Downloaded from YTS.MX
FILM OPARTY NA PRAWDZIWYCH WYDARZENIACH
Official YIFY movies site: YTS.MX
Z ŻYCIA ALBERTA EINSTEINA
WSZYSTKIE SŁOWA SĄ JEGO,
WYPOWIEDZIAŁ JE LUB NAPISAŁ W TRAKCIE SWEGO ŻYCIA
PRINCETON, NEW JERSEY, ROK 1955
Pierwsza bomba atomowa zapoczątkowała nową, niepokojącą erę.
Jednym uderzeniem unicestwiono japońskie miasto Hiroszimę
i 70 000 mężczyzn, kobiet i dzieci.
Coraz częściej jednak analizuje się to doniosłe wydarzenie.
Czy bomba była ceną, którą warto było zapłacić za pokój?
Fizyków, którzy brali udział w tworzeniu najniebezpieczniejszej
broni wszech czasów,
nęka poczucie odpowiedzialności,
a nawet winy.
Doktor Albert Einstein, jeden z największych naukowców na świecie.
Gigant nauki, który niekiedy tworzył polityczne kontrowersje
i genialne równania.
Wielkim wkładem Einsteina,
nazywanego ojcem ery atomowej,
była teoria względności.
Klucz do tajemnic atomu dano światu, gdy geniusz
Albert Einstein, zdefiniował relację między materią i energią.
„E” równa się „mc kwadrat”.
Gdybym wiedział,
że Niemcom nie uda się wyprodukować bomby atomowej,
nie wziąłbym udziału w otwarciu tej puszki Pandory.
EINSTEIN I BOMBA
Wiwat zwycięstwo!
ROK 1933
DWANAŚCIE LAT PRZED ZRZUTEM
BOMBY ATOMOWEJ NA HIROSZIMĘ
HITLEROWCY PRZEJMUJĄ WŁADZĘ
A ŻYDZI SĄ PRZEŚLADOWANI
GROZI MU ŚMIERĆ
EINSTEIN MUSI WIĘC UCIEKAĆ Z NIEMIEC
NORFOLK, ANGLIA
Proszę o spokój! Wniosek na mocy zasady dziesięciu minut,
dotyczący ustawy rozszerzającej możliwości nadawania obywatelstwa
Żydom poza Imperium Brytyjskim.
Komandor porucznik Locker-Lampson.
Dziękuję.
Osobiście nie jestem Żydem,
ale mam nadzieję, że nie muszę nim być,
by nienawidzić tyranii na świecie.
Niemcy wyodrębniły śmietankę swojej kultury
i ją stłamsiły.
Zaatakowały nawet swego największego obywatela.
Einsteina.
Ci rozbójnicy Europy splądrowali jego dom.
Zabrali mu nawet skrzypce.
Dziś Einstein nie ma domu.
Musiał wpisać się do księgi gości w Anglii.
A w polu na adres wpisał:
„Brak”.
Jesteśmy, profesorze.
Witamy w Roughton Heath.
Cudowne, prawda?
Chodźmy do środka.
PRYWATNY MAJĄTEK KOMANDOR PORUCZNIK LOCKER-LAMPSON
Wiem, że to niegodne tak ważnej osoby,
ale w obecnej sytuacji...
Uważam, że proste i bezpretensjonalne życie
jest najlepsze dla ciała i umysłu.
Zgadzam się.
Najlepszy jest namiot na wrzosowisku.
Proste przekąski, szklanka piwa
i poczucie wspólnoty z przyjaciółmi.
To dla pana.
Za te, które ukradli panu ci Hunowie.
Już nie przeszkadzam.
Obecny stan rzeczy w Niemczech
to stan choroby psychicznej mas.
Hitler zebrał ludzkie odpadki z ulic i tawern
i zorganizował je wokół siebie.
Najgorszy element życia stadnego,
system wojskowy, którym się brzydzę.
Niemiecki faszyzm szczególnie brutalnie
atakuje moich żydowskich braci.
UWAGA. ŻYDZI.
NAJWIĘKSZA ŚWINIA
ŻYDZI UCIEKAJĄ Z NIEMIEC
Przyjaciele w Niemczech nie muszą nic robić, by mnie chronić.
Takie działania niepotrzebnie by ich naraziły.
EINSTEN MÓWI: „JESTEM WYGNAŃCEM”
Nie wiem jeszcze, czy uczynię Anglię moim domem.
Jak się ma?
Jak widać.
Biedak stracił wszystko. Dom, pieniądze.
Słyszałem, że naziści wyznaczyli za jego głowę 20 000 marek.
Nie miałem pojęcia, że moja głowa jest tyle warta.
Zapewniam, profesorze.
Długie ramię faszyzmu tu pana nie sięgnie.
Przedstawiam panu Barbarę Goodall.
Witam, profesorze.
I Margery Howard.
Witam.
Bardzo mi miło.
Te panie będą pana chronić.
Jeśli ktoś nieupoważniony się zbliży, zapewniam pana...
Oberwie solidną porcją śrutu.
Proszę wybaczyć. Wiem, że nie lubi pan broni.
Ale musimy być ostrożni.
Rozumie pan?
Wspaniale.
Miejcie na niego oko, drogie panie. Liczę na was.
Ale najcenniejszym skarbem na świecie
jest własny naród.
Chcemy przewodzić mu
i walczyć za ten naród.
Bez rezygnacji, bez wytchnienia, bez rozpaczy.
