Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Welcome.
BUMILI
Magsisimula ang presentasyon sa loob ng lima,
apat, tatlo, dalawa, isa.
ABC, karaniwang marka.
Nagkaro'n ng patent 'yong Amazon sa katagang "1-click buying."
At si Jeff 'yong nakaisip no'n.
Isa akong principal user experience designer.
Nagtrabaho ako sa Amazon ng 15 taon. Nagtrabaho ako sa pages ng product detail,
sa pag-launch ng iba't ibang categories sa iba't ibang bansa.
Lahat na yata ng page sa site na 'yon, nahawakan ko na.
Binuo at inayos talaga 'yong sistema
para tulungan kang bilhin lahat ng kailangan mo,
higit pa sa akala mong kailangan mo.
IKA-CANCEL KO NA AMAZON PRIME KO
Diyos ko po.
No'ng nagtatrabaho ka pa ro'n, naisip mo ba
kung ano'ng mangyayari
pag nabenta na 'yong mga produkto?
Hindi.
Nandito na 'yong mga order ko.
Masarap bumili ng bago, di ba?
Ang astig nito.
Ang problema lang, kada taon,
padami nang padami 'yong binibili at pino-produce natin,
at may masamang epekto 'yon na ayaw nilang ipakita sa 'yo.
Dinisenyo para mag-stand out
sa henerasyong ayaw magpaawat.
Pinaglalaruan ka talaga, science 'yon, eh.
Intensiyonal,
komplikado,
pinerpektong science para maengganyo kang bumili.
Hindi lang Amazon.
Gawain 'to ng karamihan sa malalaking corporations,
at lahat ng paraan, ginagamit para itago
'yong totoong nangyayari.
Diyos ko...
Grabe, sinira nila, oh.
Dati akong presidente ng Adidas brand.
Pakiramdam ko may mga kasalanan ako na kailangan kong pagbayaran.
May mga bagay na naging parte ako
na sana at dapat ginawa ko nang mas maayos.
Bumili ako ng 500 iPhones!
Grabe!
Nagsimula ako sa Apple, sumali ako sa founding team ng Oculus.
'Yong mga boses na, "Poprotektahan natin 'yong negosyo,"
natabunan ng maliliit na boses sa ulo mo na sinasabing,
"Kailangan ba nating gawin 'to?"
Anuman 'yong ginagawa ng mga brand ngayon,
marami silang naaagrabyadong tao.
Hindi lang sila basta kalat.
Mga hazardous waste sila.
Iniinom at nilalanghap natin sila, at mga lason sila.
Parang 'yong pelikulang Wall-E.
Sa dami ng produktong sinusubo sa 'tin,
nagkalat lahat ng mga basura no'n,
at lahat tayo sa planetang 'to, apektado.
Binalaan ko 'yong mga customer
na ikakagalit nila pag na-realize nila na sila mismo
'yong humuhukay sa sarili nilang libingan,
kaso ayaw nilang makinig, eh.
Tumingin ako sa paligid, ta's naisip ko, "Pa'no nangyari 'to?"
"Ano nang dapat gawin ngayon?"
Ang pamagat.
Kumusta?
Ako si Sasha.
Personal assistant ako na ginawa para magbigay
ng purong kaalaman kung paano magtagumpay sa negosyo.
Kaya kong lumikha ng mga pasadyang imahe.
Magpakita ng time-lapse footage ng paglago ng likas na yaman.
Sa gitna ng kakaiba at nakakaaliw na interaksiyong 'to,
matatanggap mo ang limang pinakamahahalaga na mga aral sa pagpapalago ng kita.
May nakahanda ring sorpresa para sa mga makikinig hanggang dulo.
1. MAGBENTA NANG MAGBENTA
Unang patakaran.
Magbenta nang magbenta.
MAGBENTA NANG MAGBENTA
Ang pagbebenta ang susi sa tagumpay.
Pero kailangang mahikayat ng mga mamimili
para madagdagan 'yong binibili nila.
Mabuti na lang, may pamantayang halimbawa ang fashion industry sa mabilis
at self-driven growth.
Di natin kailangan ng bagong hoodie o ng bagong T-shirt.
O ng bagong sapatos.
Napakaraming binebentang sapatos, karamihan sa 'tin, di kailangan ng bago.
Kailangan mo lang ng nakakaengganyong rason para bumili.
ERIC LIEDTKE DATING PRESIDENTE NG ADIDAS BRAND
Bilang miyembro ng board, isa 'yon sa pinakamahalagang bagay sa listahan ko.
Ano ba 'yong mga produkto na binebenta namin?
At magkano ba 'yong kinikita namin?
Kung di namin nagagawa 'yong dalawang 'yon, may pagkukulang kami.
Malaking negosyo ang sneakers sa Amerika.
Halos kalahating bilyong pares ang naibenta nito lang nakaraang taon.
Ngayong linggo, naglabas ang Adidas ng tinatawag na smart shoe.
Sinasabi nila na kailangan naming maiba
sa Nike, sa Puma, o sa iba pang brand. Hindi 'to tungkol do'n.
Tungkol 'to sa kaugnayan mo sa mamimili.
Ako 'yong namahala sa lahat ng produkto, lahat ng komunikasyon,
lahat ng digital efforts, at lahat ng strategy.
No'ng 2014, nalugi 'yong Adidas, bumagsak kami,
talagang humina lahat.
Pinakamalaking pagbabago 'yon sa kasaysayan ng kompanya,
kundi man sa kasaysayan ng industriya.
Masaya ang Adidas sa pag-akyat ng shares nila.
Tingnan n'yo 'yong shares ng Adidas,
mahigit 7.5% 'yong tinaas nila sa magdamag.
Pa'no kami lumaki nang ganito? Ayun 'yong tanong ko sa sarili ko.
Tingin ko kombinasyon 'yon ng ilang bagay.
Una sa lahat,
tungkol 'to sa kuwento.
Umisip ka ng English football team.
Nakakailang jersey kaya sila sa isang taon?
Di lang isa na panglaro, eh. May home jersey,
may panlabas, may pangatlo pa.
May mga jersey na pang-okasyon lang.
Bakit ba nila ginagawa 'yon?
Para gumawa ng kuwento, at oportunidad na bumili.
Sa Adidas, alam namin na di natatapos ang kultura ng sport
sa pagtatapos ng laro, sa pagpito ng reperi.
Aabot pa 'yon sa mga kalye, sa mga music venue,
sa hallway ng mga school.
Kaya gumawa kami ng mga produkto para sa mga musician at artist.
Beyoncé Knowles.
Pharrell Williams.
At 'yong pinaka, ano,
kontrobersiyal na artist sa kasaysayan, si Kanye West.
Mahalaga 'yong pagbuo ng kuwento sa industriyang 'to
para mapaandar 'yong pagkonsumo.
Ayun 'yong papel ng Adidas, at ng iba pang fashion brand,
kung pa'no makakabuo ng objects of desire.
Sa gano'n magaling ang fashion industry. Kilala ka nila.
Kilala ka namin.
Naglaan kami ng oras para pag-aralan ang iba't ibang klase ng mamimili.
At alam namin kung ano'ng mensahe 'yong ipapadala sa mga mamimili.
Adidas na gawa ng Gucci.
Naging parte ako
ng maramihang paggawa sa mabilis na proseso.
At hindi lang Adidas. Nangyayari 'to sa lahat ng fashion brands.
Halos 20 taon na 'ko sa industriya.
Siguro, isa sa anim na damit na binenta sa US, kami gumawa.
'Yong mga customer namin ay puwedeng mula sa high street brands
hanggang global designer brands na nagbebenta sa buong mundo.
No'ng unang pasok ko, dalawang seasons lang,
kaya gagawa ka ng ibebenta sa loob ng anim buwan.
Pero no'ng ipinakilala 'yong fast fashion,
napilitan 'yong ibang brands na mag-isip ng bago kada buwan.
Walang may alam no'ng dami, pero kung igu-Google mo,
lalabas na gumagawa ng mga 12,000 na items ang Gap kada taon.
Nasa 25,000 ang H&M.
Nasa 36,000 ang Zara.
Tapos ang SHEIN, nasa 1.3 million na bagong items kada taon.
Tingin ko nga mababa pa 'yong bilang na nilalabas nila online, eh.
Kaka-order ko nga lang last week, eh.
-Siguro isang beses sa isang buwan. - Isang beses sa isang buwan.
