Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
No'n ko pa naririnig ang tungkol sa mga nangyari.
May dahilan kung bakit Dom Saltik ang tawag sa kanya.
Matapos niyang patayin ang sariling kapatid at pamangkin,
natagpuan siya ng mga pulis...
bangag sa isang tulay.
Do'n niya tinapon ang katawan ng bata.
Bingi 'yong pamangkin na pinatay ni Dom Zamora,
at sabi-sabi ng mga tao, gano'n din siya.
Pero sa mga oras na 'yon,
nagawa pa niyang magbanta sa mga humuli sa kanya.
“Babalikan ko kayo.”
Hinahatulan ng korte si Domingo Zamora bilang nagkasala...
sa pagpatay ng kapatid niyang si Joanna Zamora-Pineda.
Matatandaang hindi nakasuhan si Zamora...
sa pagkamatay ng pamangkin na si Ruth Anne Pineda.
Hindi na-recover ang bata mula sa ilog kung saan siya di umano itinapon...
Sinimulan ng Bureau of Reforms ang pag-decongest sa correctional facility
kasama ang notorious convict na si Domingo Zamora...
...Kasama si Domingo Zamora sa mga presong ililipat
sa San Fabian Prison and Penal Farm,
ang pinakamalaking prison island sa labas ng Metro Manila.
Dalawang klase lang ng tao ang nabubuhay sa mundo.
'Yong mabuti, at masama.
Maaga kong natutunan 'yon.
No'ng namatay ang ate ko
sa kamay ng isang kriminal.
Ipinangako ko sa sarili ko
na balang araw, magiging bantay ako sa pagitan ng mga kriminal
at ng mga taong sasaktan pa nila.
No'ng araw na 'yon,
natupad ko ang pangako ko kay Ate.
Narating ko rin ang San Fabian.
Ayan siya.
Magandang umaga, Sir.
CO Xavier Gonzaga ho, ma’am.
CO Reyes. Mi na lang tawag mo sa 'kin.
Tara. Sa kolonya.
Halika na.
PDL ho silang lahat?
Yes, Sir.
'Yong yellow, medium security.
Karamihan dito, green, minimum.
Halos lahat 'yan naghihintay nang lumaya.
Hindi preso
kundi patikim sa buhay laya ang nadatnan ko sa loob.
Hoy!
Higit sa lahat,
hindi ko inaasahang makita sa minimum security
si Dom Saltik.
Maski sa loob, ibang lengguwahe ang gamit niya.
Prof!
Gonzaga!
Sa wakas!
Ano'ng sabi ko sa 'yo, ha?
Makakarating din, Prof.
Di na “Prof” dito sa loob.
Superintendent ho pala, Sir.
Alam mo, tuwang-tuwa ako no'ng
binalita mong natapos ka.
Five years mong kinuha?
Sobra pa ho sa five years, e.
Wag kang mahiya. Ang importante, nagpursigi ka,
natapos ang Criminology kaya nandito ka.
Maraming salamat ho.
May kasabihan
na kapag daw ikrinemate ang isang tao at nakahanap ng kulay berdeng buto,
ibig sabihin, naging mabuti ang taong 'yon.
Pero walang gano'n sa lugar na ito.
Isang tao lang ang kilala kong mabuti
hanggang buto.
Sinabi nila sa 'kin
na may kulay berdeng buto na nakita sa mga abo ng ate ko.
Pruweba raw na mabuting tao si Elise.
Pero no'n ko pa alam 'yon.
PAALALA - ANG PASILIDAD NA ITO AY MINO-MONITOR NG CCTV CAMERA SYSTEM
- Sup. - O, Cruz.
Si Lt. Jonathan Cruz, head guard ng kolonya.
Si Gonzaga. Estudyante ko noon.
Sir.
Taga-Central ka rin ba? Do'n ka rin ba galing?
Parang di na kita inabot do'n, a.
Hindi ho, Sir. Ito pa lang ho 'yong una kong assignment.
E, Sup,
mahihirapan ho 'to kapag sa inmates natin nilagay.
Siguro mas magandang i-assign ko na lang siya do'n sa guest relations.
Kaya ko ho, Sir.
Ganyan dapat.
Kita mo na, Cruz?
Sir, with all due respect--
All hands on deck tayo, Cruz.
