Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Γεια σας, είμαι ο Σταν Λι.
Ο αρχισυντάκτης του ομίλου περιοδικών κόμικς Marvel Comics.
Τα κόμικς είναι πολύ επικερδή τα τελευταία 25 χρόνια,
και σήμερα είναι περισσότερο από ποτέ.
Σ' αυτό το πλαίσιο, θα σας ενδιαφέρει να μάθετε ότι ο όμιλος Marvel Comics
είναι ο αναγνωρισμένος ηγέτης
στις μηνιαίες πωλήσεις όλων των περιοδικών κόμικς που εκδίδονται σήμερα.
Οι υπερήρωές μας είναι οι άνθρωποι που θα ήμασταν εσείς ή εγώ,
αν είχαμε μια υπερδύναμη,
κι αυτό τους κάνει να ξεχωρίζουν από τους άλλους υπερήρωες που υπάρχουν σήμερα
και φαίνεται ότι αυτός είναι ο λόγος που είναι πολύ περισσότερο δημοφιλείς.
Ο καθένας μας είναι το προϊόν όλων των πραγμάτων που έχουμε βιώσει,
δει, διαβάσει και ακούσει στη ζωή μας.
Οπότε, όταν γράφω, θυμάμαι πράγματα που συνέβησαν.
Αυτά γίνονται μέρος της ιστορίας.
Μια μέρα, προσπαθούσα να σκεφτώ έναν νέο υπερήρωα
και είδα μια μύγα να περπατά σ' έναν τοίχο.
Και σκέφτηκα "Θεέ μου, δεν θα ήταν φοβερό αν ένας ήρωας κολλούσε σε τοίχους
"και κινούνταν σαν έντομο;"
Αποφάσισα ότι ήθελα κάποιον με τον οποίο θα ταυτίζονταν όλοι οι αναγνώστες.
Αν είχα υπεράνθρωπες δυνάμεις, δεν θα συνέχιζα ν' ανησυχώ
για το πώς θα βγάλω το ψωμί μου ή αν θα είμαι αρεστός στις γυναίκες;
Προσπάθησα να γράψω τις ιστορίες που ήθελα να διαβάσω
ΕΝΑΣ ΥΠΕΡΗΡΩΑΣ ΜΕ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ;
και γι' αυτό έπρεπε να πάω κόντρα στο ρεύμα.
ΤΑ ΠΑΛΙΑ ΚΟΜΙΚΣ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΝΕΑ ΟΨΗ
Νομίζω ότι η επιμονή παίζει μεγάλο ρόλο σ' αυτό.
Αν πιστεύεις ότι το 'χεις, δεν πρέπει να τα παρατήσεις.
Πρέπει να συνεχίσεις να το παλεύεις, ελπίζοντας ότι, αργά ή γρήγορα,
κάποιος θ' αναγνωρίσει αυτό που έκανες.
ΟΙ ΕΚΔΙΚΗΤΕΣ - ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΠΡΕΜΙΕΡΑ
ΝΕΑ ΥΟΡΚΗ
Η 28η Δεκεμβρίου ήταν μια πολύ σημαντική ημερομηνία για μένα τη χρονιά του 1922.
Τότε γεννήθηκα.
Στο Γουέστ Σάιντ του Μανχάταν, στην 98η οδό με τη λεωφόρο Γουέστ Εντ.
Το όνομά μου ήταν Στάνλεϊ Μάρτιν Λίμπερ.
Οι γονείς μου ήρθαν στη Νέα Υόρκη από την Ανατολική Ευρώπη,
και τους άρεσε να με βγάζουν φωτογραφίες.
Δεν είχαν φωτογραφική μηχανή, αλλά είχαν άλλοι στη γειτονιά.
Νομίζω ότι εκείνη την εποχή τους πλήρωνες δέκα σεντ.
Είχαν ένα μικρό πόνι μαζί τους κι έβαζαν το παιδάκι πάνω στο πόνι.
Οπότε, οι περισσότερες φωτογραφίες μου ήταν πάνω σε πόνι.
Είχα έναν αδερφό που γεννήθηκε εννιά χρόνια μετά από μένα.
Τον λένε Λάρι κι είναι φοβερό παιδί,
αλλά δυστυχώς, ήμουν εννιά χρόνια μεγαλύτερος,
οπότε ήταν δύσκολο να κάνουμε παρέα.
Μου άρεσε το διάβασμα.
Μάλλον γεννήθηκα διαβάζοντας.
Δηλαδή, δεν μπορώ να θυμηθώ μια στιγμή που να μη διάβαζα.
Μου άρεσε ο Σέρλοκ Χολμς, ο Ταρζάν, Τα Αδέρφια Χάρντι,
ο Βασιλιάς Αρθούρος και οι Ιππότες του, η Οδύσσεια, ό,τι μπορούσα να βρω.
Η μαμά έλεγε ότι διάβαζα και τις ετικέτες στις κέτσαπ,
αν δεν υπήρχε κάτι άλλο.
Δεν είχαμε χρήματα. Ήταν η εποχή της Μεγάλης Ύφεσης.
Το μόνο που ήθελα ήταν ένα ποδήλατο.
Και τελικά, οι γονείς μου μάζεψαν αρκετά χρήματα
και μου αγόρασαν ένα δίκυκλο.
Και ένιωθα λες και μπορούσα να πάω παντού μ' εκείνο το ποδήλατο.
Είχα απελευθερωθεί.
Πήγαινα στο σινεμά κι έβλεπα τον Έρολ Φλιν στην οθόνη.
Έπαιξε τον Ρομπέν των Δασών, τον Κάπτεν Μπλαντ.
Πάντα ήταν ήρωας.
Ήθελα να γίνω ο Έρολ Φλιν.
Κι έφευγα από το σινεμά,
καβαλούσα το ποδήλατό μου πάνω από τη Γέφυρα Τζορτζ Ουάσινγκτον,
που ενώνει το Μανχάταν με το Νιου Τζέρσι.
Κι ήταν θριαμβευτικό το συναίσθημα να διασχίζω τη γέφυρα.
Κι ήξερα ότι θα γινόμουν σημαντικός άνθρωπος.
Και πάλι, σας φέρνουμε άλλο ένα κεφάλαιο της ιστορίας του Έντγκαρ Ράις Μπάροουζ,
του Ταρζάν των Πιθήκων.
Την εκπληκτική ιστορία ενός υπερανθρώπου που έγινε...
Ο πατέρας μου ήταν σπουδαίος, αλλά δυσκολευόταν να βρει δουλειά.
Ήταν κόπτης υφασμάτων
και απ' ό,τι φαινόταν δεν υπήρχαν δουλειές για κόπτες.
Και έτσι, ήταν άνεργος τις περισσότερες φορές.
Οι πρώτες μου αναμνήσεις ήταν να κάθεται στο σπίτι
και να διαβάζει αγγελίες στην εφημερίδα.
Πάντα τον λυπόμουν πάρα πολύ.
Θα πρέπει να είναι απαίσιο συναίσθημα να μη φέρνεις τα χρήματα
που χρειάζονται στην οικογένεια.
Εμένα μου φαινόταν ότι μια καλή και σταθερή δουλειά
ήταν η μεγαλύτερη επιτυχία που μπορούσε κάποιος να έχει,
μόνο επειδή ο πατέρας μου δεν είχε ποτέ.
Και γι' αυτό άρχισα να δουλεύω από μικρός.
Έπιασα δουλειά ως βοηθός γραφείου
στον δεύτερο μεγαλύτερο κατασκευαστή παντελονιών.
Είχαν εκατομμύρια πωλητές, και όποτε ήθελαν ένα ποτήρι νερό
ή κάποιον να ξύσει ένα μολύβι,
φώναζαν "Μικρέ!"
κι όποιος ήταν πιο κοντά έπρεπε να πάει τρέχοντας
και δεν μου άρεσε καθόλου το γεγονός
ότι ποτέ δεν μπήκαν στον κόπο να μάθουν τ' όνομά μου.
Μια βδομάδα πριν τα Χριστούγεννα, μου είπαν ότι πρέπει να φύγω
και τσατίστηκα.
Όμως, αν δεν με είχαν απολύσει, μπορεί να έμενα εκεί
και μπορεί να δούλευα μια ζωή στα παντελόνια. Ήμουν τυχερός.
Υπήρχε μια γενικευμένη βιασύνη. Οι καταθέσεις...
Και ο Όουενς κερδίζει ξανά...
Πάει η ανθρωπότητα...
Το γράψιμο είχε πλάκα. Για την ακρίβεια, θυμάμαι ότι ήμουν πολύ σαχλός τύπος.
Είχα έναν μικρό χαρτοφύλακα που μ' άρεσε να τον κουβαλάω μαζί μου
όταν περπατούσα στον δρόμο, για να με περνάνε για συγγραφέα.
Ξέρεις, έναν λεπτό χαρτοφύλακα.
Όταν τελείωσα το λύκειο, είχα έναν θείο
που δούλευε για έναν εκδότη,
και μου είπε ότι έψαχναν για έναν βοηθό.
Και σκέφτηκα "Θεέ μου, θα κάνω αίτηση". Οπότε, πήγα εκεί
κι έμαθα ότι εξέδιδαν και κόμικς.
Είχαν μια εταιρεία που λεγόταν Timely Comics,
και με προσέλαβαν για να κάνω θελήματα,
διορθώσεις, να γεμίζω τα μελανοδοχεία, οτιδήποτε.
ΣΤΑΝ ΛΙ 3ος ΒΟΗΘΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ
ΣΤΑΝΛΕΪ Μ. ΛΙΜΠΕΡ
Πραγματικά, δεν είχα καμιά πρόθεση να δουλεύω στα κόμικς,
αλλά ήταν μια δουλειά.
Υπήρχαν δυο τύποι, ο Τζο Σάιμον και ο Τζακ Κέρμπι,
που το διεύθυναν όλο αυτό.
Ο Τζο Σάιμον ήταν το αφεντικό, κυκλοφορούσε καπνίζοντας ένα μεγάλο πούρο,
μιλούσε με βαθιά φωνή και ήταν φοβερός. Τον συμπαθούσα.
Είχε προσωπικότητα.
Ο Τζακ καμπούριαζε πάνω απ' το σχεδιαστήριο
κι έκανε τις εικονογραφήσεις.
Ρώτησα τον Σταν πόσο ήταν. Είπε "17".
ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΤΖΟ ΣΑΪΜΟΝ
Κι έτσι, του δώσαμε δουλειά εκεί. Ήταν ο κλητήρας,
και πήγαινε να φέρει καφέ.
Ρωτούσα τον Τζακ "Είσαι άνετα; Θες λίγο μελάνι ακόμα;
"Είναι εντάξει το πινέλο; Το μολύβι είναι καλό;"
Και μου φώναζε για λίγο.
Και έτσι περνούσαμε τις μέρες μας.
Τρέλαινε τον Τζακ Κέρμπι.
Είχε ένα μικρό όργανο, ένα πίκολο,
κι έπαιζε μ' αυτό όλη μέρα. Ο Κέρμπι του έλεγε να σταματήσει
και ο Σταν συνέχιζε να παίζει.
ΧΙΟΥΜΑΝ ΤΟΡΤΣ ΕΠΙΣΗΣ ΣΑΜΠ-ΜΑΡΙΝΕΡ
Είχαμε τον Χιούμαν Τορτς, τον Σαμπ-Μάρινερ, τον Πάτριοτ,
τον Έιντζελ και τον Ντιστρόιερ.
Όμως ο Κάπτεν Αμέρικα ήταν ο βασικός χαρακτήρας που είχαμε.
ΚΑΠΤΕΝ ΑΜΕΡΙΚΑ
Από την αρχή, μας είχε επηρεάσει πολύ
ό,τι συνέβαινε στον κόσμο γύρω μας.
Ο Τζο Σάιμον και ο Τζακ Κέρμπι έγραφαν ιστορίες για τον Κάπτεν Αμέρικα
που πολεμούσε τον Χίτλερ και τους ναζί
ΣΚΑΛΑ, ΠΑΙΔΙΑ! ΜΗ ΜΑΣ ΣΤΑΜΑΤΑΤΕ!
ακόμα και πριν η Αμερική μπει στον πόλεμο.
Ο Κάπτεν Αμέρικα προήλθε από την ανάγκη για έναν πατριωτικό ήρωα
ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΤΖΑΚ ΚΕΡΜΠΙ
γιατί εκείνη την εποχή υπήρχε μεγάλη αναταραχή.
Ο πόλεμος ερχόταν και τα σύννεφα του πολέμου μαζεύονταν,
οπότε ο Κάπτεν Αμέρικα έπρεπε να δημιουργηθεί.
Πήγα το 1939,
και ήταν τόσο μικρό μέρος,
που ο Τζακ και ο Τζο δεν προλάβαιναν όλες τις ιστορίες.
Κι είπαν "Μπορείς να γράψεις κάνα δυο ιστορίες;"
Όταν είσαι 16, τι να ξέρεις; Είπα "Φυσικά, μπορώ να το κάνω".
Όταν άρχισα να φτιάχνω κόμικς,
σκέφτηκα ότι απλώς θα ασχοληθώ για λίγο, θ' αποκτήσω κάποια εμπειρία
και μια μέρα θα γίνω μεγάλος συγγραφέας
κι ίσως γράψω το μεγάλο αμερικάνικο μυθιστόρημα.
Στο πίσω μέρος του μυαλού μου, πάντα μου άρεσαν τα κόμικς,
αλλά δεν τα θεωρούσα αληθινό γράψιμο.
Είπα "Δεν θα βάλω τ' όνομά μου σ' αυτά τα ανόητα κόμικς".
Και σκέφτηκα "Χρειάζομαι ένα ψευδώνυμο".
ΤΟΥ ΣΤΑΝ ΛΙ
Έτσι, πήρα το μικρό μου όνομα, το Στάνλεϊ, το έκοψα στα δυο, έβγαλα το "ε",
και υπέγραψα "Σταν Λι".
Και η πρώτη ιστορία που έγραψα λεγόταν
"Ο Κάπτεν Αμέρικα και η Εκδίκηση του Προδότη".
Η ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΕΞΩΦΥΛΛΟΥ
Κι έτσι, όλοι άρχισαν να με γνωρίζουν ως Σταν Λι
και κανείς δεν με ήξερε πλέον ως Στάνλεϊ Λίμπερ.
Ήταν σαν ο δεύτερος εαυτός μου.
ΤΟΥ ΣΤΑΝ ΛΙ
ΟΡΣΟΝ ΓΟΥΕΛΣ ΠΟΛΙΤΗΣ ΚΕΪΝ
Και οι πρωταθλητές Yankees ουρλιάζουν!
