Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
DETROIT'E HOŞ GELDİNİZ
Detroit, bir alkış alalım.
Karşınızda Trevor Noah!
Nasıl gidiyor Detroit?
Nasılsınız? Hepiniz iyi misiniz?
Programa hoş geldiniz.
Geldiğiniz için teşekkürler.
Vay be. Harika bir gece. Harika bir his.
Buradayız. Detroit, Michigan.
Başardık.
Çok keyif alıyorum. Nereye gitsem keyif alıyorum.
Daha önce hiç olmadığı kadar hayattan keyif alıyorum.
Daha önce hiç olmadığı kadar Amerika'dan keyif alıyorum.
Hem de her gün.
Nedenini bilmiyorum.
Sanırım…
Sona yaklaşırken bir yerden daha çok keyif alırsınız.
Sanki…
Farklı bir his olur. Şey gibi…
"Bu tat ne? Son sezon mu?"
Çünkü Amerika'da hiç belli olmaz. Gerçekten.
Hem en iyi gününüz
hem de son gününüz olabilir.
Harika vakit geçiriyorum, gerçekten.
Bu yıl çok güzel geçti, çünkü…
Birçok farklı ülkeye gittim,
birçok yerde ilk kez sahne aldım.
Komedi yapmak istediğim, denemek istediğim yerlerde.
Hayatımda ilk kez Berlin'de, Almanya'da sahneye çıktım.
Muhteşemdi.
Yalan yok, gitmeden önce beni korkuttular.
Detroit gibi. Herkes "Detroit'e dikkat" diyor.
Almanya için de aynısını söylediler.
Berlin'e gideceğim zaman "Almanya mı?" demişlerdi.
"Onlar gülüyor mu?"
"Nasıl yani?" dedim. "Onlar da insan."
"Bilmiyorum. Gülüyorlar mı?"
Ben de etkilendim.
Almanya'ya giderken bir ara
Alman seyircilerin şöyle yapacağını düşündüm,
"Ja, ja, evet.
Komedi gösterisi izledik."
Ama öyle olmadı. Gülüyorlar.
Harika bir seyirci vardı.
Berlin'de çok eğlendim.
İnsanı şaşırtan bir şehir, çünkü…
Birçok farklı kültür barındırıyor.
Canlı bir sanat sektörü var.
Müzik harika.
Hele tarih…
Berlin'in gerçekten çok derin ve zengin bir tarihi var.
Bazı şehirlere gidince dolaşmak, etrafı görmek isterim.
Berlin'de bir tur grubuna katıldım,
çok eğlendim.
Ama keşke birisi beni uyarsaydı. "Berlin'in tarihi acılarla dolu" deseydi.
Bildiğiniz Nazi Partisi'nin genel merkezini gördük.
Her şey Hitler'le bağlantılı. Bilmiyordum.
Neşeli bir gezi olacak sanıyordum.
Çok soru soruyorum tabii. Meraklıyım.
Herkesin keyfi kaçtı.
Dolaşıyoruz.
Tur rehberi işini yapıyor.
Keyfi de yerinde. "Arkamda gördüğünüz havaalanı
dünyanın en büyük havaalanlarından biri.
Ja, Berlin'in dünyaca meşhur havaalanı.
O kadar büyük ki
Hollywood filmi Açlık Oyunları bu havaalanının içinde çekildi.
Ja, sorusu olan?"
Ben de "Vay. Ne zaman yapılmış?" dedim.
"Neredeyse 100 yıl önce" dedi.
"Vay be!" dedim. "Kim yaptırmış peki?"
"Evet, bu da hikâyenin
üzücü kısmı.
Havaalanını Hitler yaptırmış."
Pot kırdığımı hemen anladım.
Durumu düzeltmek için
"Hangi Hitler?" dedim.
"Hangi Hitler mi?" dedi.
"Başka Hitler mi var?"
"Henry Hitler olabilir" dedim. "Henry mi?
Henry Hitler de kim?"
"Henry Hitler'i bilmiyor musun?" dedim.
İşe yaramadı.
E yani.
Biraz gerildik ama iyiydi.
İyi derken…
Geçmişin üzerine
sünger çekilmeyen bir yerde olmak güzeldi.
Demek istediğim…
Demek istediğim şu. Almanya'da seyahat ederken
müzelere hiç adım atmasanız bile Berlin'in geçmişini,
Almanya'nın yaptıklarını görebilirsiniz.
Şehrin her yerinde anıtlar var.
Büyük anıtlar.
Almanya'nın Yahudilere ve başka halklara neler yaptığını
sürekli hatırlatan anıtlar.
Görüyorsunuz, anlıyorsunuz, konuşuyorsunuz.
Çocuklara da öğretiyorlar. Okullarda öğretiyorlar.
"Evet, Almanya şunu şunu yaptı" diyorlar.
Çocuklara anlatıyorlar.
Ama suçlu hissetmelerini de engelliyorlar.
O dengeyi tutturmak çok zor aslında.
Şöyle diyorlar, "Evet çocuklar, umarım anlatabilmişimdir.
Almanya bunları yaptı.
Sizin bir sorumluluğunuz yok, daha dünyaya gelmemiştiniz.
Ama siz Almanya'nın geleceği olduğunuz için
bunun bir daha yaşanmamasını sağlamak sizin göreviniz."
Almanya'nın sevdiğim yanı bu.
Tarihi anlatırken gayet açık yürekliler.
Acı verici, biliyorlar.
Ülkenin üzerinde kara bir leke
olduğunu biliyorlar ama inkâr etmiyorlar.
Bunu görünce şöyle düşündüm,
"Keşke Amerika da tarih konusuna böyle yaklaşsa."
Çünkü siz…
Amerika'da tarih konuşmanın ne kadar zor olduğunu
hiç fark ettiniz mi?
Ortam geriliyor.
Ne tarihi olursa olsun ortam geriliyor.
Kolomb Günü'nde öyle oluyor mesela.
Her yıl New York'ta kavga çıkıyor. Burada, Detroit'te de aynı şey.
Yüz on yıllık bir Kristof Kolomb heykeli vardı.
Bir gün Detroit'in yarısı "Heykel kaldırılsın" dedi.
Diğer yarısı "Dursun" dedi. Büyük kavga çıktı.
New York'ta da aynı. "Kolomb Günü", "Yerli Halklar Günü".
"Kolomb Günü." "Hayır, Yerli Halklar Günü."
Bir röportaj görmüştüm.
Ciddi bir haberdi ama bana komik geldi.
Muhabir bir adama soruyor,
"Yerli Halklar Günü'nde ne yapacaksınız?"
Adamın cevabı, "Onun adı Kolomb Günü bir kere.
Adını değiştirmelerinden bıktım.
Gurur duyulacak bir gün.
Kristof Kolomb sonuçta. Kolomb Günü onun adı. Değişmeyecek.
Sana şöyle anlatayım. Birisi gelse,
uzun zamandır var olan bir şeyin
adını değiştirmeye kalksa ne hissederdin?
Sen olsan ne hissederdin?"
"Beyefendi" dedim.
"Kolomb Günü'nün özünde o yok mu zaten?"
Açık konuşayım. Yerli Halklar Günü'nü pek sevmem.
Adını kastediyorum. Kolaya kaçmak çünkü.
Yeterince açık değil. Tembelce.
Hangi yerli halklar? Nerede? Nasıl?
Biraz detay ver.
Kolomb Günü'nün güzel tarafı neydi?
Çok netti.
Evet. Çok net, ilham verici bir hikâye anlatıyordu.
Kristof Kolomb adında bir adam varmış.
