Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
11 Μαρτίου. Κυρίως ηλιόλουστη μέρα.
Αισθάνομαι τις αναμνήσεις σχεδόν 20 ετών σ' αυτήν την κοιλάδα.
Χρόνια χαράς,
πόνου...
αμφιβολιών και διαβεβαίωσης.
Αγάπης με έναν νέο τρόπο,
τόσο δυνατής, τόσο διαρκούς.
Λίγοι έχουν ζήσει όπως ζήσαμε εμείς εδώ.
Οπότε, ναι, αγάπη μου, είμαι μόνη για σένα.
Τίποτα δεν με ηρεμεί όσο ο αυτοέλεγχός σου.
Γύρνα σπίτι στη γυναίκα σου.
ΠΑΤΑΓΟΝΙΑ, ΧΙΛΗ
ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 2015
Ο Ντάγκλας Τόμπκινς πέθανε την Τρίτη σε δυστύχημα στη Χιλή.
Ήταν ένθερμος οικολόγος.
Ερωτεύτηκε την Παταγονία τη δεκαετία του '60
και επέστρεψε για να αγοράσει γη τη δεκαετία του '90.
Έζησε στη Χιλή 25 χρόνια και αφήνει πίσω το μεγαλύτερο φιλανθρωπικό πρότζεκτ.
ΝΤΑΓΚΛΑΣ ΤΟΜΠΚΙΝΣ
Ο Τόμπκινς ήταν ένας αληθινός οραματιστής.
Έφτιαξε ένα πρότζεκτ σε μια δύσκολη εποχή,
όταν οι περιβαλλοντολόγοι αντιμετωπιζόντουσαν ως τρομοκράτες.
Ο Νταγκ ήταν σπουδαία προσωπικότητα.
Πέθανε ξαφνικά και όλοι σκέφτηκαν...
Δεν ήξεραν τι να σκεφτούν.
Θα κατέρρεα;
ΚΡΙΣ ΤΟΜΠΚΙΝΣ ΟΙΚΟΛΟΓΟΣ
Αν κατέρρεα, θα τέλειωναν όλα.
Θα χάναμε 25 χρόνια δουλειάς.
Ο κόσμος δεν είχε ιδέα
αν θα επέστρεφα ή όχι.
Είχα χάσει τον έρωτα της ζωής μου.
Είχα πληγωθεί πολύ, είχα πέσει.
Έλαβα ένα σημείωμα από έναν φίλο...
που έλεγε
"Πρέπει να πάρεις μια απόφαση αμέσως."
"Μπορείς να ζεις από αυτήν την ιστορία. Να λες σε όλους γι' αυτά που ζήσατε"
"και να θρηνείς τον Νταγκ για την υπόλοιπη ζωή σου."
"Ή να δουλέψεις και να μη σταματήσεις."
"Τι θα κάνεις;"
Και αυτό ήταν μια επιλογή.
ΑΔΑΜΑΣΤΗ ΖΩΗ
ΤΡΙΑ ΧΡΟΝΙΑ ΜΕΤΑ
Βάλ' το εδώ.
- Μοντέλο πολλαπλών δεξιοτήτων. - Ναι.
Πλάκα δεν έκανε;
- Το ελπίζουμε. - Ναι.
Νομίζω πως ναι.
Πήρα αυτά. Είναι από το Κ2.
- Όχι. - Έχουν...
- Αποκλείεται. - Τι;
Ποιας χρονιάς είναι, Ρικ;
Το 1978.
Ο Ρικ μάς σέρνει στο βουνό.
Σου έφερα άλλο τσεκούρι.
Πολύ ελαφρύτερο.
- Δηλαδή, έφερα... - Όχι.
...πολλά τσεκούρια για μένα και τον Πάμπλο.
Δηλαδή, αυτό είναι;
Ή παίρνεις ένα από αυτά, που είναι...
Προτιμώ το μακρύ...
Εντάξει.
Ώρα να φύγουμε.
Μετά τον θάνατο του Νταγκ,
με πήρε ο Ρικ και με ρώτησε
αν ήθελα να πάω μ' αυτόν και την Κρις σε ορειβατικό ταξίδι.
Μου είπε ότι η Κρις ήθελε πολύ να πάει...
ΤΖΙΜΙ ΤΣΙΝ ΟΡΕΙΒΑΤΗΣ
...και να ανέβει εκείνο το βουνό.
Σκέφτηκα ότι ήταν λογικό.
Καταλάβαινα τον λόγο.
Είναι ένα πολύ ιδιαίτερο βουνό.
Να το βουνό μας.
Θεέ μου.
Όχι, αλήθεια.
Συγγνώμη, αλλά...
Θεέ μου, δείτε.
Δες εκείνο. Έχει λίγο χιόνι.
- Λίγο. - Λίγο μόνο.
Δεν έχω ξαναμπεί τόσο μέσα σ' αυτό το πάρκο.
Δεν το είδαμε ποτέ αυτό.
Πετάμε αρκετά,
αλλά δεν ήμασταν ποτέ πολύ στο έδαφος.
Δεν εξερευνούσαμε.
Μόνο δουλεύαμε.
Αυτό είναι μεγάλο καμπανάκι για μένα.
Στην αρχή,
εγώ κι ο Νταγκ ζούσαμε σ' αυτόν τον παράδεισο
και λέγαμε
ότι θα ήταν υπέροχο να σώσουμε αυτό το μέρος.
Απλώς να το σώσουμε.
Εξαιτίας του κλίματος και όλων αυτών.
Αυτήν τη στιγμή,
από όπου και να το πιάσεις,
η φύση χάνει.
Τι μπορείς να κάνεις σήμερα για να προσπαθήσεις
να σώσεις τις περιοχές του πλανήτη με τη μεγαλύτερη σημασία;
Ποιο ήταν το όραμά σας; Γιατί ήρθατε εδώ;
ΧΙΛΗ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ
Καταστρώσαμε ένα σχέδιο.
ΝΤΑΓΚ ΤΟΜΠΚΙΝΣ
Και καταλάβαμε ότι ήταν εφικτό...
να δημιουργήσουμε ένα εθνικό πάρκο
με ιδιωτική πρωτοβουλία.
Θα μπορούσαμε να το επιστρέψουμε ως δωρεά στη χώρα.
ΑΓΟΡΑ ΓΗΣ
Η απόλυτη πρωτοβουλία για τη διάσωση της Γης. Η αγορά της.
Ο Τόμπκινς και η σύζυγός του, η Κρις, συγκέντρωσαν γη προς διατήρηση
σε κλίμακα άνευ προηγουμένου.
Αυτό είναι όσο το Εθνικό Πάρκο Γιοσέμιτι.
Αγοράσατε εκείνο το ηφαίστειο;
Ναι, κι αυτό μαζί.
Ορισμένοι άρχισαν να ρωτούν
τι σχεδίαζαν πραγματικά αυτοί οι Αμερικανοί.
ΚΛΑΟΥΝΤΙΟ ΑΛΒΑΡΑΔΟ
Κατά τη γνώμη μας,
είναι ένας επιχειρηματίας με προσωπείο οικολόγου.
Στη Χιλή πολλοί άνθρωποι δεν καταλάβαιναν στην αρχή
τι σήμαινε να είσαι οικολόγος.
ΜΙΣΕΛ ΜΠΑΤΣΕΛΕ
Κάποιοι ήθελαν να επενδύσουν σ' αυτό.
Στην παραγωγή ενέργειας
μέσω των ποταμών.
Άλλοι ήθελαν να κάνουν αποψίλωση.
Δεν ξέραμε ότι υπήρχαν διακυβεύματα.
Ήταν μέρος του προβλήματος.
Η πρώην πρόεδρος κατηγόρησε τον άντρα σας
ότι εκτοπίζει ανθρώπους.
Έχετε καταγγείλει ότι έχετε δεχτεί απειλές θανάτου.
Ναι, για χρόνια. Τα τηλέφωνα παρακολουθούνταν.
Παιζόντουσαν πολλά.
Για 25 χρόνια, πραγματικά...
δούλεψα πολύ σκληρά
και έκανα τα πάντα για να πραγματοποιήσω αυτό που ήθελε ο Νταγκ.
Γι' αυτό έλεγες το πρωί.
- Ναι. - Για όλο αυτό.
Το είχα υπογραμμίσει πολύ καιρό πριν.
Κάποιος μου είπε ότι η έκταση πουλιόταν.
- Ήρθα... - Είναι μεγάλη έκταση.
...στη Χιλή το 1990, αγόρασα ένα σπίτι και το έφτιαχνα.
Αγοράσαμε ένα κομμάτι γης, όχι για να το κάνουμε μεγάλο πάρκο,
αλλά τότε έγινε διαθέσιμο ένα άλλο κομμάτι και μετά ένα πολύ μεγάλο κομμάτι,
και σύντομα άρχισε να φτιάχνεται ένα πάρκο.
Από τη μία είχες έναν τρελό που ονειρευόταν να κάνει ένα πάρκο.
Και από την άλλη...
ΔΑΓΟ ΓΚΟΥΣΜΑΝ ΕΠΙΣΤΑΤΗΣ
...είχες κάποιον που θα πραγματοποιούσε αυτό το όνειρο σε εθνικό επίπεδο.
Λέει "Θέλω να πετάξω μαζί σου λίγο, αλλά μην πέσεις".
"Μην το ρίξεις."
Υπήρχε βαθιά ένωση και αφοσίωση μεταξύ τους.
ΕΝΤΓΚΑΡ ΜΠΟΪΛΣ
Είχαν ένα κοινό όραμα. Και τσακώνονταν πολύ.
Μπορούμε να διαπληκτιζόμαστε.
Όχι, πιστεύω...
Η επιθυμία
να αντισταθούμε στη μόδα της καταστροφής της άγριας φύσης.
Είναι ο πιο μεγάλος και δυνατός δεσμός
που μπορούν να έχουν δύο άνθρωποι.
Σας πειράζει να κάνουμε ένα διάλειμμα εδώ ή εκεί πάνω;
- Όχι, στην άκρη του δάσους. - Ναι.
- Είναι άλλα... - Σύμφωνοι. Εντάξει.
- ...60-90 μέτρα. - Ναι, μια χαρά.
Πώς είσαι, Κρις;
Είμαι εντάξει.
Ωραία.
Πάντα έλεγα ότι θέλω να ζήσω στη μία ή στην άλλη πλευρά του φάσματος,
αλλά ποτέ στη μέση.
Και πριν πεθάνω, ήθελα αυτήν τη ζωή.
Δεν ήξερα τι ήταν, αλλά ήξερα ότι ήθελα κάτι...
τρελό, εξωφρενικό...
ριψοκίνδυνο με την έννοια ότι θα άλλαζα οτιδήποτε με βόλευε.
Ο Νταγκ θα ήταν πολύ χαρούμενος για μένα
και περήφανος
που ανέβαινα εκεί πάνω
και έβλεπα πώς είναι το πιο ψηλό σημείο του πάρκου.
Για μένα
είναι ένας τρόπος να του πω ένα τελευταίο αντίο.
Ο Νταγκ ανέβηκε πρώτη φορά αυτό το βουνό
το 2008.
Ήταν ορειβάτης
κι αυτό ήταν η πρώτη του αγάπη.
Ο Νταγκ μεγάλωσε στα βορειοανατολικά.
Άρχισε να ανεβαίνει τα Γκανκ, όταν ήταν στο γυμνάσιο.
Δεν τον ενδιέφερε το σχολείο, δεν σπούδασε.
Θεωρούσε ότι δεν άξιζε να περάσεις μια ζωή προσαρμοζόμενος.
Τα απέρριψε όλα αυτά...
και έφυγε.
Στα 17 του...
ταξίδεψε δυτικά.
Δεν είχε λεφτά.
Δεν είχε ιδέα τι θα έκανε εκεί ή τι θα έβρισκε.
Ο Νταγκ κατέληξε στο Γιοσέμιτι. Έκανε ορειβασία στην κοιλάδα.
ΙΒΟΝ ΣΟΥΙΝΑΡ ΙΔΡΥΤΗΣ PATAGONIA
Πήγαινα μαζί του.
Γίναμε πολύ καλοί φίλοι.
Χρόνια αργότερα, ο Ιβόν ήταν αυτός που μας γνώρισε με τον Νταγκ.