Μετά από λίγο, ο Τζο και ο Τζακ έφυγαν από την Timely Comics,
και ο εκδότης κοίταξε την τεράστια αυτοκρατορία του
κι είδε ένα κοκαλιάρικο παιδί με μια σκούπα στο ένα χέρι
και μια γραφομηχανή στο άλλο,
κι είπε "Πού πήγε το υπόλοιπο προσωπικό;"
Κι είπα "Εγώ είμαι".
Είπε "Τα βιβλία χρειάζονται επιμέλεια".
Είπε "Σταν, μπορείς να κάνεις τη δουλειά μέχρι να πάρω κάποιον;"
Κι είπα "Εντάξει, θα το κάνω".
Κι έφυγε στον έξω κόσμο να ψάξει άλλον αρχισυντάκτη,
κι εγώ ήμουν τώρα ο Σταν Λι, προσωρινός αρχισυντάκτης.
Και αυτό ήταν, έγινα ο αρχισυντάκτης και μάλλον ξέχασε να προσλάβει άλλον,
γιατί παρέμεινα ο αρχισυντάκτης.
Οπότε, ήμουν 17 και έκανα κουμάντο εκεί.
Και αφού ήμουν ο συγγραφέας και ο αρχισυντάκτης,
δεν άλλαξα και πολλά.
Οπότε, μπορούσα να βγάζω τις ιστορίες πολύ γρήγορα.
ΟΛΟΙ ΝΙΚΗΤΕΣ
ΠΟΛΕΜΟΣ ΜΑΧΗ ΓΙΑ ΤΗ ΝΙΚΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΗ!
Μετά την απρόκλητη
και κακόβουλη επίθεση
της Ιαπωνίας την Κυριακή,
την 7η Σεπτεμβρίου 1941,
ξεκίνησε
μια κατάσταση πολέμου
μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών
και της Ιαπωνικής Αυτοκρατορίας.
Σαν ηλίθιος, κατατάχθηκα εθελοντικά.
Ένιωσα ότι έπρεπε. Ήταν μεγάλος πόλεμος. Και ήθελα να γίνω σαν τον Έρολ Φλιν.
Ήθελα να γίνω ήρωας.
Αλλά πριν με στείλουν στο εξωτερικό,
ανακάλυψαν ότι είχα δουλέψει σε μια εταιρεία κόμικς.
Και χωρίς να το καταλάβω, πήρα μετάθεση
στην Αστόρια, στο Κουίνς, στη Νέα Υόρκη,
όπου είχαν μια κινηματογραφική μονάδα,
όπου γύριζαν εκπαιδευτικές ταινίες και βιβλία οδηγιών για τα στρατεύματα.
ΤΙΜΗΤΙΚΗ ΑΠΟΛΥΣΗ
Το αστείο είναι ότι το έμαθα αφού τελείωσε ο πόλεμος.
Κοίταξα το απολυτήριό μου κι έλεγε "Ειδικότητα: θεατρικός συγγραφέας".
Είχαν μεγάλο πρόβλημα να εκπαιδεύσουν οικονομικούς αξιωματικούς γρήγορα.
ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΗ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΕΙΔΙΚΟΤΗΤΑ ΘΕΑΤΡΙΚΟΣ ΣΥΓΓΡΑΦΕΑΣ
Οι άνδρες στο εξωτερικό δεν πληρώνονταν εγκαίρως,
γιατί δεν υπήρχαν πολλοί αξιωματικοί να τους πληρώσουν.
Έτσι με ρώτησαν, αν θα μπορούσα να ξαναγράψω τα οικονομικά εγχειρίδια
για να συντομευθεί η περίοδο εκπαίδευσης.
Ξαναέγραψα τα οικονομικά εγχειρίδια χρησιμοποιώντας κόμικς.
Καταφέραμε να συντομεύσουμε την περίοδο εκπαίδευσης των αξιωματικών
από τους έξι μήνες στις έξι εβδομάδες.
Τότε, συνειδητοποίησα
ότι τα κόμικς μπορούν να έχουν τεράστιο αντίκτυπο.
Μπορείς να μεταφέρεις μια ιστορία ή μια πληροφορία
πιο γρήγορα, ξεκάθαρα, ευχάριστα από οποιονδήποτε άλλον τρόπο,
περίπου όπως οι ταινίες.
Μετά τον στρατό, πήγα πίσω στην εταιρεία κόμικς.
Κι άρχισα να κάνω ό,τι έκανα όλη την ώρα.
Είχα έναν ξάδερφο και ήταν στον χώρο της πιλοποιίας.
Και μια μέρα, είπε ότι υπήρχε ένα μοντέλο καπέλων
εκεί πέρα, που λεγόταν Μπέτι.
Σκέφτηκε ότι θα μου άρεσε κι ίσως της άρεσα κι εγώ.
Οπότε, πήγα σ' αυτήν την πιλοποιία
και κάποια άνοιξε την πόρτα.
ΤΖΟΑΝ ΛΙ
Το θυμάμαι πολύ καθαρά.
Ήρθε στην πόρτα και ήταν...
Είχε το αδιάβροχό του
πάνω από τον ώμο του.
Η Τζόαν άνοιξε την πόρτα.
Δεν ήταν η κοπέλα που υποτίθεται ότι θα συναντούσα.
Όμως ήταν μοντέλο εκεί. Κι ήταν...
Άνοιξε την πόρτα και είπε...
Γεια!
Και εκείνος είπε
"Γεια σου, νομίζω ότι θα σε ερωτευτώ".
Δεν το πίστευα.
Είχε μια όμορφη αγγλική προφορά. Κι εγώ είμαι πολύ αγγλόφιλος.
Τρελαίνομαι με την αγγλική προφορά.
Και ήταν πανέμορφη.
Και σκέφτηκα
"Αυτόν δεν μπορώ να τον αφήσω να φύγει".
Ήταν έρωτας με την πρώτη ματιά.
Τότε ήμασταν γνωστοί ως Atlas Comics
και απλώς εκδίδαμε ό,τι και όλοι οι άλλοι.
Αν τα γουέστερν ήταν καλά, εκδίδαμε χίλια γουέστερν.
Αν τα ρομάντζα είχαν πέραση,
εκδίδαμε ένα εκατομμύριο ρομάντζα κι ούτω καθεξής.
Απλώς ακολουθήσαμε τις τάσεις.
Βγάζαμε πολεμικές ιστορίες, ρομάντζα, χιουμοριστικές ιστορίες,
μικρά χιουμοριστικά κόμικς με ζώα.
Βγάζαμε περιοδικά σαν κονφετί,
και αυτό το κάναμε για χρόνια.
Κάποια στιγμή, βγάζαμε σχεδόν 100 περιοδικά τον μήνα.
Ως παιδί, το μόνο που ήθελα ήταν μια σταθερή δουλειά
ΝΟΕΜΒΡΙΟΣ 1947
και τώρα είχα μία.
Το γράψιμο μου ερχόταν πολύ εύκολα.
Και εκείνη την εποχή, ήταν ένας διασκεδαστικός τρόπος να βγάζεις λεφτά.
Πληρωνόμουν σαν αρχισυντάκτης, καλλιτεχνικός διευθυντής και συντάκτης,
αλλά τις ιστορίες που έγραφα τις πληρωνόμουν ως ανεξάρτητος συνεργάτης.
Οπότε, ως αρχισυντάκτης, αγόραζα όλες μου τις ιστορίες.
Με τη γυναίκα μου ήμασταν λίγο σπάταλοι.
Ξοδεύαμε ό,τι έβγαζα,
και ήμουν και παραμένω πολύ ερωτευμένος μαζί της.
Έτσι, ό,τι ήθελε η Τζόανι, εγώ έλεγα
"Δεν πειράζει, θα γράψω μια ιστορία απόψε για να το πληρώσουμε".
Όχι μόνο για κείνη. Όποτε ήθελα εγώ κάτι.
"Θέλω καινούριο αμάξι.
"Θα γράψω κάνα δυο ιστορίες για την προκαταβολή,
"και θα συνεχίσω να γράφω ιστορίες όποτε θα έρχεται η δόση."
Πάντα έγραφα ιστορίες για να αντεπεξέλθω σε ό,τι κάναμε.
Ήταν σαν μια αδιέξοδη κατάσταση. Όμως μας άρεσε να ζούμε έτσι.
Εκείνη την εποχή, δεν εκτιμούσαν πολύ τα κόμικς.
Θυμάμαι που πηγαίναμε σε πάρτι και κάποιος θα με πλησίαζε
και θα ρωτούσε τι δουλειά κάνω.
Και προσπαθούσα να μην το πω κι έλεγα "Είμαι συγγραφέας",
και έφευγα, αλλά το άτομο με ακολουθούσε,
"Λοιπόν, τι γράφεις;"
Κι εγώ έλεγα "Ιστορίες για νέους".
Έφευγα πιο πέρα. Με ακολουθούσε, "Τι είδους ιστορίες;"
"Ιστορίες σε περιοδικό." "Λοιπόν, τι περιοδικό;"
Κάποια στιγμή, έπρεπε να πω ότι ήταν κόμικς,
και το άτομο που με ανέκρινε θα έλεγε "Μάλιστα",
θα γυρνούσε και θα με άφηνε, ξέρεις.
Το διάβασμα. Τι υπέροχο πράγμα θα ήταν,
αν διάβαζαν κάτι αξιόλογο.
Αλλά δεν διαβάζουν κάτι εποικοδομητικό,
διαβάζουν ιστορίες για τη μοιχεία, τη σεξουαλική διαστροφή,
τη φρίκη, τα πιο κατάπτυστα εγκλήματα.
Εκείνη την εποχή, έπρεπε να υποβάλλουμε τα κόμικς
σε μια οργάνωση αυτολογοκρισίας
που είχαν στήσει οι εκδότες.
Λεγόταν Αρχή Δεοντολογίας Κόμικς.
Όλα τα βιβλία που δημοσιοποιούσαμε, τα παρουσιάζαμε εκεί
και εκείνοι θα φρόντιζαν να μην περιέχουν κάτι
που θα κατέστρεφε τη νεολαία της Αμερικής.
Ο κόσμος πίστευε ότι τα κόμικς ήταν μόνο για μικρά παιδιά.
Κι ότι γράφονταν και εικονογραφούνταν με αυτό το σκεπτικό.
Εκείνη την εποχή, αν διάβαζες κόμικς
με οποιονδήποτε υπερήρωα,
εκείνος θα περπατούσε στον δρόμο,
φορώντας την πολύχρωμη στολή του,
θα έβλεπε ένα μεγάλο τέρας να κατευθύνεται προς εκείνον
κι εκείνος θα έλεγε κάτι τύπου
"Ένα πλάσμα από άλλον πλανήτη.
"Καλύτερα να το πιάσω πριν καταστρέψει τον κόσμο".
ΚΑΠΤΕΝ ΑΜΕΡΙΚΑ
Ο εκδότης μου, ο Μάρτιν Γκούντμαν, συνήθιζε να μου λέει
"Να θυμάσαι, Σταν, να μη χρησιμοποιείς λέξεις με παραπάνω από δύο συλλαβές.
"Μη βάζεις πολλούς διαλόγους. Βάλε πολλή δράση.
"Μην ανησυχείς για τους χαρακτήρες".
Μετά από λίγο, πραγματικά ήθελα να παραιτηθώ.
ΟΙ ΜΗΧΑΝΙΚΟΙ ΑΝΔΡΕΣ!
...για καλύτερη ταινία, Η Γκαρσονιέρα, Μπίλι Γουάιλντερ.
Μη ρωτάτε τι μπορεί η χώρα σας να κάνει για σας...
Πάντα ένιωθα ότι σπαταλούσα τον χρόνο μου.
Ένιωθα ότι εντάξει, βγάζω το ψωμί μου πουλώντας κόμικς,
μα υπάρχουν άνθρωποι που χτίζουν γέφυρες, άνθρωποι που κάνουν ιατρικές έρευνες
κι άνθρωποι που κάνουν σημαντικά πράγματα.
Κι εγώ γράφω αυτές τις ηλίθιες ιστορίες φαντασίας.
ΒΟΗΘΕΙΑ!
ΠΟΙΟΣ ΕΙΜΑΙ;
Πάντα ένιωθα, ξέρεις,
πώς μπορεί ένας ενήλικας να φτιάχνει κόμικς;
Κι ένιωθε ότι δεν μπορεί να συνεχίσει να το κάνει αυτό...
Το θεωρούσε παιδιάστικα πράγματα.
Και τότε του είπα
"Γιατί δεν δημιουργείς χαρακτήρες που σ' αρέσουν;
"Στη χειρότερη, θα σε απολύσουν
"και θες να παραιτηθείς.
"Βγάλ' το από μέσα σου".
ΜΑΡΤΙΝ ΓΚΟΥΝΤΜΑΝ Ο ΝΕΟΣ ΒΑΣΙΛΙΑΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΟΔΙΚΩΝ
Τότε, ο Μάρτιν Γκούντμαν είχε μάθει ότι οι ανταγωνιστές μας, η DC Comics,
έβγαλαν το βιβλίο Η Λεγεώνα Δικαιοσύνης της Αμερικής.
Μια ομάδα υπερηρώων, και πήγαινε πολύ καλά.
ΚΙ ΕΓΩ!
Και μου είπε "Σταν, γιατί δεν κάνεις ένα κόμικς
"για μια ομάδα υπερηρώων;"
Κι είπα ότι αυτή είναι η ευκαιρία μου να το κάνω όπως ήθελα.
Έτσι, πήγα σπίτι και έγραψα.
Σκέφτηκα ότι ίσως να 'χε πλάκα να βγάλω ιστορίες
που θα χαιρόμουν εγώ να διαβάσω,
παρά να γράφω για οκτάχρονα και εννιάχρονα.
Ως τότε, ο Τζακ Κέρμπι είχε επιστρέψει.
Οπότε, είπα "Τζακ, δεν θα είχε πλάκα αν είχαμε καλά παιδιά
"που μια στο τόσο τρώνε τα μούτρα τους, κάνουν λάθη,
"σκοντάφτουν κι αφήνουν τον κακό να ξεφύγει;
"Δεν θα ήταν ωραίο να έχουμε κακούς με τους οποίους ταυτίζεσαι
"και λες 'Λοιπόν, ίσως να είχα κάνει το ίδιο πράγμα
"'αν ήμουν στη θέση του';"
Πέντε, τέσσερα, τρία, δύο, ένα, μηδέν.
Αυτή ήταν πραγματικά η αρχή των πάντων.
ΔΡ ΡΙΝΤ ΡΙΤΣΑΡΝΤΣ - ΜΠΕΝ ΓΚΡΙΜ ΣΟΥΖΑΝ ΣΤΟΡΜ - ΤΖΟΝΙ ΣΤΟΡΜ
Σκαρφίστηκα τέσσερις υπερήρωες, Οι Τέσσερις Φανταστικοί.
Όλοι μπήκαν σ' ένα διαστημόπλοιο
και τους επηρέασαν κοσμικές ακτίνες.
