Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Bạn có thể cho tôi biết
người da đen bị làm sao không?
Người da đen bị làm sao ấy à?
Người da đen bị làm sao ư?
Được rồi. Ý bạn là sao?
Người da đen bị làm sao ư?
Vào năm 1860,
Thượng nghị sĩ bang Mississippi, Jefferson Davis, tại cuộc họp Thượng viện,
đã phản đối dự luật tài trợ giáo dục cho người da đen.
Ông biện minh bằng cách bịa ra một câu chuyện
mà ông bảo là trích từ Kinh Thánh.
Trong truyện cổ tích bịa đặt này,
khi Cain bị lưu đày khỏi Vườn Địa Đàng,
anh ta phát hiện ra Vùng Đất Nod.
Theo lời Thượng nghị sĩ Davis, Vùng Đất Nod này
có những loài động vật và quái thú
được tạo ra trước con người, trước cả Adam và Eva.
Và lẫn trong những quái thú đó
là một nhóm sinh vật giống thú với làn da sẫm màu hơn.
Thượng nghị sĩ Davis đang ám chỉ người da đen.
Ông nói: "Sự hạ đẳng của người da đen là ý muốn của Chúa,
và lịch sử đã xác minh điều đó".
Đó là câu chuyện Thượng nghị sĩ Davis đã kể,
ông cũng chính là người sau này trở thành tổng thống
của Liên minh miền Nam Hoa Kỳ,
để biện minh cho quan niệm
rằng sự bất bình đẳng giữa chủng tộc da đen và da trắng
đã được đóng dấu từ đầu.
TỔNG THỐNG LIÊN MINH MIỀN NAM HOA KỲ
Hệ quả là gì khi chúng ta cứ kể nhau nghe những câu chuyện thêu dệt
về bản chất của người da đen,
và vai trò của họ trong xã hội Mỹ?
Chúng đều phác họa những thứ bất ổn của người da đen,
từ đó trở thành một phần của một hệ tư tưởng nền tảng…
TEM PHIẾU THỰC PHẨM
…góp phần truyền bá những khái niệm sai lầm về người da đen.
Chúng ta cần nhìn lại lịch sử nước Mỹ bằng góc nhìn sáng suốt.
Tranh cãi về khái niệm
là có thật và cuộc đấu tranh về chúng có ý nghĩa riêng.
Câu hỏi đặt ra là:
"Làm sao ta có thể chủ động chất vấn kiến thức xã hội cung cấp
và những kiến thức ta nạp vào?"
Vì có người đang thao túng nó.
Họ thao túng nó vì lợi ích của ta hay của họ?
ĐÓNG DẤU TỪ ĐẦU
DỰA TRÊN CUỐN SÁCH CỦA TIẾN SĨ IBRAM X. KENDI
Khi bàn về chủng tộc,
chúng ta phải biết rằng nó không phải là một khái niệm cố hữu.
Ngày đó, chúng tôi đã vượt đại dương, có cả tộc Fula,
tộc Igbo, tộc Yoruba,
tộc Wolof và cả Mandinka.
Nhưng ở đâu đó bên kia Đại Tây Dương,
chúng tôi đã trở thành một cộng đồng hợp nhất.
Thông thường, chúng ta cho rằng chủng tộc được chia theo màu da,
kiểu tóc, hay đại loại thế.
Nhưng nó là để phục vụ chế độ nô lệ.
Tôi nghĩ điều quan trọng ở đây là mọi người phải biết gốc của từ "nô lệ",
hay những nô lệ nguyên bản nhất,
thật ra không có vẻ ngoài giống tôi.
Thị trường nô lệ ở Tây Âu,
suốt hàng trăm năm, chủ yếu là buôn bán người Slav đến từ Đông Âu.
Từ tiếng Anh "slave", tức nô lệ, có nguồn gốc là từ Slav.
Cớ gì đột nhiên người châu Phi lại trở thành đối tượng làm nô lệ chính?
PHÁT MINH KHÁI NIỆM "NGƯỜI DA ĐEN"
Chúng ta cần nhớ rằng chế độ nô lệ là một phần của lịch sử loài người.
Người bắt người làm nô lệ.
Từ cổ chí kim, con người đã lập nên các đế chế, chính quyền và chiến tranh.
Nhưng có một sự kiện rất đặc biệt vào năm 1444.
Đó là thời điểm mà chuyến tàu lớn chở đầy tù nhân
do người Bồ Đào Nha bắt giữ từ vùng Senegambia
được đưa đến Bồ Đào Nha để rao bán.
Với tôi, đó là điểm khởi đầu
của đường dây buôn bán nô lệ xuyên Đại Tây Dương về sau.
Hoàng tử Henry của Bồ Đào Nha
đã thấy giá trị của người châu Phi ở các thị trường nô lệ Tây Âu.
Họ có giá trị hơn người Slav đến từ Đông Âu
vì họ khó lòng tẩu thoát hơn,
họ khó trà trộn với dân bản địa hơn.
Thế là hoàng tử tài trợ các chuyến thám hiểm đến nguồn cung.
Và khi Hoàng tử Henry tiến vào châu Phi,
ông nhìn thấy cơ hội chiếm đoạt và làm giàu.
Ông có một phương thức hiệu quả để đạt được điều mình muốn.
VÒNG SẮT ĐỂ NÔ LỆ KHÔNG TRỐN
Hoàng tử Henry không muốn thừa nhận rằng
ông biến người châu Phi thành nô lệ một cách thô bạo và tàn ác để kiếm tiền.
Nên ông cử một người ghi chép biên niên sử của hoàng gia tên là Gomes Zurara
để viết lại câu chuyện.
Gomes Zurara bào chữa việc buôn bán nô lệ của hoàng tử
bằng cách khẳng định ông làm thế là để cứu rỗi linh hồn,
rằng người dân ở châu Phi là thấp hèn, man rợ.
Họ đã sống như những bầy thú
mà không có tập quán gì của sinh vật có tư duy.
Họ không có khái niệm về điều tốt đẹp,
chỉ biết sống biếng nhác như cầm thú.
Cuốn sách của Gomes Zurara không chỉ là ghi chép quan trọng đầu tiên
tại châu Phi của một người châu Âu.
Nó còn trở thành sách bán chạy.
Những ý niệm phân biệt chủng tộc, xem người châu Phi là dã thú
bắt đầu lan truyền khắp Tây Âu.
Mục tiêu ngấm ngầm là biến sự phân cấp chủng tộc thành lẽ tự nhiên.
Họ truyền bá tư tưởng cho chúng ta.
Văn hóa đại chúng và quyền lực cũng theo cơ chế này.
Ta không nhận ra cho đến khi nó đạt được mục tiêu.
Để bạn có thể nô dịch người khác
mà vẫn cảm thấy tốt về bản thân,
bạn phải viện ra lý do biện minh rằng nó không có gì sai trái.
Nếu không, người ta sẽ cho rằng bạn tàn bạo,
bạn trộm cắp, bạn giết người, bạn hiếp dâm.
Không ai muốn nghĩ về bản thân mình như thế, đúng không?
Gomes Zurara viết rằng
những người có màu da khác, ngôn ngữ khác,
và văn hóa khác từ các quốc gia khác
là một dân tộc chung nhất, dân tộc da đen,
một dân tộc da đen đáng bị bắt làm nô lệ.
Người da đen.
Bọn họ làm sao vậy?
Người da đen.
Họ đâu giúp được ai trong thị trấn. Không ai thích họ. Không ai muốn họ.
Có người da đen thì sạch sẽ, có người thì không.
Ước gì mình được ăn gà.
Ngày nay, ở Mỹ, người da đen đại diện cho bệnh hoa liễu,
mại dâm, cờ bạc,
và tội phạm.
Bọn vượt biên, bọn da đen đến từ sa mạc, lũ đồi bại khốn nạn!
Cút về quê của mày đi!
- Xem thái độ của cô kìa! - Đây là khu tôi sống.
Mấy người đưa một lũ điên đến đây.
- Lấy đi. Này. - Rồi, hay lắm.
Lấy thứ chết tiệt đó…
- Cút khỏi tòa nhà của tôi ngay. - Tôi sẽ gọi cảnh sát.
Chúng tôi bị vậy chỉ vì là người da đen.
Là một nhóm người, chúng tôi phải làm gì với màu da đen của mình?
Giấu nó đi?
Bỗng một ngày, có kẻ buông lời dối trá.
Kẻ ấy làm mọi thứ về người da đen trở nên xấu xí và tàn độc.
Hãy tìm trong từ điển từ đồng nghĩa với "da đen".
Gomes Zurara đã phát minh ra khái niệm "người da đen",
nhưng không hẳn đã tạo ra khái niệm "người da trắng".
Khái niệm xã hội về "người da trắng"
thực ra chưa từng xuất hiện
cho đến những năm 1500, và chắc chắn là những năm 1600.
PHÁT MINH KHÁI NIỆM "NGƯỜI DA TRẮNG"
Trong giai đoạn đầu của hoạt động buôn bán nô lệ ở Mỹ,
nô lệ không chỉ có người da đen.
Chúng ta từng có người hầu làm thuê từ châu Âu cố tìm đường mưu sinh,
và điều kiện sống của họ thường chẳng tốt hơn nô lệ là mấy.
