1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 3 00:01:08,902 --> 00:01:12,072 'Elf maart. Overwegend zonnig. 4 00:01:13,948 --> 00:01:17,535 Ik voel de herinneringen van bijna 20 jaar in deze vallei. 5 00:01:18,703 --> 00:01:19,913 Jaren van vreugde... 6 00:01:20,455 --> 00:01:21,456 ...pijn... 7 00:01:22,332 --> 00:01:25,293 ...twijfels en geruststelling. 8 00:01:26,920 --> 00:01:28,713 Liefde in een nieuwe vorm... 9 00:01:29,464 --> 00:01:32,342 ...zo sterk, zo blijvend. 10 00:01:36,471 --> 00:01:38,848 Weinig mensen hebben geleefd zoals wij hier... 11 00:01:40,141 --> 00:01:43,436 ...dus ja, mijn liefste, ik ben eenzaam zonder jou. 12 00:01:44,813 --> 00:01:48,358 Niets kalmeert mij meer dan jouw ware, vaste hand. 13 00:01:49,776 --> 00:01:51,986 Kom naar huis, naar je vrouw.' 14 00:01:54,072 --> 00:01:57,117 PATAGONIË, CHILI 15 00:02:08,461 --> 00:02:11,923 Douglas Tompkins verongelukte dinsdag in Chili. 16 00:02:12,006 --> 00:02:14,008 Hij was gepassioneerd natuurbeschermer. 17 00:02:14,217 --> 00:02:17,387 In de jaren 60 raakte hij verliefd op Patagonië... 18 00:02:17,595 --> 00:02:20,723 ...en in de jaren 90 keerde hij er terug om land te kopen. 19 00:02:21,057 --> 00:02:24,269 Hij woonde 25 jaar in Chili... 20 00:02:24,435 --> 00:02:28,022 ...en laat het grootste liefdadigheidsproject ter wereld na. 21 00:02:28,982 --> 00:02:31,526 Tompkins was een echte visionair. 22 00:02:31,734 --> 00:02:35,321 Hij bouwde een project op tijdens een moeilijke tijd... 23 00:02:35,530 --> 00:02:38,825 ...toen milieuactivisten werden beschouwd als eco-terroristen. 24 00:02:43,788 --> 00:02:45,707 Doug had een grote persoonlijkheid. 25 00:02:46,082 --> 00:02:48,835 Hij sterft plotseling, iedereen denkt... 26 00:02:49,294 --> 00:02:51,296 Ze wisten niet wat ze moesten denken. 27 00:02:51,462 --> 00:02:53,965 {\an8}Zou ik instorten? 28 00:02:54,132 --> 00:02:56,009 {\an8}Als ik instortte, zou het klaar zijn. 29 00:02:56,551 --> 00:02:59,179 We zouden 25 jaar werk kwijt zijn. 30 00:03:00,597 --> 00:03:03,641 Mensen wisten niet of ik zou terugkomen. 31 00:03:06,019 --> 00:03:07,979 Ik was mijn grote liefde verloren. 32 00:03:08,479 --> 00:03:11,858 Ik had enorm verdriet, stond op instorten. 33 00:03:12,901 --> 00:03:17,405 Ik ontvang een briefje van een vriend die zegt: 34 00:03:17,614 --> 00:03:20,408 'Je moet een keuze maken en dat moet je nu doen. 35 00:03:21,993 --> 00:03:23,745 Je kunt het bij dit verhaal laten. 36 00:03:23,828 --> 00:03:26,414 Je kunt iedereen vertellen over jullie leven samen... 37 00:03:26,497 --> 00:03:29,125 ...en de rest van je leven om Doug rouwen. 38 00:03:29,834 --> 00:03:32,837 Of je kunt aan de slag gaan en niet meer ophouden. 39 00:03:35,340 --> 00:03:36,799 Wat wordt het?' 40 00:03:37,425 --> 00:03:39,427 En dat was een belangrijke keuze. 41 00:03:52,232 --> 00:03:53,191 DRIE JAAR LATER 42 00:03:53,274 --> 00:03:54,442 Leg het maar neer. 43 00:03:54,567 --> 00:03:56,402 - Veelzijdig model. - Ja. 44 00:03:56,486 --> 00:03:57,612 Maakte ze een grapje? 45 00:03:57,695 --> 00:03:59,030 - Dat hopen we. - Ja. 46 00:03:59,113 --> 00:04:00,281 Ik denk het wel. 47 00:04:00,365 --> 00:04:03,660 Ik heb deze, die is nog van K2. 48 00:04:03,743 --> 00:04:05,119 - Nee. - Hij is... 49 00:04:05,203 --> 00:04:06,371 - Echt niet. - Wat? 50 00:04:07,622 --> 00:04:09,040 Welk jaar is dat, Rick? 51 00:04:09,207 --> 00:04:10,250 1978. 52 00:04:10,500 --> 00:04:13,336 Rick sleept ons de berg op. 53 00:04:16,923 --> 00:04:21,052 Ik heb een andere bijl voor je. Die is veel lichter. 54 00:04:21,386 --> 00:04:23,096 - Ik bedoel, ik heb... - O, nee. 55 00:04:23,346 --> 00:04:25,473 ...veel bijlen voor mij en Pablo bij me. 56 00:04:25,556 --> 00:04:27,684 Dus, dit is het? 57 00:04:27,850 --> 00:04:29,686 Of je neemt één van deze... 58 00:04:29,769 --> 00:04:31,646 Ik heb liever een lange... 59 00:04:32,939 --> 00:04:34,107 Tijd om te gaan. 60 00:04:48,705 --> 00:04:52,834 Nadat Doug was overleden, belde Rick me met de vraag... 61 00:04:53,001 --> 00:04:56,129 ...of ik met hem en Kris mee wilde gaan klimmen. 62 00:04:57,463 --> 00:05:03,136 {\an8}Hij vertelde me dat Kris graag die berg wilde beklimmen. 63 00:05:03,303 --> 00:05:05,430 Ik dacht alleen: ja, dat is logisch. 64 00:05:05,513 --> 00:05:06,681 Ik snapte waarom. 65 00:05:07,473 --> 00:05:09,183 Het is een heel speciale berg. 66 00:05:09,851 --> 00:05:11,686 Daar is onze berg. 67 00:05:12,937 --> 00:05:14,022 O, god. 68 00:05:15,481 --> 00:05:16,649 Nee, echt. 69 00:05:17,275 --> 00:05:22,030 Het spijt me, maar... Jeetje, kijk nou eens. 70 00:05:22,113 --> 00:05:24,240 Kijk daar eens. Met een beetje sneeuw. 71 00:05:24,407 --> 00:05:26,326 - Een beetje. - Een klein beetje maar. 72 00:05:43,134 --> 00:05:47,055 Ik ben nog nooit zo ver dit park in gegaan. 73 00:05:49,599 --> 00:05:51,142 Dit hebben we nooit gezien. 74 00:05:51,225 --> 00:05:55,813 We vlogen wel veel, maar kwamen niet vaak genoeg op het land. 75 00:05:56,272 --> 00:05:58,483 We verkenden het niet echt. 76 00:05:58,775 --> 00:06:00,485 We waren alleen maar aan het werk. 77 00:06:01,027 --> 00:06:03,905 Dit heeft me wakker geschud. 78 00:06:16,209 --> 00:06:17,543 Helemaal aan het begin... 79 00:06:17,627 --> 00:06:20,588 ...woonden Doug en ik middenin dit paradijs. 80 00:06:21,130 --> 00:06:24,967 We zeiden: 'Het zou ongelooflijk zijn om dit gebied te redden.' 81 00:06:25,051 --> 00:06:26,302 Het gewoon te redden... 82 00:06:28,805 --> 00:06:31,307 ...vanwege het klimaat en al die andere zaken. 83 00:06:31,557 --> 00:06:32,767 Op dit moment... 84 00:06:33,434 --> 00:06:38,147 ...verliest de natuur het op alle fronten. 85 00:06:39,941 --> 00:06:42,652 Wat kun je vandaag doen... 86 00:06:42,819 --> 00:06:47,407 ...om kritische gebieden op aarde proberen te redden? 87 00:06:50,993 --> 00:06:54,789 Wat was uw visie? Waarom kwam u hiernaartoe? 88 00:06:54,872 --> 00:06:56,707 We begonnen met een masterplan. 89 00:06:56,999 --> 00:07:03,297 {\an8}We zagen in dat het mogelijk was om een nationaal park te stichten... 90 00:07:03,506 --> 00:07:04,757 ...als privé-initiatief. 91 00:07:05,425 --> 00:07:08,636 Het idee was dat we het terug zouden geven aan het land. 92 00:07:09,011 --> 00:07:13,558 De ultieme doe-het-zelfaanpak om de aarde te redden: hem kopen. 93 00:07:14,100 --> 00:07:17,770 Tompkins en zijn vrouw Kris hebben land gekocht voor natuurbehoud... 94 00:07:17,854 --> 00:07:20,231 ...op ongekende schaal. 95 00:07:20,314 --> 00:07:22,608 Dit is zo groot als Yosemite National Park. 96 00:07:22,942 --> 00:07:25,570 Dus die vulkaan daar, die heb je gekocht? 97 00:07:25,903 --> 00:07:27,530 Ja, die kregen we erbij. 98 00:07:27,780 --> 00:07:29,991 Sommige mensen begonnen zich af te vragen... 99 00:07:30,074 --> 00:07:32,827 ...wat deze Amerikanen eigenlijk van plan waren. 100 00:07:33,661 --> 00:07:38,583 {\an8}Wij denken dat hij gewoon een zakenman is die zich voordoet als ecoloog. 101 00:07:39,625 --> 00:07:43,212 In het begin begrepen veel Chilenen niet... 102 00:07:43,588 --> 00:07:46,090 ...wat 'ecoloog' inhield. 103 00:07:47,091 --> 00:07:50,470 {\an8}Sommigen wilden het als investeringsmogelijkheid zien. 104 00:07:50,553 --> 00:07:54,265 {\an8}Om energie te produceren met waterkracht. 105 00:07:54,348 --> 00:07:56,642 Anderen wilden bomen kappen. 106 00:07:57,894 --> 00:08:01,939 We wisten niet dat er belangen waren. Dat was deel van het probleem. 107 00:08:02,482 --> 00:08:06,235 Volgens de voormalig president van Chili stuurde uw man mensen van z'n land. 108 00:08:06,903 --> 00:08:09,739 Het werd bekend dat jullie doodsbedreigingen ontvingen. 109 00:08:09,822 --> 00:08:13,493 Jarenlange doodsbedreigingen. De telefoons werden afgetapt. 110 00:08:13,868 --> 00:08:15,703 Er waren enorme belangen. 111 00:08:19,832 --> 00:08:24,879 Vijfentwintig jaar lang heb ik keihard gewerkt... 112 00:08:24,962 --> 00:08:29,217 ...en deed ik er alles aan om mogelijk te maken wat Doug wilde. 113 00:08:30,051 --> 00:08:32,428 Hier had je het vanmorgen over. 114 00:08:32,512 --> 00:08:33,888 - Ja. - Dit alles hier. 115 00:08:35,097 --> 00:08:37,058 Ik heb dat lang geleden onderstreept... 116 00:08:37,141 --> 00:08:39,310 ...want iemand zei me dat dit te koop stond. 117 00:08:39,393 --> 00:08:41,020 - Ik kwam naar... - Groot gebied. 118 00:08:41,103 --> 00:08:44,524 ...Chili in 1990, kocht een huis en was het aan het opknappen. 119 00:08:44,649 --> 00:08:48,819 We kochten een stuk land, niet om een groot park aan te leggen... 120 00:08:48,945 --> 00:08:52,782 ...maar toen kwam er nog een stuk vrij en toen nog een groot stuk land... 121 00:08:52,865 --> 00:08:55,451 ...en al snel begon het op een park te lijken. 122 00:08:59,789 --> 00:09:05,294 Er was een dwaas met de droom om een park te stichten... 123 00:09:05,503 --> 00:09:07,046 ...maar ook iemand... 124 00:09:08,047 --> 00:09:15,012 {\an8}...die deze droom op nationaal niveau zou waarmaken. 125 00:09:17,139 --> 00:09:19,934 Ze zegt: 'Ik wil een stukje meevliegen, maar val niet. 126 00:09:20,560 --> 00:09:22,812 Niet neerstorten.' 127 00:09:23,271 --> 00:09:28,192 Ze waren volledig aan elkaar toegewijd. 128 00:09:28,985 --> 00:09:32,738 {\an8}Hun gedeelde visie bracht ze samen. En ze vochten als kemphanen. 129 00:09:38,244 --> 00:09:39,787 We kunnen wel kibbelen. 130 00:09:40,746 --> 00:09:42,081 Nee, ik denk... 131 00:09:42,498 --> 00:09:44,166 ...een verlangen om... 132 00:09:45,293 --> 00:09:48,254 ...de vernietiging van ongerepte natuur tegen te gaan. 133 00:09:50,548 --> 00:09:54,594 Ik denk dat dat de diepste en sterkste band is... 134 00:09:54,677 --> 00:09:56,554 ...die twee mensen kunnen hebben. 135 00:10:14,822 --> 00:10:18,409 Wil je hier even pauze houden of daarboven? 136 00:10:18,492 --> 00:10:20,494 - Nee, aan de rand van het bos. - Ja. 137 00:10:20,578 --> 00:10:22,997 - Dit is nog... - Ja, eens. 138 00:10:23,080 --> 00:10:25,082 - ...zo'n 80, 90 meter. - Klinkt goed. 139 00:10:25,708 --> 00:10:27,251 Hoe gaat het, Kris? 140 00:10:28,127 --> 00:10:29,295 Goed, hoor. 141 00:10:29,629 --> 00:10:30,630 Goed. 142 00:10:33,341 --> 00:10:37,386 Ik zei altijd: 'Ik wil aan een uiteinde van het spectrum leven... 143 00:10:37,470 --> 00:10:38,763 ...nooit in het midden.' 144 00:10:39,555 --> 00:10:41,891 En voor mijn dood, wilde ik dit leven leven. 145 00:10:42,141 --> 00:10:45,603 Ik wist niet wat 'dit' was, maar ik wist dat ik iets... 146 00:10:47,063 --> 00:10:49,565 ...wilds en buitensporigs wilde... 147 00:10:50,900 --> 00:10:54,362 ...riskant, als in: alles opschudden wat behaaglijk was geworden. 148 00:11:02,161 --> 00:11:05,122 Doug zou zo blij voor me zijn... 149 00:11:05,331 --> 00:11:06,374 ...en trots op me... 150 00:11:06,832 --> 00:11:08,376 ...dat ik naar boven klim... 151 00:11:09,251 --> 00:11:11,837 ...om te zien hoe het hoogste punt eruitziet. 152 00:11:15,383 --> 00:11:19,887 Voor mij is dit een manier om een laatste vaarwel aan hem te brengen. 153 00:11:23,182 --> 00:11:27,311 Doug beklom deze berg voor het eerst in 2008. 154 00:11:28,688 --> 00:11:32,900 Hij was bergbeklimmer, dat was z'n eerste grote liefde. 155 00:11:37,655 --> 00:11:40,282 Doug groeide op in het noordoosten van Amerika. 156 00:11:40,491 --> 00:11:44,829 Hij begon met klimmen in The Gunks toen hij op de middelbare school zat. 157 00:11:46,122 --> 00:11:50,251 Hij was niet geïnteresseerd in school, ging nooit studeren. 158 00:11:50,918 --> 00:11:56,298 Hij vond het niet zinvol om je aan te passen in het leven. 159 00:11:57,007 --> 00:12:00,261 Hij zei nee tegen alles... 160 00:12:01,846 --> 00:12:03,013 ...en vertrok. 161 00:12:04,932 --> 00:12:08,644 Op 17-jarige leeftijd reed hij westwaarts... 162 00:12:11,564 --> 00:12:13,566 Hij had geen geld. 163 00:12:13,649 --> 00:12:17,653 Hij had geen idee wat hij daar ging doen, wat hij zou aantreffen. 