May mga ire-release
at may mga transferees na papalit galing Central.
Kailangan mo si Gonzaga.
Sup, ano ho ba ito?
Tree of Hope.
Maliliit na hiling ng mga PDL.
Programa 'yan ng dating superintendent,
si Delos Santos.
Kamamatay lang niya nitong taon,
kaya ako nalipat dito galing Central.
Dala ko si Cruz.
Pinairal ni Delos Santos ang rehabilitasyon,
hindi lang basta parusa.
Maraming nakalaya dahil sa good conduct no'ng panahon niya.
Hindi ito ang kulungang nasa isip mo.
Kayo ho ba, Sir, papaano n'yo ho nalalaman
kung totoong nagbago na ho ang isang kriminal?
Paano ho kung 'yong kaso nila, murder?
Gonzaga, di kasama sa naging oath natin ang i-interrogate natin ang opisyal natin.
Di mo ba naintindihan 'yon, Gonzaga?
Wala namang masama sa pagtatanong, Cruz.
Puwede ka nang magtarima.
Yes, Sir.
O.
May mga PDL na considered for release sa mga susunod na buwan.
'Yan ang huling recommendation na pinasa ni Delos Santos.
Aralin mo isa-isa.
Dapat walang violation
hanggang bumaba ang desisyon para sa release petition nila.
Yes, Sir.
Tulungan natin sila.
Baka habang binabantayan mo 'yang mga 'yan,
do'n masagot ang mga tanong mo.
Salamat ho, Sir.
Ilan sa kanila ang totoong nagbago na?
Luis at Minyong.
Magsyota.
Pinagtulungang patayin ang tiyuhin no'ng isa,
pinukpok nila ng martilyo.
Si Ador.
Pusher.
Ang pusher sa simula, pusher hanggang sa huli.
Si Gardo.
Inagaw ang baril ng security
at pinatay ang manager niya sa fast food.
Si Pol.
Dinaya sa sabungan,
kaya niya pinatay ang manok ng kalaban.
Tsaka niya pinatay ang kalaban.
Nagbago?
Paglabas nila,
gagawa rin sila ng masama.
Ang pinakamalala,
Domingo Zamora.
Adik.
Pinatay ang kapatid
at ang batang pamangkin.
Anong klaseng halimaw ang kayang pumatay sa sarili niyang pamilya?
Tarima!
Isa, dalawa, tatlo, apat, lima...
Naligo ka ba, Gardo?
Ay.
Kahapon, amo.
- Labing-dalawa. - Amoy pusa ka na naman. Ang sangsang mo.
Maligo ka naman!
Sige po.
Dito kada dalawang oras...
Tarima!
Head count.
Tarima!
Dapat kumpleto.
Tarima!
Tingnan mo itsura nitong mga 'to. Akala mo kung sinong maaamong anghel, 'no.
Habol kasi ng mga 'yan, attendance.
Tarima!
Kapag kumpleto ang araw nila sa isang buwan,
bawas isang araw sa loob.
Wala sa mga record ni Zamora ang tungkol sa pagiging bingi niya.
May sabi-sabing tinorture daw siya sa Central
at mula noon, di na nagsalita.
Sabi ng iba, namana sa pamilya.
9, 10, 11, 12, 13...
Sabihin na ba natin?
Wag kang maingay. Baka mabulilyaso ang plano.
Iisa ang routine ng mga preso.
6AM, maghahalaman.
8AM, wood carving.
10AM, luto.
12 noon, lunch break.
Pero ang pinakakritikal na oras
ay ang pagbubukas ng gate ng San Fabian
para palabasin ang mga preso.
Walang pader,
walang gate sa pagitan ng mga preso at laya.
Mga mata lang namin ang pumipigil sa kanila.
Tawag d'yan sa nakikita mong 'yan, “fetch and return”.
Merong mga nagtatrabaho sa palaisdaan,
'yong iba sa construction site, tsaka 'yong mga 'yan, nasa palayan.
Saan pupunta si Zamora?
Papunta lang 'yan d'yan sa may bandang kubo,
ando'n kasi 'yong souvenir shop, kung saan binebenta nila 'yong mga handicrafts.
Kadalasan sa mga bisita ng mga residente dito,
pero mas malakas sila kumita sa mga turista.