NGƯỜI HẦU VÀ NÔ LỆ ĐƯỢC TUYỂN DỤNG CÙNG NHAU
ĐỂ XỚI ĐẤT VÀ TRỒNG THUỐC LÁ
THEO HỢP ĐỒNG, NGƯỜI HẦU PHẢI KỀ CẬN CHỦ NHÂN
CẢ NGÀY LẪN ĐÊM
NGƯỜI HẦU KHÔNG ĐƯỢC CHƠI ĐÙA
HAY KẾT HÔN
Một trong những nỗi sợ lớn nhất của địa chủ da trắng
là các người hầu làm thuê và nô lệ da đen
sẽ đoàn kết vì lợi ích chung của mình
và chống lại giới tinh hoa da trắng.
Và họ càng nhận ra rõ ràng viễn cảnh thực tiễn đó
trong một sự kiện gọi là Cuộc nổi loạn của Bacon,
khi người da đen và người da trắng
đoàn kết nổi dậy chống lại các địa chủ da trắng.
Đây không đơn thuần là để giải phóng tôi.
Mà còn để giải phóng bạn.
Nếu chúng ta đồng lòng,
ta không chỉ đấu tranh cho người da đen đáng thương.
Chúng ta đấu tranh cho nhau.
HÃY TỨC GIẬN HÃY LẬP HÀNG NGŨ
CẢM ƠN LÒNG THAM BỌN TÔI TIẾP QUẢN TỪ ĐÂY
Thật đáng buồn khi thấy có người cản trở
sự phát triển và tiến bộ mà đất nước này có thể đạt được,
chỉ cần ta đoàn kết với nhau,
và dùng tính đa dạng như công cụ nền tảng.
Dù bạn đến từ Đông, Tây, Nam hay Bắc,
dù bạn là người da đen, người miền núi, hay từ New England,
ta sẽ chiến đấu cùng nhau ở đây.
THÁNG 8 NĂM 1968
Yêu cầu quý vị trao cho chúng tôi
chút nhân phẩm chẳng lẽ là quá đáng sao?
Sao quý vị lại nghĩ chúng tôi sợ chết
nếu quý vị từ chối quyền được sống của chúng tôi?
Đã có lúc, Cuộc nổi loạn của Bacon đã lật đổ thủ đô khu thuộc địa Virginia.
Nó khiến chủ nô da trắng giàu có phát khiếp.
TUYÊN BỐ ĐÀN ÁP CUỘC NỔI LOẠN TRONG VÙNG VIRGINIA
Họ xem sự đoàn kết
giữa người hầu làm thuê da trắng và nô lệ châu Phi
là sự kiện tận thế.
Điều đó đã thuyết phục các địa chủ da trắng
họ cần đầu tư nhiều hơn
để chia rẽ nhóm người hầu làm thuê với nhóm nô lệ.
Họ tạo ra cả một bộ máy pháp lý
để trao đặc quyền cho nhóm người hầu làm thuê,
chỉ vì họ cũng là người da trắng,
còn người da đen thì không được gì.
Cuối cùng, một số người hầu da trắng này
đã thay đổi được hợp đồng làm thuê.
Sau đó, họ có quyền được trao đất
và tự kiếm tiền.
Và từ số tiền kiếm được,
họ có thể mua chính những người
đã từng kề vai sát cánh với họ trong Cuộc nổi loạn của Bacon.
Giờ đây, họ có thể quay ngoắt và nói với người đồng đội ngày nào:
"Vị thế hiện tại của tôi và của anh
không phải do chính sách phân biệt chủng tộc.
Anh ở vị thế này là vì anh thấp kém hơn".
Họ muốn trẻ em da trắng và trẻ em da màu
gắn kết trong cái gọi là hội nhập
để từ đó cho ra
một tầng lớp đen đúa, lai căng và tạp nham!
Khuynh hướng đó sẽ hủy hoại cả hai chủng tộc.
Nước Mỹ được xây nên và phải phục vụ
cho người da trắng theo Ki-tô giáo!
Mỹ muôn năm!
Đây không chỉ là vấn đề về giá trị,
mà còn là sự sống còn của quốc gia.
Chúng ta không còn lựa chọn khác.
Nếu chúng ta dạy con mình thù ghét nước Mỹ,
sẽ không còn ai để bảo vệ lá cờ tổ quốc,
hoặc bảo vệ đất nước vĩ đại này, hoặc tinh thần tự do của nó.
DA TRẮNG CŨNG ĐÁNG SỐNG
Đây là điểm phát khởi của ý niệm rằng
người da trắng là một lợi ích, là một đặc quyền, là một địa vị
mà người da trắng muốn có
so với những bất lợi mà người da đen phải chịu.
- Người da trắng… - Người da trắng…
Quyền bình đẳng cho da trắng.
Tất cả đều thuộc về người da trắng.
Người da trắng, còn ai nữa?
Phần đông da trắng…
Chúng tôi là người da trắng và tự hào vì điều đó.
Tôi là người da trắng!
Người da trắng là một khái niệm
chỉ ra ai có quyền được hưởng đặc quyền cụ thể trong một xã hội.
Chỉ cần là da trắng, bạn sẽ không nằm dưới đáy, dù bạn nghèo,
dù bạn thiếu thốn, dù bạn vô sản.
Đây thực sự là một phần cốt lõi
định nghĩa nên bản sắc của người Mỹ da trắng.
Có một điểm mà bạn luôn biết rõ mình hơn người khác.
Ngày xưa, nếu bạn là người Ba Lan di dân sang Mỹ,
bạn chả phải dân da trắng, mà là người Ba Lan.
Người Ý di dân sang Mỹ, cũng không phải người da trắng.
Nhưng trong tiến trình lịch sử, mọi người bắt đầu nhận ra:
"Này, nếu chúng ta cùng núp dưới cái bóng của nhóm người da trắng,
chúng ta có thể bảo vệ lợi ích chung
và đảm bảo không ai có thể tước quyền lực của mình".
Khái niệm người da trắng đã che mắt mọi người
trước những tên cướp thực thụ.
Những người thực sự hưởng lợi
là một nhóm nhỏ giới thượng lưu da trắng giàu có,
họ vẫn tiếp tục tích lũy của cải và quyền lực
trên công sức của những người khác.
Hãy lắng nghe chúng tôi!
Có những người da trắng chật vật về kinh tế
và nghĩ rằng họ khốn đốn là vì…
NGƯỜI MIỀN NAM ĐÁNG SỐNG!
…những người có vẻ ngoài khác họ.
Bọn mọi, xuống địa ngục đi!
Bọn tôi không cần người ngoài giải quyết vấn đề của mình.
Bao năm nay, bọn tôi vẫn ổn thỏa
và vẫn sẽ đứng vững. Duy trì da trắng là được, thế thôi.
Các người không thể thế chỗ chúng tôi!
Về mặt khoa học, chủng tộc không có giá trị và không thể xác thực.
Bạn không thể biết chủng tộc của ai đó qua ADN của họ,
nhưng nó chứa đựng nhiều hệ quả xã hội thực tiễn
vì mọi người đã lỡ tin vào câu chuyện thêu dệt.
Cô có nghĩ một gia đình da đen chuyển đến sống ở đây sẽ ảnh hưởng đến cộng đồng?
Vài người trong số họ ở dơ lắm.
Nhưng miễn là họ giữ khu phố sạch sẽ thì tôi không bận tâm.
Cũng tùy vào kiểu da đen nào.
Nếu họ giống cô gái người da đen làm việc cho tôi,
một người phụ nữ tốt lành, ngay thẳng, tự hào là người da đen,
tự hào về chủng tộc, sạch sẽ và cần cù,
thì tôi cũng không bận tâm.
Có một lợi ích tức thời
mà người da trắng thích dùng để trêu ngươi các thành phần khác.
Đó là lợi ích được chấp thuận, được nâng đỡ.
Nếu bạn vào học đúng trường, và nói tiếng Anh đúng kiểu hoàng gia
nếu bạn luôn sống chừng mực, luôn thành thật,
nhưng không ngay thẳng đến mức làm dân da trắng khó chịu.
Nếu bạn là người da đen đúng kiểu bọn tôi thích.
CHUYỆN THÊU DỆT CỦA NỖ LỰC ĐỒNG HÓA
Tôi xin nói thế này.
Chúng tôi tự hào là người da đen,
tự hào về di sản da đen.
Nhưng thành phần Mỹ da trắng lại không chịu chấp nhận
đây là một xã hội đa chủng tộc.
Họ luôn coi nước Mỹ là quốc gia da trắng,
do đó mọi tác phẩm tuyên truyền đều nhắm vào chúng tôi, thuyết phục rằng
chúng tôi phải tìm cách làm người da trắng thì mới được họ chấp thuận.
Nghĩ theo cách khác là không được. Tư duy châu Phi, hay Ireland cũng không.
Tư duy Na Uy cũng không.
Tôi phải tư duy đúng trong khuôn khổ,
trong xã hội mà tôi sống, và nó là xã hội da trắng.
Anh có khó chịu khi bị gọi là Mỹ gốc Phi không?
Có, vì tôi thuộc chủng tộc Cablinasian.
Cablinasian là gì?
PSP TRẮNG SẮP ĐỔ BỘ
Cái bất ổn của những ý niệm đồng hóa
là chúng lôi kéo bạn
biến mình thành một hình mẫu khác để người da trắng chấp thuận mình,
sao cho họ không thấy bị đe dọa,
sao cho họ cảm thấy an toàn.
"Sao bạn không làm người da trắng?" Kiểu đồng hóa như thế.
Nếu bạn là người da đen và trải nghiệm lối sống da đen đương đại,
sẽ có lúc bạn phải "đổi vai" cho đúng.