Kimin ne dediğine aldırmadan
"Dünyayı tersten dolaşacağım" diye tutturmuş.
Hindistan'a diğer tarafından ulaşacakmış.
Kimse ona inanmamış.
Evet.
"Yapacağım" demiş. "Yapamazsın Kris" demişler.
"Yapacağım" demiş. "Yapamazsın!" demişler.
"Yapacağım!" demiş. "Yapamazsın!" demişler.
Para bulmuş, yıllarca mücadele etmiş, sonunda gemileri almış.
Dünyayı tersten dolaşmış
ve sonuçta yapamamış.
Hindistan'ın diğer tarafına varamadığı gibi,
kendini Karayipler diye bir yerde bulmuş
ve "Burası Hindistan" demiş.
Oradakiler de
"Sen ne içtin? Sağda solda bulduğun otları tüttürdün galiba.
Burası Hindistan değil" demişler.
"Burası Hindistan. Siz de Hintlisiniz" demiş.
"Arkadaş, biz Hintli değiliz" demişler.
"Ben Hintliyi gözünden tanırım" demiş.
"Hintlisiniz, sadece bu tarafta yaşıyorsunuz.
Batı Hintlilerisiniz.
Bildiğinden şaşmamış.
Kristof Kolomb ömür boyu böyle düşünmüş.
Başka kâşifler yanına gelip "Kris,
bence sen Hindistan'a gitmedin" deyince
"Orası Hindistan" dermiş.
"Hindistan değil." "Hayır, orası Hindistan."
Ama ölüm döşeğinde bile, gittiği yerin
Hindistan olmadığını kabul etmemiş.
Devamı da var. Amerika'ya hiç adım atmamış.
Hem de hiç.
Hiç.
Yine de
adamın adını taşıyan
bir resmî tatil var.
Amerika'da.
İşte bu ilham verici bir hikâye.
Beyaz ya, başarısız da olsa yükselmiş.
Bunu yapabilmek için ne kadar öz güven gerekir?
Eşi yok. Beyaz adam öz güveni.
O kadar öz güven başka hiç kimsede yok.
Yanlış yoldan gidiyor, yanlış yere varıyor.
Yanlış bir isim veriyor. "Ben haklıyım" diyor.
"Resmî tatil isterim."
Başka hiç kimse yapamaz.
Hepimiz bu öz güven seviyesine ulaşmayı hedeflemeliyiz,
beyaz adamın öz güven seviyesine.
Kadınlar bunu yapamaz.
Bir kadın "Dünyayı tersten dolaşacağım" dese
"Yakın bu cadıyı!" derlerdi.
Beyaz olmayanlar bunu yapabilir miydi?
Siyahiler yapabilir miydi? Yok artık.
Siyahi biri dünyayı tersten dolaşacak.
Yanlış bir yere varacak.
İzinsiz girmekten tutuklanırdı.
"Burada ne işin var?" derlerdi.
"Pardon. Hindistan'a gidecektim.
Affedersiniz. Özür dilerim.
Aklımdan ne geçiyordu bilmiyorum.
Gemilere hiç bulaşmayacaktık. Sonu hep kötü bitiyor.
Özür dilerim.
Bir daha olmaz."
İnsan geçmişini niye gizler ki?
Çok eğlenceli, çok eğitici.
Değil mi?
Amerika o yönde ilerliyor gibi geliyor.
Daha az geçmiş istiyor, daha az bağlam istiyor.
Ders kitapları olayına bakın.
Mesela Florida'da kölelikten bahseden kitapları
yasaklamak ya da sansürlemek istiyorlar.
Veliler birbirine giriyor.
"Hayır, kölelik kısmını çıkarın. Çocuklar kendilerini kötü hissediyor."
Diğer veliler de "Kölelik kalacak.
Çocuklar öğrensin" diyor.
Kavga ediyorlar, atışıp duruyorlar. Anlam veremiyorum.
Kavgaya gerek yok.
Bunun için kavga etmeye gerek yok.
Çocuklar ders kitabı okumuyor ki.
TikTok izliyorlar.
Çocuklara ulaşmanın yolu orası.
Kölelik varmış
Gemiler gelmiş
Evet…
Açık konuşayım, ders kitabı olayı bana pek önemli gelmiyor.
Amerika'da böyle naylon meseleler vardır.
Önemsiz bir şey yüzünden
insanlar gaza gelip
heyecan yaparlar.
Gerçekten böyle düşünüyorum.
Bence Amerika'da politikacılar bu konuda çok başarılı olmuş.
Halkı kandırıp önemsiz konular hakkında
tartışmalarını sağlıyorlar,
böylece asıl önemli konular kimsenin dikkatini çekmiyor.
Değil mi?
Ders kitabının içeriğini tartışırsanız
enflasyonun kontrolden çıkmış olmasına ilgi göstermezsiniz.
Kiraların uçmasına ilgi göstermezsiniz.
İnsanlar barınamıyor.
Maaş artışları enflasyonun gerisinde.
Milyarlarca doları götüren holdinglerden
kimse hesap sormuyor.
Ama bunların hiçbiri gündem olmuyor.
Akılda kalıcı, kolay anlaşılan şeyleri takip ediyorsunuz.
İlaç gibi geliyor.
Translar hangi tuvaleti kullanacak?
Naylon meseleler.
Kimin böyle bir derdi vardı ki? Gerçekten.
Kimin böyle bir derdi vardı?
Politikacının teki düşünüp taşınıp şöyle demiş.
"Birkaç kişiyi ilgilendiren küçük bir mesele var.
Olayı büyütüp ülke geneline yayayım da
tartışma çıksın." Kimin böyle bir derdi vardı?
Tuvaletteyken hiç böyle bir olayla karşılaşan oldu mu?
Birden bir yaygara kopuyor ve tartışma başlıyor.
"Pardon, bu sizin biyolojik cinsiyetiniz mi?
Kapıdaki tabelayla uyumlu mu?
Cinsel organlarınız uyumlu mu?
Görebilir miyim?"
Kim böyle bir şey yaşadı?
Hiç kimse.
Ama akılda kalıcı olduğundan tartışıp duruyoruz.
"Hangi tuvalet?" Kimin umurunda?
Kimin umurunda? Gerçekten soruyorum.
"Transların" diyeceksiniz.
"Umumi tuvaletleri kullanmak istiyorlar."
İstediğin tuvaleti kullan. Engel olan mı var?
Adı üzerinde, umumi tuvalet.
Kim engel olacak ki?
O kanunun uygulanmasını kim sağlayacak?
Tuvaletin dışına değil,
içine sıçılır kuralı bile uygulanmıyor.
Biyolojik cinsiyetini nasıl tespit edecekler ki?
Hangisini istiyorsan onu kullan. Bizi uğraştırıp durma.
Başkaları da diyecek ki
"Olmaz öyle şey, kimin nereyi kullanacağı…"
Şöyle anlatayım. Umumi tuvalet kullananların
cinsel organlarına kafayı taktıysan
asıl sapık sensin.
Asıl senden korkmalı.
Tüm dünyada umumi tuvaletlerde basit bir kural vardır.
Girersin, kimseye bakmazsın, nefesini tutarsın,
işini bitirip çıkarsın.
Başka insanlara dik dik bakmayı kes.
Her erkek bilir. Tuvalete girdiysen,
umumi tuvaletteysen dümdüz karşına bakarsın, işersin,
işini görürsün. İki tarafa da bakmazsın.
Sıkılırsan yukarı aşağı bakarsın.
Başkalarına bakmazsın.
Diyelim yandaki adam boğuluyor. Başını çevirmezsin.