Pagkatapos, babalik din sila dito nang kusa?
Alam mo ang hayop, pag nakulong mo nang matagal-tagal, kahit ano'ng mangyari,
di 'yan basta-basta tatakas o aalis ng hawla.
Pero sa gabi,
may isang bagay na laging ginagawa si Domi Saltik...
Na hindi ginagawa ng kahit sinong preso.
Zamora!
Lights off!
Oras na ng tulog.
Babalikan ko kayo.
Hanggang ngayon, inuulit pa rin ni Zamora ang banta sa mga nagpakulong sa kanya.
Hinihintay lang niya ang pagkakataon.
Juan.
Sevilla, Edgardo!
Nauna ka na. Porket senior ka, ha?
Ingat, ha.
Sandali.
Property of San Fabian, di ba?
Bawal ilabas.
Ako nag-ala nito simula no'ng maliit pa!
Sa'n ipinanganak?
Nakakarinig siya.
Pero bakit hindi siya nagsasalita?
Ador, samahan natin si Mang Gardo.
Conjugal visiting, ha, ipapaalala ko lang, hanggang 3PM lang.
Galaw-galaw na!
Kay Domingo Zamora po.
- Kanino? - Domingo Zamora.
Pakisulat.
Pirma.
Mi.
Sino daw ho 'yon?
Taga-NGO. Kay Zamora.
Maghintay ka lang.
Sandali na lang, makakalabas ka na.
Nakahanda lahat ng sinasabi mo kung sakaling di ka ma-parole.
Nauubusan na ako ng oras.
Mainit pa 'yong mata sa 'kin dito no'ng bagong CO.
Gonzaga! Nasa'n ka? Kailangan ng tao rito.
Pa'no natin ipupuslit 'yon?
Si Dom na bahala do'n.
E, sino'ng gagawa?
Si Minyong.
Kami na.
A, basta.
Wag kayong kakabahan, ha.
Sabihan mo si Pol, ha.
Lagot siya kay Dom pag nagkataon...
Ay, talaga.
O, bilisan n'yo na d'yan. Iinom ako ng gamot. Kailangan ko ng tubig.
Tapos na kami, e. Ikaw, bilisan mo.
- O. - Gardo!
- Mang Gardo. - Ano'ng sabi ko sa 'yo?
Gardo, possession na naman?
Di mo talaga pinatagal, a.
Si Kuting?
Baka nag-iikot lang. Matutuwa 'yon pag nakita kayo.
Tarima!
7, 8, 9, 10, 11, 12...
14, 15, 16...
20, 21, 22...
24, 25, 26, 27, 28, 29...
Huling bilang.
O, kulang ng apat. Hanapin n'yo nga.
E kasi, sinabi na sa 'yong wag nang lumaban, e.
Sakit ng ulo 'yon.
O, ano? Nakita mo hinahanap mo, 'no?
Winarningan ka na kasi ni Dom.
Makulit ka masyado.
Ano'ng meron dito?
- E, masama pakiramdam. - Oho.
Siguro dahil sa init.
Sige.
Chief.
Ako na. Salamat.
- Sup. - O, Gonzaga, ano'ng meron?
Si Zamora. May kutob ho ako na nagbabalak na ho siyang tumakas.
Kutob?
May babae ho kasing laging pumupunta dito.
Meron ho siyang laging binibigay dito kay Zamora
at ito naman hong si Zamora, lagi rin daw may binibigay do'n sa babae...
Ano?
Di ko pa ho alam, Sir.
Pero, Sir, si Bautista ho,
sinasaktan ho siya ni Zamora para di niya isumbong 'yong mga plano nila.
Sinabi niya 'yon sa 'yo?
Hindi ho, Sir.
Pero, Sir, nakita ko ho. May mga paso ho si Bautista, e.
Si Zamora po ang may gamit no'ng branding iron.
Gonzaga,
ni minsan ba naituro ko sa klase na bumase sa kutob?
Mahigit isang dekada,
magmula pa sa Central hanggang malipat siya dito sa San Fabian,
malinis ang record ni Zamora.
Alam mo,
gusto ko 'yong pagiging masigasig mo.
Ganyan na ganyan din ako no'ng bata pa.
Determinadong labanan ang krimen,
gigil na gigil sa hustisya.