Này, lính mới, để tôi mách nước nhé.
Dùng giọng da trắng đi.
Tôi làm gì có giọng da trắng.
Thôi đi, cậu hiểu ý tôi mà. Thâm tâm cậu biết nó mà,
cậu có thể dùng nó.
Tôi chỉ muốn khuyên cậu chút thôi.
Những người ủng hộ đồng hóa vẫn bám trụ với ý nghĩ
một nhóm chủng tộc khác phải thay đổi.
"Họ cần làm việc chăm chỉ hơn, coi trọng giáo dục,
chăm lo sức khỏe của họ nhiều hơn".
VÌ SỰ TỰ TÔN HÃY SÁNG SỦA VÀ THU HÚT
Đây là một kiểu diễn dịch khác của tâm thế hạ đẳng,
rằng bạn không có giá trị gì cả.
Bạn phải đồng hóa,
không thì chúng tôi phải tạo ra một bộ máy khác
cho sự hiện diện bất ổn của bạn.
Một học sinh lớp 12 bị bảo rằng
cậu sẽ không được bước lên sân khấu tốt nghiệp
hoặc trở lại lớp học nếu không chịu cắt bỏ mái tóc bện thừng.
Có một yếu tố cho thấy bạn theo phe tiến bộ,
vì bạn tin là con người thay đổi được.
Các anh em nên kéo quần lên. Hiểu chứ?
Các anh đi ngang qua mẹ mình, bà mình.
Phải có ý thức và tôn trọng người khác chứ.
CHÚNG TA KHÔNG TỆ THẾ NÀY!
Hãy để ý mà xem,
lịch sử gần đây đã quy định như thế nào là hành vi chấp nhận được.
NÂNG TẦM VĂN MINH
Đó là điệp khúc mà chúng tôi phải nghe suốt,
dù là vào năm 2021
hay năm 1821.
KHẢ NĂNG PHỦ MÀU ĐEN HẢO HẠNG
Trong bạn có một thứ gì đó, dù là sinh lý hay văn hóa,
khiến bạn khác biệt, và đó là cái xã hội nhìn thấy.
Ai dạy mọi người ghét mái tóc của mình?
Ai dạy mọi người ghét màu da của mình
đến mức phải tẩy trắng để được như người da trắng?
Ai dạy mọi người ghét dáng mũi của mình,
bờ môi của mình?
Ai dạy mọi người ghét bản thân
từ đầu đến chân như thế?
Vào thế kỷ 18,
các triết gia từ châu Âu và Mỹ tranh luận rằng
người da đen chỉ nên làm lụng hì hục.
Cơ thể người da đen chỉ phù hợp
với lao động khổ sai
vì hình thức biểu đạt nhân tính cao nhất là của người châu Âu,
và thấp nhất là người châu Phi,
rằng nơi duy nhất có hoạt động nghệ thuật tư duy đẳng cấp
là ở châu Âu hoặc trong cộng đồng người gốc châu Âu.
Họ quá quen
với những câu chuyện họ truyền tai nhau về người da đen
đến mức họ không thể hình dung nổi
một phụ nữ da đen có thể tạo ra tác phẩm nghệ thuật.
Tôi, vẫn trẻ dại, nhưng đời tàn nhẫn.
Bắt rời xa vòng tay ấm áp huyền diệu của quê hương châu Phi.
Nỗi đau nào dày vò thân xác?
Nỗi buồn nào thấm đẫm ngực bố mẹ tôi?
THƠ CỦA PHILLIS, MỘT CÔ BÉ DA ĐEN, Ở BOSTON
Phillis Wheatley là người phụ nữ da đen đầu tiên
xuất bản một tập thơ
ở Bắc Mỹ.
Ai cũng sốc.
Nó làm lung lay quan niệm về người châu Phi
và năng lực trí tuệ của họ.
TẬP THƠ TẢN MẠN TÔN GIÁO VÀ ĐẠO ĐỨC
Thơ ca luôn có một yếu tố
thuộc về mỹ thuật,
vậy nghĩa là người châu Phi cũng có những cảm xúc cao xa
ngoài những điều hèn mọn.
Nhưng dĩ nhiên cũng có người nói rằng:
"Cô gái da đen này không thể viết nên mấy vầng thơ đó".
"Không tin nổi, làm sao có chuyện đó được?"
Và kết quả là
một nhóm đàn ông da trắng có tiếng ở Boston đã tập hợp lại để điều tra.
Họ đưa Phillis Wheatley đến chất vấn để xác định xem
cô có phải là người sáng tác những bài thơ đó không.
Trong cuộc thẩm vấn đó, họ yêu cầu cô chứng minh
cô vượt trội hơn nhìn nhận của nhóm đàn ông da trắng,
tức "chỉ là" một phụ nữ da đen, "chỉ là" một nô lệ.
Đây là tiền lệ cho nhu cầu luôn phải chứng minh thực lực của phụ nữ da đen,
và cả một ngộ nhận rằng
đàn ông da trắng có quyền yêu cầu bạn chứng minh giá trị của mình.
Phụ nữ da đen nào cũng từng có trải nghiệm giống Phillis Wheatley.
Khoảnh khắc đau đớn nhất của tôi là khi một đồng nghiệp nói rằng:
"Đôi khi tôi cảm thấy lo cho cô,
khi cô phát biểu gì đó.
Vì nghe như thể cô không biết gì,
mà cô còn là người Mỹ gốc Phi,
nên tôi không muốn mọi người có giả định không đúng về cô".
Và tôi đáp:
"Để tôi nói với cô một câu", chửi thề,
"bất cứ tên nào", chửi thề, "muốn gây khó dễ với tôi
thì tôi chỉ cần ném lý lịch của tôi ngay chân họ".
Chúng tôi, những người được nêu tên dưới đây,
xin cam đoan rằng
các bài thơ được nêu cụ thể ở trang sau
là do Phillis sáng tác, chúng tôi tin chắc như thế, một cô gái da đen trẻ,
một người man rợ vô văn hóa từ châu Phi,
được đưa đến đây chỉ mới vài năm trước.
Khi đọc thơ của Phillis Wheatley,
ta thấy cô ấy chống đối
trước thái độ nhìn nhận cô ấy kém cỏi hơn.
VẪN HÀI HÒA, CÔNG MINH VÀ TỐT ĐẸP
Cô ấy đã nghĩ mình chẳng làm gì sai cả.
Điều Phillis Wheatley đang làm rất nguy hiểm.
Thứ đang bị đe dọa là toàn bộ nền kinh tế thuộc địa.
Nó cần lao động da đen, nó cần họ.
Nó không cần hay muốn nghệ thuật từ người da đen.
Nếu thừa nhận phụ nữ da đen có thể sáng tác nghệ thuật,
rồi ta sẽ phải thừa nhận gì nữa?
"Cô, người phụ nữ bí ẩn đang phun trào.
Từ mây và ruột, bờ sông, xương bánh chè, tĩnh mạch và chân trời.
Từ lưỡi quyện với hàng mi cong.
Cô bùng cháy trong cổ họng tôi.
Tôi theo bước chân cô và hát.
Cô ở đây, cô ở kia.
Cô sẽ không bao giờ mất đi.
Tôi biết, hỡi cánh bướm ngọt ngào.
Làn môi cô có vị của biển.
Những năm tháng phong trần của cuộc đời cô.
Phải chờ đợi ánh sáng.
Tay cô chống lại niềm đau.
Ngã quỵ trong lời nguyện mới.
Chạm vào kính nhuốm màu phương Tây.
Nơi những linh hồn nguyện hy sinh vì màu máu quân đội".
Nếu ta hợp nhất lòng nhân từ với sức mạnh.
Và hợp nhất sức mạnh với quyền lợi.
Thì tình yêu trở thành di sản.
Và thay đổi quyền khai sinh của con cái chúng ta.
Hãy truyền lại cho chúng một đất nước.
Tốt đẹp hơn cái ta đang phải gánh vác.
Mỗi hơi thở từ lồng ngực sắt đá của tôi.
Ta sẽ biến thế giới đau thương này thành một nơi kỳ diệu.
Ta sẽ trỗi dậy từ những ngọn núi dát vàng ở phía Tây.
Ta sẽ bay lên từ phía Đông Bắc lộng gió.
Nơi ánh sáng cách mạng lần đầu soi sáng tổ tiên ta.
Ta sẽ vươn lên từ các thành phố ven hồ ở các bang miền Trung Tây.
Ta sẽ vươn lên từ phương Nam đầy nắng.
Ta sẽ tái thiết.
Bảy mươi năm trong thế giới của họ.
Đứa trẻ tôi phục dịch gọi tôi là "cô gái".
Tôi đáp: "Ha! Ha! Ha! Vâng, thưa cô chủ!"
Vì công việc.
Tôi quá tự hào, không thể khuất phục. Quá nghèo, không thể thua.
Cho nên…
Tôi cười!
Cho đến khi bụng tôi quặn thắt.
Khi tôi nghĩ về mình.
Bố mẹ tôi có thể khiến tôi cười nghiêng ngả.
Tôi cười nhiều đến nỗi…
Tôi đã suýt chết.
Họ kể những câu chuyện nghe như lời bịa đặt.
Họ trồng trái cây nhưng chỉ ăn vỏ.
Tôi cười…
Cho đến khi tôi bắt đầu khóc.
Khi tôi nghĩ về mình.
Nó có thể và đã bắt nguồn từ cảnh sống trên bờ vực của cái chết.
Họ đã giúp chủng tộc của tôi sống sót.