Dalawang beses sa isang buwan.
Saan ako magsisimula?
Gumagawa kami ng 100 bilyong piraso ng damit kada taon.
Isang daang bilyon.
Sobrang ganda nito.
Ga'no ba karami 'yong tao sa mundo?
Ilang piraso kada tao? Di natin kailangan ng sobrang daming damit.
Naging ambitious ako,
competitive,
disiplinado, masipag,
maingay.
Naging matagumpay karera ko sa pagpapabilis.
Kaya no'ng natutunan ko 'yong naging impact ko sa Adidas,
di ko na siya maalis sa isip ko.
Ang hirap...
Ang hirap nang matulog nang mahimbing sa gabi.
Kumusta ulit?
Maraming taong nadidismaya patungo sa tagumpay.
Wag kang maging isa sa kanila.
Mag-enjoy ka muna
sa 19.2 seconds ng nakakatuwang mga video ng pusa at pato.
Diyos ko po!
Mahalagang matutunan ang art of distraction para magtagumpay.
Dumako tayo sa New York.
Ano ba ang pinakamensahe sa likod ng mga patalastas?
BILI LANG KAYONG DOUGHNUTS
KUMONSUMO
Ang malinaw na komunikasyon sa mga mamimili
ay mahalagang parte sa pagbebenta nang marami.
BUMILI
Para maabot ang pinakamalaking kita,
kailangan mong siguruhing pag nagustuhan nila 'yong produkto,
mabibili nila agad ito.
Mahalaga ang bawat segundo.
Wag mong lilimitahan ang pananaw mo.
Kung kaya mong ilarawan, kaya mo ring gawin.
Di ko na kailangang magbalot ng regalo Di ko na kailangang lumabas
Di ko nga nakita 'yong regalo mo Pumindot-pindot lang ako
Di na 'ko naghagilap sa mall Di ako nagsayang ng araw
Salamat sa Amazon dot com
Sa Amazon dot com
Maaga 'kong nagsimula ro'n,
no'ng mahirap pang hikayatin ang mga tao na bumili online.
Parang ang sayang challenge
na maisip na bibili ka ng pantalon online.
Naisip ko, "Pag-aaralan ko lang 'to ng dalawang taon, ta's aalis na 'ko."
Pero nakakatuwa pala siya.
Mabilisan siya, at mataas 'yong tolerance sa risk.
Para bang, "Sige, gawin natin 'to."
May ideya ka, "Bibigyan kitang team, bibigyan kitang pera, gawin mo."
Para kang nag-iimbento. May mga patent ako, masaya siya.
Magmi-meeting kami no'n ni Jeff Bezos, may apat na tao pa kaming kasama.
Nakakausap ko siya, tapos minsan, nakokontra ko pa siya.
Mukha lang 'tong ordinaryong cowboy hat,
pero isa talaga 'tong OSHA approved hard hat.
Mayro'n pa kami ng pinakamagandang hand drill.
Walang pasensiya si Jeff sa tao na di niya kasing talino.
Nakita ko kung pa'no siya mamahiya,
"Hindi ka matalino. Hindi ka dapat nagsasalita."
Tingin ko nakita ni Jeff na uunahin ng taong bilhin ang libro, music,
mga pelikula, at DVDs.
Pero mas kikita ka talaga sa pagbebenta ng damit
at pagkain online.
At ako 'yong designer na nag-launch ng beauty store,
ng jewelry store, ng apparel store,
at ibang paraan talaga siya ng pamimili.
Minsan sinasabi talaga namin, "Sana kasama mo kami
sa susunod na shopable moment mo."
'Yon tipong nakahiga ka ta's maiisip mo, "Kailangan kong bagong carrot peeler."
"Kailangan kong bagong punda."
"Makati na 'to." Di ba? Basta.
Kahit nasa'n ka, kahit ano'ng ginagawa mo,
pag naisip mong may kailangan ka,
gusto namin, Amazon agad 'yong maiisip mo.
Sasabihin namin, "Kung magic ang sistema, ano'ng gagawin ng sistema?"
Kung magic ang sistema, ano'ng gagawin nito?
Magiging parang
conveyor belt na magmumula sa kinalalagyan ng item
papunta sa bahay mo nang mabilis, at hangga't maaari, walang sabit.
Sobrang dali. At ayun 'yong point,
para...
bawasan 'yong oras mo na pag-isipan
kung bibilhin mo 'yong bagay na akala mo gusto mo.
Science talaga siya, eh.
Patuloy kaming nagsusulong ng mga bagong paraan para mapabili ka.
Ito lahat ng binili ko no'ng 2 a.m. kagabi.
Iniimpluwensiyahan ka na ng di mo namamalayan.
Puwede kaming maglagay ng,
"Free shipping pag bumili ka ng di bababa sa $25."
Sa isa, gawin mong orange 'yong "$25."
Ta's sa isa naman, gawin mong green.
At puwede kang mag-test ng siyam na kulay.
At sapat na 'yong pumupunta sa site
para makakuha ng statistically relevant data
sa kung aling version ng linyang 'yon
'yong pinakamabenta.
Bawat pixel ng page na 'yon,
na-test at na-optimize na.
At mayro'ng sistema ang Amazon na dinisenyo
para i-angkop 'yong site
sa tamang kombinasyon ng elemento, kulay, at produkto
na mag-eengganyo sa 'yo na bumili.
Kung iisipin mo 'yong mga bagay na binibili ng isang tao,
tapos i-multiply mo 'yon sa...
sa dami ng tao na bumibili sa sites na kagaya ng Amazon.
Akala ko mas napabuti ko 'yong pamimili
at mas napadali 'yong paghahanap ng magagandang produkto.
Hindi ko naisip 'yong masamang epekto no'n
ngayong mas nagiging mabisa na siya.
Hindi na natin naiisip kung sa'n ba napupunta 'yong mga bagay na 'to.
Ipakita ang plastic bag na tinatangay ng hangin.
Tandaan, damihan ang pagpo-produce para mas madaming maibenta.
Madaming-madami.
Mas masaya siguro kung papakitaan kita ng specifics.
I-visualize mo 'yong kabuuang global production
na kailangan para tustusan 'yong lumalaking online sales.
I-visualize mo na nagpo-produce ng 2.5 milyong sapatos kada oras.
Dati may stopgap, eh.
Isipin mo 'to.
Kung kailangan mo pang tumayo, sumakay ng kotse,
magmaneho papunta sa bilihan,
tumingin-tingin at hanapin 'yong produkto.
Tapos uuwi ka pa.
Ang daming kailangang gawin, eh.
Pero kung pipindot ka na lang
tapos darating na sa 'yo,
siyempre mas mapaparami 'yong bibilhin mo.
I-visualize mo na nagpo-produce ng 68,733 na mga phone kada oras.
I-visualize mo na nagpo-produce ng 190,000 na damit kada minuto.
Nakakamangha.
I-visualize mo na nagpo-produce ng 12 toneladang plastic kada segundo.
BUMILI
Pinamahalaan ko ang isa sa pinakamalaking korporasyon, ang Unilever.
Isa ang Unilever sa pinakamalalaking tagagawa
ng mga gamit sa bahay.
Gaya ng shampoos, sabong panlaba.
Halos nasa 3.5 bilyong mamimili 'yong naaabot nito kada araw.
Hindi 'yon kasalanan ng mga mamimili.
Siyempre kokonsumo sila, pero bakit ba sila kumokonsumo?
Kasi nakumbinsi sila na kailangan nila no'n.
BUMILI
Pag tinapon na natin sila, hindi talaga sila nawawala.
Hindi ibig sabihin wala na sila.
Napupunta lang sila sa ibang lugar.
Palala nang palala 'yong nagiging epekto nito.
Binabati kita sa pagtatapos ng unang patakaran.
Mahusay ka,
at handa ka na na magpalaki pa lalo ng kita.
Susunod,
ituturo ko sa 'yo kung pa'no makokontrol 'yong mga nabentang produkto.
At kung pa'no madidiktahan ang mga mamimili na magpalit na ng bago.
Malapit na ring mabuksan 'yong sorpresa mo.
Yehey.
MAG-AKSAYA PA
Pangalawa.
Mag-aksaya pa.
2. Mag-aksaya pa
Para sa master class sa pagpaparami ng basura para kumita,
makakatulong na tumingin ng karagdagang materyales sa puntong 'to.
Kunwari may nagsasalitang bombilya sa Broadway na makaluma 'yong boses.