Ο Νταγκ και ο Ιβόν ήταν καλύτεροι φίλοι και συνορειβάτες.
Ήταν ορειβάτες παγκόσμιας κλάσης.
Ήταν τα αυθεντικά ρεμάλια ορειβάτες, σέρφερ και σκιέρ
που δημιούργησαν τη βιομηχανία ρούχων υπαίθριων δραστηριοτήτων όπως την ξέρουμε.
Ο Νταγκ θαύμαζε πολύ τον Ιβόν
κι αυτή η σχέση άλλαξε στα 50 χρόνια.
Και ο Ιβόν άκουγε τον Νταγκ,
όταν άρχισαν την επιχειρηματική δράση.
ΣΑΝΤΟΥΙΤΣ ΧΟΤ ΝΤΟΓΚ
Κάπως πήρε δικαιοχρησία ενός περιπτέρου με χοτ ντογκ.
Είχε το περίπτερο και έκανε ορειβασία.
Ήταν επιχειρηματίας.
Και αν θες να καταλάβεις τους επιχειρηματίες,
μελέτα τους ανήλικους παραβάτες.
Γιατί αυτοί λένε "Αυτό είναι χάλια, θα το κάνω με τον τρόπο μου".
Ο Νταγκ έγινε επιχειρηματίας πριν από οποιονδήποτε άλλον.
Εγώ ήμουν σιδηρουργός...
και έφτιαχνα εξοπλισμό ορειβασίας, αλλά δεν με θεώρησα επιχειρηματία
μέχρι πολύ αργότερα.
Έκανα ορειβασία έξι μήνες τον χρόνο και...
ΕΞΟΠΛΙΣΜΟΣ ΣΟΥΙΝΑΡ
...άρχισα να φτιάχνω εξοπλισμό.
Ανέπτυσσα την επιχείρηση με φυσιολογικούς τρόπους,
αλλά είχαμε πολλές διαφορετικές ιδέες.
Η πολιτική μας ήταν...
να δουλεύουμε όταν έπρεπε
και να παίζουμε όταν έπρεπε.
Όταν υπήρχαν κύματα, πηγαίναμε για σερφ.
Και τότε γνώρισα την Κρις.
Τα κορίτσια της ανατολικής ακτής έχουν στιλ
Μ' αρέσει πολύ το πώς ντύνονται
Και o τρόπος που μιλάνε τα κορίτσια από τον Νότο
Με αφήνουν ξερό όταν είμαι εκεί κάτω
Ήταν μια κοπέλα που έκανε σερφ, δεν φόραγε ποτέ παπούτσια.
Βασικά, όταν ήταν στο λύκειο,
πήγαινε σχολείο ξυπόλυτη
και ο καθηγητής τρελαινόταν.
Ήταν κι αυτή μια ανήλικη παραβάτιδα.
Η Κρις ήταν γειτόνισσα του Ιβόν.
ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΜΑΛΙΝΤΑ ΣΟΥΙΝΑΡ
Πρέπει να ήταν 15 ή 16 όταν τη γνώρισα.
Ήταν απίστευτα φιλική.
Της αρέσει να μιλάει, να κάνει πράγματα,
αλλά είναι πολύ σχολαστική.
Μεγαλώσαμε στο ράντσο του προπάππου μας στην Καλιφόρνια.
Όταν ήμουν οχτώ, ο πατέρας μου και η πετρελαϊκή του εταιρεία
αποφάσισαν να πάνε στη Βενεζουέλα,
σε ένα μικρό χωριουδάκι στην κοιλάδα του Ορινόκο.
Ο πατέρας μου αρρώστησε πολύ ένα απόγευμα
και πέθανε πέντε μέρες αργότερα από προμηκική πολιομυελίτιδα.
Μετά τον θάνατό του,
η μητέρα μας παντρεύτηκε έναν πολύ κοντινό οικογενειακό φίλο.
Ήταν πολύ ικανός, είχε τέσσερα παιδιά.
Ήμασταν εφτά στο σύνολο και μας αποκαλούσαν χούλιγκαν.
Ήμασταν ατίθασοι.
Ο πατέρας μου ήθελε τα παιδιά του να είναι τα πιο θαρραλέα.
Όλα ήταν δυνατά.
Και εγώ ήμουν αυτή που ανταποκρίθηκε σε όλα αυτά.
Αυτό που μας ζητήθηκε ήταν ό,τι κάνουμε να το κάνουμε καλά.
Δεν με νοιάζει τι είναι, αλλά κάν' το καλά.
Αρνήθηκα να πάω σε ιδιωτικό σχολείο, αλλά το λύκειο της περιοχής
ήταν τόσο κακό,
που άρχισα να πηγαίνω στην παραλία και να κάθομαι
με έναν αδερφό και τον Ιβόν Σουινάρ.
Τότε ήμουν 15 ετών.
Ήταν απολύτως ξεκάθαρος για το ποιος ήταν.
Εγώ από την άλλη είμαι πιο πολύ σαν ένα βότσαλο σε ρυάκι
που πάει από εδώ κι από εκεί, κινείται στο ποτάμι.
Κολλάω σε έναν βράχο,
ένα ρευματάκι με βγάζει από εκεί
και συνεχίζω.
Επέστρεψα σπίτι από τον πρώτο χρόνο στο κολέγιο
και η μητέρα μου μου είπε "Πρέπει να βρεις μια δουλειά".
Πήγα στον Ιβόν και γκρίνιαζα
και με προσέλαβε για το καλοκαίρι με δύο δολάρια την ώρα.
Άρχισε να δουλεύει για μένα ως βοηθός συσκευάστρια.
Βοηθός συσκευάστρια.
Πιο χαμηλά δεν γίνεται.
Ανελίχθηκε στην εταιρεία.
Και μάθαμε σιγά σιγά πώς να διοικούμε μια επιχείρηση.
Ο Νταγκ είχε ξεκινήσει τη δική του επιχείρηση.
Προσέφεραν υπηρεσίες ξεναγού,
λεγόταν California Mountaineering Guide Service.
Αυτός ήταν ο λόγος που ίδρυσα τη North Face.
Έπρεπε να παρέχω εξοπλισμό στους πελάτες των ξεναγών.
Τότε γνώρισε ο Νταγκ τη Σούζι.
Την πρώτη σύζυγό μου, τη Σούζι, τη γνώρισα κάνοντας οτοστόπ.
Με πήρε στον δρόμο.
Μία μέρα, οδηγώ...
ΣΟΥΖΙ ΜΠΙΟΥΕΛ
...σε μια περιοχή που λέγεται Έμεραλντ Μπέι
και στη λίμνη Τάχο
και ένας τύπος κάνει οτοστόπ.
Σταμάτησα, τον πήρα, και κουβαλούσε σκοινιά
και ορειβατικό εξοπλισμό.
Ήταν πολύ αλαζόνας.
Θυμάμαι που σκεφτόμουν "Μα τι βλάκας".
"Αλλά έχει και κάτι κουλ."
Τελικά παντρευτήκαμε
και μείναμε στο Νορθ Μπιτς στο Σαν Φρανσίσκο.
NORTH FACE ΕΙΔΙΚΟΙ ΟΡΕΙΒΑΣΙΑΣ
Όταν ανοίξαμε τη North Face, καλέσαμε μια μπάντα, τους Grateful Dead,
να παίξουν στα εγκαίνια.
ΧΕΛΣ ΕΪΝΤΖΕΛΣ
Ο Νταγκ πέρασε πολύ ωραία
φτιάχνοντάς το κομμάτι κομμάτι και ήταν πανέμορφο.
Δημιούργησε ένα ξεχωριστό περιβάλλον
για την πώληση ενός διαφορετικού είδους ρουχισμού.
Η επιχείρηση μεγάλωνε.
Ο Νταγκ έγινε πολύ νευρικός, επειδή ήθελε να φύγει
και να πάει για ορειβασία.
ΕΙΔΙΚΟΣ ΣΤΟΝ ΕΞΟΠΛΙΣΜΟ ΟΡΕΙΒΑΣΙΑΣ
Έτσι, την πουλήσαμε.
Εκείνη την εποχή, η Σούζι είχε ιδρύσει την Esprit.
Ήταν συνέταιρος με κάποια άλλη.
Είχαμε βγει και πουλούσαμε
κάτι πολύ ερασιτεχνικά δείγματα που είχαμε φτιάξει.
Και θυμάμαι που του έδειξα τις παραγγελίες.
Ο Νταγκ τις κοίταξε, κούνησε το κεφάλι και είπε "Να μια ευκαιρία".
Πήραμε μπρος.
Μετά η Esprit έγινε μεγάλη εταιρεία και απογειωθήκαμε.
Πραγματικά ανέπτυξα την Esprit.
Τελικά επεκτάθηκε διεθνώς με πολλούς συνεργάτες σε όλον τον κόσμο,
από την Ασία μέχρι την Αυστραλία και την Ευρώπη.
Είμαστε σ' αυτό που ελπίζουμε να γίνει το Εθνικό Πάρκο της Παταγονίας.
Αλλά τι θα συμβεί σ' αυτό;
Είναι άλλο πράγμα να έχεις μια μεγάλη ιδέα,
αλλά τελείως διαφορετικό να την πραγματοποιείς.
Και εκεί χρειάζεται να συνεργαστείς πολύ στενά με την κυβέρνηση.
Αυτό είναι ένα από τα πέντε νέα πάρκα.
Σε κάθε περίπτωση,
αγοράσαμε αρκετά μεγάλη έκταση
και προτείναμε στην κυβέρνηση να συνεργαστούμε
και να συνεισφέρει πρόσθετες ομοσπονδιακές εκτάσεις.
Το καταφύγιο άγριας ζωής Αλακαλούφες μπορεί να γίνει εθνικό πάρκο,
χωρίς να χαθούν ευκαιρίες παραγωγής.
Θα ήταν υπέροχο
αν όλα αυτά τα πρότζεκτ γίνονταν ποτέ...
ΡΙΚ ΡΙΤΖΓΟΥΕΪ
...ολοκληρωμένα εθνικά πάρκα.
Το να τους πείσουμε ότι θα συνέβαινε ήταν άλλη ιστορία.
Η οικονομία της Χιλής βασίζεται απόλυτα στις εξορύξεις.
Λέγεται ότι οι εξορύξεις
είναι ο μισθός της Χιλής.
Υπερβαίνουν το 60% των εξαγωγών μας.
Σήμερα η Χιλή είναι η μεγαλύτερη παραγωγός χαλκού
και η δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγός λιθίου.
Η Χιλή είναι χώρα μεταλλευμάτων.
Η οικονομία της βασίζεται στις εξορύξεις.
Η εξορυκτική βιομηχανία είναι ρυπογόνος.
Η οικονομική λογική των πολιτικών
ήταν να εκμεταλλευτούν αυτά τα εδάφη και τα δάση,
οπότε αυτοί που ήταν στην κυβέρνηση τότε
δεν καταλάβαιναν την ιδέα ενός πάρκου.
Η Λατινική Αμερική δεν έχει ιστορικό στην οικολογική φιλανθρωπία.
Πάει, λοιπόν, εκεί ένας τρελός Αμερικανός και λέει
"Θα αγοράσω όλη αυτήν την έκταση στη Χιλή"
"και θα κάνω πάρκα και θα την επιστρέψω στον κόσμο".
Και λένε "Έλα. Δεν το κάνει κανείς αυτό".
"Κάποιος άλλος λόγος θα υπάρχει."
Ο Νταγκ άρχισε να έρχεται εδώ το 1961.
Έτρεχε σε αγώνες σκι και όσοι έτρεχαν προπονούνταν εκτός σεζόν.
Έτσι ξεκίνησε να καταλαβαίνει
πώς ακριβώς ήταν η Αργεντινή και η Χιλή.
Και του άρεσε πολύ εξαρχής.
Είχε μια ερωτική σχέση με την Παταγονία.
Ήταν δική του ιδέα να πάμε στην Παταγονία.
Φύγαμε δύο βδομάδες μετά. Αγοράσαμε ένα παλιό βαν,
το γεμίσαμε με πέδιλα σκι, σανίδες σερφ
και ορειβατικό εξοπλισμό.
Διανύσαμε περίπου 15 με 20 χιλιάδες χιλιόμετρα.
