BU PROGRAMDA BAZI İZLEYİCİLERİN RAHATSIZ OLABİLECEĞİ
Downloaded from YTS.MX
IRKÇI DİL KULLANILMAKTADIR.
İZLEYİCİLERİN DİKKATİNE.
Official YIFY movies site: YTS.MX
Keşfedilmemiş bir gezegende mahsur kalan
bir grup uzay öncüsünün inanılmaz maceraları huzurlarınızda.
Yarınlar kadar zorlu bir macera.
İyi inişti Flash. Tünel girişinin hemen yanındayız.
Satürn gezegenine gidiyoruz.
Yedi, altı, beş, dört,
üç, iki, ateşle!
Modern dünyamızda
baktığımız her yerde bilimin günlük yaşantılarımız üzerindeki
etkilerini görebiliriz.
Şu anda imkânsız görünen birçok şey
yarın gerçek olacak.
Birleşik Devletler'deki uzay keşfinin
tarihine baktığınızda
siyahi astronot yoktur.
Astronotlar beyaz, erkek test pilotlarıydı
ve hepsi ortalama 1.80 boylarındaydı.
Buna da "gerekli özellikler" deniyordu.
Üç, iki, bir.
Amerika'da
uzayın keşfi hiçbir zaman siyahiler için olmadı.
Afrika diasporasının halkı
kozmosa daima bilimsel ve spiritüel açıdan
bağlı olmuştur.
Bu bağ, uzun zamandır var olan bir şey
ama geçmişimiz elimizden çalındı.
Sembolizmiyle uzay, neyin mümkün olduğunu görmenizi sağlar.
Tarih tekerrürden ibarettir derler
ama tarih sadece onun hikâyesidir.
Ben tarihin bir parçası değilim.
Ben daha çok bir gizemin parçasıyım.
Tünaydın.
Kennedy Uzay Merkezi'nde sizleri ağırlamaktan onur duyuyor,
yöneticimiz Charlie Bolden'ı gurur ve zevkle
takdim etmek istiyorum.
Hepinize çok teşekkürler.
Birçok devasa adım burada atıldı
ama daha da önemlisi, gelecekteki birçok hayalimizin de
burada gerçekleşecek olması.
CHARLIE BOLDEN NASA ASTRONOTU VE ESKİ BAŞKAN
Benim adım Charles Bolden. Charlie diye bilinirim.
Marine Corps'ta aktif olarak 34 yıl görev yaptım,
uzay mekiğinde dört kez uçtum.
Hubble Uzay Teleskobu görevinde pilottum.
Discovery, Hubble'ı serbest bırak.
Obama döneminde de NASA yöneticisiydim.
Tarihte NASA yöneticisi olan tek siyahiyim.
Bugün çok az insan siyahilerin
insanlı uzay uçuşuna katkıları hakkında bir fikre sahip
çünkü bunlar tarih kitaplarında yok.
Afrika'da griot, halkın tarihinden sorumlu
köyün bir efendisidir.
Ve bunları öğretecek bir ebeveyniniz, akıl hocanız
ya da başkası olacak kadar şanslı değilseniz kaçırabilirsiniz.
Eğer gerçekten Amerika'daki siyahilerin
başarılarının bir gözlemcisiyseniz...
...sadece bazı alanlarda aşama kaydettiğimizi görürsünüz.
Ve daha geniş ölçekte
hiç dokunulmamış alanlar var gibidir.
Bu uzay meselesi de tam o kategoride yer alıyor.
Gerçekten ne olup bittiğiyle ilgili sorular alıyorum...
...ve benim bu soruya olan cevabım
"Amerika'nın veya herhangi birinin durumun karmaşıklığını bildiğini sanmıyorum" oldu.
1961'de Kaptan Dwight, Başkan John F. Kennedy'den
kendisine ilk siyahi astronot
olma fırsatını sunan bir mektup aldı.
KANSAS CITY'Lİ İLK ZENCİ ASTRONOT
Tabii o zamanlar siyahi denmiyordu, zenci astronottu.
- Kennedy. - Kennedy.
Tüm bu olay yaşandığında
Kennedy başkan olmak için uğraşıyordu.
Siyahilerin oylarına ihtiyacı olduğunun da farkındaydı.
Sözüm ona bir grup siyahi toplum lideri,
Senatör Kennedy ile bir toplantı ayarlamışlar.
Her birinin, talepleriyle ilgili gündemleri vardı.
Hikâyeye göre,
Roy Wilkins ve A. Philip Randolph gibileri varmış
ve en son Whitney Young çıkmış.
Urban League'e üyeydi
ve demiş ki "Senatör, siyahi çocuklarımızı
mühendislik ve bilim fakültelerine sokamıyoruz.
Ama askeri okullarımız var
ve bu askeri okulları siyahi çocuklarla doldurabiliriz.
Siyahi çocukları ben bulacağım."
Kennedy demiş ki "İlginç."
"Benden ne istiyorsun?"
Whitney'nin cevabı da
"Siyahi bir astronot yap ve onu bana ver" olmuş.
Burada cephaneliğin içinde,
bir zamanlar Massachusetts'in genç senatörü olan
ve şimdi 43 yaşındaki
Amerika Birleşik Devletleri'nin yeni başkanı ve eşi Jacqueline bulunuyor.
Kennedy, başkanlığı kazandı.
Ama siyahi astronot konusu...
EK BASKI: KENNEDY!
...aklındaki son şeydi.
Whitney onu arayıp durmuş.
"Astronotuma ne oldu? Anlaşmamıza ne oldu?"
General LeMay, Genelkurmay Başkanı'ydı.
Başkan onu arayıp sormuş,
"Bana bir siyahi astronot yapman ne kadar sürer?"
Yanıtı da beş yılmış.
Başkan, "Bu yeterince iyi değil.
"Cumaya dek masamda bilgi istiyorum" demiş.
Yani bu durum, o kadar hızlı gelişmiş.
O zamanlar,
dünyada çok fazla siyahi pilot yoktu.
Birçoğu İkinci Dünya Savaşı'ndan kalma Tuskegee'li havacılardı.
O yüzden herkesi eleyebilecek
bir dizi nitelik belirleyebileceklerdi.
Bin beş yüz saat jet deneyiminiz olması gerekiyordu.
Mühendislik veya doğa bilimleri diplomanız olması gerekiyordu.
Son üç verimlilik raporunuz olağanüstü olmalıydı
ve genç olmalıydınız.
Bu, tüm Tuskegee'li havacıları elemişti.
Onların bakış açısından
evrende hiçbir siyahi insanın ulaşamayacağı
kriterler belirlemişlerdi.
O yüzden şuna anlam vermeye çalışıyorlardı:
Kaptan Dwight da kim?
İki yaşımdan beri annem
her gün bizi havaalanına götürürdü.
Bütün bu uçma fikri aklımı başımdan alıyordu
ve üniversiteden sonra doğrudan orduya katılmıştım.
Yirmi yedi yaşındaydım
ve iyi giden bir kariyerim vardı.
O zamanlar üsteki tek siyahi subay bendim
ve beyazların evreninde yaşıyordum.
Ama yaptığım işi severek yapıyordum
ve ırkçılık anlamında beni rahatsız edecek bir şey yoktu.
Astronot olma gibi bir niyetim yoktu.
Bu, yapılacaklar listemde son sıradaydı.
Ama önüme böyle bir mücadele şansı gelince her şey değişti.
Ben de üstlerime sordum.
Birine daha sordum ve bana dedi ki...
"Senin pestilini çıkarırlar Dwight."
Ama sonra annemi aradım
ve bana ırk faktöründen bahsetti.
"Bunu yaparsan siyahileri yüceltirsin."
Ben de Albay McDonald'a gittim.
Albay McDonald da "Başlatma ırkına.
"Sen kendini kurtar" dedi.
Ben de ona çok aptalca bir şey söyledim.
Dedim ki "Bunu yaparsam
"beni Ebony dergisinin kapağına koyarlar."
"Ebony dergisi de ne yahu?" diye cevap verdi.
NASA GLENN ARAŞTIRMA MERKEZİ
UZAY DENEYLERİ LABORATUVARI
GUY BLUFORD NASA ASTRONOTU
İlginç bir şekilde insanlar
ben çocukken astronot olmak ister miyim diye sormuştu.
Flash Gordon.
Yanına kalacağını mı düşündün Ming?
Ben de onlara hayır derdim
çünkü astronotlar bilim kurgu
ve uzaylılarla ilgili şeylerdi.
Benim de o yüzden ciddi bir hevesim yoktu.
Matematik ve bilim, hayatımdaki itici güçtü
ve birçok farklı şeye ilgi duyuyordum.
Ama en çok sevdiğim şey...
Uçaklara çok düşkündüm.
Onlara bir pilotun bakış açısından bakmıyordum.
Nasıl yapıldıklarına bakıyordum.
Güzel bir uçak mı? Hızlı uçar mı?
Yani onlara mühendislik bakış açısından baktım.
İşin ilginci de babam bir mühendisti
ve bunun siyahi bir adam için
tuhaf bir meslek olduğunu fark etmemiştim.
Sıra dışı olduğunu düşünmemiştim.
Sonra ben Penn State'e kabul edildim,
uçak mühendisliği bölümüne.
Kampüse gittim
ve yoklardı, orada değillerdi.