Και οι κοσμικές ακτίνες τούς έδωσαν υπεράνθρωπες ικανότητες.
Κι όμως, προσπάθησα να είμαι ρεαλιστής.
Ο ήρωας δεν ήταν απλώς ο τέλειος άνδρας,
ήταν ένας τύπος σαν εμένα. Μιλούσε πολύ.
Προκαλούσε ανία στους άλλους,
γιατί ένας απ' τους άλλους πάντα έλεγε "Θα σκάσεις, επιτέλους;"
Και αντί για μια υποχρεωτική γυναίκα που δεν ξέρει ποιος είναι ο ήρωας,
εκείνη ήταν η αρραβωνιαστικιά του ήρωα,
κι εκείνη επίσης είχε μια υπερδύναμη που ήταν καλή όσο και των άλλων.
Ο έφηβος της ομάδας δεν ήθελε να είναι υπερήρωας.
Όπως κι εγώ, όταν ήμουν έφηβος.
Ήθελε να βγαίνει με κορίτσια και να κυκλοφορεί με σπορ αμάξι.
Και ο τέταρτος ήταν ένα τέρας. Κάτι του συνέβη,
κι έγινε πολύ άσχημος και απίστευτα δυνατός.
Και τον χρησιμοποίησα για συγκίνηση και χιούμορ.
Πάντα μάλωνε με τους άλλους,
και πάντα πείραζε τον Χιούμαν Τορτς που ήταν ο έφηβος,
που τον πείραζε κι εκείνος, κι έβγαζα πολύ γέλιο μ' αυτούς.
Αντί να τους βάλω να ζουν σ' ένα φανταστικό μέρος,
όπως η Μετρόπολις ή το Γκόθαμ Σίτι,
τους έβαλα να ζουν στη Νέα Υόρκη.
Επειδή ήξερα τη Νέα Υόρκη, μπορούσα να γράψω για τη Νέα Υόρκη,
άρα γιατί να μη ζουν σ' ένα αληθινό μέρος;
Και μια μέρα μού ήρθε
ότι θα 'χε πλάκα να δείξουμε ότι έχασαν όλα τους τα λεφτά.
"ΤΕΛΟΣ ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΙ!"
Δεν νομίζω ότι αυτό είχε ξαναγίνει σε άλλο βιβλίο κόμικς,
όπου να διώχνουν μια ομάδα υπερηρώων από τη βάση τους,
γιατί δεν είχαν πληρώσει το νοίκι.
Προσπάθησα να το κρατήσω όσο πιο ρεαλιστικό γινόταν,
αν και ήταν απλώς ένα κόμικς υπερηρώων.
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΙ
Την πρώτη δεκαετία, στην εταιρεία των βιβλίων κόμικς,
δεν είχαμε πάρει ποτέ γράμμα φαν κι ήμουν σίγουρος ότι τα βιβλία εκδίδονταν
και καταστρέφονταν κάπου και τέλος.
Υπερβάλλω.
Περίπου μία φορά τον χρόνο, παίρναμε ένα γράμμα που έλεγε
"Γεια σας, πήρα ένα βιβλίο σας και λείπει ένα συρματάκι.
"Θέλω πίσω τα λεφτά μου".
Όμως ξαφνικά, με τους Τέσσερις Φανταστικούς,
παίρναμε όντως γράμματα, είχαμε αναγνώστες που έλεγαν κάτι.
ΤΟ ΚΑΛΟ ΘΡΙΑΜΒΕΥΕΙ...
Έγραφαν για μας στις εφημερίδες και τα περιοδικά,
και μου ζητούσαν να κάνω συνεντεύξεις.
Άρχισα να συνειδητοποιώ ότι έχουμε ένα εντελώς νέο κοινό.
Εκείνη την εποχή, η εταιρεία λεγόταν Atlas.
Είπα ότι πρέπει να βρούμε νέο όνομα,
γιατί δεν κάναμε τα ίδια πράγματα όπως πριν.
Κι εγώ με τον Μάρτιν βρήκαμε το όνομα "Marvel".
ΔΕΙΤΕ ΤΑ ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΑ ΣΥΜΒΟΛΑ ΣΤΑ ΚΟΜΙΚΣ!
Αυτό ήταν το όνομα
του πρώτου βιβλίου κόμικς που είχε κάνει,
και σκέφτηκα ότι ήταν φοβερό.
ΘΑΥΜΑΣΙΟΣ!
Υπάρχουν πολλά που μπορείς να κάνεις μ' αυτό,
Χρησιμοποιούσα εκφράσεις όπως "Μην ξεχνάτε να μου κάνετε ένα θαύμα"
ή "Καλώς ήρθατε στη θαυμάσια εποχή των κόμικς!"
Ή "Το θαύμα προχωράει".
Θέλω να πω ότι μπορείς να κάνεις πολλά με ένα τέτοιο όνομα.
Τότε άλλαξαν τα πάντα για μας.
Είχα αρχίσει να συνειδητοποιώ ότι για τους πιο πολλούς το πιο σημαντικό
είναι η διασκέδαση, η απόλαυση ενός πράγματος.
Μετά, κατάλαβα ότι αυτό ισχύει και για μένα.
Και σκέφτηκα ότι ίσως αυτό που κάνω δεν είναι πραγματικά ασήμαντο.
Ίσως η διασκέδαση είναι ένα από τα πιο σημαντικά πράγματα,
επειδή υπάρχουν πολλά άσχημα πράγματα στον κόσμο,
που αν μπορείς να διασκεδάσεις κάποιον για λίγο, είναι κάτι καλό.
Έτσι, λοιπόν, αντί να παραιτηθώ, όπως ήθελα,
αποφάσισα ότι θα μπορούσα να κάνω μεγάλη διαφορά γράφοντας βιβλία υπερηρώων.
Σκέφτηκα ότι θα διασκέδαζα πολύ μ' αυτό
και θα έγραφα σοβαρά.
Και χρησιμοποίησα τη φιλοσοφία του
τι θα ήθελα να διαβάσω εγώ αν διάβαζα ένα βιβλίο.
Μικρός, ένα από τα βιβλία που διάβασα ήταν το Δρ Τζέκιλ και Μίστερ Χάιντ.
ΡΟΜΠΕΡΤ ΛΟΥΙΣ ΣΤΙΒΕΝΣΟΝ
Έτσι, ήθελα να πάρω από το Τζέκιλ και Χάιντ
τη μεταμόρφωση ενός κανονικού ανθρώπου σε τέρας.
Και πάντα μου άρεσε η ταινία Φρανκενστάιν, η παλιά με τον Καρλόφ.
Κι ένιωθα ότι το τέρας είναι το καλό παιδί.
Δεν ήθελε να βλάψει κανέναν.
Κι είπα ότι θα είχε πλάκα να κάνω ένα τέρας,
που ήταν όντως καλό παιδί, αλλά κανείς δεν το ήξερε αυτό.
Και θυμάμαι τη συζήτηση που είχα με τον Τζακ Κέρμπι,
κι είπα "Τζακ, θα φτιάξουμε ένα τέρας,
"αλλά θέλω να μου σχεδιάσεις ένα συμπαθητικό τέρας.
"Ένα σχετικά όμορφο τέρας, που ο αναγνώστης θα συμπαθήσει".
Και καθώς το είπα αυτό, κατάλαβα πόσο χαζό ακούστηκε, αλλά ο Τζακ δεν αποτύχαινε.
Ο Χαλκ είναι μέσα μας.
ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΤΖΑΚ ΚΕΡΜΠΙ
Δεν νομίζω ότι τα τέρατα εστιάζουν σε κάποιον συγκεκριμένα.
Νομίζω ότι γενικά γι' αυτό τα λυπούνται παρά τα φοβούνται.
Ένιωθα ότι τα τέρατα είχαν προβλήματα με κάποιον τρόπο.
Τα τέρατα, ανθρώπινα ή μη, αναπόφευκτα εμπλέκονται
σε κάποιο είδος σύγκρουσης στην οποία ο καθένας μπορεί να πληγωθεί.
Αν διαβάσετε κάποια δραματική είδηση,
θα δείτε ότι το πιο σημαντικό σημείο σ' αυτή θα είναι
ότι μέσα σ' έναν άνθρωπο
υπάρχουν κάποια προβλήματα που συνεχώς προσπαθούμε να λύσουμε.
Ένα από τα μεγάλα μαθήματα της ζωής που έχω μάθει είναι
να μην προσπαθώ να ικανοποιήσω μια μερίδα του κοινού, "αυτούς",
γιατί δεν τους ξέρω, κανείς δεν τους ξέρει,
αλλά ξέρω τον εαυτό μου.
Προσπαθώ να ικανοποιήσω εμένα.
Τουλάχιστον αυτό συνέβη σ' εμάς στη Marvel.
Αρχίσαμε να γράφουμε ιστορίες που μας διασκέδαζαν.
Αρχίσαμε να λέμε "Δεν θα είχε πλάκα
"αν είχαμε ένα πράσινο τέρας και τον ονομάζαμε Χαλκ;"
Ξέρετε, και ξεχάσαμε τους αναγνώστες.
Ξεχάσαμε το κοινό.
Ξαφνικά αρχίσαμε να περνάμε καλά. Οι καλλιτέχνες κι εγώ.
Ήρθα στη Νέα Υόρκη το '63.
ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΦΛΟ ΣΤΑΪΝΜΠΕΡΓΚ
Και πήγαινα σε συνεντεύξεις για δουλειά, και σε μία απ' αυτές γνώρισα τον Σταν,
κι ήθελε μια βοηθό γραφείου, δηλαδή γραμματέα,
Η ΥΠΕΡΟΧΗ ΦΛΟ ΣΤΑΪΝΜΠΕΡΓΚ ΓΡΑΜΜΑΤΕΑΣ, ΒΟΗΘΟΣ ΓΡΑΦΕΙΟΥ
μόνο που δεν χρησιμοποιούσες γραφομηχανή ή στενογραφία.
Ο Σταν ήταν πάντα καλοδιάθετος, ακόμα κι όταν οι πωλήσεις δεν πήγαιναν καλά.
Αν κάποιος είχε πρόβλημα, πάντα τον βοηθούσε
με την προθεσμία ή αν χρειαζόταν χρήματα.
Δεν τον είδα ποτέ θυμωμένο.
Δεν ήταν κλαψιάρης ούτε γκρινιάρης.
Αν κάτι δεν πήγαινε καλά, έλεγε "Ας το διορθώσουμε".
ΥΠΕΡΟΧΗ ΦΛΟ!
Η δουλειά ήταν ν' ανοίγω την αλληλογραφία των φαν,
να φτιάχνω καρτούλες και να τις στέλνω στα παιδιά.
Μετά, φυσικά,
οι υπερήρωες έγιναν δημοφιλείς, κι είχα πιο πολλή αλληλογραφία.
Ξέρετε, ο κόσμος ξόδευε χρόνο να γράψει αυτά τα γράμματα.
Κατά κάποιον τρόπο, αυτή η κίνηση εξελίχθηκε σταδιακά.
Ξέρεις, τα παιδιά ενδιαφέρονταν πολύ.
ΤΟ ΒΗΜΑ ΤΟΥ ΣΤΑΝ
Λαμβάναμε πάρα πολλά γράμματα.
Ο Σταν είπε "Μήπως να φτιάξουμε ένα μικρό φαν κλαμπ;"
Ξεκινήσαμε τη Merry Marvel Marching Society.
Έπαιρνες μια καρτούλα, μια κονκάρδα,
ΑΝΗΚΩ ΣΤΗ MERRY MARVEL MARCHING SOCIETY
ίσως μερικά αυτοκόλλητα κι ένα δισκάκι.
Η M.M.M.S. ΣΕ ΘΕΛΕΙ!
Έπαιρναν έναν δίσκο της Merry Marvel Marching Society.
ΑΥΤΗ ΕΙΝΑΙ Η ΠΙΟ ΜΕΓΑΛΗ ΕΚΠΛΗΞΗ!
Εντάξει, εκεί έξω στη Χώρα των Θαυμάτων μπροστά, σας μιλά ο Σταν Λι.
Μάλλον δεν έχετε ξανακούσει τέτοιον δίσκο,
γιατί κανείς δεν θα έφτιαχνε έναν
με ένα μάτσο ασυνήθιστους καλλιτέχνες,
οπότε τα πάντα είναι πιθανά.
Ποιος σε έκανε ντισκ τζόκεϊ, Λι;
Βρε, βρε, ο εύθυμος Τζακ Κέρμπι. Πες λίγα λόγια στους φαν.
Εντάξει, λίγα λόγια.
Κοίτα, φίλε. Εγώ κανονίζω για το χιούμορ εδώ πέρα.
Εσύ; Κάνεις τις ίδιες πλάκες ξανά και ξανά εδώ και χρόνια.
Σταν; Έχεις λίγα λεπτά;
Για την υπέροχη βοηθό μας; Φυσικά, χαιρέτησε τους φαν, Φλο Στάινμπεργκ.
Γεια σας, φαν, χαίρομαι πολύ που σας γνωρίζω.
Τι είναι όλη αυτή η φασαρία έξω;
Είναι ο ντροπαλός Στιβ Ντίτκο.
Άκουσε για τον δίσκο και τον έπιασε φοβία μικροφώνου.
Πάλι απ' το παράθυρο;
Αρχίζω να πιστεύω ότι είναι ο Σπάιντερμαν.
Ανήκεις, ανήκεις
ΟΥΡΛΙΑΞΤΕ ΜΑΖΙ ΜΕ ΤΗ MARVEL
Στη Merry Marvel Marching Society
Πορευτείτε, πορευτείτε Με το τραγούδι της Merry...
Θα σας πω κάτι, πολύ σύντομα, γιατί μπορεί να γίνει βαρετό,
ακόμα πιο βαρετό απ' ό,τι ακούσατε,
για τον τρόπο που γράφουμε και ζωγραφίζουμε αυτά τα σενάρια.
Στην αρχή, εγώ έγραφα όλες τις ιστορίες,
κι ενώ βγάζαμε το ένα βιβλίο μετά το άλλο, δεν προλάβαινα όλους τους καλλιτέχνες,
οπότε εγώ έγραφα το σενάριο, ας πούμε, για τον Τζακ Κέρμπι.
Ξαφνικά, ο Στιβ Ντίτκο έμπαινε μέσα κι έλεγε
"Σταν, τελείωσα την τελευταία μου δουλειά, θέλω άλλη".
Έτσι, από καθαρή απελπισία τού έλεγα
"Θα σου δώσω την πλοκή, πήγαινε σπίτι και ζωγράφισέ την,
"όπως θες εσύ. Φέρ' τη σ' εμένα,
"και θα βάλω εγώ τους διαλόγους και τις λεζάντες".
Ξεκίνησε ως έκτακτο μέτρο,
αλλά άρχισα να καταλαβαίνω ότι είναι σπουδαίος τρόπος να το κάνουμε.