Pero iba ang konsepto sa realidad.
Ganito usapan natin.
Dalhan mo ako ng ebidensya at aaksyon ako.
Pero sa ngayon, korte ang magdedesisyon sa release petition ni Zamora.
Prof...
Di ho ba sabi n'yo sa 'kin no'n sa klase,
kaya ho tayo may korte
para ho sa mga biktima?
Pero bakit ho gano'n?
Bakit ho 'yong mga katulad ni Zamora may karapatan pa rin ho sa hustisya?
Pero 'yong ate ko ho, wala.
Lisa?
- Xavier. - Hi.
Hi. Hi.
Nakakatawa naman tayo. Dalawang buwan pa lang tayong--
Salamat ha. Dumayo ka pa tuloy.
Wala 'yon.
May kliyente din naman kasi ako dito talaga.
Tsaka,
gusto din sana kitang makausap.
Di pa rin kasi ako bumabalik sa Maynila, e.
A,
gusto ko lang sanang tanungin kung
may balita na ba sa kaso ng ate ko.
Natanggap mo naman siguro 'yong picture na sinend ko sa 'yo, di ba?
Parang kamukha ng suspek, 'no?
May nakapagsabi kasi sa 'kin na may nakakita daw sa kanya sa bandang España.
Malalaman natin kung sa'n siya nagpunta,
kung sa'n ba siya nakatira.
Sampung taon na, Xavier.
Kaya ang daming cold case, e.
Kasi walang may pakialam.
May pakialam ako!
Kinausap ko na lahat ng kasama ko sa Legal Assistance.
Hindi puwedeng isang blurred picture lang ang meron tayo.
Pero, Lisa, hindi pa naman tapos 'yong prescriptive period ng murder, di ba?
May dahilan kung bakit gano'n 'yong batas natin.
Lisa,
may konting oras pa ako. Wag mo naman akong sukuan.
Okay.
Pasensya ka na sa abala, ha.
Balita ko, nagsumbong ka daw do'n kay Sup, ha.
Ba't ka ba gigil na gigil kay Zamora?
Alam mo kasi problema sa 'yo, Gonzaga?
Masyado mong pinepersonal.
Alam mo, binasa ko na rin 'yong file mo.
Alam ko na 'yong dahilan kung bakit galit na galit ka sa mga mamamatay-tao.
Hoy.
Pag meron kang gustong ipaabot kay Sup,
dadaan ka muna sa 'kin.
Ayoko ng nagpapabibo ka, ha.
Hindi ko gusto.
Ate!
Ate...
Ate?
Ate...
Inspeksyon!
Bakit ka bumalik dito?
Sir. A.
- May dala ka galing labas? - Wala po.
- Mga damit ko lang 'yan, Sir. - Ano'ng pinuslit mo?
Ito. Ano'ng laman nito? Buksan mo.
Lagayan ng pagkain ng pusa, Sir.
O? Kontrabando.
Alam kong may tinatago ka.
Ano'ng pinupuslit mo dito?
Ha?
Ano'ng pinapasok mo?
- Sabihin mo na. - Dom.
Dom.
- Ilabas mo na 'yong... - Ano?
Ano? Ano 'yong tinatago, ha? Ano?
Magpaalam ka na sa good conduct merits mo.
Dahil di ka na makakalabas dito.
Damputin n'yo 'to.
Sup.
Ito na ho 'yong ebidensya.
Wala munang TV-TV!
Wala munang dalaw-dalaw.
Wala ring ala-alaga muna. Ilabas n'yo 'yan.
Wala ring hihingi ng pabor ngayon. Dahil 'yong buong gate, isasara lahat 'yan
hangga't hindi kayo umaamin sa 'kin.
Ano? Sabihin n'yo na.
Ano ba talaga ang plano ni Zamora?
Kailan ba siya pupuga?
Di talaga kayo aamin? Di kayo magsasalita?
Zamora!
Alam ko nagpapanggap ka.
Hindi ako ang kalaban mo.
May kontrata para sa ulo ko.
- Sinungaling! - Papatayin nila ako sa loob.
May job order para sa 'kin.
Bukas makalawa, makakahanap na sila ng papatay sa 'kin.
Ikaw 'yong mamamatay-tao.