Sallanmazsın, hareket etmezsin.
Böyle sesler geliyorsa…
Şöyle yaparsın. "Hey, dostum.
Hey, iyi misin? Hey.
Eleman, iyi misin?
Hey. Ambulans çağırayım mı? Hey, iyi misin?
Ambulans…" "Ne bakıyorsun?"
Ne yapıyoruz?
Neyin kavgasını yapıyoruz?
Umumi tuvalet.
Tarihe bakarsanız Amerika'da hep böyle olmuş.
Aynı şeyler tekrar tekrar yaşanmış.
Geçmişte kadınlar umumi tuvalet kullanma hakkı için mücadele etmiş.
Düşünün.
Eskiden Amerika'da kadınlar umumi tuvalet kullanamazmış,
mücadele etmeleri gerekmiş.
Bazı erkekler çok kızmış. "Olmaz öyle şey.
Umumi tuvaletlere kadınlar mı girecek? Daha neler" demişler.
"Nasıl olacak?
Biz işerken içeri mi girecekler?
Sonra da çüklerimize mi bakacaklar?
Sonra da gülecekler mi?"
Bir düşünün hanımlar.
Kadınlar ilk defa iş yerlerinde çalışmaya başladığında
kullanabilecekleri umumi tuvalet yokmuş.
O zamanlar dışarıda çişleri ya da kakaları geldiğinde
eve dönmeleri gerekiyormuş.
Kaka derken, teorik olarak.
Cidden yapıyor musunuz bilmem.
Hiçbir erkek bilmiyor. Dürüst olalım. Bilmiyoruz.
Biyolojik anlamda düşününce illaki yapıyor olmaları lazım
ama gerçekten de…
Erkeklere sorayım. Hayatınızdaki bir kadını düşünün.
En son ne zaman kaka yapmıştır? Bilmiyorsunuz bence.
Bilmiyorsunuz.
O iddiayı destekleyecek hiçbir maddi delil yok.
Koku yok.
Leke yok. Hiçbir şey yok.
Hanımlar, tuvalet PR'cınız her kimse
harika bir iş çıkarıyor.
Gerçekten.
Kadınlar tuvaletten çıktığında o kadar kötü kokmuyor.
Nasıl?
Kadınların kaka yaptığı hiç anlaşılmaz. Kesinlikle.
Bir sebep de sürenin aynı olması.
En etkileyici kısmı da bu. Hiç açık vermiyorsunuz.
Kadın çiş yapacaksa 10 dakika sürüyor.
Tuvalete giriyor. Peki.
Bir şeyler yapıyor, çıkıyor, elini yıkıyor,
yüzünü pudralıyor, mesaj atıyor, masaya geri dönüyor.
Hiç anlamıyoruz. Evet.
Kakası geldiyse yine aynı, 10 dakika.
Tuvalete gidiyor,
katı bir şeyler yapıyor, çıkıyor.
Elini yıkıyor, burnunu pudralıyor, mesaj atıyor. Geri dönüyor.
Hiç anlamıyoruz.
Erkeklerin ne yaptığı ise çok bariz.
Bizim gizlimiz saklımız yok.
Erkeklerin işemeye gittiğini hemen anlarsınız.
İki dakika.
Tuvalete gidiyoruz. Dünyanın en hızlı işi.
NASCAR molası gibi.
Giriyoruz, işiyoruz, çıkıyoruz,
elimizi yıkıyormuş gibi yapıp geri dönüyoruz.
Kaka yaptığımız nereden belli oluyor?
Çok basit. Tuvalete gidiyoruz, bir daha da dönmüyoruz.
Bir daha yüzümüzü gören olmuyor.
Ailemiz her yere kayıp ilanı asıyor.
"Bu adamı gördünüz mü?"
Evet, Amerika'da umumi tuvalet hep tartışma konusu olmuş.
Bir zamanlar siyahiler de umumi tuvalet kullanabilmek için
mücadele etmiş.
Aynı şey. Siyahiler "Umumi tuvaletleri niye kullanamıyoruz? demişler.
Yine kızanlar olmuş.
"Olmaz öyle şey.
Siyahiler umumi tuvalete mi girecek?
Nasıl olacak o?
Ben işerken yanında mı duracaklar?
Çüküme mi bakacaklar?
Sonra da gülecekler mi?"
Yaşım yetiyor, hatırlıyorum.
Amerika'da eş cinsellerin
umumi tuvalet kullanımı tartışılırdı.
Böyle bir tartışma vardı.
Televizyonda röportaj yapılırdı.
"Sizce geyler, heteroseksüel erkeklerle aynı tuvalete girebilmeli mi?"
"Kendi bilecekleri iş,
ne yaptıkları beni ilgilendirmez.
Ama şu soruya cevap verin.
Nasıl olacak o iş?
Tuvaletteyim, yanımda da bir adam var diyelim.
Adam gey.
Ben çişimi yaparken çüküme mi bakacak?
Ya tutarsa ne olacak?
Sonra da oynamaya başlarsa?
Oynadıkça sertleşirsem
ve hoşuma giderse ne olacak?
Yaşadığım en büyük zevklerden biri olursa?
Sonra da her hafta
belki karşılaşırız diye gelirsem ve karşılaşırsak?
Sonra güzel bir restoranda buluşup yakınlaşırsak,
birbirimizi tanırsak ne olacak?
Birkaç yıl sonra da evlenip
aile olursak ve sonsuza dek mutlu yaşarsak?
İstediğin bu mu?"
Vay be.
Umumi tuvaletler.
İşte bu yüzden tarih anlatılmalı.
Geçmişi bilirsek geleceği de tahmin edebiliriz.
İlk başta niye yaşandığını anlarız.
Almanya bunu çok güzel yapıyor.
Tabii ki kusursuz değil.
Ama Almanya, geçmişte yaptığı şeyler için
tazminat ödeyen belki de tek ülke.
Etkin bir şekilde özür dileyen fazla ülke yok.
Kendisini nasıl gördüğünü ve dünyanın ona nasıl baktığını
değiştirmeye bu kadar kararlı olan fazla ülke yok.
II. Dünya Savaşı'ndan sonra Almanya'da kanunlar değişmiş.
Ülkenin simgeleri değişmiş.
Hangi bayrak asılır, nereye asılır…
Millî marşlarını bile değiştirmişler.
Düşünün, millî marşlarını değiştirmişler.
"Millî marş milliyetçi bir marştı, Naziler tarafından
halkı manipüle etmek için kullanılıyordu" deyip
değiştirmişler. Önceki marşın adı
"Deutschland, Deutschland über alles".
Eski filmlerde falan belki duymuşsunuzdur.
Şöyle bir şey…
Anlamı şöyle bir şey…
Almanya, Almanya, her şeyden üstün
Dünyadaki her şeyden üstün
Arkasında da durmuşlar.
Marşların çoğu mecaz içerir
ama Almanlar lafı dolandırmamış.
II. Dünya Savaşı'ndan sonra ise "Bu böyle olmayacak" demişler.
Marşı değiştirmişler.
Sözler de yeni.
Yeni sözler şöyle…
Anlamı şöyle…
Birlik, adalet ve özgürlük
Almanya'da yaşayan tüm insanlar için
Çok tatlı.
Çok tatlı. Sanki şey der gibi…
Pardon, pardon Çok özür dileriz
Yaptıklarımız için özür dileriz
Takdir ediyorum ama ben olsam o kadar ileri gitmezdim.
Gerçekten. O kadar ileri gitmezdim.
"Über alles" berbat bir şey. Öyle düşünmek yanlış.