Uçak mühendisliğinde tek siyahi öğrencinin
ben olduğumu fark etmiştim.
Küçüklüğümde annemle babam,
ihtimalden hep bahsederlerdi.
Jim Crow'un Güneyi'nde büyüdüyseniz
ne yapıp ne yapamadığınızı bilirdiniz
ve sistemi zorlamazdınız.
Bir şeyleri yapma hakkınızın olmadığı öğretilirdi.
O çeşmeden su içmeye hakkın yok
çünkü üzerinde "Beyaz" yazıyor. Aklından bile geçirme.
NASA'da da durum aynıydı.
Uzay programını seviyordum, büyülenmiştim...
...ama o işleri yapan kimse bana benzemiyordu.
MERKÜR KONTROL MERKEZİ ANA GİRİŞ
Ed, Amerika'nın sivil uzay programı olan
NASA programı için düşünülüyordu
ve büyüklüğümüzü NASA'dan daha etkili temsil edecek
başka bir organizasyon yok.
Ama Amerika'nın uzaydaki yüzü ve sesinin siyahi bir adam olması
farklı bir şeydi.
Gerçekten farklıydı.
AYA DOĞRU ADIMLAR
Siyahi astronot olayından sadece iki yıl önce
ilk yedi astronot belirlenmişti.
Bu açıklamayı yapmak, enim için bir zevk.
1. GRUP NASA ASTRONOTLARI DUYURUSU 9 NİSAN 1959
Hanımlar beyler, bunlar ulusumuzun Merkür astronotlarıdır.
İlk yedi astronotu
süper kahraman oldukları imasıyla
kahramanlaştırmak için milyonlarca dolar harcadılar.
Tanrı'nın yarattığı bu dünyada
onlarla eşit olmama izin vermelerinin imkânı yoktu.
Çünkü siyahi bir adam onların arasında olacak kadar
vasıflı olursa
ilk yedi astronot artık kahraman olmayacaktı.
Herkesin yapabileceği anlamına gelirdi.
Ed'in işine çok fazla siyaset karışmıştı.
Ve kariyerimde asla bir siyasiyle
ilişiğimin olmaması gerektiğini öğrendim. Asla.
NASA ASTRONOTU VE ESKİ BAŞKAN YARDIMCISI
Yani o siyasi kişi, gücü elinde bulundurduğu sürece
ilerleme kaydedebilirsiniz.
Ama aynı zamanda öyle yapınca çok fazla düşmanınız olurdu
çünkü sizin özel bir grupta olduğunuzu düşünürlerdi.
Diğerleri özel bir grupta olduğunuzu düşünürdü.
Test pilotluğu okulu için Edwards'a geldiğim andan itibaren
başarısızlığa hazırlanmıştım.
EDWARDS HAVA ÜSSÜ KALİFORNİYA
Test pilotu dediğinizde sınırları zorlamak
ve bu gibi şeyleri düşünürsünüz.
Mesela Chuck Yeager, ses duvarını aşmıştı.
HAVACILIK ARAŞTIRMA PİLOT OKULU KOMUTANI
14 Ekim 1947'de Hava Kuvvetleri Pilotu Charles E. Yeager,
dünyanın sesten hızlı ilk uçuşunu gerçekleştirdi.
Ve başardı.
Ses duvarını aşan ilk insan.
Chuck Yeager, test pilotu okulunun başındaydı.
İdollerimden biriydi.
Bu okulda tamamen farklı türde pilotlar yetiştiriyoruz.
Bu insanlar, yeryüzünden uzaya kadar farklı programlarda çalışacaklar.
Ben oraya varmadan tüm eğitmenleri,
tüm öğrencileri çağırıp insanlara demiş ki
"Washington bir zenciyi bize dayatmaya çalışıyor
"ve onun mezun olmasına izin veremeyiz."
Bu konu çok kez inkâr edildi
ama bu hikâye bana o odada bulunan biri tarafından aktarıldı,
o yüzden şüphe duymak için bir nedenim yok.
Diğer öğrencilere benimle konuşmamaları,
içmemeleri, sosyalleşmemeleri söylenmişti.
Bir derin dondurucuya girmek gibiydi.
Ama bu sadece ırkçı olmaktan çok daha karmaşık bir konu.
Başkan, daha en başında siyahi astronot fikrini
ona kabul ettirmeliydi
ama Yeager sinirlenmişti çünkü ona kimse bahsetmemişti.
Havacılık test pilotluğuyla ilişkili herkesi aradılar
ama Yeager'ı aramadılar.
Bunu bana kendisi söyledi
çünkü sürekli beni ofisine çağırıp
bırakmamı istiyordu.
Bir kâğıt parçası çıkarıp
"Burada senden daha vasıflı 150 tane beyaz çocuk var.
"Sen buraya ait değilsin" derdi.
İzolasyon ve alamadığım destek nedeniyle
Yeager'a karşı dik duracak
cesareti kendimde buluyordum.
Sürekli karşı karşıya gelirdik.
Kıçımı yalamasını, cehenneme gitmesini söylerdim.
Ona inanmadığımı, yalancı olduğunu söylerdim.
BİRLEŞİK DEVLETLER HAVA KUVVETLERİ HAVACILIK ARAŞTIRMA PİLOT OKULU
Yeager'la olan herhangi bir konuşmam yüzünden
askeri mahkemede yargılanabilirdim.
Yine de ona karşı çıktım ve asla gözüm korkmadı.
Asla gözüm korkmadı.
Ona "Hiçbir yere gitmiyorum" dedim.
Test pilotluğu okulundan mezun olduktan sonra
Kennedy, ilk zenci astronot olduğumu duyurdu.
İLK ZENCİ ASTRONOT ADAYI
Manşet buydu.
29 YAŞINDA KIDEMLİ PİLOT
HVK PİLOTU, İLK ZENCİ UZAY ADAYI OLARAK SEÇİLDİ
Aniden tüm programım...
ABD HAVA KUVVETLERİ PİLOTU, İLK ZENCİ ASTRONOT OLABİLİR
HAVACILIK OKULUNDA 100'DEN FAZLA ADAY ARASINDAN SEÇİLDİ
...hiç beklemediğim ekstra şeylerle dolmuştu.
Whitney Young, beni kullanabildiği kadar
kullanmaya odaklanmıştı.
Ona göre
bütün bu uzay meselesi, son bariyerdi
ve bunu siyasi olarak kullanarak
her türlü şeyi yapabilirdik.
Perşembeden, pazartesi öğleden sonrasına dek
eğitimden uzak kalırdım...
...ve tüm ülkede zenci astronotluk meselesiyle ilgili
konuşmalar yapardım.
İlişkiler kuruyordum. Haberi yayıyordum.
Edwards'a döndüğümde basın, benimle konuşmak istiyordu.
Başka kimseyle konuşmak istemiyorlardı,
o yüzden diğer öğrencilerden tepki alıyordum.
Onların açısından
"Burada neler oluyor böyle?" diye düşünüyorlardı.
29 yaşındaki zenci, uzaya gitmek için heyecanlı olduğunu söylüyor.
Hava Kuvvetleri'nden Pilot Edward Dwight,
astronot olmak için seçildi ve ırkının seçilen ilk örneği oldu.
İlk duyurulduğumda
herkes benden büyük bir kahraman yaratmaya çalıştı
ve düşünebildikleri tek şey
ayda ilk insan olma ihtimalimdi.
Ama test pilotu olma ya da astronot olma
konsepti hakkında hiçbir şey bilmiyorlardı.
Kefeni yırtmak ve bunun gibi şeyler bu insanların aklına gelmiyordu.
Ben sadece bir vücuttum.
Bu iş için seçildiğimde
aslında boşanmıştım.
"Eşin nerede? Git onu bul" dediler.
O yüzden oyunu oynamam gerekti.
Eşimi ve çocuklarımı getirmem gerekti.
Bütün her şeye çeki düzen vermem gerekiyordu.
Tüm bunlar Beyaz Saray, Pentagon tarafından organize edildi
ve hepsi hayal ürünüydü. Yalandı.
Ed Dwight, propaganda amacıyla kullanılıyordu
çünkü insan hakları ve herkes için eşitlik konusunda
ciddi olduklarını göstermek istiyorlardı.
Sanırım bunun ülkedeki tüm zenciler için
bir ilerleme göstergesi olduğunu söyleyebiliriz.
Doğru pazarlama önemli.
NASA bu konuda çok hassas
ve bunu kendinizi mahvetmeden başarmalısınız.
Benim işim gidip bu insanları uzay yolculuğu hakkında eğitmekti.
Bütün bu meselede benim görevim bu olacaktı
ama NAACP ve tüm siyahi organizasyonlar beni yeterince agresif olmadığım için
yaylım ateşine tuttu.
Ben uzay hakkında konuşma yaparken
"Senin derdin ne adamım? Mücadele hakkında konuşmalısın.
"Uzay meseleleri, uzay kimin umurunda?" dediler.
"Kim bunları dinlemek istiyor?
"Bize ne kadar kötü davrandıklarından bahsetmelisin adamım."
Bunu yapsaydım sınır dışı edilirdim,
hem de derhâl.
Başka birinin benim için yarattığı yerleşik bir kitleye sahip
özel bir insandım.
Bir sürü derginin kapaklarına çıkıyordum,
bu yüzden gerçekten bu adamlardan daha iyi olduğumu hissettim.