Ikaw 'yong mamamatay-tao!
Kain ka muna.
Mamamatay-tao!
Kahit sino pa,
kung may maitutulong ka, gagawin mo.
- Okay? - Opo.
Ate, gising ka.
Mamamatay-tao!
Ate!
Tigil!
Hindi lang pala iisa ang bartolina sa San Fabian.
May isa pang kulungan sa loob ng kulungan.
Hawla ang tawag ni Cruz dito.
Lugar para sa mga sikreto.
Dito, ni hindi sisikatan ng araw si Zamora.
Hindi ko man nagantihan ang taong pumatay sa ate ko,
nagawa kong pigilan ang tulad niya.
Bawal nga ho ang mga bisita.
May violation po kasi ang mga preso.
Kuya, taga-NGO po ako. Saglit lang naman ako papasok d'yan.
Kahit na po. Hindi rin lang kayo papapasukin sa gate.
Pasensya na po talaga. Sasabihan na lang po namin kayo.
O sige ho. Salamat po.
And'yan ba 'yong mama mo?
Tita mo ba?
Ako si Domingo Zamora.
Kalalabas ko lang no'n sa city jail para sa petty theft at droga.
Kalalabas ko lang.
Ulit.
Iisipin mong dapat umiwas na ako sa gulo lalo na't may record na 'ko.
Pero kahit ano'ng gawin ko,
babalik at babalik ako sa dating gawi.
Hindi ako mabuting tao.
Tao po?
Hanggang sa makilala kita.
Hello.
Ikaw ba si Ruth?
Sa'n ang mama mo?
Dom.
Ba't ang tagal mong di nagparamdam?
Sino siya?
Siya ang kapatid ko, si Tito Dom.
Marunong ba siyang mag-sign language?
Tinatanong niya kung marunong ka daw bang mag-sign language.
Sayang.
Sayang daw.
Pa'no mo sasabihin 'yong “sorry”?
Ngiti.
Para makapagtrabaho ang mommy mo, madalas ako ang bantay mo.
Makabawi man lang sa tulong niya sa mga panahong walang-wala ako.
Halika. Kain ka na.
Mamaya.
Pagagalitan ako ng mama mo.
Mamaya.
Ruth, ito ba?
Minsan, di ko alam ang gagawin, e.
Betty.
Hulog ng langit si Betty.
Uy. Ano'ng nangyari? Nasa'n si Joanna?
Sa trabaho.
May sakit 'yong bata. Hinahanap niya, e.
Ha?
Hala, sobrang init. Pasok tayo sa loob.
Upo ka muna dito, ha.
Gusto mong matuto nito?
Hmm?
Yes!
Sinikap kong aralin ang mundo mo para magkausap tayo.
Para alam mong lagi kang may kasama.
Sa mata ng mga tao, hindi na tayo magkaiba.
Ano'ng kulay?
Maganda.
Dahil sa 'yo, nag-iba ang tingin ko sa sarili ko.
- 'Yong mga araw, naging linggo. - Betty.
Lagay ko muna dito ha para maka-blow ka na ng cake mo.
- Kumusta ka? - Okay ako.
♪ Happy... ♪
'Yong mga linggo, naging buwan at taon.
♪ Happy birthday, happy birthday ♪
♪ Happy birthday to you ♪
- Wish, wish, wish. - O, wish muna.
Yay!
Uy, thank you, ha.
Alam ko, lagi mong binabantayan si Ruth.
Hindi. Ano ka ba? Wag ka nang-- Tayo-tayo na nga lang, e.
Nasa'n 'yong favorite ko?
Ay.
Mm.
Hindi 'to.
Anong favorite?
Si Tito Dom ang favorite ko.
Ay!
Kayong dalawa, grabe kayo.
Aww.
Pero nag-iiba ang bahay pag uuwi ang tatay mo.
Anong delikado?
Anak ko 'yan! Nandito ako. Ano'ng nangyari?
Ikaw nga ang delikado!
Alam ko ang pinaggagagawa n'yo.
Kukunin ko 'yong anak ko!
Gusto mo umabot tayo sa korte, ha?
Pag natatakot ka,
magtago ka rito.
Ipikit mo ang mga mata mo.
Hintayin mo ako. Kukunin kita. Okay?
Mag-practice tayo?