Ama marş dediğin biraz heyecanlı olur.
Şey olur… Ben olsam orta yolu bulurdum.
Şöyle bir şey…
Almanya, Almanya
İlk beşte bir yerlerde
Dünyadaki her şeyden de üstün değil
Çünkü düşünürseniz İlk beşte olduğumuz kesin
Amerika bir numara
Sonra İngiltere var Sonra Fransa ve İspanya
Sonra biz beş numarada…
Gerçi İspanya bizden iyi değil.
Dört numarada biz
Dört numara…
Gerçi Fransa'nın ekonomisi o kadar güçlü değil.
Belki de dünyada üç numarayız
İngiltere bizden önde ama dur, Brexit'le yanlış yaptılar.
Belki de iki numarayız Amerika ise…
Seçim sistemleri pek istikrarlı değil.
O zaman dünyada über alles biziz!
Yaptıkları en önemli şeylerden biri ama kimse farkında değil.
Bir Alman'la sohbet ediyorduk.
Adam çok şaşırdı. Gerçekten çok şaşırdı.
"Evet, Almanya olarak pek çok şey yaptık" dedi.
"Millî marşımızı bile değiştirdik.
Eminim herkes konuşuyordur."
"Yo" dedim.
"Nasıl yani?" dedi.
"Nasıl yani? Konuşmayan kim?"
"Hiç kimse konuşmuyor" dedim.
"Hiç kimse derken?" "Bayağı hiç kimse işte" dedim.
"Almanya dışında bu konu bilinmiyor."
"Nasıl bilinmez?" dedi. "Niye bilinsin ki?" dedim.
"Almanca bu. Kimse Almanca konuşmuyor ki.
Nereden bilsinler?
Ayrıca yaptığınız şey tuhaf.
Sözleri değiştirmişsiniz
ama müzik aynı."
Tuhaf bir davranış.
"Bu marş berbat. Bu marşı değiştireceğiz" diyorsunuz.
"Ja. Müzik ne olacak?"
"Hayır, müzik kalacak çünkü müziğe çok alıştım."
Belki de değiştiğini o yüzden kimse fark etmemiştir.
Müzik aynı kalmış. Sözleri çoğu insan bilmez.
Sadece müziği biliriz.
Michael Jackson "Sen bitkisin" diyormuş.
Hiçbirimiz bilmiyorduk.
"Ne zaman 'bitki' demiş?" diyenler var.
Bildiğiniz şarkı hâlbuki.
Sen bitkisin
Sözleri bilen yok. Sırf müziği biliriz.
Almanya böyle yapmış işte. Tuhaf.
Müziği değiştirmemek tuhaf. Çünkü duyguyu taşıyan müziktir.
Adama açıklamaya çalıştım ama anlamadı.
O zaman bir şey fark ettim.
Almanya'nın yaptığı…
Yıldız Savaşları'ndasınız diyelim.
Yıldız Savaşları'nı bilirsiniz. Diyelim ki Darth Vader.
Ne zaman Darth Vader görünse
ya da gezegenlerden birine inse
bir şeyler olacağını hissedersiniz,
kötü bir şeyler,
çünkü onun müziği çalar.
Bir şeyler olacağını müzikten anlarız.
Gemi iniş yapar…
Kapı açılır…
Darth Vader'ı görürüz.
Ama asla…
Müziği çalınmadan asla oyuna dâhil olmaz.
Asla. Sanki yanında DJ var,
"DJ, benim parçayı çal" diyor.
"Evet."
Bir şey olacağını öyle anlarsınız.
Aşağı iner…
"Önümde diz çök Jedi."
"Asla sana diz çökmeyeceğiz, savaşacağız."
"Beni yenemezsiniz."
"Bu adam çok güçlü. Yenemeyeceğiz."
"Yeneceğiz onu."
"Kullanacağız Güç'ü."
"Beni yendiniz!"
"Başardık Usta Yoda! Başardık!
Darth Vader'ı yendik!"
"Evet, yaptık öyle."
"Şimdi ne yapacağız?"
"Kurtaracağız İmparatorluk'u."
"Dolaşacağız, yayacağız güzel haberi."
"Hadi o zaman."
"Evet, çalacağız yeni şarkıyı."
"Özgürsünüz."
Tuhaf yani, onu diyorum.
Yine de etkileyici ama. Etkileyici.
Millî marşı değiştirmek öyle basit bir olay değil.
Gerçekten değil.
Değişim zordur zaten.
Adamla konuşuyoruz.
Sonrasında ilginç bir şey söyledi.
"Almanya'nın yaptıklarını değiştirmek için
önce kendine bakışını değiştirmemiz gerekiyordu.
Marşı o yüzden değiştirdik."
"Derin mevzuymuş" dedim.
"Sence Amerika şeyi değiştirir mi…" derken
"O cümleyi bitirme" dedim.
"O cümleyi sakın bitirme."
Bildiğim bir şey varsa
o da Amerika'nın değişimden nefret ettiği.
Amerika değişimi sevmez.
Almanya neler neler değiştirdi.
Para, bayrak, marş. Dalga mı geçiyorsun?
Yirmi doları değiştirmeye kalkmışlardı ya.
Hatırladınız mı?
Harriet Tubman'ın resmini koyacaklardı.
O kadar büyük tepki çekti ki rafa kaldırdılar.
İnsanlar çileden çıkmıştı. "Ne yapıyorsunuz?"
"Harriet Tubman'ın…" "Bu ne cüret!
Amerikan başkanının resmini 20 dolardan nasıl kaldırırsınız?
Ne cüretle…
20 dolarda kim vardı?
Ne cüretle Andrew Jackson'ı 20 dolardan kaldırırsınız?"
"Kaldırmıyoruz. Önde Harriet Tubman olacak,
arkada da Andrew Jackson."
"Amerikan başkanını arkaya mı koyuyorsunuz? Arkaya, öyle mi?
Saygısızlık bu!"
Değil aslında.
Tarih bilsen bilirdin, Andrew Jackson
siyahi bir kadının arkasında olmaya bayılırdı.
Niye gaza geldin, anlamadım.
Herkes kazanmış olurdu.
Bazıları çok kızmıştı ama.
Bir de bayrağı değiştirelim desek ne olur?
Hele millî marşı?
Amerika'da yaşarken iki şey öğrendim.
Bayrağa saygı göstereceksin,
millî marşa da saygı göstereceksin.
Ne demekse artık.
Ama kurallara uyuyorum.
Anlamıyorum çünkü kafam karışıyor.
"Bayrağa saygı göstereceksin!" diyenler oluyor, peki.
Ama sonra aynı insanlar 4 Temmuz'da
bayrağı iç çamaşırı olarak giyiyorlar.
Bu sayılmıyor mu?
Yukarı bakıp "Bayrak orada,
taşak burada" diyorlar.
Hiçbiri değişmesin bence de.
Millî marş? Hayır, kesinlikle.
Gerçi birazcık değiştirsek fena olmayabilir.
Çok şiddet içeren bir marş.
Amerika'da da şiddet sorunu var.
Biraz yumuşatsak…
Gerçekten şiddet içeriyor.
Bildiğim kadarıyla
içinde bomba patlayan tek millî marş.
Evet. Millî marşınızda
hem bomba hem de roket var.
Michael Bay filminin şarkı versiyonu.
Her şey ağır çekimde havaya uçuyor.
Başka ülkeleri tehdit eden bir havası da var.
"Evet, bombalar patlıyor, roketler havada uçuşuyor.
Yiyorsa bulaşın."
Gangster rap gibi açıkçası.
Gerçekten.