Dopóki mam wybór,
będę żył tylko w kraju, w którym panuje wolność obywatelska,
tolerancja i równość wszystkich obywateli wobec prawa.
Obecnie w Niemczech takie warunki nie istnieją.
Ta wylęgarnia zarazy wkrótce stanie się poważnym zagrożeniem
dla reszty świata.
Mamy jeden cel.
I pójdziemy za nim fanatycznie i bezlitośnie aż do grobu.
Wiwat zwycięstwo!
Jako pacyfista nie mogłem zostać w Niemczech.
Jestem nie tylko pacyfistą, ale wojującym pacyfistą.
Jestem gotów walczyć o pokój.
Zaprosił mnie tu przyjaciel.
Mogę tu spokojnie żyć i rozwiązywać matematyczne problemy.
Chcę tylko spokoju,
a trudno znaleźć spokojniejsze miejsce
niż tu, w Anglii.
Nikt nie wie, gdzie jestem.
W rzeczy samej.
Zrobimy parę zdjęć?
TAJNY AZYL EINSTEINA NA WSCHODNIM WYBRZEŻU
„CHCĘ TYLKO SPOKOJU”
Dziennik The Observer, 17 września 1933 r.
Anglia to kiepska kryjówka.
Doktor Einstein, który schronił się tu przed nazistami,
zobaczył w gazetach zdjęcia swojej drewnianej chaty.
Wraz z informacjami o tej okolicy.
Rada miasta Cromer rozważa kwestię ogłoszenia jego adresu.
Chyba oczekują, że Niemcy będą udawać, że nie widzą.
Kiedy zaczął pan myśleć o czasie, przestrzeni i całej reszcie?
Gdy miałem cztery czy pięć lat,
ojciec pokazał mi kompas.
To doświadczenie wywarło na mnie głębokie wrażenie.
Igła zachowywała się w tak określony sposób.
Musiało się za tym kryć coś głębszego.
Ja w tym wieku
nie umiałam zawiązać sznurówek.
Najpiękniejszym, czego możemy doświadczyć,
jest tajemnica.
Wciąż pamiętam pierwsze dziecięce eksperymenty myślowe,
które miały bezpośredni wpływ na teorię względności.
A gdyby ktoś pobiegł za promieniem światła?
Gdyby biegł wystarczająco szybko,
czy promień przestałby się ruszać?
Oczywiście to niemożliwe.
Nauczyciele musieli pana kochać.
„Nigdy do niczego nie dojdziesz.
Jesteś bardzo mądrym chłopcem, ale masz jedną wielką wadę.
Nie pozwalasz sobie nic powiedzieć.
Sama twoja obecność psuje szacunek klasy do mnie”.
Nauczyciele mieli charakter instruktorów musztry.
Moja nieufność wobec autorytetów rosła.
I to mi już nigdy nie przeszło.
Tylko wolni ludzie
tworzą wynalazki i dzieła intelektualne,
które nadają życiu sens.
Tam jest wielki świat,
który stoi przed nami jak wielka, odwieczna zagadka.
Doszedłem do wniosku, że naturę można rozumieć
jako stosunkowo prostą strukturę matematyczną.
W mojej głowie rozpętała się burza.
Wielka teoria względności Einsteina.
Dwie wieże wysyłają jednocześnie sygnały świetlne
do baloniarza i człowieka na ziemi.
Obserwator na ziemi twierdzi, że sygnały wysłano z obu wież
w tym samym czasie.
Promienie światła z wież są tej samej długości.
Ale ruch baloniarza sprawia, że jeden sygnał potrzebuje więcej czasu.
I twierdzi on, że jedna wieża wysłała sygnał wcześniej.
Moje rozwiązanie wiązało się z pojęciem czasu.
Dwie osoby, poruszające się z różnymi prędkościami, różnie doświadczają czasu.
Czasu nie da się dokładnie zdefiniować.
Czas jest względny. Rozciąga się i kurczy.
Albo, mówiąc prościej, nasza godzina
może być stuleciem na innej planecie
i na odwrót.
Nie wszędzie na świecie słychać jednakowe „tik-tak”.
Przeszłość, teraźniejszość i przyszłość to tylko iluzja.
Ale przyszedł mi do głowy jeszcze jeden wniosek.
Zgodnie z teorią względności
nie ma istotnej różnicy między masą i energią.
Energia równa jest masie
pomnożonej przez kwadrat prędkości światła.
Mała ilość masy
może więc zostać zamieniona w dużą ilość energii.
ROK 1933
ROK 1919
Życzliwy los pozwolił mi wpaść na kilka dobrych pomysłów
po latach gorączkowej pracy.
Panie Einstein.
EINSTEIN DOWODZI ISTNIENIA ATOMÓW
Einstein!
EINSTEIN ODKRYWA, Z CZEGO SKŁADA SIĘ ŚWIATŁO!
EINSTEIN DOWODZI, ŻE GWIAZDY ZAKRZYWIAJĄ ŚWIATŁO
Profesorze Einstein.
Profesorze.
Profesorze Einstein.
Times of London.
Wywołał pan rewolucję w nauce, a koncepcje Newtona zostały obalone.
New York Times. Dzisiejszy nagłówek: „Światło zakrzywia się na niebie!
Naukowcy podekscytowani!
Teoria Einsteina triumfuje!”. Co pan na to?
Przeceniono moje zdolności.
Zdoła pan wyjaśnić swoją teorię zwykłemu mężczyźnie,
albo kobiecie, z ulicy?