Si Caloy ang nagmulat sa 'kin sa kalye.
Pero sa kanya rin ako paulit-ulit lumalapit pag may problema ako sa pera,
sa batas.
Marami siyang kilala.
Maraming hatak.
O, Dom, hindi ka na nakakadaan.
A, may bago na kasi akong raket.
Pero ang totoo,
ako ang natatakot.
Dom, hindi ko alam ang gagawin ko.
Ayoko nang bumalik sa bahay na 'yon.
Sabi ni Betty, tahimik daw do'n sa probinsya nila, o.
Gusto mo bang lumayo muna?
Matagal nang nagyayaya 'yon.
Gusto ko 'yon. Tahimik na lugar.
Pinagsisisihan ko na pinakilala pa kita sa tao na 'yon.
Basta kapag may mangyari sa 'kin,
gusto ko, ikaw ang magpalaki kay Ruth.
Jo, walang mangyayari sa 'yo.
Para namang hindi mo kilala si Caloy.
Ayokong lumaki si Ruth sa mundo na sindikato ang tatay niya.
Sumosobra na sila.
Ngayon naman kumukuha sila ng mga bata para ibigay sa mga malalaking tao?
Nalaman ko lahat ang mga pangalan kaya pinagbantaan niya ako.
Basta, Dom,
kahit ano'ng mangyari, ipangako mo sa 'kin.
Na hindi mo ibibigay si Ruth kay Caloy.
Nagplano kaming umalis agad.
Ang hindi ko alam...
Sino 'yan?
...'yon na pala ang huling beses na makakausap ko si Joanna.
Hoy!
Ate?
Ate Jo?
Ate...
Ate.
Ate...
Ate.
Joanna!
Ruth?
Alam kong wala akong kawala.
Ruth!
Adik.
Magnanakaw. Kriminal.
Ruth!
Huhulihin nila ako at ibibigay kaagad sa tatay mo,
bago ko pa maipagtanggol ang sarili ko.
Natatakot ako.
Betty!
Tulungan mo kami.
Kailangan naming tumakas.
Dom.
May pulis!
Wag mo nang suotin.
Umalis na kayo.
Sasalubungin ko sila.
Magpapahuli ka?
Kukunin ng mga pulis si Ruth.
Hindi siya puwedeng mapunta sa tatay niya.
Babalik ako.
Sa'n ka pupunta?
Babalikan kita.
Babalik ako.
Babalikan kita.
Matapang ka, a.
Umamin ka na.
Hindi ba't sinabi ko sa inyo kanina?
Tinapon ko siya sa ilog.
Si Jorge Delos Santos ang prisons chief inspector ng Central
kung sa'n ako unang nakulong.
Siya ang babago ng buhay ko sa loob.
Sa susunod na magtangka kang tumakas, wag kang dadaan sa harapan.
Marami namang paraan para makalabas dito.
Kung di ka nga lang papansinin ng mga sindikatong officer dahil wala kang pera.
Mabigat ang mga kalaban mo.
Masyadong malalim ang mga ugat nila dito sa loob.
Hulaan ko.
Inosente ka, 'no?
Gano'n naman lahat talaga dito, e.
Hindi ako mabuting tao.
Kasalanan ko kung bakit namatay 'yong kapatid ko.
Dapat ako na lang 'yong nawala sa mundong ito,
hindi si Joanna.
Gagawin ko ang kahit na ano.
May ibang paraan.
Hindi lang mabilisan,
pero may ibang paraan.
Puwede kang maglakad palabas dito ngayon.
Pag nakatakas ka naman, habambuhay kang uusigin.
Pero, Zamora,
kung bibigyan mo ang sarili mo ng pagkakataon,
puwede kang lumaya.
Pero ang tanong lang,
kung anong klaseng tao ang lalabas sa kabilang dulo.
Ikinumpisal ko ang isang bagay na di ko ginawa,
at mula noon ay hindi na nagsalita,
para hindi ka na nila hanapin pa.
Isinama ako ni Chief Delos Santos
sa mga transfer galing Maynila.
Kailangan niya ng kakampi sa bagong kolonya.
Tinuloy ko ang pananahimik.
PAALALA - ANG PASILIDAD NA ITO AY MINO-MONITOR NG CCTV CAMERA SYSTEM
Mag-ingat, ha.