Πολύ συχνά στο γραφείο όταν περιγράφω μια σκηνή ή κάτι τέτοιο,
περπατούσα έντονα στο γραφείο
και πιστεύω ότι όποιος περνούσε κι έβλεπε μια σύσκεψη
στην εταιρεία, θα νόμιζε ότι παρακολουθεί γυρίσματα βωβής ταινίας.
Όταν ερχόταν ένας καλλιτέχνης
και δούλευαν την πλοκή μαζί,
θα έπαιζαν την ιστορία, ο Σταν θα πηδούσε στο γραφείο
θα έτρεχε γύρω απ' αυτό και θα έκανε τον υπερήρωα.
Θα αντάλλαζαν ιδέες και θα έκαναν πολλή φασαρία.
Όταν μιλούσα στο τηλέφωνο,
έπρεπε να φωνάξω "Κάντε ησυχία".
Με τον Τζακ συνεργαζόμασταν τόσο καλά,
που στη σύσκεψή μας για την πλοκή λέγαμε
"Στο επόμενο τεύχος, Τζακ, ας είναι ο κακός ο Δόκτωρ Ντουμ".
"Από πού ήρθε; Πού τον είδαμε τελευταία φορά;"
Κι εγώ έλεγα "Ναι, χανόταν σ' ένα άλλο σύμπαν.
"Βρες τρόπο να τον επαναφέρεις, Τζακ,
"και θα τον βάλουμε να επιτεθεί στους Τέσσερις Φανταστικούς,
"ας τον βάλουμε στο τέλος να το σκάει
"και να κλέβεται με τη Σου Στορμ".
Ο Τζακ έλεγε "Καλά" κι έφευγε,
κι ώσπου να φέρει τις εικονογραφήσεις,
μπορεί να έφερνε την ίδια πλοκή
ή ίσως να άλλαζε ένα εκατομμύριο πράγματα.
Οπότε, εκείνος δεν ξέρει τι ακριβώς θα γράψω,
τι λόγια θα βάλω στο στόμα τους.
Εγώ δεν ξέρω τι θα ζωγραφίσει. Όλο αυτό είναι κανονικό χάος.
Αλλά κατά κάποιον τρόπο συνδέονται και φαίνεται να ταιριάζουν,
και δουλεύουμε κάπως έτσι.
Δεν είναι ο καλλιτέχνης, δεν είναι ο συγγραφέας.
Είναι ο καλλιτέχνης και ο συγγραφέας.
Είναι εικόνες και ιστορίες,
όταν συνδυάζονται τέλεια μαζί, τότε έχουμε ένα υπέροχο κόμικς.
Αυτός ο ομαδικός τρόπος δουλειάς, έγινε γνωστός ως η Μέθοδος της Marvel.
Η Τζόαν κι εγώ πήραμε ένα διαμερισματάκι στη Νέα Υόρκη, στην 94η οδό.
Μείναμε εκεί κάνα δυο χρόνια.
Και μετά, η Τζόαν έμεινε έγκυος.
Είπαμε να πάμε σε μονοκατοικία για τη γέννηση του μωρού,
και πήγαμε στο Λονγκ Άιλαντ.
Πήραμε ένα σπιτάκι, και μετά βίας το πληρώναμε.
ΝΕΑ ΜΗΤΕΡΑ ΚΑΙ ΚΟΡΗ ΤΖΟΑΝ.
Αποκτήσαμε μια κόρη, την Τζόαν Σι Λι.
Είμαστε τόσο ματαιόδοξοι! Αποφασίσαμε να ονομάσουμε την κόρη μας "Τζόαν",
κι αν αποκτούσαμε γιο, θα τον ονομάζαμε "Σταν".
Αποκτήσαμε κι άλλο ένα κοριτσάκι, δεν γινόταν να τη βγάλουμε Σταν,
οπότε την ονομάσαμε Τζαν, αλλά δυστυχώς, πέθανε λίγες ώρες μετά τη γέννησή της,
κι η Τζόαν δεν μπορούσε να κάνει άλλα παιδιά,
οπότε κακομάθαμε την Τζόαν Σι.
Μάλλον είναι ένα μείγμα και των δυο μας.
Είναι πολύ ταλαντούχα.
ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΤΖΟΑΝ ΛΙ
Είναι δύσκολο όταν οι γονείς σου είναι δυο ισχυρά άτομα.
Νομίζω ότι είναι πάντα δύσκολα κι εμείς είμαστε.
Μετά από λίγο τη φωνάζαμε Τζέι Σι,
γιατί το όνομα της κόρης μας ήταν Τζόαν Σι Λι.
Το Σι για το Σίλια, που ήταν το όνομα της μαμάς μου.
Και η Τζόανι ήταν Τζόαν Μπι Λι.
Η γυναίκα μου κι εγώ είμαστε πολύ δεμένοι.
Είναι η καλύτερη. Δηλαδή, είναι απίστευτη γυναίκα.
Η γυναίκα μου είναι απίστευτα όμορφη, έξυπνη, γοητευτική και διασκεδαστική.
Όταν χορεύαμε, άφηνα να διευθύνει αυτή τα βήματα. Ήταν πολύ καλή.
Προσπαθούσα να την ακολουθώ.
Έτσι, έβαζα αυτά τα προσόντα σε όλους τους γυναικείους χαρακτήρες.
Η Μαίρη Τζέιν, ας πούμε, ήταν πολύ ζωηρή, πρόσχαρη, και κάπως μοντέρνα και κουλ.
Αυτή ήταν η γυναίκα μου.
Είναι η τέλεια σύζυγος,
γιατί όταν είμαι σπίτι ξοδεύω τόσο πολύ χρόνο γράφοντας,
κι η Τζόανι βρίσκει πάντα πράγματα να κάνει, που είναι υπέροχο.
Για να μη νιώθω ενοχές όταν είμαι στο δωμάτιό μου και γράφω.
Είναι σπάνιος άνθρωπος. Δεν υπάρχουν άνδρες σαν τον Σταν σήμερα.
Είναι είδος υπό εξαφάνιση. Πρέπει να προστατευθεί.
Επειδή είναι ευλογημένος με τεράστια ενέργεια.
Είναι πάντα ευθύς άνθρωπος.
Δεν πίνει, δεν καπνίζει.
Κι όταν σηκώνεται το πρωί λέει
"Δόξα τω Θεώ, τ α άκρα μου λειτουργούν
"κι η ζωή είναι υπέροχη".
Είναι πολύ καλός σύζυγος.
Ποιο είναι το μυστικό για έναν πετυχημένο γάμο;
Είμαστε οι καλύτεροι φίλοι...
-και συμπαθούμε ο ένας τον άλλον. -Ωραία.
Ξέρετε, δεν είναι όλο "Αγάπη μου, αγάπη μου",
που ερωτεύεσαι και νομίζεις ότι θα 'σαι στο κρεβάτι όλη μέρα.
Δεν είναι αυτό ο γάμος. Ο γάμος είναι όπως μια φάρμα.
Πρέπει να σηκώνεσαι κάθε πρωί και να δουλεύεις κάθε μέρα.
Παραμένει ο πιο καταπληκτικός άνθρωπος που έχω γνωρίσει στη ζωή μου.
Τα πρώτα χρόνια της εφηβείας είναι ταραγμένα.
Πιστεύετε ότι οι έφηβοι
διαφέρουν σήμερα απ' αυτό που ήταν κάποτε;
Ναι, το πιστεύω.
ΚΕΡΔΙΣΕ ΕΝΑ ΡΑΝΤΕΒΟΥ!
Πιστεύετε ότι οι έφηβοι σήμερα είναι καλύτεροι ή χειρότεροι;
Μάλλον είναι χειρότεροι.
Σήμερα, φτάσαμε σε μια ιστορική στιγμή που οπωσδήποτε υπάρχει χάσμα γενεών.
Υπάρχει ο κόσμος των εφήβων, ξέρετε. Δεν αρέσει στους ενήλικες,
γιατί δεν θέλουν να γίνουν κομμάτι του.
Οτιδήποτε μπορεί να γίνει
ώστε να βοηθήσουμε στην παρουσίαση των αντιλήψεων αυτών των νέων ανθρώπων
χωρίς εχθρότητα, με σεβασμό,
θα ήταν κάτι το πολύ ωφέλιμο.
Όταν ήμουν 17 χρονών,
ήμουν αρχισυντάκτης, καλλιτεχνικός διευθυντής και συντάκτης,
αλλά εκείνη την εποχή, ο έφηβος δεν ήταν σεβαστός.
Οπότε, σκέφτηκα ότι εγώ θα το αλλάξω αυτό.
Γιατί να μην έχω έναν έφηβο ήρωα;
Γιατί ένας έφηβος να μην έχει υπερδυνάμεις;
Μ' άρεσε αυτή η ιδέα.
Ένιωσα ότι θα ήθελα για μία φορά,
να κάνω ένα στριπάκι για έναν έφηβο που δεν είναι ο βοηθός, αλλά ο ήρωας.
Και θέλω να τον κάνω σαν πραγματικό έφηβο.
Δεν είναι τύπος που κάνει τα πάντα και ποτέ δεν έχει πρόβλημα.
Αλλά έπρεπε να βρω ένα όνομα.
Ως παιδί, λάτρευα ένα φτηνό περιοδικό που λεγόταν The Spider.
Το πιο δραματικό πράγμα που μπορούσα να σκεφτώ ήταν το εξώφυλλο του περιοδικού,
που έλεγε "The Spider: Ο Αφέντης των Ανθρώπων".
Με κάποιον τρόπο, για μένα, στην ηλικία των εννιά,
"Αφέντης των Ανθρώπων, θα ήθελα να γίνω..."
Ποιος δεν θα ήθελε να γίνει αφέντης των ανθρώπων;
Και είχε ένα δαχτυλίδι,
που είχε μια μικρή αράχνη, και όταν έριχνε μπουνιά σε κάποιον κακό,
άφηνε στο σαγόνι του το σημάδι της αράχνης.
Αυτό το όνομα μου 'χε μείνει.
Τότε σκέφτηκα γιατί όχι Σπάιντερμαν;
Έτσι, μπήκα στο γραφείο του Μάρτιν Γκούντμαν
κι είπα "Έχω μια ιδέα για ένα βιβλίο, το Σπάιντερμαν,
"που θα μιλάει για έναν έφηβο που έχει πολλά προβλήματα".
Αυτήν τη φορά, ο Μάρτιν δεν συμφώνησε μαζί μου κι είπε "Σταν,
"εκπλήσσομαι μαζί σου.
"Κι ένας ήρωας δεν μπορεί να είναι έφηβος. Ένας έφηβος μπορεί να είναι μόνο βοηθός.
"Και λες ότι θέλεις να έχει προβλήματα;
"Δεν ξέρεις τι είναι υπερήρωας;"
Ήταν το αφεντικό και δεν μπορούσα να το εκδώσω.
Αλλά ένιωσα ότι έπρεπε να το βγάλω από μέσα μου.
ΦΟΒΕΡΗ ΦΑΝΤΑΣΙΑ ΕΝΗΛΙΚΩΝ
Μήνες αργότερα, σταματούσαμε μια σειρά κόμικς
που λεγόταν Φοβερή Φαντασία.
Όταν σταματάς μια σειρά,
κανείς δεν νοιάζεται τι θα βάλεις στο τελευταίο τεύχος.
ΜΕ ΤΟΝ ΣΠΑΪΝΤΕΡΜΑΝ
Έτσι, για να το βγάλω από μέσα μου,
έβαλα τον Σπάιντερμαν και μπήκε στο εξώφυλλο.
Είμαι τυχερός που ο Μάρτιν δεν με απέλυσε.
Όμως σ' εκείνη την ιστορία,
πήγα να φορτώσω όσα προβλήματα μπορούσα στον καημένο τον Πίτερ Πάρκερ.
Επειδή νιώθω ότι οι πιο πολλοί άνθρωποι, ακόμα κι οι χαρούμενοι, έχουν προβλήματα.
Ο Σπάιντερμαν έχει τη δύναμη 25 ανδρών
και μπορεί να περπατήσει και να κρεμαστεί από κτήριο σε κτήριο με τον δικό του ιστό,
αλλά ακόμα δεν μπορεί να κυνηγήσει έναν κακό,
γιατί η ηλικιωμένη θεία του η Μέι λέει "Βρέχει έξω
"και μπορεί να κρυώσεις. Καλύτερα να μείνεις μέσα".
Δεν είχα διαβάσει κανέναν άλλον υπερήρωα
να εύχεται να μην είναι υπερήρωας.
Τον έκανα πολύ εσωστρεφή.
Αναρωτιόταν "Γιατί το κάνω αυτό;"
ΜΕ ΤΗ ΜΕΓΑΛΗ ΔΥΝΑΜΗ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΡΧΕΤΑΙ... ΚΑΙ Η ΜΕΓΑΛΗ ΕΥΘΥΝΗ!
Το τεύχος βγήκε προς πώληση.
Μετά, όταν ήρθαν τα στοιχεία των πωλήσεων,
ο Μάρτιν έτρεξε στο γραφείο μου κι είπε "Σταν!
"Θυμάσαι εκείνον τον χαρακτήρα σου, τον Σπάιντερμαν, που μας άρεσε πάρα πολύ;
"Γιατί δεν κάνεις μια σειρά γι' αυτόν;"
Ο ΕΚΠΛΗΚΤΙΚΟΣ ΣΠΑΪΝΤΕΡΜΑΝ
Μετά από αυτό, ένιωσα ότι μπορώ να κάνω τα πάντα.
Υπήρχαν πάντα καλοί καλλιτέχνες τριγύρω.
Ο Τζακ και ο Στιβ ήταν τρομερά μοναδικοί.
Εννοιολογικά, η εικονογράφηση του Τζακ μοιάζει πολύ με μια συναρπαστική ταινία.
Ο Τζακ έχει έναν τρόπο να αναδεικνύει το κεντρικό θέμα, σε κάθε περίπτωση.
Θα ζωγραφίσει την ακραία κατάσταση.
Θα ζωγραφίσει το πιο συναρπαστικό στοιχείο.
Και συνεπώς, η εικονογράφησή του είναι πάντα συναρπαστική.
Ο Στιβ Ντίτκο ζωγράφιζε χαρακτήρες με τον αντίθετο τρόπο από τον Τζακ.
Πάντα ένιωθα ότι η δουλειά του Στιβ ήταν χαμηλών τόνων
κι είχε έναν τρόπο να πει μια ιστορία ρεαλιστικά.
Μετά από λίγο, ξεχνούσες ότι διαβάζεις κόμικς
και νόμιζες ότι αυτό όντως συνέβαινε.
Ο Τζακ Κέρμπι ήταν μάλλον ο σπουδαιότερος καλλιτέχνης κόμικς που υπήρχε,
και αρχικά ήθελα ο Τζακ να κάνει τον Σπάιντερμαν,
αλλά δεν ήθελα να φαίνεται ηρωικός.