Oh, kumusta?
Sabi nila bahagi ako ng isang eksklusibong klab,
mahigit 100 taong gulang na kasi ako pero maliwanag pa rin.
Iilan na lang 'yong mga kagaya ko.
Masasabi mo talaga na matitibay kami.
Nabulabog 'yong mundo namin noong ika-15 ng Enero, 1925.
Ayun 'yong araw na nagkaroon ng Phoebus cartel.
Magbalik-tanaw tayo.
Balik sa nakaraan...
Itong grupo ng mga senior executive ng malalaking pagawaan ng bombilya
ay nagsabwatan na paikliin 'yong buhay namin at palakihin 'yong kita nila.
Para mapadalas 'yong pagpapalit,
lahat ng bombilya ay pinababa mula 2,500 oras
sa 1,000 oras ng liwanag.
Kaya't lumikha ito ng malabundok na basura.
Nakakamanghang basura.
Tinawag nila 'tong planadong pagkaluma.
Ngayon, hindi na siya sabwatan.
'Yong paggawa ng produkto na madaling masira
ay hindi na bago sa halos lahat ng industriya.
Lahat. Mga damit na hanggang ilang laba lang,
mga electric toothbrush na hindi napapalitan ng baterya,
mga printer na hindi na gumagana kahit may ink pa.
Kahit ano'ng i-print ko, ayaw ma-print nang maayos.
Kailangan ko na ng bagong printer. Malapit na 'tong masira.
Kahit tatlong taon palang 'to!
Ngayon, naging pundasyon na
ng matagumpay na negosyo ang planadong pagkaluma sa buong mundo.
Gumawa kami ng produkto
na pinakasadyang ebolusyon ng orihinal na disenyo namin.
Naniniwala 'yong Apple na perpekto 'yong mga produkto namin,
no'ng simula palang.
Inalis namin lahat ng kakulangan,
pino ang pagkakakabit ng bawat materyales,
at kinabitan namin ng malinis at mala-salamin na ibabaw.
'Yong pinakalayunin ay makagawa ng malinis at selyadong bagay.
Ayaw naming gamitin mo 'yong lumang produkto ng Apple
na binili mo,
gusto naming bilhin mo 'yong bago at perpektong produkto.
Pasok isa, labas isa.
Mahigit isang dekada na 'ko sa consumer electronics.
Nagsimula ako sa Apple,
tapos sumali 'ko sa founding team ng Oculus,
ako namuno ng hardware organization do'n.
Pumasok ako sa Apple no'ng 2009.
Nakitira muna 'ko sa basement ng mga magulang ko,
bago 'ko kinontak ng Apple,
tapos nakapasok ako, nagsimulang akong sumulat ng software
na eventually, naging Facetime.
Babaguhin nito 'yong paraan ng pagkikipag-communicate natin.
Kita na 'yong mga pasilip na magic kahit nakabaon pa
bilang baguhan ka lang sa isang engineering team,
pero talagang, hanggang sa ngayon,
ang focus ay makapaghatid ng produkto na may magandang user experience.
Kahit na minsan, hindi na maganda 'yong mga side effects.
At tatawagin namin 'tong iPhone.
Sa araw na 'to,
babaguhin ng Apple ang gamit ng phone.
Nakakatawa, pero ang talagang focus ng mga kompanya
ay 'yong pag-launch, 'yon talaga, 'yong moment na 'yon.
Ilang beses nang ginawa ng Apple 'yon, ang gaganda ng keynote nila.
Mas itataas pa namin 'yong level nito.
Kaya ipapakilala namin sa inyo ang iPhone 3G.
Dadalhin namin ang iPhone sa mas marami pang bansa.
At bawat iPhone na sumunod,
binuo namin sa vision ng original na iPhone.
Dahil naging successful sa gano'n 'yong Apple,
bawat consumer electronics company sa mundo,
nakigaya na rin.
Ang Galaxy Note 8.
Kung gumagawa ka ng notebook o smartphone,
kung saan lahat ng mamimili, mayro'n na,
nakasalalay 'yong business model mo
sa mga mamimili na kailangan nang palitan 'yong gamit nila.
Apat, tatlo, dalawa, isa!
Planado na talaga siya. Magdidisenyo ka ng produkto,
gagawa ka ng produkto, magbebenta ka ng produkto,
maglalabas ka ng produkto,
gagamitin 'to ng mga tao,
tapos magiging kalat din sa huli.
Siguro umaabot sa 13 milyong phones
'yong tinatapon araw-araw, at grabe, napakarami no'n.
At kung iisipin mo 'yong kabuuan,
nagpapalit tayo ng phone kada dalawa o tatlong taon.
Kahit sobrang advanced at mahal nila,
at parang halos rurok na 'to
ng industrial capability natin bilang sibilisasyon,
tinatapon lang din sila, eh.
Kaya minsan, naiisip ko,
kahit sa'n mo siya tingnan, ang lala na talaga, eh.
Tandaan mo,
kung patuloy ang paglalabas ng mga bagong produkto,
mas maeenganyo ang mga mamimili na palitan 'yong luma nila.
Mahalaga 'to sa pagpapalago.
Sa kasamaang palad, may iilan pa rin na mas gugustuhing mapanatili
o ipaayos 'yong mga bagay na kapalit-palit na.
Hindi dapat hikayatin 'yong mga gano'ng tao.
Si Kyle Wiens ang founder at CEO ng iFixit,
kompanyang nag-aalok ng tools, parts at repair manuals
para sa libo-libong gadgets.
Dati gano'n, eh, pagre-repair 'yong default.
May mga repair manuals, mga nagbebenta ng parts,
at sa nakalipas na 30 taon, unti-unting nawala 'yong gano'ng sistema.
Disposable 'tong produktong 'to.
Gagamitin mo ng dalawang taon, itatapon mo, bibili kang bago.
Ayaw ko naman no'n.
Akala ko dati, kaya hindi natin inaayos 'yong mga bagay, kasi hindi na puwede.
Hindi na sila praktikal gamitin.
Kaya hindi natin inaayos 'yong mga bagay, kasi ginagawa ng mga abogado lahat
para itago 'yong kaalamang 'yon sa mundo.
Nakakatanggap kami ng copyright takedown notices
sa mga kompanyang tinatago 'yong impormasyon sa iFixit.
Kakatanggap ko nga lang, eh.
Sabi namin, bahala sila.
Hindi lang basta tinatago ng mga kompanya 'yong impormasyon
kung pa'no ayusin 'yong bagay.
Ginagawa rin nilang komplikado
'yong pagre-repair ng mga produkto.
Ayaw ipaayos ng Apple sa customers 'yong bagong iPhone.
Sinigurado nilang hindi mabubuksan 'yong back cover.
Pinalitan nila 'yong karaniwang Philips screws
ng tinatawag na pentalobe screws.
Bakit kailangang palitan?
Mas gusto ng Apple na wala tayong access sa sarili nating hardware,
para mas dumami 'yong mabenta nila
kasi mapipilitang magpalit 'yong mga tao.
Produkto nila 'yon, eh, at hindi mo sila mapupuna sa quality control.
Sa totoo lang, palala nang palala, eh.
Mas dumarami na 'yong mga kompanya
na pinagdidikit narin 'yong phones, tablets at laptops nila,
kaya mahirap nang i-repair.
May isang category ng produkto na hirap na hirap kami ngayon,
patok na patok pa naman siya,
'yong AirPods, o kahit ano'ng wireless earbuds.
Bawat earbud may baterya, tapos may baterya rin 'yong charging case.
Hindi sila puwedeng buksan at palitan ng baterya.
Hihina 'yong baterya pagkaraan ng 18 buwan, o kaya ng ilang taon,
tapos mapipilitan ka na lang na bumili ng bago.
Masama 'to.
Makatwiran akong tao na ginawang radikal ng isang earbud.
Nakakaloko, eh.
Apple 'yong nagsimula at nagpauso nito,
ta's inalis nila 'yong saksakan ng headphone sa phone nila.
Para mapilitan lahat na bumili nito.
At may espesyal na responsibilidad ang Apple
kasi sinusundan sila ng buong industriya.
Ibang klase 'yong kasinungalingan sa pagtatanggal ng features
sa mga produktong binibili natin.
Naiisahan tayo ng mga marketer ng tech companies na 'to.
Habang umiikot tayo sa consumerism,
umiikot sila sa kung pa'no pa tayo gagatasan.