Bằng cách đeo mặt nạ!
Khi nghĩ về tư tưởng da trắng thượng đẳng,
khi nghĩ về kỳ thị chủng tộc,
khi bạn kéo tấm màn để hé lộ sự thật,
cái bạn thấy là vết nhơ.
Câu chuyện sáng lập nước Mỹ có sự thêu dệt trong đó.
GEORGE WASHINGTON LÀ CHỦ NÔ CỦA KHOẢNG 670 NGƯỜI
Người dân muốn xóa nhòa
lịch sử đích thực của nước Mỹ.
JAMES MADISON LÀ CHỦ NÔ HƠN 100 NGƯỜI
JAMES MOROE LÀ CHỦ NÔ CỦA KHOẢNG 178 NGƯỜI
Tư tưởng da trắng thượng đẳng đã ăn sâu
vào đất nước này từ khi thành lập.
THOMAS JEFFERSON LÀ CHỦ NÔ CỦA HƠN 600 NGƯỜI
Muốn tôi nói về Thomas Jefferson thật à?
Được thôi.
Thomas Jefferson "Đầy Mâu Thuẫn".
Tôi ít khinh thường ai hơn ông ấy.
Thomas Je…
Thomas Jefferson…
Thomas Jefferson chỉ toàn lừa lọc.
Ông ta là người nhận thức rất rõ về sự tàn bạo
hiện hữu trong chế độ nô lệ, nhưng không hề sẵn lòng
từ bỏ sự phân biệt đó vì lợi ích mà chế độ nô lệ
mang đến cho ông.
Một mặt,
ông phản đối chế độ nô lệ.
Nhưng mặt khác, ông lại phản đối việc bãi bỏ.
Nên ông ấy có lên tiếng chống lại chế độ nô lệ,
nhất là vào thời kỳ đầu sự nghiệp.
Nhưng ông cũng lên tiếng phản đối những ai muốn chấm dứt chế độ nô lệ!
Đó là nghịch lý hiện diện ngay tại trọng tâm của nước Mỹ.
Anh hô hào "tự do" nhưng anh lại là chủ nô.
Anh thấy đấy, tôi phải viết Tuyên ngôn Độc lập.
Khi còn nhỏ, chúng ta được dạy phải quý trọng Thomas Jefferson
vì những gì ông ấy đã làm cho đất nước này,
nhưng ông ấy cũng đóng vai ác.
Ngài Jefferson…
Và khi chúng ta chỉ nói về một mặt của nó,
bộ mặt phản diện đó bị xóa bỏ,
nên Thomas Jefferson vẫn được rất nhiều người lãng mạn hóa.
Có chuyện gì vậy?
Chủ nhân, tôi thấy sợ.
Cô sợ gì?
Sự pha trộn giữa các chủng tộc là một sự suy thoái
mà không một người ái quốc nào,
không một ai trân trọng bản tính con người
lại có thể đồng ý vô tội vạ.
Tôi có ác cảm với tình trạng này.
Thomas Jefferson có những phát biểu
rất tồi tệ về phụ nữ da đen,
bảo rằng họ thiếu hấp dẫn.
Tôi nghĩ đã có lúc ông ví họ với đười ươi.
Nhưng ông lại say mê Sally Hemings.
Ông ấy có bao nhiêu đứa con với người phụ nữ đó?
Ông liên tục…
TIẾN SĨ CAROL ANDERSON GIÁO SƯ VÀ TÁC GIẢ
…cưỡng hiếp
Sally Hemings, một nô lệ tuổi vị thành niên.
Thomas Jefferson là thế.
Luôn mở miệng phát ngôn về dân chủ,
trong khi đang nhân giống
tài sản cho Monticello.
Đàn ông da trắng như Thomas Jefferson
đã hợp lý hóa hành vi bạo lực tình dục với phụ nữ da đen,
bằng cách nói rằng nó không phải là bạo lực tình dục.
Một trong những điều thêu dệt có ảnh hưởng nhất về phụ nữ da đen
xuất hiện từ chế độ nô lệ
là hình tượng của Jezebel Da Đen.
Đây là một phụ nữ da đen
bị kiểm soát hoàn toàn bởi dục vọng của mình.
Cô ấy bẩm sinh đã có khuynh hướng cuồng dâm,
và luôn muốn quan hệ với tình dục.
Nếu bạn coi đó là sự thật, thì đối tượng nào sẽ được thoát tội?
Nó sẽ thôi thúc bạn bỏ qua hoặc làm ngơ những tình huống nào?
Đây là cái cớ để đàn ông da trắng hãm hiếp
phụ nữ làm nô lệ.
Bằng cách xây dựng hình tượng lăng nhăng, họ có thể nói rằng:
"Thì họ muốn mà.
Họ chủ động gạ gẫm tôi mà".
Đây là một cách tráo khái niệm trong văn hóa đại chúng Mỹ,
và đã trở thành một phần ăn sâu trong tiềm thức xã hội
đến mức tôi thậm chí còn không chắc người sáng tạo ra nó
nhận ra ý đồ mà họ đang muốn dẫn dắt.
Ngay cả trong cách mọi người nói về phụ nữ da đen,
họ dùng từ "lẳng lơ".
Nếu bạn nghĩ mình bị quấy rối, đừng có hành vi khó hiểu,
tôi nghĩ đó là một vấn đề đáng nói trong chuyện này.
Không chỉ là hành vi của đàn ông, mà cả phụ nữ nữa.
HÃNG THU MUỐN CÔ ẤY HÓA THÂN THÀNH JEZEBEL TRẺ TUỔI
CÔ ẤY BỊ JEZEBEL NHẬP RỒI
LẠI DÙNG HÌNH TƯỢNG JEZEBEL QUYẾN RŨ
Chúng ta phải hiểu rằng
bạo lực tình dục là nền tảng cho bạo lực trong chế độ nô lệ.
Văn hóa nô lệ vốn đã bạo lực,
và bạo lực tình dục là một phần của văn hóa đó.
NẠN NHÂN CỦA BỌN HIẾP DÂM DA TRẮNG Ở ALABAMA
CHÍNH QUYỀN LÀM NGƠ VỤ BĂNG DA TRẮNG HIẾP BÀ MẸ DA ĐEN
LÀM NGƠ VỤ HIẾP PHỤ NỮ DA ĐEN Ở MIỀN NAM
Không có sự đồng thuận, cũng không thể khước từ.
Về mặt pháp lý, cưỡng hiếp nô lệ được xem là không phạm pháp.
Phụ nữ da đen đã bị hãm hại qua nhiều phương thức đến nỗi
cái nhìn về trải nghiệm kiếp nô lệ của họ trở nên khác đi,
và khiến cho hiểu biết về khó khăn của họ cũng khác đi.
Chủ nô da trắng cố gắng che đậy tội tấn công tình dục phụ nữ da đen,
nhưng đã có một phụ nữ quyết tâm không để bị bịt miệng.
Harriet Jacobs là người phụ nữ đầu tiên
kể lại câu chuyện của mình ở góc nhìn một người nô lệ.
Cô đã vận dụng lối hành văn
để mô tả trải nghiệm mà các bà mẹ da đen làm nô lệ phải trải qua.
NHỮNG MẨU CHUYỆN ĐỜI CỦA MỘT CÔ GÁI NÔ LỆ TỰ TRUYỆN
Bạn đọc thân mến,
bức tranh tôi phác họa về gia đình miền Nam không phải hư cấu.
Chế độ nô lệ tàn độc với đàn ông, nhưng nhẫn tâm gấp bội với phụ nữ.
Phụ nữ phải chịu những tội ác, dày vò và nhục mạ rất riêng.
Chủ nhân của tôi luôn hiện diện, nhắc nhở rằng tôi là tài sản của ông ấy,
và thề có trời đất chứng giám rằng ông có thể khiến tôi phục tùng.
Ông nhồi nhét vào tâm trí trẻ dại của tôi những hình ảnh nhơ nhuốc,
mà chỉ có một quái quỷ kinh tởm mới có thể nghĩ ra.
Làm theo lời ta bảo đi.
Tôi đã chứng kiến một người đàn ông hơn tôi 40 tuổi
mỗi ngày vi phạm điều răn thiêng liêng nhất của tự nhiên.
Ông ấy bảo tôi là tài sản của ông ấy,
rằng tôi phải tuân theo ý muốn của ông trong mọi việc.
Linh hồn tôi nổi dậy chống lại sự độc tài hèn hạ.
Nhưng tôi có thể dựa dẫm vào ai chứ?
Họ sẽ giấu tôi ở Đầm Snaky
cho đến khi chú Phillip chuẩn bị một nơi ẩn náu cho tôi.
Tôi đã định mạo hiểm mọi thứ trong ván cờ cuộc đời.
Và nếu tôi thất bại,
tôi và bốn đứa con sẽ ra sao?
Tôi đã được cung cấp chỗ ẩn náu ở nhà bà tôi.
Một nhà kho nhỏ, chẳng để làm gì ngoài việc để chuột bọ quấy phá.
Tôi khao khát hít thở không khí còn hơn cả được thấy ánh sáng.
Nhưng không hẳn là không dễ chịu.
Tôi nghe thấy tiếng của các con tôi.
Nghe như có niềm vui,
và cả nỗi buồn trong đó.
Nó làm tôi ứa lệ.
Tôi đã sống trong cái hố nhỏ đó gần bảy năm trời.
Bạn đọc, câu chuyện của tôi khép lại với sự tự do.