Ήταν φοβερή περιπέτεια.
Μυθικό ταξίδι.
Δηλαδή,
καθόρισαν μια ολόκληρη εποχή.
Καθόρισαν έναν ολόκληρο τρόπο ζωής.
Ορειβασία, σερφ,
σκι σε απάτητες κορυφές
και τελικά η πραγματοποίηση μιας από τις πιο δύσκολες
και σημαντικές πρώτες αναβάσεις της εποχής τους.
Προσπαθούσαμε 60 μέρες να ανέβουμε το Φιτζρόι.
Περάσαμε 31 μέρες σε παγοσπηλιά.
Είχαμε ευνοϊκό καιρό για ορειβασία πέντε μέρες.
Έλειπα εννιά μήνες.
Ο Ιβόν Σουινάρ, ένας παλιός φίλος, και τρεις άλλοι φίλοι
ήμασταν πολύ καιρό στη Χιλή.
Ερωτευτήκαμε την Παταγονία, την περιοχή.
Ήταν η πρώτη μου φορά στην Παταγονία.
Έμοιαζε με την αμερικανική δύση εκατό χρόνια πριν,
αλλά ήταν αυθεντική.
Το ταξίδι αυτό ήταν τόσο μεγάλο, που πραγματικά άλλαξε τις ζωές μας.
ΖΗΤΩ ΤΑ ΤΕΡΑΤΑ ΔΙΑΣΚΕΔΑΣΗΣ ΠΑΤΑΓΟΝΙΑ '68
Όταν ήρθε ο Ιβόν στην Παταγονία...
...με τον Νταγκ Τόμπκινς για το Φιτζρόι,
ήταν άγρια.
Ξαναπήγαμε ακριβώς 20 χρόνια μετά
και ήταν διαφορετικά.
Δείτε. Έχουν χαράξει δρόμους, τα πάντα.
Ανοίγουν McDonald's και Wimpy's.
Οι εργολάβοι που έφτιαξαν το δίκτυο έβαλαν πινακίδες
γι' αυτό που έγινε η πόλη Τσαλτέν.
Αρχίσαμε να παρατηρούμε
πάρα πολύ καιρό πριν
ότι η θερμοκρασία ανέβαινε.
Αντιληφθήκαμε ότι οι παγετώνες άρχιζαν να υποχωρούν.
Αρχίσαμε να μαθαίνουμε πιο πολλά...
για την κλιματική αλλαγή.
Και ο Νταγκ ήταν ο πρώτος
που το κατάλαβε.
Οφειλόταν στο ότι ήταν μανιακός αναγνώστης
και γνώριζε ανθρώπους που τον οδηγούσαν σε άλλα βιβλία.
ΚΑΡΛΟΣ ΦΟΥΕΝΤΕΣ ΜΑΚΡΙΝΕΣ ΣΥΓΓΕΝΕΙΕΣ
Ασχολήθηκε πολύ με τη βαθιά οικολογία
και του ταίριαζε φυσικά,
επειδή όλοι οι βαθείς οικολόγοι ήταν ορειβάτες.
Έβλεπαν την καταστροφή της φύσης.
Και αν καταστρέφουμε τη φύση, καταστρέφουμε εμάς.
Η βαθιά οικολογία αντιμετωπίζει όλη τη ζωή ως αλληλοσυνδεόμενη.
Κάθε τι ζωντανό έχει εγγενή αξία.
Δεν εξαρτάται από το αν οι άνθρωποι του αποδίδουν αξία.
Μετά το ταξίδι στην Παταγονία σκέφτηκα
"Θέλω να κάνω ρούχα για τις συνθήκες εκεί".
Ο Ιβόν είπε
"Θέλω να φτιάξω μπουφάν".
"Θα τα πω Patagonia."
Το Patagonia είναι ένα μαγικό όνομα.
Η ετικέτα που σκεφτήκαμε
έχει το περίγραμμα του Φιτζρόι.
Για διάφορους λόγους μού είπε
"Πρέπει να το αναλάβεις εσύ".
Κατέληξα να το δημιουργήσω,
να το διοικώ, να το αναπτύσσω.
Ο Ιβόν έχει πολλές ιδέες,
αλλά δεν ξέρει πώς να τις υλοποιήσει.
Η Κρις μπορούσε. Και δεν έκανε τις κακές ιδέες.
ΦΩΝΗ ΤΗΣ ΜΑΛΙΝΤΑ ΣΟΥΙΝΑΡ ΣΥΝΙΔΙΟΚΤΗΤΡΙΑ
Αυτό είναι το σημαντικό.
Ήταν δυναμική και είχε πολλή αυτοπεποίθηση.
Έγινε η διευθύνουσα σύμβουλος και γενική διευθύντρια.
ΣΟΥΙΝΑΡ PATAGONIA
Με το που ξεκίνησε η Patagonia,
ήταν, ειδικά για την εποχή της, πραγματικά ασταμάτητη.
Στις αρχές της δεκαετίας του '80,
ο Ιβόν αποφάσισε ότι έπρεπε να πάρουμε την Patagonia
και να την κάνουμε ακτιβιστική.
Ανέπτυσσα τη δική μου επιχείρηση και με απασχολούσε πολύ το περιβάλλον.
Ήθελα να κάνω την επιχείρησή μου όλο και πιο υπεύθυνη.
Αλλά ο Νταγκ δεν έκανε αυτό.
Την έκανε αποκλειστικά όσο μεγαλύτερη μπορούσε.
Εντάξει, Φρεντ Αστέρ, ξεκίνα.
Η Έμιλι...
Ο Τόμπκινς δεν είναι σχεδιαστής.
Η σύζυγός του δημιούργησε το στιλ της Esprit.
Αλλά οτιδήποτε σχετίζεται με την εικόνα της εταιρείας
και την επικοινωνία το επιβλέπει αυτός.
Ναι, είναι τέλεια. Η Τζούλι Χολ.
- Οπωσδήποτε. - Εντάξει.
Η Esprit είχε δικό της χώρο στο Μιλάνο,
είχε και στο Παρίσι.
Είχε στη Νέα Υόρκη, στο Τόκιο.
Στο σπίτι του υπήρχε ένα τρίπτυχο του Φράνσις Μπέικον
αξίας πέντε εκατομμυρίων δολαρίων
πάνω από το τζάκι.
Το αποκορύφωμα της Esprit ήταν όταν ήταν απόλυτα αφοσιωμένος
στο να γίνει παγκοσμίου βεληνεκούς ιδιοκτήτης μιας τεράστιας εταιρείας μόδας.
Και μετά έγινε η αλλαγή.
Νομίζω ότι άλλαξε πολύ.
Πέρασα αυτό το κατώφλι κάπου
στα τέλη της δεκαετίας του '80.
Και είπα "Πρέπει να κάνω κάτι άλλο".
Νομίζω πως ένιωθε...
χαμένος.
Είχε χαθεί από τις πράξεις του.
Το πρώτο βήμα στη βιομηχανία της μόδας
είναι να δημιουργήσεις την αίσθηση της επιθυμίας,
ότι θες νέα πράγματα.
Και άρχισα να συνειδητοποιώ ότι δεν έπρεπε να το κάνω,
επειδή συμμετείχα στην καταστροφή του κόσμου.
ΕΚΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΚΑΤΑΝΑΛΩΣΗ ΣΥΧΝΑ ΟΙ ΑΝΑΓΚΕΣ ΜΑΣ ΚΑΘΟΡΙΖΟΝΤΑΙ ΑΠΟ...
Τα τελευταία χρόνια, οι κατάλογοι της Esprit
προσπαθούσαν να σε πείσουν να μην αγοράσεις τα ρούχα.
ΕΦΕΡΕ Η ESPRIT ΤΗΝ ΑΛΛΑΓΗ; ...ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΜΟΝΟ ΤΑ ΑΠΑΡΑΙΤΗΤΑ.
Δεν μπορείς να το κάνεις αυτό
και παράλληλα να αναπτύσσεις την επιχείρησή σου.
...ΣΤΙΛ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗΣ ΣΥΝΕΙΔΗΣΗΣ...
Στις αρχές της δεκαετίας του '90,
δεν το άντεχα πια.
Η εταιρεία δυσκολευόταν και έπρεπε να απoφασίσω
ότι έπρεπε να προσπαθήσω να σώσω την Esprit.
Αυτός και η Σούζι είχαν χωρίσει
και έπρεπε να χωρίσουν και την εταιρεία.
Αγόρασε το μερίδιό του
κι αυτό επειδή εκείνος ήθελε να κινηθεί προς νέες κατευθύνσεις.
Έπρεπε να επιστρέψει εκεί που ήταν την τελευταία φορά
που ήταν πολύ ευτυχισμένος, δηλαδή στην Παταγονία.
Νομίζω πως ήταν μεγάλη μετάβαση, αλλά ήταν σημαντική για εκείνον.
ΛΙΤΟ ΤΕΧΑΔΑ-ΦΛΟΡΕΣ
Ήταν ίδιος, αλλά διαφορετικός. Πιο ενδιαφέρων, βασικά.
Πήγε στη Νότια Αμερική για να αφοσιωθεί σε ένα πρότζεκτ
που έμοιαζε κάπως σαν όνειρο,
επειδή ήταν το μάντρα του, να αφοσιωθεί και μετά να το οργανώσει.
Κι αυτό ακριβώς έκανε.
Έβαλε σ' αυτό ό,τι είχε.
Δεν ήρθε εδώ με σχέδιο.
ΚΑΡΟΛΙΝΑ ΜΟΡΓΑΔΟ REWILDING CHILE
Όταν ήρθε, ήθελε απλώς να φύγει από την Esprit.
Όντας πιλότος,
συνειδητοποίησε ότι όλες οι φάρμες ανήκαν σε απόντες ιδιοκτήτες.
Αγοράσαμε μικρές φάρμες
από μικρούς αγρότες που ήθελαν να προχωρήσουν.
Ο Νταγκ αγόρασε μια φάρμα 800 εκταρίων, τη Ρενιουέ.
ΡΕΝΙΟΥΕ
Βασικά, εδώ που καθόμαστε αυτήν τη στιγμή
έμενα για ενάμιση χρόνο.
Εδώ ακριβώς.
Εδώ ήταν το καθιστικό και η κουζίνα,
η τραπεζαρία.
Έφτιαξα το παλιό κυρίως σπίτι απέναντι.
Και ήταν... Δεν υπήρχε ρεύμα.
Παρόλο που είχαμε τρία επί δυόμισι μέτρα,
ή τέσσερα επί δυόμισι μέτρα,
αυτό μας έκανε...
- Ναι. - Ξέρεις.
- Τέλος πάντων. - Όσο είναι αυτό.
Δεν μπορείς να...
- Δύο υπνοδωμάτια. - Πολλαπλασίασε.
Είναι δυάρι.
Είχε πολλά λεφτά.
Όχι δισεκατομμύρια.
Είχε ένα μεγάλο κομπόδεμα, περίπου 150 εκατομμύρια.
Μπορούσε να κάνει οτιδήποτε.
Και επέλεξε το οτιδήποτε.
Η πρώτη μας προσέγγιση ήταν να προστατέψουμε αυτήν τη γη.
Αλλά σε εκείνες τις περιοχές, όπου υπήρχε η δυνατότητα
να φτιάξουμε ενδεικτικές φάρμες.
Φάρμες που θα μπορούσαμε να δείξουμε σ' εμάς, κατ' αρχάς,
και μετά στον υπόλοιπο κόσμο,
ότι ίσως γινόταν να ζεις εκεί χωρίς να κόβεις δέντρα.
Ότι αυτή δεν ήταν η μόνη επιλογή, αν έμενες εκεί.
Ξεκινήσαμε στις φάρμες,
φυτέψαμε μούρα,
κάναμε μέλι
και μαρμελάδες.
Είχαμε πρόβατα και πήραμε το μαλλί.
Με το μαλλί δημιουργήσαμε ένα δίκτυο χειροποίητων.
Ήταν επικερδές αυτό; Όχι.
Κάθε φορά που πουλούσαμε ένα βαζάκι μέλι σού δίναμε πέντε δολάρια.
Ο Νταγκ το έλεγε αυτό.
Αλλά έλεγε ότι μπορούσε να το κάνει.