164 00:12:23,033 --> 00:12:28,080 {\an8}Doug kwam in Yosemite terecht. Daar klom hij in de vallei en zo. 165 00:12:28,205 --> 00:12:29,331 {\an8}We klommen er samen. 166 00:12:30,791 --> 00:12:33,961 We werden heel goede vrienden. 167 00:12:35,129 --> 00:12:39,383 Jaren later was het Yvon die Doug en mij bij elkaar bracht. 168 00:12:40,968 --> 00:12:45,306 Doug en Yvon waren beste vrienden en klimpartners voor het leven. 169 00:12:45,473 --> 00:12:47,558 Het waren klimmers van wereldklasse. 170 00:12:48,100 --> 00:12:52,313 Dit was de generatie bergklimmers, surfers en skiërs... 171 00:12:52,938 --> 00:12:57,401 ...die later de outdoor kledingindustrie oprichtte zoals wij die kennen. 172 00:12:58,486 --> 00:13:00,988 Doug keek enorm op naar Yvon... 173 00:13:01,906 --> 00:13:05,075 ...en die band veranderde in de loop van 50 jaar. 174 00:13:05,493 --> 00:13:07,953 Yvon luisterde goed naar Doug... 175 00:13:08,037 --> 00:13:10,581 ...toen ze hun bedrijven begonnen. 176 00:13:11,916 --> 00:13:16,045 Het lukte hem om een filiaal te krijgen voor een hotdogkraam in Yosemite. 177 00:13:17,046 --> 00:13:19,423 Hij runde de hotdogkraam en klom. 178 00:13:21,550 --> 00:13:22,843 Hij was een ondernemer. 179 00:13:22,927 --> 00:13:27,807 Als je ondernemers wil begrijpen, moet je jeugdcriminelen bestuderen... 180 00:13:28,516 --> 00:13:32,102 ...want zij zeggen: 'Dit is waardeloos. Ik ga het op mijn manier doen.' 181 00:13:32,353 --> 00:13:36,273 Doug werd zakenman vóór alle anderen. 182 00:13:36,357 --> 00:13:37,608 Ik was een smid... 183 00:13:38,734 --> 00:13:40,319 ...en maakte klimmaterialen. 184 00:13:40,402 --> 00:13:44,114 Maar ik zag mezelf pas veel later als zakenman. 185 00:13:47,451 --> 00:13:49,745 Ik klom zes maanden per jaar... 186 00:13:49,954 --> 00:13:52,665 ...en begon klimuitrusting te maken. 187 00:13:53,541 --> 00:13:56,669 Ik liet het bedrijf op alle reguliere manieren groeien... 188 00:13:56,752 --> 00:13:58,796 ...maar we hadden wel veel nieuwe ideeën. 189 00:13:58,879 --> 00:14:04,426 Ons beleid kwam erop neer dat we werkten als dat moest... 190 00:14:05,052 --> 00:14:06,512 ...en ontspanden als dat moest. 191 00:14:06,637 --> 00:14:08,973 En als de golven goed waren, ging je surfen. 192 00:14:10,140 --> 00:14:11,767 En toen ontmoette ik Kris. 193 00:14:15,688 --> 00:14:18,315 de meiden van de oostkust zijn hip 194 00:14:18,399 --> 00:14:23,320 hun outfits vind ik cool 195 00:14:23,779 --> 00:14:27,950 en de meiden uit het zuiden met de manier waarop ze praten 196 00:14:28,033 --> 00:14:31,537 blazen me omver als ik daar ben 197 00:14:38,210 --> 00:14:41,255 Het was een surfmeisje dat nooit schoenen aan had. 198 00:14:41,589 --> 00:14:45,676 Toen ze op de middelbare school zat, ging ze op blote voeten naar school... 199 00:14:45,843 --> 00:14:47,970 ...en de leraar ging door het lint. 200 00:14:48,262 --> 00:14:50,764 Ze was zelf een kleine jeugdcrimineel. 201 00:14:52,766 --> 00:14:55,769 {\an8}Kris woonde naast Yvon. 202 00:14:55,978 --> 00:15:00,441 {\an8}Ze was 15 of 16 jaar toen ik haar voor het eerst ontmoette. 203 00:15:00,608 --> 00:15:02,359 Ze was buitengewoon vriendelijk. 204 00:15:02,443 --> 00:15:04,862 Ze was een prater, ze was ondernemend... 205 00:15:04,945 --> 00:15:06,989 ...en ze was ook erg zorgvuldig. 206 00:15:10,618 --> 00:15:15,706 We groeiden op in Californië, op de ranch van mijn overgrootvader. 207 00:15:15,789 --> 00:15:21,837 Toen ik acht was, besloten m'n vader en zijn oliebedrijf... 208 00:15:21,962 --> 00:15:24,423 ...om naar Venezuela te gaan. 209 00:15:24,965 --> 00:15:27,885 Een gehucht aan het Orinocobekken. 210 00:15:31,639 --> 00:15:34,600 Mijn vader werd op een middag erg ziek... 211 00:15:34,725 --> 00:15:39,480 ...en stierf vijf dagen later aan de bulbaire vorm van polio. 212 00:15:44,485 --> 00:15:47,154 Na de dood van onze vader... 213 00:15:47,279 --> 00:15:50,324 ...hertrouwde mijn moeder met een goede familievriend. 214 00:15:51,283 --> 00:15:54,703 Hij was een echte streber en hij had vier kinderen. 215 00:15:54,954 --> 00:15:58,248 Nu waren we met z'n zevenen en we werden 'de hooligans' genoemd. 216 00:15:59,333 --> 00:16:00,459 We waren wild. 217 00:16:01,877 --> 00:16:06,757 Mijn vader wilde dat wij de types waren die zich van de hoge duikplank afwierpen. 218 00:16:07,549 --> 00:16:09,176 Niets was onmogelijk. 219 00:16:09,760 --> 00:16:13,430 Ik was het soort kind dat daar goed op reageerde. 220 00:16:14,098 --> 00:16:17,851 Het werd van ons verwacht dat we uitblonken in wat we deden. 221 00:16:17,935 --> 00:16:20,187 Het maakte niet uit wat het was. 222 00:16:27,945 --> 00:16:32,199 Ik wilde niet naar een privéschool, maar de plaatselijke middelbare school... 223 00:16:32,282 --> 00:16:34,451 ...was zo slecht... 224 00:16:34,576 --> 00:16:39,665 ...dat ik naar het strand begon te gaan met een oudere broer en Yvon Chouinard. 225 00:16:40,874 --> 00:16:42,918 Hier ben ik 15 jaar oud. 226 00:16:43,043 --> 00:16:47,923 Hij wist heel duidelijk wie hij was. 227 00:16:48,298 --> 00:16:53,470 Ik was eerder een kiezeltje in een stroom... 228 00:16:53,637 --> 00:16:57,975 ...dat mee hobbelt en met de rivier wordt meegenomen. 229 00:16:58,058 --> 00:17:00,060 Ik bleef even aan een rots hangen... 230 00:17:00,144 --> 00:17:04,023 ...en dan voerde een beetje stroming me weer mee en ging ik weer verder. 231 00:17:05,733 --> 00:17:09,069 Toen ik thuiskwam na mijn eerste studiejaar... 232 00:17:09,153 --> 00:17:12,573 ...sprak mijn moeder me toe en zei: 'Je moet een baan gaan zoeken.' 233 00:17:12,948 --> 00:17:15,492 Dus ging ik klagen bij Yvon... 234 00:17:16,035 --> 00:17:20,205 ...en hij gaf me een zomerbaantje voor twee dollar per uur. 235 00:17:21,707 --> 00:17:25,669 Ze begon voor me te werken als assistent-inpakker. 236 00:17:26,754 --> 00:17:29,590 Assistent-inpakker, lager kan bijna niet. 237 00:17:31,717 --> 00:17:34,011 Ze werkte zich omhoog in het bedrijf. 238 00:17:34,178 --> 00:17:38,223 Geleidelijk leerden we hoe je samen een bedrijf moet runnen. 239 00:17:41,101 --> 00:17:43,771 Doug was ook zijn eigen bedrijf begonnen. 240 00:17:44,897 --> 00:17:46,732 Ze begonnen een gidsbedrijf. 241 00:17:46,815 --> 00:17:49,818 Het heette California Mountaineering Guide Service. 242 00:17:49,902 --> 00:17:53,697 Dat vormde de aanleiding voor The North Face. 243 00:17:54,782 --> 00:17:58,827 Ik had uitrusting nodig voor de klanten die een gids hadden gehuurd. 244 00:17:59,912 --> 00:18:03,332 Rond deze tijd ontmoette Doug Susie. 245 00:18:04,208 --> 00:18:08,754 Ik ontmoette m'n eerste vrouw Susie toen ik aan het liften was. Ze nam me mee. 246 00:18:15,344 --> 00:18:20,974 {\an8}Op een dag rijd ik in een gebied dat Emerald Bay en Lake Tahoe heet. 247 00:18:21,475 --> 00:18:24,019 Ik zie een vent die aan het liften is. 248 00:18:24,103 --> 00:18:28,273 Ik stopte en nam hem mee. Hij had touwen en klimspullen bij zich. 249 00:18:28,357 --> 00:18:29,983 Hij was zo arrogant. 250 00:18:30,067 --> 00:18:33,403 Ik weet nog dat ik dacht: wat een eikel. 251 00:18:33,487 --> 00:18:35,697 Maar hij heeft ook iets cools. 252 00:18:36,615 --> 00:18:38,242 Uiteindelijk zijn we getrouwd... 253 00:18:38,784 --> 00:18:41,453 ...en gingen we in North Beach in San Francisco wonen. 254 00:18:42,913 --> 00:18:44,915 Toen we The North Face openden... 255 00:18:44,998 --> 00:18:49,920 ...vroegen we de band The Grateful Dead om bij de opening te spelen. 256 00:18:51,922 --> 00:18:56,760 {\an8}Doug vond het geweldig om zijn bedrijf te laten groeien, het was echt mooi. 257 00:18:58,262 --> 00:19:00,430 Hij had een unieke winkel gecreëerd... 258 00:19:01,098 --> 00:19:03,892 ...voor een nieuw type kleding en klimmateriaal. 259 00:19:07,229 --> 00:19:08,939 The North Face bleef groeien. 260 00:19:09,022 --> 00:19:12,484 En toen werd Doug heel rusteloos omdat hij weg wilde... 261 00:19:12,568 --> 00:19:16,238 ...om te gaan klimmen. Hij wilde niet vastgepind zitten. 262 00:19:16,321 --> 00:19:17,447 Dus verkochten we het. 263 00:19:19,199 --> 00:19:24,079 In die tijd was Susie met Esprit begonnen, samen met een andere vrouw. 264 00:19:26,456 --> 00:19:32,254 We waren bezig met de verkoop van onze amateuristische modellen. 265 00:19:32,337 --> 00:19:34,923 Ik weet nog dat ik hem de bestellingen liet zien. 266 00:19:35,132 --> 00:19:39,845 Doug keek ernaar en zei: 'Wow, hier ligt een kans.' 267 00:19:40,179 --> 00:19:41,680 We gingen zakendoen. 268 00:19:43,015 --> 00:19:47,144 Esprit werd een groot merk en we gingen als een trein. 269 00:19:48,604 --> 00:19:50,689 We bouwden het bedrijf Esprit op. 270 00:19:50,772 --> 00:19:54,693 We gingen ook internationaal met veel partners over de hele wereld... 271 00:19:55,360 --> 00:19:58,780 ...van Azië tot Australië tot Europa. 272 00:20:16,757 --> 00:20:21,762 We staan hier middenin wat hopelijk het Nationaal Park Patagonië zal worden. 273 00:20:22,638 --> 00:20:25,432 Maar, wat gaat hiermee gebeuren? 274 00:20:26,475 --> 00:20:28,602 Je kan wel een groots idee hebben... 275 00:20:29,311 --> 00:20:32,898 ...maar om dat ook echt te realiseren, is een heel ander verhaal. 276 00:20:33,607 --> 00:20:37,903 Juist daarom moet je nauw samenwerken met de overheid. 277 00:20:40,489 --> 00:20:43,575 Dit is één van vijf nieuwe parken. 278 00:20:44,493 --> 00:20:48,455 Elke keer kochten we een aanzienlijk stuk land... 279 00:20:48,705 --> 00:20:51,833 ...en stelden we de overheid voor om met ons samen te werken... 280 00:20:52,376 --> 00:20:55,963 ...en extra staatsgrond bij te dragen. 281 00:20:59,383 --> 00:21:03,136 Alacalufes Reserve kan gemakkelijk een nationaal park worden... 282 00:21:03,345 --> 00:21:05,847 ...zonder dat productiemogelijkheden verloren gaan. 283 00:21:06,640 --> 00:21:08,475 Het zou zo geweldig zijn... 284 00:21:08,642 --> 00:21:10,602 {\an8}...als al deze projecten ooit echt... 285 00:21:10,769 --> 00:21:11,937 {\an8}KLIMMER, AUTEUR 286 00:21:12,020 --> 00:21:13,647 {\an8}...volwaardige nationale parken werden. 287 00:21:17,234 --> 00:21:20,195 Maar we waren niet overtuigd of dat ook echt ging gebeuren. 288 00:21:21,613 --> 00:21:24,908 {\an8}Chili is altijd van delfstoffenwinning afhankelijk geweest. 289 00:21:27,411 --> 00:21:30,914 Men zegt wel dat mijnbouw het salaris van Chili is. 290 00:21:31,498 --> 00:21:34,334 Het vormt meer dan 60 procent van onze export. 291 00:21:34,793 --> 00:21:37,754 Chili is tegenwoordig 's werelds grootste koperproducent... 292 00:21:38,046 --> 00:21:40,299 ...en de op één na grootste lithiumproducent. 293 00:21:42,009 --> 00:21:44,428 Chili is een mijnbouwland. 294 00:21:44,803 --> 00:21:47,597 De economie is gebaseerd op delfstoffenwinning. 295 00:21:47,889 --> 00:21:51,560 De mijnbouwindustrie is vervuilend. 296 00:21:53,103 --> 00:21:58,400 Het economische doel van politici was om het land en de bossen te exploiteren... 297 00:21:58,567 --> 00:22:05,157 {\an8}...dus bestuurslui in die tijd begrepen het idee achter een park niet. 298 00:22:07,326 --> 00:22:11,038 Latijns-Amerika kent geen traditie van landdonatie. 299 00:22:11,330 --> 00:22:15,792 En hier komt een maffe Amerikaan en zegt: 300 00:22:16,001 --> 00:22:19,296 'Ik ga al dit land kopen in Chili... 301 00:22:19,463 --> 00:22:22,632 ...en ik maak er parken van en geef ze terug aan de bevolking.' 302 00:22:22,924 --> 00:22:29,848 Zij zeggen: 'Kom op, wie doet nou zoiets? Er zit vast een addertje onder het gras.' 303 00:22:45,655 --> 00:22:48,617 Doug kwam hier voor het eerst in 1961. 304 00:22:48,700 --> 00:22:52,287 Hij was ski-racer en die trainden hier allemaal in het laagseizoen. 305 00:22:53,246 --> 00:22:58,335 Zo begon hij te begrijpen hoe het was in Argentinië en Chili. 306 00:22:58,418 --> 00:23:00,879 Hij vond het er meteen vanaf het begin fijn. 307 00:23:03,090 --> 00:23:06,760 Hij had een liefdesaffaire met Patagonië. 