Godzina z ładną dziewczyną na ławce mija jak minuta.
Ale minuta na gorącej płycie zdaje się ciągnąć jak godzina.
To właśnie względność.
Zabawne. Bardzo zabawne.
Jak ten człowiek z baśni, który zmieniał wszystko w złoto,
ja
zmieniałem wszystko w krzykliwe nagłówki gazet.
TEORIA EINSTEINA TRIUMFUJE
NAJWIĘKSZE OSIĄGNIĘCIE LUDZKOŚCI
Aby ukarać mnie za pogardę dla autorytetu,
los uczynił autorytetem mnie samego.
ROK 1919
ROK 1933
Okazało się, że bezwładność układu
zależy od zawartej w nim energii.
A z tego wniosek, że bezwładna masa to po prostu ukryta energia.
Masa i energia to różne formy tego samego.
Mała ilość masy
może więc zostać zamieniona w dużą ilość energii.
Profesorze, twierdzi pan, że możliwe jest
uwolnienie tej energii?
Przy obecnym stanie nauki
wydaje się to niemal niemożliwe.
To jak strzelanie do ptaków w ciemności
w kraju, w którym jest bardzo mało ptaków.
Ale energia uwolniona na taką skalę brzmi dość niepokojąco.
Troska o człowieka i jego los musi zawsze być głównym celem.
Tak, by wytwory naszych umysłów
były błogosławieństwem, a nie przekleństwem.
Spokojnie, drogie panie.
Czekam na kogoś. To przyjaciel, nie wróg.
Myślę, że ucieszy pana to spotkanie.
Porozmawiałaś trochę z profesorem?
Głównie słuchałam.
Wyjaśnił nam szczegóły swojej teorii względności.
I co?
I jestem przekonana, że on ją rozumie.
Epstein.
Nie. Einstein.
Profesorze, to Jacob Epstein. Rzeźbiarz.
Aha!
Profesorze, interesuje mnie pana głowa.
Chyba nie jest pan zbyt popularny w Niemczech.
Czytałem, że 100 nazistowskich profesorów potępiło pana teorie.
Gdybym się mylił, wystarczyłby jeden profesor.
Myślałem, że jestem fizykiem.
Nie obchodziło mnie bycie niearyjskim,
póki Hitler mi tego nie uświadomił.
ROK 1933
ROK 1920
DWA LATA PO KLĘSCE W I WOJNIE ŚWIATOWEJ
W NIEMCZECH WCIĄŻ PANUJE CHAOS
HITLER PREZENTUJE NIEMIECKIEJ PARTII ROBOTNICZEJ
SWÓJ 25-PUNKTOWY PLAN
Tylko ci z niemiecką krwią
mogą należeć do narodu.
Należy zapobiec wszelkiej imigracji.
Żaden Żyd nie może być członkiem narodu.
Przywódcy partii obiecują pracować bez wytchnienia.
Nawet poświęcić życie, by wdrożyć ten program.
SZEŚĆ MIESIĘCY PÓŹNIEJ 24 SIERPNIA 1920 ROKU
SPOTKANIE INAUGURACYJNE TOWARZYSTWA OCHRONY CZYSTOŚCI NAUKI
Teraz nawet woźnice i kelnerzy dyskutują
nad poprawnością teorii względności.
Oto kolejne zastosowanie zasady względności
dla przyjemności czytelnika.
Dziś w Niemczech określają cię mianem „niemieckiego uczonego”,
a w Anglii – „szwajcarskiego Żyda”.
Jeśli stanę się kiedyś bête noire,
powinienem zostać „szwajcarskim Żydem” dla Niemców
i „niemieckim uczonym” dla Anglików.
„Wydarzenie zorganizowało
Towarzystwo Niemieckich Naukowców
na rzecz Ochrony Czystości Nauki”.
Ich przekonania zależą
od partii, do której należą.
„Pierwszy mówca, Paul Weyland”.
Tematem wieczoru
jest ochrona Niemców przed wprowadzeniem w błąd
przez uznanych naukowców,
którzy wywołali chaos w świecie uczonych
swoimi nieprzemyślanymi opiniami.
Nie wygląda mi na eksperta.
Doktor? Inżynier? Polityk?
Przedstawiamy obserwacje na temat teorii względności Einsteina
i sposobu jej prezentacji.
Rzadko zdarza się w nauce,
by postulowany system naukowy
był promowany tak ekstrawagancko, jak zasada względności.
Po dokładniejszej analizie
okazuje się ona być pozbawiona dowodów.
Einstein biznesowo pompuje swoją teorię i nazwisko.
Krótko mówiąc,
teoria względności Einsteina to nic innego jak naukowy dadaizm.
To wytwór zdezorientowanych intelektualnie czasów
i w dodatku plagiat.
To oszustwo,
promowane przez grupę jego zwolenników.
Wszystko to jest konsekwencją intelektualnego
i moralnego upadku niemieckiego społeczeństwa,
który jest wykorzystywany i promowany
przez określone wydawnictwa.
EINSTEIN ODPOWIEDZIAŁ PÓŹNIEJ W ARTYKULE PRASOWYM
Moja odpowiedź do przeciwnej teorii względności spółki z o.o.
Mam powody, by sądzić,
że u podstaw tego przedsięwzięcia
nie leży dążenie do prawdy.
Gdybym był niemieckim nacjonalistą,
noszącym swastykę lub nie,
a nie Żydem o liberalnym nastawieniu...