Μπορούσε να επιλέξει να είναι βιώσιμος οικολογικά
και ίσως όχι οικονομικά.
Και μπορούσαμε να παρέχουμε δουλειά σε πολλούς ανθρώπους.
Μoυ έκανε κριτική.
Μου έλεγε ότι έπρεπε να πουλήσω την εταιρεία μου...
και να κάνω αυτό που έκανε αυτός.
Ότι αυτός έκανε το σωστό κι εγώ το λάθος.
Και ήθελα να διοικώ την επιχείρησή μου με τρόπο υπεύθυνο.
Να διατηρήσω την εταιρεία μου και να τη χρησιμοποιήσω ως εργαλείο.
Για να το κάνω αυτό,
είπα "Λοιπόν, πρέπει να επανεκτιμήσουμε τι κάνουμε εδώ".
"Η νέα αποστολή μας είναι να σώσουμε τον πλανήτη."
Έτσι, πήρα μερικούς
από τους κορυφαίους ανθρώπους στην εταιρεία
και πήγαμε στην Παταγονία.
Σ' αυτό το ταξίδι ο Νταγκ γνώρισε την Κρις.
Τέτοια ώρα; Ναι.
Ήμασταν στο Καλαφάτε, που τότε ήταν μια πολύ μικρή πόλη.
Ήμασταν σε ένα εστιατόριο
και μπήκε μέσα ο Νταγκ Τόμπκινς.
Ήρθε και κάθισε δίπλα μου
και είπε "Γεια σου, μικρή, πώς πάει;"
Και μετά είπε... Κλασικός Νταγκ.
Είπε "Τι κάνεις;"
Απάντησα "Φεύγουμε αύριο πρωί".
"Γιατί φεύγετε;"
- "Είναι το τέλος αυτού του ταξιδιού." - "Ναι, αλλά γιατί; Γιατί δεν μένεις;"
"Μείνε και θα σε πάω με αεροπλάνο στις ΗΠΑ."
Είπα "Όχι, μη μου το ξαναζητήσεις, δεν θα το κάνω".
Και άρχισε να με παίρνει τηλέφωνο από το Σαν Φρανσίσκο όταν είχαμε γυρίσει.
"Τι κάνεις;"
"Εγώ..."
Ήμουν με κάποιον άλλον,
αλλά ήξερα ότι αυτό κατέρρεε.
Και ήταν γοητευτικός.
Ήταν πολύ γοητευτικός.
Ο Νταγκ με πήρε και είπε
"Εκείνη η φίλη σου, η Κρις"
"είστε καλοί φίλοι, σωστά;"
Είπα "Ναι, είμαστε πολύ δεμένοι".
"Έχει βαφτίσει και τα τρία μου παιδιά."
Και λέει
"Ναι, πώς σου φαίνεται;"
Του είπα πόσο υπέροχη ήταν.
Και την ίδια μέρα η Κρις με πήρε και είπε
"Εκείνος ο φίλος του Ιβόν, ο Νταγκ Τόμπκινς..."
"Πάτε καιρό για ορειβασία μαζί."
"Ναι; Τι τύπος είναι; Τον ξέρεις καλά;"
Και είπα "Μάλιστα".
Η σύζυγός μου όταν άκουσε
ότι ο Νταγκ ενδιαφερόταν για την Κρις, είπε "Θεέ μου, καταστροφή".
Ήξερε πώς είχε φερθεί στις γυναίκες στο παρελθόν.
Ο Νταγκ ήταν ένας ασυγκράτητος, καλοπερασάκιας νέος με πολλά...
ειδύλλια.
Και όταν η Κρις ρωτούσε διάφορους αν αυτό θα ήταν καλό,
όσοι ήξεραν τον Νταγκ έλεγαν "Έχει αλλάξει, θα είναι καλό".
Και άλλες γυναίκες έλεγαν
"Δεν θες να μπλέξεις μ' αυτόν, είναι τρελό".
Ο Νταγκ είχε μια πλευρά πολύ άσχημη.
Οπότε, είχαμε λίγο άγχος.
Άρχισα να δουλεύω με τον Ιβόν.
Ήμουν τόσο νέα.
Σκέφτηκα
"Το κάνω 23 χρόνια αυτό".
Και σκέφτηκα
"Δεν μπορώ... Δεν θέλω να το κάνω πια".
Είχα τελειώσει.
Η ζωή μου είχε τελειώσει.
Όταν τα λέω αυτά, οι περισσότεροι νομίζουν ότι πάντα εννοώ την Patagonia.
Δεν μιλάω γι' αυτό, μιλάω για μένα.
Η ζωή μου είχε τελειώσει.
Έπρεπε να την αλλάξω.
Μιλάω για το ότι...
Σκεφτόμουν ότι σίγουρα θα υπήρχε κάτι άλλο εκεί έξω,
κάτι μεγαλύτερο.
Κάνουμε κάτι.
Ο Νταγκ με έπαιρνε τηλέφωνο πού και πού.
Και μία νύχτα είπα "Θα πάω στο Παρίσι να δουλέψω".
Είπε "Τέλεια, τα λέμε εκεί".
ΜΕΤΡΟ
ΚΟΜΕΝΤΙ ΦΡΑΝΣΕΖ ΠΑΛΑΤΙ ΤΟΥ ΛΟΥΒΡΟΥ
Και έτσι και έγινε, ήρθε στο Παρίσι.
Βγήκαμε για φαγητό στο αγαπημένο του εστιατόριο.
Και κάναμε βόλτα στο Παρίσι.
Είπε "Έλα να με δεις στη Χιλή".
Είπα "Όχι, αποκλείεται, είσαι γνωστός απατεώνας".
Σταμάτησε,
κοίταξε κάτω τα πόδια του
και μετά πάλι πάνω, με κοίταξε και είπε
"Δεν θα αφήσω να σου συμβεί ποτέ τίποτα".
Ήταν μία από αυτές τις στιγμές που βλέπεις κάποιον
να αλλάζει ακόμα και μες στο μυαλό του.
Πολύ αργότερα είπε
ότι ήξερε ότι αυτό ήταν.
Κι εγώ το ήξερα.
Σκεφτόμουν...
ότι αυτόν τον άντρα έπρεπε να παντρευτώ.
Αλλά ήταν πολύ τρελό.
Ήμουν αρραβωνιασμένη με άλλον.
Τελικά παράτησα εκείνον τον αρραβωνιαστικό.
Μετά πήγα στη Χιλή να επισκεφτώ τον Νταγκ για δέκα μέρες
και έμεινα πέντε βδομάδες.
Υπήρχε χημεία.
Όπως όταν σε χτυπάει κεραυνός.
Θα παραιτηθώ από διευθύνουσα σύμβουλος.
Και αυτήν τη στιγμή ψάχνουμε τον αντικαταστάτη μου.
Ελπίζω να έχουμε βρει κάποιον μέχρι τον Οκτώβριο,
να τον εκπαιδεύσουμε, να με ακολουθεί κάθε μέρα για τρεις μήνες
και την 1η Ιανουαρίου να φύγω.
Και θα πάω μάλλον στη Χιλή.
Εκεί σκέφτομαι να μείνω.
Τίναξα στον αέρα όλη μου την...
Ήταν σκανδαλώδες.
Τίναξα στον αέρα την προσωπική μου ζωή.
Αλλά είχα δίκιο. Αποδείχτηκε ότι ήταν υπέροχο.
Και ήταν μεγάλο άλμα πίστης. Μπορούσε εύκολα να είχε στραβώσει.
Αυτό που κάναμε ήταν τρελό.
Είναι το πρώτο ραντεβού μας με τον Νταγκ.
Θυμάμαι να σκέφτομαι "Θεέ μου, τι έκανα;"
Και αυτή η φάρμα που πάμε τώρα...
ήταν...
τελείως αποκομμένη.
4 Απριλίου 1994.
Ο Νταγκ έχει απίστευτες εκτάσεις εδώ.
Μια ολόκληρη χερσόνησος,
πανέμορφοι παγετώνες,
καταρράκτες, ποτάμια.
5 Απριλίου 1994. Πάγος στους υπνόσακούς μας το πρωί.
Πεντακάθαρος και υπέροχος.
Πάμε νότια μέσα από τα δάση Κοϊουέ,
ύπνος στο ξενοδοχείο Νίρες, χωρίς βραδινό και ύπνο αγκαλιά.
20 Μαΐου. Τέταρτη μέρα καταιγίδας,
αμείωτη ένταση.
Το νερό μπαίνει μες στο σπίτι από τη δύναμη των ανέμων.
Ξύπνιοι μέχρι τις 2:00 π.μ. για να δέσουμε την καμινάδα
και να σκοτώσουμε έναν τεράστιο αρουραίο. Είναι αδύνατο να φύγουμε.
Δεν είχαν τηλέφωνα.
ΦΩΝΗ ΜΑΛΙΝΤΑ ΣΟΥΙΝΑΡ
Ούτε τρόπο να φύγουν.
Είχε απομονωθεί με τον Νταγκ.
Είμαστε 40 ετών και θέλουμε να κάνουμε τόσα πράγματα.
Είναι μεγάλα και δύσκολα
και δεν υπάρχει πολλή προϊστορία άλλων που να τα έχουν κάνει.
Οπότε το βρίσκεις στην πορεία.
Και ήταν ένας νέος γάμος.
Ελπίζεις ότι οι ίνες αυτού του γάμου
μπορούν να αντέξουν την πίεση της συνεργασίας
και της συγκατοίκησης σ' αυτές τις έντονες συνθήκες.
Στην αρχή, το πρώτο κομμάτι ήταν να φτιάξουμε ένα φυσικό καταφύγιο.
Ήταν τρόπος να προστατέψουμε τη γη.
Αλλά μετά από κάποια χρόνια
ο Νταγκ και η Κρις είχαν την ιδέα να δημιουργήσουν εθνικά πάρκα
και η δουλειά μας άλλαξε πολύ τότε.
ΕΙΡΗΝΙΚΟΣ - ΑΤΛΑΝΤΙΚΟΣ
ΣΑΝΤΙΑΓΟ - ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΪΡΕΣ ΧΙΛΗ - ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ
Εδώ ξεκινήσαμε.
Εδώ μέναμε.
ΦΑΡΜΑ ΡΕΝΙΟΥΕ
Αυτό το τμήμα έγινε το Πουμαλίν.
Από τα σύνορα με την Αργεντινή μέχρι τον Ειρηνικό Ωκεανό.
Αυτό είναι το πρώτο.
Αγοράσαμε 763.000 εκτάρια και συνέχισε να αυξάνεται.
ΠΑΡΚΟ ΠΟΥΜΑΛΙΝ
Τίποτα από αυτά δεν γίνεται μεμονωμένα.
Πηγαίνουμε αμέσως
και μιλάμε σε όλους,
σε δημάρχους, σε όποιον εμπλέκεται.
Υπάρχει πολλή καχυποψία.
Πολλές φορές
υπάρχει μεγάλη αντίσταση.
Ερχόμαστε να μιλήσουμε στη δήμαρχο εδώ.
Θέλουμε να της εξηγήσουμε την ιδέα
της δωρεάς της γης που είναι στην περιφέρειά της.
Πιστεύουμε ότι θα μας στηρίξει.
Κατανοεί τη διατήρηση της φύσης.
Το πρότζεκτ είναι η δημιουργία εθνικού πάρκου από το Κάμπο Λεόν
και να συμπεριλάβει το καταφύγιο.
Πρέπει να πούμε "Έχουμε ένα εθνικό πάρκο",
επειδή τα εθνικά πάρκα προσελκύουν δικό τους τουρισμό.
ΠΑΡΚΟ ΠΟΥΜΑΛΙΝ
Αυτό εδώ είναι όλο εύκρατο τροπικό δάσος, αδιάβατο.
Οπότε, η αντίσταση προερχόταν κυρίως
από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση.
Εδώ επί πέντε χρόνια
λάμβαναν χώρα σοβαρές πολιτικές και κοινωνικές συγκρούσεις.
ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ ΧΙΛΗ
Τι δεν σας αρέσει στο πρότζεκτ του Ντάγκλας Τόμπκινς;
Δεν θέλουν καμία πρόοδο.
Είμαστε φτωχή χώρα.