Tôi không kể lại trải nghiệm của mình để thu hút sự chú ý.
Giữ kín chuyện đời mình sẽ dễ dàng cho tôi hơn,
nhưng tôi muốn thêm vào lời chứng thực của mình.
Tôi tha thiết mong muốn kêu gọi phụ nữ miền Bắc
hiểu về tình trạng của hai triệu phụ nữ ở miền Nam
vẫn đang bị trói giữ, phải chịu đựng như tôi ngày trước.
Và hầu hết còn chịu cảnh khổ hơn.
Tôi muốn thuyết phục người dân ở các chính quyền tự do
về bức tranh của chế độ nô lệ.
Góc nhìn về nô lệ phổ biến ở Mỹ thời đó
lại không bao gồm phụ nữ.
Harriet Jacobs là người đầu tiên,
và tôi nghĩ là nếu không có bà
thì làn sóng phụ nữ da đen chia sẻ câu chuyện
về số phận bị nô dịch của họ
sẽ không được khơi mào và tạo điều kiện cho những tranh luận,
đặc biệt là những tranh luận rất khó nói và khó nuốt,
được diễn ra.
Việc Jacobs phơi bày sự thật là bước ngoặt quan trọng,
vì nếu bà ấy không kể câu chuyện của mình,
chúng ta sẽ không nhận ra một cỗ máy hủy diệt đầy dục vọng
đã được tích hợp vào hệ thống
dưới danh nghĩa là công việc như thế nào.
Trớ trêu thay, các nhà sử học lại cho rằng tác phẩm đó
là do một phụ nữ da trắng ủng hộ bãi nô viết nên, vì họ thấy nó quá…
kịch tính, chuyện đời như thế làm sao mà có thật được?
Những phụ nữ như Harriet Jacobs,
họ biết rằng kho tàng lịch sử đang cố loại bỏ họ.
Họ biết rằng câu chuyện của họ không nên được kể lại.
Nên khi họ quyết định kể,
chúng ta nhất quyết phải chú ý đến nó.
CHÚNG TÔI CHỈ MUỐN CÔNG LÝ VỤ XÉT XỬ NỬA VỜI VÀ CHÓNG VÁNH
Khi một môi trường chống đối được tạo ra,
dù có hoặc không có tiếp xúc cơ thể,
vẫn là quấy rối tình dục.
Đến giờ, tôi vẫn không thể giải thích cảm giác của mình.
Tôi không thể đoán trước được
liệu mình có thể ngồi đây lúc này
và kể lại chuyện đã xảy ra.
Bất cứ ở đâu, bất cứ khi nào,
phụ nữ da đen như tôi luôn có thể bị phân biệt chủng tộc và giới tính,
bị kỳ thị đồng tính, phân biệt giai cấp, bị hiếp,
đánh đập, thiêu sống, và không một ai, không một linh hồn nào
sẽ nhìn và thừa nhận sự vắng mặt của tôi trong vũ trụ này,
vì tôi tầm thường, vì tôi là phụ nữ da đen.
Muốn tôi cư xử như tiểu thư à? Là muốn tôi cay cú và ám muội.
Coi tôi như một con chó. Lăng mạ, buôn bán tôi.
Xem tôi như chiến lợi phẩm phô trương thân thế.
Xem tôi như cái máy đẻ.
Bắt đầu từ một diễn đàn sẻ chia thấu cảm cho những người sống sót
giờ đã trở thành tiếng kêu cứu tập thể.
CÔNG LÝ CHO PHỤ NỮ DA ĐEN!
Họ chỉ đơn thuần muốn được lắng nghe, được nhìn thấy và được tin.
HÃY TIN PHỤ NỮ DA ĐEN
Chúng ta xứng đáng có hệ thống an sinh tốt hơn, được quan tâm hơn,
và xứng đáng có được một người lãnh đạo
sẽ chỉ ra và nhìn nhận vấn đề này.
Tôi đứng đây
với tư cách là nạn nhân sống sót của bạo lực tình dục và gia đình.
Cuối cùng, Harriet Jacobs,
đã có người trả tiền để mua sự tự do cho bà ấy.
Và Harriet Jacobs thực sự phẫn nộ
vì sự tự do của chính bà lại được trao
thông qua sự can thiệp của một người da trắng ủng hộ bãi nô.
Hầu hết những lúc tôi bàn về phe ủng hộ bãi nô trong lớp học,
học sinh thường nghĩ về người da trắng tử tế
đã có sự hy sinh lớn lao,
và các em không hoàn toàn sai.
Nhưng với tôi, tôi nghĩ về những người đàn ông và phụ nữ da đen
đã hành động can đảm và làm những điều phi thường.
Tôi nghĩ họ là tâm điểm của phong trào,
và liên minh cũng như phe ủng hộ bãi nô của người da trắng
chỉ là vòng hỗ trợ bên ngoài.
Thật không may, chẳng ai lắng nghe cộng đồng thiểu số
cho đến khi họ có một người đại diện từ đa số nói thay họ hoặc sát cánh với họ.
Cần có người da trắng ủng hộ bãi nô.
Nhưng như vậy vẫn không ngăn phát sinh vấn đề.
NHÀ TIÊN PHONG CHO TỰ DO
Có vài người da trắng ủng hộ bãi nô có tư tưởng rằng:
"Đúng, chế độ nô lệ là sai trái
nhưng tôi cũng không cảm thấy người da đen ngang bằng với tôi".
Ngay cả khi bạn không còn là nô lệ,
bạn vẫn còn cách rất xa với việc được sánh bằng với chủng tộc da trắng.
Dù chuyện này đúng hay sai,
tôi không cần bàn luận.
Chúng ta có quan niệm rằng Lincoln là nhà giải phóng vĩ đại.
Abraham Lincoln!
Vì ông ấy đã bãi bỏ chế độ nô lệ,
nên mọi người rất tôn trọng ông ấy.
Hai tiền vệ người Mỹ gốc Phi lần đầu tiên tham gia giải Superbowl.
Trùng hợp thay, ngày 12 tháng 2 là sinh nhật của Abe Lincoln.
Nhưng nếu bạn trò chuyện với Lincoln vào thế kỷ 19,
có thể bạn sẽ nghĩ: "Ông này phân biệt chủng tộc ngầm".
Tôi, cũng như bao người khác, ủng hộ
việc giao vị thế trội hơn cho chủng tộc da trắng.
Ông ấy thường được phác họa hình tượng
là người thấy những sai trái đạo đức của chế độ nô lệ, nhưng xin nói rõ,
ông ấy chỉ phản đối chế độ nô lệ vì nhìn nhận rằng
nền kinh tế sẽ có lợi ra sao nếu bãi bỏ chế độ nô lệ.
Ta cần xem xét mọi phát biểu của ông ấy,
chứ không riêng gì Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ.
Khi làm thế, ta sẽ nhận ra
rằng Abraham Lincoln là một nhân vật rất đáng kinh ngạc,
nhất là trong lịch sử của người da đen ở Mỹ.
Nhìn đi, tôi lai Abraham Lincoln, vậy nên…
Nên tôi phải quỳ xuống và nịnh đầm anh à?
Không, nhưng…
Phần lớn lịch sử đều lấy người da trắng làm trung tâm,
và trao cho họ hình tượng giống như Hy vọng Da trắng Vĩ đại.
Họ là người cứu nguy hay nhà giải phóng.
Điều đó không ổn, vì nó tước đi năng lực của người da đen,
nó tước đi tất cả những gì họ đóng góp cho phong trào.
CHUYỆN THÊU DỆT VỀ VỊ CỨU TINH DA TRẮNG
Trong 18 năm qua, tôi đã đến thăm các khu vực
có điều kiện sống mỗi ngày hết sức khó tin,
và trẻ em luôn phải chịu khổ nhất.
Tôi đã làm nhiều thứ để giúp đỡ người Mỹ da đen hơn bất cứ ai.
Ngoại trừ Abraham Lincoln,
không ai có thể sánh với tôi.
Tối nay, tôi đã cứu anh.
Ít ra cũng tỏ lòng biết ơn đi chứ.
MỌI NGƯỜI ĐỀU ĐƯỢC CỨU
Ý niệm về vị cứu tinh da trắng thực sự là một bản sao
của niềm tin da trắng thượng đẳng.
Nếu màu da trắng ở vị trí tối thượng,
thì mọi thực quyền thuộc về họ,
và họ cũng sẽ nắm luôn quyền cứu rỗi người khác.
Này, anh là giáo viên da trắng ở một trường da đen…
Tôi không phải Hilary Swank trong Những nhà văn tự do.
Anh là Hilary Swank trong Những nhà văn tự do.
Chúng ta thấy tư tưởng này bộc lộ theo rất nhiều cách.
Bạn sẽ thấy họ đưa những hình ảnh
người da trắng đến thăm một quốc gia đa số da đen,
ôm một đứa trẻ da đen,
và đó là lúc họ muốn truyền thông điệp rằng:
"Ồ, thấy chưa? Tôi… cư xử tốt với người da đen".
Nếu bạn muốn làm một việc với lòng vị tha đích thực,
bạn sẽ không phải đưa người da đen lên để chứng minh.
Cái họ sẵn lòng làm,
nhưng lại không muốn lắng nghe bạn
để biết được bạn thực sự cần gì là một kiểu giản lược quá đà.
Người chủ trương bãi nô đầu tiên là người da đen.
Nô lệ chẳng cần ai nói với họ là: "Mà này, chế độ nô lệ sai trái quá.
Thật không hay cho các bạn". Nô lệ biết chuyện đó chứ!