Ήθελα να είναι ένας συνηθισμένος ντροπαλός τύπος,
και το ανέφερα αυτό στον Τζακ,
μα ο Τζακ είχε συνηθίσει να ζωγραφίζει τον Κάπτεν Αμέρικα και τέτοιους ήρωες.
Όταν μου έδωσε τις πρώτες δυο σελίδες, είπα "Όχι, αυτό...
"Τον έκανες ηρωικό".
Οπότε, έδωσα το στριπάκι στον Στιβ. Δεν είχε σημασία για τον Τζακ.
Δεν ξέραμε ότι θα γινόταν μεγάλο
και ο Τζακ ήταν απασχολημένος με άλλα πρότζεκτ.
Ο Στιβ ήταν τέλειος γι' αυτό.
Έπιασε το συναίσθημα του μέσου ανθρώπου,
που έγινε ήρωας, μα συνέχισε να έχει προβλήματα.
Και ιδού, ένας θρύλος γεννήθηκε.
Εδώ είναι ο ξεχωριστός μας καλεσμένος, ο Σταν Λι.
Και τον Σπάιντερμαν; Τον ξέρετε;
Ναι.
-Και τον Χαλκ; Τον ξέρετε; -Ναι.
Ποιος είναι ο αγαπημένος σας;
Θεέ μου. Είναι σαν να ρωτάς έναν γονιό ποιο είναι το αγαπημένο του παιδί.
Νομίζω ότι τους αγαπώ όλους.
Όμως, ίσως μ' αρέσει ο Σπάιντερμαν λίγο παραπάνω,
κι αυτό γιατί είναι τόσο δημοφιλής.
Στα κόμικς, συνήθως,
οι μεγάλοι, δυνατοί και άσχημοι ήρωες είναι οι πιο πετυχημένοι;
Όχι. Ξέρεις ποιοι είναι; Αυτοί που έχουν ενδιαφέρον
και αυτοί με τους οποίους ταυτίζονται οι αναγνώστες.
Δεν έχει σημασία αν ο χαρακτήρας είναι άσχημος ή όμορφος,
ή αν είναι αδύναμος ή δυνατός.
Αν ο ήρωας έχει κάτι για τον συμπαθήσεις
και να νοιαστείς για κείνον,
τότε, αυτό σημαίνει ότι συμπάσχεις με τον χαρακτήρα.
Γιατί υπάρχουν τόσοι υπερήρωες και ποια είναι τα συστατικά έναν καλό υπερήρωα;
Τι στοιχεία πρέπει να έχει; Σαν τον Σπάιντερμαν ή τον Σούπερμαν;
Αυτό που μετρά είναι η ενσυναίσθηση.
Ο αναγνώστης πρέπει να νοιάζεται για τον υπερήρωα.
Ένα πράγμα προσπαθήσαμε να κάνουμε στη Marvel,
να δημιουργήσουμε υπερήρωες που είναι πιο ρεαλιστικοί,
πιο ανθρώπινοι
και αυτό προετοιμάζει τον νέο αναγνώστη για το γεγονός
-ότι όταν θα βγει στον κόσμο... -Να σκαρφαλώνει τοίχους.
...θα καταλάβει ότι δεν περιμένει οι ήρωές του να είναι τέλειοι.
Κάποτε, ο Σπάιντερμαν έλαβε μια επιταγή
στο όνομα Σπάιντερμαν ως ανταμοιβή για κάτι που έκανε,
και πήγε να την εξαργυρώσει ντυμένος Σπάιντερμαν
ΘΕΛΩ ΝΑ ΕΞΑΡΓΥΡΩΣΩ ΤΗΝ ΕΠΙΤΑΓΗ!
και ο ταμίας είπε "Δεν μπορώ να την εξαργυρώσω,
"χρειάζομαι ταυτότητα".
Κι απάντησε "Μα φοράω τη στολή του Σπάιντερμαν".
Είπε "Ο καθένας μπορεί να βάλει τη στολή".
Δεν μπόρεσε να εξαργυρώσει την επιταγή.
Πάνω απ' όλα, ήθελα αυτά τα βιβλία να είναι διασκεδαστικά.
Και ήθελα τα πάντα σ' αυτά να τραβούν την προσοχή των αναγνωστών
ΜΙΣΤΕΡΙΟ!
και να τους κάνει να μιλήσουν.
Κι ήθελα να κάνω ό,τι μπορούσα
για να ξεχωρίσουν τα βιβλία μας από τα υπόλοιπα.
Οπότε, απλώς διασκέδαζα.
Για ό,τι σκεφτόμουν, έλεγα "Είναι καλή ιδέα.
"Θα γράψω 'Το καλύτερο κόμικς στον κόσμο'. Τι διάολο;"
Περιγράφετε αυτό που ονομάζετε τον άγριο, θαυμαστό κόσμο των Marvel Comics.
Τι κόσμος είναι αυτός;
Βασικά, θεωρούμε τα Marvel Comics παραμύθια για μεγάλους.
Στην πραγματικότητα, βελτιώνουμε τους παλιούς θρύλους.
Παίρνουμε τους καλύτερους, τους δίνουμε μια πινελιά Marvel
και έχουμε κάτι πραγματικά απερίγραπτο.
Με τον Τζακ είχαμε κάνει ήδη το Χαλκ και τους Τέσσερις Φανταστικούς.
Και σκεφτόμουν, τι μπορούμε να κάνουμε για να τους ξεπεράσουμε;
Και συνειδητοποίησα ότι δεν είχαμε κάνει έναν θεό.
Οι κόσμος είχε διαβάσει για τους θεούς των Ελλήνων και των Ρωμαίων,
αλλά οι θεοί των Σκανδιναβών δεν ήταν εξίσου γνωστοί. Οπότε, σκέφτηκα
"ΚΕΡΑΥΝΟΣ ΣΤΟ ΝΕΔΕΡΓΟΥΟΡΛΝΤ!"
γιατί να μην τους κάνουμε;
Και σκέφτηκα ότι ο Θορ ήταν ο πιο δραματικός απ' όλους,
γιατί είχε αυτό το μαγικό σφυρί, και ήταν ο πιο ισχυρός.
Και ήταν ο Θεός του Κεραυνού.
Ο ΠΑΝΙΣΧΥΡΟΣ ΘΟΡ! ΟΙ ΦΛΟΓΕΣ ΤΗΣ ΜΑΧΗΣ!
Νόμιζα ότι θα ήταν άλλο ένα βιβλίο,
και ο Τζακ τον μετέτρεψε σ' έναν από τους σπουδαιότερους
ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΕΣ ΤΩΝ ΣΤΑΝ "ΤΟ ΤΖΙΜΑΝΙ" ΛΙ ΚΑΙ ΤΖΑΚ "Ο ΒΑΣΙΛΙΑΣ" ΚΕΡΜΠΙ
φανταστικούς χαρακτήρες.
ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΤΖΑΚ ΚΕΡΜΠΙ
Μέσα στα χρόνια, σίγουρα, είχα ένα είδος στοργής
για όλους τους μυθολογικούς χαρακτήρες,
κι ο Σταν μού έδωσε την ευκαιρία να ζωγραφίσω έναν
και δεν είχα σκοπό να περιοριστώ και να μην αφεθώ.
Και αυτό έκανα. Και ο κόσμος έγινε σκηνικό για μένα,
έδωσα ανατροπές στους Σκανδιναβούς ήρωες,
που δεν φανταζόταν ποτέ κανείς,
και με κάποιο τρόπο, κατέληξε να έχει πολλή πλάκα
και χάρηκα πολύ που το έκανα.
ΜΠΟΡΩ ΝΑ ΤΟ ΣΗΚΩΣΩ ΣΑΝ ΧΑΡΤΟΚΟΥΤΟ!
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΣΤΡΕΨΩ ΓΙΑ ΝΑ ΕΡΘΩ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΟΣ ΜΕ ΤΟΝ ΠΑΤΕΡΑ ΜΟΥ!
ΟΣΟ ΚΙ ΑΝ ΚΟΣΤΙΣΕΙ, ΑΦΗΣΤΕ ΜΕ ΝΑ ΦΥΓΩ ΑΞΙΟΠΡΕΠΩΣ!
Σκεφτήκαμε ότι εμείς δημιουργούμε τη δική μας μυθολογία
και τα δικά μας σύμπαντα.
Κάτι πρωτοποριακό που κάναμε κι είχε μεγάλη επιτυχία
είναι η αλληλοεπικάλυψη χαρακτήρων και βιβλίων.
Είναι σαν το θεατρικό ρεπερτόριο όπου έχεις τους ηθοποιούς σου,
ξέρεις τι μπορούν να κάνουν και τους χρησιμοποιείς αναλόγως.
Μόλις έχουμε το καστ των χαρακτήρων, είτε είναι ήρωες είτε κακοί,
μας είναι πιο εύκολο να έχουμε μια βάση,
αλλά το κάνουμε γιατί μου φαίνεται
απολαμβάνεις όσα νιώθεις ότι είναι οικεία,
και τελικά οι αναγνώστες γνωρίζουν αυτούς τους χαρακτήρες
και αποκτούν ενδιαφέρον γι' αυτούς. Γιατί να τους ξεφορτωθείς;
Αν έχεις έναν κακό που πολέμησε τους Τέσσερις Φανταστικούς,
γιατί να μη συναντήσει τελικά έναν άλλο ήρωα;
Ή γιατί να μη συναντιούνται οι ήρωές μας συχνά,
και να εμφανίζονται στα άλλα;
Επειδή, σύμφωνα με το ευαγγέλιο της Marvel,
όλοι ζουν στον ίδιο κόσμο.
ΣΥΓΚΛΟΝΙΣΤΙΚΟ: "Ο ΓΑΜΟΣ ΤΗΣ ΣΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΡΙΝΤ!"
ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Η ΜΕΓΑΛΥΤΕΡΗ ΣΥΛΛΟΓΗ ΗΡΩΩΝ ΜΕ ΣΤΟΛΕΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ.
ΧΟΡΟΠΗΔΟΥΝ ΤΡΕΛΑ ΚΑΙ ΚΑΝΟΥΝ ΤΡΕΛΕΣ ΕΝΩ ΜΑΧΟΝΤΑΙ ΣΥΝΕΧΩΣ!
ΑΥΤΟ ΕΙΝΑΙ ΤΟ ΚΑΛΥΤΕΡΟ!
...οι ΗΠΑ συγκέντρωσαν 3 δις δολάρια και 14.000 άνδρες...
Η εμπλοκή της Αμερικής γίνεται πιο επικίνδυνη.
Μας επηρέαζαν πάρα πολύ στη Marvel
όλα όσα συνέβαιναν στον κόσμο γύρω μας,
στο Βιετνάμ και τι συνέβαινε εκείνη την εποχή.
Δεν είναι μόνο ένας αδικαιολόγητος πόλεμος. Είναι γελοίος πόλεμος.
Συμφωνώ με τη διατύπωση, νομίζω ότι είναι χυδαίος πόλεμος.
ΦΕΡΤΕ ΠΙΣΩ ΤΟΥΣ ΣΤΡΑΤΙΩΤΕΣ ΤΩΡΑ ΝΕΟΛΑΙΑ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΦΑΣΙΣΜΟΥ
Όλοι ήταν κατά του πολέμου. Και τα παιδιά τότε τον μισούσαν.
ΚΙ ΕΤΣΙ, ΓΕΝΝΙΕΤΑΙ Ο ΑΪΡΟΝ ΜΑΝ, Ο ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΗΣ ΠΡΩΤΑΘΛΗΤΩΝ!
Έχουμε ένα ήρωα που λέγεται Άιρον Μαν.
Είναι ένας τύπος με ένα τεράστιο μεταλλικό κοστούμι, είναι πολύ ισχυρός,
έχει μικρές μηχανές τζετ στις σόλες του,
που του επιτρέπουν να πετάει,
και προμήθευε όπλα στον στρατό των Ηνωμένων Πολιτειών
για τον πόλεμο του Βιετνάμ και τα λοιπά.
Πώς μπορείς να τραβήξεις την προσοχή κάποιου σ' έναν τέτοιο ήρωα;
Τον κάναμε αξιαγάπητο.
Έχει αδύναμη καρδιά, τραυματίστηκε στη μάχη
και είναι πραγματικά καλό παιδί.
Οι ήρωές μας έχουν κάθε είδους αποτυχίες κι εσφαλμένες αντιλήψεις.
Μπορεί να χάνουν όσο συχνά κερδίζουν αν πολεμούν μ' έναν κακό.
Και οι κακοί μας είναι αξιαγάπητοι. Μπαίνουν κατευθείαν στην καρδιά σου.
Μάθαμε ότι οι κακοί είναι συνήθως τόσο δημοφιλείς όσο και οι ήρωες.
Έχουν μεγάλη απήχηση.
Προσπαθούμε να τους δώσουμε κατανοητές ιδιότητες
και λόγους γιατί είναι όπως είναι.
Είχαμε ακόμα και κακούς που μεταμορφώθηκαν σε ήρωες.
Μετά από λίγο, δεν ξεχωρίζουμε τους ήρωες απ' τους κακούς.
Υπάρχει μια λεπτή γραμμή.
Κι έτσι είναι ο πραγματικός κόσμος.
Τα πράγματα δεν είναι απλώς ασπρόμαυρα.
ΣΠΑΪΝΤΕΡΜΑΝ... ΜΙΑ ΔΥΝΑΜΗ ΓΙΑ ΤΟ ΚΑΛΟ Ή ΤΟ ΚΑΚΟ;
Αυτό που συμβαίνει στα κόμικς σήμερα είναι ότι απέκτησαν κοινό μεγαλύτερης ηλικίας.
-Ναι! -Στη Marvel, έχουμε τόσους φοιτητές
που μας διαβάζουν όσο κι εφτάχρονα παιδιά.
Σπάνια κρατάω βιβλία, αλλά αυτό είναι ενδιαφέρον...
-Όντως. -Αφήστε τον να σας πει γι' αυτό.
Είναι αμερόληπτος συλλέκτης.
ΓΟΥΟΡΕΝ ΣΤΟΡΑΜΠ ΣΥΛΛΕΚΤΗΣ ΚΟΜΙΚΣ
Νομίζω ότι ο οποιοσδήποτε
μπορεί να διαβάσει το βιβλίο, να πάρει κάτι απ' αυτό
και να μάθει κάτι. Είναι ένα μυθιστόρημα
ή μια ταινία του ΝτεΜιλ ή ό,τι άλλο,
μόνο που έχει ακίνητες εικόνες.
Γιατί λες ότι πρέπει να μάθει; Δεν μπορεί απλώς να διασκεδάσει;
Πρέπει να το διαβάσει σαν σχολικό βιβλίο;
Δεν μπορείς να μορφωθείς και να διασκεδάσεις ταυτόχρονα;
Οι αναγνώστες θέλουν να διασκεδάσουν.