Yani günde 1500 hayran mektubu alıyordum
ve bana dünyadaki en inanılmaz insan olduğum söyleniyordu
ve uzaya çıkmayı hayal etmek için bile
dünyadaki en cesur insan olmalıymışım.
Tüm bunları duydukça inanmaya başlıyorsunuz.
KANSAS'LI UZAYDAKİ İLK ZENCİ OLABİLİR
Pekâlâ, sanırım hepiniz niye geldiğinizi biliyorsunuz.
3. NASA ASTRONOTLARI GRUP DUYURUSU 18 EKİM 1963
Duyuru yapıldığında
ülkenin dört bir yanından herkes kameralarıyla oradaydı.
İnsandan çok kamera vardı.
Anlatabiliyor muyum?
Whitney ve Kennedy'nin yaptığı onca şeyden sonra
o listede yer alacağımı biliyordum.
Sizlere yaklaşık dört aydır seçme sürecinde olduğumuz
14 kişilik yeni astronot grubumuzu
takdim etmek istiyorum.
Son 30'da değerlendirmek üzere
getirdiğiniz isimlerde zenci bir çocuk var mıydı?
Hayır, yoktu.
Tamam, sanırım bu kadar Paul.
Listeyi bitirdi
ve bir an
kendi kendime "Sanırım olmadı" dedim.
Program için seçilenlere bakınca
o zaman entegrasyon için
hiçbir çaba harcanmadığı çok açıktı.
Duyurudan hemen sonra
ailemi arıyordum, insanlar beni arıyordu.
"Endişelenme, sen hâlâ iyisin" diyorlardı.
Bu beni cesaretlendirmişti
çünkü bu işin peşini bırakmayacaklarından emindim.
Yaklaşık bir ay sonra Seattle, Washington'daydık,
tam görev simülatörü dedikleri şeyi yapıyorduk.
Ve aniden biri çıkıp
"Başkanı öldürmüşler" dedi.
Her şey birdenbire durdu
ve "Dostum, bu hiç komik değil" dedim.
O da "Hayır, gerçek. Başkan öldü" dedi.
CBS News, haber bülteni.
Dallas, Teksas'tan bildiriyorum.
22 KASIM 1963
Henüz ulaşan resmi bilgiye göre, Başkan Kennedy, Merkezî Zaman Dilimi
saat 13'te ve Doğu Zaman Dilimi ile
saat 14'te hayatını kaybetti.
Yaklaşık 38 dakika önce.
Başkanın öldürüldüğünü öğrendiğimde hepimizi Edwards'a geri yolladılar
ve kimse kimseye tek bir kelime etmiyordu
çünkü herkes kimin ne düşündüğünü biliyordu.
"Dwight'a ne olacak?"
Birkaç yıl içinde
Ed Dwight'ın sahip olduğu tüm o destek sistemi...
...yok oldu.
Neden astronot değilsiniz?
Artık tam anlamıyla astronot programından çıkarıldınız mı?
On beş sayfalık bir rapor yazdınız mı?
Başkan Kennedy öldürülünce
Ed Dwight'ın astronot programına girmesine
karşı olan herkes "Buraya kadar.
"İptal edin. Durdurun" dedi.
Başınıza gelenlerin bu ülkedeki
insan hakları hususunda bir gerileme olduğunu düşünüyor musunuz?
Bu konuda yorum yapmak istemiyorum.
Benim umudum bir şekilde uzaya gitmekti.
ZENCİ ASTRONOT UZAY PLANLARINDAN ÇIKARILDI
Ama bunun olmasına izin vermeyeceklerdi.
DERGİYE GÖRE TEK ZENCİ ASTRONOT UZAKLAŞTIRILMIŞ
Öncelikle yeterince uzun olmadığımı söylediler.
Katolik'mişim. Yeterince siyah değilmişim.
Zenci ırkının modeli değildim.
Çok kullanılmış hissettim...
...ve istifa etme kararı aldım.
Her şey eşit olsaydı aya giderdim.
Yeteneğim vardı ama bana o fırsat verilmemişti.
Bir ya da iki milisaniye
bunları düşünüp sonra da çöpe atıyorsunuz.
Ed Dwight'ı düşününce...
...bazen diyorum ki
olaylar daha farklı ilerleseydi
ve gerçekten uzaya gitseydi.
Bunun nasıl bir fark yaratacağını bir düşünelim.
BERNARD HARRIS NASA ASTRONOTU
Siyahi toplumda o dönem,
- zor bir dönemdi. - Amerika'da
siyahi insanlar 400 yıldan uzun bir süredir varlar.
Bu toprakların edindiği kazanımlara çok büyük katkılarımız oldu.
Ve yaşanan yıkımlarda orantısız bir şekilde acı çektik.
MALCOLM X ÖLDÜRÜLDÜ
KRAL SUİKASTE UĞRADI; ŞİDDET PATLAK VERDİ
IRKSAL ÇEKİŞME, SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI UZATILDI
Uzay, insan olarak
hepimizin içindeki umudu fark etmemizi sağlar
ve o dönemde uzayda siyahi birini görmek...
...her şeyi değiştirirdi.
APOLLO 11'İN FIRLATILIŞI
Her şey yolunda giderse kalkıştan 112 saat 50 dakika sonra
Neil Armstrong, Ay'ın yüzeyine ayak basacak.
Bu bizlere, tarihteki en zengin ülkenin aklını verince
neleri başarabileceğini gösteriyor.
Acemi deniz kuvvetleri pilotuydum.
Hatta Meridian, Mississippi'deydim.
Karım ve ben New Orleans'taki gürültülü bir hafta sonundan aceleyle dönmüş,
Meridian Deniz Hava Üssü'ndeki bekâr subayların kamarasında
siyah beyaz televizyon karşısında oturmuştuk.
Sırf insanoğlunun Ay'a inişini görebilmek için.
O ana kadar NASA başkanının fırlatmayı durdurması için
protesto yapılıyordu.
KENNEDY UZAY MERKEZİ, FLORIDA 15 TEMMUZ 1969
Zorba beyazların
Bizi çiğnemesinden bıktık
Ah, Tanrım
Eskiden köleydim
Sayın basın mensupları...
...insanoğlunun en asil girişimlerinden birinin arifesinde
ulusumuzun uzaydaki bilimsel başarıları...
RAHİP RALPH ABERNATHY GÜNEY HRİSTİYAN LİDERLİĞİ KONFERANSI
...ve uzaya yolculuk edecek
üç adamın kahramanlığı
beni oldukça derinden etkiliyor.
Cape Kennedy'ye sadece bu tarihi fırlatmanın
heyecanını yaşamak için gelmedim.
Ben buraya sembolik olarak...
AMERİKA, AKLIN YÖRÜNGEDE İNSANLIĞA GERİ DÖN
...Amerika'nın teknolojik başarıları
ve sosyal adaletsizlik arasındaki
trajik ve bahanesi olmayan uçurumu göstermeye geldim.
YARDIM EDİN AÇLIKTAN ÖLÜYORUZ
NASA'dan uzay programı için verilen paranın
en azından bir kısmının
yoksul halk ve sosyal ihtiyaçlar için harcanmasını istediler.
Hanımlar beyler...
THOMAS PAINE NASA BAŞKANI
...hem davetiniz hem de burada olmak istediğim için buradayım.
Yarın sabah o butona basmayıp
sizin konusu olduğunuz sorunları çözebilsek
inanın biz o butona basmazdık.
Ben karşı bir talepte bulunacağım ve o da bu akşam
dua için toplandığınızda astronotlarımızın
güvenliği için dua etmenizdir.
Bunun uzay programında
bizim için anlamı çok büyük olacaktır.
NASA başkanı onlara,
ileride başarmak istedikleri şeyde bunun
faydası olacağını söyledi.
Argümanı buydu.
İnanmadılar ama yine de
fırlatmayı yaptılar ve gerisi herkesin malumu.
Beş, dört, üç,
iki, bir, sıfır.
Tüm motorlar çalışıyor.
Yarın aya giden bu cesur,
gözü pek kahramanların
duacısıyız.
Dünyada geride bıraktıkları
erkek ve kız kardeşlerinin acılarını unutmasınlar.
Yarın bizi düşünüp bize dua etsinler,
tıpkı bizim de onlar için dua ettiğimiz gibi.
Bir insan için küçük...
...insanlık için büyük bir adım.
Siyahi bir çocuğun,
siyahi halktan hiçbirinin
uzay programında yer aldığını görmemesi
beni kışkırttı.
Dedim ki "Bizi orada istemiyor olabilirler.
"Bana benzeyen birini göremeyebilirim
"ama biz onları haksız çıkaracağız...
"...ve böyle düşünen tek ben değilim."
İlerlemeyi tavizlerle bir tutma eğilimindeyiz.
H. RAP BROWN İNSAN HAKLARI AKTİVİSTİ
Artık bu hatayı yapamayız.
Bize o zenci astronotu verdiklerinde
ilerleme kaydettiğimizi söylediniz
ama ben onu uzayda kaybedeceklerini söyledim.
O kadar ilerleyemedi.
Siyahi güç, siyahi gurur demektir.
Sahip olduğunuzdan fazlasını istemiyoruz
ama daha azını da kabul etmeyeceğiz.
Siyahi güç budur.
SİYAHİ GÜCÜ - İŞTE BU!