ΧΑΪΜΕ ΟΡΠΙΣ ΠΡΩΗΝ ΒΟΥΛΕΥΤΗΣ, ΧΙΛΗ
Χρειαζόμαστε την πρόοδο
για να ανεβάσουμε το επίπεδό μας.
ΡΟΔΡΙΓΟ ΝΟΡΙΕΓΚΑ ΠΙΛΟΤΟΣ
Προερχόμασταν από μια 20ετή δικτατορία,
οπότε αυτοί ήταν σκληροπυρηνικοί δεξιοί
πολιτικοί που δεν καταλάβαιναν τη φιλανθρωπία.
Η Χιλή έχει κάθε λόγο να είναι καχύποπτη με τους Αμερικανούς.
Το 1973, η κυβέρνηση Νίξον υποστήριξε το πραξικόπημα
που ήταν η αρχή μιας βάρβαρης 17ετούς δικτατορίας
υπό τον Αουγούστο Πινοσέτ.
ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΠΙΝΟΣΕΤ
Όταν οι Τόμπκινς άρχισαν να συγκεντρώνουν γη
προς διατήρηση,
εξεπλάγησαν με τον χαρακτηρισμό "κακοί Αμερικανοί".
Για να 'μαστε δίκαιοι, η Χιλή είναι μια πολύ μακριά και λεπτή χώρα.
Και... ο Νταγκ και η Κρις αγόραζαν πολλή γη...
ΑΝΤΡΕΣ ΒΕΛΑΣΚΟ ΠΡΩΗΝ ΥΠ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ
...που αντιστοιχούσε σε ένα μεγάλο κομμάτι μιας περιοχής της χώρας.
Η βασική ανησυχία του στρατού και του ναυτικού ήταν
ότι θα ανήκε στον κο Τόμπκινς τόσο πολλή ξένη γη...
ΠΕΔΡΟ ΠΑΜΠΛΟ ΓΚΟΥΤΙΕΡΕΖ ΔΙΚΗΓΟΡΟΣ
...από τα σύνορα μέχρι τον ωκεανό.
Τον κατηγόρησαν ότι έκοβε τη χώρα στη μέση.
Η δεξιά στη Χιλή είχε τρελαθεί
και προσπαθούσε να το αντιμετωπίσει.
13 Μαρτίου 1995.
Όλες οι εφημερίδες στη Χιλή...
ΑΝΗΣΥΧΟ ΕΘΝΟΣ ΓΙΑ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΙΑ ΓΗΣ
...και οι τηλεοπτικοί σταθμοί μιλούσαν για μας χτες και σήμερα.
ΑΜΕΡΙΚΑΝΟΣ ΑΓΟΡΑΖΕΙ ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ
Επιθέσεις από την ακροδεξιά και τη βιομηχανία σολομού.
Αντιστεκόμασταν στην εμπορική καλλιέργεια σολομού.
Είναι ιχθυοτροφεία.
Είναι αντίστοιχα των χοιροτροφείων.
Αν πας στον πυθμένα, θα δεις κάτω από αυτά τα κλουβιά
μια νεκρή θάλασσα.
Έχουν πνίξει το θαλάσσιο οικοσύστημα.
Τίποτα δεν ζει κάτω από αυτά τα κλουβιά.
Οι θαλάσσιοι λέοντες πήγαιναν κοντά στα κλουβιά για να τραφούν.
Βρίσκαμε νεκρούς θαλάσσιους λέοντες
με τραύμα από σφαίρα στην παραλία.
ΑΜΟΙΒΗ ΓΙΑ ΔΙΑΣΩΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΛΕΟΝΤΩΝ
Ο Νταγκ έβγαλε μια επικήρυξη.
Θα δίναμε 2.500 δολάρια σε οποιονδήποτε
μας οδηγούσε σ' αυτόν που σκότωνε τους θαλάσσιους λέοντες.
Αυτό ήταν λάδι στη φωτιά.
ΝΕΑ ΕΠΙΘΕΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΜΠΚΙΝΣ
21 Απριλίου 1995.
Κι άλλες επιθέσεις στην εφημερίδα εναντίον μας.
Ο ΤΟΜΠΚΙΝΣ ΠΑΛΙ ΣΕ ΔΙΑΜΑΧΗ
Είναι ξεκάθαρη η απειλή για τη ζωή μας.
ΦΡΕΪ ΕΝΑΝΤΙΟΝ ΝΤΑΓΚΛΑΣ ΤΟΜΠΚΙΝΣ "ΔΕΝ ΤΟΥ ΑΝΗΚΕΙ Η ΧΩΡΑ"
17 Οκτωβρίου. Παρακολουθούν τα τηλέφωνα. Νέες κατηγορίες από τον στρατό.
ΕΝΑΣ "ΓΚΡΙΝΓΚΟ" ΣΕ ΜΠΕΛΑΔΕΣ
Αναρωτιέμαι τι ακολουθεί.
Ανησυχώ για την ασφάλεια του Νταγκ.
Έπρεπε να κρυφτούν στην αμερικανική πρεσβεία για λίγο.
Δεχόντουσαν απειλές.
Το FBI είπε σ' εμένα και τη σύζυγό μου ότι το τηλέφωνό μας παρακολουθούνταν.
Ήμασταν φίλοι των Τόμπκινς.
ΜΠΕΛΙΣΑΡΙΟ ΒΕΛΑΣΚΟ ΠΡΩΗΝ ΥΠ. ΕΣΩΤΕΡΙΚΩΝ
Δεν τους παρενοχλούμε.
Υπήρχε πολλή καχυποψία.
Φαινόταν ότι ήταν το πρώτο βήμα για την απόκτηση φτηνής γης...
ΚΛΑΟΥΝΤΙΟ ΑΛΒΑΡΑΔΟ ΠΡΩΗΝ ΓΕΡΟΥΣΙΑΣΤΗΣ
...για να πωληθεί ακριβότερα αργότερα.
Η συλλογική φαντασία δίνει έναυσμα σε πολλά πράγματα.
Εκείνη την εποχή δεν ήμουν...
Ήμουν υπουργός, ναι,
και μελετούσα αμυντικά θέματα.
Και ο στρατός είχε πολλές θεωρίες, ότι ήταν το Ισραήλ
που προσπαθούσε να πάρει μέρος της Χιλής και λοιπά.
Μας κατηγορούσαν ότι δημιουργούμε...
ΜΗΝ ΕΙΣΕΡΧΕΣΤΕ ΧΗΜΙΚΑ ΑΠΟΒΛΗΤΑ
...χώρο πυρηνικών αποβλήτων για τις ΗΠΑ, ένα νέο Εβραϊκό κράτος,
αν και είχαμε μεγαλώσει ως Αγγλικανοί. Μια νέα βάση για τον αργεντίνικο στρατό,
για να έρθει και να αποτελειώσει τη Χιλή.
Ένα πολύ καλό ήταν
ότι θα παίρναμε όλα τα βοοειδή από τη νότια Χιλή
και θα τα αντικαθιστούσαμε με βίσωνες.
Εσείς, με όλα τα πρότζεκτ
στη Χιλή και την Αργεντινή,
πόσα εκτάρια έχετε;
Δύο εκατομμύρια.
- Δύο εκατομμύρια; - Ναι.
Κάτι λιγότερο.
Είναι πάρα πολλά εκτάρια.
Ψίχουλα είναι.
Αν βάλεις σε μια ζυγαριά
το τι σώζεται σε ετήσια βάση και τι καταστρέφεται,
βγαίνουμε χαμένοι.
Χάνουμε 40 εκατομμύρια εκτάρια άγριας φύσης τον χρόνο.
ΑΜΑΖΟΝΑΣ, ΒΡΑΖΙΛΙΑ
Με αυτόν τον ρυθμό, θα χάσουμε όλη την άγρια φύση στα επόμενα 50 χρόνια.
ΜΑΤΟ ΓΚΡΟΣΟ, ΒΡΑΖΙΛΙΑ
ΒΟΛΙΒΙΑ
Θα λένε "Οι Τόμπκινς προστάτεψαν"
"πάνω από δύο εκατομμύρια εκτάρια", και είναι μεγάλη έκταση.
ΟΡΕΓΚΟΝ, ΗΠΑ
Όμως, είναι ασήμαντο σε σχέση μ' αυτό που συμβαίνει κάθε μέρα.
ΚΑΛΙΜΑΝΤΑΝ, ΒΟΡΝΕΟ
Είτε είναι στα δάση της Ινδονησίας
είτε στα βοσκοτόπια της Ανατολικής Αφρικής, πουθενά...
ΑΚΤΗ ΕΛΕΦΑΝΤΟΣΤΟΥ
...δεν κερδίζουμε έδαφος.
Προσπαθούμε να ανακόψουμε την επέλαση.
Είμαστε στην τέλεια καταιγίδα
της αυξανόμενης πληθυσμιακής βάσης...
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΑΠΟΨΙΛΩΣΗ
...αύξησης της κατανάλωσης και ελάττωσης φυσικών πόρων.
Και παρόλα αυτά, οποιοσδήποτε θα μπορούσε να αλλάξει κάτι
δεν θέλει να το κάνει,
επειδή ο πολιτισμικός αντίκτυπος αυτών των αλλαγών
είναι πολύ μεγάλος.
ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ ΧΙΛΗ
ΠΟΥΜΑΛΙΝ - ΜΕΛΙΜΟΓΙΟΥ - ΝΗΣΟΣ ΜΑΓΚΝΤΑΛΕΝΑ
ΧΙΛΗ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ
Όταν πήγαμε να φτιάξουμε το πάρκο Κορκοβάδο...
ΠΑΡΚΟ ΚΟΡΚΟΒΑΔΟ
...πέσαμε πάνω στον στρατό.
Μεγάλο μέρος αυτού που θα γινόταν πάρκο
ανήκε στον στρατό
και χρησιμοποιούσαν την περιοχή για βομβαρδισμούς.
Ο Νταγκ συναντιόταν με τους στρατηγούς
για να προσπαθήσει να τους πείσει να προστατέψουν το μέρος
και να μην το βομβαρδίζουν.
Πριν πάμε στην κυβέρνηση να κάνουμε προσφορά,
είμαστε απολύτως προετοιμασμένοι και λέμε
"Αυτά έχουμε επενδύσει στη γη".
Είπαμε στην κυβέρνηση
"Θα δωρίσουμε το πάρκο μας με όλες τις υποδομές"
"αν αντιστοιχίσετε ένα εκτάριό μας με μέχρι εννιά εκτάρια"
"ομοσπονδιακής γης που δεν χρησιμοποιούνται".
Αυτή η μόχλευση μάς επιτρέπει
να κάνουμε κάτι πολύ μεγαλύτερο
από αυτό που θα ήταν δυνατό να κάνουμε μόνοι μας.
ΣΑΝΤΙΑΓΟ ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΪΡΕΣ
Το πάρκο της Παταγονίας ήταν ακόμα ένα επίμαχο πρότζεκτ.
Αγοράσαμε μερικές χιλιάδες εκτάρια στην Αργεντινή
και μετά αγοράσαμε ένα παλιό ράντσο...
ΡΑΝΤΣΟ ΒΑΛΕ ΤΣΑΚΑΜΠΟΥΚΟ
...και 200.000 εκτάρια στη Χιλή.
Σκεφτήκαμε ότι αυτό το πάρκο θα μπορούσε να διασχίσει τα σύνορα με την Αργεντινή...
ΠΑΡΚΟ ΠΑΤΑΓΟΝΙΑΣ
...για να προστατέψουμε 2.000.000 εκτάρια.
Όσον αφορά τις κοινότητες της περιοχής,
αυτές ήταν γενικά κτηνοτροφικές.
Και κάποιοι αναστατώθηκαν
που θα βγάζαμε ένα από τα μεγαλύτερα ράντσα στη Χιλή
εκτός παραγωγής.
ΣΑΝΤΙΑΓΟ - ΜΠΟΥΕΝΟΣ ΑΪΡΕΣ
Όταν πήγαμε στην Ιμπερά...
ΠΑΡΑΓΟΥΑΗ - ΒΡΑΖΙΛΙΑ
...ήταν μεγάλη πρόκληση.
ΠΑΡΚΟ ΙΜΠΕΡΑ
Κάτοικοι λένε ότι τους εκτόπισαν αυτοί που αποκαλούν Βαρόνους της Οικολογίας.