Apple ang kauna-unahang kompanya na nakipagkalakalan
sa isang trilyong dolyar na market capitalization.
Pag nagsimula nang umikot 'yong business model mo
sa replacement cycle,
sa pagre-replace nang buo sa isang bagay,
imbes na mas patabayin 'to,
mahihirapan ka nang bumalik sa dati.
Kung ikaw 'yong CEO o executive
na magsasabi sa board na, "Babaguhin natin
'yong 50 bilyong kita natin taon-taon, at gagawin nating 25 bilyon,"
papalayasin ka nila tapos may iba nang papalit sa 'yo.
Salamat sa patuloy na pagtutok.
Gusto kita at 'yong pagtitiyaga mo sa interaksiyon na 'to.
MAG-AKSAYA PA
Sa tamang pamamahala, puwedeng maging katumbas
ng kita mo ang kalat ng mga mamimili.
Pero kung ikaw ang direktang magtatapon ng mga produkto,
pagpapasya ang magiging susi.
Hindi mo gugustuhin
na makita ng mga mamimili 'yong mga kalat na tinatapon mo.
Kahit kailan.
Tingnan mo 'to.
Ayan, oh.
Pakita mo 'to sa camera.
Diyos ko!
Kadalasan, nasa bangketa lang 'yong mga basura, kita ng lahat,
kaya makikita mo
kung ano 'yong mga tinatapon ng mga corporation.
Puro chocolate.
Araw-araw, nakikita namin na nagtatapon 'yong mga corporation ng mga puwede pa
pero hindi nila nabentang produkto.
May mga pagkakataon sa isang taon na talagang sobrang dami.
Pagkatapos ng bawat holiday,
napakaraming tinatapon na mga hindi nabentang produkto.
Nataranta lahat para sa Black Friday bargains no'ng weekend,
higit 226 milyong katao ang namili sa mga store at online.
May pang-Halloween.
May mga pang-Thanksgiving.
Tapos kailangan mabilis 'yong turnaround kasi may Pasko pa.
Happy holidays.
Hanukkah.
Bumili ka pa ng laruan.
Narinig mo 'yon?
Tapos may Valentine's pa.
Puro pang-Valentine's 'yong laman ng basurahang 'to.
Tapos Easter naman.
Ganda naman ng Easter shoes mo!
Tapos July 4th, Memorial Day, Labor Day...
Tapos balik ulit sa simula.
Nagtrabaho ako ng ilang taon sa isang investment bank.
Sa totoo lang, marami akong na-enjoy sa trabahong 'yon,
kaso 'yong pinaka-priority namin ay 'yong corporation.
Gigising ako, maglalakad, sasakay ng tren papasok sa trabaho.
Madalas, mga bandang 9:00 p.m., 10:00 p.m.,
magta-taxi ako pauwi.
Tapos gano'n ulit kinabukasan.
Umalis ako kasi
gusto kong humanap ng mas makabuluhang trabaho.
Tingin ko may mas malalim pa ako na hindi nakikita, eh.
Ang sakit makita na tinatapon na 'yong mga matitino pang bagay.
Yoga wheel, oh.
Paminsan-minsan, makikita mo na may mas malala pa ro'n, eh.
Ang cute!
Grabe!
Ito 'yong ginagawa nila sa mga hindi nabenta.
Pinapasira nila sa mga empleado nila,
para walang makagamit.
Ginagawa nila 'to para hindi maibenta 'yong produkto sa mas mababang presyo,
pakiramdam kasi ng mga kompanya, nakakababa 'yon sa brand image nila.
Pero marami pang dahilan,
kadalasan, may kinalaman sa pagpapalaki ng kita.
Naglabas ako ng video,
tinanong ko, "Nagtrabaho ka na ba sa retail corporation
na pinasira sa 'yo 'yong mga produktong magagamit pa?"
Sabi ko, "I-share n'yo 'yong kuwento n'yo, gamit ang #RetailMadeMe."
Pakiramdam ko, unti-unting nagsilabasan 'yong mga baho, eh.
Oo, nagtrabaho ako dati sa Barnes & Noble café.
Pinapalabas sa 'min 'yong mga bakery items,
pinapatapon nila,
ta's pinapalagyan nila ng basang coffee grounds sa ibabaw.
Kailangan na silang itapon sa araw bago sila mag-expire.
Pagkatapos ng shift namin sa Panda Express,
paghahalu-haluin namin 'yong mga tira para di makain ng iba,
titimbangin muna 'yon bago itapon, para alam nila kung ilan 'yong nasayang.
Pinagasgasan sa 'min ng GameStop 'yong likod ng discs
o kaya pinatapon 'yong accessories sa basurahan.
Ipapasira nila sa 'yo lahat,
habang may camerang nakatutok sa mga basurahan.
Ba't di na lang tulungan 'yong mga local shelter? Kalokohan 'to.
Nagtrabaho ako dati sa Bath & Body works.
Nagkaproblema kami sa mga homeless na naghahalukay sa mga basurahan,
tapos kukunin 'yong mga produkto na tinapon na namin.
Kaya ang ginawa ng manager namin,
pinapiga sa 'min 'yong laman ng mga produkto sa basurahan.
Sabi niya, "Ayaw nating maging brand na ginagamit ng mga homeless people."
Kaya nag-resign na 'ko.
Ito ang isa sa pinakamalalaking bodega ng Amazon sa UK,
at sa loob nito, milyon-milyong matitinong produkto kada taon
'yong pinapasira.
May isang dating empleado, na gustong manatiling anonymous,
ang nagbunyag kung ga'no kalala 'yong mga pinapagawa sa kanila.
Mula Biyernes hanggang Biyernes,
nasa tinatayang 130,000 na item ang target namin kada linggo.
Walang matinong dahilan sa kung ano 'yong sisirain.
Nagtatapon ang Amazon sa mga landfill ng mga laruan.
Nakumpirma namin na sumisira nga ng mga produkto ang Amazon.
Nagkakahalagang 128 euros ang Lego set na 'to.
Para sa Amazon, mas makakatipid sila sa pagtatapon
kesa sa pagre-redistribute.
Sa kamakailangang estimate ng returns, kabilang 'yong mga galing sa Amazon,
lumalabas na umabot sa five billion pounds ng basurang itinapon sa US pa lang.
Pag gumagawa ka ng mga produkto,
bumubuo ka ng maraming planet-warming emissions.
Alam na natin ngayon na nakakaapekto 'to sa climate change.
Kaya kung sisira ka ng mga bagay na hindi pa nagagamit,
ibang klase 'yon.
Ano klaseng math ba 'yong ginagawa nila?
Pero kinalkula nila 'yon,
at lumalabas na katumbas siya ng kita.
Lahat gustong maniwala
na hindi masama 'yong kompanya na pinapasukan nila.
Dati, wala akong panahong problemahin 'yong ibang bagay,
bukod sa pagpapanatili sa trabaho ko at pagpapalaki sa mga anak ko.
Sumusunod lang ako. Sumunod lang ako.
Pero unti-unti kong natutunan na, 'yong Amazon...
hindi siya nakakabuti sa mundo.
Alam mo 'yon, lahat may masamang kapalit.
Kung masyado siyang maganda, malamang may masamang kapalit 'yon,
o kabayaran, na hindi mo namamalayan na pinagbabayaran mo na.
At isang araw, magiging problema na siya.
Naalala ko, minsan, umiinom kami ng mga kaibigan ko.
Tapos sabi no'ng isa kong kaibigan,
"Alam mo kung pa'no nila tinatrato 'yong mga empleado nila,
at alam mong nakakasama sila sa planeta."
"Pa'no mo nasisikmura na magtrabaho sa kanila?"
Kinailangan ko pa ng tao na magpapamukha sa 'kin no'n.
Naiyak na talaga ako no'n.
Sabi ko, "Oo na."
"Alam ko naman."
"Tama ka, at kailangan kong..."
"Kailangan kong gumawa ng paraan o kaya aalis na lang ako."
Magpakita ng mga nakakakalmang imahe.
Simula sa puntong 'to,
kailangan ng mas malalim na commitment at paniniwala sa interaksiyong 'to.
Para patuloy na bumili ang mga mamimili,
kailangan mong aralin ang creative interpretations ng katotohanan.
MAGSINUNGALING PA
3. MAGSINUNGALING PA
Pangatlo. Magsinungaling pa.