308 00:23:15,352 --> 00:23:18,063 Het was zijn idee om naar Patagonië te gaan. 309 00:23:18,855 --> 00:23:21,441 We vertrokken twee weken later. We kochten een busje... 310 00:23:21,566 --> 00:23:25,570 ...en pakten het vol met ski's, surfplanken en klimspullen. 311 00:23:30,659 --> 00:23:34,371 We reden 16.000, 19.000 kilometer, hoeveel het ook is. 312 00:23:35,705 --> 00:23:37,374 Het was een geweldig avontuur. 313 00:23:39,251 --> 00:23:41,253 Een enorm legendarische reis. 314 00:23:42,671 --> 00:23:46,633 Ze definieerden een heel tijdperk. 315 00:23:46,883 --> 00:23:49,928 Ze definieerden een hele levensstijl. 316 00:23:51,388 --> 00:23:55,809 Klimmen, surfen, skiën vanaf nooit beskiede toppen... 317 00:23:56,268 --> 00:23:59,563 ...en uiteindelijk het voltooien van een van de moeilijkste... 318 00:23:59,646 --> 00:24:02,441 ...en belangrijkste eerste beklimmingen in die tijd. 319 00:24:04,526 --> 00:24:06,987 Onze klimpoging van Fitz Roy duurde 60 dagen. 320 00:24:09,322 --> 00:24:11,908 We brachten 31 dagen in een ijsgrot door. 321 00:24:14,786 --> 00:24:18,665 Het was slechts vijf dagen weer waarin je kon klimmen. 322 00:24:23,211 --> 00:24:26,548 We waren negen maanden van huis. 323 00:24:27,132 --> 00:24:30,552 Mijn oude vriend Yvon Chouinard, drie andere vrienden en ik... 324 00:24:30,635 --> 00:24:32,262 ...waren een hele poos in Chili. 325 00:24:33,555 --> 00:24:36,558 We werden verliefd op Patagonië, op het gebied. 326 00:24:36,641 --> 00:24:38,685 Ik was er voor het eerst. 327 00:24:41,313 --> 00:24:43,982 Het leek op het Amerikaanse Westen een eeuw geleden... 328 00:24:44,524 --> 00:24:45,942 ...maar het was authentiek. 329 00:24:46,568 --> 00:24:52,073 {\an8}Die reis duurde lang genoeg om ons leven compleet te veranderen. 330 00:24:56,119 --> 00:24:58,163 Toen Yvon in 1968 naar Patagonië kwam... 331 00:24:58,413 --> 00:25:01,791 ...om met Doug Tompkins de Fitz Roy te beklimmen... 332 00:25:02,000 --> 00:25:03,752 ...was dat een ruige plek. 333 00:25:05,420 --> 00:25:09,674 Toen we er precies 20 jaar later weer heen gingen, was het veranderd. 334 00:25:10,467 --> 00:25:12,260 Kijk nou eens. 335 00:25:12,344 --> 00:25:14,346 Ze hebben straten aangelegd en alles. 336 00:25:14,429 --> 00:25:16,556 Binnenkort gaan McDonald's en Wimpy's open. 337 00:25:19,809 --> 00:25:25,524 De ontwikkelaars hadden straten aangelegd voor wat de stad Chalten moest worden. 338 00:25:26,775 --> 00:25:33,156 Het begon ons toen ook al op te vallen dat het er warmer begon te worden. 339 00:25:33,406 --> 00:25:37,536 We beseften dat de gletsjers zich terug begonnen te trekken. 340 00:25:37,619 --> 00:25:42,707 We begonnen ons te verdiepen in klimaatverandering. 341 00:25:43,083 --> 00:25:50,006 En Doug was de eerste die het echt doorhad. 342 00:25:50,966 --> 00:25:55,011 {\an8}Ik denk dat het zowel kwam doordat hij zoveel las... 343 00:25:55,095 --> 00:25:57,764 {\an8}...als dat hij kennismaakte met bepaalde personen... 344 00:25:57,847 --> 00:26:01,184 {\an8}...die hem in aanraking brachten met nog meer boeken. 345 00:26:01,268 --> 00:26:03,853 Hij raakte betrokken bij de diepe ecologie-beweging... 346 00:26:04,771 --> 00:26:08,775 ...en dat was een natuurlijke match, want al die diepe ecologen waren klimmers. 347 00:26:09,484 --> 00:26:11,528 Ze zagen dat de natuur werd verwoest. 348 00:26:11,611 --> 00:26:14,447 En als we de natuur verwoesten, verwoesten we onszelf. 349 00:26:16,074 --> 00:26:21,871 Bij diepe ecologie beschouw je al het leven als met elkaar verbonden. 350 00:26:22,497 --> 00:26:26,126 Al het leven heeft intrinsieke waarde. 351 00:26:27,794 --> 00:26:33,049 Het is niet afhankelijk van mensen die er waarde aan geven. 352 00:26:43,393 --> 00:26:46,104 Nadat ik in Patagonië was geweest, dacht ik... 353 00:26:46,187 --> 00:26:49,274 ...ik wil kleding maken voor de omstandigheden daar. 354 00:26:52,694 --> 00:26:54,529 Yvon zei... 355 00:26:54,904 --> 00:27:00,118 'Ik wil jassen gaan maken. Ik wil ze Patagonia noemen.' 356 00:27:02,746 --> 00:27:05,957 Patagonia. Eén van die magische namen. 357 00:27:06,458 --> 00:27:11,546 Het merk dat we verzonnen, heeft het silhouet van Fitz Roy. 358 00:27:14,299 --> 00:27:18,553 Om de een of andere reden, zei hij tegen mij: 359 00:27:18,678 --> 00:27:20,472 'Jij moet dit op je nemen.' 360 00:27:21,097 --> 00:27:25,268 Ik creëerde het merk, runde het, liet het groeien. 361 00:27:27,562 --> 00:27:32,859 Yvon heeft heel veel ideeën, maar weet niet hoe hij ze moet uitvoeren. 362 00:27:32,984 --> 00:27:37,572 {\an8}Kris kon dat wel. En de slechte ideeën voerde ze gewoon niet uit. 363 00:27:37,656 --> 00:27:38,990 {\an8}Dat is het belangrijkste. 364 00:27:40,742 --> 00:27:43,578 Ze was gedreven en heel zelfverzekerd. 365 00:27:43,995 --> 00:27:47,582 Uiteindelijk was ze onze CEO en algemeen directeur. 366 00:27:51,586 --> 00:27:56,549 Toen Patagonia ging lopen, ging het als een trein. 367 00:27:56,716 --> 00:27:58,885 Zeker voor die tijd. 368 00:28:01,888 --> 00:28:03,765 En toen, in de vroege jaren 80... 369 00:28:04,307 --> 00:28:09,646 ...besloot Yvon dat we er een activistisch merk van moesten maken. 370 00:28:12,273 --> 00:28:16,695 Ik was mijn bedrijf aan het opbouwen en begon me zorgen te maken om het milieu. 371 00:28:16,861 --> 00:28:21,366 Ik wilde mijn bedrijf stimuleren om steeds meer verantwoord te zijn. 372 00:28:22,867 --> 00:28:24,577 Maar Doug deed dat niet. 373 00:28:25,995 --> 00:28:29,749 Hij maakte het alleen maar zo groot als hij kon. 374 00:28:31,042 --> 00:28:32,877 Oké, Fred Astaire, ga maar. 375 00:28:37,674 --> 00:28:38,758 Emily's foto... 376 00:28:38,842 --> 00:28:43,138 Tompkins is geen modeontwerper. De Esprit-look komt van zijn vrouw Susie. 377 00:28:43,221 --> 00:28:48,852 Maar hij ziet zelf toe op alles rond het imago en de communicatie van het merk. 378 00:28:49,644 --> 00:28:51,771 Ja, ze is geweldig. Julie Hall. 379 00:28:51,855 --> 00:28:53,356 - Zeker. - Oké. 380 00:29:02,532 --> 00:29:05,076 {\an8}Esprit bezat een eigen appartement in Milaan. 381 00:29:05,535 --> 00:29:07,662 {\an8}Esprit bezat een appartement in Parijs. 382 00:29:07,746 --> 00:29:10,373 Esprit bezat appartementen in New York en Tokio. 383 00:29:10,457 --> 00:29:13,501 Je kwam binnen en zag een drieluik van Francis Bacon... 384 00:29:13,585 --> 00:29:17,547 ...met een waarde van vijf miljoen dollar boven de open haard. 385 00:29:21,551 --> 00:29:25,096 Esprit had zijn hoogtijdagen toen hij volledig toegewijd was... 386 00:29:25,180 --> 00:29:30,643 ...en de internationale ondernemer achter een gigantisch modemerk wilde zijn. 387 00:29:31,603 --> 00:29:33,229 En toen veranderde dat alles. 388 00:29:35,648 --> 00:29:38,401 Ik denk dat het echt heel erg veranderd is. 389 00:29:38,943 --> 00:29:40,528 Ik ging gewoon... 390 00:29:40,695 --> 00:29:46,826 ...door die poort ergens aan het einde van de jaren tachtig. 391 00:29:46,910 --> 00:29:50,246 Ik zei: 'Ik moet iets anders gaan doen.' 392 00:29:50,371 --> 00:29:54,876 Ik denk dat hij zich verloren voelde. 393 00:29:55,126 --> 00:29:57,170 Hij was verloren door z'n eigen toedoen. 394 00:29:58,922 --> 00:30:02,258 De eerste prioriteit in de mode-industrie... 395 00:30:02,342 --> 00:30:07,639 ...is om een verlangen te creëren, dat je nieuwe spullen nodig hebt. 396 00:30:07,722 --> 00:30:10,475 Ik begon me te realiseren dat ik dat niet moest doen... 397 00:30:10,558 --> 00:30:13,603 ...want ik droeg zo bij aan de vernietiging van de aarde. 398 00:30:13,686 --> 00:30:17,607 {\an8}EEN PLEIDOOI VOOR VERANTWOORDE CONSUMPTIE 399 00:30:17,690 --> 00:30:20,485 In de latere jaren van Esprit hadden de catalogi teksten... 400 00:30:20,568 --> 00:30:23,363 ...die je moesten overhalen om de kleding niet te kopen. 401 00:30:23,488 --> 00:30:25,907 HEEFT ESPRIT DE NIEUWE TIJDGEEST GEDEFINIEERD? 402 00:30:25,990 --> 00:30:28,201 Dit kun je niet maken, terwijl je uitvogelt... 403 00:30:28,368 --> 00:30:32,747 ...hoe je iedereen gaat betalen en je je bedrijf moet voortzetten. 404 00:30:32,872 --> 00:30:37,168 In de vroeg jaren 90 kon ik er gewoon niet meer tegen. 405 00:30:37,418 --> 00:30:41,464 Het bedrijf had het moeilijk en ik moest een beslissing nemen... 406 00:30:41,548 --> 00:30:44,425 ...om Esprit proberen te redden. 407 00:30:45,009 --> 00:30:47,512 Susie en hij waren uit elkaar... 408 00:30:47,637 --> 00:30:51,099 ...en moesten ook het bedrijf verdelen. 409 00:30:52,684 --> 00:30:59,107 Ze kocht hem uit, omdat hij een nieuwe richting in wilde slaan. 410 00:31:14,122 --> 00:31:19,711 Hij kon terug naar waar hij voor het laatst echt gelukkig was: Patagonië. 411 00:31:37,353 --> 00:31:41,357 Ik denk dat het een grote overgang was, maar het was belangrijk voor hem. 412 00:31:41,691 --> 00:31:46,112 {\an8}Hij was dezelfde man, maar anders. Een interessantere man, eigenlijk. 413 00:31:47,322 --> 00:31:51,951 Naar Zuid-Amerika verhuizen om zich te verbinden aan een project... 414 00:31:52,035 --> 00:31:55,079 ...leek wel een soort droom. 415 00:31:55,496 --> 00:31:59,000 Dat was zijn mantra: je ergens aan verbinden en het dan uitzoeken. 416 00:31:59,083 --> 00:32:00,460 En dat deed hij. 417 00:32:00,752 --> 00:32:02,712 Hij ging ervoor met alles wat hij had. 418 00:32:06,925 --> 00:32:08,676 Hij kwam hier zonder plan. 419 00:32:08,968 --> 00:32:13,598 {\an8}Hij kwam naar Chili, omdat hij gewoon weg wilde bij Esprit. 420 00:32:15,016 --> 00:32:19,938 Als piloot zag hij dat alle boerderijen in handen waren van afwezige eigenaren. 421 00:32:20,438 --> 00:32:25,777 We kochten kleine boerderijen van boeren die iets anders wilden gaan doen. 422 00:32:27,028 --> 00:32:30,907 {\an8}Doug kocht Reñihue, een boerderij van 800 hectare. 423 00:32:33,159 --> 00:32:36,955 Eigenlijk precies waar we nu zitten... 424 00:32:37,038 --> 00:32:38,873 ...woonde ik anderhalf jaar. 425 00:32:39,040 --> 00:32:40,416 Precies hier. 426 00:32:40,500 --> 00:32:44,170 Dit waren de woonkamer, de keuken en de eetkamer. 427 00:32:44,629 --> 00:32:49,926 Terwijl ik het oude hoofdhuis aan de andere kant van de weg opknapte. 428 00:32:50,009 --> 00:32:52,553 Er was geen elektriciteit. 429 00:32:52,637 --> 00:32:57,141 Het is hier drie meter bij twee en een halve meter... 430 00:32:57,642 --> 00:32:59,435 ...of 3,5 bij 2,5 meter... 431 00:33:00,019 --> 00:33:01,437 Dat is... 432 00:33:01,729 --> 00:33:03,022 - Ja. - ...weet je? 433 00:33:03,106 --> 00:33:04,691 - Wat dan ook. - Wat dat is. 434 00:33:05,858 --> 00:33:07,110 Je kan het niet... 435 00:33:07,276 --> 00:33:10,446 - We hebben twee slaapkamers. - Ja. Vermenigvuldigen. 436 00:33:12,740 --> 00:33:14,867 Hij had een som geld. 437 00:33:14,951 --> 00:33:16,744 Geen miljardairsgeld. 438 00:33:16,828 --> 00:33:20,873 Maar het was een flinke som, ongeveer 150 miljoen dollar. 439 00:33:21,332 --> 00:33:25,420 En hij kon ermee doen wat hij wilde. En dat deed hij ook. 440 00:33:26,713 --> 00:33:30,174 Onze eerste aanpak was om dat land te beschermen. 441 00:33:30,258 --> 00:33:33,511 Maar in die gebieden waar dat mogelijk was... 442 00:33:33,594 --> 00:33:36,264 ...richtten we demonstratieboerderijen op. 443 00:33:36,681 --> 00:33:41,769 Boerderijen waar we onszelf en anderen konden laten zien... 444 00:33:41,853 --> 00:33:45,982 ...dat het mogelijk zou zijn om hier te wonen zonder de bomen te kappen. 445 00:33:46,065 --> 00:33:48,693 Dat er ook een andere leefwijze bestond. 446 00:33:51,487 --> 00:33:55,700 We begonnen in de boerderijen, plantten bessen... 447 00:33:56,284 --> 00:33:59,996 ...maakten honing en jams. 448 00:34:00,580 --> 00:34:02,874 We hielden schapen en verkregen wol. 449 00:34:02,957 --> 00:34:06,711 En met die wol zetten we een netwerk van handwerkers op. 450 00:34:07,045 --> 00:34:09,047 Was het winstgevend? Nee. 451 00:34:09,714 --> 00:34:13,009 Voor elke pot honing die je kocht, gaven we je vijf dollar. 