ΙΜΠΕΡΑ
Δεν πιστεύουμε ότι ο Τόμπκινς είναι ένας εκατομμυριούχος
που ξαφνικά έγινε φιλάνθρωπος.
ΠΑΡΚΟ ΠΟΥΜΑΛΙΝ 763.000 ΕΚΤΑΡΙΑ
Υπήρχαν, επίσης, διαμάχες
για τίτλους ιδιοκτησίας γης γύρω από το Πουμαλίν.
Το 1 ή 2%, που αντιστοιχούσε σε περίπου 200 οικογένειες,
ένιωθε ότι η παρουσία του στην περιοχή "απειλούνταν".
Επί πέντε χρόνια πηγαίναμε στον καθένα τους τίτλους ιδιοκτησίας του,
ώστε να νιώσουν άνετα.
Για να μην υπάρχουν αμφιβολίες
για το τι ανήκει σε ποιον και τι στο πάρκο.
Θα έλεγα ότι είμαστε πολύ καλοί
όσον αφορά το πώς χειριστήκαμε διαμάχες για εκτάσεις.
Αυτό σας πληγώνει πιο πολύ;
Μας πληγώνει περισσότερο,
επειδή είναι το ακριβώς αντίθετο.
Δεν ήταν μόνο ιδιώτες και κάποιοι πολιτικοί που αντέδρασαν,
αλλά και κάποια ιδρύματα.
Η αντίσταση στους Τόμπκινς
καλλιεργήθηκε από την Καθολική εκκλησία.
Είναι ο κρίκος που λείπει από το πάρκο Πουμαλίν.
Τριάντα χιλιάδες εκτάρια ιδιοκτησίας της Καθολικής εκκλησίας,
γνωστά ως Χουινάι.
Ο Ντάγκλας Τόμπκινς παραλίγο να πάρει το Χουινάι.
Ασκήθηκε πίεση στο Καθολικό Πανεπιστήμιο
να μην πουλήσουν σ' εμάς και πούλησαν στην εταιρεία ενέργειας, την Endesa.
Αυτό θα ήταν πολύ εμπαθές.
Ήταν.
Εντάξει, αλλά η έκταση στο...
- Θα την αγοράσουμε; - Ναι.
Πρέπει να πίστευαν πολύ σ' αυτό που έκαναν.
Το 98% των ανθρώπων θα τα παράταγε και θα έλεγε
"Είναι αδύνατο να ζήσω στη χώρα σας".
Επειδή εμείς, οι Χιλιανοί, φερθήκαμε πολύ άσχημα.
25 Φεβρουαρίου.
Κάθε μέρα φέρνει περισσότερα νέα.
Τον Νταγκ τον έχει καταλάβει ο θυμός και η απογοήτευση
και τα νεύρα μου είναι τεντωμένα.
Γιατί το κάνουμε αυτό;
Στο σπίτι υπάρχουν σοβαρές συγκρούσεις.
Πολύ κλάμα, ειλικρίνεια
και μια στοργική απόκριση.
Σκέφτομαι να το γεμίσω όλο αυτό,
αλλά δεν θέλω κάτι που να είναι πολύ ευθεία.
Έτσι, και μετά θα στρίβει.
Έτσι θα φαίνεται πιο φυσικό.
Πιστεύω στη δημόσια πρόσβαση.
Πρέπει να φτιάξουμε υποδομές γι' αυτό.
Έχεις κέντρα επισκεπτών, κατασκηνώσεις,
ακόμα και ξενοδοχεία,
χώρους πάρκινγκ, μονοπάτια, αφετηρίες,
γραφεία διοίκησης, σήμανση.
Έχεις όλα αυτά που περιλαμβάνονται στην κατασκευή ενός εθνικού πάρκου.
Ήταν πολύ τελειομανής.
Στην Esprit, είχε μια πινακίδα στο γραφείο
που έλεγε "Κάθε λεπτομέρεια μετράει".
Ο Νταγκ πίστευε ότι ένας κόσμος χωρίς ομορφιά δεν άξιζε.
Μην ξεχνάτε ότι για τον Νταγκ ήταν κενοί καμβάδες.
Αυτό που έκανε
ήταν ότι δημιούργησε ένα επίμονο, αδιάκοπο
κυνήγι ομορφιάς.
Ο οδηγός του τρακτέρ είναι όπως ένας καλλιτέχνης.
Μπορείς να ζωγραφίσεις το τοπίο με το τρακτέρ,
αλλά πρέπει να έχεις καλή τεχνική.
Γιατί αργότερα θα βγάλουμε μια φωτογραφία
και θα δούμε τη δουλειά, το έργο.
Όταν ξεκινήσαμε να δουλεύουμε στη Χιλή και την Αργεντινή,
πιστεύαμε ότι προστατεύαμε τεράστιες περιοχές.
Αλλά στην πραγματικότητα, είναι αυτό που λένε,
ότι ένα τοπίο χωρίς άγρια ζωή είναι ένα απλό σκηνικό.
Όλα άλλαξαν όταν πήγαμε στην Ιμπερά.
Συνειδητοποιήσαμε ότι πολλά είδη έλειπαν,
από ιαγουάρους μέχρι και τα μικρότερα.
Δεν ασχολούμασταν πια με τη δημιουργία εθνικών πάρκων.
Ασχολούμασταν με τη δημιουργία πλήρως λειτουργικών οικοσυστημάτων.
Ώρα για επαναγριοποίηση.
Με απλά λόγια,
η επαναγριοποίηση είναι η επαναφορά ειδών εκεί όπου ανήκουν,
αλλά έχουν χαθεί για οποιονδήποτε λόγο.
Από παράνομο ή νόμιμο κυνήγι,
από τη βόσκηση ζώων.
Όλα τα είδη παίζουν σπουδαίο ρόλο στο οικοσύστημα.
Οι γουανάκοι είναι πολυπληθείς,
για να παρέχουν τροφή για τα πούμα.
Τα πούμα τρώνε τους γουανάκους και παρέχουν τροφή στα σαπροφάγα.
Δεν είναι η απλή επαναφορά ενός μόνο είδους,
είναι οι αλληλεπιδράσεις.
Έχουμε τους φύλακές μας.
ΚΡΙΣΤΙΑΝ ΣΑΟΥΣΕΔΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΓΡΙΑΣ ΖΩΗΣ
Πολλοί είναι πρώην γελαδάρηδες,
αλλά πλέον παρακολουθούν πούμα.
Ο Αρσέλια ήταν γιος του επικεφαλής κυνηγού πούμα.
Έβγαινε με τον πατέρα του
και τους έδιναν μισθό,
αλλά τους έδιναν μπόνους για κάθε δέρμα που έφερναν.
Τι θα σκεφτόταν ο πατέρας σου, αν μπορούσε να σε δει τώρα
να κάνεις αυτό που κάνεις;
Με τόσα πούμα!
Χωρίς να τα σκοτώνω.
Χωρίς να σκοτώνεις κανένα.
Είναι μια αλλαγή.
Φυσικά και είναι, για μένα είναι μεγάλη αλλαγή.
Από άποψη ηθικής,
πρέπει να υπηρετούμε τη βιοποικιλότητα ως αρχή.
Πρέπει να μοιραζόμαστε τον πλανήτη.
Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να φτιάξουμε διαθέσιμους οικότοπους,
για να συνεχίσει να επιτελείται η εξέλιξη.
Επεκτεινόμαστε υπερβολικά και διώχνουμε πλάσματα από το περιβάλλον τους.
Είναι αυτοκαταστροφική ανάπτυξη
και αυτό το θεωρούμε κάτι παθολογικό,
το ότι συνεχίζουμε να επεκτεινόμαστε
μέχρι την αναπόφευκτη κατάρρευση.
18 Φεβρουαρίου.
Γιατί δεν ανεβήκαμε ποτέ μαζί το βουνό μας;
Είναι φοβερό δώρο να είμαι εδώ πάνω
και να βλέπω όλα αυτά μέσα από τα μάτια σου.
Ο Νταγκ το ανέβηκε πρώτος
και, παραδοσιακά, όταν ανεβαίνεις πρώτος ένα βουνό,
του δίνεις όνομα.
Και ο Νταγκ το ονόμασε Κρις.
Ήταν φοβερή προσπάθεια.
Ναι, ήταν τεράστιο.
Λοιπόν, το Κριστίν
είναι το πιο ψηλό σημείο του πάρκου
και η κόρη οφθαλμού, ας πούμε.
Δεν υπάρχει καλύτερο δώρο για του Αγ. Βαλεντίνου
από αυτό για τη γυναίκα σου.
Ναι. Πάντα έκανε τέτοια πράγματα για μένα.
Υπήρχε ένταση,
αλλά ήταν πολύ ερωτευμένοι. Φαινόταν.
Τη φρόντιζε πάντα και εκείνη το ίδιο.
Τους έβλεπες μαζί και ήταν σαν έφηβοι.
ΤΙΜΙ Ο'ΝΙΛ ΟΡΕΙΒΑΤΗΣ
Χαμουρευόντουσαν στις γωνίες.
Ήταν πραγματική αγάπη.
Νομίζω πως πρώτα απ' όλα κάθε μέρα
της έστελνε διάφορα μηνύματα.
ΕΧΩ ΜΙΑ ΠΑΝΕΜΟΡΦΗ ΣΥΖΥΓΟ
Σε φωτογραφίες.
ΜΠΕΡΝΤΙ & ΛΟΛΟ
Είχαν παρατσούκλια.
Ο ΛΟΛΟ ΑΓΑΠΑ ΤΗΝ ΜΠΕΡΝΤΙ
Αυτή ήταν η Μπέρντι.
ΣΠΑΝΙΑ ΠΟΥΛΙΑ ΠΟΥ ΛΑΤΡΕΥΩ
Θυμάμαι ξεκάθαρα
ένα υπέροχο DVD που είχε φτιάξει.
Η αγάπη της ζωής μου είναι μια πολυτάλαντη γυναίκα παγκοσμίου κλάσης.
Είναι πανέμορφη στα 60 της.
Είσαι η μία και μοναδική.
ΜΠΕΡΝΤΙ, Η ΜΙΑ ΚΑΙ ΜΟΝΑΔΙΚΗ ΜΟΥ!
Η ΜΠΕΡΝΤΙ ΚΑΙ Ο "ΛΟΛΟ" ΤΗΣ ΤΩΡΑ ΚΑΙ ΟΙ ΔΥΟ ΣΤΑ 60 ΤΟΥΣ!
Είναι μια πλευρά του Νταγκ που δεν είδα ποτέ, αλλά...
Εκεί είναι.
Φοβερή κορυφή, ε;
Ναι.
Είμαι τόσο ευτυχισμένη που είμαι εδώ.
Ο Τζίμι κι εγώ έχουμε ξανάρθει εδώ.
Ήρθαμε εδώ πριν από 12 χρόνια
με τον Ιβόν και τον Νταγκ.
Ναι.
- Άλλο ένα για μας. - Τα καταφέραμε.
Πρώτη ανάβαση με ασφάλεια.
Αξεπέραστο.
Θυμάμαι ότι είχαμε δει ένα υπέροχο ηλιοβασίλεμα,
σαν το χθεσινό.
Και σκεφτόμουν τον Νταγκ.
Όχι, είναι οι χτύποι του βιολογικού μου ρολογιού.
Το νιώθω.
Έχεις πολλές δουλειές να τελειώσεις.
- Έχω πρότζεκτ. - Θυμάμαι...
Υπάρχουν μακροπρόθεσμα πρότζεκτ και σκέφτεσαι
ότι πρέπει να τα τελειώσεις.
- Σε θυμάμαι... - Θέλω πολύ να δω
αν θα τελειώναμε το ένα ή το άλλο.
Και παίρνει πολύ χρόνο.
- Ο χρόνος είναι το παν. - Ναι.
Ό,τι πιο πολύτιμο.
- Η ζωή... - Πάντα είναι.
- Η ζωή φεύγει σαν νερό. - Ναι.
Εγώ είχα πείσει τον Νταγκ να πάει αυτό το ταξίδι.
Στην αρχή.
Μετά είχε ενθουσιαστεί.