İnsan hakları hareketinin ilk günlerinden sonra
Stokely Carmichael ve Black Panthers gibi organizasyonlar
siyahi toplumda gurur bilinci oluşturmada
üstün beceriye sahiplerdi.
Artık kimsenin bize ayağa kalkmamızı söylemesine ihtiyacımız yok.
Ayağa kalkmakla kalmayacağız,
bu neslimizin yaptığı hataları da düzelteceğiz.
STOKELY CARMICHAEL İNSAN HAKLARI AKTİVİSTİ
Bir de gelecekte gözleri olan
insanlar vardı.
Fakir ve çok utangaç bir çocuk olarak büyüyen...
OCTAVIA BUTLER BİLİM KURGU YAZARI
...yazar Octavia Butler,
bilim kurgunun sınırsız dünyasında kendine sığınacak bir liman buldu.
Kendi dünyalarınızı yaratmalısınız. Kendinizi içine dâhil etmelisiniz.
Daha büyük bir topluma dâhil olsanız da olmasanız da
kendinizi dâhil etmelisiniz.
Çocukken uzay, siyahi diaspora için bir gerçek değildi...
LELAND MELVIN NASA ASTRONOTU
...ama Afrofütürizm, siyahi insanlara kendimizi
uzayda görme şansını veren kültürel bir estetikti.
Kimse uzayda siyahi görmedi.
Bu kimsenin aklından geçen bir konsept bile değildi.
GEORGE CLINTON MÜZİSYEN, PARLIAMENT FUNKADELIC
Özellikle uzay gemisinde Cadillac gibi otururken...
Yani Afrofütürizm, karışımda bizim de çeşnimiz olan
bir gelecek vizyonu sağlıyor.
Ben Sun-Ra, uzay konseyinin galaksiler arası
bölgelerinin elçisiyim.
Gerçek olduğunu nasıl bileceğiz?
Sokakta uzaya gitmekle ilgili konuşan
birini görsem koşarak kaçardım.
- Gerçek olduğumu nasıl mı bileceksin? - Evet.
Gerçek değilim. Tıpkı sizin gibiyim.
Siz bu toplumda yoksunuz.
Olsaydınız
halkınız eşit haklar peşinde olmazdı.
Yani ikimiz de birer efsaneden ibaretiz.
Çünkü siyahi insanlar bu. Birer efsane.
Sık sık Ay'a gidiyorlar.
Hiçbirinizin davet edilmediğini gördüm.
Nasıl var olacağınızı düşünüyorsunuz?
2000 yılına bir şey kalmadı.
Neil Armstrong aya ayak bastığında
tez canlı Amerikan ruhu, "Sırada ne var?" diye sormaya başladı.
Bu sabah cevabını almaya başlıyoruz.
Bu Orbiter 101, Palmdale, California'da
hangardan çıkıyor.
Birçok insan, uzay mekiğinin teknolojik mucizesinden bahsediyor.
Yörüngeye 29.500 kg
yük taşıma kapasitesine sahip bir taşıma sistemi.
Dedim ki "Doğru...
UZAY MEKİĞİ YENİ BİR ÇAĞ
"...ama bu insanlığa sağladığı en büyük fayda değil."
737 uçağı boyutlarında büyük bir taşıttı
ve yedi kişilik mürettebat taşıyordu.
Ama yalnızca iki pilota ihtiyacı vardı.
Yani bilim insanları, mühendisler,
mürettebatta yer alabilirken
öndeki iki pilot taşıtı uçurmakla ilgileniyordu.
Aniden klasik NASA astronotuna benzemeyen insanları
işe alabilmeye başlamıştık.
Yani bu durum, uzay programının yapısında bir devrim yarattı.
Yaklaşık altı yıldır NASA'da test pilotuydum
ama her gün gelip aynı şeyi yapıyordum.
Rutine bağlamıştım.
Sonra öyle bir şeye şahit oldum ki bu...
...beni hâlâ şaşkına çeviriyor.
Merhaba, ben Nichelle Nichols.
Fakat kendimi hâlâ biraz Yıldız Gemisi Atılgan'daki
Teğmen Uhura gibi hissediyorum.
Hepimizin tanıdığı
genç bir hanımefendi vardı ve adı da Teğmen Uhura'ydı.
Frekans açık Bay Spock.
Cevap ver Yıldızüssü. Cevap ver Kaptan Kirk.
Nichelle Nichols, Uzay Yolu'nda oynuyordu.
UZAY YOLU
Uzay Yolu, hepimizin var olduğu
bir gelecek hayal ediyordu.
Bu yüzden, özellikle siyahilerin bu imkanlar hakkında
bir farkındalığa sahip olması gerektiği fikriyle
NASA'yla bir hayli içli dışlı oldum.
Astronotlar hâlâ tamamıyla beyazlardan oluşuyordu.
İnsanlar kısmen...
Yani azınlıklarda ve kadın topluluğunda
NASA'nın güvenilirliği sıfıra yakındı.
"Kendimi burada hayal edemiyorum" demişti.
O yüzden bir kampanya başlattı ve tüm ülkeyi gezdi.
Aniden hayalden gerçeğe giden
bir bağlantı oluşmuştu.
Ben de onun sözcüsü olmuştum.
Onu televizyonda gördüm.
Ben insanoğlunun tüm ailesi adına konuşuyorum,
azınlıklar ve kadınlar dâhil.
Benimle konuştuğunu biliyordum.
Diğerleri onlarla konuştuğunu iddia ediyor.
Hayır, benimle konuşuyordu.
Yeterli niteliğe sahipseniz ve astronot olmak istiyorsanız
tam zamanı.
Bu NASA sizin.
Şu anda dünya üzerinde yaşam kalitesini
iyileştirmek için bir misyonda olan uzay ajansı.
En son NASA astronot seçimi 1969'da yapılmıştı.
Yani bir süredir yapılmıyordu.
Bir program durdurulup yenisi başlıyordu.
Kamera hızı.
Fred Gregory, sahne 28.
Guion Bluford, sahne 26.
Ron McNair, sahne 27. Çekim bir.
Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi bugün,
1980'lerde uzay mekiğini yörüngeye taşıyıp geri getirecek
otuz beş insanı seçti.
Aralarında üç siyahi, bir doğulu
ve altı kadın yer alıyor.
Guy Bluford'u takdim etmekten keyif duyuyorum.
Başvurduğumda
başaracağımdan emin değildim.
35 YENİ İNSAN
Gazetede,
astronot programı için seçilmiş insanlar vardı
ve hepsi çivi gibi sağlam insanlardı.
Houston'a gittim ve rakiplerimi gördüm.
Bir nevi "Benden daha iyi olan
"bu insanları görmek istiyorum" dedim.
Karşınızda Amerika Birleşik Devletleri Hava Kuvvetleri’nden
Binbaşı Frederick Gregory.
O dönemde hayattaki hedeflerim pilot olmak
veya doktor olmak gibi belirli bir şey değildi.
Eğlenmek ve katkıda bulunmak istiyordum.
Washington DC'deki entegre okullardaki ilk siyahilerden biri
ve Akademi'deki sınıfımdaki tek siyahi kişiydim.
Yani beni durduracak bir engel varsa çok büyük olmalıydı.
Görev uzmanı olarak seçilen Ronald McNair.
Bir bilim insanı olarak
bilinmeyenin olabildiğince uzağını ve derinini keşfetmeyi
insan doğasının bir parçası olarak görüyorum.
Astronot olmayı uzun bir süredir istiyorum...
RON MCNAIR NASA ASTRONOTU
...ama görev uzmanı pozisyonu açılana dek
bunu mümkün görmüyordum.
O dönemde önümde hiçbir engel kalmamıştı.
Sadece peşine düşmeliydim.
Bu seçimden ne kadar memnun olduğumuzu söylesek az kalır.
Bu grup, şüpheye mahal bırakmayacak şekilde
şimdiye kadarki en iyi astronotlar.
Otuz beş yeni astronot.
ED DWIGHT'IN STÜDYOSU DENVER, COLORADO
Ordudan ayrıldıktan sonra
çok sessizdim ve hiç konuşmuyordum.
Uyuşmuştum.
Bu benim için ilginç bir dönemdi...
...çünkü Hava Kuvvetleri'nde 13 yıldan sonra
ne yapmak istediğimi bilmiyordum.
Ama minik bir çocukken bile sanatla ilgili bir geçmişim vardı.
O yüzden yaratıcı bir şeyler yapmak istedim.
O zamanlar bir inşaat şirketim vardı.
Ben de şantiyelerimden tüm hurdaları toplamaya başladım.
Sonra bir baktım ki
evi heykellerimle süslemişim.
GEORGE BROWN COLORADO VALİ YARDIMCISI
Vali Yardımcısı George Brown, küçük sanat eserlerimden birini aldı.
Colorado eyaletindeki seçilen ilk siyahi vali yardımcımızdı.
"Sanatını takip ediyorum" dedi.
Ve eyalet binasını süslemek için benim bir heykelimi istediler.
DÜNYA DIŞINDAN YARATICILIK DÜNYASINA
Bu, başlayacağımı düşünmediğim...
SİYAHİ ASTRONOT ADAYI HEYKELCİLİKTE YENİ UFUKLARI KEŞFEDİYOR
...bir kariyerin başlangıcı oldu, açık konuşmak gerekirse.