452 00:34:13,593 --> 00:34:14,886 Dat zei Doug altijd. 453 00:34:15,261 --> 00:34:17,305 Maar hij zei dat hij dat kon doen. 454 00:34:18,389 --> 00:34:21,768 Hij kon ervoor kiezen om ecologisch duurzaam te zijn... 455 00:34:21,934 --> 00:34:24,020 ...en misschien niet economisch duurzaam. 456 00:34:24,103 --> 00:34:27,023 En we konden veel mensen aan het werk zetten. 457 00:34:35,114 --> 00:34:39,911 Hij zat me vaak op mijn nek dat ik mijn bedrijf moest verkopen... 458 00:34:41,496 --> 00:34:43,289 ...en hetzelfde moest doen als hij. 459 00:34:43,790 --> 00:34:46,334 Hij deed het juiste en ik het verkeerde. 460 00:34:46,417 --> 00:34:49,879 Ik wilde mijn bedrijf op een verantwoorde manier runnen. 461 00:34:50,755 --> 00:34:54,217 Mijn bedrijf behouden en het als instrument gebruiken. 462 00:34:55,760 --> 00:34:57,053 Om dat te doen... 463 00:34:57,762 --> 00:35:00,640 ...vond ik dat we moesten herzien wat we deden. 464 00:35:00,723 --> 00:35:04,227 Onze nieuwe missie is dat we zakendoen om onze planeet te redden. 465 00:35:04,477 --> 00:35:09,732 Dus nam ik een dozijn van de beste mensen van het bedrijf... 466 00:35:09,816 --> 00:35:11,442 ...mee naar Patagonië. 467 00:35:15,738 --> 00:35:18,825 {\an8}Op diezelfde reis ontmoette Doug Kris. 468 00:35:19,826 --> 00:35:21,536 {\an8}Op dit moment van de dag? Ja. 469 00:35:25,832 --> 00:35:30,753 {\an8}We waren in Calafate, dat was toen een klein dorpje. 470 00:35:30,837 --> 00:35:35,466 {\an8}We zaten in een restaurant en Doug Tompkins komt binnenlopen. 471 00:35:36,884 --> 00:35:43,724 Hij komt naar me toe, ploft naast me neer en zegt: 'Boem. 472 00:35:43,808 --> 00:35:45,601 Hoi meid, hoe gaat het?' 473 00:35:46,936 --> 00:35:51,023 Toen zei hij, typisch Doug: 'Wat ben je aan het doen?' 474 00:35:51,107 --> 00:35:54,068 Ik zei: 'We vertrekken morgenochtend.' 'Waarom vertrek je?' 475 00:35:54,152 --> 00:35:55,611 'De reis is ten einde.' 476 00:35:55,903 --> 00:35:58,656 'Ja, maar waarom? Waarom blijf je niet?' 477 00:35:59,073 --> 00:36:02,910 'Waarom blijf je niet, dan vlieg ik je terug naar de Verenigde Staten.' 478 00:36:03,411 --> 00:36:06,956 Ik zei: 'Nee, en vraag het niet weer. Ik ga niet met je vliegen.' 479 00:36:07,582 --> 00:36:11,669 Toen we terug waren begon hij me te bellen vanuit San Francisco... 480 00:36:12,086 --> 00:36:15,590 'Wat ben je aan het doen?' 'Nou, gewoon, je weet wel...' 481 00:36:15,673 --> 00:36:21,137 Ik had een relatie met iemand anders, maar wist dat die ten einde liep. 482 00:36:23,222 --> 00:36:24,765 En hij is behoorlijk charmant. 483 00:36:25,641 --> 00:36:27,101 Hij was erg charmant. 484 00:36:28,811 --> 00:36:32,982 Doug belde me op en zei: 'Hé, die vriendin van jou, Kris. 485 00:36:33,107 --> 00:36:34,984 {\an8}Zijn jullie goede maatjes?' 486 00:36:35,067 --> 00:36:37,695 {\an8}En ik zeg: 'Ja, een van mijn beste vrienden. 487 00:36:37,987 --> 00:36:41,324 Ze is peettante van alle drie mijn kinderen.' 488 00:36:42,158 --> 00:36:44,869 En hij zegt: 'Wat vind je van haar?' 489 00:36:45,703 --> 00:36:48,247 Dus ik vertelde hem hoe geweldig ze was. 490 00:36:48,331 --> 00:36:51,792 En letterlijk diezelfde dag nog, belt Kris me op en zegt: 491 00:36:52,293 --> 00:36:55,463 'Hé, die vriend van Yvon, Doug Tompkins... 492 00:36:55,546 --> 00:37:01,219 ...jullie klimmen al een tijdje samen. Wat voor man is hij? Ken je hem goed?' 493 00:37:01,302 --> 00:37:02,637 Ik zei: 'O.' 494 00:37:03,888 --> 00:37:06,390 {\an8}Toen mijn vrouw hoorde... 495 00:37:07,099 --> 00:37:11,562 {\an8}...dat Doug een oogje had op Kris, zei ze: 'O, god, dat is een ramp.' 496 00:37:12,271 --> 00:37:15,816 Want ze wist hoe hij vrouwen in het verleden had behandeld. 497 00:37:16,025 --> 00:37:19,070 {\an8}Doug was een wilde, jonge levensgenieter met vele... 498 00:37:19,987 --> 00:37:21,447 {\an8}...vele contacten. 499 00:37:21,530 --> 00:37:24,450 Toen Kris aan mensen vroeg of dit een goed plan was... 500 00:37:24,617 --> 00:37:27,578 ...zeiden mensen die Doug kenden dat hij veranderd was. 501 00:37:27,662 --> 00:37:29,622 'Doug gaat zich gedragen.' 502 00:37:29,705 --> 00:37:31,707 En andere vrouwen bleven zeggen: 503 00:37:31,791 --> 00:37:35,294 'Je wil bij die vent uit de buurt blijven. Dit is waanzin.' 504 00:37:36,671 --> 00:37:42,009 Doug kon een klootzak zijn. Dus we waren een beetje zenuwachtig. 505 00:37:51,227 --> 00:37:54,814 Ik begon met Yvon te werken toen ik zo jong was. 506 00:37:55,147 --> 00:38:01,696 Ik denk dat ik na 23 jaar gewoon dacht... 507 00:38:02,822 --> 00:38:05,366 ...ik wil dit niet meer doen. 508 00:38:08,244 --> 00:38:09,578 Ik was er klaar mee. 509 00:38:11,414 --> 00:38:13,249 Ik was klaar met mijn leven. 510 00:38:13,582 --> 00:38:18,379 Als ik dit vertel, denkt men altijd dat ik het over Patagonia heb. 511 00:38:18,587 --> 00:38:21,841 Dat bedoel ik niet. Ik heb het over mezelf. 512 00:38:21,924 --> 00:38:24,552 Mijn leven was voorbij. 513 00:38:26,012 --> 00:38:27,513 Ik moest het veranderen. 514 00:38:28,347 --> 00:38:29,724 We praten over het feit... 515 00:38:30,182 --> 00:38:35,521 Ik had het idee dat er iets anders moest zijn, iets groters. 516 00:38:36,689 --> 00:38:38,024 We doen iets. 517 00:38:38,357 --> 00:38:40,985 Doug belde me af en toe op. 518 00:38:41,068 --> 00:38:44,864 Op een avond zei ik: 'Ik ga naar Parijs om vanuit daar te werken.' 519 00:38:44,947 --> 00:38:46,907 En hij zei: 'Dan zie ik je daar.' 520 00:38:54,915 --> 00:38:57,960 En, zoals verwacht, is hij in Parijs. 521 00:38:58,544 --> 00:39:01,756 We gaan uit eten bij zijn favoriete restaurant. 522 00:39:02,590 --> 00:39:05,843 En we wandelen door heel Parijs. 523 00:39:06,802 --> 00:39:08,763 Hij zei: 'Kom me opzoeken in Chili.' 524 00:39:09,722 --> 00:39:12,058 Ik zei: 'Nee, echt niet. 525 00:39:12,224 --> 00:39:14,018 Je bent een befaamde mooiprater.' 526 00:39:14,518 --> 00:39:19,690 Hij stond stil, keek naar z'n voeten... 527 00:39:19,774 --> 00:39:22,151 ...keek weer omhoog naar mij en zei: 528 00:39:22,902 --> 00:39:25,071 'Ik zal zorgen dat je niets overkomt.' 529 00:39:27,573 --> 00:39:30,701 Dat was een van die momenten waarop je iemand... 530 00:39:31,160 --> 00:39:33,704 ...ziet veranderen, zelfs in hun eigen hoofd. 531 00:39:35,873 --> 00:39:40,544 Veel later zei hij dat hij precies wist dat dit het bepalende moment was. 532 00:39:40,628 --> 00:39:41,837 En ik wist het ook. 533 00:39:41,921 --> 00:39:46,384 Ik dacht: met deze man moet ik trouwen. 534 00:39:48,469 --> 00:39:50,471 Maar het was waanzin. Echt waanzin. 535 00:39:50,554 --> 00:39:52,681 Ik was verloofd met iemand anders. 536 00:39:52,890 --> 00:39:58,145 Dus uiteindelijk verliet ik die verloofde. 537 00:39:58,938 --> 00:40:03,109 En toen ging ik naar Chili om Doug tien dagen te bezoeken... 538 00:40:03,192 --> 00:40:04,777 ...en bleef ik vijf weken. 539 00:40:05,903 --> 00:40:07,696 Het was chemie. 540 00:40:08,697 --> 00:40:11,867 Alsof je door de bliksem geraakt wordt. 541 00:40:13,452 --> 00:40:15,663 Ik leg mijn rol als CEO neer. 542 00:40:16,539 --> 00:40:19,875 We zoeken nu naar iemand om mij te vervangen. 543 00:40:21,419 --> 00:40:25,089 Ik hoop om in oktober iemand in de rol te hebben... 544 00:40:25,631 --> 00:40:29,969 ...om die persoon te trainen en drie maanden met me mee te laten lopen... 545 00:40:30,553 --> 00:40:33,848 ...en 'm dan te smeren op 1 januari. 546 00:40:34,390 --> 00:40:40,813 En dan ga ik waarschijnlijk naar Chili. Ik denk dat dat mijn thuis wordt. 547 00:40:45,025 --> 00:40:47,278 Ik blies mijn hele... 548 00:40:48,154 --> 00:40:53,534 Het was schandalig. Ik blies mijn hele privéleven op. 549 00:40:54,702 --> 00:40:57,830 Maar ik had gelijk. Het pakte geweldig uit. 550 00:40:57,913 --> 00:41:01,959 Het was een grote gok. Het had ook zomaar een andere kant op kunnen gaan. 551 00:41:03,127 --> 00:41:05,880 Het was krankzinnig wat we deden. 552 00:41:12,720 --> 00:41:14,847 Tijdens onze eerste date... 553 00:41:15,306 --> 00:41:19,310 ...dacht ik alleen maar: god, wat heb ik gedaan? 554 00:41:21,061 --> 00:41:24,607 Deze boerderij waar we nu heen gaan... 555 00:41:26,442 --> 00:41:30,654 ...lag volledig afgelegen. 556 00:41:33,616 --> 00:41:39,038 'Vier april 1994. Doug heeft hier een ongelooflijk landgoed. 557 00:41:39,663 --> 00:41:41,040 Een heel schiereiland... 558 00:41:41,165 --> 00:41:42,958 ...prachtige gletsjers... 559 00:41:43,375 --> 00:41:45,836 ...watervallen, rivieren... 560 00:41:47,546 --> 00:41:52,510 Vijf april 1994. IJs op onze slaapzakken in de ochtend. 561 00:41:53,135 --> 00:41:55,304 Ongelooflijk helder en prachtig. 562 00:41:55,471 --> 00:41:58,182 We gaan in zuidelijke richting door Coihue-bossen... 563 00:41:58,766 --> 00:42:03,521 ...slapen in hotel Nires, geen avondeten en knuffelen ons in slaap. 564 00:42:06,815 --> 00:42:09,401 20 mei. Storm tijdens de vierde dag... 565 00:42:09,944 --> 00:42:10,986 ...onophoudelijk. 566 00:42:11,445 --> 00:42:14,823 Water komt het huis binnen door de kracht van de wind. 567 00:42:15,407 --> 00:42:18,369 Om twee uur wakker om de schoorsteen vast te binden... 568 00:42:18,994 --> 00:42:20,454 ...en een enorme rat te doden. 569 00:42:21,497 --> 00:42:23,123 Geen kans op vertrekken.' 570 00:42:25,125 --> 00:42:28,462 {\an8}Er waren geen telefoons. Geen weg om er te komen... 571 00:42:28,712 --> 00:42:30,172 {\an8}...of om weer te vertrekken. 572 00:42:30,464 --> 00:42:32,550 {\an8}Dus ze zat in isolatie met Doug. 573 00:42:38,430 --> 00:42:42,810 We zijn veertigers en willen al deze dingen doen. 574 00:42:42,893 --> 00:42:45,229 Grote en moeilijke dingen... 575 00:42:45,312 --> 00:42:49,525 ...die niet veel andere mensen eerder hebben gedaan. 576 00:42:49,608 --> 00:42:52,528 Dus je verzint het eigenlijk terwijl je het doet. 577 00:42:53,487 --> 00:42:55,197 Het was een nieuw huwelijk. 578 00:42:56,824 --> 00:43:00,035 Je hoopt dat dat huwelijk sterk genoeg is... 579 00:43:00,160 --> 00:43:04,623 ...voor de stress van samenwerken... 580 00:43:04,707 --> 00:43:08,711 ...en samenwonen onder zulke intense omstandigheden. 581 00:43:37,781 --> 00:43:42,703 De eerste stap was een natuurreservaat creëren. 582 00:43:43,120 --> 00:43:44,955 Een manier om land te beschermen. 583 00:43:45,331 --> 00:43:48,792 Maar na een aantal jaar... 584 00:43:49,293 --> 00:43:53,088 ...ontwikkelden Doug en Kris het idee om nationale parken op te richten... 585 00:43:53,172 --> 00:43:57,009 ...en ons werk heeft toen een ommezwaai gemaakt. 586 00:44:02,014 --> 00:44:03,724 Op deze plek begonnen we. 587 00:44:04,141 --> 00:44:06,477 Hier woonden we. 588 00:44:06,644 --> 00:44:08,395 En dit hele gebied werd Pumalín. 589 00:44:08,479 --> 00:44:12,191 Van de grens met Argentinië helemaal tot aan de Grote Oceaan. 590 00:44:12,274 --> 00:44:13,776 Dit was het eerste park. 591 00:44:13,859 --> 00:44:19,573 We kochten 308.775 hectare en van daaruit werd het groter. 592 00:44:19,740 --> 00:44:22,743 Niets van dit alles kan ooit op zichzelf plaatsvinden. 593 00:44:22,826 --> 00:44:27,414 We trekken er meteen op uit en praten met iedereen... 594 00:44:27,498 --> 00:44:30,000 ...burgemeesters, alle betrokkenen. 595 00:44:31,001 --> 00:44:32,795 Er is veel argwaan. 596 00:44:33,671 --> 00:44:36,882 Vaak is er veel weerstand. 597 00:44:38,467 --> 00:44:40,844 We komen met de burgemeester praten. 598 00:44:41,053 --> 00:44:46,266 We willen haar uitleggen wat het idee is achter deze landdonatie in haar district. 599 00:44:46,975 --> 00:44:51,689 We denken dat ze achter ons zal staan. Ze begrijpt natuurbehoud. 600 00:44:51,855 --> 00:44:55,109 We willen het nationale park oprichten beginnend bij Cabo Léon... 601 00:44:55,275 --> 00:44:56,944 ...en het reservaat erbij voegen. 602 00:44:57,277 --> 00:44:59,780 We moeten zeggen: 'We hebben een nationaal park.' 603 00:45:00,114 --> 00:45:04,535 Want nationale parken hebben aantrekkingskracht op toeristen. 