Σκεφτήκαμε ότι θα είχε πλάκα να διασχίσουμε με καγιάκ αυτήν τη λίμνη
που είναι κοντά στο Εθνικό Πάρκο Παταγονίας.
Τους πήγαμε όλους στη λίμνη
και έκαναν ώρες να ετοιμάσουν τις βάρκες.
Άντε, γλυκέ μου.
Είναι καγιάκερ παγκόσμιας κλάσης,
αλλά προσέλαβαν κάποιον
να οργανώσει το ταξίδι.
Έβγαλαν το Zodiac και έβαλαν τις βάρκες στο νερό.
Ο Νταγκ κι εγώ ήμασταν σε διπλό καγιάκ.
Ο Ιβόν κι ο Γουέστον σε μονά.
Και ο Τζεμπ με τον Λορέντζο σε ένα άλλο διπλό.
Την τέταρτη μέρα άρχισε να δυναμώνει ο αέρας.
Ο αέρας δημιουργούσε κύματα δυόμισι μέτρων προς κάθε κατεύθυνση.
Μας δυσκόλευε το πηδάλιο της βάρκας που είχαμε δανειστεί.
Άρχισε να γίνεται όλο και πιο δύσκολο για μένα και τον Νταγκ
να κρατήσουμε τη βάρκα στην κατεύθυνση του ανέμου.
Μας χτύπησε ένα κύμα.
Και ξαφνικά αναποδογυρίσαμε.
Είπα στον Νταγκ
"Θεέ μου, σκέφτομαι μήπως το πάμε κολυμπώντας,"
"γιατί αν βγούμε στη μέση της λίμνης, θα πεθάνουμε σίγουρα".
Και συμφωνήσαμε να το προσπαθήσουμε.
Σκεφτόμουν ότι μου είχαν μείνει δέκα λεπτά.
Σε τόσο κρύο νερό μπορείς ίσως να μείνεις ζωντανός μισή ώρα.
Και τότε ένα άλλο κύμα με σκέπασε και συνειδητοποίησα
ότι άρχισα να πνίγομαι.
Και κάτι έσπασε
και φώναξα "Όχι!"
Και κολυμπούσα όσο πιο γρήγορα μπορούσα.
Μέσα σε ένα λεπτό έφτασαν ο Τζεμπ κι ο Λορέντζο με το διπλό καγιάκ.
Πιάστηκα από το πίσω μέρος και με έσερναν.
Έτυχε να φτάσω πρώτα στον Νταγκ.
Πιάστηκε...
ΓΟΥΕΣΤΟΝ ΜΠΟΪΛΣ
...από το καγιάκ μου και το έστριψα προς την ακτή και άρχισα να κωπηλατώ.
Δεν είχε πανικοβληθεί.
Κλοτσούσε.
Θα μπορούσε άνετα να με είχε αναποδογυρίσει.
Αλλά δεν μπορούσε να αντισταθεί στην υποθερμία
που άρχιζε να παθαίνει.
Και ένιωθα ότι άρχιζε να χάνει τη δύναμη να κλοτσάει και να κρατιέται.
Στην τελευταία στιγμή, ο Νταγκ κοιτούσε την κοιλάδα Αβιάνο...
και απλώς
σχεδόν μουρμούριζε μόνος του.
Όταν δεν είχε άλλη δύναμη να κρατηθεί από τη βάρκα,
έπρεπε να τον σηκώσω, έβγαλα το κεφάλι του έξω από το νερό.
Δεν μπορούσα
να κρατάω εκείνον και το κουπί.
Και τότε έχασα το κουπί.
Ο Νταγκ κι εγώ επιπλέαμε έτσι για μία, μιάμιση ώρα.
Και τότε
άκουσα ένα ελικόπτερο να έρχεται.
Μας τράβηξαν στην ακτή.
Και μετά πήγαμε στο νοσοκομείο.
Διακεκομμένα μηνύματα ερχόντουσαν αργά.
Επιτέλους, ήταν "Νταγκ, Ρικ, ελικόπτερο".
Ξέρω ότι βρίσκεσαι σε μεγάλο κίνδυνο.
Ενστικτωδώς, το ξέρω χωρίς να το ξέρω.
Έξω, παρακαλούσα τους θεούς,
"Σας παρακαλώ,"
"φέρτε τον πίσω σ' εμένα".
Μας πήγαν στο καταφύγιο, χτύπησε το τηλέφωνο
και το σήκωσε ο ιδιοκτήτης
και... ένα λεπτό μετά,
το έκλεισε, μας κοίταξε και είπε "Τώρα ο Νταγκ είναι όντως νεκρός".
Έτρεξα στο δωμάτιο που τώρα ξέρω ότι ασχολούνταν ώρες μαζί σου.
Κρύο σώμα, μαλακό.
Ανεβαίνω στο κρεβάτι σου και ξαπλώνω δίπλα σου.
Ήθελα μόνο οι δυο μας να είμαστε σε ένα κουκούλι
και να τα αφήσουμε όλα και όλους να εξαφανιστούν.
Και κοίταζα απλώς τη σούπα μου.
Και θυμάμαι τον Ιβόν να κοιτάει τη δικιά του.
Και μετά
σήκωσε ένα κουτάλι και άρχισε
να την τρώει...
πολύ αργά.
Και μετά με κοίταξε και είπε...
"Φάε τη σούπα σου, είναι πολύ καλή".
Και φρόντισα...
να σεβαστώ
κάθε κουταλιά ζεστής σούπας που κατάπινα.
Τον πήραμε την επόμενη μέρα με αεροπλάνο.
Και εγώ ήμουν στο πίσω μέρος με ένα φέρετρο.
Είχα ένα μαχαίρι στην τσάντα μου.
Και άρχισα να χαράσσω τα ονόματά μας.
Δεν το πρόσεξα, αλλά όσο χάρασσα αυτά τα μεγάλα γράμματα
όσο πιο δυνατά μπορούσα,
κοβόμουν.
ΜΠΕΡΝΤΙ
Υπήρχε αίμα πάνω στο φέρετρο,
πάνω μου.
Και
είχα βγάλει τη ζώνη μου.
Ήμουν αποφασισμένη να βάλω την Μπέρντι και τον Λόλο στο φέρετρο.
Τελικά, ο Ρικ, που καθόταν δίπλα στον πιλότο,
ήρθε πίσω
και είπε "Κάθισε στη θέση σου,"
"βάλε τη ζώνη σου και δώσε μου το μαχαίρι".
"Τέλος."
"Αυτό θες να δει ο κόσμος όταν προσγειωθούμε;"
Τα είχε χαμένα.
Σε σημείο που δεν ήθελε να ζει.
Δεν ήθελε να ζήσει χωρίς αυτόν.
Ο Νταγκ πέθανε πριν από τρεις μέρες
σε ένα ταξίδι με τους καλύτερούς του φίλους.
Με τον Ιβόν Σουινάρ, τον παλιό του φίλο,
τον Ρικ Ρίτζγουεϊ, που παραλίγο να πεθάνει επίσης,
και τον Γουέστον Μπόιλς,
τον "μικρό" της ομάδας,
που έμεινε μαζί του μέχρι το τέλος.
Δεν τον άφησε μόνο του.
Και γι' αυτό θα τον ευχαριστώ για πάντα.
Ο Ντάγκλας έζησε μια ζωή που ισοδυναμούσε με πέντε αιώνες.
Δεν μπορώ να φανταστώ μια ζωή χωρίς εκείνον, αλλά ορίστε.
Ευχαριστώ που ήρθατε.
Κατεβάσαμε το φέρετρο του Νταγκ στον τάφο.
Και τότε όσοι είχαν έρθει,
κάτοικοι των γύρω πόλεων, εκατοντάδες άνθρωποι,
όλοι αρχίσαμε να ρίχνουμε χώμα στο φέρετρο με τα χέρια.
ΝΤΑΓΚΛΑΣ ΡΕΪΝΣΦΟΡΝΤ ΤΟΜΠΚΙΝΣ ΜΠΕΡΝΤΙ & ΛΟΛΟ
Μου πήρε πολύ καιρό
να αποφασίσω να μην πάω μαζί του.
Είναι ωραίο μέρος να έρχομαι.
Ήμουν πολύ τρελαμένη για πολύ καιρό μετά τον θάνατό του.
Κάθε μέρα.
17 Μαΐου.
Όταν έφυγες από την Esprit,
έψαξες να βρεις τι θα ακολουθούσε.
Μια σπουδαία χειρονομία για να ζήσεις μια νέα ζωή.
Και τώρα βρίσκομαι στο χείλος του ίδιου γκρεμού.
Κάπως πρέπει να υπάρξει μια νέα ιστορία.
Ίσως αυτό είναι το νόημα, Μπέρντι.
Ώρα να τα καταγράψεις όλα.
Αν και ακόμα νιώθω ότι ήταν
ένας ακρωτηριασμός...
όχι απλώς μια απώλεια...
νιώθω...
ότι αυτό το τολμηρό όραμα του Νταγκ
ήταν αυτό που με έσωσε.
Ήταν σαν σωτήρια λέμβος για μένα.
Δεν σταματήσαμε ποτέ.
Τα χειριζόμουν όλα εγώ.
Όλα αυτά που εκείνη ήξερε ότι δεν ήταν βιώσιμα
τα σταμάτησε.
Συνήλθε και πήρε τα ηνία.
Πάνε όλες οι φάρμες.
Κάποια στιγμή είχαμε 13 φάρμες.
Δεν μπορούσαμε να τις κάνουμε αυτοβιώσιμες.
Ήταν πολύ ακριβό.
Ένιωθα ότι απογοήτευα τον Νταγκ.
Δεν γινόταν να συνεχιστεί η λειτουργία τους...
αλλά ήταν δύσκολο να τις παρατήσω.
Όλα έγιναν άσπρο μαύρο για μένα.
Δεν υπήρχε αμφιβολία.
Όλη μου η ζωή έγινε δυαδική.
Θέλω να πεθάνω, θα ζήσω.
Θα κάνουμε αυτό. Δεν θα κάνουμε αυτό.
Ο Νταγκ ήθελε να κάνουμε αυτό, δεν θα το κάνουμε. Κλείστε το.
Πουμαλίν, τέλειωσες.
Βάλε Τσακ, σχεδόν τέλειωσες.
Ιμπερά, θα κάνουμε αυτό.
Θα τα κάνουμε με διπλάσια ταχύτητα,
σε διπλάσιο μέγεθος.
Πάμε. Δεν έχουμε τίποτα να χάσουμε.
Ήταν το μάντρα μου, "Δεν έχω τίποτα να χάσω".
Μου είχε συμβεί ήδη το χειρότερο.
Ήταν σε μια εντελώς νέα φάση της ζωής της.
Και σιγά σιγά,
η Κρις όχι μόνο βρήκε τον τρόπο να συνεχίσει,
αλλά έγινε όλο και πιο δυναμική
και τολμηρή.
Πάντα ένιωθα σαν ένα βότσαλο σε ένα ρυάκι.
Όχι πια.
Ξέρω ακριβώς τι θέλω να κάνω.
Η ζωή μου έχει νόημα.
Λοιπόν, το νέο πάρκο θα είναι...
ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΚΑΟΥΕΣΚΑΡ
...2,3 εκατομμύρια.
Θα 'ναι 2,3 εκατομμύρια εκτάρια.
Άλλο ένα Πουμαλίν ή Κορκοβάδο.
Ναι.
Είκοσι εκατομμύρια εκτάρια.
Τώρα μάλιστα!
Έπρεπε αναπόφευκτα να αναρωτηθεί τι θα ακολουθούσε.
Βλέπεις...
Νομίζω πως η πιο αναζωογονητική ευκαιρία είναι η επαναγριοποίηση.
Αυτά είναι...
δύο από την πρώτη ομάδα που απελευθερώθηκε.
Ναι.
Αλλά αλληλεπιδρούν με τα άλλα που είναι άγρια.
- Ξέρω. - Είναι
πολύ καλύτερα έξω απ' ό,τι στον ορνιθώνα.
Υπήρχαν πολλά περισσότερα να κάνω από το να προστατέψω τη γη.
Δεν μπορείς να πεις για κανένα από αυτά τα μέρη
ότι έχει αποκατασταθεί ή είναι υγιές, μέχρι να γυρίσουν όλα.