Onun heykelini tamamladıktan sonra
Colorado eyaleti için büyük bir proje ile beni ödüllendirdi.
Batıya siyahilerin göçü ile ilgili bir seri.
Ona "Ne yapmışlar?" diye sordum.
Biraz sinirlendi. "Neden bahsediyorsun?
"Harriet Tubman'ı hiç duymadın mı?"
Kırk iki yaşındaydım,
Harriet Tubman'ı hiç duymamıştım.
Küçükken esasında beyazların eğitimini almıştım
ve bugün deneyimlediğimiz gerçekliğin
tamamının bana hayatımın her gününde beyazlar tarafından anlatıldığının
farkında değildim.
George'un ne anlattığını
siyahi tarihini okuyana dek anlamamıştım,
varlığından haberim yoktu.
KÖLELİKTEN İLERİYE - BİR OTOBİYOGRAFİ YAZAR BOOKER T. WASHINGTON
Bu tabii ki kendi gündemimi değiştirdi...
...ve çok öfkelendim.
Başta siyahi tarihini hiç düşünmemiştim
ama bu durum devam ettikçe hikâye anlatma fikrinin
gücünü anlamaya başladım
ve motivasyonum tamamen
insanları eğitmek oldu.
SİYAHİ ASTRONOT HEYKELCİLİKLE "GEREKLİ ÖZELLİKLERİ" BULDU
Zaman artık o kadar değişti ki eskiden yasak olduğunu
söyleyebileceğiniz alanlara siyahiler girebiliyor.
Bazı gençler, özellikle bizim gençlerimiz
böyle hedefleri ulaşılamaz, elde edilemez görüyorlardı.
ÇOCUKLAR UZAY MEKİĞİ İÇİN HEYECANLI
Şu zamanda sizce üç yeterli bir sayı mı?
Ben üçün yeterli olduğunu düşünmüyorum tabii ki.
Olabildiğince insan girebilmeli ama üç bir başlangıç.
Hadi yapalım şu işi.
Guy, Ron ve Fred. Benzerlikleri neler?
Üçü de siyahi.
Üçü de erkek.
Hepsi bu kadar.
Fred, helikopter topluluğundan geldi ve Langley'de test pilotu olarak
hizmet ederken savaş uçaklarına kadar yükseldi.
Yani Fred klasik bir NASA astronotu.
Guy, tipik bir savaş pilotu değil.
Bilirsiniz, kendini beğenmiş,
burnu havada savaş pilotlarına alışığız.
Guy öyle değil.
Guy her şeyden önce bir mühendis. Bunu kendisi söyler.
O yüzden görev uzmanı olarak seçildi,
pilot olarak değil.
Ron da lazer fiziğinde doktorası olan parlak bir mühendis.
Tam bir hezârfen.
MIT'ye gitmiş olmasına hep hayranlık duymuşumdur.
MIT'de ben mahvolurdum.
Karatede beşinci derece siyah kuşak,
çok başarılı bir saksafoncu olabilirdi.
Ron buydu.
Yetmiş sekizde geldiğimizde üç kişi olduğumuz için
çok minnettardım
ama Fred, Ron ve ben
hepimiz birimizin ilk siyahi astronot olacağını biliyorduk.
Otuz beş aday, iki yıl üniseks, beyaz ve siyahilerin bulunduğu
eğitime 1 Temmuz'da Jonhnson Uzay Merkezi'nde başladı.
Başarılı olanlar astronot olacaklar ve 1980'lerde uzay mekiğini uçuracak
yedi kişilik mürettebat olarak
ileri derslere hazır olacaklar.
On beş pilot ve 20 görev uzmanı vardı,
hepsi parlak bilim insanları ve mühendislerdi
ve hepimiz bu şekilde başladık.
Mekiğin nasıl uçtuğuyla ilgili brifingler verildi.
Bunlar sınıf dersleriydi.
Ben de uzayda uçacak ilk kişinin Fred olacağını düşünmüştüm
çünkü bir test pilotuydu.
Test pilotları kraldı
ve görev uzmanları da bu aracın arkasında giden
daha düşük rütbeli insanlardı.
İnsanlar tabii ki
"İlk siyahi astronot olmak için yarışıyor muydunuz?" diyordu.
Yarıştığımı hatırlamıyorum
ama bir rekabetin olduğunu bana söylemişlerdi.
Herkes canla başla şundan veya bundan önce
nasıl uçabileceğini çözmeye çalışıyordu.
Bir nevi "Senden önce uçarsam senden daha iyiyim" gibi bir durum vardı.
Oyunun nasıl oynandığını bilen insanlarla birlikteydiniz.
Her bir astronot karar verenin kim olduğunu biliyordu.
O yüzden herkes George Abbey adındaki adamın kıçını yalarken...
GEORGE ABBEY UÇUŞ OPERASYONLARI DİREKTÖRÜ
...ben tam tersini yapıyordum.
Adamdan kaçıyordum.
Beni ne kadar az tanırsa daha iyidir diye düşündüm.
Gerçekten ilk siyahi astronot olmak istemiyordum.
Ayrıca bir de...
Bluford'ların hepsi içlerine kapanıktır.
Ben...
...partici değildim.
Sahip olduğum birkaç arkadaşa çok değer verirdim.
Asla bir derneğe katılmadım. Dernekçi bir insan değilim.
Fark ettim ki tantanaya gelemiyormuşum.
Spor salonuna haftada beş, altı gün giderdim.
Guy hep oradaydı.
Koşucuydu. Ben koşucu değilim.
O yüzden daha ziyade el sallayıp selamlaşırdık.
İşimi, evime götürmezdim.
Hayır. İşi, işte bırakırdım.
Sekizinci ve dokuzuncu sınıfa giden iki çocuğum vardı.
Benim zamanıma ihtiyaçları vardı.
Sıradan bir adam olmak benim için kolaydı.
Bazen düşündüğümden daha iyi olduğumun bana hatırlatılmasına ihtiyacım var.
STS-8'in uçuşuna sadece 18 saat kaldı.
Challenger, o vakitte uzaya fırlatılacak.
Resmî fırlatma zamanı, yarın saat 02.15 olarak belirlendi.
Bu, mekik için ilk gece fırlatılışı
ve bu görevdeki tek ilk de bu değil.
Albay Guy Bluford, mekik fırlatılınca tarih yazacak.
Uzayda uçan ilk siyahi Amerikalı olacak.
Eğitimim boyunca dostlarım ve düşmanlarım bana...
..."20 yıl erken gelmişsin dostum" diyorlardı.
Bu, Amerikan halkı tarafından çözülmesi gereken bir şey.
STS-8'İN FIRLATILMASI 30 AĞUSTOS 1983
Gerçekten de programa dâhil olduktan 20 yıl sonra
Guy Bluford uzaya çıktı.
Yirmi yıl.
Seçildiğimde şaşırmıştım...
...ama ilk siyahi astronotun kim olacağı
Ron McNair ve benim aramda yakın bir seçimdi.
Ama sonunda belirleyici şey, benim bir pilot olmam oldu.
Ron McNair pilot değildi.
Fırlatmaya son 11, on, dokuz, sekiz, yedi...
Geri sayım ilerledikçe
mekiğin üç ana motoru ateşlendi
ve aklımdan geçen şey
"Vay be, bu şey hareket ediyor" oldu.
Mekik, kuleyi aştı.
Toplumumuzun değişmesi çok uzun bir zaman alıyor.
Aşılması gereken bir uyuşukluk var
ama zamanla üstesinden geliyoruz.
Mekiğin roketten ayrılması için beklemedeyiz.
Challenger, Houston, TDRS'de seninle.
Houston, Challenger seni net duyuyor. Orada durum nasıl CDR?
Anlaşıldı. Biz de net duyuyoruz.
İnsanlar bana şunu soruyor...
...manevi bir canlanma yaşadım mı?
Doğa ile bir oldum mu?
Bu tip şeyler sordular ve "Hayır" dedim, "hayır."
STS-8'de en büyük derdim elimden gelenin en iyisini yapmaktı.
Sorunsuz bir hızlanma olduğu görülebiliyor.
Dakikada 40 devire kadar ulaştı
ve 40 devirde stabil kaldı.
Tarihi açıdan ilişkilendirilen tantana pek umurumda değildi.
Onunla inince ilgilenirim diye düşünüyordum.
Ama indiğimde insanların "Bluford iyi iş çıkardı
"biz artık endişe duymadan Afrikalı Amerikalıları uçurabiliriz"
diyecekleri kadar
iyi bir iş çıkardığımdan emin olmak istiyordum.
Challenger, Houston seni dinliyor.
Başkan hatta.
RONALD REAGAN'IN SESİ
Beyler, tebrikler.
Siz daha nicelerinin önünü açıyorsunuz
ve topraklarımızda
kardeşlik döneminde olduğumuzu açıkça gösteriyorsunuz.
Başka bir başarılı görevi daha ve İşçi Bayramı'nda California'ya
sağ salim inişinizi sabırsızlıkla bekliyoruz.
Bu soru Guy için.
Rolünüzden biraz bahseder misiniz?
Ayrıca görevde aldığınız rol...
UÇUŞ SONRASI BASIN TOPLANTISI 13 EYLÜL 1983
...diğer azınlıkların önünü açıyor mu?
İkinci sorunun cevabı bence evet.