ΤΖΟΥΛΙΟΥΣ ΣΒΑΡΤΣ ΑΡΧΙΣΥΝΤΑΚΤΗΣ, DC COMICS
Θέλουν να απορροφηθούν. Δεν θέλουν να μορφωθούν.
Δεν θέλουν τίποτα σχετικό.
Δεν θα συνιστούσα τον Σούπερμαν ή τον Μπάτμαν σε άτομα άνω των 12.
Είναι καλοί για παιδιά.
Οι ενήλικες πιστεύουν ότι δεν υπάρχει κάτι αξιόλογο στα κόμικς γι' αυτούς,
και υπάρχει κάτι αξιόλογο.
Δεν μπορείς να καταδικάζεις ένα μέσο βάσει της μορφής του.
Όσο πιο πολύ συνειδητοποιούσα πόση επιρροή είχαν τα κόμικς μας,
τόσο πιο πολύ προσπαθούσα να βάλω ηθικά διδάγματα στις ιστορίες.
Δεν θέλω να ακουστώ ο πιο ηθικός άνθρωπος στον κόσμο,
αλλά πάντα ένιωθα ότι υπήρχαν ζητήματα που έπρεπε να συζητηθούν.
Ένα από τα φρικτά πράγματα είναι το γεγονός
ΑΙΘΟΥΣΑ ΛΕΥΚΩΝ
ΑΙΘΟΥΣΑ ΕΓΧΡΩΜΩΝ
ότι τόσος κόσμος αντιπαθεί
ΤΟΥΑΛΕΤΑ ΕΓΧΡΩΜΩΝ
και μισεί άλλους ανθρώπους
Η ΦΥΛΕΤΙΚΗ ΜΙΞΗ ΔΕΝ ΘΑ ΓΙΝΕΙ ΔΕΚΤΗ ΣΤΗΝ ΤΖΟΡΤΖΙΑ
μόνο επειδή είναι διαφορετικοί.
Έγραψα μια ιστορία ονόματι Ο Διασπορέας Μίσους,
και ήταν μια διακωμώδηση της Κου Κλουξ Κλαν.
Αφορούσε έναν κακό που ενστερνίστηκε το μίσος
μιας ομάδας ανθρώπων για μια άλλη.
ΕΝΤΜΟΥΝΤ ΠΕΤΟΥΣ ΜΠΡΙΤΖ
Ήλπιζα ότι θα έδινε στους αναγνώστες μας
ΘΑ ΤΟ ΞΕΠΕΡΑΣΟΥΜΕ ΤΡΟΜΟΣ ΤΕΛΟΣ
την ιδέα ότι πρέπει να φερόμαστε σε όλους το ίδιο.
Προσπαθήσαμε να περάσουμε αυτό το μήνυμα σε όλα τα κόμικς της Marvel.
ΜΕΧΡΙ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ Ν' ΑΓΑΠΗΘΟΥΝ ΑΣΧΕΤΩΣ ΦΥΛΗΣ, ΘΡΗΣΚΕΙΑΣ Ή ΧΡΩΜΑΤΟΣ,
Ο ΔΙΑΣΠΟΡΕΑΣ ΜΙΣΟΥΣ ΘΑ ΠΑΡΑΜΕΝΕΙ ΑΝΙΚΗΤΟΣ! ΑΣ ΜΗΝ ΤΟ ΞΕΧΝΑΜΕ ΑΥΤΟ!
Ήθελα να κάνω μια άλλη ομάδα υπερηρώων,
και προσπάθησα να τους δώσω το θέμα της αντι-μισαλλοδοξίας.
Και σκέφτηκα, πώς μπορώ να τους δώσω δύναμη μ' έναν διαφορετικό τρόπο;
Και τότε μου ήρθε η ιδέα. Ξέρουμε ότι υπάρχουν μεταλλάξεις στη ζωή.
Υπάρχουν βάτραχοι με πέντε πόδια και τέτοια πράγματα.
Οπότε, θα τους δώσω ό,τι δυνάμεις θέλω και θα πω ότι μεταλλάχθηκαν έτσι.
Τους ονόμασα X-Men.
Και όλοι οι ήρωες των X-Men διαφέρουν από τον μέσο άνθρωπο,
και επειδή είναι τόσο διαφορετικοί, το ευρύ κοινό τούς μισεί,
τους κυνηγά, τους παρενοχλεί, τους φοβάται.
Σε όλα μας τα κόμικς, προσπαθούμε να βρούμε ένα ηθικό δίδαγμα,
εκτός από το τρέξιμο και τις μάχες.
Έχουμε έναν χαρακτήρα που λέγεται Σίλβερ Σέρφερ.
Είναι από έναν άλλο πλανήτη που έρχεται στη Γη.
Ο Τζακ τον ζωγράφισε πρώτος.
Ο Σίλβερ Σέρφερ πάντα φιλοσοφεί
και λέει πράγματα για τους ανθρώπους όπως
"Δεν βλέπουν ότι ζουν σ' έναν πλανήτη που είναι ο αληθινός Κήπος της Εδέμ;
"Γιατί πολεμούν κι είναι άπληστοι;
"Και γιατί είναι μισαλλόδοξοι;
"Γιατί δεν αγαπιούνται απλώς
"και να χαρούν αυτόν τον παράδεισο που κληρονόμησαν;"
Πιστεύω ότι ο κόσμος θα ήταν πολύ καλύτερος
αν φερόμασταν ο ένας στον άλλον
με λίγη παραπάνω ευαισθησία και σεβασμό.
Αν θες ν' αλλάξεις τα πράγματα προς το καλύτερο,
πρέπει να βουτήξεις. Πρέπει να γίνεις μέρος της διαδικασίας.
"Με τη μεγάλη δύναμη έρχεται και η μεγάλη ευθύνη."
Δημιούργησα τον Μαύρο Πάνθηρα με τον Τζακ Κέρμπι.
ΠΑΡΟΥΣΙΑΖΟΥΜΕ ΤΟΝ ΕΝΤΥΠΩΣΙΑΚΟ ΜΑΥΡΟ ΠΑΝΘΗΡΑ!
Σκεφτήκαμε ότι είχε έρθει η ώρα να αποκτήσουμε έναν μαύρο υπερήρωα.
Στην τελική, υπάρχουν πάρα πολλοί μαύροι Αμερικανοί πολίτες.
Μου άρεσε η ιδέα ενός υπερήρωα που ζει στην Αφρική
και διανοητικά είναι αντάξιος του Ριντ Ρίτσαρντς.
Ο λόγος που πήρα είναι για να συγχαρώ τη Marvel Comics,
επειδή είναι τα μόνα κόμικς που έχω δει να ενσωματώθηκαν.
Αναγνωρίζουν το γεγονός ότι υπάρχουν περισσότερες από μία φυλή.
Πώς μπορείς να έχεις ιστορίες που λαμβάνουν χώρα στον σημερινό κόσμο
και να μη συμπεριλάβεις όλους τους ανθρώπους
-και τις καταστάσεις; -Ναι, αυτό είναι.
Έχεις ένα φυλετικά ανάμικτο υπόβαθρο σ' αυτό.
Είναι ασυνήθιστο για κόμικς, γιατί θα το δεις
μόνο στα κόμικς της Marvel.
Προσπαθήσαμε να παρέχουμε ιστορίες για μεγαλύτερους αναγνώστες,
που θα είναι καλές για να διαβαστούν και από νεότερα παιδιά.
Αν το σκεφτείτε αντικειμενικά, είναι εντελώς ακατόρθωτο,
και δεν ξέρω πώς τα καταφέραμε.
Πήρα μια επιστολή από την Υπηρεσία Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας,
κι έλεγαν "Κύριε Λι, αναγνωρίζοντας την επιρροή των κόμικς σας,
"τα ναρκωτικά είναι πρόβλημα. Μπορείτε να γράψετε μια ιστορία γι' αυτό;"
ΕΝΤΑΤΙΚΗ ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΚΑΤΑ ΤΩΝ ΝΑΡΚΩΤΙΚΩΝ
Έκανα μια σειρά τριών τευχών.
Αφορούσε έναν φίλο του Σπάιντερμαν που πήρε υπερβολική δόση μιας ουσίας,
κι ο Σπάιντερμαν τον σώζει και λέει "Είσαι βλάκας που το έκανες αυτό".
Και ήταν μέρος μιας μεγαλύτερης ιστορίας.
Έτσι ώστε να μη φανεί σαν κήρυγμα. Ήταν ένα περιστατικό σε μια ιστορία.
Η Αρχή Δεοντολογίας Κόμικς έστειλε πίσω το βιβλίο και είπε
"Δεν γίνεται να το εκδώσετε. Δεν θα το εγκρίνουμε".
Ρώτησα γιατί.
Είπαν "Λοιπόν, βάσει των κανόνων της Αρχής Δεοντολογίας,
"απαγορεύεται να αναφέρετε τα ναρκωτικά".
Κι είπα "Κοιτάξτε, δεν λέμε στα παιδιά να πάρουν ναρκωτικά.
"Το θέμα είναι κατά των ναρκωτικών".
"Όχι, δεν έχει σημασία. Αναφέρατε τα ναρκωτικά."
Είπα "Μα η Υπηρεσία Υγείας, Παιδείας και Πρόνοιας,
"μια κρατική υπηρεσία, μάς ζήτησε να το κάνουμε".
"Δεν έχει σημασία. Δεν μπορείτε να τα αναφέρετε."
Επειδή προσπαθούμε να δείξουμε τα πράγματα όπως πραγματικά είναι,
είχα πολλές διαμάχες με την Αρχή Δεοντολογίας.
Νομίζω ότι αυτά που διαβάζουν οι νέοι πρέπει να τους προετοιμάζουν
και να τους μυούν για να μπουν στον πραγματικό κόσμο.
Νιώθω ότι ηθικά βοηθάμε περισσότερο τους πιο νεαρούς αναγνώστες μας,
αν τους δείξουμε ότι είναι καλύτερο να βάζεις να δυνατά σου, να είσαι καλός.
Πήγα στον εκδότη μου, τον Μάρτιν Γκούντμαν, και είπα
"Μάρτιν, αυτή είναι η ιστορία. Γι' αυτό την έγραψα.
"Θα ήθελα να την εκδώσω χωρίς την έγκριση της Αρχής Δεοντολογίας".
Ήμουν πολύ περήφανος για τον εκδότη μας, γιατί είπε
"Φυσικά, Σταν. Κάν' το".
Οπότε, και τα τρία τεύχη κυκλοφόρησαν χωρίς την έγκριση της Αρχής Δεοντολογίας.
Και δεν ήρθε η συντέλεια του κόσμου.
ΣΤΑΝ, ΜΕ ΚΑΝΕΙΣ ΠΕΡΗΦΑΝΟ.
Πήραμε γράμματα από εκκλησιαστικές ομάδες,
ΠΗΡΕΣ ΘΕΣΗ.
γονείς, δασκάλους... Όλοι το λάτρεψαν.
ΚΟΜΙΚΣ
Το μυαλό ενός νέου είναι σαν σφουγγάρι.
Και πραγματικά δεν νομίζω ότι υπάρχει κάτι
πολύ σκληρό
ή πολύ ώριμο για να το καταλάβει ένας νέος.
Νομίζω ότι μπορούν να καταλάβουν πολύ περισσότερα απ' όσα νομίζουμε,
και είναι ικανοί να απορροφήσουν και να μάθουν πολύ γρήγορα.
Οι περισσότεροι δεν έχουν την ευκαιρία. Δεν τους δίνεται συχνά.
Όταν ξεκινήσαμε τη Marvel Comics,
είπα "Ας χρησιμοποιήσουμε λεξιλόγιο κολεγιακού επιπέδου",
και όλοι είπαν "Σταν, έχεις τρελαθεί τελείως".
Είπα "Αλήθεια;" Τα παιδιά θα ήξεραν
τι σήμαιναν από τη χρήση τους
ή θα έπρεπε να ψάξουν μια λέξη στο λεξικό.
Δεν ήταν και ό,τι χειρότερο...
Ίσως οι μεγαλύτεροι αναγνώστες να το εκτιμούσαν.
Έτσι, περιέργως, στα ηλίθια μικρά κόμικς μας στη Marvel,
νομίζω ότι τα παιδιά μαθαίνουν πολλά περισσότερα απ' οπουδήποτε αλλού.
Έχω περπατήσει πολύ για ένα κόμικς κάποιες φορές, παράκαμψη χιλιομέτρων,
για να το πάρω μία μέρα νωρίτερα, που ίσως φαίνεται χαζό,
αλλά κάποιοι φαν είμαστε περίεργοι.
Αυτό είναι. Το δεύτερο ετήσιο συνέδριο Mighty Marvel.
Στο μικρόφωνο είναι ο Σταν Λι κι ήρθατε.
Τώρα, θα το βουλώσω και θα σας δώσω την ευκαιρία να δείτε τι συνέβαινε.
Ξεκινάμε μ' εμένα να δίνω αυτόγραφα μετά την ομιλία μου. Ορίστε.
Όπου κι αν πήγαινα, ο κόσμος ένιωθε ότι με ήξερε,
γιατί διάβαζαν τα κόμικς.
Όλοι έλεγαν "Γεια σου, Σταν". Υπήρχε μια ζεστασιά και μια φιλικότητα.
Πήρα μερικές ψήφους στις τελευταίες εκλογές σε κάποια κολέγια.
Ήταν αστείο. Κάποια παιδιά πρόσθεσαν τ' όνομά μου χειρόγραφα.
Νομίζω ότι πήρα 23 ψήφους.
Δεν έφτασαν για να κυβερνήσω το έθνος.
Ο αγαπημένος σας χαρακτήρας;
Ο Μπεν Γκριμ. Το Πράγμα.
-Σωστά! -Και γιατί αυτός;
Δεν ξέρω. Είναι η προσωπικότητά του και όσα του συνέβησαν.
Μετατράπηκε σε τέρας και δεν έφταιγε αυτός.
Ο Φάλκον, οι Εκδικητές.
-"O Φάλκον"; -Ναι.
-Ο Άιρον Μαν. -Πώς κι έτσι;
Επειδή μου αρέσει αυτό που κάνει. Είναι φοβερός χαρακτήρας.
Μου αρέσουν οι ιστορίες που γράφουν γι' αυτόν και όλες οι εφευρέσεις.
Ο αγαπημένος σου συγγραφέας;
Ο Σταν Λι.
ΕΞΕΛΣΙΟΡ! ΣΤΑΝ ΛΙ
Ακούτε συζητήσεις στο Κ100 κι έχω μαζί μου ένα τρελό άτομο
που λέγεται Σταν Λι.