Nie jestem obywatelem Niemiec
i nie wierzę w żydowskie dogmaty.
Ale jestem Żydem
i cieszę się, że należę do narodu żydowskiego.
Profesorze,
może pan zgasić fajkę?
Wolę oglądać ludzi
we mgle i półmroku niż w świetle.
Ale ja ledwo pana widzę przez ten dym.
Panowie.
Gotowi?
Ktoś do pana, profesorze.
Walter Adams.
Sądzę, że powinien go pan wysłuchać.
Jestem tu jako sekretarz
Rady Pomocy Naukowej.
Założyliśmy radę w tym roku w celu
pomocy zbiegłym uczonym, którzy mogą uciekać z Niemiec,
w związku z przerażającą sytuacją
tamtejszych Żydów.
W Niemczech zrobiono ze mnie potwora
i odebrano mi wszystkie pieniądze.
Tak, bardzo mi przykro.
Profesorze, organizujemy galę na rzecz uczonych uchodźców
i zastanawiamy się, czy zgodzi się pan wystąpić?
Panie Adams,
jeśli wystąpię publicznie
jako oskarżyciel rządu niemieckiego,
będzie to miało przerażające konsekwencje dla niemieckich Żydów.
Tak, być może.
Ale ich sytuacja już jest przerażająca,
nawet bez pana interwencji.
Jest pan najbardziej znanym fizykiem tego wieku.
Pana głos rozniósłby się po całym świecie i pomógł ujawnić skalę
czystek wśród żydowskich uczonych.
To będzie skromne spotkanie.
Wystąpi tylko garstka znanych osób.
Rozważy pan to przynajmniej?
ROK 1933
Niewielu Niemców rozumiało zagrożenie ze strony Hitlera i nazistów.
Nieudany zamach stanu nie zmienił ich wizerunku
ołowianych żołnierzyków z partii bez perspektyw.
Ale po I wojnie światowej
Hitler pozyskał wielu rozczarowanych żołnierzy.
Wzmocnili szeregi partii i kroczyli z nim drogą ku władzy.
Ludzkość w Niemczech cierpi.
Ta fala nacjonalizmu to poważna choroba.
Wystarczy najmniejsza prowokacja,
a czasem nie trzeba nawet tego,
by przeistoczyła się w szowinizm.
ZAMACHOWCY
SZEŚĆ STRZAŁÓW
MINISTER ZGINĄŁ W AUCIE
WALTER RATHENAU, ŻYDOWSKI MĄŻ STANU
I MINISTER SPRAW ZAGRANICZNYCH,
ZOSTAŁ ZAMORDOWANY PRZEZ NACJONALISTÓW
Rathenau ma moją wdzięczność
za nadzieję i pociechę, jakie dał mi w czasie ponurej sytuacji w Europie.
Był pierwszą ofiarą nazistowskiej propagandy.
Profesorze, kilka pytań.
Krążą plotki, że nie wraca pan do Niemiec.
Ze względu na postawę wielu wykształconych Niemców wobec Żydów,
ostrzegano mnie, bym nie występował publicznie w Niemczech.
Podobno należę do grupy osób,
które są celem nacjonalistycznych zamachowców.
Ale zaprzecza pan, że ucieka z Niemiec?
Jadę do Japonii, bo to oznacza 12 tygodni spokoju na otwartym morzu.
Cieszę się, że znikam na pół roku.
Podróż jest cudowna,
choć Japonia jest dość wyczerpująca.
WYKŁADY EINSTEINA O TEORII
Wygłosiłem tu już 13 wykładów
i fotografowano mnie 10 000 razy.
Nikt nie zasługuje na takie przyjęcie.
Urzekający spacer wzdłuż wybrzeża.
A po południu wycieczka na szczyt góry.
CENTRUM WYSTAWOWE PRODUKTÓW Z PREFEKTURY HIROSZIMA
W Berlinie i całych Niemczech ludzie odczuwają głód
i nie mogą zaspokoić podstawowych potrzeb.
Bezrobocie i rosnąca inflacja
doprowadzają kraj do ruiny.
Pieniądze są prawie bez wartości.
300 miliardów marek za ćwierć kilograma jabłek.
I wartość marki
nie przestaje spadać.
Klasa średnia już nie istnieje.
Bank Rzeszy drukuje coraz więcej banknotów,
za które kupi się coraz mniej.
Szeregi nazistów rosną w siłę.
Młodzi ludzie bez pracy i perspektyw, karmieni wizjami władzy i złota.
ROK 1927
Berlińscy zwolennicy nazistów byli wczoraj w Norymberdze
i stanowili część 12-tysięcznej grupy, w większości Bawarczyków,
która paradowała przed Hitlerem.
ROK 1930
Profesor Einstein wraca do Nowego Jorku.
Wita go tłum reporterów.
Największy naukowiec Niemiec
w największym mieście świata.
Bardzo mi miło.
Dziennikarze zadawali bezsensowne pytania,
na które odpowiadałem tanimi żartami.
Co pan sądzi o prohibicji?
Nie piję, więc wszystko mi jedno.
Wybory w Niemczech.
Herr Hitler oszałamia świat liczbą zebranych głosów.
Sześć milionów jego rodaków popiera nazistów,
co czyni ich drugą największą partią w Reichstagu.
Czy nic nie powstrzyma marszu samozwańczego Führera?
Profesor Einstein spoważniał i stał się niemal gwałtowny,
gdy zapytano go o ostatnie sukcesy partii nazistowskiej.
