01:21:49,779 --> 01:21:52,032
Zupełnie nie o to.

1068
01:21:52,115 --> 01:21:53,950
Jeśli „antyrasistowski” znaczy,

1069
01:21:54,034 --> 01:21:56,953
że ty sam
nie masz nic przeciwko niebiałym,

1070
01:21:57,037 --> 01:22:00,290
to jak to zmienia moje życie na lepsze?

1071
01:22:00,373 --> 01:22:02,792
To, że osobiście mną nie gardzisz.

1072
01:22:04,044 --> 01:22:08,506
Ale jeśli zapoznasz się z tym wszystkim
i powiesz głośno:

1073
01:22:08,590 --> 01:22:11,927
„W jaki sposób nasza strukturalna niechęć,

1074
01:22:12,010 --> 01:22:14,346
nasze strukturalne lekceważenie,

1075
01:22:14,429 --> 01:22:16,431
utrudniło tym ludziom życie?”,

1076
01:22:16,514 --> 01:22:19,267
to wtedy mamy konkret
i mamy o czym rozmawiać.

1077
01:22:23,980 --> 01:22:25,732
Czarni wiedzą, czego chcą.

1078
01:22:25,815 --> 01:22:30,070
Mają pomysł na to,
jak ma wyglądać ich wolność, wyzwolenie.

1079
01:22:30,904 --> 01:22:35,283
To nie żadna radykalna utopia.

1080
01:22:35,367 --> 01:22:38,203
Świat ma wyglądać jak ten,
w którym żyją biali.

1081
01:22:38,286 --> 01:22:41,539
Żyją w nim i nigdy tego nie kwestionują.

1082
01:22:47,337 --> 01:22:48,755
Kocham być czarna.

1083
01:22:49,381 --> 01:22:51,800
Co dzień dziękuję za to Bogu.

1084
01:22:51,883 --> 01:22:55,303
Kocham czarnego męża.
Kocham nasze przyszłe czarne dziecko.

1085
01:22:55,387 --> 01:22:58,807
Kocham moją czarną rodzinę
i czarną sąsiadkę, panią Janet.

1086
01:22:58,890 --> 01:23:00,433
Kocham mój czarny kościół.

1087
01:23:00,517 --> 01:23:02,102
Kocham czarną muzykę.

1088
01:23:02,185 --> 01:23:07,232
Kocham wszystko, co czarni dali Ameryce,
nieważne, czy Ameryka jest tego świadoma.

1089
01:23:22,080 --> 01:23:26,042
Powiedzcie, co jest nie tak z czarnymi?

1090
01:23:27,961 --> 01:23:31,464
Nic. Wszystko z czarnymi w porządku.

1091
01:23:31,548 --> 01:23:33,967
Wszystko z czarnymi w porządku.

1092
01:23:34,050 --> 01:23:38,054
Widzicie, że to kompletnie absurdalne.

1093
01:23:38,138 --> 01:23:42,350
Jedyne, co jest nie tak, to koncepcja,
że z czarnymi jest coś nie tak.

1094
01:31:26,814 --> 01:31:31,819
Napisy: Anna Radwan-Żbikowska