604 00:45:06,245 --> 00:45:10,791 Dit gebied is allemaal gematigd regenwoud, daar kom je niet in. 605 00:45:11,583 --> 00:45:16,547 Het verzet kwam voornamelijk van de nationale overheid in deze fase. 606 00:45:16,839 --> 00:45:19,216 Hier hadden we vijf jaar lang... 607 00:45:19,299 --> 00:45:24,388 ...een serieus politiek en sociaal conflict. 608 00:45:26,807 --> 00:45:30,102 Wat bevalt u niet aan het project van Douglas Tompkins? 609 00:45:30,686 --> 00:45:32,438 Ze willen geen vooruitgang. 610 00:45:32,688 --> 00:45:35,482 {\an8}We zijn een arm land... 611 00:45:35,566 --> 00:45:41,405 {\an8}...we hebben vooruitgang nodig om onze levensstandaard te verhogen. 612 00:45:41,739 --> 00:45:45,534 {\an8}We kwamen uit 20 jaar dictatuur... 613 00:45:45,701 --> 00:45:47,995 ...dus dit zijn hardcore rechtse... 614 00:45:48,370 --> 00:45:51,290 ...politici die geen begrip hadden voor liefdadigheid. 615 00:45:52,916 --> 00:45:56,378 Chili heeft goede redenen om argwanend te zijn tegenover Amerikanen. 616 00:45:58,005 --> 00:46:02,050 In 1973 steunde de Nixon-regering de staatsgreep... 617 00:46:02,134 --> 00:46:06,930 {\an8}...die het begin was van 17 jaar wrede dictatuur onder Generaal Pinochet. 618 00:46:07,723 --> 00:46:11,727 Maar toen de Tompkins goedkoop land begonnen te kopen voor natuurbehoud... 619 00:46:11,810 --> 00:46:14,813 ...werden ze tot hun verbijstering 'lelijke Amerikanen' genoemd. 620 00:46:15,856 --> 00:46:20,652 Om eerlijk te zijn is Chili ook een heel langgerekt en heel dun land. 621 00:46:21,737 --> 00:46:24,990 {\an8}En Doug en Kris kochten heel veel land. 622 00:46:25,115 --> 00:46:30,329 {\an8}...wat neerkwam op een flink deel van een van Chili's provincies. 623 00:46:31,121 --> 00:46:33,832 Het grootste bezwaar van het leger en de marine was... 624 00:46:33,916 --> 00:46:37,211 {\an8}...dat Mr Tompkins zo'n groot stuk buitenlands land bezat... 625 00:46:37,377 --> 00:46:40,589 {\an8}...dat van de grens tot aan de oceaan liep. 626 00:46:40,798 --> 00:46:43,842 Hij werd beschuldigd van het in tweeën knippen van het land. 627 00:46:44,468 --> 00:46:50,307 Rechtse politici piekerden zich suf hoe ze hiermee om moesten gaan. 628 00:46:51,892 --> 00:46:57,523 'Dertien maart 1995. Bijna elke krant in Chili... 629 00:46:57,689 --> 00:47:01,360 ...en alle televisiezenders besteedden aandacht aan ons gisteravond... 630 00:47:01,485 --> 00:47:03,695 ...en vanochtend opnieuw. 631 00:47:03,821 --> 00:47:07,741 Zware aanvallen uit extreemrechtse hoek en de zalmindustrie.' 632 00:47:10,452 --> 00:47:13,872 We gingen de strijd aan met commerciële zalmkwekerijen. 633 00:47:16,959 --> 00:47:18,335 Dit zijn viskwekerijen. 634 00:47:18,585 --> 00:47:21,964 Het equivalent van varkensboerderijen. 635 00:47:22,089 --> 00:47:27,219 Je gaat naar de zeebodem onder deze kooien en je ziet een dode zee. 636 00:47:27,302 --> 00:47:30,138 Het zeeleven is gesmoord. 637 00:47:30,222 --> 00:47:32,432 Er leeft niets meer onder deze kooien. 638 00:47:33,392 --> 00:47:37,062 De zeeleeuwen gingen naar de kooien om te eten. 639 00:47:37,145 --> 00:47:42,609 Dus op het strand troffen we dode zeeleeuwen aan met schotwonden. 640 00:47:44,695 --> 00:47:46,238 BELONING 641 00:47:46,321 --> 00:47:48,365 Doug hing een 'gezocht' bord op. 642 00:47:48,448 --> 00:47:52,077 We loven 2.500 dollar uit... 643 00:47:52,578 --> 00:47:56,498 ...voor de tip die leidt naar de man die de zeeleeuwen doodt. 644 00:47:56,832 --> 00:47:59,251 En dat was olie op het vuur. 645 00:47:59,334 --> 00:48:00,627 NIEUWE AANVAL OP TOMPKINS 646 00:48:00,711 --> 00:48:02,796 '21 april 1995. 647 00:48:03,547 --> 00:48:06,091 Meer aanvallen in de krant tegen Doug en mij. 648 00:48:06,174 --> 00:48:08,218 TOMPKINS OPNIEUW MIDDENIN EEN CONTROVERSE 649 00:48:08,302 --> 00:48:10,512 Ons leven wordt nu duidelijk bedreigd.’ 650 00:48:11,597 --> 00:48:15,809 '17 oktober. We worden nu zeker afgeluisterd. 651 00:48:16,560 --> 00:48:19,479 Nieuwe beschuldigingen tegen ons van het leger... 652 00:48:19,646 --> 00:48:20,981 EEN GRINGO IN MOEILIJKHEDEN 653 00:48:21,189 --> 00:48:22,858 ...vraag me af wat het volgende is. 654 00:48:22,983 --> 00:48:24,818 Zorgen om Dougs veiligheid.’ 655 00:48:26,612 --> 00:48:29,656 Ze moesten zich schuilhouden in de Amerikaanse ambassade. 656 00:48:29,740 --> 00:48:30,824 Ze werden bedreigd. 657 00:48:31,074 --> 00:48:35,287 De FBI vertelde mijn vrouw en mij dat onze telefoon werd afgetapt. 658 00:48:35,579 --> 00:48:37,664 We waren bevriend met de Tompkins. 659 00:48:40,292 --> 00:48:43,629 {\an8}De overheid valt hem niet lastig. 660 00:48:44,963 --> 00:48:47,132 Er was veel argwaan. 661 00:48:47,424 --> 00:48:52,012 {\an8}Het leek op een eerste stap. Goedkoop land kopen... 662 00:48:52,137 --> 00:48:57,142 {\an8}...en het dan tegen een hogere prijs verkopen. 663 00:48:58,018 --> 00:49:02,481 De collectieve verbeelding kan veel teweegbrengen. 664 00:49:03,148 --> 00:49:05,150 In die tijd was ik niet... 665 00:49:05,233 --> 00:49:07,235 {\an8}Ik was minister... 666 00:49:07,653 --> 00:49:09,780 {\an8}...en ik bestudeerde defensieproblemen. 667 00:49:09,863 --> 00:49:13,825 {\an8}Het leger had allerlei theorieën dat dit Israël was... 668 00:49:13,909 --> 00:49:16,995 ...dat een deel van Chili probeerde in te nemen, enzovoort. 669 00:49:17,329 --> 00:49:20,958 {\an8}We werden beschuldigd van het creëren van een plek voor nucleair afval... 670 00:49:21,083 --> 00:49:22,960 {\an8}...voor de VS. 671 00:49:23,293 --> 00:49:27,297 Een nieuwe Joodse staat, zelfs al waren we opgevoed als anglicanen... 672 00:49:27,547 --> 00:49:29,883 Een nieuwe basis voor het Argentijnse leger... 673 00:49:29,967 --> 00:49:32,719 ...om voor eens en altijd korte metten te maken met Chili. 674 00:49:32,803 --> 00:49:36,807 Een goeie was dat we al het vee uit Zuid-Chili zouden halen... 675 00:49:36,890 --> 00:49:39,101 ...om het met Amerikaanse bizons te vervangen. 676 00:49:40,602 --> 00:49:44,898 Al jullie projecten in Chili en Argentinië samen... 677 00:49:44,982 --> 00:49:48,026 - ...over hoeveel hectaren hebben we het? - Meer dan 800.000. 678 00:49:48,110 --> 00:49:49,277 - Meer dan 800.000? - Ja. 679 00:49:49,361 --> 00:49:50,821 Iets meer dan 800.000. 680 00:49:50,904 --> 00:49:52,447 Dat zijn er nogal wat. 681 00:49:52,781 --> 00:49:53,991 Dat is nog niks. 682 00:49:54,074 --> 00:49:56,493 Als je bekijkt wat er jaarlijks... 683 00:49:56,827 --> 00:50:01,623 ...behouden wordt en wat er vernietigd wordt... 684 00:50:02,207 --> 00:50:04,084 ...zitten we in het verliezende team. 685 00:50:07,796 --> 00:50:12,592 {\an8}Elk jaar verliezen we 16 miljoen hectare ongerepte natuur. 686 00:50:12,676 --> 00:50:15,679 {\an8}AMAZONE, BRAZILIË 687 00:50:15,804 --> 00:50:20,267 {\an8}Met deze snelheid verliezen we alle ongerepte natuur binnen 50 jaar. 688 00:50:20,350 --> 00:50:22,019 {\an8}MATO GROSSO, BRAZILIË 689 00:50:22,310 --> 00:50:25,272 {\an8}Men kan zeggen dat de Tompkins... 690 00:50:25,355 --> 00:50:28,775 {\an8}...meer dan 800.000 hectare hebben beschermd en dat is ook veel... 691 00:50:28,900 --> 00:50:30,277 {\an8}OREGON, VERENIGDE STATEN 692 00:50:30,360 --> 00:50:33,864 {\an8}...maar het valt in het niet vergeleken bij wat er plaatsvindt. 693 00:50:34,114 --> 00:50:36,992 {\an8}Of het de bossen zijn in Indonesië... 694 00:50:37,075 --> 00:50:39,703 {\an8}...of de graslanden in oostelijk Afrika, waar dan ook... 695 00:50:39,786 --> 00:50:40,912 {\an8}IVOORKUST 696 00:50:41,830 --> 00:50:44,249 ...dan lijkt het er niet op dat we terrein winnen. 697 00:50:44,791 --> 00:50:47,377 We proberen alleen de aanval tegen te gaan. 698 00:50:49,629 --> 00:50:53,467 Het is het doemscenario van een groeiende bevolking... 699 00:50:53,550 --> 00:50:54,593 ONTBOSSING WERELDWIJD 700 00:50:54,801 --> 00:50:57,846 ...toenemende consumptie en een afname van natuurlijke bronnen. 701 00:50:57,929 --> 00:51:01,266 Maar mensen die daar echt iets tegen kunnen doen... 702 00:51:01,391 --> 00:51:05,729 ...zijn daar niet toe bereid, omdat de culturele impact... 703 00:51:05,896 --> 00:51:07,647 ...voor hen te groot is. 704 00:51:07,731 --> 00:51:09,024 ARGENTINIË CHILI 705 00:51:13,528 --> 00:51:15,822 Toen we bezig waren met Corcovado Park... 706 00:51:15,989 --> 00:51:17,199 CORCOVADO PARK 400.000 ha 707 00:51:17,365 --> 00:51:18,950 ...stuitten we op het leger. 708 00:51:19,785 --> 00:51:24,539 Veel van wat uiteindelijk het park werd, was in handen van het leger... 709 00:51:25,290 --> 00:51:28,668 ...en ze gebruikten het gebied als oefenterrein voor bombardementen. 710 00:51:31,963 --> 00:51:33,882 Doug had afgesproken met de generaals... 711 00:51:34,466 --> 00:51:37,969 ...om hen ervan te overtuigen dit gebied te beschermen... 712 00:51:38,053 --> 00:51:39,679 ...en te stoppen met bombarderen. 713 00:51:45,685 --> 00:51:48,188 Voordat we met een aanbod naar de overheid gaan... 714 00:51:48,438 --> 00:51:50,774 ...zijn we volledig voorbereid, en zeggen we: 715 00:51:51,149 --> 00:51:53,360 dit is wat we hebben geïnvesteerd. 716 00:51:56,863 --> 00:51:58,782 We zeiden tegen de overheid: 717 00:51:59,074 --> 00:52:02,494 'We doneren ons park met alle infrastructuur... 718 00:52:02,577 --> 00:52:06,998 ...als jullie elke halve hectare van ons met 3,5 hectare... 719 00:52:07,082 --> 00:52:09,876 ...ongebruikte staatsgrond vermeerderen.' 720 00:52:12,295 --> 00:52:14,297 Die invloed stelt ons in staat... 721 00:52:14,464 --> 00:52:20,512 ...om iets veel groters te doen dan wat we alleen hadden kunnen doen. 722 00:52:21,513 --> 00:52:23,348 {\an8}ARGENTINIË, CHILI 723 00:52:23,515 --> 00:52:26,977 {\an8}Patagonia Park was nog een omstreden project. 724 00:52:27,769 --> 00:52:30,730 We kochten duizenden hectare in Argentinië... 725 00:52:30,814 --> 00:52:33,441 ...en toen kochten we een oude estancia... 726 00:52:33,525 --> 00:52:36,153 ...en 80.000 hectare in Chili. 727 00:52:36,486 --> 00:52:38,989 We hadden het idee dat dit park uiteindelijk... 728 00:52:39,072 --> 00:52:41,825 ...over de grens met Argentinië kon gaan... 729 00:52:41,992 --> 00:52:44,119 ...om honderdduizenden hectare te beschermen. 730 00:52:45,245 --> 00:52:51,334 De omliggende dorpen bestonden vooral uit veehouders. 731 00:52:51,918 --> 00:52:53,795 Sommige mensen waren van streek... 732 00:52:54,087 --> 00:52:58,550 ...dat we een van de grootste ranches in Chili uit bedrijf haalden. 733 00:53:02,137 --> 00:53:06,725 Toen we bij Iberá aankwamen, stond ons een uitdaging te wachten. 734 00:53:06,850 --> 00:53:07,976 IBERÁ PARK 712.246 ha 735 00:53:10,312 --> 00:53:13,857 Sommige inwoners zeggen dat ze zijn ontheemd en daarna genegeerd... 736 00:53:14,024 --> 00:53:17,569 {\an8}...door de mensen die zij soms 'eco-baronnen' noemen. 737 00:53:17,777 --> 00:53:22,324 We geloven niet dat Tompkins een multimiljonair is... 738 00:53:22,532 --> 00:53:26,578 ...die plotseling filantroop is geworden. 739 00:53:26,786 --> 00:53:28,079 PUMALÍN PARK 308.775 HA 740 00:53:28,246 --> 00:53:32,417 Er waren ook geschillen over eigendomsaktes rond Pumalín. 741 00:53:34,628 --> 00:53:41,551 De één of twee procent, dat waren ongeveer 200 families... 742 00:53:41,718 --> 00:53:47,265 ...voelden dat hun aanwezigheid in het gebied 'bedreigd' werd. 743 00:53:48,433 --> 00:53:53,313 Vijf jaar lang regelden we eigendomsaktes voor iedereen... 744 00:53:53,396 --> 00:53:55,649 ...zodat ze er gerust op waren. 745 00:53:56,107 --> 00:54:01,988 Er kon geen twijfel meer bestaan over wat van jou en wat van het park is. 746 00:54:02,948 --> 00:54:07,077 Ik vind dat we net zo goed als iedereen in het land... 747 00:54:07,786 --> 00:54:10,455 ...omgingen met landgeschillen. 748 00:54:10,705 --> 00:54:12,457 Steekt dit het meest? 