May mga mata sa paligid.
Alam niya ang tungkol sa sindikato ni Caloy.
Tandaan mo.
Ang bawat mabuting galaw ang siyang maglalapit sa 'yo sa paglaya.
Natunton ako ni Betty matapos ang ilang taon.
Dinala ka niya sa mainland
malapit sa isla ng San Fabian at do'n ka nga lumaki.
PAALALA - ANG PASILIDAD NA ITO AY MINO-MONITOR NG CCTV CAMERA SYSTEM
Siya ang totoong mabuti, Ruth.
Sabihin mo sa kanya lagi.
Dahil naniwala si Chief,
naniwala rin akong makakalaya ako.
Dito ako nagsimulang sumulat sa 'yo, Ruth.
Doble ingat dahil walang ibang dapat makabasa.
Salamat.
Paglaya ko,
babalik ako sa Masbate,
bibili ako ng motor, magde-delivery rider na lang ako.
Sa'n ka naman kukuha ng pambili?
Gagawan ko ng paraan!
Wow.
Tigilan mo na nga 'yang pagbabangag mo.
Ako, magtatayo ako ng tindahan.
Lahat puwede umutang.
Wow. Puwede.
Uuwi na lang ako sa Ilocos kasama ang pamilya ko.
Tutal mas masarap pa ang buhay do'n.
Mahangin. Magsasaka na lang ako.
Batak na ako dito.
Tsaka pakakasalan ko na lang si Nelia.
Hindi pa kami kasal no'n.
Kami ni Luis, paglabas namin, sabay naming tatapusin ang mga naudlot naming pangarap.
Oo naman.
Tatapusin namin 'yong kurso namin sa kolehiyo.
Ikaw, Dom?
Ano'ng gagawin mo pag ika'y laya?
Binigyan namin ng bagong pangalan ang puno ng San Fabian.
Maski maliliit na hiling, kapag natutupad,
pakiramdam ng mga preso, tao pa rin sila.
Bukas na bukas, ipapasa ko na 'to.
Congratulations, Zamora.
Malapit ka nang lumaya.
Wag na wag kang bibitiw, ha?
Alagaan mo 'yong mga kasama mo.
At wag na wag kayong papayag na patayin nila ang pag-asa n'yo.
Isang dekadang naging payapa ang San Fabian.
Pero kinalaunan, lumamlam ang kalusugan ni Chief.
No'ng mawala si Chief,
unti-unting nakapasok ang kabulukan sa kolonya.
Si Cruz ang nanguna.
No'ng dumating ang bagong guard, inaral namin ang mga kilos niya.
Sa loob ng maraming taon,
ibinahagi ko sa mga kasama ang lengguwaheng itinuro mo sa 'kin.
Nagkaroon kami ng paraan para makapag-usap nang ligtas.
Property of San Fabian di ba, bawal ilabas.
- Uy, Mang Gardo. - Ano'ng sabi ko sa 'yo?
Nauna si Mang Gardo na matagal nang naka-schedule ang parol.
Pero kinalaunan, bumalik din siya.
Mang Gardo, bibitayin na talaga kita, e!
Bumalik ka na naman dito?
Malungkot sa labas.
Sadyang nagpakulong ulit,
dahil wala na siyang kasama sa buhay.
Nagsimula sa pangingikil at paghingi ng pabor.
Hanggang sinubukan niyang mag-recruit ng mga inmate
para sa job order sa labas.
Ang aayaw, may parusa.
Naging ugong-ugong sa kulungan
na ang unang kontrata ay para sa ulo ko.
Ha?
Nakahanda na lahat ng sinasabi mo sakaling hindi ka ma-parole.
Nauubusan na ako ng oras.
Mainit pa sa 'kin dito 'yong bagong CO.
Gonzaga, nasa'n ka?
Ingat ka.
May mapangahas kaming plano.
I-record ang pang-aabuso ni Cruz.
Di mo ibibigay?
Di mo ibibigay, ha?
Ano na?
Alam naming demerits ang kapalit pag nahuli kami.
Puwedeng mawala ang good conduct na pinaghirapan.
Pero baka sakaling pakinggan kami.
'Yan ba gusto mo?
Ha?
Dahan-dahan lang.