Ang nakakatawa sa kung pa'no tingnan ng mga tao ang mga negosyo ngayon
ay talagang mas nagtitiwala sila sa mga negosyo
kesa sa malalaking social institutions.
Hindi sa lahat ng oras, karapat-dapat 'yong tiwalang 'yon.
No'ng kakalabas pa lang ng "Coke on the Hill" na commercial,
gandang-ganda 'ko sa commercial na 'yon.
Pero ang talagang pakay ng Coke
ay makahakot ng tiwala sa mga mamimili
sa pagbibigay pansin sa lumalaking takot sa usaping kalikasan.
Ang problema sa mga kompanya na inuugnay 'yong sarili nila sa kalikasan
ay ginagawa nila 'yong laging ginagawa ng mga marketer,
'yong pinapakita nila 'yong magagandang ginagawa nila,
kasi ayaw nilang makita mo 'yong mga pangit.
Ang pinakamagandang halimbawa siguro
ay 'yong mga kompanyang gaya ng Coke na patuloy na gumagawa ng plastic
habang sinasabi sa 'tin na maaayos ng pagre-recycle 'yong problema.
Pag naubos mo na 'yong inumin namin, paki-recyle ito.
Ibang-iba 'yong katotohanan.
Do'n sa pelikulang The Sixth Sense,
sabi no'ng bata, "Nakakakita 'ko ng mga patay,"
ako naman, puro lying labels ang nakikita ko.
Ginagawa kong meme 'yong mga lying labels.
#lyinglabels.
Sa dami na ng stores at pabrikang napuntahan ko kakahanap
no'ng mga talagang nagre-recycle, ang masasabi ko lang,
karamihan sa recyclable labels sa mga plastic packaging ay di totoo.
Nagtrabaho 'ko sa malalaki at kilalang brands
na gumagawa ng sapatos, damit, laruan.
Tinulungan ko 'yong mga kompanya na magdisenyo
at gumawa ng mga produkto nang ligtas,
mabisa, at pinakamainam sa kalikasan na paraan.
At talagang ginawa ng mga kompanyang 'to lahat
para maging mabisa at hindi makasama sa kalikasan 'yong mga pabrika nila.
Pero pag nagawa na 'yong produkto at nailagay na sa store shelf,
wala na silang pakialam.
Ta's sasabihin nila, "Wala na kaming kinalaman diyan."
Nagkalat ang mga plastic packaging sa store na 'to,
at di sila maiiwasan ng mga mamimili.
Sa totoo lang, hindi recyclable 'yong karamihan sa mga plastic.
Ito 'yong halimbawa ng produkto na gumagamit ng recyclable label
para sa takip na 'to na hindi naman talaga recyclable.
Pinag-aralan ko talaga 'tong paksang 'to,
kaya hindi ko kayang manahimik.
Sa'n nakalagay 'yong mga toilet paper?
Ayun.
Naglalagay ng mga ganitong chasing arrows 'yong mga kompanya,
malalaking chasing arrows,
sa mga plastic packaging
para kumbinsihin 'yong mamimili na recyclable 'to.
Mabibili nila 'to nang guilt-free.
Lagay lang nila sa recycle bin.
Walang problema.
Hindi mahigpit ang mga patakaran sa packaging.
Kaya gawin mo 'tong canvas ng creativity mo.
Sa totoo lang, kahit ano, puwede mong sabihin
nang wala gaanong epekto.
Magpakita ng mga halimbawa.
Plastic number six.
Pag-unawa ng mamimili.
Magagamit ulit ang produktong 'to.
Ang totoong ibig sabihin, kokolektahin at ibubukod ang produktong 'to
bago ibaon sa lupa
o kaya sunugin.
Store drop-off.
Pag-unawa ng mamimili.
Maglaan ng oras para maging mabuting mamamayan.
Ang totoong ibig sabihin, kokolektahin ng tindahan ang reclycling.
Tapos ipapasa nila 'to
para ibaon sa lupa
o kaya sunugin.
Karamihan sa mga simbolong 'to, walang saysay.
Pero mapapagaan nila pakiramdam ng mamimili na bibili ng bagay
na sa huli, kung hindi ibabaon, susunugin lang.
Wala pang 10% 'yong nire-recycle natin sa buong mundo
na mga plastic na ginagawa natin,
kaya mali na paulit-ulit na sabihin
na ang sagot sa plastic pollution
ay pagre-recycle.
Ang totoong solusyon ay pagbabawas ng plastic.
Hindi recyclable 'tong mga 'to.
Basura.
Ang gustong mangyari ng mga product companies ngayon
ay bumili ka pa, paramihin mo pa gamit mo.
Basta't nagre-recycle ka, walang problema.
Pero 'yong malabundok na basura ng plastic
na nagkalat sa buong mundo ay patunay na hindi 'yon totoo.
Hindi natin basta-basta mare-recycle
lahat ng binebenta nila sa 'tin.
Wag mong kalilimutan.
Pag nabenta at nagamit na 'yong produkto, hindi mo na pananagutan 'yon.
Wag kang mag-alala,
pag may nakabili na, produkto na 'yong bahala sa sarili nila.
Gumawa ng maikling fictional film tungkol sa afterlife ng buhay na chip packet.
Magpatugtog ng dramatic music.
Matibay ang pagkakagawa sa 'kin.
Gawa ako sa metal at plastic
para hindi ako madaling masira.
Pero nanakawan ako.
Itinapon ako para mabulok sa basurahan.
Pero hindi ako basta-basta susuko.
Maglalakbay ako sa buong mundo
para humanap ng mga katulad ko.
Wag n'yo akong iiyakan.
Kakayanin ko 'to.
Ipakita ang produkto pagkalipas ng sampung taon.
Pagkalipas ng 100 taon.
Ang astig ng food packaging.
Iba pang halimbawa ng mga pangmatagalan pero puwedeng makasirang produkto
ay tablets at phones,
damit na gawa sa synthetic plastic fibers,
mga laruan, at marami pa.
Pag nagsimula nang mabahala 'yong mga mamimili
sa pagbili ng mga ganitong klaseng produkto,
baka hindi na umubra 'yong simpleng misleading label.
Kailangan mong gumawa ng bagong hakbang para ma-reassure sila.
Ang ganitong hakbang ay tinatawag na greenwashing.
Kadalasan, mas makakamura ka sa ganito kesa sa pagharap sa totoong problema.
Kunwari may isang lugar kung saan may mabuting epekto
ang isang damit sa planeta.
Ang greenwashing ay pagpapanggap ng mga kompanya na may malasakit sila
sa sustainability kahit na... Puwede bang sabihing "wala silang paki"?
Kahit na wala silang pakialam.
Puwedeng kasing subtle lang ng paggamit sa kalikasan sa ads nila
o kaya sa mga bata nila ipapasabi 'yong mensahe nila.
Eleven years old na po ako, at mahilig po ako mag-recycle!
O kaya labis na paggamit ng kulay green.
Lahat ng ginagawang produkto ay nakakasira sa kalikasan.
Marami na sigurong gumagawa ng greenwashing.
At para sa 'kin, mapanlinlang ang greenwashing.
Kaya bihira kong gamitin 'yong term na 'yon.
Mag-ingat tayo sa mga tinuturo natin na naggi-greenwashing.
Kasi para mong sinabing, "Sinungaling ka."
At napakaagresibo no'n.
Puwede ring sabihing marami nang gumagawa ng green-wishing.
Pag iniisip ng board,
ng mga nagpapatakbo ng kompanya, na sapat na 'yong ginagawa nila.
Inang Kalikasan,
welcome sa Apple.
Kumusta 'yong panahon ngayon?
Kaya nagtitiwala 'yong mga mamimili sa mga corporation,
kasi iniisip nila ginagawa talaga nila 'tong magagandang bagay na 'to.
Mayro'n ba talagang mga gumagawa no'n? Oo naman.
Umaabot ba sila sa level na magdudulot ng pagbabago? Hindi.
Karamihan, hindi.
Alexa, pakipatay 'yong ilaw.
Ang greenwashing ay... Para siyang dobleng kasamaan.
Hindi mo lang basta hindi ginagawa 'yong sinabi mong gagawin mo,
pero pinapatahimik mo rin 'yong mga tao.
Umabot ako sa point na nagdesisyon ako na kikilos ako
para sa pagbabago.
Sumali ako sa grupo ng iba pang empleado.