Amerikan millî marşı gangster rap gibi.
Tüm unsurlar var.
Şiddet var, tehdit var.
Ne kadar benziyor biliyor musunuz?
Amerikan millî marşında
her dize sonuna "kaltak" eklesen
marşın anlamı yine de değişmez,
yok böyle bir marş.
Tüm gece boyunca bayrağımızın
Hâlâ dalgalandığını kanıtladılar
Kaltak
Amerikan millî marşını seviyorum. Yalan yok.
Heyecanlı. Ezberlemeye çalışmadım ama sözleri de biliyorum.
O kadar çok duyunca ister istemez ezberleniyor.
Şey gibi…
Nationwide hep yanınızda
Aynı…
Aynı şey. Ezberlemek istemedim. İhtiyacım da yoktu.
Keşke beynimden atıp yer açabilsem ama olmuyor.
Amerikan millî marşı da böyle çünkü sürekli duyuyoruz.
Yaşadığım başka hiçbir ülkede görmediğim bir şey.
Millî marşınızı
başka ülkeler olmasa bile çalıyorsunuz.
Basketbol maçı, futbol maçı,
içki içme kapışması. Hepsinde millî marş var.
Doğma büyüme Amerikalıysanız size normal gelir, biliyorum.
"Başka ne olacaktı ki?"
Söyleyeyim…
Amerikalı olmayan biri olarak söyleyeyim,
öyle bir şey yok.
Yok. Dünyadaki birçok ülkede
millî marş yılda bir falan çalınır, resmî bayramda
ya da başka bir ülkeyle maçınız varsa.
O zaman çalınır.
Çünkü karşınızda diğer ülke vardır.
Kendi ülkenize olan sadakatinizi
göstermeniz gerekir, o zaman marş okunur.
Ülkeniz gücenir sonra.
Söz vermeniz lazım.
Sürekli.
Aslında psikoloğa gidip
sorunlarını çözmeleri gerekir ama gitmezler.
Ülkelerin ne kadar alıngan olduğunu
ülkenizden çıkınca anlarsınız.
Geri döndüğünüzde
ülkenizin sorduğu sorular var ya?
Alınganlık, kıskançlık belirtisi.
"Neredeydin?
Neredeydin? Hangi ülkeleri dolaştın?
Başka ülkelere mi gönül kaptırdın?
Öyle mi?
Bu damgalar kimin? Pasaportunu kim damgalamış, bakayım."
"İşine bak be ülke" diyesiniz gelir. "Bir rahat ver."
O yüzden çoğu yerde millî marş
sadece başka ülkeler varken çalınır.
Sadece o zaman.
Amacı o çünkü, kendi ülkenizin gönlünü hoş tutmak.
Tamam mı?
Millî marşlar şey gibidir…
Kadınların erkeklere yaptığı şeyin
jeopolitikteki karşılığıdır,
öyle diyebiliriz.
Hani kadınlar hayatlarındaki erkeklere şey yaparlar ya…
Diyelim ki adamın gururu kırılmış,
bir şekilde moralini düzeltmeniz lazım.
Buradaki her kadının bildiği, her erkekte işe yarayan
bir numarası var.
Kadınların çoğu şu anda "Söyleme Trevor!" diyor.
"Söyleme!"
Güzel, incelikli bir teknik.
Diyelim ki dışarıda öğle yemeği yiyorsunuz,
derken masaya bir erkek yaklaşıyor.
Kaslı bir adam, spor yaptığı belli, yakışıklı.
"Aman tanrım, Michelle?" diyor.
Kadın da şöyle, "Justin? Aman tanrım.
Nasılsın?"
Siz de "Justin kim lan? Ne oluyor?" diyorsunuz.
Adam "İnanmıyorum. İki haftada bu ikinci" diyor.
"İkinci mi?" diyorsunuz. "Birinci ne zamandı?
Kim bu herif?"
"Evet. Sorma. Görüşmeyeli nasılsın?"
"İyiyim. Bir ara buluşalım. Üniversite günlerini konuşuruz.
Geçen gün aklıma geldi. Ne çılgınlıklar yapmıştık.
O geceyi hatırlıyor musun?"
"Üniversiteye mi gittin sen? Ne oluyor?"
Kadın, gururunuzun
güneş altındaki buz gibi eriyip gittiğini görüyor.
Ama size bakmıyor.
Olayı büyütmüyor.
Konuşmaya devam ediyor.
Ama elini yavaşça bacağınızın üzerine koyuyor.
Okşamaya başlıyor.
Bir yandan da konuşmaya devam ediyor.
"Evet, çok çılgındık. Sonuçta ponpon kızdım.
Ne yaparsın? Öyle işte."
El devam ediyor…
"Yok bir şey.
Geçti. Sen kocaman adamsın. Kocaman adamsın.
Güçlüsün. Evet.
Dünyada senden başka erkek yok. Sadece sen varsın. Süpersin.
Kocaman adamsın. Evet.
Bu adamı tanımıyorum bile.
Kaslı falan bir de.
Ben kaslardan hoşlanmam.
Kaslardan nefret ederim. İğrenç.
Şuna bak. Spor yapmış, fit, her tarafı kabarmış.
İğrenç.
Karın kasları mı? Karın kasını ne yapayım?
Karın kası sevmem. Seni o yüzden seviyorum."
Millî marş da böyle işte.
Ülkenizi yatıştırıyorsunuz.
Ama Amerikan millî marşı çok ilginç.
Marşta Amerika'nın tüm özellikleri var.
Millî marş konusunda en eğlenceli kurallar Amerika'da.
Dünyada başka hiçbir ülkede millî marşı kafanıza göre söylemenize
izin verilmez.
Tamamen kafanıza göre.
Başka yerlerde izin vermezler.
Başka ülkelerde millî marş, yazıldığı gibidir.
Sıkıcıdır ama olayı odur.
Değiştiremezsin.
Amerika'da ise ne istersen yap.
İlk kez fark etmem
bir basketbol maçında oldu.
New York Knicks ile Toronto Raptors'ın maçıydı.
Raptors, Kanada takımı olduğu için
iki millî marş çalmaları gerekti, normalde öyle olmaz.
Salondayız, hoparlörden bir duyuru yaptılar.
"Hanımlar beyler,
Kanada millî marşı için lütfen ayağa kalkalım."
Herkes ayağa kalktı.
Marşı kaset gibi bir şeyden çaldılar.
Umurlarında değildi.
Kanada millî marşıydı. Bildiğiniz marş.
Ey Kanada…
Falan filan, sonra da…
Şarkıyı biliyorsunuz. Uğraştırmayın beni. Neyse.
Kanada millî marşı söylendi.
Bitti.
Sunucu tekrar konuştu.
"Hanımlar beyler, şimdi de
Amerikan millî marşı için lütfen ayağa kalkın."
En sevdiğim kısmı burası.
Evet, ışıklar kapandı.
Birisi sahanın ortasına doğru yürüdü.
Ortam gergindi, çıt çıkmıyordu.
Söyle
Görebiliyor musun
Seherin
İlk ışıklarında
Alacakaranlıkta gururla selamladığımız…
Marşı niye seksi yaptın? Ne yapmaya çalışıyorsun?
Hiç anlamıyorum.
Niye seksi bir şarkıya dönüştürdün ki?
İngiltere'de göremezsiniz. Kimse "Remiks!" deyip…
Tanrı korusun Tanrı korusun
Tanrı korusun kraliçemizi Seksi kraliçemizi
Korusun Koruyalım kraliçemizi
Koruyalım seksi kraliçemizi
Of.
Evet, Almanya iyiydi.