Powiedział: „Nie przepadam za panem Hitlerem.
Żeruje na pustym żołądku Niemiec.
Gdy sytuacja ekonomiczna w Niemczech się poprawi,
przestanie być ważny”.
Dr Einstein nie powiedział nic więcej na tematy polityczne.
Konflikty między ludźmi i ich nienawiść
napędzają konkretne zainteresowane strony.
To mała, pozbawiona korzeni, międzynarodowa klika,
która zwraca ludzi przeciw sobie.
To ich należy uznać za elementy międzynarodowe,
bo wszędzie prowadzą interesy.
Einstein!
Same słowa pacyfistów nic nie dają.
Muszą inicjować działania.
Potrzeba czynów.
Nawet jeśli tylko 2% osób, które mają odbyć służbę wojskową,
zadeklaruje sprzeciw wobec wojny i oświadczy:
„Nie będziemy walczyć”,
rządy będą bezsilne.
Ponad milion Żydów w Stanach Zjednoczonych
dołączy dziś do protestów przeciwko prześladowaniu Żydów
w Niemczech przez rząd Hitlera.
Brunatne koszule maszerują z dumą,
bo Adolf Hitler w końcu rządzi Niemcami.
Gdy ogłoszono, że Hitler przejmuje władzę,
zebrały się wielkie tłumy.
Teraz
aż 50 milionów Niemców składa przysięgę wierności fladze Hitlera,
słynnej swastyce.
Wzywam dziś cały naród,
by w każdej godzinie,
każdego dnia
myślał tylko o Niemczech, Rzeszy
i naszym niemieckim narodzie.
Naszych Niemcach.
Wiwat zwycięstwo!
W Pasadenie państwo Einsteinowie żegnają się z przyjaciółmi.
Profesor spędził niemal dekadę
podróżując między ojczyzną a resztą świata.
Ale Niemcy, do których wraca tym razem,
różnią się od tych, które opuścił.
Teraz rządzi tam Herr Hitler.
Nocą Niemcy zmieniały się w diabelską krainę.
To, w co nie wierzysz, musi zostać zniszczone.
Gdy zapłonęły stosy,
wolność, tolerancja i łagodność
zniknęły z tego kraju.
Niemcy i Niemki.
Era przesadzonego żydowskiego intelektualizmu
dobiegła końca.
Transatlantycką podróż Einsteinów przerywa
wiadomość o ataku na ich letni dom.
W przeszłości mój letni dom
często odwiedzali goście.
Zawsze byli mile widziani.
Nikt nie miał powodu, by się włamywać.
Te działania są dziełem wściekłego tłumu nazistowskiej milicji.
Możliwe, że polityczny cyrk w moim kraju
potrwa jeszcze dość długo
i że już tam nie wrócę.
Jakie są cele nowego niemieckiego dyktatora?
Czy Hitler chce utrzymać Niemcy
pod rządami narodowego socjalizmu?
Czy też planuje przywrócić pozory monarchii,
pociągając zza tronu za sznurki?
Czego by nie planował,
jasne jest, że w każdym przypadku
to on będzie odgrywał główną rolę.
Jest tu zdjęcie profesora.
„Był wychwalany przez żydowską prasę
i nieświadomych Niemców.
Odwdzięczył się
kłamliwą propagandą wobec Adolfa Hitlera”.
A poniżej jest napisane...
Jest napisane...
Napisali tu...
„Jeszcze go nie powieszono”.
W młodości
chciałem tylko siedzieć cicho w jakimś kącie
i pracować bez zwracania na siebie uwagi.
I patrzcie, co mnie spotkało.
Bardzo mi przykro, profesorze.
Nie rozumiem biernej reakcji całego cywilizowanego świata
na to współczesne barbarzyństwo.
Czy świat nie widzi, że Hitler dąży do wojny?
Chyba nie.
To musi być dla pana trudne.
Jako zaangażowanego pacyfisty.
Tak, ale nie muszę chyba mówić, że jestem bezwarunkowym antyfaszystą.
Całą niemiecką ludność zatruwa się nacjonalizmem
i szkoli do wojny.
Nienawidzę armii.
I wszelkiej przemocy.
Jestem jednak przekonany, że w obecnej sytuacji
zorganizowanej sile można przeciwstawić tylko zorganizowaną siłę.
Nie ma innego wyjścia.
Żadnego.
Światu bardziej zagrażają ci, którzy tolerują zło lub je popierają,
niż ci, którzy je czynią.
Dalsze milczenie sprawiłoby, że poczułbym się współwinny.
Einstein przemówi. Stop.
Zapomnijmy o „skromnym spotkaniu”.
Chcesz pomóc niemieckim Żydom, prawda?
Stop.
Lokal zorganizuję ja. Stop.
Zarezerwowałem już większą salę.
Naprawdę?
Największą.
Locker-Lampson. Stop.
Do Waltera Adamsa. Pilne.
2 października 1933 roku.
Felieton Daily Mail. Londyn.
NIEMĄDRA AGITACJA WŚCIBSTWO
W Albert Hall ma się odbyć duże zebranie.
Oficjalnie po to, by zebrać fundusze dla wygnańców z Niemiec.
Ale tak naprawdę uważane jest
za demonstrację przeciwko reżimowi Hitlera.
I nazistowskiej polityce.
Współczujemy niemieckim Żydom,
ale ich sytuacji nie poprawi potępienie nazistów w Albert Hall.