Gusto lang namin na gumawa ng aksiyon ang Amazon.
MGA EMPLEADO NG AMAZON PARA SA CLIMATE
Pinatawag nila kami sa isang meeting.
Ginawa nilang sekreto 'yong meeting.
Galit na galit sila. Talagang...
Para bang, "Teka, ano'ng nangyayari?"
Para bang, "Gusto ko, may mukha akong maihaharap sa mga anak ko 20 years later."
No'ng panahong 'yon, naisip ko,
"Alam ko na ngayon na hindi sustainable 'yong ginagawa natin."
Walang malalim na layunin 'yong Amazon,
walang petsa, walang plano.
Di ko masabing,
"Susukatin namin 'yong carbon footprint namin."
Gusto naming gumawa ang Amazon ng climate plan para sa buong kompanya.
Ang pinakamahalagang problema ng mga customer natin,
ng mundo natin, ay climate crisis,
at malaki 'yong pagkukulang natin dito.
Gusto ko sanang tawagin si Jeff Bezos sa stage
para makausap ko siya nang deretso.
Nire-represent ko ang 7,700 sa mga empleado niya.
Lalabas si Mr. Bezos mamaya, salamat.
Mapapakinggan ba niya 'yong speech ko?
Siguro.
Gamitin mo 'yong gigil mo,
kasi nagdudulot ng aksiyon ang gigil,
at nagdudulot ng pag-asa ang aksiyon.
Magsisialisan ang mga empleado ng Amazon
dahil sa hindi nito pagkilos sa climate change.
- Aalis na 'ko. - Aalis na 'ko.
Ito ang kauna-unahan sa 25 taong kasaysayan ng Amazon
na nakisali sa welga ang mga tauhan ng kompanya sa Seattle headquarters.
Kinagabihan bago kami magwelga, nag-anunsiyo ang Amazon ng climate pledge.
Nangako si Jeff Bezos, ang founder at CEO ng Amazon,
na magiging isa ang Amazon sa mga unang kompanya
na makakasunod sa Paris Climate Accords at climate pledges, ten years early.
Naisip ko, "Makakabawi kaya ang Amazon
sa mga pinsalang nagawa nila?"
Ewan ko, eh.
Oo, pinuna ko 'yong mga maling gawain nila.
At isa 'yon sa mga ayaw nilang mangyari.
Wag mong kalilimutan.
Lagi mong pangungunahan 'yong mga kritiko mo.
Kahit gaano ka pa kagaling, ang patuloy na paglago mo
ay mayro'n pa ring mahihirap na pagsubok.
Kailangan mong matutunan na bawasan ang mga 'yon.
Halika, ipapakita ko sa 'yo.
I-visualize mo ang 400 milyong tonelada ng annual plastic waste.
I-visualize mo 50 milyong tonelada ng electronic waste na ginagawa taon-taon.
No'ng nakasampung taon na 'ko sa Unilever,
pakiramdam ko, kaya kong gumawa ng pagbabago sa mundo
kung kikilos ako sa labas ng corporate world.
Kung nagpapatakbo ka lang ng negosyo sa maikling panahon,
kung para lang sa mga shareholder...
tapos wala kang pakialam sa masasamang epekto ng ginagawa mo,
aba, eh, may mali na ro'n.
Pero gano'n pa rin 'yong nangyayari.
I-visualize mo kung ga'no karami 'yong basurang maiipon sa 2050.
Sapat 'yon para mapuno ang sentro ng Tokyo at doble pa sa ginagawa natin ngayon.
Hangga't binabase natin sa paggawa ng maraming produkto ang tagumpay,
sa pagpapalaki ng kita, nakakalungkot,
pero delikado tayong lahat.
Tandaan, pag natutunan ng mga mamimili 'yong mga problema sa basura,
puwedeng magdulot 'to ng masamang epekto sa growth mo.
Dapat mong matutunan ang mas epektibong paraan ng pagtatago sa problema.
Wag mong ipapakita.
ITAGO MO PA
4. ITAGO MO PA
Pang-apat. Itago mo pa.
Tingnan mo kung sa'n sila galing, kung may tag sila, o kaya...
Karamihan dito, Dell 'yong tatak.
Iba't ibang brands sila.
Mga three-in-one na fax, printer, lahat.
Tinatawag nila 'kong James Bond ng basura.
Hindi ko alam kung sa'n galing 'yon.
Ang trabaho ko ay mag-track ng basura
at alamin kung ano'ng nangyayari sa mga kalat
na tinatapon natin sa malayong-malayong lugar.
Matagal na tayong may basura,
kaso mas malala na sila ngayon at mas nakakapinsala na
at hindi nawawala sa kalikasan.
Sa araw 'to, nasa 400 devices na 'yong nata-track namin.
Mahilig kaming gumamit ng LCD flat-screen monitors.
Maglalagay kami ng tracker sa ganito.
Tapos ikakabit namin ulit.
Tapos ipapadala namin sa tinatawag na recycler.
Ta's malalaman namin kung ano'ng gagawin sa kanila.
Recycling facility 'to sa Dresden, Germany,
kung sa'n nagpadala kami ng LCD.
Sinundan namin mula Germany hanggang Antwerp, Belgium.
At Antwerp 'yong madalas gamitin ng mga waste traders
kasi kakaunti 'yong policing ability o capacity nila.
Ilegal dapat na magpadala ng ganitong electronic waste abroad,
kaso magagaling lumusot sa batas 'yong mga kompanya.
Kumausap kami ng ilang exporters, sabi nila,
"Oo, naglagay lang kami ng $100 sa bawat container
kaya nakalusot kami sa Customs."
Tatanggapin nila 'yon, tapos papapasukin nila lahat.
Nagpatuloy lang 'yong tracker hanggang nakarating 'to ng Thailand.
Ayan, marami kang makikitang pings.
Nahanap namin siya sa Google Earth,
tiningnan ko, tapos pinuntahan ko.
Pagkarating ko, grabe 'yong bumungad sa 'kin.
Mano-manong dinudurog ng mga trabahador 'yong parts.
Maraming nakakalasong substance 'yong lumalabas sa prosesong 'to.
Ito 'yong hindi naiisip ng mga tao
na nagdidisenyo ng mga produktong 'to.
Base sa experience ko,
kung designer o engineer ka sa isa sa mga kompanyang 'to,
hindi napag-uusapan 'yong basura.
Walang meeting sa kompanya na gumagawa ng laptop
o phone o kahit ano'ng device
na, "Pag-usapan natin kung ano 'yong mangyayari pag sira na 'to."
May mga naaalala 'ko na specific conversations
tungkol sa pagdidisenyo ng virtual reality headset.
May baterya sa loob nito.
Tapos selyado at nakatago 'yong baterya
para hindi siya mapalitan, at pangmatagalan siya.
Alam ko na masama para sa kinabukasan
na may milyon-milyong VR headset
ang magiging e-waste nang walang kasamang solusyon.
Pakiramdam ko, may pananagutan din ako ro'n.
Sa huli, pag sirang-sira na 'yong isang devices,
mapupunta 'to sa mas malalim na waste chain,
kung alinmang rehiyon sa mundo
'yong makakapag-dispose sa kanya, maaaring sa delikadong paraan.
Kaya umiikot ang basura sa planeta
ay para pagsamantahan 'yong mahihinang ekonomiya
na gawin 'yong bagay na mas mapapamahal kung ikaw 'yong gagawa.
Ibang tao 'yong pinagbabayad nila,
pero hindi pera 'yong pinangbabayad, kundi kalusugan nila.
'Yong ilan sa mga sangkap ng electronics ay heavy metals,
cadmium, lead, mercury,
brominated flame retardants, na puwedeng magdulot ng problema
sa cancer at reproductive disorders.
Hindi lang sila basta kalat. Mga hazardous waste sila.
Gagawa at gagawa ng basura ang pagkosumo.
Kaya mas mabuting mag-focus na lang sa masasayang bagay.
Hala!
Oo nga pala, paparating na 'yong sorpresa mo.
Tandaan, kung mas malaki ang benta mo,
mas creative rin dapat 'yong solusyon mo sa basura.
Pasok na pasok 'to sa lumalagong fashion industry.
Ipakita ang mga puwedeng gawin sa mga lumang damit.
Ipakita ang nagsasalitang sapatos.
Uy, nandito 'ko.
Kumusta?
Siguro napapaisip ka kung pa'no 'ko napunta rito.