749 00:54:12,540 --> 00:54:17,128 Dit steekt het meest, want het was altijd juist het tegenovergestelde. 750 00:54:17,963 --> 00:54:22,092 Het waren niet slechts individuen en politici die tegen ons waren... 751 00:54:22,384 --> 00:54:24,844 ...maar ook een aantal instituties. 752 00:54:25,679 --> 00:54:27,639 Verzet tegen de Tompkins... 753 00:54:27,806 --> 00:54:31,309 ...wordt aangewakkerd door niemand minder dan de Katholieke Kerk. 754 00:54:33,061 --> 00:54:35,522 Dit is de ontbrekende schakel van Pumalín Park. 755 00:54:35,647 --> 00:54:40,360 Dertigduizend hectare land in handen van de Katholieke Kerk, genaamd Huinay. 756 00:54:40,819 --> 00:54:43,738 Douglas Tompkins had Huinay op een haar na gekocht. 757 00:54:44,197 --> 00:54:47,200 Er werd druk uitgeoefend op de Katholieke Universiteit... 758 00:54:47,367 --> 00:54:49,953 ...om niet aan ons te verkopen en ze verkochten het... 759 00:54:50,370 --> 00:54:52,038 ...aan Endesa, het energiemonopolie. 760 00:54:52,122 --> 00:54:55,875 - Dat lijkt kwaadwillig. - Dat was het ook. 761 00:54:58,712 --> 00:55:02,048 Oké, maar land op... 762 00:55:02,132 --> 00:55:03,717 - Gaan we het kopen? - Ja. 763 00:55:03,800 --> 00:55:06,928 Ze moeten veel geloof hebben in wat ze doen. 764 00:55:07,512 --> 00:55:11,933 Achtennegentig procent van de mensen zouden het opgegeven hebben en zeggen: 765 00:55:12,142 --> 00:55:14,019 'In jullie land wonen is onmogelijk.' 766 00:55:14,561 --> 00:55:19,649 Want wij Chilenen gedroegen ons verschrikkelijk. 767 00:55:25,447 --> 00:55:29,451 '25 februari. Iedere dag krijgen we meer nieuws te verduren. 768 00:55:30,535 --> 00:55:34,039 Doug is compleet overweldigd door woede en frustratie... 769 00:55:34,664 --> 00:55:36,499 ...en ik ben op van de zenuwen. 770 00:55:37,417 --> 00:55:39,127 Waarom doen we dit? 771 00:55:39,878 --> 00:55:42,255 We hebben heftige confrontaties. 772 00:55:43,131 --> 00:55:45,800 Veel huilen, eerlijkheid... 773 00:55:46,259 --> 00:55:47,927 ...en een liefdevolle reactie.' 774 00:55:50,638 --> 00:55:53,850 Ik denk eraan om dit allemaal te dempen... 775 00:55:54,059 --> 00:55:57,771 ...maar ik wil het niet te recht. 776 00:55:58,605 --> 00:56:00,815 Zo, en dan maakt het een bocht. 777 00:56:00,982 --> 00:56:04,486 Zo heeft het een natuurlijke aanblik. 778 00:56:05,236 --> 00:56:07,155 Ik geloof in openbare toegang. 779 00:56:08,698 --> 00:56:11,034 We moeten een openbare infrastructuur bouwen. 780 00:56:12,952 --> 00:56:16,873 Er zijn bezoekerscentra, kampeerterreinen en zelfs hotels... 781 00:56:17,874 --> 00:56:20,001 ...parkeerplaatsen, wandelpaden, startpunten... 782 00:56:20,543 --> 00:56:23,505 ...kantoren voor het beheer, bewegwijzering. 783 00:56:23,588 --> 00:56:28,259 Daar moet je allemaal aan denken als je een nationaal park aanlegt. 784 00:56:30,553 --> 00:56:33,431 Hij was zo'n perfectionist. 785 00:56:34,265 --> 00:56:36,559 Bij Esprit had hij een bord boven zijn bureau... 786 00:56:36,893 --> 00:56:40,271 ...waarop stond: 'Geen enkel detail is klein.' 787 00:56:42,482 --> 00:56:46,861 {\an8}Doug was ervan overtuigd dat een wereld zonder schoonheid niet de moeite waard is. 788 00:56:48,446 --> 00:56:52,158 Je moet onthouden dat dit witte doeken waren voor Doug. 789 00:56:55,036 --> 00:56:56,538 Wat hij deed... 790 00:56:56,746 --> 00:57:01,876 ...werd gedreven door een vasthoudend en niet-aflatend... 791 00:57:02,502 --> 00:57:03,837 ...streven naar schoonheid. 792 00:57:05,672 --> 00:57:09,300 De tractorbestuurder is als een kunstenaar. 793 00:57:09,592 --> 00:57:14,055 Je kunt het landschap beschilderen met de tractor... 794 00:57:14,347 --> 00:57:18,393 ...maar je moet wel een goede techniek bezitten. 795 00:57:18,601 --> 00:57:25,358 Want later gaan we een foto maken en je kunstwerk bekijken. 796 00:57:35,076 --> 00:57:38,329 Toen we net in Chili en Argentinië aan de slag waren... 797 00:57:38,538 --> 00:57:43,126 ...dachten we dat we uitgestrekte gebieden beschermden. 798 00:57:44,669 --> 00:57:45,837 Maar eigenlijk... 799 00:57:46,296 --> 00:57:47,714 ...is het zoals ze zeggen: 800 00:57:48,214 --> 00:57:52,343 'Een landschap zonder wilde dieren is slechts een mooie achtergrond.' 801 00:57:54,929 --> 00:57:57,348 Alles veranderde toen we in Iberá kwamen. 802 00:57:58,057 --> 00:58:00,894 We beseften dat er veel diersoorten ontbraken... 803 00:58:01,227 --> 00:58:03,313 ...van jaguars naar beneden in de keten. 804 00:58:04,647 --> 00:58:08,067 We richtten ons niet langer op het stichten van nationale parken. 805 00:58:08,151 --> 00:58:12,405 We richtten ons op het stichten van goed functionerende ecosystemen. 806 00:58:13,740 --> 00:58:15,074 We maakten het weer wild. 807 00:58:18,119 --> 00:58:19,579 Simpel gezegd... 808 00:58:19,746 --> 00:58:23,458 ...houdt de wildernisnatuurvisie in dat je soorten terugbrengt die er horen... 809 00:58:24,542 --> 00:58:27,587 ...maar er niet meer zijn om welke reden dan ook. 810 00:58:28,922 --> 00:58:33,343 Stropen, jagen, het grazen van vee. 811 00:58:34,427 --> 00:58:38,765 Elke diersoort speelt een grote rol in het ecosysteem. 812 00:58:39,390 --> 00:58:42,602 Guanaco's zijn er in groten getale... 813 00:58:42,810 --> 00:58:45,396 ...om als voedsel te dienen voor poema's. 814 00:58:45,563 --> 00:58:50,109 Poema's jagen op guanaco's en dienen als voedsel voor aaseters. 815 00:58:50,610 --> 00:58:55,198 Het is niet slechts het herstel van een enkele diersoort... 816 00:58:55,573 --> 00:58:57,116 ...het gaat om de interactie. 817 00:58:59,911 --> 00:59:03,873 {\an8}Veel parkbeheerders in het wildernisprogramma... 818 00:59:03,957 --> 00:59:05,875 {\an8}...waren ooit cowboys... 819 00:59:06,209 --> 00:59:09,337 ...en houden nu poema's in de gaten. 820 00:59:14,592 --> 00:59:17,470 Arcelio was de zoon van de belangrijkste poemajager. 821 00:59:18,012 --> 00:59:21,849 Hij trok erop uit met zijn vader en ze ontvingen een salaris... 822 00:59:22,183 --> 00:59:25,019 ...maar ze ontvingen een bonus voor elke huid. 823 00:59:25,228 --> 00:59:29,274 Wat zou je vader denken als hij je nu kon zien... 824 00:59:29,524 --> 00:59:31,901 ...nu je dit alles doet? 825 00:59:33,987 --> 00:59:35,822 Met zoveel poema's. 826 00:59:35,905 --> 00:59:37,532 Zonder ze te doden. 827 00:59:37,824 --> 00:59:39,534 Zonder er één te doden. 828 00:59:39,701 --> 00:59:41,452 Het is een ommezwaai. 829 00:59:41,619 --> 00:59:44,455 Natuurlijk. Het is een enorme ommezwaai voor mij. 830 00:59:46,457 --> 00:59:51,045 Ethisch gezien moeten we biodiversiteit als uitgangspunt nemen. 831 00:59:52,046 --> 00:59:54,132 We moeten de aarde delen. 832 00:59:54,215 --> 00:59:58,219 Dat bekent dat we habitats beschikbaar moeten maken... 833 00:59:58,303 --> 01:00:01,180 ...om verdere evolutie te laten plaatsvinden. 834 01:00:01,639 --> 01:00:05,768 We verdrijven dieren uit hun habitat door te veel uit te breiden. 835 01:00:05,977 --> 01:00:10,815 Het is een zelfvernietigende ontwikkeling en dat vinden we pathologisch... 836 01:00:10,898 --> 01:00:16,863 ...dat we blijven uitbreiden tot de onvermijdelijke ondergang. 837 01:00:30,293 --> 01:00:36,424 '18 februari. Waarom hebben we onze berg eigenlijk nooit samen beklommen? 838 01:00:38,509 --> 01:00:43,222 Het is zo'n geschenk om hierboven te staan en dit alles door jouw ogen te zien.' 839 01:00:47,060 --> 01:00:48,728 Doug deed de eerste beklimming... 840 01:00:48,811 --> 01:00:53,733 ...en het is traditie dat je hem dan een naam mag geven. 841 01:00:55,234 --> 01:00:57,779 En Doug vernoemde hem naar Kris. 842 01:00:58,196 --> 01:01:01,074 Dat was een geweldige inspanning. 843 01:01:01,449 --> 01:01:03,326 Ja, enorm goed gedaan. 844 01:01:03,993 --> 01:01:05,370 Dus Kristine... 845 01:01:05,912 --> 01:01:10,833 ...is het hoogste punt in het park, een soort kroonjuweel. 846 01:01:12,335 --> 01:01:17,090 Er bestaat geen beter cadeau voor Valentijnsdag voor je vrouw dan dit. 847 01:01:18,633 --> 01:01:21,636 Ja, dit soort dingen deed hij altijd voor me. 848 01:01:24,347 --> 01:01:28,935 {\an8}Ze waren intens, maar ze waren hevig verliefd op elkaar. Dat kon je zien. 849 01:01:29,644 --> 01:01:32,063 Hij zorgde altijd voor haar en andersom. 850 01:01:34,023 --> 01:01:36,693 Je zag ze samen... 851 01:01:36,859 --> 01:01:40,446 {\an8}...net tieners, knuffelend in een hoekje. 852 01:01:42,240 --> 01:01:43,825 Het draaide om liefde. 853 01:01:45,660 --> 01:01:49,497 Aan het begin stuurde hij haar iedere dag berichtjes. 854 01:01:49,622 --> 01:01:51,040 IK HEB EEN PRACHTIGE VROUW 855 01:01:51,124 --> 01:01:53,710 {\an8}Het waren fotoberichtjes. 856 01:01:53,793 --> 01:01:56,671 {\an8}Ze hadden koosnaampjes voor elkaar. 857 01:01:56,838 --> 01:01:57,880 Zij was Birdy. 858 01:01:58,005 --> 01:01:59,132 MOOIE VOGELS WAAR IK VAN HOUD 859 01:01:59,257 --> 01:02:00,842 {\an8}Ik weet nog goed... 860 01:02:01,134 --> 01:02:04,929 ...dat hij een prachtige dvd voor haar had gemaakt. 861 01:02:07,557 --> 01:02:11,602 De liefde van mijn leven is een vrouw van wereldklasse. 862 01:02:13,438 --> 01:02:15,815 Op haar zestigste is ze beeldschoon. 863 01:02:15,982 --> 01:02:17,275 Je bent mijn nummer één. 864 01:02:17,358 --> 01:02:19,110 {\an8}BIRDY, MIJN ENIGE WE HOUDEN VAN JE 865 01:02:21,571 --> 01:02:25,575 {\an8}BIRDY EN HAAR 'LOLO' NU ALLEBEI ZESTIGER 866 01:02:26,033 --> 01:02:28,828 Dat is een verborgen kant van Doug die ik niet kende... 867 01:02:35,042 --> 01:02:36,210 Daar is hij. 868 01:02:36,586 --> 01:02:39,255 - Indrukwekkende top, hè? - Zeker. 869 01:02:39,922 --> 01:02:42,091 Ik ben zo blij om hier te zijn. 870 01:02:45,887 --> 01:02:51,309 Jimmy en ik waren hier eerder. We waren hier 12 jaar geleden... 871 01:02:51,976 --> 01:02:55,521 ...met Yvon en Doug. 872 01:03:19,378 --> 01:03:21,631 - Weer één erbij. - Het is ons eindelijk gelukt. 873 01:03:22,673 --> 01:03:24,258 De eerste Medicaid-beklimming. 874 01:03:25,635 --> 01:03:26,886 Hier gaat niets boven. 875 01:03:29,222 --> 01:03:33,559 Ik weet nog dat er een ongelooflijke zonsondergang was... 876 01:03:33,643 --> 01:03:35,895 ...net zo een als gisteravond. 877 01:03:36,479 --> 01:03:38,022 En ik dacht aan Doug. 878 01:03:40,775 --> 01:03:43,361 Het is mijn biologische klok die tikt. 879 01:03:44,487 --> 01:03:45,738 Ik voel hem echt. 880 01:03:45,822 --> 01:03:47,740 Je moet nog veel werk afmaken. 881 01:03:47,865 --> 01:03:49,909 - Ik moet projecten uitvoeren. - Ik weet... 882 01:03:49,992 --> 01:03:54,372 Het zijn langetermijnprojecten en je denkt: ik moet het wel halen. 883 01:03:54,455 --> 01:03:56,374 - Ik herinner me... - Ik wil graag zien... 884 01:03:56,457 --> 01:03:58,417 ...of we dingen nog kunnen afmaken. 885 01:03:58,501 --> 01:03:59,877 Ze zijn tijdrovend. 886 01:04:00,044 --> 01:04:01,921 - Tijd is alles. - Ja. 887 01:04:02,004 --> 01:04:03,506 Dat is het kostbaarst. 888 01:04:03,714 --> 01:04:05,091 - Leven... - Dat is het altijd. 889 01:04:06,425 --> 01:04:08,803 - Het leven vliegt voorbij. - Ja. 890 01:04:21,399 --> 01:04:24,861 Ik had Doug omgepraat om deze reis te maken. 891 01:04:25,027 --> 01:04:28,447 In eerste instantie. En toen werd hij zelf enthousiast. 892 01:04:29,031 --> 01:04:33,244 We vonden het een leuk idee om te gaan kajakken op een groot meer... 893 01:04:33,536 --> 01:04:36,372 ...niet ver van het Patagonia Nationaal Park. 894 01:04:37,748 --> 01:04:39,250 We brachten ze naar het meer... 895 01:04:39,333 --> 01:04:41,794 ...waar ze uren bezig waren met de voorbereidingen. 896 01:04:41,961 --> 01:04:42,962 Ga maar, lieverd. 897 01:04:45,840 --> 01:04:49,760 Het zijn kajakkers van wereldklasse, maar hadden iemand ingehuurd... 898 01:04:50,052 --> 01:04:51,387 ...om de reis te plannen. 899 01:04:54,640 --> 01:04:58,686 Ze voeren weg met de rubberboot en lieten daarna hun boten te water. 900 01:05:02,565 --> 01:05:08,654 Doug en ik zaten in een tweepersoonskajak. Yvon en Weston zaten in eenpersoons. 