Zwracamy uwagę dr Einsteinowi,
że mądrze byłoby powstrzymać tę nierozsądną agitację
przeciwko nazistowskiemu reżimowi.
ROYAL ALBERT HALL 3 PAŹDZIERNIKA 1933
NAUKA I CYWILIZACJA
Po pierwsze, jestem wdzięczny
jako człowiek...
dobry Europejczyk...
i jako Żyd.
Rozmawiałem z panem Adamsem.
Wszystkie bilety sprzedane.
Dziesięć tysięcy ludzi.
Przygotował pan mowę?
Jestem z pana dumny.
Samochód już czeka.
3 PAŹDZIERNIKA 1933 ROKU ROYAL ALBERT HALL, LONDYN
Panie i panowie, profesor Einstein.
„Cieszę się, że daliście mi szansę...
okazję...
Cieszę się, że daliście mi szansę...
wyrażenia tego,
jak bardzo jestem wdzięczny jako człowiek,
dobry Europejczyk
i jako Żyd”.
„Nie mogę oceniać
postępowania narodu,
który przez wiele lat zaliczał mnie do grona swoich obywateli.
Chyba nie ma nawet sensu
oceniać jego polityki w czasie,
gdy potrzebne są działania.
Należy pytać o to,
jak możemy ocalić ludzkość
i jej dziedzictwo kulturowe?
I jak możemy ochronić Europę
przed dalszą katastrofą?
Niezadowolenie rodzi nienawiść.
Nienawiść prowadzi do aktów przemocy,
rewolucji,
a nawet wojny.
Widzimy, jak cierpienie
i zło rodzą nowe cierpienia i zło.
Jeśli mamy stawić opór siłom, które zagrażają
wolności intelektualnej i osobistej,
musimy zdawać sobie sprawę, że stawką jest tu wolność sama w sobie.
Musimy zrozumieć, ile zawdzięczamy wolności,
którą nasi przodkowie zdobyli w zaciekłej walce”.
„Bez tej wolności
nie byłoby Szekspira,
Goethego,
Newtona,
Faradaya,
Pasteura
czy Listera”.
„Czy mamy jedynie opłakiwać to,
że żyjemy w czasach napięcia, zagrożenia i niedostatku?
Moim zdaniem nie.
Tylko w obliczu zagrożeń i wstrząsów społecznych
narody czują potrzebę wdrożenia progresywnych rozwiązań.
Miejmy nadzieję, że obecny kryzys doprowadzi do lepszego świata.
Miejmy nadzieję,
że obecny kryzys doprowadzi do lepszego świata”.
PO SWOIM WYSTĄPIENIU EINSTEIN PŁYNIE DO STANÓW ZJEDNOCZONYCH
NIGDY JUŻ NIE ZOBACZY EUROPY
USA MAJĄ EINSTEINA! PRZYJMUJE POSADĘ SZEFA WYDZIAŁU
W NOWYM „SUPERUNIWERSYTECIE”. ZAPROSIŁ GO ABRAHAM FLEXNER.
Instytut będzie się mieścił w Princeton.
Jesienią 1933 roku powstanie tam Wydział Matematyki,
którym pokieruje profesor Einstein.
Princeton mnie zachwyciło.
Cudowne miejsce.
Uważam, że mamy niezwykłe szczęście,
że otwieramy uczelnię, mając w zespole profesora Einsteina,
jednego z najlepszych naukowców wszech czasów.
Do tego miasteczka uniwersyteckiego
prawie nie docierają chaotyczne głosy ludzkich zmagań.
Niemal mi wstyd, że mieszkam w takim miejscu,
podczas gdy inni zmagają się i cierpią.
Hitler wciąż się zbroi,
jednocześnie tłumiąc prawa tych, których poglądów nie uznaje.
Żydów, katolików, liberałów, protestantów
i kobiet, z których zrobiono średniowieczne niewolnice.
Wszyscy z niepokojem obserwują zbliżające się widmo wojny.
Zapytany, dlaczego zrezygnowałem z pracy w Niemczech,
odpowiedziałem następująco.
Dopóki mam wybór,
będę żył tylko w kraju,
w którym panuje wolność obywatelska, tolerancja i równość.
Uważam, że w Ameryce
możliwa jest najcenniejsza rzecz w życiu.
Rozwój jednostki i jej twórczej mocy.
Noc kryształowa.
Podpalono 200 synagog i 7500 sklepów.
Zamordowano 90 Żydów. Setki zostały ranne.
Tysiące poniżano i opluwano.
Aresztowano 26 000 Żydów. Trafili do obozów koncentracyjnych.
Widoczne zniszczenia są niemal równe przemocy,
jakiej doświadczyło 250 000 Żydów, którzy zostali w Niemczech.
Bez rezygnacji, bez wytchnienia, bez rozpaczy.
Zdesperowani i zubożali
zostają zepchnięci na skraj egzystencji.
Niemcy obrały mroczną i złowrogą ścieżkę,
z której nie ma powrotu.
ROK 1939
Naukowcy z George Washington University
wysłuchali niepokojących doniesień.
Właśnie nadeszła wiadomość z Niemiec,
że atom uranu, pod wpływem bombardowania neutronami,
rozpada się na dwie części.
Ta dramatyczna wiadomość sprawiła, że uczeni znaleźli się pod presją czasu.
Mała ilość masy
może zostać zamieniona w dużą ilość energii.
Wywiad wojskowy obawia się, że Hitler podjął już pierwsze kroki
w kierunku bomby atomowej.