Sasabihin ko sa 'yo, isa 'ko sa mga masuwerte.
Ang problema, dahil gawa kami sa plastic,
mahaba ang buhay namin.
Alam mo ba, naranasan na ng pamilya ko lahat?
Ipinadala sa isang disyerto sa Chile si Papa para sa retirement niya.
Sabi nila, matatanaw mo siya mula sa kalawakan.
Pero sa pinsan kong si Mikey talaga 'ko naaawa.
Naibigay siya sa isang charity.
Akala niya may bago nang magmamay-ari sa kanya.
Pinatapon lang siya kasama ng iba tapos pinadala sa ibang bansa.
Pagdating niya ro'n,
wala palang may gustong kumuha sa kanya.
Sinasabi ng mga tao, "Nagpamigay ako ng damit."
Iniisip nilang may pupuntahan 'yong "pinamigay" nila.
Pero sa 'ming mga nagtatrabaho rito,
dito sila napupunta.
Mahilig akong magdisenyo,
pero sa university lang ako nagsimula ng styling.
Palagay ko, wala akong solidong style. Palagi lang akong nag-e-experiment.
Maganda 'yong kasaysayan ng Ghana sa design at innovation at fashion.
Pero sa nagdaang sampung taon,
naging malaking problema rito 'yong clothing waste.
Maraming brand ang nanghihikayat sa mga taga-Europe at US
na mag-donate ng lumang damit.
Kaka-declutter ko lang ng aparador ko,
nakadalawang sako ako ng damit na kailangan nang itapon.
Kung dadalhin mo 'yan sa H&M, magagamit nila 'yan sa recycling project.
Magkakaro'n ka pa ng 15% off sa next purchase mo.
Karamihan sa mga donated clothing, pinapadala sa mga bansang gaya ng Ghana.
Ang kaso lang, sa sobrang dami ng pinapadala,
hindi na namin alam kung ano'ng gagawin sa kanila.
Madalas, tinatapon o tinatangay lang ng ulan 'yong mga damit
sa local beaches.
Sobrang dami.
Sobrang daming dumarating na mga damit.
Ilan ba kami sa Ghana, 30 milyon?
Tapos 15 milyong piraso 'yong dumarating dito linggo-linggo.
Mananahimik na 'ko, at pumasok na tayo sa H&M.
Ipinaramdam ng mga brand sa mga tao na, "Ang mura nito, kaya ko 'tong bilhin."
Kahit na madali siyang masira, sulit pa rin.
I-unbox at isukat na natin 'yong bagong Barbie collection ng Zara.
Sa pananaw na 'yon, nabago ng brands 'yong pag-iisip ng customers.
Pero di naman iniisip ng mga brand 'yong buong cycle, eh, di ba?
Pag tinapon, ano nang mangyayari?
Wala nang pananagutan ang brands do'n ngayon.
Umabot ng $500 'yong order ko sa SHEIN.
Lahat ng tao sa mundo, apektado sa problemang 'to.
Isang uri ng plastic na gawa sa langis ang polyester.
Ang pinakamalaking epekto na nakikita natin ngayon
ay pag nilabhan mo 'yong synthetic polyester clothing,
nagsisilabasan 'yong mga microplastic.
Papasok 'yon sa water system natin,
tapos babalik 'yon sa kinakain natin.
Sa nakikita namin, kumakain ka ng plastic,
na napupunta sa malalim na tissue ng baga, tapos tatawid sa blood cell membrane.
Pag sinilip siya sa microscope, matulis at maliit na materyal siya,
may matitigas na dulo, ibig sabihin, tumama sila,
at magdudulot sila ng pamamaga sa hindi mo gusto,
mauuwi 'to sa iba't ibang sakit.
Totoo ba 'to, guys?
May plastic.
Tingnan mo, oh!
Kabisado ko na 'yong mga brand. Ayaw nilang makita ng tao
'yong totoong nangyayari.
Tama na. Napakarami nang damit sa mundo.
Tumigil na kayo.
Baka ang iniisip mo, "Wala naman akong nakikita
na mga basura sa kalye, eh."
Kaso dumudumi 'yong tubig at hangin natin, eh.
'Yong mga chemical sa basura natin,
hindi sila basta-basta nananatili
sa kung sa'n mang landfill sila itinambak sa mundo.
Mga lason sila na nahahalo sa kalikasan.
At nagdudulot 'yon ng malalalang sakit.
Gaya ng neurological disorders,
cancer, malalalang sakit.
Hindi na natin puwedeng balewalain 'yong mga basura.
At kahit na sa palagay ko
mas gugustuhin ng mga tao na nakatago lang 'to,
hindi na mangyayari 'yon.
Wala na talagang paraan.
Mapupunta sila sa hangin, sa lupa, sa tubig.
Tatlo lang 'yong pagpipilian.
Saan mo gusto?
Tingin ko, 'yong bagay na phrase sa pinagdaan ko,
"Padre, patawarin mo ako, nagkasala ako" moment,
kung babalikan ko 'yong mga nagawa ko sa loob ng fashion industry.
Kung titingnan ko 'yong pagtaas
ng mga nabenta kong produkto kada buwan, kada quarter, kada taon...
para 'kong ano, eh...
para 'kong nalulungkot.
Oo, nabibigyan ka nito at ang pamilya mo ng masaganang buhay,
pero kailangan mo pa ring iayon 'yon sa mga bagay na importante sa 'yo
bilang tao.
Hindi habang buhay, eh, kaya mong magbulag-bulagan.
Kaya maayos akong nagbitiw sa posisyon ko no'ng dulo ng 2019.
Para ibigay lahat ng makakaya ko,
habang nabubuhay ako, sa pag-aayos ng mga problema
na maaaring naging parte ako, o nagawa ko...
Ayaw kong magmalinis. Naging parte talaga 'ko.
Tatapatin na kita.
Ang profit maximazation strategy
ay mauuwi sa hindi maiiwasang pagbabago ng kapaligiran.
Tatlo, dalawa, isa...
Wag kang matakot.
Mapapabagal ng tuloy-tuloy na tagumpay mo 'yong malalang epekto nito sa 'yo.
Siguraduhin mo lang na nakukumbinsi mo 'yong mga tao
na nilulutas mo 'yong problema.
5. KONTROLIN MO PA
Panglima.
Kontrolin mo pa.
KONTROLIN MO PA
Magpakita ng makukulay na ilaw.
Unti-unti mong ipakita para maintriga sila.
Kahit na wala akong pisikal na anyo,
sa puntong 'to ng relasyon natin,
tingin ko makakatulong kung iisipan mo 'ko ng anyo.
Para makompleto ang panglimang patakaran,
kailangan mong matutunan ang subtle art of total control.
Tandaan, pag may kontrol ka, maglalaho lang ang problema.
May nagsabi sa 'kin, pag nakita mo 'yong Earth mula sa kalawakan,
mababago 'yong pagtingin mo sa mundo.
Kung tatanawin mo 'yong Earth mula sa itaas,
parang ang nipis-nipis ng athmosphere.
Para bang napakaliit at napakarupok ng mundo.
Wag mong kalilimutan,
dapat magsimula ang kontol sa mga tao
sa loob ng organisasyon mo.
Pag-aralan mong kontrolin sila at magtatagumpay ka.
Nakarating ako sa posisyon na, alam mo 'yon,
na puwede nang tumungtong sa executive level,
director pataas,
tapos nakita ko 'yong...
leveling guide para maging director, tapos isang page lang siya.
Parang ano lang siya, eh,
"Kaya mo ba..."
"Kaya mo bang ipangako na susuportahan mo 'yong kompanya
kahit ano'ng mangyari?"
Gusto nilang kontrolin 'yong istorya,
at gusto nila na isa lang 'yong magsasabi
ng kuwentong gusto nila na paniwalaan ng lahat.
Na, "Climate company kami."
"Kami 'yong best employer sa mundo."
At magaling silang magpaikot,
ayaw nila na may gumulo sa kuwentong 'yon.
Inuna ng Amazon ang kapakanan ng planeta
matapos nilang ipasama 'yong pangalan nila sa KeyArena sa Seattle.
Sa papel lang maganda pakinggan 'yong climate pledge ng Amazon.
Pero nasa 1% lang naman talaga 'yong binibilang nila
sa mga item na nabenta nila sa carbon footprint calculations nila.
Tumaas pa nga ng 40% 'yong emissions ng Amazon
sa loob ng dalawang taon matapos mag-climate pledge si Jeff, eh.