901 01:05:09,155 --> 01:05:11,949 En Jeb en Lorenzo zaten in een andere tweepersoonskajak. 902 01:05:13,242 --> 01:05:15,953 Op de vierde dag stak de wind echt op. 903 01:05:18,039 --> 01:05:21,918 De wind maakte twee meter hoge golven in elke richting. 904 01:05:22,752 --> 01:05:26,297 We hadden problemen met het roer van de boot die we hadden geleend. 905 01:05:29,884 --> 01:05:33,137 Het werd steeds moeilijker voor Doug en mij... 906 01:05:33,220 --> 01:05:36,307 ...om onze boot wind afwaarts te houden. 907 01:05:38,351 --> 01:05:39,769 Een golf raakte ons. 908 01:05:40,561 --> 01:05:42,396 Plotseling lagen we ondersteboven. 909 01:05:43,147 --> 01:05:44,815 Ik zei tegen Doug: 910 01:05:45,232 --> 01:05:47,818 'Ik vraag me af of we moeten proberen te zwemmen... 911 01:05:47,902 --> 01:05:51,280 ...want als we middenin het meer terecht komen, gaan we zeker dood. 912 01:05:53,115 --> 01:05:56,369 We zeiden allebei: 'Laten we het proberen.' 913 01:05:58,788 --> 01:06:02,500 Ik dacht: ik heb waarschijnlijk nog tien minuten. 914 01:06:02,583 --> 01:06:06,337 In zulk koud water kun je misschien een half uur blijven leven. 915 01:06:06,837 --> 01:06:09,632 Er kwam nog een golf over me heen en ik besefte... 916 01:06:09,715 --> 01:06:11,258 ...dat ik begon te verdrinken. 917 01:06:12,051 --> 01:06:13,552 Toen knakte er iets in me... 918 01:06:14,053 --> 01:06:16,889 ...en ik gilde: 'Nee'. 919 01:06:17,515 --> 01:06:19,600 Ik begon zo snel mogelijk te zwemmen. 920 01:06:21,394 --> 01:06:25,314 Binnen een minuut arriveerden Jeb en Lorenzo in de tweepersoonskajak. 921 01:06:25,398 --> 01:06:27,733 Ik hield me vast en ze sleepten me mee. 922 01:06:31,821 --> 01:06:34,198 Ik kwam als eerste bij Doug. 923 01:06:35,491 --> 01:06:39,453 {\an8}Hij hield zich vast aan het uiteinde van de kajak en ik draaide... 924 01:06:39,704 --> 01:06:41,831 ...richting de oever en begon te peddelen. 925 01:06:42,665 --> 01:06:45,418 Hij was niet in paniek. Hij schopte. 926 01:06:46,377 --> 01:06:48,754 Hij had de kajak kunnen laten kapseizen. 927 01:06:51,841 --> 01:06:54,677 Maar het was onmogelijk om de onderkoeling tegen te gaan... 928 01:06:54,760 --> 01:06:56,053 ...die begon in te zetten. 929 01:06:56,470 --> 01:06:59,223 Ik merkte dat goed toen hij de kracht verloor... 930 01:06:59,306 --> 01:07:00,766 ...om zich vast te houden. 931 01:07:01,809 --> 01:07:05,312 Tijdens zijn laatste momenten keek Doug omhoog naar de Avianovallei... 932 01:07:07,148 --> 01:07:11,027 ...en leek het alsof hij in zichzelf neuriede. 933 01:07:11,694 --> 01:07:16,157 Toen hij de kracht verloor om de boot vast te houden... 934 01:07:16,449 --> 01:07:20,536 ...moest ik hem in mijn armen krijgen, zijn hoofd uit het water houden. 935 01:07:20,995 --> 01:07:26,167 Ik kon hem en de peddel niet tegelijk vasthouden. 936 01:07:26,417 --> 01:07:28,085 Toen raakte ik mijn peddel kwijt. 937 01:07:34,175 --> 01:07:38,054 Doug en ik dreven ongeveer anderhalf uur zo rond. 938 01:07:39,638 --> 01:07:42,224 En toen... 939 01:07:42,808 --> 01:07:44,518 ...hoorde ik een helikopter. 940 01:07:44,643 --> 01:07:47,354 Ze trokken ons door het water naar de oever. 941 01:07:47,438 --> 01:07:49,732 En van daaruit naar het ziekenhuis. 942 01:07:51,692 --> 01:07:54,361 'Er komen flarden nieuws binnen. 943 01:07:55,613 --> 01:08:00,117 Uiteindelijk is het Doug, Rick, helikopter. 944 01:08:00,951 --> 01:08:02,912 Je zit in ernstige moeilijkheden. 945 01:08:03,621 --> 01:08:05,623 Ik weet het instinctief. 946 01:08:06,499 --> 01:08:08,959 Buiten, de goden smekend... 947 01:08:09,043 --> 01:08:13,672 ...alstublieft, breng hem bij me terug.' 948 01:08:15,424 --> 01:08:18,886 Ze namen ons mee naar de lodge, waar de telefoon ging... 949 01:08:19,804 --> 01:08:22,139 ...en de eigenaar van de lodge nam op. 950 01:08:24,600 --> 01:08:30,648 Een minuutje later hing hij op, keek naar ons en zei: 951 01:08:31,649 --> 01:08:33,359 'Nu is Doug echt dood.' 952 01:08:46,956 --> 01:08:50,626 'Ik stormde de kamer binnen waar ze je uren geholpen hebben. 953 01:08:51,127 --> 01:08:53,087 Koud lichaam, zacht. 954 01:08:53,629 --> 01:08:56,382 Ik kruip op je bed en ga naast je liggen. 955 01:08:57,007 --> 01:09:00,094 Ik wilde alleen met z'n tweetjes in een cocon liggen... 956 01:09:00,177 --> 01:09:04,056 ...en alles en iedereen laten wegglijden.' 957 01:09:06,016 --> 01:09:07,852 Ik staarde naar mijn soep. 958 01:09:10,813 --> 01:09:13,315 En ik weet nog dat Yvon naar zijn soep staarde. 959 01:09:15,025 --> 01:09:20,781 En toen nam hij een lepel en begon hem te eten... 960 01:09:21,657 --> 01:09:22,867 ...heel langzaam. 961 01:09:24,618 --> 01:09:26,662 Toen keek hij naar mij en zei: 962 01:09:27,913 --> 01:09:30,541 'Eet je soep op. Hij is heel lekker.' 963 01:09:32,209 --> 01:09:34,420 En ik zorgde ervoor dat ik... 964 01:09:36,755 --> 01:09:41,552 ...elke hap warme soep die mijn keel in gleed respecteerde. 965 01:09:52,813 --> 01:09:59,320 De volgende dag vlogen we hem over. Ik zat achterin met een kist. 966 01:09:59,570 --> 01:10:01,822 Ik had een mes in m'n tas. 967 01:10:02,114 --> 01:10:05,326 Ik begon onze namen in de kist te krassen. 968 01:10:05,409 --> 01:10:07,703 Ik merkte het niet, maar ik kras... 969 01:10:07,953 --> 01:10:13,334 ...grote letters, zo hard als ik kan... 970 01:10:13,959 --> 01:10:15,586 ...en ik snij mezelf. 971 01:10:16,003 --> 01:10:19,215 Er zit bloed op de kist... 972 01:10:19,298 --> 01:10:20,841 ...bloed over mij heen. 973 01:10:22,635 --> 01:10:26,388 En ik had mijn gordel niet om. 974 01:10:26,847 --> 01:10:31,268 Ik was er zo gebrand op om die namen op de kist te krijgen. 975 01:10:33,896 --> 01:10:38,400 Uiteindelijk komt Rick, die naast de piloot zat, naar me toe... 976 01:10:38,484 --> 01:10:41,111 ...en zegt: 'Jij gaat nu op je stoel zitten... 977 01:10:41,195 --> 01:10:44,365 ...doe je riem om en geef mij dat mes. 978 01:10:44,448 --> 01:10:45,741 Jij bent hier klaar. 979 01:10:45,824 --> 01:10:49,119 Wil je dat mensen dit zien als we landen?' 980 01:10:53,666 --> 01:10:55,417 Ze was de weg kwijt. 981 01:10:56,502 --> 01:10:58,963 Zo erg dat ze niet meer wilde leven. 982 01:10:59,505 --> 01:11:02,341 Ze wilde niet meer leven zonder hem. 983 01:11:10,140 --> 01:11:12,768 Doug is drie jaar geleden overleden... 984 01:11:14,395 --> 01:11:17,022 ...op een reis met zijn beste vrienden. 985 01:11:18,023 --> 01:11:22,778 Met Yvon Chouinard, zijn vriend voor het leven... 986 01:11:24,446 --> 01:11:28,617 ...en Rick Ridgeway, die ook bijna stierf... 987 01:11:30,244 --> 01:11:32,579 ...en met Weston Boyles... 988 01:11:33,330 --> 01:11:39,295 ...de 'kleine jongen' van de groep... 989 01:11:39,378 --> 01:11:42,756 ...die tot het einde bij hem bleef. 990 01:11:42,923 --> 01:11:45,759 Hij liet hem niet alleen. 991 01:11:45,926 --> 01:11:51,640 En daarvoor zal ik hem eeuwig dankbaar zijn. 992 01:11:52,266 --> 01:11:58,856 Deze persoon, Douglas, stopte eeuwen in één leven. 993 01:11:59,231 --> 01:12:05,070 Ik kan me een leven zonder hem niet voorstellen, maar hier zijn we. 994 01:12:09,450 --> 01:12:11,160 Bedankt voor het komen. 995 01:12:28,218 --> 01:12:31,805 We lieten Dougs kist neer in het graf. 996 01:12:32,431 --> 01:12:34,975 En alle mensen die waren gekomen... 997 01:12:35,059 --> 01:12:38,312 ...alle bewoners van omliggende dorpen, honderden mensen... 998 01:12:38,979 --> 01:12:42,483 ...we begonnen met onze handen aarde op zijn kist te gooien. 999 01:13:01,752 --> 01:13:03,587 Ik heb er lang over gedaan... 1000 01:13:04,463 --> 01:13:07,841 ...om te beslissen dat ik niet met hem mee zou gaan. 1001 01:13:09,885 --> 01:13:11,595 Ik kom hier graag. 1002 01:13:11,678 --> 01:13:17,684 Na zijn dood was ik lang van het pad af. 1003 01:13:21,438 --> 01:13:22,773 Elke dag. 1004 01:13:26,360 --> 01:13:30,114 '17 mei. Nadat je bij Esprit weg was... 1005 01:13:30,197 --> 01:13:32,741 ...ging je op een lange zoektocht naar het volgende. 1006 01:13:33,283 --> 01:13:36,286 Het grote gebaar om een nieuw leven te beginnen. 1007 01:13:37,204 --> 01:13:43,460 Nu zit ik bij diezelfde afgrond. Er moet toch een nieuw verhaal zijn. 1008 01:13:43,919 --> 01:13:46,004 Misschien is dit de bedoeling, Birdy. 1009 01:13:46,713 --> 01:13:48,590 Tijd om het op te gaan schrijven.' 1010 01:13:58,809 --> 01:14:03,480 Al voelt het nog steeds... 1011 01:14:03,564 --> 01:14:07,443 ...als een amputatie en niet slechts een verlies... 1012 01:14:08,652 --> 01:14:09,862 ...voel ik... 1013 01:14:10,904 --> 01:14:14,491 ...dat deze grote, gedurfde visie van Doug... 1014 01:14:15,033 --> 01:14:19,163 ...hetgeen was wat me waarschijnlijk bijeenhield. 1015 01:14:20,122 --> 01:14:22,207 Het was een soort reddingsboot voor me. 1016 01:14:23,709 --> 01:14:27,296 We zijn nooit opgehouden. Ik stuurde alles aan. 1017 01:14:29,548 --> 01:14:33,469 Met alle dingen waarvan ze wist dat ze niet houdbaar waren... 1018 01:14:33,552 --> 01:14:35,262 ...is ze gestopt. 1019 01:14:35,429 --> 01:14:39,558 Ze raapte zichzelf bij elkaar en nam het roer over. 1020 01:14:42,019 --> 01:14:43,687 Alle boerderijen zijn weg. 1021 01:14:44,521 --> 01:14:47,900 We hadden 13 boerderijen op een bepaald moment. 1022 01:14:48,525 --> 01:14:53,489 We konden ze niet zelfvoorzienend maken. Ze waren gewoon te duur. 1023 01:14:55,115 --> 01:14:58,952 Het voelde alsof ik Doug tekortschoot. 1024 01:15:00,287 --> 01:15:02,623 Het was geen optie om ermee door te gaan... 1025 01:15:05,209 --> 01:15:07,503 ...maar het was zwaar om ze af te stoten. 1026 01:15:10,255 --> 01:15:14,051 Ik ging alles zwart-wit zien. 1027 01:15:15,260 --> 01:15:16,678 Er was geen twijfel meer. 1028 01:15:16,762 --> 01:15:19,932 Het was binair. Mijn hele leven werd binair. 1029 01:15:20,015 --> 01:15:21,934 Ik wil sterven, ik ga leven. 1030 01:15:22,309 --> 01:15:24,728 Dit gaan we doen. Dat gaan we niet doen. 1031 01:15:24,811 --> 01:15:28,232 Doug wilde dit, maar we gaan het niet doen. Sluit het. 1032 01:15:28,565 --> 01:15:30,025 Pumalín, je bent klaar. 1033 01:15:30,359 --> 01:15:32,152 Valle Chac, je bent bijna klaar. 1034 01:15:32,236 --> 01:15:34,029 Iberá, dit gaan we doen. 1035 01:15:34,488 --> 01:15:39,243 We werken twee keer zo snel en twee keer zo groot. 1036 01:15:39,743 --> 01:15:42,120 We gaan ervoor. We hebben niets te verliezen. 1037 01:15:42,204 --> 01:15:44,706 Dat was mijn mantra: ik heb niets te verliezen. 1038 01:15:45,582 --> 01:15:47,918 Het ergste wat me kon overkomen, is gebeurd. 1039 01:15:52,130 --> 01:15:55,300 Ze ging een compleet nieuwe levensfase in. 1040 01:15:55,384 --> 01:16:01,348 Langzaam maar zeker vond Kris een reden om door te gaan... 1041 01:16:01,431 --> 01:16:06,144 ...en ze werd ook steeds feller en onverschrokkener. 1042 01:16:10,649 --> 01:16:14,111 Ik voelde me altijd als een kiezel in een stroom. 1043 01:16:15,862 --> 01:16:17,197 Maar nu niet meer. 1044 01:16:18,615 --> 01:16:20,909 Ik weet precies wat ik wil doen. 1045 01:16:22,035 --> 01:16:24,871 Ik leef heel doelgericht. 1046 01:16:27,708 --> 01:16:31,628 Het nieuwe park zou... 1047 01:16:31,920 --> 01:16:33,213 KAWÉSQAR NATIONAAL PARK 1048 01:16:33,714 --> 01:16:35,424 ...930.776 hectare groot worden. 1049 01:16:36,008 --> 01:16:38,260 930.776 hectare. 1050 01:16:38,594 --> 01:16:40,429 Het is nog een Pumalín of Corcovado. 1051 01:16:41,763 --> 01:16:44,266 Acht miljoen hectare. 1052 01:16:46,143 --> 01:16:47,644 Nu hebben we het ergens over. 1053 01:16:48,645 --> 01:16:52,899 Ze moest zich onvermijdelijk afvragen wat de volgende stap was. 1054 01:16:53,358 --> 01:16:54,610 Zie je... 1055 01:16:54,693 --> 01:16:58,530 Ik denk dat het wildernisprogramma de meeste energie kan geven. 