Yarbay Guion S. Bluford.
Tarihi açıdan...
PHILADELPHIA'LI TARİH YAZDI
...arkamdakiler için kapıyı açıyormuşum gibi hissediyorum...
BLUFORD: MEKİK UÇUŞU HAYALLER İÇİN BİR UMUT
...ve bu anormalden ziyade daha sıradan...
İSTEKSİZ BİR YEREL KAHRAMANI ONURLANDIRMAK
...bir işleyiş olacaktır.
2.000 KİŞİLİK KARŞILAMA ALAYI UZAYDAKİ İLK SİYAHİYİ ONURLANDIRIYOR
İlk Afrikalı Amerikalı olmanın
önemini anlamam biraz zaman aldı.
Sonra Ed Dwight'ı öğrendim.
Siyahi bir Amerikalının uzun bir zaman önce
uzaya çıkmış olabileceği şu zamanda ilginç bir gerçek.
Guy Bluford hakkındaki hisleriniz nelerdir?
İnanılmaz.
Evet, çok olağanüstü bir iş çıkardı ve tebrik edilmesi gerekiyor.
Bunu yaptığınız için insanlar size hayranlık duyuyor,
her ne kadar bunu hak edip etmediğinizi sorgulamış olsanız da.
Başardım çünkü Ed Dwight gerekeni yapmıştı
ve bu benim için çok önemliydi.
HALK BLUFORD'UN BAŞARISINDAN İLHAM ALIYOR
BLUFORD UÇUŞ HAYALİNİN GERÇEKLEŞTİĞİNİ SÖYLÜYOR
Guy Bluford gibi modern zamanın kahramanları
ortaya çıkıp sistemimize yeni bir inanç, gelecek için yeni bir umut veriyor.
Ron ve Guy ile astronot programına girdiğimde...
...bir meşale bulduğumuzu ve o meşaleyi yaktığımızı düşündüm.
Ama Ed Dwight'tan sonra
başka siyahi astronotlar da varmış
ve tarihin bu kısmı, hiçbir zaman kayıt altına alınmamış.
Bu çok gizli.
PROGRAM PLANI
Bob Lawrence adındaki bir adamı o zaman öğrendim.
Binbaşı Lawrence, ırklar arası ilişkilerde bunun
ileriye doğru çok büyük bir adım olduğunu düşünüyor musunuz?
ROBERT LAWRENCE ABD HAVA KUVVETLERİ ASTRONOTU
İleriye doğru çok büyük bir adım olduğunu düşünmüyorum.
Bence bu, insan haklarındaki ilerlemeyle ilgili olarak
bu ülkede dört gözle beklediğimiz şeylerden
sadece bir tanesi.
ZENCİ ASTRONOT HAVA KUVVETLERİ TARAFINDAN BELİRLENDİ
DÖRTLÜNÜN İÇİNDE ZENCİ ASTRONOT
Bob Lawrence ile Ed Dwight'ı karşılaştırırsak
Bob Lawrence gizli bir programdaydı ve Ed Dwight'a
karşı koyan insanlar için bunda bir sorun yoktu.
Gizli bir programda hiç görülmeyecek biriyle
başa çıkabilirlerdi.
ÖZEL ÇOK GİZLİ
İNSANLI YÖRÜNGE LABORATUVARI
İYL, çok gizli bir Savunma Bakanlığı programıydı.
UZAY KEŞFİ
Programda yer alan herkes kariyerlerinde çok başarılıydı.
O yüzden Bob Lawrence'ın ilk siyahi astronot olması bekleniyordu.
Jet eğitimi için Hava Kuvvetleri F104'ü kullanıyordu
ve o gün
Bob Lawrence aslında başka bir pilotu eğitiyordu.
İnişte öğrenci uçuyordu
uçağın burnunu biraz geç kaldırmış
ve Bob Lawrence kendini fırlatması için çağrıda bulunabilmiş.
Öğrenci uçaktan kurtulmuş
ama Bob Lawrence başaramamış.
Bob öldükten sonra öfkeli bir vatandaştan mektup aldım.
BARBARA LAWRENCE ROBERT LAWRENCE'IN EŞİ
Ayda artık bir zenci olamayacağı için
öldüğünde sevinmişler.
Taziye kartpostallarının yanında
arada sırada bir zarfı açtığınızda
bir mektup veya not olurdu
ve bu olay yaşandığı için ne kadar
sevindiklerinden bahsederlerdi.
Sadece beş ya da altı aydır programdaydı,
çok yazık. Gerçekten çok yazık.
İnanılmaz. Gerçekten inanılmaz.
Sonra öğrendim ki Sovyetler Birliği'nin de siyahi bir astronotu varmış.
STAR CITY, MOSKOVA 1978
Küba, uzaya gitme şansına sahip olan
dokuzuncu ülkeydi.
Ben de
doksan yedinci kozmonot oldum.
ARNALDO TAMAYO MÉNDEZ KÜBALI KOZMONOT
Guy, Fred ve Ron'un yanı sıra
Ruslarla birlikte uçtuğunda uçan ilk siyahi insan olan
bir Kübalı vardı.
Ve sivil uzay ve uzay keşfi söz konusu olduğunda
Sovyetler Birliği bizim düşmanımızdı
ama Sovyetler, Amerika Birleşik Devletleri'nde...
ZENCİ, HER ŞEYİN VAR? BAŞKA NE İSTİYORSUN?
...yaşadığımız ırksal uyumsuzluğun oldukça farkındalardı.
Böylece, her inançtan, renkten, mezhepten insanın
uzaya gitme fırsatına izin verdiklerini göstermek için
bir program oluşturuldu.
Bu çok önemliydi, tek seferde bir kişi olsa bile.
Tamayo, Ed Dwight'ın Sovyet versiyonuydu.
İkisi de propaganda amacıyla seçilmişlerdi
ama tarihi Sovyetler yazmıştı, Birleşik Devletler değil.
18 EYLÜL 1980
Uluslararası arenada Sovyetler Birliği ile yarışıyorduk.
Orası güçlü olduğunu göstermek istediğin bir alan.
O yüzden başarısının önemini hiçbir zaman tanımadık.
Amerika Birleşik Devletleri'nde
Küba'nın başarısıyla ilgili her şeyi
engellediler.
Tamayo hakkında hiçbir şey bilmiyordum.
Hiçbir fikrim yoktu.
Arnaldo kim bilmiyordum.
Küba'nın nerede olduğunu biliyorum, Florida'nın 145 kilometre güneyinde.
Küba hakkında bildiklerim bu kadar.
Basından kimse sonuçları televizyonda yayınlamadı.
Küba masalı diyorlar.
Geriye dönüp bakınca görüyorsunuz ki
tarihimizin birçok kısmı hiç öğrenilmemiş.
Ben burada her şeyi başlatan kişi olduğumu sanıyordum
çünkü hakkında hiç okumamıştım, hiçbir şey duymamıştım.
Sonra fark ettim ki sadece sıradakilerden biriymişim.
Ünlü olunca, tabiri caizse,
her şeyi bırakabilirdim. Hayır.
Benim işim engelleri ortadan kaldırmaktı...
...ama başka siyahi astronotlar da uçmadıkça
başarımın pek bir anlamı olmazdı.
Ron'un, Fred'in, Charlie'nin de uçmalarını sağlama
sorumluluğunun bende olduğunu düşünüyordum.
Şöhretli de biriyim, "Hey, uçmanı sağlamak istiyorum."
O noktada devam eden çok fazla görev vardı,
o yüzden başımızı kaşıyacak vaktimiz yoktu.
Ron, ilk uçuşu için hazırlanırken
eğitiminin çoğu Florida'daki Kennedy Uzay Ajansı'nda yapıldı
ve oraya gitmesi gerekiyordu.
İkimizin de Güney Carolina'da büyüdüğünü öğrendim
ve Ron'un şoförü olmak için gönüllü oldum.
İlk görevimi aldığımda işim pilotluktu.
Görev ise bir laboratuvar göreviydi.
Bu heyecan vericiydi çünkü buldukları şeylerin
kitaplarda, derslerde yer alacağını biliyordum.
Sizi heyecanlı tutan şey bu.
Keşfetmenin verdiği heyecan.
Tek bir sefer uçan biri olmak istemiyordum.
Ayrıca uzayda uçmayı seviyordum.
O yüzden Ekim 1985'te
ikinci uçuşumu yapmak istedim.
Bir de Charlie Bolden vardı.
Uzay mekiğini uçurmak için seçilen ikinci gruptaydım.
Uzaya yaptığım yolculuğu düşündüğümde,
gezegeni bu perspektiften gören herkesin sonsuza dek
değişeceğini iddia ediyorum.
Uzaya çıktığınızda
tam anlamıyla Dünya'ya geri düşmeye çalışıyorsunuz
ama merkezkaç kuvveti izin vermiyor
o yüzden süzülüyormuşsunuz gibi oluyor.
His buydu, hissedilen şey buydu.
Ama en vurucu olan görme duyusuydu.
Bu gezegen inanılmaz derecede nefes kesici
ve Tanrı'nın bize bahşettiği kameralardan bakınca
en iyi kameralardan dahi görebileceğiniz şeylerle kıyaslanamaz.
Hiçbiri insan gözüyle karşılaştırılamaz.
Beni gerçekten şaşırtan şeylerden biri
dünyanın ne kadar küçük olduğuydu.