Họ là những người đầu tiên lên tiếng về sự bất bình
và về những tệ nạn của định chế này.
Và tôi nghĩ điều quan trọng là cho thấy người da đen đã tự giải phóng mình.
Nhưng hình ảnh vị cứu tinh da trắng
cho phép người da trắng hình dung người da đen là con cái mình,
và nói rằng: "Chúng tôi nâng niu bạn, cho bạn phát triển",
như bất kỳ ông bố bà mẹ nào.
Nhưng người da đen bảo: "Bọn tôi đâu phải trẻ con.
Bọn tôi không cần các người dẫn dắt.
Bọn tôi chỉ cần các người hỗ trợ, liên minh với chúng tôi".
Nếu mục tiêu giúp đỡ các cộng đồng da đen khó khăn của bạn
đến từ nghiên cứu cá nhân của bạn,
và quanh bạn không có giọng nói của người da đen nào,
thì bạn phải xem lại hệ tư tưởng của mình.
Đó là lý do Lincoln cần có những người như Frederick Douglass,
cùng Elizabeth Keckley và những người da đen khác quanh ông ấy,
cho ông ấy một tầm nhìn khác
về năng lực của người da đen,
và về quan niệm tự do của chính người da đen.
Lincoln ban đầu tuyên bố rất rõ ràng:
"Cuộc tranh đấu này không phải để bỏ chế độ nô lệ,
mà để khôi phục Liên bang miền Bắc".
Và vì ông ấy đã ban hành Tuyên ngôn Giải phóng Nô lệ,
nên khoảng 200.000 người da đen
đã gia nhập Quân đội miền Bắc trong hai năm cuối của cuộc nội chiến
để chiến đấu cho cái bây giờ gọi là cuộc chiến giành tự do.
NỘI CHIẾN KẾT THÚC NĂM 1865
TUYÊN BỐ GIẢI PHÓNG CHO HÀNG TRIỆU NGƯỜI!
GIẢI PHÓNG NÔ LỆ!
"HÃY ĐỨNG LÊN!" TỰ DO!
Ngay khi được giải phóng, chúng tôi kiểu: "Tiến lên!"
Chúng tôi vào Quốc hội, là thượng nghị sĩ, xây dựng đại học da đen.
Chúng tôi sở hữu bất động sản.
Chúng tôi đi bầu cử.
Chuyện thêu dệt về người da đen hạ đẳng đã bị tiêu diệt.
Và bạn thấy được người da đen khát vọng những gì,
họ có khả năng làm được gì,
khi được trao quyền tự chủ và kiểm soát cuộc đời của chính mình.
Đây là chất xúc tác tuyệt vời cho sự vượt trội của người da đen.
Và chúng tôi đã vươn lên, trên một quy mô quá sâu rộng,
trong một khoảng thời gian quá ngắn, nó khiến cả nước rung chuyển,
và nó không thể nào bắt kịp.
Tiến bộ của người da đen thật đáng sợ
trong mắt người Mỹ da trắng,
đến nỗi họ sẽ làm mọi thứ
để giành lại sức mạnh mà họ tưởng đã mất.
Khi người da đen thực thi quyền công dân, người da trắng cảm thấy bị đe dọa.
Nên họ ngay lập tức thiết lập
hình ảnh đáng sợ xung quanh nhân vật người da đen
luôn ham muốn và cưỡng hiếp phụ nữ da trắng vào tâm trí người dân.
CỚ GÌ TÔI PHẢI LÀM VIỆC KHI HỌ CỨ TẠO RA NGÂN SÁCH
Ý niệm phân biệt chủng tộc sẽ nảy sinh khi được kết nối
với một yếu tố cá nhân, hay yếu tố cảm xúc.
Bằng cách liên kết ý nghĩ phải bảo vệ
phụ nữ trong cộng đồng của bạn
trước mối đe dọa cáo buộc của người da đen,
bạn tráo khái niệm bạo lực phân biệt chủng tộc
thành đức hạnh.
Và khi đã có tư duy đó,
bạn bào chữa được cho mọi hành động xấu xa.
CHUYỆN THÊU DỆT VỀ TỘI PHẠM DA ĐEN
Đầu những năm 1890,
nạn tư hình trở nên tràn lan,
và lý do họ đưa ra để biện hộ cho sự hành hình trái phép nhiều người da đen
là vì người da đen đã phạm tội.
Nhưng nó không chỉ đánh vào người bị treo cổ trên cây
đang bị trừng phạt cho một tội ác bị áp lên cho mình,
những tội ác họ thường không phạm phải.
Vấn nạn tư hình còn xảy ra để gieo rắc nỗi kinh hoàng,
để cảnh báo những người da đen khác về chuyện sẽ bị treo cổ.
Tất cả chúng tôi đều có thể nhìn vào hình ảnh đó và hiểu rằng
chúng tôi không nên vượt quá giới hạn
và nên giữ vị thế thua kém của mình.
Nằm xuống!
Anh bị gì vậy hả?
Quyền lực tối cao của người da trắng đã tạo ra hình tượng rập khuôn đó
để khiến người dân sợ hãi.
Biến chúng tôi thành mối đe dọa là loại bỏ nhân tính của chúng tôi.
TIÊU DIỆT ÁC QUỶ CUỒNG NỘ NÀY
Đây là những lựa chọn có chủ đích để kìm hãm chúng tôi.
ĐỜI SỐNG NGƯỜI DA ĐEN TRÊN TIVI: THỰC TẠI HAY RẬP KHUÔN?
Động thái tội phạm hóa người da đen
là một phần thiết yếu của tư tưởng da trắng thượng đẳng ở Mỹ.
Đó là một phương thức cực hữu dụng
để người da trắng lý giải vì sao việc để giai cấp tinh hoa da trắng
nắm quyền kiểm soát cộng đồng da đen là một mục tiêu quan trọng.
Tội danh của họ nhiều đến mức có thể lấp đầy cả cuốn sách,
nhưng thật không may, chúng ta phải xử lý họ như hoa trên cành,
thay vì bản chất ngu ngốc của họ,
và có thể ném họ vào tù, đúng nơi họ thuộc về.
Người da đen đáng sống!
Vì sao họ không được phân loại là nhóm khủng bố?
Chỉ vì họ là người da đen và đấy là điều cấm kỵ?
Thôi dẹp đi. Họ là kẻ sát nhân, và họ ghét người da trắng.
Những ý niệm về tội ác và "da đen" và chủng tộc,
đã ăn sâu vào hình dung của người Mỹ.
Những ai sống với người da màu đều phải chuyển đi.
Tại sao?
Ra ngoài vào ban đêm không an toàn xíu nào.
Không ai dám ra khỏi nhà.
THÀNH PHẦN BẤT HẢO
Khi nghĩ về cách khắc họa chân dung tội phạm trên truyền thông,
họ thường là người da màu, và đặc biệt là người da đen.
Horton đột nhập vào nhà chúng tôi.
Tôi bị đánh, bị chém và bị khủng bố suốt 12 giờ liền.
Anh ta đang thụ án chung thân mà không được ân xá
khi Thống đốc Dukakis thả anh ta ra vài ngày.
Người da đen đang giết người da trắng mỗi ngày.
Họ hãm hiếp hàng trăm phụ nữ da trắng mỗi ngày.
THẨM PHÁN LIÊN BANG NÓI RẰNG NGƯỜI DA ĐEN "TRÔNG NHƯ TỘI PHẠM"
Bạn đọc số liệu thống kê thì cũng biết rồi.
Tội ác hiện là đại dịch ở Mỹ.
Từ những thống kê này, một bức chân dung xuất hiện.
Bức chân dung của một khuôn mặt đờ đẫn, nhìn xa xăm.
Một khuôn mặt cho thấy thực tại đáng sợ của thời đại chúng ta,
khuôn mặt của kẻ săn người, của một tên tội phạm quen thói.
Không có gì trong tự nhiên tàn nhẫn hơn và nguy hiểm hơn.
Có nhiều cách để biến một người thành tội phạm mà không cần chỉ đích danh.
Chúng không còn là nhóm trẻ em nữa.
Mà thường được gọi là những kẻ săn mồi siêu hạng.
Không lương tâm, không biết đồng cảm.
Đầu tiên, chúng ta phải đoàn kết để trừng phạt bọn buôn ma túy,
thật nhanh, thật chắc, và thật nghiêm.
Tội phạm trở thành một từ đại diện
cho người da đen, cho chủng tộc.
Phát minh của khái niệm tội phạm da đen
là một hệ thống thiết lập với quyết tâm đến nỗi
nó lan tràn khắp trong cả nền văn hóa.
Sát nhân vị thành niên. Tỷ lệ giết người ở trẻ vị thành niên
hiện giờ đã vượt qua tỷ lệ giết người ở người lớn tại Mỹ.
Những đứa trẻ từng trộm nắp chắn bánh xe giờ lại hiếp dâm và giết người.
Ý niệm phân biệt chủng tộc được củng cố hết lần này đến lần khác
qua tivi, qua tin tức,
quảng cáo, phim ảnh, mạng xã hội, đủ kiểu.
Và rất nhiều ý niệm này rất kín đáo, tinh vi,
vì chúng được bao phủ trong bộ đồ và mặt nạ sang trọng.
Vào thời điểm bước vào thập niên 1930,
việc ghi hình hành động xử tử phạm pháp người da đen
bắt đầu bị xã hội lên án.
Nhưng ta vẫn thấy người ta có dẫn chứng về màu da đen
dù nhân vật da đen không hiện diện.