Sonra da gösteriler için Fransa'ya, Paris'e geçtik.
İlk kez gidiyordum.
Çok heyecanlıydım.
Paris'te sahne almayı hep isterdim.
Gerçek oldu. Ama bir şey diyeyim mi?
Paris anlattıkları kadar varmış.
Kesinlikle hayatımda gittiğim en romantik şehirlerden biri.
Bin kere âşık oldum.
Tek başımaydım ama sorun olmadı.
Evet.
Her gece tahtakurularıyla baş başaydık.
Paris'te çok keyif aldım
çünkü Parislilerle tanışma fırsatım oldu.
Bizzat tanıştım.
Söylentilerden, klişelerden bahsetmiyorum.
Gerçek Fransızlarla tanıştım, kültürlerini onlardan öğrendim.
Çok ilginç şeyler öğrendim.
Mesela Fransızların çalışmaya olan yaklaşımı
hepimizden farklı.
Tamam mı?
Şeylerine bile takmıyorlar.
Etkilendim açıkçası.
Evet. Bence biz
işlerimize biraz fazla bağlıyız.
İşimizle özdeşleşiyoruz.
Mesela birinden kendini tanıtmasını istesek
"Ben mimarım" diye başlıyor.
"Sen kendini tanıt." "Ben kuaförüm…"
"Sen kendini tanıt." "Öğretmenim…"
"Kendini tanıt" deyince
insanlar mesleklerini söylüyor.
Herkesin odaklandığı şey o olmuş.
Fransızlar öyle yapmıyor. Asla.
Böyle yapan bir Fransız göremezsiniz.
Bir Fransız'a yaklaşıp "Sen ne yaparsın?" deseniz
"Ben mi?" der.
"Arkadaşlarımla yürüyüş yaparım.
Güzel yemeklerden hoşlanırım…"
"Hayır, yani hayatını nasıl kazanıyorsun?"
"Hayat mı? Pardon.
Peki, hayatım şöyle.
Öncelikle bol bol nefes alırım.
Bol bol da su içerim, bilirsin işte.
Cinsellik de önemli tabii."
Farklı bir hayat tarzı.
Çalışmakla kafayı bozmamışlar. Güzeldi.
Bunu da şu vesileyle öğrendim,
Paris'e giderken valizim kayboldu.
Tamam mı? Evet.
Havaalanına indik. Valizler başka yere gitmiş, gelmedi.
Dönen bandın başında fark ettim tabii.
Hava yolu şirketlerinin terbiyesizliği.
Valizin gelmeyeceğini biliyorlar.
Valizi gerçek zamanlı olarak takip ediyorlar çünkü.
Ama söylemiyorlar.
Biz de salak gibi orada dikilip
bir umut bekliyoruz.
Uçak daha kalkmadan yanınıza gelip söyleyebilirler.
"Valiz gelmiyor.
Haberin olsun."
Ama söylemiyorlar.
Biz de salak gibi gülerek havalanıyoruz.
Paris'e indim.
Harika bir gezi olacak, diyorum.
Sekerek yürüyorum. Valiz varmış gibi dans ediyorum.
"Valizleri alacağım,
Paris'e gideceğim, keşfedeceğim."
Dönen banda gittim.
İyice valiz havasına girmişim.
"Evet. Valizimi alayım."
"Affedersiniz" diyorum.
"Yol verin lütfen.
Ben de bandın üzerine eğileceğim.
O zaman daha hızlı geliyor.
Gel valiz gel."
Kendimi iyice kaptırmıştım.
Valizler gelmeye başladı. Hiçbirini beğenmiyorum tabii.
"Samsonite mı kaldı ya?"
"Benimki nerede?"
Valizler dönüp duruyor.
Sonra yeni valiz gelmez oldu.
Endişelenmeye başladım.
Valiz sayısı gittikçe azaldı.
"Valizim…" dedim.
"Valizim gelmiyor."
Valizimin gelmediğini
o zaman fark ettim.
Berbat bir histi. Çocukken de
böyle bir duygu yaşamıştım.
Annem beni okuldan almayı unuttuğunda.
Tamamen aynı his.
Bandın başında dururken 10 yaşındaki hâlime geri döndüm.
"Hayır öğretmenim, siz beklemeyin, gidebilirsiniz.
Annem gelecek. Merak etmeyin, gelecek.
Gelecek. Beni burada unutmaz.
Hayır. Annem…
Ölmüştür herhâlde.
Bir çukura düşüp ölmüştür."
Beni unutmuş meğer.
Ara sıra unuturdu.
O zaman eve yürüyerek dönerdim.
Bir saat sürerdi.
Eve varıp da
içeri girdiğimde hep aynı tepkiyi verirdi.
Annem evden çalışırdı.
Küçük bir bilgisayara bir şeyler yazıp dururdu.
Ben içeri girip kapıyı kapatınca…
Hep aynı tepki, hiç şaşmaz…
"Hayır, olamaz.
Saat kaç?"
"Artık çok geç" derdim.
Yalan yok, okulda unutulmaktan nefret ederdim
ama o anı iple çekerdim.
Açıkçası çok da zor bir durum değildi. Yürümeyi severdim.
Yürürken stres falan da olmuyordum.
Taşlara vurur, şarkı söyleyerek yürürdüm.
Eve varınca ise "Bir dakika" derdim.
O anı çok severdim
çünkü anneme rahat rahat tavır yapabildiğim tek andı.
Hiçbir şey olmazdı.
Benim çocukluğumda
anne babamıza tavır yapamazdık.
Beyaz çocuk değildim ki. Anlıyorsunuz, değil mi?
Dikkatli olmam şarttı.
Ama o yanlış yapınca bayılırdım.
"Beni affeder misin oğlum?"
"Düşünürüz" derdim.
Birinden yardım istemem gerekiyordu.
Etrafıma bakındım.
Kenarda dikilen yaşlı bir Fransız beyefendi vardı.
Saçları ağarmış, yanakları kırmızı,
kısa boylu, gözlüklü bir adam.
Yanına gittim.
Üzerinde kırmızı yelek vardı.
Fransızca "Danışma" yazıyordu.
Altında da İngilizce
"Danışma" yazıyordu.
"Çok şükür" dedim.
"Bonjour. Merhaba. Selam."
O da "Merhaba. Bonjour" dedi.
"İngilizce, Fransızca?" dedim.
"İngilizce, evet, oui" dedi.
"Yardımcı olabilir misiniz?
Valizim gelmedi de" dedim.
"Ne yapmam gerekiyor?"
Şöyle dedi, "Valiz işte… Gelmemiş…"
"Tamam" dedim.
"Peki.
Fransızca deneyelim.
Bakalım ne olacak."
Sonunda çözdük.
Beni form doldurulan bir yere gönderdi.
Orada da başka bir Fransız var, çok daha genç bir adam.
Cezayir veya Fas kökenli gibi duruyor.
Çok Fransız. Rahat bir adam.
Birine yardım ediyor.
"Tamam. Teşekkürler. Sıradaki."
Yaklaşıp "Selam" dedim.
"N'aber kardeşim?" diye cevapladı.
"Nasılsın? Ne var ne yok?"
"Yardım eder misiniz?" dedim.
"Valizim gelmedi. Kayboldu."
"Olamaz" dedi. "Valizin gelmedi mi?
Of ya.
Aradın mı peki?"
"Ne?" dedim. "Tabii ki aradım.
Buraya laflamaya gelmedim ya.
Tabii ki…"
"Sadece soruyorum" dedi.
"Şimdi valiz kayıp mı? Yani…"
"Evet" dedim.