Dünyanın etrafından 90 dakikada bir dönüyorduk.
Çok zeki bilim insanları görecekleri şeyleri bilerek
yörüngeye çıktılar
ve çoğu durumda gerçeğin ne olduğunu bilmiyorlardı.
Bu benim için heyecan vericiydi çünkü bu, bunları yapma sebebimizi
açıklığa kavuşturmaya başlamıştı.
Öğrenmek ve keşfetmek içindi.
Afrika kıtasına ilk kez baktığımda ağladığımı hatırlıyorum.
Bir yıl boyunca çalıştım, Senegal, Nijerya
ve tüm diğer ülkelere bakabilmek için kendimi hazırladım
ama hiçbir ülkeyi diğerinden ayırt edemedim
çünkü sınırlar yoktu.
Bakınca
Tanrı'nın gezegenin nasıl olmasını istediğini anlıyorsunuz.
Bir şey olacağını biliyorduk ama bu kadar
etkili olacağını tahmin etmemiştik.
Kelimeler kifayetsiz.
Üzgünüm, tarif edemiyorum.
RON MCNAIR NASA ASTRONOTU
Tarifi imkânsız.
Siyahlar daha siyah, maviler daha mavi,
birkaç saniye içinde güneşin doğuşunu ve bir o kadar hızlı batışını deneyimlemek
akıllara durgunluk veriyor.
İlk uçuşumdan dokuz gün sonra
Ron ile ekibi ikinci görevleri için hazır ola geçtiler.
Pekâlâ, hazırız. Tamam, şuradaki sandalyeye.
- Çok uzun. - Burada mı?
Ceketlerin fermuarı çekilsin mi kalsın mı?
Fermuarları çekelim.
Sıradan, kocaman bir gülümseme. Tamam. Ron'u güzel yakaladık.
Alison, gülümsemeye ne dersin?
Bir tane gülümseme getirdim. Sonraya saklayacağım.
Ron, düşünüyor gibisin.
Ron, asıl olaya saklıyor gülümsemesini.
Burası Görev Kontrol Houston,
tüm sistemlerimiz normal bir şekilde çalışıyor
ve Görev Kontrol bu sabahki fırlatma için hazır.
Uzay programında herkesin farklı bir işi var.
Challenger görev 51L'deki rolüm,
baş CapCom'du, kapsül iletişimciliği.
Son on, dokuz, sekiz, yedi, altı...
Ana motorlar çalışıyor.
...dört, üç, iki, bir ve havalanıyor.
Yirmi beşinci mekik görevi için havalanma doğrulandı
ve mekik kuleyi aştı.
Görev Kontrol'deki tüm uzmanların önünde monitörler
ve bir sürü veri var.
Ben de uçuş direktörünün arkasındaki monitöre bakıyorum.
- Üçü de 65'te. - Altmış beş, FIDO.
- T-del gücü doğruluyor. - Teşekkürler.
Challenger, gücü artırabilirsin.
Kocaman bir patlama gördüm.
Hızla mikrofona sarılıp şunu demek istedim,
"Tanrı yolunu açık etsin Challenger."
Ama demedim ve hâlâ pişmanım.
Birçoğumuzun hayatı sonsuza dek değişti.
Ben, ofisteki birçok kişi gibi bir karar vermek zorundaydım.
Kalacak mıydım?
"Gerçekten yapmak istediğim iş bu mu?"
Ve...
Bu... Bu sadece... İnsanlara bunun bir nanosaniye sürdüğünü söylüyorum.
Çok hızlı oldu.
Düşündüm ve hemen dedim ki
"Şimdi bırakırsam Ron çok kızar,
"işe gidip
"bir daha yaşanmaması için sorunun ne olduğunu öğrenmezsem."
SORUN NEYDİ?
Açıkçası bugün, Ron sayesinde buradayım.
Ron ile tanışmasaydım
uzay programına katılmak herhâlde aklımdan bile geçmezdi.
1978'de, test pilotluğu okuluna başladığım yıl
tesadüfen NASA'nın uzay mekiği astronotlarının
ilk grubunu seçtiği yıldı.
Bir gün, her biri iki astronot taşıyan üç ya da dört NASA T-38'ler,
uçuş çizgisine çektiler
ve arka koltuktan siyahi bir adam çıktı.
Programda üç siyahi olduğunu biliyordum...
ÜÇ SİYAHİ YÖRÜNGEYE ÇIKIYOR
...ama fiziksel olarak Ron McNair ile tanışana dek
temsil edilmenin gücünü deneyimlememiştim.
Tanışmak için hemen yanına gittim ve büyülendim.
Hafta sonunu eğitiminin nasıl bir şey olduğunu, ne kadar heyecanlı olduğunu
konuşarak geçirdik.
Son olarak bana şöyle sordu...
"Programa başvuracak mısın?"
Ona "Hayatta olmaz" demiştim.
"Ron, beni asla seçmezler" demiştim.
Yüzünde duyduklarına inanamayan bir ifadeyle
hatta neredeyse kaşlarını çatarak
"Bu duyduğum en aptalca şey" dedi.
"Sormadan nasıl bileceksin?" dedi.
Orada ürkmüş bir şekilde durup
Ron'un uçağına binmesini ve Houston'a geri dönüşünü izledim.
Eve dönüp dedim ki
"Sanırım uzay programına başvuracağım."
Ron benim akıl hocamdı, tıpkı annem ve babam gibi.
Birçok yönden de kardeşim gibiydi.
Ron McNair gibi insanlardan çok yoktur.
ASTRONOT ANMA TÖRENİ GREENSBORO, KUZEY CAROLINA
Bu travmadan hangi dersleri çıkarıyoruz?
Amerika, en iyi hâlindeydi.
İki kadınla,
bir Yahudi ile,
bir siyahi ile,
bir Asyalı ile,
beyaz erkeklerle,
ulus olarak en iyi hâlimizdeydik.
İlerleme her zaman fedakârlık ister.
Astronot ofisinde
ekiplere atanan herkes,
tüm bunlar iptal edilmişti.
Ajans bütünüyle durmuştu. Ne yapacağımızı bilmiyorduk.
SAHİL GÜVENLİK
Benim mekikte iyi dostlarım vardı.
O yüzden kaldım.
Haftalar içinde Johnson Uzay Merkezi'nde
güvenlik bölümünü devralmak için görevlendirilmiştim.
Bu bana iyileşme sürecine katkıda bulunduğumu hissettirecek bir şey sağladı.
Charlie ofiste tabiri caizse yepyeni biri gibiydi.
Eylem soruşturma ekibindeydim.
Her şeye baktık.
O insanları onurlandırmak için yapabileceğim onca şey arasında
yapabileceğim en doğru şeyin
ne olduğunu anlamak ve tekrar güven içinde uçmak olduğunu düşündüm.
Havalanma.
Discovery kuleyi aşarken Amerika uzaya geri dönüyor.
Uçuşlara geri döndük.
Yere serilebileceğimizi, işleri çözebileceğimizi
ve tekrar ayağa kalkabileceğimizi göstermek
çok önemliydi.
Ayrıca
bu yolda ilerlemeye devam etmek için
temsiliyet, kritik bir önem kazanıyor.
UZAYDAKİ İLK AFRİKALI AMERİKALI KADIN 1987-1993
Artık elimizdeki tüm yetenekleri
kuallanmak adına, çok farklı insanları
bir araya getirebilecek bir noktadayız.
UZAYDA YÜRÜYEN İLK AFRİKALI AMERİKALI 1990-1996
Siyahi bir astronot olarak
başkaları hakkımızda ne düşünürse düşünsün
bir halk olarak başarabileceğimiz şeylerin sembolleriyiz.
WINSTON E. SCOTT NASA ASTRONOTU, 1992-1999
JOAN HIGGINBOTHAM NASA ASTRONOTU, 1996-2007
ROBERT CURBEAM NASA ASTRONOTU, 1997-2006
Ben, ikinciler, üçüncüler, dördüncüler yoksa
ilklerin önemli olmadığına inanıyorum
ve bu yalnızca tüm bir ulusu temsil eden...
STEPHANIE WILSON NASA ASTRONOTU, 1996-GÜNÜMÜZ
...iş gücündeki çeşitlilikle mümkün.
ALVIN DREW NASA ASTRONOTU, 2000-GÜNÜMÜZ
ROBERT SATCHER NASA ASTRONOTU, 2004-2011
YVONNE CAGLE NASA ASTRONOTU, 1996-GÜNÜMÜZ
JEANETTE EPPS NASA ASTRONOTU, 2009-GÜNÜMÜZ
NASA ASTRONOTU, 1994-2003 COLUMBIA FACİASINDA HAYATINI KAYBETTİ
Tarih kitaplarının herkesi temsil etmesini istiyorum.
Bugünkü gibi tek bir tarafı temsil etmesini istemiyorum.
LELAND MELVIN NASA ASTRONOTU, 1998-2014
Uzayda uçtuğunuzda, sizden önce gelenlerin
ve oraya varmanıza gerçekten yardım edenlerin mirasına
çok derin bir bağ hissediyorsunuz
Ama bu miras duygusu, 2020'de Victor Glover
uzaya çıktığında hiç olmadığı kadar bariz bir hâl aldı.
Uzaydayken
bu miras hakkında çok düşündüm.