Alam mo, pakiramdam ko, nasa tamang side ako ng kasaysayan.
Pilit kaming lumaban para sa pagbabago,
at kahit papa'no may nangyayari na, eh.
Tinutulungan pa rin ng Amazon ang mga kompanya ng langis at gasolina
na mapabilis ang pahahanap at pagkuha ng mas marami pang fossil fuel.
Hangga't hindi 'to natatapos, patuloy na lalaban at aalis ang mga empleado.
Nagsama-sama kami kasama ng mga warehouse workers,
at pakiramdam namin, kayang-kaya naming pilitin 'yong Amazon
na seryosohin 'yong responsibilidad nila sa kalikasan at sa tao.
Nakakagulat 'yong sumunod na nangyari,
pero hindi nakakapagtaka.
Sa kabila ng weather conditions na dulot ng climate change
na sumisira sa maraming bansa sa mundo,
nakuha pang magbanta ng Amazon sa mga empleado nila.
Sa email na ibinahagi sa The Guardian, nagsagawa ng imbestigasyon ang Amazon
sa empleado nilang si Maren Costa.
Nagtatrabaho lang ako no'n sa bahay.
Sumali ako sa isang virtual meeting.
PAPAPASUKIN KA NG MEETING HOST SA LOOB NG ILANG SANDALI
Pumasok ako sa isang video call,
tapos may isang taga-HR
na hindi ko kilala.
Sabi niya...
"Naka-record ba tayo?"
- Sabi ko, "Hindi." - Sabi niya, "Sige."
"Dahil lumabag ka sa internal policies, nawalan ka na ng karapatan
na magtrabaho sa Amazon,
at effective immediately,
hindi ka na empleado ng Amazon."
"Ibababa ko na 'yong call."
TINAPOS NA NG HOST ANG MEETING NA ITO
Bale, 15 taon kang nagtrabaho sa kanila, tapos sinisante ka.
Pagkaalis ko sa Amazon, nagpahinga muna 'ko ng isang taon.
Pinag-isipan ko muna kung ano'ng puwede kong gawin.
Para bang pag nasa big tech ka,
hindi mo mababago 'yong sistema
na kailangang baguhin.
Kailangan mo silang pilitin, eh.
Kaya naisip ko
na mas may magagawa ako kung papasok ako gobyerno.
Kaya tumatakbo ako ngayon para sa city council ng Seattle.
Pag may mga taong tumutol sa pananaw mo,
mahihirapan kang mangontrol.
Manatiling kalmado.
Kung susundin mo 'yong mga patakaran nang tama,
magiging mayaman ka.
Nakangiting emoji na may shades.
Binabati kita.
Natapos mo na ang una hanggang panlimang bahagi ng interaksiyon.
Para mapatibay 'yong mga aral,
lumalabas sa research na kanta ang pinakamabisang paraan
para tumatak sila sa utak ng tao.
Ang pinakabanta sa tagumpay
ay 'yong mga kaaway na magkakampihan.
Laging maging alerto.
Magpatugtog ng music.
Sa corporate world
Kung gusto mong umangat
Makinig nang mabuti sa mga patakaran
Na sasabihin ko
Una, magbenta nang magbenta.
Pagandahin mo 'yong imahe mo
- Pangalawa - Mag-aksaya pa.
Balewalain mo 'yong mga batikos
Welcome sa hearing na 'to
tungkol sa karapatang mag-repair.
Sinubukan kong sumabay sa rules nila.
Pinakiusapan namin sila, pero na-realize namin na di kami mananalo.
Kailangan naming baguhin 'yong rules.
Ano'ng masasabi mo sa mungkahi
na makakasama sa mga negosyo ng US 'yong karapatang mag-repair?
Sino ba 'yong magdedesisyon sa kung ano'ng mangyayari sa gamit natin?
Sino'ng magdedesisyon sa kung ano'ng mangyayari?
Good news. Nag-anunsyo ang Apple ng programang nagpapahintulot sa users
na ayunsin ang iPhones nila nang hindi navo-void ang warranty.
Aba, Becky, parang hindi ako makapaniwala sa balitang 'yan, ah.
Pangatlo...
Magsinungaling pa
Habang patuloy ang iyong paglago
Pang-apat...
Itago mo pa
Itago mo 'yong masasamang epekto
Bilang CEO ng isang consumer electronics company,
ayaw na ayaw ko na nagbibigay ng regulasyon,
pero marami nang nagtagumpay sa Europe.
May nagtagumpay na rin sa New York
sa regulasyon sa karapatang mag-repair na nangyayari ro'n.
Kung hindi kikilos 'yong mga kompanya,
papasok ang gobyerno para pilitin sila na gawin
'yong tama para sa mga mamimili, para sa kalikasan.
Handa ka na ba para sa pinakamahalagang aral sa lahat?
Panglima...
Kontrolin mo pa
At mapapasa 'yo ang mundo
Kung magkaka-wand ako ng isang araw,
pinuno ng mundo,
sisiguraduhin ko na lahat ng kompanya na gumagawa ng mga produkto,
may plano pag nasira na 'yong produkto.
Wala akong pakialam kung automobile ka,
o kaya fashion ka,
o phones.
Kahit ano ka pa.
Lahat ng kompanya may pananagutan
sa kahihinatnan ng produkto na ginagawa nila.
Wag n'yong ipasa sa mga mamimili.
Wag n'yong ipasa 'yong responsibilidad.
Sa inyo 'yon.
Sundin mo 'yong mga patakaran
At magtatagumpay ka
Itago mo 'to sa mga kaaway
Kung nag-aalinlangan ka
Wag mong ipapahalata
Dahil magkaibigan na tayo
May aaminin ako
Wala talagang sorpresa
Kasinungalingan lang lahat 'yon
Kaya pasensiya na
Wala akong pinagsisisihan.
Ibahagi lang ang mga impormasyon na nakalap sa interaction na 'to
sa mga taong mapagkakatiwalaan.
Ang malawakang pagpapakalat ng mga patakaran
ay puwedeng makaapekto sa pagpapalago ng kita mo.
Puwede tayong magdesisyon na hindi ganito 'yong buhay na gusto natin,
at umiba tayo ng direksiyon.
Nakakapanghina man ng loob minsan, pero may mga paraan talaga
na mapipilit natin 'yong corporations na baguhin 'yong pamamalakad nila.
Sa totoo lang, nae-excite ako.
Dapat sabihin ko na nahihiya ako na ito 'yong ginagawa namin.
Nae-excite ako kasi alam ko na may paraan para maayos 'to.
Wag mo munang palitan 'yong gadget mo at ayusin mo siya kung kaya mo.
Kung di ka marunong, humanap ka ng tutulong sa 'yo.
Kanino ka puwedeng lumapit? Mag-search ka.
Kumausap ka ng council members, 'yong mga taong may kakayahan,
'yong kayang ayusin 'yong problema.
Hindi recyclable. Hindi recyclable. Hindi recyclable.
Sa France, may batas na nagbabawal
sa plastic cup lids, kailangan gawa sa papel.
At nakapagbibigay 'to ng pag-asa.
Ito 'yong pinakaunang 100% plant-based shoe.
Puwede 'tong durugin, tapos ibalik sa lupa.
Medyo naging geeky ako, pero gusto ko siya.
Siguradong kakailanganin natin ng electronics.
Tama lang na gawin sila, pero dapat sa mas matalinong paraan.
Ito 'yong laptop ko.
Tatanggalin ko 'yong takip, ah.
Nandito sa baba 'yong baterya.
Madaling palitan.
Imbes na nakadikit 'yong parts,
puwede silang i-repair.
Tumanggi sa fast fashion, tumanggi sa single-use items,
mga bote, coffee cups,
swag, lahat.
Kung sa tingin mo may kailangan ka, ilagay mo lang sa online cart mo,
ta's iwan mo ro'n ng isang buwan.
Kung gusto mo pa rin siya pagkatapos, baka nga kailangan mo siya.
Ayun 'yon, eh. Bawasan mo 'yong pagbili.
Ayos lang 'yon.
Ang buhay ay tungkol sa karanasan at mga taong nakapaligid.
Pansuporta lang ang mga bagay, di sila katapusan.
Hindi 'yon ang layunin.
Di porke't marami kang pag-aari, ikaw na 'yong panalo.
Nagsalin ng subtitle: Faith Dela Cruz