Energia uwolniona na taką skalę brzmi dość niepokojąco.
Przy obecnym stanie nauki
wydaje się to niemal niemożliwe.
Świadomy katastrofy, do której dojdzie,
jeśli nazistowskie Niemcy jako pierwsze uwolnią energię atomową,
dr Einstein postanowił napisać list do prezydenta,
w którym podkreślił potrzebę działania ze strony rządu USA.
Szanowny panie,
wyniki niedawnych eksperymentów, o których słyszałem,
każą mi przypuszczać, że pierwiastek uran
może stać się nowym i ważnym źródłem energii.
To nowe zjawisko może też posłużyć do skonstruowania bomb.
Niezwykle potężnych bomb nowego typu.
W tej sytuacji
pożądane byłoby przyspieszenie prac eksperymentalnych,
które są obecnie prowadzone.
Z poważaniem, A. Einstein.
Zorganizowanej sile można przeciwstawić tylko zorganizowaną siłę.
WRZESIEŃ 1939 ROKU
Wojska hitlerowskie zaatakowały Polskę bez wypowiedzenia wojny.
Machina wojenna Hitlera przemierza Europę.
Podbija dawnego wroga, Francję.
Powstrzymamy i zdezorganizujemy każdy wysiłek Hitlera.
Postaramy się stawić mu opór na lądzie i na morzu.
Nie zazna spokoju ani odpoczynku. Nie będzie negocjacji.
Pan Churchill może uważać, że wygra Wielka Brytania.
Ale ja nie wątpię, że to Niemcy odniosą zwycięstwo.
Po klęsce Belgii jej zapasy uranu
wpadły w ręce nazistów.
Pearl Harbor,
nasza placówka na wyspach hawajskich,
została brutalnie zbombardowana. Japonia wypowiedziała nam wojnę.
Nieważne, ile to potrwa.
Prawi Amerykanie
będą walczyć do ostatecznej wygranej.
ROK 1942
ALIANCI PRZYSTĘPUJĄ DO WYŚCIGU CHCĄ STWORZYĆ PIERWSZĄ BOMBĘ ATOMOWĄ
W RAMACH ŚCIŚLE TAJNEGO PROJEKTU MANHATTAN
„E” równa się „mc kwadrat”.
Prosta formuła, która ujawniła tajemnice atomu.
EINSTEINA WYKLUCZONO
JEGO PACYFISTYCZNY AKTYWIZM CZYNIŁ Z NIEGO POTENCJALNE ZAGROŻENIE
ROK 1943
Musimy być świadomi
masowych mordów, dokonanych przez Niemców
na ludności cywilnej okupowanych krajów.
Wszędzie eksterminują tych,
którzy reprezentują ducha niepodległości narodu.
W Norwegii
alianci zadają niszczycielski cios nazistowskiemu programowi nuklearnemu.
Seria nalotów na elektrownię wodną
odcina źródło niezbędnych środków chemicznych.
ROK 1944
D-Day. Ponad 150 000 żołnierzy, przewożonych przez ponad 5000 statków.
Największa inwazja morska w historii.
Fala wojny obraca się przeciwko Niemcom.
Siły alianckie znalazły tajne akta nazistów,
z których wynika, że ich program broni atomowej
poniósł klęskę.
ROK 1945
Gdy alianci wkraczają w głąb lądu europejskiego,
ujawnia się prawdziwa groza planu Hitlera.
Dowody fotograficzne ukazują bestialskie zbrodnie,
popełnione przez nazistów w obozie w Buchenwaldzie.
To kości mężczyzn, kobiet i dzieci.
Wysłano ich na eksterminację.
Zbrodnia Niemców jest najokropniejsza
w historii tak zwanych cywilizowanych narodów.
Obóz Buchenwald
jest oficjalnie nazywany fabryką zagłady.
Wybrali Hitlera po tym, gdy ujawnił swoje haniebne intencje.
Nie ma mowy o nieporozumieniu.
Wiwat zwycięstwo!
Zmasakrowali moich żydowskich braci,
nie chcę więc mieć nic wspólnego z Niemcami.
Kwiecień 1945 roku.
Armia radziecka rozpoczyna ostateczny atak na siły Hitlera.
Okrążają Berlin i zbliżają się do schronu Führera.
Pokonany Hitler odbiera sobie życie
jednym strzałem w głowę.
Wojna w Europie została wygrana,
ale siły aliantów wciąż szukają sposobu na zakończenie
wojny z Japonią.
Pięć, cztery, trzy, dwa, jeden.
Po latach prac naukowych
Projekt Manhattan uzyskał bombę atomową.
Alamogordo na pustyni w Nowym Meksyku.
Pierwszy test atomowy.
Przerażające preludium do ataku,
który czeka nieświadomych mieszkańców Hiroszimy.
Wysokość około 9800 metrów.
Kurs magnetyczny 265 stopni. Prędkość 250 węzłów.
Zbliżam się do celu.
Zachmurzenie 30% na wszystkich wysokościach.
Cel widoczny.
Niedawno
amerykański samolot zrzucił bombę na Hiroszimę.
To największe osiągnięcie
zorganizowanej nauki w historii.
ROK 1955
Pierwsza bomba atomowa zapoczątkowała nową, niepokojącą erę.
Jednym uderzeniem
unicestwiono japońskie miasto Hiroszimę i 70 000 mężczyzn, kobiet
i dzieci.
Coraz częściej jednak analizuje się to doniosłe wydarzenie.