Çünkü siyahi bir astronot olmanın
nasıl olduğunu anlayabilecek çok küçük bir insan grubu var.
Astronot Victor Glover, son bir buçuk ayı uzun vadeli bir görevde
Uluslararası Uzay İstasyonu'nda geçirdi.
Amerika'da beyaz olmayan biri olarak büyürken
insanı farklı yönlere çeken bir çifte bilinç var.
O gerginlik...
VICTOR GLOVER NASA ASTRONOTU
...astronot olunca azalmıyor.
Bu ülkede siyahiler olarak
her zaman bu iki dünyada yolumuzu bulmamız gerekti.
Bir ayağımız siyahi toplulukta,
diğeri de beyaz toplulukta.
Bu bir seçim de değil.
Başarılı olmak istiyorsak yapmamız gereken bir şey bu.
George Floyd'un polis sorumluluğunda öldürülmesinden bu yana
ülke çapındaki en büyük protestoların
on ikinci günündeyiz.
George Floyd'un öldürülmesiyle ilgili Derek Chauvin davası
ben uzaydayken görüldü.
Yanımda George Floyd'un resmini götürdüm.
Altı ay, 167 gün boyunca yanımdaydı.
Bir ordu mensubu ve NASA astronotuyken
bu hareketin bir parçası olmayı istiyorsunuz, bu zor.
Bu görevlerin getirdiği sorumluluklar var.
Beni temsilcisi olarak uzaya gönderen ama aynı zamanda
böyle şeylerin diğer insanlardan daha çok siyahilerin başına
gelmesine izin veren bu ülkenin yarı acı yarı tatlı doğasını
düzeltmeye çalışmak
benim için çok yoğun ve duygusal bir süreçti.
Victor uzayda.
Ülkemizdeki bu zor zamanları tekrar düşündüğümde,
dünyada hissettiklerimi düşünüyorum
ve uyuşmuş gibi hissediyorum.
Kardeşim Victor Glover'ın hislerini yalnızca tahmin edebiliyorum.
Selam millet, nasılsınız?
Son birkaç gün zor geçti.
Bu en inanılmaz, cüretkâr, destansı şeyi yapmak,
insanları uzaya göndermek ile
gerçekten zor şeyleri yan yana getiren şeyi konuşup duruyorum.
Roket bilimi oldukça zor...
...ama bu ülkedeki insan hakları...
...o kadar zor değil.
Bu benim için deja vu gibi.
Sinir bozucu, öfkelendiriyor.
Geriye bakıp diyorsunuz ki
"O kadar çaba harcadığımız şeyden sonra geriye gittiğimize
"inanamıyorum."
Haberleri izlerken
o kişi ben olabilirdim diyordum.
Durumun ciddiyeti bu, değil mi?
Herhangi birimiz olabilirdik.
İçimde çok fazla his vardı
ve bunları açığa çıkarmak için yapmaya çalıştığım çok şey oldu.
Bununla uğraşmak zorunda kalan diğer insanlarla konuşmak da bana iyi geliyor.
İstasyon, Houston konuşuyor. Etkinlik için hazır mısın?
Houston, İstasyon konuşuyor. Etkinlik için hazırım.
Tam bu esnada
Victor, bir görüşme yapmak için siyahi astronotlara ulaştı.
GUION BLUFORD GÖRÜŞMEYE KATILDI
FRED GREGORY GÖRÜŞMEYE KATILDI
STEPHANIE WILSON, ALVIN DREW GÖRÜŞMEYE KATILDI
Tüm bu isimlerin ekranda belirdiğini görünce çok şaşırdım.
Mae Jemison, Charlie Bolden, Guy Bluford.
"Ne yapabiliriz? Nasıl yardımcı olabiliriz?
"Seni nasıl destekleriz?" diyorlardı.
Ve bu...
Sadece dostluk içinde orada bulunarak
tam da ihtiyacım olan şeyi veriyorlardı.
Bu görüşme, benim için dönüşümün işareti oldu.
Victor olayı yaşanana dek
Fred'le, Guy'la konuşmuyordum.
Yani onlarla karşılaşsam belki selam verirdim
ama öyle onların mirasını devralmışım gibi bir görüşmemiz yoktu.
"Hey, arkandayız. Bunu yapabiliriz" gibi.
Öyle değildi.
Ama Victor uzaya çıkınca işler değişti.
Hepimiz geldiğimiz noktaya ulaşmanın zorluğunun farkındayız
ve mümkün olan tüm desteği aldığınızdan emin olmak istiyoruz.
Grubumuz için küçük bir takma adımız var. Afronotlar.
Afronotlarla
video görüşmesi yapma imkânım olunca
o deneyimden yanıma kalan asıl şey
o grubun olmasının ve aktif etkileşimde olmanın
ne kadar önemli olduğuydu.
Yıllar önce Ed Dwight beni aradı ve Teksas'taki Afrikalı Amerikalılar için
yapılacak bir anıt işi aldığını söyledi.
Konsepti de
kölelikten uzaya şeklindeydi.
TEKSAS KONGRE BİNASI AUSTIN, TEKSAS
Teksas anıtında, gerçekten tek bir mesaj var
ve o da Amerikan yaşamında Afrikalı Amerikalıların
geçerli bir yerinin olması gerekliliği
çünkü tüm anıtlarımın insanlara eylem insanları olduğumuzu
ve gerek daha büyük topluluk, gerekse kendi topluluğumuz için
yapılması gereken bir şey olduğunda
orada olacağımızı anlatan
bir hikayesi var.
Ed, ilk siyahilerin aynı zamanda bu yeni toprakların
kâşifi de olarak Teksas'a nasıl geldiklerini
ve nihayetinde geleceğe bunun nasıl yansıdığını anlattı.
Sadece bu ülkenin gelişimini değil, aynı zamanda gittiğimiz yönü de
temsil ediyordu.
Kölelik, bu ulusun imajında kritik derecede önemli bir parça.
Gerçekten olmak istediğimizi düşündüğümüz türden
bir ulus olacaksak bu, nasıl üstesinden geleceğimizi
bulmamız gereken bir şeydi.
NASA BAŞKANI TEYİT OTURUMU 8 TEMMUZ 2009
Günaydın, Senatör Graham ile başlayacağım.
Teşekkürler Sayın Başkan.
Başkan, yeni NASA başkanı için olağanüstü yetenekli
ve nitelikli birini aday gösterdi.
Gelecek nesil genç Amerikalılara büyük düşünmeleri için ilham veriyoruz
ve Amerika'da neler yapabileceğinize dair Tümgeneral Bolden'ın
başarılarından daha iyi bir örnek yoktur.
O yüzden bu adaylığı tüm içtenliğimle destekliyorum.
Charlie beni Senato oturumlarına almıştı.
Aniden çok güzel şeyler olmaya başladı.
Ayrıca bu vesileyle çok özel bir kişi olan
Bay Ed Dwight'a teşekkür etmek istiyorum.
Kendisi astronot olmasa da
Amerika'nın astronot programındaki renk engelini
aşmaya çalışan bir öncüydü.
Charlie Bolden başa geçince
NASA nihayet bana bir rozet verdi.
Bana öncü dediler
ve bana verilen isim de bu, uzay öncüsü.
Ben, bu ülkenin fikrine gerçekten inanan
bir Amerikan vatandaşıyım.
Fikirlerin gerçekleştirilmesi veya hayata geçirilmesi
insanlara bağlıdır.
Siyahi tarihi, Amerika'nın tarihidir.
Bunu unutursak kendimizin zararına olur.
JOHNSON UZAY MERKEZİ
İLETİŞİM VE KAMU İŞLERİ DAİRESİ
GÖREV VE BASIN DESTEK ŞUBESİ
- Victor, beni duyuyor musun? - Evet. Nasılsın?
Dayanmaya çalışıyorum dostum.
Victor, neredesin? Houston'da mı?
Houston'dayım. Evet.
- Halkla İlişkiler Binası'nda. - Anladım.
Bugün bunu yapabildiğimiz için mutluyum. Sanki...
- Benim için bir onur. - Evet.
Pekâlâ Bay Dwight, hazır mısınız?
Hazırım.
İstasyon, Houston konuşuyor. Etkinlik için hazır mısınız?
İstasyon etkinlik için hazır.
İstasyon, ben Ike.
Watty, beni duyuyor musun?
JESSICA WATKINS NASA ASTRONOTU
Duyuyorum Ike. Peki sen?
Müthiş. Çok net duyuyorum. Seninle konuşmak çok güzel.
Jessica Watkins, seni iyi dostum ve akıl hocam
Ed Dwight ile tanıştırmak istiyorum.
Ed, lütfen Jessica'ya ya da bizim tabirimizle Watty'ye selam söyle.
Merhaba Jessica.
Bunu görmek benim için çok heyecan verici
çünkü eskiden siyahilerin uzayda uçmak ve
bu önemli mevkilerde bulunmak için
fazla cahil olduğunu söylerlerdi.
Senin de yukarıda tüm bu harika işleri
yapıyor olman beni çok etkiledi.
Sizinle tanışmak bir onurdur.
Takip etmemiz için
açtığınız yol için çok minnettarız.
Yaptığınız her şey için çok teşekkür ederiz.
Aman Tanrım, beni hatırladığınız için teşekkürler.
Alt yazı çevirmeni: Kaan Kasım