Και όποιος διαβάζει κόμικς ξέρει αυτό το όνομα,
γιατί είσαι ο τύπος που πραγματικά δημιούργησε τη Marvel Comics, έτσι;
Ναι, για λίγο, όταν γίνεσαι ζωντανός θρύλος,
ξέρουν τ' όνομά σου. Δημιούργησα τη Marvel Comics με τη βοήθεια
διαφόρων καλλιτεχνών, φυσικά.
Είναι παράξενο πώς κάθε καλλιτέχνης έχει ένα είδος κόμπλεξ
και δυσκολεύεται να το διορθώσει.
Ο Τζακ έχει έναν τρόπο να ζωγραφίζει πολύ λεπτούς αστραγάλους
ανδρών και γυναικών.
Πάντα πρέπει να προσέχω τι λέω,
γιατί δεν έχουμε μόνο τους πιο ταλαντούχους,
αλλά σίγουρα και τους πιο κυκλοθυμικούς καλλιτέχνες στον κόσμο,
και θα ήμασταν εντελώς χαμένοι χωρίς τον καθένα τους.
Όμως είμαι σίγουρος ότι θα τ' ακούσω αν πω κάτι που θα τους προσβάλει.
Μπορείτε να μας μιλήσετε λίγο για τον Στιβ, γιατί πρόσεξα
ότι είναι ένας από τους ελάχιστους που δεν είναι στη φωτογραφία
του πρώτου ετήσιου τεύχους της Marvel,
ούτε είναι στον δίσκο που στέλνετε.
-Θέλετε να μάθετε τον λόγο; -Ναι.
Είναι καθαρά προσωπικός. Ο Στιβ δεν θέλει δημοσιότητα.
Δεν ξέρω για ποιον λόγο.
Λέει "Θέλω η δουλειά μου να μιλάει για μένα".
Δεν τον παραθέτω ακριβώς,
αλλά νομίζω πως δεν νιώθει
ότι πρέπει να γίνει δημόσιο πρόσωπο. Θέλει μόνο η δουλειά του
να γίνει γνωστή, κι εμείς το σεβόμαστε.
ΣΤΙΒ ΝΤΙΤΚΟ
Ο Στιβ μού είχε παραπονεθεί πολλές φορές,
όταν είχαν γραφτεί άρθρα για τον Σπάιντερμαν,
που με αποκαλούσαν τον δημιουργό του Σπάιντερμαν,
κι εγώ πάντα πίστευα ότι είμαι ο δημιουργός του, γιατί εγώ είπα
ότι έχω μια ιδέα για ένα στριπάκι που λέγεται Σπάιντερμαν και ούτω καθεξής.
ΠΩΣ Ο ΣΤΑΝ ΛΙ ΚΑΙ Ο ΣΤΙΒ ΝΤΙΤΚΟ ΔΗΜΙΟΥΡΓΟΥΝ ΤΟΝ ΣΠΑΪΝΤΕΡΜΑΝ!
Ο Στιβ είπε πως μια ιδέα δεν είναι τίποτα
γιατί μέχρι να αποκτήσει υπόσταση είναι απλώς μια ιδέα,
κι είπε ότι αυτός έφτιαξε το στριπάκι και του έδωσε ζωή, κατά κάποιον τρόπο,
ή ότι το έκανε κάτι χειροπιαστό.
Διαφορετικά, το μόνο που είχα ήταν μια ιδέα.
Οπότε, του είπα
"Νομίζω ότι το άτομο με την ιδέα είναι ο δημιουργός".
Κι είπε "Όχι, γιατί εγώ το ζωγράφισα".
ΤΙ ΛΕΣ ΓΙ' ΑΥΤΟ, ΣΤΙΒ; ΘΑ ΦΤΙΑΞΟΥΜΕ ΔΩΔΕΚΑ ΚΑΡΕ ΣΕ ΚΑΘΕ ΣΕΛΙΔΑ!
ΕΓΩ ΘΑ ΤΑ ΖΩΓΡΑΦΙΣΩ ΚΙ ΕΣΥ ΘΑ ΕΞΑΣΚΗΘΕΙΣ ΣΤΑ ΑΥΤΟΓΡΑΦΑ
Στην αρχή, σκεφτόμουν μια πολύ λεπτομερή πλοκή.
Την έλεγα στον Στιβ.
Ζωγράφιζε το στριπάκι όπως ήθελε. Δεν του έδινα το πλήρες σενάριο.
Πρόσθετε πολλά πράγματα που δεν είχα σκεφτεί καν.
Και μετά έπαιρνα τις εικονογραφήσεις,
κι έβαζα τους διαλόγους προσπαθώντας να δώσω σε όλα
και σε όλους την προσωπικότητα που ήθελα να έχουν.
Ο Στιβ είναι πολύ δημιουργικός. Και οι δυο μας,
όποτε συζητάμε για πλοκή, πάντα διαφωνούμε,
γιατί εγώ θέλω να γίνει μ' έναν τρόπο κι αυτός μ' έναν άλλον.
Και παρόλο που διαφωνώ,
πιστεύω ότι γινόταν καλό επειδή το έκανε διαφορετικά,
γιατί δεν ήταν η συνηθισμένη πλοκή που έβγαινε από την ομάδα μας.
Θα τα κάνει όπως θέλει, και για μένα θα είναι δυο φορές πιο δύσκολο.
Το απολαμβάνω, όμως. Μου φέρνει μια ιστορία,
και δεν έχω την παραμικρή ιδέα περί τίνος πρόκειται,
γιατί δεν του έδωσα καν ένα μικρό σκίτσο.
Πήγε σπίτι του κι έκανε ό,τι ήθελε.
Οπότε, είπα "Εντάξει, θα πω σε όλους ότι είσαι συνδημιουργός".
ΤΩΝ ΣΤΑΝ ΛΙ & ΣΤΙΒ ΝΤΙΤΚΟ
Αυτό δεν τον ικανοποίησε.
ΠΛΟΚΗ ΚΑΙ ΕΙΚΟΝΟΓΡΑΦΗΣΗ ΕΠΙΜΕΛΗΘΗΚΕ... Ο ΣΤΙΒ ΝΤΙΤΚΟ
Πραγματικά, πιστεύω ότι αυτός που το ονειρεύεται είναι ο δημιουργός.
Το ονειρεύεσαι και μετά το δίνεις σε κάποιον να το ζωγραφίσει.
Μόλις χάσαμε τον καλλιτέχνη Στιβ Ντίτκο.
Απαίσιο.
Μια μέρα, απλώς τηλεφώνησε κι είπε "Φεύγω".
Οπότε, αυτό ήταν.
Ήταν πολύ δημοφιλής καλλιτέχνης.
ΑΠΟΧΑΙΡΕΤΙΣΜΟΣ ΣΤΟΝ ΣΘΕΝΑΡΟ ΣΤΙΒ ΝΤΙΤΚΟ!
Νομίζω ότι καταφέραμε να βρούμε αντικαταστάτες...
οπότε οι αποδοκιμασίες θα γίνουν μια χορωδία από επευφημίες.
Ο Στιβ κι εγώ δουλέψαμε υπέροχα μαζί.
Όσον αφορά εμένα, ήταν ο τέλειος συνεργάτης.
Η δουλειά του ήταν εξαιρετική.
Έχει φοβερή αίσθηση της ιστορίας.
Στενοχωρήθηκα πολύ όταν ο Στιβ έπαψε να δουλεύει μαζί μας.
Έχετε βγάλει περισσότερα κόμικς απ' οποιονδήποτε.
Ναι, είμαστε οι μεγαλύτεροι.
Δεν υπάρχει πρόβλημα ελέγχου;
Είναι ένα μεγάλο μας πρόβλημα. Έχεις δίκιο.
Δεν θα ήθελα τίποτα περισσότερο από το να κάνω ένα περιοδικό,
όπου θα έγραφα και θα έκανα τις διορθώσεις,
και, δυστυχώς, είμαστε λίγο σαν μια μονάδα μαζικής παραγωγής.
Νομίζω ότι είμαστε όλοι απογοητευμένοι.
Όλοι θα θέλαμε να ξοδέψουμε μια βδομάδα σε μια ιστορία.
Δυστυχώς, λόγω της οικονομικής κατάστασης στον χώρο, αυτό είναι εντελώς ανέφικτο.
Παράγουμε περίπου δύο βιβλία κόμικς τη μέρα. Είναι σαν γραμμή παραγωγής.
Αν έχετε δει ποτέ την παλιά ταινία του Τσάρλι Τσάπλιν Μοντέρνοι Καιροί,
υπήρχε μια σκηνή με τον Τσάπλιν σε μια γραμμή παραγωγής
κι έκανε τη δουλειά του με δυο κλειδιά,
ενώ έρχονται πράγματα κι αυτός πρέπει να σφίξει τα μπουλόνια
και πάει σπίτι το βράδυ και συνεχίζει να το κάνει.
Μερικές φορές, έτσι νιώθουμε. Δεν ξέρουμε καν πάνω σε τι δουλεύουμε.
Οι σελίδες απλώς περνούν και...
"Διόρθωσε αυτό. Άλλαξε τον τίτλο,
"βγάλε τα γράμματα και τελείωσέ το".
Και φεύγει. Δύο βιβλία τη μέρα.
Τότε όλοι ήταν απασχολημένοι με τη δουλειά τους.
Υπήρχε μεγάλη πίεση να βγουν όλα στην ώρα τους.
Λόγω του ότι δεν πληρώνονταν πολλά τη σελίδα
κι έπρεπε να κάνουν πολλές σελίδες τη μέρα για να βγάλουν το ψωμί τους,
οι καλλιτέχνες έλεγαν ότι δεν είχαν την ευκαιρία
να δείξουν πόσο καλοί είναι.
Κάποια στιγμή, ο Κέρμπι έφυγε.
Ο ΤΖΑΚ ΚΕΡΜΠΙ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕ ΞΑΦΝΙΚΑ ΤΗΝ ΠΑΡΑΙΤΗΣΗ ΤΟΥ ΑΠΟ ΤΟ ΞΑΦΝΙΑΣΜΕΝΟ
ΑΛΛΑ ΠΙΣΤΟ ΠΡΟΣΩΠΙΚΟ ΜΑΣ.
ΤΟ 1970, Ο ΤΖΑΚ ΚΕΡΜΠΙ ΕΦΥΓΕ ΑΠΟ ΤΗ MARVEL COMICS.
Μιλάμε ζωντανά με τον Τζακ Κέρμπι.
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΤΖΑΚ ΚΕΡΜΠΙ 1987
Και τώρα μπορούμε ν' ανακοινώσουμε τον ξεχωριστό καλεσμένο-έκπληξη,
τον συνάδελφό σου, τον Σταν Λι.
Θέλω να ευχηθώ στον Τζακ χρόνια πολλά.
Στάνλεϊ, σ' ευχαριστώ που πήρες κι ελπίζω
να είσαι καλά στην υγεία σου και να παραμείνεις έτσι.
Κάνω ό,τι μπορώ και σου εύχομαι το ίδιο. Ξέρεις, ό,τι κι αν κάναμε μαζί,
και άσχετα με το ποιος έκανε τι, και μάλλον πάνω σ' αυτό
θα διαφωνούμε πάντα.
Όμως πιστεύω ότι το προϊόν που παράχθηκε
ήταν κάτι πολύ παραπάνω από το άθροισμα των μερών του.
Νομίζω ότι υπήρχε ένα είδος μικρής μαγείας,
όταν δουλεύαμε μαζί.
Ποτέ δεν το μετάνιωσα, Στάνλεϊ. Ήταν σπουδαία εμπειρία για μένα.
Η ικανοποίησή μου ήταν το προϊόν να είναι καλό.
Ξέρεις, στην τελική, δεν έχει σημασία ποιος έκανε τι.
Θα πω το εξής. Κάθε λέξη διαλόγου σ' εκείνα τα σενάρια ήταν δική μου.
-Δεν θέλω... -Κάθε ιστορία.
Δεν θέλω να μπω σε διαμάχη γι' αυτό. Αυτό που θέλω να...
Μπορώ να πω ότι έγραψα κάποιες ατάκες κι εγώ
-πάνω από κάθε καρέ που... -Ναι, τα έχω δει αυτά.
-Δεν τυπώνονταν στο βιβλίο. -Κοίτα.
-Τζακ, απάντησέ μου ειλικρινά. -Δεν επιτρεπόταν...
Διάβασες ποτέ έστω μία ιστορία αφού είχε τελειώσει;
Δεν νομίζω ότι το έκανες.
Δεν νομίζω ότι διάβασες ποτέ τις ιστορίες μου.
Νομίζω ότι πάντα ζωγράφιζες την επόμενη.
Ποτέ δεν τις διάβαζες όταν τελείωναν.
Ό,τι ήταν γραμμένο εκεί δεν...
Κοίτα, εμένα η δράση μ' ενδιέφερε.
Το ξέρω, και νομίζω ότι είπες "Δεν έχει σημασία.
"Ο καθένας μπορεί να βάλει διαλόγους, οι εικόνες μου μετράνε".
Και ίσως έχεις δίκιο. Δεν συμφωνώ με αυτό.
Όχι. Απλώς προσπαθώ να πω ότι ένα άτομο πρέπει να το γράφει, να το ζωγραφίζει,
και να κάνει τα στριπάκια. Πρέπει να το κάνει ένας άνθρωπος.
Πιστεύω ότι πρέπει να έχεις την ευκαιρία
να το κάνεις όλο μόνος σου.
Η επιτυχία της Marvel είχε να κάνει
με τη διατήρηση της προσοχής στους χαρακτήρες
κι όχι στους εγωισμούς των δημιουργών του.
Όταν αναφέρεις ζητήματα εγωισμού, το περίεργο είναι...
Φοβάμαι ότι αυτά τα ζητήματα τώρα άρχισαν να εμφανίζονται.
Όταν ο Τζακ κι εγώ κάναμε τα στριπάκια δεν υπήρχαν ζητήματα εγωισμού.
Απλώς κάναμε το καλύτερο δυνατό.
Άκου, μπορείς να καταλάβεις τώρα
πώς ήταν πραγματικά τα πράγματα.
Το 1972, ο Σταν έγινε εκδότης,
αποσύρθηκε από τα καθημερινά καθήκοντα συγγραφής,
και αναγκάστηκε να ορίσει έναν διάδοχο ως αρχισυντάκτη.
Ο καλεσμένος μου είναι κάποιος που δεν είναι μόνο φίλος και συνεργάτης,
αλλά κι ένας πραγματικά ταλαντούχος άνθρωπος με επιρροή στον χώρο μας.
Ο Ρόι Τόμας, επίτιμος αρχισυντάκτης της Marvel Comics,
και ο καλύτερος συγγραφέας που θα μπορούσαμε να βρούμε
στον χώρο των κόμικς και ίσως και σε άλλους χώρους.
Ήταν λες κι ήσουν η απάντηση σε μια προσευχή. Θυμάσαι...