1056 01:16:58,614 --> 01:17:03,410 Dit zijn er twee van de eerste groep die vrijgelaten is. 1057 01:17:04,703 --> 01:17:08,290 Maar ze gaan om met de anderen die wild zijn. 1058 01:17:08,415 --> 01:17:09,791 - Weet ik. - Ze doen het... 1059 01:17:09,916 --> 01:17:12,336 ...buiten veel beter dan in het verblijf. 1060 01:17:13,503 --> 01:17:16,632 Er was nog zoveel meer te doen dan alleen het land beschermen. 1061 01:17:17,799 --> 01:17:20,469 Je kunt deze plekken... 1062 01:17:20,594 --> 01:17:25,015 ...niet hersteld of gezond verklaren tot alle diersoorten terug zijn. 1063 01:17:28,518 --> 01:17:34,024 Kris hielp mee met de herintroductie van meer dan een dozijn diersoorten... 1064 01:17:34,358 --> 01:17:36,610 ...inclusief de jaguar. 1065 01:17:37,277 --> 01:17:39,154 Dat was niemand ooit nog gelukt. 1066 01:17:41,406 --> 01:17:46,078 {\an8}Doug had het idee om ons best te doen om jaguars terug te brengen. 1067 01:17:47,954 --> 01:17:50,040 De jaguar is emblematisch. 1068 01:17:50,999 --> 01:17:52,834 Hij staat bovenaan de voedselketen. 1069 01:17:53,168 --> 01:17:55,003 Het was een van zijn dromen. 1070 01:17:55,587 --> 01:17:58,507 We moeten er negen vrijlaten. 1071 01:17:58,632 --> 01:18:03,053 We gaan ervanuit dat de twee welpen... 1072 01:18:03,220 --> 01:18:05,097 {\an8}...twee vrouwtjes... 1073 01:18:06,264 --> 01:18:07,349 Ja. 1074 01:18:07,432 --> 01:18:08,934 ...twee welpen hebben. 1075 01:18:09,017 --> 01:18:10,811 Misschien één. 1076 01:18:10,894 --> 01:18:12,145 - Ja. - Ja. 1077 01:18:12,229 --> 01:18:13,397 Ongelooflijk. 1078 01:18:13,563 --> 01:18:18,360 Elke keer dat ik hieraan denk, moet ik bijna huilen. 1079 01:18:19,403 --> 01:18:20,862 Echt waar. 1080 01:18:31,331 --> 01:18:35,043 Misschien zijn nationale parken net petrischaaltjes. 1081 01:18:35,460 --> 01:18:40,215 En als alles naar de knoppen gaat... 1082 01:18:41,883 --> 01:18:45,220 ...zijn grote beschermde gebieden misschien de petrischaaltjes... 1083 01:18:45,303 --> 01:18:48,181 ...waarin de evolutie zichzelf weer kan opstarten. 1084 01:18:49,766 --> 01:18:51,059 Wie weet? 1085 01:19:03,739 --> 01:19:08,076 Helpen om biodiversiteit te beschermen, zoals Kris doet... 1086 01:19:08,160 --> 01:19:12,247 ...houdt direct verband met klimaatverandering. 1087 01:19:13,331 --> 01:19:19,463 En daardoor met de overlevingskansen van onze soort op deze planeet. 1088 01:19:21,006 --> 01:19:26,636 'Twee maart 2017. De overheid gaf vandaag een rooksignaal. 1089 01:19:27,512 --> 01:19:30,766 We zullen de overeenkomst hier tekenen op 15 maart. 1090 01:19:33,226 --> 01:19:37,105 Eerst een enorme opluchting en dan een moment van geluk... 1091 01:19:37,189 --> 01:19:40,734 ...dat werd verdrongen door mijn oneindige bewondering voor jou. 1092 01:19:41,485 --> 01:19:44,529 Ik vroeg me af: hoe kan ik zover komen zonder jou? 1093 01:19:45,155 --> 01:19:48,450 Maar toen herinnerde ik me dat je er de hele tijd bij was.' 1094 01:19:53,205 --> 01:19:57,834 Als je je vermogen, maar ook je leven hier besteedt... 1095 01:19:58,376 --> 01:20:00,837 ...en je ervoor kiest om hier begraven te worden. 1096 01:20:00,921 --> 01:20:05,967 Dan maak je het iemand onmogelijk om te zeggen: 'Hij is slechts op bezoek.' 1097 01:20:06,051 --> 01:20:11,139 Er was een stortvloed van verdriet voor de weduwe... 1098 01:20:12,432 --> 01:20:14,351 ...in het hele land. 1099 01:20:15,060 --> 01:20:17,604 Het spoorde iedereen aan... 1100 01:20:17,687 --> 01:20:19,356 ...en welk verzet dan ook... 1101 01:20:19,523 --> 01:20:22,943 ...tegen hun werk leek te verdampen. 1102 01:20:23,026 --> 01:20:24,820 PARKEN WORDEN OVERGEDRAGEN 1103 01:20:24,903 --> 01:20:29,491 Historisch, het is historisch. 1104 01:20:29,699 --> 01:20:34,120 Echt, dit is nog nooit gedaan. 1105 01:20:34,246 --> 01:20:37,749 {\an8}Toen ik president was, ontmoetten we Kristine... 1106 01:20:37,958 --> 01:20:41,670 {\an8}...en we besloten dat het interessant zou kunnen zijn... 1107 01:20:41,795 --> 01:20:47,634 ...dat twee vrouwen bleven vechten voor de belangrijke droom van Doug. 1108 01:20:49,886 --> 01:20:53,348 Maar de waarheid is dat de parken af moesten. 1109 01:20:53,932 --> 01:20:59,521 Vergeet niet dat we onnoemelijk veel overheadkosten hadden. 1110 01:21:00,522 --> 01:21:05,861 In het afgelopen jaar hebben we meer dan zes miljoen per jaar uitgegeven. 1111 01:21:06,820 --> 01:21:11,283 Als we ze niet zouden doneren zou het uitlopen op een economische ramp. 1112 01:21:21,042 --> 01:21:23,795 Al onze beste timmermannen installeren het bord. 1113 01:21:23,962 --> 01:21:26,131 Ik kan het niet geloven. 1114 01:21:26,298 --> 01:21:30,552 Het was zo gedurfd en zo onwaarschijnlijk... 1115 01:21:30,635 --> 01:21:32,137 ...dat het ons zou lukken. 1116 01:21:32,220 --> 01:21:34,598 PUMALÍN DOUGLAS TOMPKINS NATIONAAL PARK 1117 01:21:34,764 --> 01:21:38,977 Vijf nieuwe nationale parken in één keer en de uitbreiding van drie andere. 1118 01:21:39,811 --> 01:21:44,316 Het voelde als nu of nooit. Dit was hét moment. 1119 01:21:44,733 --> 01:21:47,736 - Zeg: 'Pumalín'. - Pumalín. 1120 01:21:48,153 --> 01:21:49,696 Dit is een geweldig team. 1121 01:21:50,572 --> 01:21:53,074 En honderden mensen zijn erbij betrokken. 1122 01:21:54,242 --> 01:21:56,661 We willen dat de overheid ze in dienst houdt. 1123 01:21:57,370 --> 01:21:58,914 Maar wie weet wat er gebeurt. 1124 01:21:59,122 --> 01:22:00,332 GESLOTEN 1125 01:22:00,457 --> 01:22:03,001 Sommigen zullen we blijven zien, anderen niet. 1126 01:22:04,794 --> 01:22:07,088 Maar het zijn veel mensen... 1127 01:22:07,380 --> 01:22:09,257 ...die aan het eind van iets staan. 1128 01:22:12,385 --> 01:22:14,930 We zijn een familie... 1129 01:22:15,221 --> 01:22:17,182 ...al 25 jaar lang. 1130 01:22:19,351 --> 01:22:25,148 En we hebben eer en liefde voor elkaar. 1131 01:22:28,026 --> 01:22:34,824 Namens het team... 1132 01:22:37,577 --> 01:22:43,208 ...proosten we op Douglas en Pablo Carrasco. 1133 01:23:00,141 --> 01:23:04,521 Het weekend voordat de president zou komen voor de ceremonie... 1134 01:23:04,854 --> 01:23:07,607 ...las ik iets. 1135 01:23:07,691 --> 01:23:13,363 Ik zag meteen twee woorden die voorwaardelijk waren. 1136 01:23:13,446 --> 01:23:18,118 'We kunnen', 'we zouden' en niet: 'we zijn'... 1137 01:23:18,535 --> 01:23:23,331 ...waardoor ik wist dat een van de parken het grootste park van de acht... 1138 01:23:23,456 --> 01:23:27,127 ...niet zonder meer door zou gaan. 1139 01:23:27,210 --> 01:23:30,588 Voor mij was het alles of niets. 1140 01:23:31,339 --> 01:23:33,633 We doen ze allemaal, of we doen niets. 1141 01:23:36,970 --> 01:23:41,182 Het is een enorm risico als het niet doorgaat. 1142 01:23:47,522 --> 01:23:49,149 Na alles wat hen is overkomen... 1143 01:23:49,315 --> 01:23:54,237 ...al die jaren overheden ervan overtuigen om zoiets te doen... 1144 01:23:54,320 --> 01:23:57,907 ...en er nooit in slagen om het door te zetten, moest ze... 1145 01:23:57,991 --> 01:23:59,325 ...natuurlijk wel twijfelen. 1146 01:24:00,243 --> 01:24:02,996 Ze dacht dat alles kon veranderen. 1147 01:24:06,541 --> 01:24:11,463 Tot op het laatste uur voor de ceremonie... 1148 01:24:13,089 --> 01:24:16,051 ...had ik geen idee of het door zou gaan of niet. 1149 01:24:16,968 --> 01:24:18,136 Klaar. 1150 01:24:19,512 --> 01:24:20,680 Laten we gaan. 1151 01:24:25,894 --> 01:24:28,813 Toen ze aankwam, had ik een pokerface. 1152 01:24:28,897 --> 01:24:30,148 We ontmoeten elkaar weer. 1153 01:24:30,231 --> 01:24:35,779 Ze wilde afspreken bij het graf van Doug, bij de kleine begraafplaats. 1154 01:24:37,781 --> 01:24:42,869 {\an8}Ze stond stil bij het graf van Doug en praatte over hem... 1155 01:24:42,994 --> 01:24:47,624 ...en ik dacht alleen maar: ik ga er straks de stekker uit trekken. 1156 01:24:50,627 --> 01:24:57,425 Ik had twee speeches: één vol hel en verdoemenis... 1157 01:24:57,550 --> 01:24:59,844 ...als er ergens iets mis was gegaan. 1158 01:24:59,928 --> 01:25:02,222 De andere was feliciterend van toon. 1159 01:25:06,601 --> 01:25:09,229 En toen kwam er iemand naast me staan... 1160 01:25:09,395 --> 01:25:12,482 ...en ze zei: 'Het zit erin. Het is goed.' 1161 01:25:12,565 --> 01:25:17,487 Ik draaide me om naar de president en zei: 'God, wat een historische dag.' 1162 01:25:39,342 --> 01:25:46,015 Ik heb een kaart voor een plek die alleen de goden hadden kunnen bedenken. 1163 01:25:46,683 --> 01:25:53,606 Wat een droom was voor Doug in 1992 wordt Nationaal Park Pumalín. 1164 01:25:54,649 --> 01:25:58,069 Deze parken zijn van jullie. 1165 01:25:58,903 --> 01:26:02,115 Bescherm ze met heel jullie hart. 1166 01:26:03,491 --> 01:26:05,285 Kies voor het leven. 1167 01:26:05,451 --> 01:26:07,036 Kies voor schoonheid. 1168 01:26:09,873 --> 01:26:11,332 Lolo, we hebben het geflikt. 1169 01:26:33,730 --> 01:26:35,982 Mijn god, jongens. 1170 01:26:38,610 --> 01:26:40,904 Iemand waar ik een mentor voor was geweest... 1171 01:26:41,654 --> 01:26:45,366 ...en een goede vriendin van me, stond daar naast de president van Chili... 1172 01:26:46,034 --> 01:26:50,163 ...om de documenten te tekenen voor deze parken, en jeetje. 1173 01:26:52,749 --> 01:26:55,251 Ja, de tranen stroomden over m'n wangen. 1174 01:26:56,252 --> 01:26:58,087 Ik was behoorlijk trots. 1175 01:27:00,590 --> 01:27:02,217 Het is het grootste ter wereld. 1176 01:27:02,300 --> 01:27:04,594 - Je mag zo trots zijn. - Ja, ik denk het. 1177 01:27:04,761 --> 01:27:08,056 Ze hadden de grootste landdonatie in de geschiedenis gecreëerd. 1178 01:27:10,308 --> 01:27:12,644 Doug had een heel hoge standaard... 1179 01:27:13,436 --> 01:27:16,022 ...maar zou trots zijn als je het beter wilde doen. 1180 01:27:16,648 --> 01:27:18,900 Grotere parken, meer natuurbehoud. 1181 01:27:25,740 --> 01:27:27,659 O, mijn god. 1182 01:27:28,534 --> 01:27:30,828 Kijk nou eens naar hem. 1183 01:27:33,373 --> 01:27:34,749 Een condor. 1184 01:27:40,755 --> 01:27:43,007 Kijk naar deze ongelooflijke ongerepte natuur... 1185 01:27:44,968 --> 01:27:47,929 ...die zij en Doug hebben beschermd... 1186 01:27:51,307 --> 01:27:52,809 ...zo ver het oog reikt. 1187 01:28:07,573 --> 01:28:11,369 Het veranderde de houding ten opzichte van natuurbehoud in Latijns-Amerika. 1188 01:28:11,619 --> 01:28:14,038 Mensen willen deze parken nu oprichten. 1189 01:28:16,416 --> 01:28:19,919 Ik ben nu betrokken bij de start van een nieuw park... 1190 01:28:20,003 --> 01:28:22,547 ...in het puntje van Tierra del Fuego. 1191 01:28:23,339 --> 01:28:25,258 303.000 hectare. 1192 01:28:25,758 --> 01:28:29,345 Ik kreeg dit idee en gaf het aan de organisatie van Kris. 1193 01:28:29,512 --> 01:28:32,056 We noemen het 'het Einde van de wereld-park.' 1194 01:28:33,308 --> 01:28:37,729 Doug zat me op mijn nek dat ik hetzelfde moest gaan doen als hij. 1195 01:28:37,854 --> 01:28:39,314 En nu ga ik het doen. 1196 01:28:40,815 --> 01:28:44,444 Ik was altijd het lieverdje voor jullie twee. 1197 01:28:44,777 --> 01:28:48,114 Ik ging makkelijk ergens in mee en wees moeilijk iets af... 1198 01:28:50,700 --> 01:28:51,784 ...maar... 1199 01:28:54,620 --> 01:28:55,997 God, wat een leven. 1200 01:28:59,917 --> 01:29:00,960 Wat een leven. 1201 01:29:11,220 --> 01:29:15,266 Samen met Chili en Argentinië, creëerde of vergrootte Tompkins Conservation... 1202 01:29:15,641 --> 01:29:18,561 ...17 nationale parken. 1203 01:29:20,188 --> 01:29:27,111 Ze beschermden 5,9 miljoen hectare land en dat cijfer groeit nog steeds. 1204 01:29:28,988 --> 01:29:33,242 Rewilding Argentina en Rewilding Chili zetten het natuurbehoudswerk voort... 1205 01:29:33,409 --> 01:29:36,120 ...met de herintroductie van diersoorten en parkaanleg. 1206 01:29:39,415 --> 01:29:42,585 In de geest van zijn vrienden, doneerde Yvon Chouinard... 1207 01:29:42,919 --> 01:29:45,171 ...in 2022 The Patagonia Company... 1208 01:29:45,338 --> 01:29:48,299 ...met een waarde van drie miljard dollar om de aarde redden. 1209 01:30:27,380 --> 01:30:33,094 {\an8}IN LIEFDEVOLLE HERINNERING AAN JENNIFER RIDGEWAY