Η Κρις βοήθησε στην επαναφορά
πάνω από 12 ειδών μέχρι τώρα,
συμπεριλαμβανομένου του ιαγουάρου,
κάτι που δεν έχει ξαναγίνει ποτέ.
Ήταν ιδέα του Νταγκ
να κάνουμε τα πάντα για να φέρουμε πίσω τους ιαγουάρους.
Ο ιαγουάρος είναι εμβληματικός.
Είναι στην κορυφή της τροφικής αλυσίδας. Ήταν ένα από τα όνειρά του.
Έχουμε να απελευθερώσουμε εννιά.
Και αυτό αν υποθέσουμε ότι και τα δύο τιγράκια,
που είναι και τα δύο θηλυκά...
Ναι.
...έχουν δύο μικρά.
Ίσως. Ίσως ένα.
- Ναι. - Ναι.
Απίστευτο!
Κάθε φορά που το σκέφτομαι πάω να κλάψω.
Ειλικρινά.
Ίσως τα εθνικά πάρκα είναι σαν...
τρυβλία Πέτρι.
Και...
όταν όλα πάνε κατά διαόλου...
τα εθνικά πάρκα ίσως είναι τρυβλία Πέτρι,
μέσα στα οποία η εξέλιξη μπορεί να ξαναξεκινήσει.
Ποιος ξέρει;
Η προστασία της βιοποικιλότητας, με τον τρόπο που το κάνει η Κρις,
στην πραγματικότητα συνδέεται άμεσα
με την κλιματική αλλαγή.
Και μέσω αυτής της σύνδεσης, με την επιβιωσιμότητα του είδους μας.
2 Μαρτίου 2017.
Η κυβέρνηση έστειλε ένα σήμα καπνού σήμερα.
Θα υπογράψουμε τη συμφωνία εδώ στις 15 Μαρτίου.
Αρχικά, τεράστια ανακούφιση, και μετά στιγμιαία χαρά
που έδωσε τη θέση της στον αστείρευτο θαυμασμό μου για σένα.
Αναρωτήθηκα πώς μπορώ να φτάσω τόσο μακριά χωρίς εσένα.
Αλλά μετά θυμήθηκα. Ήσουν εδώ εξαρχής.
ΝΤΑΓΚΛΑΣ ΡΕΪΝΣΦΟΡΝΤ ΤΟΜΠΚΙΝΣ ΜΠΕΡΝΤΙ & ΛΟΛΟ
Όταν αφιερώνεις όχι μόνο μεγάλο μέρος του πλούτου σου
αλλά και της ζωής σου
και μετά αποφασίζεις να ταφείς εκεί,
είναι αδύνατο να πει κανείς
"Είναι απλώς επισκέπτης".
Υπήρχε
ένα κύμα θλίψης για μια χήρα...
σε ολόκληρη τη χώρα. Όλοι κινητοποιήθηκαν.
"ΘΕΛΟΥΜΕ ΝΑ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΗΣΟΥΜΕ ΓΗ"
Και κάθε αντίδραση...
ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΕΙΝΑΙ ΕΠΙΣΗΜΟ
...προς αυτούς εξαφανιζόταν.
H TOMPKINS CONSERVATION ΔΙΝΕΙ ΠΑΡΚΑ
Αυτό είναι ιστορικό.
Σοβαρά, κανείς δεν το έχει ξανακάνει αυτό.
Όταν ήμουν πρόεδρος, συναντηθήκαμε με την Κριστίν
και αποφασίσαμε ότι αυτό θα μπορούσε να είναι ενδιαφέρον,
ότι δύο γυναίκες μπορούσαν να συνεχίσουν αυτό που ο Νταγκ
είχε ως σημαντικό όνειρο.
Η αλήθεια είναι ότι έπρεπε να τελειώσουμε τα πάρκα.
Δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είχαμε απίστευτα έμμεσα κόστη.
ΟΡΑΜΑ
Τα τελευταία χρόνια, ξοδεύαμε μέχρι και έξι εκατομμύρια τον χρόνο.
Αν δεν τα δωρίζαμε,
θα καταστρεφόμασταν οικονομικά στο τέλος.
Γεια!
Οι καλύτεροι ξυλουργοί μας φτιάχνουν την πινακίδα!
Δεν το πιστεύω!
Ήταν τόσο τολμηρό και τόσο απίθανο
που μπόρεσες να το κάνεις.
ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΤΗΣ ΧΙΛΗΣ ΕΘΝΙΚΟ ΠΑΡΚΟ ΠΟΥΜΑΛΙΝ
Πέντε νέα εθνικά πάρκα μονομιάς
και η επέκταση τριών άλλων.
Αλλά ένιωθα ότι ήταν ή τώρα ή ποτέ.
Αυτή είναι η στιγμή.
Πείτε "Πουμαλίν".
Πουμαλίν!
Είναι απίστευτη ομάδα.
Και εμπλέκονται εκατοντάδες άνθρωποι.
Θέλουμε η κυβέρνηση να τους κρατήσει.
Αλλά ποιος ξέρει τι θα γίνει;
ΚΛΕΙΣΤΟ
Κάποιους θα τους ξαναδούμε, κάποιους όχι.
Αλλά είναι πολλοί αυτοί που φτάνουν σε ένα τέλος.
Είμαστε μια οικογένεια...
Πραγματικά.
...για 25 χρόνια.
Και τιμούμε και αγαπάμε ο ένας τον άλλον.
Εκ μέρους της ομάδας...
ας πιούμε προς τιμήν του Ντάγκλας και του Πάμπλο Καράσκο.
- Ναι. - Ναι.
Το Σαββατοκύριακο πριν έρθει η πρόεδρος για την τελετή,
διάβασα κάτι.
Και είδα αμέσως δύο λέξεις που ήταν υποθετικές.
"Μπορούσαμε", "Θα κάναμε", όχι "Είμαστε",
και κατάλαβα ότι ένα από τα πάρκα,
το μεγαλύτερο από τα οχτώ,
δεν ήταν απολύτως ξεκάθαρο ότι θα συμπεριλαμβανόταν.
Και για μένα ήταν ή όλα ή τίποτα.
Τα κάνουμε όλα ή δεν κάνουμε τίποτα.
Οπότε, ήταν μεγάλο το ρίσκο, αν δεν συμπεριλαμβανόταν.
Μετά από όσα τους συνέβησαν,
τόσα χρόνια που προσπαθούσαν να πείσουν
διαφορετικές κυβερνήσεις να κάνουν κάτι τέτοιο
και δεν μπορούσαν να το καταφέρουν, φυσικά και θα είχε αμφιβολίες.
Πίστευε ότι οτιδήποτε μπορεί να αλλάξει.
Μέχρι και πριν από την ώρα της τελετής...
δεν ήξερα αν θα συμπεριληφθεί ή όχι.
Αυτό είναι.
Φύγαμε.
Όταν έφτασε, ήμουν πολύ ανέκφραστη.
Ξανασυναντιόμαστε.
Ήθελε να βρεθούμε στον τάφο του Νταγκ,
στο μικρό νεκροταφείο εκεί.
ΝΕΚΡΟΤΑΦΕΙΟ ΒΑΛΕ ΤΣΑΚΑΜΠΟΥΚΟ
Έβλεπε τον τάφο του Νταγκ
και μιλούσε για τον Νταγκ,
κι εγώ σκεφτόμουν ότι ήμουν έτοιμη να κατεβάσω ρολά σε όλη αυτήν τη δουλειά.
Είχα δύο ομιλίες,
η μία γεμάτη οργή,
αν κάτι κάπως πήγαινε λάθος.
Και μία συγχαρητήρια.
Και μετά κάποια ήρθε δίπλα μου
και μου είπε "Είναι μέσα".
"Όλα καλά."
Και γύρισα στην πρόεδρο και είπα
"Θεέ μου, τι ιστορική μέρα".
Έχω έναν χάρτη ενός μέρους που μόνοι οι θεοί μπορούσαν να φανταστούν.
Αυτό που ήταν ένα όνειρο για τον Νταγκ το 1992
θα γίνει το Εθνικό Πάρκο Πουμαλίν.
Αυτά τα πάρκα ανήκουν σ' εσάς.
Προστατέψτε τα με όλη σας την καρδιά.
Επιλέξτε τη ζωή.
Επιλέξτε την ομορφιά.
Λόλο, τα καταφέραμε!
Θεέ μου, παιδιά...
Ήταν κάποια που ήμουν κάπως ο μέντοράς της
και ήταν μια καλή φίλη, και στεκόταν εκεί με την πρόεδρο της Χιλής
και υπέγραφε τα χαρτιά για τη δημιουργία των πάρκων, θεέ μου.
Ναι, ήμουν... Είχα δακρύσει.
Ήμουν πολύ περήφανος.
Είναι το μεγαλύτερο στον κόσμο.
- Πρέπει να 'στε περήφανη. - Ναι.
Έκαναν τη μεγαλύτερη δωρεά γης στην ιστορία της ανθρωπότητας.
Ο Νταγκ έβαζε τόσο ψηλά τον πήχη,
που θα ήταν περήφανος αν κάποιος τον ξεπέρναγε.
Μεγαλύτερα πάρκα, περισσότερη διατήρηση.
Θεέ μου!
Δες τον! Κοίτα.
Ένας κόνδορας.
Δείτε αυτήν την απίστευτη ερημιά...
που εκείνη και ο Νταγκ προστάτεψαν...
μέχρι εκεί που φτάνει το μάτι.
Άλλαξε όλη την προσέγγιση της διατήρησης στη Λατινική Αμερική.
Ο κόσμος θέλει να ιδρυθούν τέτοια πάρκα τώρα.
Τώρα συμμετέχω στη δημιουργία ενός νέου πάρκου
στην άκρη της Γης του Πυρός.
Είναι 750.000 εκτάρια.
Σκέφτηκα μια ιδέα και την έδωσα στην οργάνωση της Κρις.
Το αποκαλούμε Πάρκο του Τέλους του Κόσμου.
Ο Νταγκ με κριτίκαρε λέγοντάς μου να κάνω αυτό που έκανε κι αυτός.
Τώρα αρχίζω να το κάνω.
Ήμουν πάντα γλυκιά
μ' εσάς τους δύο.
Ικανοποιούμουν πιο εύκολα και δύσκολα μου αρνιόσουν κάτι...
αλλά...
Θεέ μου, τι ζωή.
Ναι.
Τι ζωή.
Η TOMPKINS CONSERVATION, ΣΕ ΣΥΝΕΡΓΑΣΙΑ ΜΕ ΤΗ ΧΙΛΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗ,
ΔΗΜΙΟΥΡΓΗΣΕ Ή ΕΠΕΚΤΕΙΝΕ 17 ΕΘΝΙΚΑ ΠΑΡΚΑ.
ΠΡΟΣΤΑΤΕΨΑΝ 14,7 ΕΚΑΤΟΜΜΥΡΙΑ ΕΚΤΑΡΙΑ ΓΗΣ ΚΑΙ ΤΑ ΝΟΥΜΕΡΑ ΣΥΝΕΧΩΣ ΑΥΞΑΝΟΝΤΑΙ.
Η REWILDING ARGENTINA ΚΙ Η REWILDING CHILE ΣΥΝΕΧΙΖΟΥΝ ΤΟ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΤΟΜΠΚΙΝΣ
ΕΠΑΝΑΦΕΡΟΝΤΑΣ ΕΙΔΗ ΖΩΩΝ ΚΑΙ ΔΗΜΙΟΥΡΓΩΝΤΑΣ ΠΑΡΚΑ.
ΤΟ 2022, ΑΚΟΛΟΥΘΩΝΤΑΣ ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΩΝ ΦΙΛΩΝ ΤΟΥ,
Ο ΙΒΟΝ ΣΟΥΙΝΑΡ ΔΩΡΙΣΕ ΤΗΝ ΕΤΑΙΡΕΙΑ PATAGONIA
ΑΞΙΑΣ ΤΡΙΩΝ ΔΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΟΥ ΠΛΑΝΗΤΗ.
ΣΤΗ ΜΝΗΜΗ ΤΗΣ ΤΖΕΝΙΦΕΡ ΡΙΤΖΓΟΥΕΪ
ΑΔΑΜΑΣΤΗ ΖΩΗ
Υποτιτλισμός: Άκης Παπαβασιλείου