"Of ya, çok kötü olmuş" dedi. "Çok üzüldüm.
Kötü olmuş.
Evet. Şimdi ne yapacaksın peki?"
"Ne mi yapacağım?
Senin bir şey yapman gerekmiyor mu?
Form falan doldurmuyor muyuz?"
"Tamam. Belge mi hazırlayalım?" dedi.
"Sigorta şirketine verip tazminat alman için mi?"
"Hayır" dedim. "Valizi bulup bana getirmeniz için."
"Merak etme dostum" dedi.
"Bulmayacağız ki.
Hayır.
Boşuna endişelenme.
Burası Paris.
Giden valiz bir daha geri gelmez.
Gelmez. Belki şanslıysan gelebilir.
Ama şimdiye kadar gelmediyse kaybolmuştur.
Bugün cuma zaten. Grev falan da var.
Gidebilirsin. Kafana takma. Gidebilirsin."
"Kafana takma" mı?
"Valizimden bahsediyoruz.
Tüm kıyafetlerim ondaydı."
"Evet ama Paris'tesin" dedi.
"Kıyafet mi lazım? Paris'tesin işte.
Paris burası. Git, yeni kıyafet al.
Derdin ne senin? Sakin ol biraz."
Öyle kendinden emindi ki
yanlış yapan benmişim gibi geldi.
Kendimden şüphe ettim.
"Yanlış mı yaptım?" diyerek uzaklaştım.
"Valizime fazla mı bağlıyım?"
Yalan söylemiyormuş. Paris'te kıyafet bol.
Gidip yeni kıyafet aldım.
Sahnem için falan hiçbir şeyim yoktu.
Paris'e gidecek olursanız kıyafet alışverişi için
fazladan para götürün. Gerçekten güzel.
Bir de fazladan
bir çift öz güven götürün.
Fransa'da alışveriş yaparken ihtiyacınız olacak.
Çünkü yardımcı olmuyorlar.
Hiçbir ülkede
alışveriş yaparken bu kadar yalnız bırakılmamıştım.
Mağazaya giriyorsunuz, kimse yardım etmiyor. Sıfır.
Kim personel, kim ne iş yapıyor anlaşılmıyor.
Gizli Çalışan gibiler.
Öylesine dolaşıyorlar.
20 dakika geçti, yardım eden yok.
Kıyafetleri kendim alınca da arkamdan sinirli bir ses duydum.
"Ne istemiştiniz?"
"Merhaba. Kıyafet alacaktım" dedim.
"Valizim kayboldu da."
Sonra Detroit,
hayatımda hiç bu kadar azarlanmamıştım. Hiç.
Seçtiğim her şey acımasızca
eleştiriliyordu.
"Şunun medium bedenini alabilir miyim?" diyorum.
"Medium mu?
Large ya da XL değil mi?
Senin vücuduna medium beden olur mu?
Olmaz bence."
"Nasıl yani?" diyorum.
"Sana large olur. Hemen getiriyorum" diyor.
"Medium gömlek olmaz."
"Ne?" diyorum.
Her şey böyle.
Almak istediğim bir ceket vardı.
"Şunu alabilir miyim?"
Adam "Hayır, senin ten rengine uymaz" dedi.
"Kumaşın rengiyle yüzünün rengi
uyumlu olur mu diye
düşünmen lazım, tamam mı?
Bu ceket olmaz."
"Buna benzer bir ceketim zaten var" dedim.
"Giyiyor musun?" dedi.
"Artık giymeyeceğim."
"Hayır, istiyorsan giy tabii.
Sorun yok. Sen bilirsin."
"Bir de tehdit ediyor."
Nasıl diyeyim? Farklı işte.
Bir arkadaş şöyle demişti,
"Fransızlar çok yavşak."
"Bence yavşak değiller.
Fazla açık sözlüler" dedim.
Tamam mı?
İkisini birbirinden ayırt etmek zor.
Bir gün bir Fransız kadınla konuşuyordum,
cesaretimi toplayıp
"Baksana" dedim.
"Fransızlar
neden böyle?"
"Nasıl yani?" dedi.
"Mesela mağazaya girince
bana kötü davrandılar."
"Kötü davranmamışlardır" dedi. "Normal hâlleri odur.
Belki de senin geldiğin ülkede
çalışanlar bahşişten olmamak için
üzerine titriyordur.
'Ne istemiştiniz?'
Ama Fransa'da herkesin maaşı iyidir.
Geliri iyidir.
O yüzden stres yapmıyoruz.
Amerika'da 'Müşteri kraldır' derler.
Ama Fransa'da krallara ne yaptığımız malum.
Durum bu.
Burası farklı."
Fransızlar o oyunu oynamıyor.
Çok eğleniyorum Detroit.
Sağ olun.
Çok teşekkürler.
Haklı çıktım.
Detroit'e bu yüzden geliyorum.
Gerçekten. Seyirci harika.
Güzel, çok kültürlü.
Şehrin kendisi de güzel.
Biraz dolaştık.
Arkadaşım Dave'le kavga ettik.
Programın yönetmenliğini yapıyor.
Bir gün bana
"Gündüz ne yapıyorsun?" dedi.
"Yemek yer, bir şeyler yaparım" dedim.
"Detroit'te bir sürü müze var, onları gezsene" dedi.
"Belki birini gezerim" dedim.
"Birini mi? Nasıl yani?"
"Hepsini gezecek hâlim yok ya" dedim.
"Sen buraya hiç gelmedin mi?" dedi.
"Bir sürü harika müzeleri var."
"Tamam da müze işte yani" dedim.
"Bir tanesine giderim, yeter.
O kadar dayanıklı değilim. Sana yetişemem."
"'Sana yetişemem' derken ne demek istiyorsun?"
"Sen beyazsın ya, öyle şeyleri seversin" dedim.
Şaka yapıyordum. Sadece takılıyordum.
Takılıyordum.
Adam hemen alınmasın mı!
"Ne dedin sen?"
"Hani beyazsın ya…"
"Beyazlar müzeleri sevmez bir kere.
Ne saçmalıyorsun?" dedi.
"Beyazların sevdiği şeyler arasında müzeler ilk beşe bile girmez, tamam mı?"
Kendine o kadar güvenerek,
o kadar inanarak söylüyordu ki
"İlk beş ne o zaman?" dedim.
Tuhaf bir laf çünkü. "İlk beşe bile girmez."
Sanki odasının duvarında
ilk 10 listesi var.
İnanılmazdı.
Konuyu düşündüm, "Hayır" dedim.
"Hâlâ aynı görüşteyim."
İlk beşe girer.
Kötü bir şey değil ki bu.
Beyazlar müzeleri sever.
Müzelerden birçok insan hoşlanır
ama beyazlar çok sever.
Çok severler.
Beyazların yerleşip de
müze kurmadığı tek bir yer yoktur dünyada.
Ne olursa olsun. Beyazlar müzelere bayılır.
Müzede beyazlara rast geldiniz mi?
Elleri arkalarında gülümseyerek dolaşırlar.
"Evet, bunu biz yaptık.
Bunu da biz yaptık.
İyi yapmışız."
Beyazlar müzelere bayılır.
Birinci sıraya koymazdım ama ilk beşe kesin girer.
Epey düşündüm.
Beyazların en sevdiği beş şey listesinde
müzeleri beşinci sıraya koyardım.
Dördüncü sıraya yüzmeyi koyardım.
Tamam mı? Beyazlar yüzmeyi çok sever çünkü.
Suç değil ya. Beyazları yüzerken görmüşsünüzdür.
Muhteşem görünürler.
Muhteşem.