Ανέλαβες του Τέσσερις Φανταστικούς. Ανέλαβες τους Εκδικητές, τους Χ-...
-Εσύ έγραψες τις ιστορίες. -Τις πιο πολλές.
Και ο καλύτερος που υπάρχει. Δημιούργησες το δικό σου κοινό.
Άρχισα να σε μισώ όταν οι φαν άρχισαν να σε λατρεύουν.
Όταν έγινα εκδότης, σταμάτησα να γράφω.
Όταν έγραφα, είχα τον απόλυτο έλεγχο.
Κι εκείνα ωρίμαζαν, αν θέλετε να το πω έτσι,
όπως ήθελα.
Αλλά κατάλαβα, τη στιγμή που σταματάς να γράφεις μια σειρά
και αναλαμβάνουν άλλοι συγγραφείς, πρέπει να το κάνουν με τον δικό τους τρόπο.
Τα βιβλία κόμικς ξεκίνησαν έχοντας άνδρες ως κεντρικούς ήρωες,
γιατί εκείνη την εποχή,
κανείς δεν σκεφτόταν καν να συμπεριλάβει γυναίκες ηρωίδες.
Αλλά τώρα που είμαι εκδότης,
διαπίστωσα ότι το 10% των αναγνωστών μας είναι γυναίκες.
Οπότε, προσπαθούμε να αυξήσουμε αυτό το αναγνωστικό κοινό.
Τους τελευταίους μήνες και χρόνια,
προσθέτουμε όλο και περισσότερους γυναικείους χαρακτήρες.
Έτσι, έχουμε έναν χαρακτήρα που είναι βάρβαρη και λέγεται Κόκκινη Σόνια,
στην προϊστορική εποχή.
Κρατάει ένα σπαθί κι είναι φοβερή.
Έχουμε τη Μέδουσα. Έχουμε τη Μαύρη Χήρα.
Έχουμε μια καινούργια που λέγεται κυρία Μάρβελ. Θα γίνει μεγάλη επιτυχία.
Ήταν η πρώτη φορά στα τόσα χρόνια που δούλευα εκεί,
που είχα δώσει στους καλλιτέχνες την ελευθερία να κάνουν τα βιβλία
με τον τρόπο που ήθελαν να τα κάνουν.
ΠΑΓΙΔΑ ΓΙΑ ΤΡΟΜΟΚΡΑΤΗ!
Το βρίσκω λίγο δύσκολο τώρα. Το μόνο που μετανιώνω
είναι φυσικά ότι δεν είμαστε μαζί 24 ώρες τη μέρα.
Ο Ρόι γράφει στο σπίτι,
και έχουμε χάσει λίγο από αυτόν τον τέλειο έλεγχο που είχαμε
σε όλους τους χαρακτήρες.
Η ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗ ΤΩΝ ΚΟΜΙΚΣ ΕΧΕΙ ΑΛΛΑΞΕΙ
Ίσως θέλω να προσθέσω έναν κακό, και θα πω στον Ρόι
"Θα φέρω πίσω τον Δρ Όκταπους στο επόμενο τεύχος" και ο Ρόι θα πει
"Δεν μπορείς. Μόλις το έκανα αυτό στους Εκδικητές".
Βλέπετε; Και γίνεται λίγο δύσκολο.
Υπάρχουν φορές που τα πράγματα δεν κολλάνε
ούτε δένουν στην εντέλεια.
Αλλά αυτό είναι ένα από τα πράγματα που πρέπει να ανεχτούμε,
επειδή έχουμε μεγαλώσει τόσο πολύ.
ΤΟ ΔΕΝΤΡΟ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΘΗΚΕ Ο ΣΠΑΪΝΤΕΡΜΑΝ
Έφτασα στο αποκορύφωμα της αδράνειας, τώρα είμαι ο εκδότης.
Μ' έστειλαν επάνω.
Κι είναι η δουλειά μου να φροντίζω ώστε οι άλλοι να γράφουν τα πάντα,
αλλά μου λείπει πολύ το γράψιμο.
ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΝΑ ΤΟ ΠΟΤΙΖΕΤΕ ΟΤΑΝ ΦΥΓΩ. ΣΤΑΝ
Όταν μ' έκαναν εκδότη αυτού του πράγματος, έγινα μεγάλος επιχειρηματίας.
Πάντα ήθελα να γίνω κάποιος σημαντικός,
αλλά δεν είμαι επιχειρηματίας.
Δεν μ' ενδιαφέρει να δουλεύω με αριθμούς και τέτοια πράγματα.
Το διοικητικό συμβούλιο ήθελε να ετοιμάσω ένα πενταετές σχέδιο.
Πού θα είμαστε σε πέντε χρόνια και τι προϋπολογισμό χρειαζόμαστε;
Όμως, για μένα, ό,τι αφορά τις επιχειρήσεις είναι βαρετό.
Οπότε, κράτησα τον τίτλο του εκδότη,
αλλά αντί να είμαι απλώς ένας επιχειρηματίας,
ταξίδεψα σε όλη τη χώρα μιλώντας για τη Marvel Comics.
Ευχαριστώ, λάτρεις του πολιτισμού.
ΚΟΜΙΚΣ Ο ΛΙ ΔΙΝΕΙ ΜΙΑ ΘΑΥΜΑΣΙΑ ΟΜΙΛΙΑ
Πήγαινα σε κολέγια, τηλεοπτικές εκπομπές
και ραδιοφωνικές εκπομπές για να προωθήσω τη Marvel.
Ο υπερήρωας του χώρου των κόμικς, ο Σταν Λι.
Πάντα ένιωθα ότι τα κόμικς ήταν ένα ισχυρό πολιτιστικό εργαλείο
και δεν είχαν την ευκαιρία να το αποδείξουν ποτέ.
Ελπίζω να τους δώσω αυτήν την ευκαιρία τώρα.
Θέλω να κάνω τα κόμικς πολύ πιο σημαντικά από ποτέ.
Βασικά, θέλω να πιστεύω ότι είναι μια πραγματική θρησκευτική σταυροφορία.
Πράγματι.
Μέχρι τότε, ήμουν στη Marvel πάρα πολλά χρόνια.
Είχα μια ισόβια δουλειά, και την άξιζα.
Να τι νομίζω ότι πρέπει να κάνουμε.
Τα σημείωσα όλα.
Μα η εταιρεία πουλήθηκε.
Ένας από τους νέους ιδιοκτήτες είπε
"Σταν, μην ανησυχείς, θα είσαι καλύτερα από ποτέ".
Και θα έδινε σε όλους νέα συμβόλαια.
Έτσι, το νέο συμβόλαιο που μου προσφέρθηκε ήταν
αντί για συμβόλαιο εφ' όρου ζωής, ένα διετές συμβόλαιο,
κάτι που με έκανε πολύ δυστυχισμένο.
Πάντα δυσανασχετούσα με το ότι όταν έγραφα αυτές τις ιστορίες,
δεν σκέφτηκα ποτέ "Θεέ μου, πρέπει να κατοχυρώσω κάτι ως δικό μου".
Ανήκε πάντα στην εταιρεία.
Έτσι, από επιχειρηματική άποψη, αυτό ήταν ένα λάθος.
Ήμουν συντετριμμένος. Δεν μπορούσα να κάνω και πολλά.
Σε μια σειρά σκόπιμων και θανάσιμων τρομοκρατικών επιθέσεων...
Ήρθε η ώρα για αλλαγή.
Ναι, μπορούμε!
Εντάξει, ας ανεβάσουμε την κάμερα. Και μην καθυστερούμε τον νεαρό.
Η Marvel κανόνισε τελικά τα πράγματα.
Παιδιά, εκκενώστε το πλάνο. Όλοι, παρακαλώ.
Μου έδωσαν τον τιμητικό τίτλο του επίτιμου προέδρου.
Είχα χαρεί πολύ μ' αυτό.
Και, πάμε! Κάμερα! Αμάξι!
Σταν!
Έπιασε;
Σταν, ευχαριστούμε πολύ που ήρθες. Είναι μεγάλη μας χαρά
και συγγνώμη αν σου ζητήσουμε πολλά αυτόγραφα και χειραψίες
πριν φύγεις από εδώ,
μα σ' ευχαριστούμε πολύ. Ήταν τιμή μας που ήρθες.
-Ευχαριστώ πολύ! -Ευχαριστώ.
Έρχεται τόσος κόσμος και λέει
"Ευχαριστούμε για τη χαρά που μας έφερες".
Και το κάνω αυτό από τη δεκαετία του 1940.
Οι άνθρωποι που τα διάβαζαν τότε,
ακόμα τα θυμούνται και τους έχουν μείνει.
Και τώρα έχουν τα δικά τους παιδιά. Κάποιοι έχουν εγγόνια.
ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΚΕΒΙΝ ΦΑΪΓΚΙ ΠΡΟΕΔΡΟΥ ΤΗΣ MARVEL STUDIOS
Κοιτάζω πίσω στις αρχές του '60 στη Marvel,
και σκέφτομαι τους χαρακτήρες που βγήκαν από τη φαντασία του Λι,
του Κέρμπι, του Ντίτκο και όλων των συνδημιουργών. Είναι απίστευτο.
Και όταν καθόμαστε στο τραπέζι των συσκέψεων
σε συνεδρίες ανάπτυξης, σκέφτομαι
"Μακάρι να μπορούσαμε να αξιοποιήσουμε το 5% απ' αυτό το χωνευτήρι φαντασίας".
Εμείς προσπαθούμε να μιμηθούμε αυτό που έκαναν τόσο καλά τα κόμικς
για τόσες δεκαετίες.
Την εποχή που έγραφα αυτά τα κόμικς,
ήλπιζα ότι θα πουλούσαν
ώστε να μη χάσω τη δουλειά μου και να μπορώ να πληρώνω το νοίκι.
ΑΪΡΟΝ ΜΑΝ
Ξαφνικά, αυτοί οι χαρακτήρες έχουν γίνει παγκοσμίου φήμης.
Είναι το θέμα κινηματογραφικών επιτυχιών,
κι εγώ είμαι τόσο τυχερός ώστε να κάνω μικρά κάμεο.
Στοπ. Κυρίες και κύριοι, τελειώσαμε το γύρισμα
με τον δημιουργό του Άιρον Μαν, τον κύριο Σταν Λι.
Το γεγονός ότι δουλεύω με τους χαρακτήρες που δημιούργησα...
Πάμε.
Υπερήρωες στη Νέα Υόρκη; Αφήστε τα αυτά.
Και το γεγονός ότι τις σκηνοθετούν τόσο όμορφα...
Πέτυχε;
Αυτός είναι ο Κάπτεν Αμέρικα; Περίμενα να είναι ψηλότερος.
-Η συνεργασία με τέτοιους επαγγελματίες. -Πωπώ.
Σίγουρα θα με απολύσουν.
Και όλοι αγαπούν τους χαρακτήρες.
Είσαι ο Τόνι Στανκ;
Δεν περίμενα ποτέ ότι θα εξελισσόταν έτσι.
Πριν με διακόψουν με τόση αγένεια...
Η συνεργασία με τόσο δημιουργικούς ανθρώπους,
ειδικά τους ανθρώπους που φτιάχνουν ταινίες,
είναι πολύ συναρπαστική.
Όχι!
Ναι!
Είναι συγκλονιστικό όταν το σκέφτομαι.
Καλά πέρασα το '60, αλλά τώρα το πληρώνω.
Και στοπ.
Μάλλον θα πάρω αυτά...
θα τα φέρω εδώ και θα τα κρατήσω για να τα φυλάξω.
Τι έχετε πάθει, παιδιά; Δεν έχετε ξαναδεί διαστημόπλοιο;
Πάμε.
"Εμπιστέψου με, πιστέ."
Θα ήμουν τρελός αν δεν ένιωθα ικανοποιημένος.
Είναι ωραίο να βλέπεις τον κόσμο να συμβαδίζει μ' αυτό που έκανε ο Σταν.
ΦΩΝΗ ΤΟΥ ΡΟΪ ΤΟΜΑΣ
Ακόμα κι αν χρειάστηκαν ταινίες για να γίνει αυτό.
Ο κόσμος πρέπει να παραδεχτεί τώρα
ότι ίσως κάτι υπάρχει στη δουλειά του.
Για όνομα του Θεού, πώς είσαι;
Οι σπόροι αυτού του έργου βρίσκονται σ' αυτά που έκανε ο Σταν
με τον Τζακ και τον Στιβ.
Μπορείς να εντοπίσεις ό,τι κάνουν τώρα.
Βασικά, όλα προέρχονται από το ποτάμι που απελευθερώθηκε
όταν ο Σταν, ο Τζακ κι ο Ντίτκο βρέθηκαν μαζί
και ξαφνικά έγιναν αυτή η υπέροχη τριανδρία
που δημιούργησε ένα ολόκληρο σύμπαν.
Κανείς τους δεν θα μπορούσε να το κάνει χωρίς τον άλλον.
Ας υποδεχτούμε θερμά τον κύριο Σταν Λι.
ΤΕΛΕΤΗ ΑΠΟΦΟΙΤΗΣΗΣ UCLA 2017
Ευχαριστώ.
Πέρασα πολύ χρόνο
να γράφω μια ομιλία 25 σελίδων για σας
και καθώς την κοίταξα, είπα "Θα ήθελα εγώ ν' ακούσω αυτήν την ομιλία;"
Και την έσκισα.
Οπότε, στέκομαι εδώ τώρα ανυπεράσπιστος,
χωρίς τίποτα εκτός από το να σας πω
ότι αν έχετε μια ιδέα
ΟΙ ΤΕΣΣΕΡΙΣ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΟΙ
που τη θεωρείτε πραγματικά καλή,
μην αφήσετε κανέναν ανόητο να σας αλλάξει γνώμη.
Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε τρελή ιδέα που θα σκέφτεστε θα είναι ιδιοφυής,
αλλά αν υπάρχει κάτι που νιώθετε ότι είναι καλό,
κάτι που θέλετε να κάνετε, κάτι που σημαίνει κάτι για σας,
προσπαθήστε να το κάνετε. Γιατί θα κάνετε το καλύτερο δυνατό,
μόνο αν κάνετε αυτό που θέλετε
και αν το κάνετε με τον τρόπο που πιστεύετε ότι πρέπει να γίνει,
και αν νιώθετε περήφανοι αφού το κάνετε,
ό,τι κι αν είναι αυτό,
θα μπορείτε να το κοιτάξετε και να πείτε "Εγώ το έκανα και είναι πάρα πολύ καλό".
Είναι σπουδαίο συναίσθημα.
Θέλω να ευχηθώ σε όλους σας καλή επιτυχία στον κόσμο.
Κάντε τα δικά σας. Ό,τι κι αν κάνετε, κάντε το καλύτερο που μπορείτε.
Θα χαρείτε που το κάνατε.
Εξέλσιορ!
Απόδοση διαλόγων: Ευγενία Μίσκου