Trong điện ảnh, bạn không bị ràng buộc bởi thực tế.
Bạn có thể biến vai phản diện to lớn, đen đúa,
mạnh mẽ và tàn độc đến mức nào tùy thích.
Im đi, đồ khốn!
Julius, cậu…
Tôi bảo câm miệng!
Lý do họ làm được như thế,
lý do khán giả chấp nhận những hình ảnh đó
là vì họ đã được truyền bá về khuôn mẫu người da đen,
đến thậm chí chúng ta có thể không nhận ra
mình đang xem nó trên màn ảnh.
Giải tán ngay đi.
Tối qua, ở đây đã xảy ra hai sự việc.
Một là cuộc biểu tình ủng hộ thiếu niên sát nhân.
Hai là thái độ bất chấp luật pháp gây hỏa hoạn và mất kiểm soát.
Phía Bắc St. Louis ban đêm đầy rẫy bọn trộm cắp.
Giơ tay lên, đừng bắn!
Người da đen không bạo lực hay nguy hiểm hơn
bất kỳ nhóm người nào khác.
BỐN NGƯỜI BỊ BẮT KHI ĐIỀU TRA VỤ CƯỚP Ở CORALVILLE
Nhưng ta đã được dạy rằng đại diện cho bạo lực là người da đen,
khiến chúng ta bỏ qua những người da trắng
thực hiện hành vi bạo lực,
vì rõ ràng, họ không phải là đại diện của bạo lực.
Trông anh ta không giống kẻ giết người.
Cảnh nghèo đói lan rộng và được tiếp cận với súng ống
là lý giải xác đáng hơn cho bạo lực hơn là chủng tộc.
Nhưng chúng ta được dạy rằng bạo lực da trắng là do tự vệ.
Cái bóp cổ chết người trong tàu điện ngầm.
Neely từng là nghệ sĩ hóa thân Michael Jackson,
đã có hành động thất thường và chửi bới hành khách,
nhưng không làm hại ai trên tàu.
Luật sư của Penny nói rằng anh chỉ hành động tự vệ.
Một phụ nữ Florida bị buộc tội bắn chết hàng xóm.
Cảnh sát nói rằng cô đã dùng súng bắn qua cửa trước nhà mình,
giết Ajike Owens, một bà mẹ bốn con.
Lorincz nói rằng đấy là hành động tự vệ.
Có một người đàn ông Mỹ gốc Phi. Tôi đang ở Công viên Trung tâm.
Anh ta đang ghi hình tôi, đe dọa tôi và con chó của tôi.
Tôi đang bị một người đàn ông đe dọa ngay trong Ramble!
Làm ơn cử cảnh sát đến đây ngay!
Sở cảnh sát Sanford. Cuộc gọi đang được ghi lại, tôi là Sean.
Khu tôi sống đã xảy ra vài vụ đột nhập
và có một người rất đáng nghi.
Người này là da trắng, da đen hay gốc Tây Ban Nha?
Trông như da đen.
Bạo lực tiềm tàng
xuất phát từ việc tuyên truyền những ý niệm này
là cực kỳ nghiêm trọng.
Họ bảo George Floyd đã dùng chất kích thích,
và bất cứ lúc nào cũng có thể hành động tàn bạo.
Ahmaud Arbery thì đang chạy bộ.
Chỉ vì đang chạy bộ,
cậu ấy đã trở thành kẻ ác trong tâm trí nhóm người da trắng này.
Những ý niệm vô thưởng vô phạt này,
chúng có sức mạnh tiêm nhiễm tâm trí con người,
sau đó họ sẽ vận dụng và bóp méo chúng
để biện minh cho hành động thảm sát người da đen.
Nếu muốn dùng từ đẹp đẽ, thì có thể gọi là "tuyên truyền văn hóa".
Còn tôi cho rằng đó là lời nói dối trắng trợn mà mọi người tự dặn lòng
để biện minh cho việc duy trì các chính sách và sự bất bình đẳng này.
CÔNG LÝ
Tư hình là một hình thái phản ứng có tính phân biệt chủng tộc
khi thấy người da đen đang tiến lên.
Ida B. Wells đã xem xét những câu chuyện
và dữ liệu được tạo ra để biện minh cho nạn tư hình,
và bảo: "Không, tôi sẽ tự thu thập dữ liệu của mình".
Nếu dân miền Nam, khi bào chữa cho việc dùng luật rừng,
dám nói lên sự thật về tư hình,
thì tôi cũng không cần phải đấu tranh làm gì.
Nhưng khi họ cố tình liên tục khai gian một cách tàn độc như thế,
thì người da đen buộc phải cho thế giới nghe câu chuyện đáng thương của mình.
Mọi người trong thị trấn đều biết bạn tôi, Tommy.
Anh ấy sở hữu một căn nhà nhỏ và đã dùng tiền tiết kiệm
để mở một tiệm tạp hóa.
Một ngày nọ, vài cậu bé da màu và da trắng cãi nhau khi đang chơi bắn bi.
Tất nhiên, những người bán tạp hóa da màu đã phải can thiệp.
Tờ báo sáng Chủ Nhật phát hành
với những tiêu đề khủng khiếp về cửa hàng tạp hóa.
Tờ báo đã đổ dầu vào lửa cho định kiến chủng tộc,
gọi cửa hàng tạp hóa là "nơi ẩn náu của bọn côn đồ và trộm cắp".
Bắt anh ta!
Máu kìa!
XỬ LÝ BĂNG NHÓM BẰNG SÚNG, KHÔNG PHẢI DÂY THỪNG
BA NGƯỜI BIỂU TÌNH BỊ BẮN CHẾT
HIỆN TRƯỜNG TƯ HÌNH
Một người đàn ông sạch sẽ, lịch thiệp như thể chưa đi qua đường phố Memphis,
nhưng lại bị tàn sát thương tâm, như thể mạng sống không bằng loài chó.
Nó đã khiến tôi thức tỉnh về bản chất của tư hình,
một cái cớ để loại bỏ những người da đen tích lũy được tài sản và đất đai,
và từ đó, khủng bố hóa chủng tộc này.
BÁO CÁO VỀ TƯ HÌNH
Càng tìm hiểu về thực trạng, tôi càng tin rằng
người miền Nam chưa bao giờ nguôi ngoai với sự thật rằng
người da đen không còn nằm trong tay họ,
không hầu hạ họ, không còn là nguồn thu nhập của họ nữa.
VÀO NĂM 1892, CÓ 241 NGƯỜI BỊ XỬ TỬ TRÁI PHÉP.
Trong những năm này, đã có hơn 10.000 người da đen
bị sát hại một cách nhẫn tâm,
mà không qua xét xử hoặc quy trình hợp pháp nào.
Cũng trong cùng báo cáo này cho thấy suốt những năm đó,
với bấy nhiêu vụ sát hại ấy,
chỉ có ba người đàn ông da trắng bị xử án, kết tội và xử tử.
CHUYỆN KINH DỊ MIỀN NAM LUẬT TƯ HÌNH
QUA MỌI GIAI ĐOẠN
Sau các bài diễn thuyết của tôi, câu hỏi thường xuyên
từ những người bạn quan tâm là:
"Tôi có thể làm gì để giúp cuộc đấu tranh này?"
Câu trả lời luôn là:
"Tiết lộ sự thật cho cả thế giới".
BÁO CÁO ĐỎ.
CÁC VỤ TƯ HÌNH Ở MỸ, 1892-1893-1894 SỐ LIỆU VÀ LÝ DO BỊ CÁO BUỘC
THỰC HIỆN BỞI IDA B. WELLS, 128 CLARK STREET, CHICAGO.
Khi bàn về việc kể câu chuyện của người da đen,
và buộc đất nước này phải soi xét một cách không nao núng,
bà ấy là người tiên phong.
Ta có thể thấy những tấm bưu thiếp
của các nhóm tư hình cùng vợ con của họ
đứng dưới cơ thể người da đen
đang bị treo từ trên cây,
và hiểu rằng đây là một hành động kinh hoàng.
Nhưng chúng tôi chỉ có thể làm thế
vì Ida B. Wells đã tự gánh vác nghĩa vụ,
ngay tại thời điểm diễn ra các vụ việc,
phải để cho con cháu biết,
phải đảm bảo thế hệ sau không thể ngoảnh mặt đi.
Anh vừa mở cửa xe tôi,
vậy là anh muốn đe dọa, lôi tôi ra khỏi xe.
Xuống xe mau!
- Anh định chích điện tôi? - Chích cho mày chết!
Nằm xuống, ngồi yên! Úp mặt xuống!
- Một, hai… - Tôi không đe dọa anh cảnh sát này.
Tôi bị đe dọa.
- Thưởng thức nhé. - Tôi đang gặp nguy!
Để làm gì? Mỗi lần gặp tôi, anh đều muốn gây sự.
Tôi chán rồi! Kết thúc giùm đi.
Anh ấy nằm bất động rồi.
Mạch còn đập không?
Không! Nhìn anh ấy đi, không phản ứng gì cả.
- Kiểm tra mạch đi. - Đùa đấy à?
Anh định đè gối lên cổ anh ấy hoài sao?
NGƯỜI ĐÀN ÔNG DA ĐEN BỊ BẮN CHẾT KHI CHẠY BỘ Ở GEORGIA
HAI THÁNG SAU, KHÔNG AI BỊ BẮT GIỮ
ĐÀN ÔNG DA ĐEN BỊ HÀNG XÓM DA TRẮNG BẮN SAU NHIỀU THÁNG QUẤY RỐI VỀ CHỦNG TỘC
CẬU BÉ 11 TUỔI ĐÃ GỌI 911.