Beyazlar yüzdükten sonra sudan çıkarken
saçlarıyla şöyle yapar…
Kusursuz. Ördeğin silkinmesi gibi.
Öyle olsam ben de severdim.
Beyazlar yüzmeyi çok sever.
Beyazlar yüzmeyi o kadar sever ki
olimpiyatlarda yüzme dalında
kazanabileceğiniz madalya sayısı
tüm sporlardan fazladır.
Evet, beyazlar yüzmeyi bu kadar sever işte.
Bunu şöyle fark ettim.
Gelmiş geçmiş en büyük olimpiyatçı kimdir diye bir tartışma vardı.
Son ikiye Michael Phelps'le
Usain Bolt kalmıştı.
Görüşlerden biri şuydu,
"Michael Phelps daha iyi çünkü daha çok madalyası var."
"Hile yaptı da ondan" diye düşündüm.
"Yüzme madalyasıydı onlar."
Phelps tabii ki büyük sporcu.
Ama madalya sayısına göre karar verilemez.
Çünkü yüzme çok ilginç bir spor.
Aynı şeyi daha verimsiz bir şekilde yapıp
daha çok madalya kazanmak bu sporda mümkün.
Çok mantıksız.
Bir düşünün. "100 metre serbest stil."
Bitti. Altın madalya.
Evet. Sonra da bu var.
Bir madalya daha. Evet.
Bir de bu var.
Bir madalya daha. Peki buna ne demeli?
Bir madalya daha.
Saçmalık. Kim ne derse desin.
Fazladan madalya kazanıyorlar.
Usain Bolt'un öyle bir lüksü yok.
Usain Bolt koşunca 100 metre koşar ve biter.
"Hazır, başla…"
Koşuyoruz.
Bitiş çizgisi, kazandık, altın madalya.
Bu kadar.
Dönüp şöyle diyemiyor,
"Güzel bir yarıştı. Şimdi de kelebek stili."
Böyle bir şey yok.
Olması lazım ama yok.
Yüzmeye bayıldıklarından kuralı öyle koymuşlar. Anlıyorum.
Tabii ki öyle olacak.
İlk beş listesinde beşinci sırada müzeler var,
dördüncü sırada yüzmek.
Üçüncü sırada ise
şoke olmak var.
Beyazlar şoke olmayı çok sever.
Neyi dediğimi çok iyi biliyorsunuz.
Beyaz birinin günü kötü geçmiş olsun,
bir terslik yaşasın,
yüzünde garip bir ifadeyle şoke olur.
Beyazlar şoke olmayı sever.
Süpermarketlerde görebilirsiniz.
Uzun bir sıra vardır, tamam mı?
Ama tek kasa açıktır.
Herkes sabırla bekler.
Ama başını uzatan bir beyaz illaki olur.
"Niye açmıyorlar?
Şaka mı bu?
Neden… Siz…"
Beyazların bundan daha çok sevdiği
tek bir şey vardır, beraber şoke olmak.
Denk geldiniz mi?
Büyülü bir şeydir.
Gerçekten büyülü.
Beyaz biri şoke oluyor diyelim.
Başka bir beyazla göz teması kurar,
sonra birlikte şoke olurlar.
Voltran gibi birleşip süper şoke olurlar.
Bakışıp "Görüyor musun?" derler.
"Sorma."
Şoke olmanın püf noktalarından.
Poflamak. İçinden atmak.
Hayat çok zor, o havanın çıkması şart.
Nefes bile alamıyorsunuz.
Orta Batı'da bu yüzden kasırga oluyor.
Beyazlar hep birlikte poflayınca…
Beyazlar şoke olmayı çok sever.
Kesinlikle ilk beşin içinde.
Listem böyle. Beyazların en sevdiği beş şey.
Beşinci sırada müzeler,
dördüncü sırada yüzmek,
üçüncü sırada da şoke olmak var.
İkinci sırada beyaz olmak.
Güzel dümendir, sizi suçlamıyorum.
Birinci sıraya geldik.
Bu benim kendi listem.
Bir şey dikte etmiyorum.
Beğenmezseniz kendi listenizi yapın.
Herkesin kendi tercihi.
Beyazların
bu dünyada
her şeyden daha çok sevdiği bir şey var.
"Sweet Caroline" şarkısı.
Bir şey diyeceğim Detroit.
Beyaz birinin şu dünyada en çok haz aldığı şey
Neil Diamond'ın
o şarkısını dinlemektir.
Neresi olursa olsun.
Her kıtaya gittim,
pek çok ülkeye gittim.
O şarkı çalmaya başlayınca
beyazların gözleri parlıyor.
Yeni uyandırılmış uyuyan hücreler gibi.
Her seferinde olur, hiç sekmez.
Her seferinde.
Olay müzik de değil. Başka şarkılar da çalabilir.
Piknikte, beyzbol maçında,
şirket etkinliğinde olabilirler.
Başka şarkılar çalıyor olabilir. Umurlarında olmaz.
Ama bu şarkı başlayınca
beyazların genlerini harekete geçiriyor.
Neden bilmiyorum.
Ama her şeyi durduruyor.
Mesela beyazlar konuşuyor olsun.
"Evet,
şirket, satın alma, birleşme.
Bu işler böyledir."
"Evet. Bu konu önemli.
Buna tekrar dönelim."
Sonra o şarkı başlar
ve her seferinde…
Olmayacak sanırsınız. Hep şaşırtır.
Olmayacakmış gibi görünür.
Ama her seferinde…
Siz de söyleyin dememiştim.
"Hep birlikte" demedim.
"Üçe kadar sayınca" demedim.
İçinizdeki beyaz ortaya çıktı.
Hissettiniz mi?
"İşte bu!" dediniz.
"Bu bizim anımız!"
Ben beyazım beyaz
Beyazım beyaz
Şu hâlinize bakın. Ağzınız kulaklarınızda. Suratlara bak.
Nasıl da keyfiniz yerine geldi.
Az önce "Bu eleman da eh işte" diyordunuz.
Şimdi? "Dünyanın en iyi komedyeni!"
O neşenizi kaybetmeyin.
Beyazlara sesleniyorum.
Sakın kaybetmeyin. Çok değerli.
Dünyanın en tatlı şeyi.
Beyazları bu şarkıdan daha mutlu eden bir şey yok.
O şarkı saf, katıksız beyaz neşesi.
Öyle.
Beyazlar ona dayanamıyor.
Evet, DNA testini boş verin.
Beyazlık derecenizi öğrenmek istiyorsanız
o şarkıyı çalın.
Ne kadar etkilenirseniz o kadar beyazsınız.
Paranız cebinizde kalır.
Tanıdığım tüm beyazlar…
Bu şarkıya tepkiniz "Marco" duyunca "Polo" der gibi.
Bir şey diyeyim.
Tanrı korusun büyük bir deprem olsa,
insanlar enkazın altında kalsa
ben beyazları kolayca bulurdum.
"Siz diğerlerini bulun" derdim.
"Bu iş bende!"
"Bir tane daha buldum!
İyi misin?"
Şu anda bazılarınız
"Trevor, o şarkıyı severiz ama o kadar da değil" diyor.
Öyle mi? O zaman millî marşa niye eşlik etmediniz?
Detroit, harikasın.
Hepinize teşekkürler.
Harika vakit geçirdim.
Teşekkür ediyorum.
İyi geceler.
Nasıl geçti?
Hiç sekmiyor Neil Diamond.
Peki.
Hiç sekmiyor.
Çok teşekkürler.
Harikaydı. Teşekkür ederim.
Alt yazı çevirmeni: Salih Bayram