Czy bomba była ceną, którą warto było zapłacić za pokój?
U SCHYŁKU ŻYCIA EINSTEINA JAPOŃSKI DZIENNIKARZ, KATSU HARA,
NAWIĄZAŁ Z PROFESOREM KORESPONDENCJĘ
I ZMUSIŁ GO DO ROZLICZENIA Z UDZIAŁU W BUDOWIE BOMBY ATOMOWEJ
Drogi profesorze.
Obecnie Japończycy są boleśnie świadomi
swojej odpowiedzialności za ostatnią wojnę.
Okazują szczerą skruchę za swoją zbrodnię.
Ostatnio, wiele lat od zakończenia wojny,
Japończycy po raz pierwszy stanęli
twarzą w twarz z niszczycielskimi efektami
bomby atomowej.
Teraz, profesorze Einstein, pytamy.
Dlaczego nauka,
której głównym celem jest służyć dobru i szczęściu ludzkości,
była kluczowa w osiągnięciu tak okropnych rezultatów?
Nie uważam się za ojca uwolnienia energii atomowej.
Mój udział w tym był pośredni.
Ale jednak odegrał pan istotną rolę
w produkcji bomb atomowych.
Mój jedyny wkład polegał na tym, że w 1905 roku
ustaliłem zależność między masą i energią.
Uważałem, że energia atomowa jest możliwa tylko teoretycznie.
Nie sądziłem, że zostanie wyzwolona
za mojego życia.
Popełniłem w życiu jeden wielki błąd.
Gdy podpisałem list do prezydenta Roosevelta.
Prawdopodobieństwo tego, że Niemcy pracują nad tym samym problemem
z dużą szansą na sukces, zmusiło mnie do podjęcia tego kroku.
Gdybym wiedział, że Niemcom nie uda się
wyprodukować bomby atomowej,
nie wziąłbym udziału w otwarciu tej puszki Pandory.
Palcem bym nie kiwnął.
Przed nalotem na Hiroszimę
czołowi fizycy wzywali Departament Wojny,
by nie używano bomby przeciwko bezbronnym kobietom i dzieciom.
Gdybyśmy pokazali innym krajom próbną eksplozję z Nowego Meksyku,
moglibyśmy to wykorzystać do negocjowania porządku światowego.
Zakończenia wojny.
Fizyków, którzy brali udział w tworzeniu
najniebezpieczniejszej broni wszech czasów,
nęka poczucie odpowiedzialności,
a nawet winy.
Oddaliśmy tę broń w ręce Amerykanów i Brytyjczyków,
jako powierników całej ludzkości,
bojowników o pokój i wolność.
Ale jak dotąd
nie widzimy żadnej gwarancji pokoju
czy wolności, które obiecano narodom.
Sytuacja wymaga odważnych działań.
Radykalnej zmiany naszego podejścia
do całej koncepcji politycznej.
W innym przypadku
ludzka cywilizacja będzie zgubiona.
Wygrano wojnę.
Ale nie pokój.
Oświadczenie prezydenta Trumana
o udanych testach atomowych Rosji
ściągnęło dziennikarzy do Flushing Meadow,
gdzie przybyły z Rosji Wyszynski wystąpi przed ONZ.
Panie Wyszynski, czy ma pan...
- Przepraszam. - Czy Rosja ma bombę atomową?
Trzask, wybuch.
Śmiercionośny, radioaktywny deszcz.
W kilka sekund centrum Nowego Jorku zamieniłoby się w ruinę.
W USA WYBUCHA STRACH PRZED KOMUNISTAMI
Kraj jest w stanie wojny.
Wojny, którą wypowiedzieli nam władcy międzynarodowego komunizmu.
To największy kryzys w historii Ameryki.
Są oznaki, że Kreml już intensyfikuje
użycie innej broni.
Komunistycznej propagandy.
Trwa nieustanna walka
o ludzkie umysły.
Niemiecka tragedia sprzed lat znów się powtarza.
Ludzie działają bez oporów
i sprzymierzają się z siłami zła.
Jak długo mamy tolerować polityków,
żądnych władzy i próbujących zdobyć w ten sposób przewagę polityczną?
To dziwne, że nauka, która kiedyś wydawała się nieszkodliwa,
przekształciła się w koszmar, który sprawia, że wszyscy drżą.
W toku długiego życia nauczyłem się,
że cała nasza nauka w porównaniu z rzeczywistością jest dziecięca.
Ale to najcenniejsza rzecz, jaką mamy.
Nauka nie jest i nigdy nie będzie zamkniętą księgą.
Każdy postęp rodzi nowe pytania.
Ale po latach niespokojnych poszukiwań w mroku
i ostatecznym wyjściu na światło,
zrozumieją tylko ci, którzy tego doświadczyli.
Nie można potępiać człowieka za to,
że jego podbój sił natury
wykorzystuje się do niszczycielskich celów.
Los ludzkości zależy raczej
od jej moralnego rozwoju.
EINSTEIN WALCZYŁ O POKÓJ
I UJAWNIENIE TAJEMNIC STWORZENIA
DO OSTATNIEGO TCHU
ALBERT EINSTEIN ZMARŁ 18 KWIETNIA 1955 ROKU
Drodzy potomkowie,
jeśli nie staliście się bardziej sprawiedliwi,
spokojniejsi i bardziej racjonalni
niż my,
to do diabła z wami.
Jestem lub byłem
waszym Albertem Einsteinem.
Napisy: Paweł Awdejuk