CẢNH SÁT BẮN CẬU BÉ.
NGƯỜI MỸ DA ĐEN BỊ GIẾT VỚI TỶ LỆ CAO HƠN NHIỀU SO VỚI NGƯỜI MỸ DA TRẮNG
Bạo lực cảnh sát là tư hình của thời hiện đại.
Bạo lực chính quyền đối với người da đen trong và ngoài nhà tù
cũng là tư hình.
Nó là một hình thức khủng bố chủng tộc,
không chỉ để trừng phạt một người da đen cụ thể,
mà còn là thông điệp để mọi người da đen phải nhịn nhục.
Ngay cả khi chính sách và phương pháp của họ đã phát triển hơn trước,
ta vẫn thấy một mô hình chung duy nhất.
GIẢI PHÓNG NÔ LỆ!
Mỗi khi người da đen tạo ra làn sóng lớn, tiến đến thịnh vượng…
thì sẽ có một đợt sóng thủy triều ngăn nó lại.
Một bức tường da trắng thượng đẳng xuất hiện và nói:
"Đi xa đến đây là đủ rồi".
OBAMA ĐANG GIẾT NƯỚC MỸ
Lùi lại!
Phản ứng trước tiến trình của người da đen
là sự trừng phạt.
Họ không nói rõ ràng như thế.
Mà biểu hiện qua vấn đề tội phạm, ma túy.
Nhưng trên thực tế, nó là một nỗ lực
nhằm tái khẳng định chủng tộc thống trị thông qua "trật tự".
Đất nước này phải nỗ lực hết mình để chống lại tội phạm.
Luật pháp nước ta phải được tôn trọng.
Trật tự phải được duy trì.
Các bạn, mong rằng thông điệp tối nay của tôi sẽ được hiểu rõ.
Làn sóng tội phạm sẽ không phải làn sóng của tương lai
tại Hợp chủng quốc Hoa Kỳ.
Trách nhiệm đầu tiên của chính phủ
là luật pháp và trật tự.
Tôi là ứng cử viên đại diện cho luật pháp và trật tự.
Anh có đọc tin về những khó khăn,
bạo loạn ở Omaha, Cleveland, hay Brooklyn, hay Chicago này kia không?
Tôi gọi chúng là cuộc nổi loạn.
- Nổi loạn à? - Đúng vậy.
Và anh thấy chúng không có vấn đề gì?
Tôi nghĩ những người đó đang nổi dậy chống lại một hệ thống
giam cầm họ trong những xóm nghèo không lối thoát,
bóc lột và áp bức họ,
và họ không có cách khắc phục để phá vỡ hệ thống đó.
Các vị đã càn quét, để tiêu diệt, để cản trở,
các vị bắt người ta đi,
các vị phá hủy hệ thống của họ,
và các vị gọi tất cả hành động đó là "nền văn minh".
Còn chúng tôi, những người chịu đựng bấy lâu,
đang nói với các vị: "Các vị là kẻ giẫm chết những giấc mơ.
Các vị là những kẻ man rợ.
Đúng, chính các vị mới là người vô văn minh bấy lâu nay".
Tự cải thiện đi.
Đất nước này bị thu hút bởi sự ngoạn mục,
bởi những ngọn lửa cháy sáng.
Nhưng ta lại không chú ý đến mồi nhen lửa.
Mồi lửa ở đây là những chính sách căn cứ vào tư duy phản đối người da đen.
DUY TRÌ MÀU TRẮNG CHO TRƯỜNG DA TRẮNG
Mồi lửa là sự chối từ nỗ lực tiếp cận giáo dục.
Mồi lửa là cơ hội cung cấp chỗ ở và việc làm bất bình đẳng.
Mồi lửa là chính sách cực đoan đối với các cộng đồng da đen.
Chặn và kiểm…
Cảnh sát đây, đứng yên!
Cuộc chiến chất gây nghiện.
Tạm giam hàng loạt.
Khi có chính sách, cơ cấu và thể chế
cố tình đè bẹp người da đen,
bạn đang chủ ý tạo ra các cộng đồng mà bạn có thể liên tục tội phạm hóa.
Mô hình chung đó lại xuất hiện.
Khi nghĩ về lịch sử phân biệt chủng tộc ở đất nước này,
cái cần xem xét thực sự là lịch sử của quyền lực.
Mọi yếu tố xã hội mà họ đã vận dụng
để đàn áp người da đen trong nước, cuối cùng là để họ có thể
tiếp tục nắm quyền.
Giới tinh hoa da trắng,
lợi ích của họ nằm ở đó,
họ có thể duy trì quyền lực của mình.
Ta được dạy rằng quyền lực là nguồn tài nguyên hữu hạn,
như chiếc bánh chia nhiều phần.
Tôi có càng nhiều, anh có càng ít. Và ngược lại.
Nếu nguyên tắc bạn theo đuổi là dù trong tay có gì
thì phải giữ nó bằng mọi giá, dĩ nhiên bạn sẽ bất chấp mọi thứ.
Bạn sẽ nói dối, gian lận, trộm cắp, giết chóc để đảm bảo bạn giữ được nó.
Có một điều chúng ta lẽ ra phải làm
ngay sau khi kết thúc chế độ nô lệ,
đấy là công tác tái cơ cấu, tái thiết,
tái tạo khái niệm cho cả một xã hội,
để những cá nhân từng bị làm nô lệ
được thật sự tự do và bình đẳng.
Việc đó nước Mỹ chưa từng làm.
Coi chừng!
Tôi nghĩ người da trắng thấy sợ khi phải nghĩ đến cảnh
đưa gương lên soi rọi chính mình,
họ có thể thấy rằng qua nhiều thế hệ, nhiều thế kỷ,
họ đã tra tấn và đàn áp người da đen, da nâu và da rám nắng,
rằng họ có thể sẽ không biết phải làm gì với lịch sử đó.
Sẽ có người hỏi: "Vậy thì sao chứ?
Biết rồi, giờ sao nữa?"
Họ sẽ phải nghĩ xem họ có muốn tiếp tục
sống với di sản đó không.
Trọng tâm của phân biệt chủng tộc là sự phủ nhận,
liên tục tìm cách ngoảnh mặt đi để chối bỏ
lịch sử tiếp diễn của phân biệt chủng tộc.
Để giải quyết phương thức truyền bá phân biệt chủng tộc,
nó đòi hỏi một khuynh hướng chủ động.
Và đó là phản đối phân biệt chủng tộc.
SỰ THẬT VỀ MỘT XÃ HỘI CHỐNG PHÂN BIỆT CHỦNG TỘC
Khi bàn về xã hội chống phân biệt chủng tộc, mọi người hay nghĩ về chuyện
họ sẽ mất gì,
thay vì những lợi ích họ sẽ có.
Nếu muốn có một mạng lưới gắn kết con người hiệu quả, một xã hội hiệu quả,
thì việc đàn áp một bộ phận trong cộng đồng
có lẽ không phải là cách tốt nhất.
Tôi không biết nó sẽ như thế nào, nhưng tôi biết là nó khả thi,
vì ban đầu, hệ thống này cũng được tạo ra bởi nhóm người nào đó.
Và nếu họ có thể tạo ra hệ thống đó, thì chúng ta cũng có thể xóa bỏ nó.
Không phải kiểu đưa ra ý tưởng tốt hơn để bạn yêu thương hàng xóm của mình.
Không phải như thế.
Nếu "chống phân biệt chủng tộc" nghĩa là cá nhân bạn không ghét người da màu,
thì cuộc sống của tôi tốt đẹp hơn chỗ nào?
Vì chỉ có cá nhân bạn không ghét tôi.
Nhưng nếu sau khi bạn nhận ra điều đó, bạn hỏi to một câu rằng:
"Nhưng việc không ưa những người này một cách có hệ thống,
việc bỏ mặc họ một cách có hệ thống
đã khiến cuộc sống của họ khó khăn ra sao?"
Đấy mới là cái cần hướng tới. Vậy mới có hiệu quả.
Người da đen biết họ muốn gì.
Họ có ý niệm rõ ràng về sự tự do và giải phóng.
Và nó không phải kiểu thế giới cấp tiến lý tưởng.
Thật ra nó rất giống với thế giới mà người da trắng đang sống.
Thế giới của người da trắng sống, nhưng không thắc mắc gì.
Tôi thích là người da đen.
Tôi cảm ơn Chúa mỗi ngày vì cho tôi làm người da đen.
Tôi yêu ông chồng da đen của tôi. Tôi yêu đứa con da đen mà chúng tôi sẽ có.
Tôi yêu gia đình da đen, người hàng xóm da đen tên Janet của tôi.
Tôi yêu nhà thờ da đen của tôi. Tôi thích nhạc da đen của tôi.
Tôi yêu tất cả những gì người da đen đã tạo ra cho nước Mỹ,
dù nước Mỹ có thừa nhận hay không.
Vậy hãy cho tôi biết người da đen bị làm sao vậy?
Không có gì. Người da đen có bị làm sao đâu.
Người da đen có bị gì đâu.
Bạn có thấy nó ngớ ngẩn thế nào không?
Người da đen bị một vấn đề duy nhất,
đó là chúng ta nghĩ họ bị làm sao đó.
ĐÓNG DẤU TỪ ĐẦU
Biên dịch: Trần Huy Hoàng