Ano? Nakita mo hinahanap mo, 'no?
Winarningan ka na kasi ni Dom. Makulit ka masyado.
Ano'ng meron dito?
E, Chief, masama pakiramdam, e.
Siguro dahil sa init.
Parang ritwal kong inulit-ulit ang pangako ko sa 'yo.
Hindi ako nakalimot, Ruth.
Hintayin mo sana si Tito.
Zamora.
Sakaling hindi ako makalabas,
sana magamit mo ang mga sulat na 'to.
Kung hindi man ngayon, kung hindi ligtas,
sa mga susunod na taon.
Para malaman ng mga tao
na nabuhay kami dito sa San Fabian.
At may gusto kaming sabihin.
Sana magtagumpay ang plano namin.
Sana mabigyan kami ng paglaya.
Sana makita pa kita,
kahit isang beses lang.
Ipapakulong mo ba kami?
Ikaw ba nag-iwan ng balsa para makatakas siya?
E, ano kung ako?
Sinaktan n'yo ba si Dom?
Mamamatay-tao.
Binartolina?
Ano? Ha, ano?
Ano?
Bahala ka na kung gusto mo akong ipakulong,
basta wag mong sasaktan 'yong bata.
Wala akong balak saktan kayo.
Nasa'n si Tito Dom?
Nasa'n si Dom?
Buhay pa ba siya?
Sir.
Gonzaga, anong emergency na naman 'to?
Si Zamora. Buhay ang pamangkin niya.
Sigurado ka?
Yes, Sir. Sigurado ako.
Good work, Gonzaga.
Kaya mo bang ituro kung nasa'n 'yong bata?
Oo, Sir.
Pati 'yong mga sulat ni Zamora?
Hawak ho lahat ng bata, Sir.
Good.
Tinawagan ko na rin 'yong taong nakakaalam tungkol sa kaso.
'Eto na siya.
Gonzaga, si Carlos Pineda.
Baka kilala mo siya sa gaming business niya.
Tatay siya ni Ruth.
Gonzaga.
Maraming salamat sa pag-iimbestiga, ha.
Sigurado ka bang buhay si Ruth?
Sa'n ko siya puwedeng makita?
A, Sir.
Sir, di ho ako sigurado kung magpapakita ho sila sa 'tin e,
kung hindi ho natin kasama si Zamora.
'Yon ho kasi ang usapan namin.
Nabanggit ba sa mga sulat ni Zamora kay Ruth
kung sino 'yong tinuturo niyang may gawa?
Hindi ho, Sir.
Kunin mo si Zamora.
Dalhin mo siya sa office ko.
Yes, Sir.
Gonzaga?
Good job.
Sir, puwede ho kayong makausap?
Gusto ko lang magsalita tungkol sa kasama--
Mamaya na.
Please, Sir, sandali lang ho.
Gusto ko lang ho sabihin na hindi ho masamang tao si Dom.
Kaya kung okay lang ho sa inyo, puwede ko ho ba kayong makausap sandali?
Sige.
A...
No'ng nasa Central pa lang kami,
lagi kaming pinaglalaruan ni Luis do'n.
Si Dom lang talaga 'yong tumulong sa 'min do'n.
Siya lang 'yong nagtanggol sa 'min kahit na siya 'yong sasalo ng lahat.
Kung hindi nga dahil sa kanya, malamang,
siguro nakapatay kami ulit do'n sa loob.
Hindi ba, kaya kayo pinakulong ni Luis dahil napatay n'yo 'yong tiyuhin niya?
Minyong!
'Yon naman ho kasi, 'tong si Luis,
A...
inaabuso siya ng tiyuhin niya.
Isang gabi,
ni-rape siya.
Tapos,
pumalag kami. May martilyo ta's--
Sir, mabuting tao si Dom.
Kapag nawawalan kami ng gamot dito, siya 'yong gumagawa ng paraan.
Totoo po 'yon, Sir.
'Yong anak ko nga po, binilhan niya ng sapatos, e.
Sir.
Am...
Aminado kaming nagkasala kami noon.
At pinagsisisihan na namin 'yon.
Pero sana pakinggan n'yo kami.
Lalo na para kay Dom.
Ano'ng sasabihin ko?
Amo!
Ano 'yon?
May nag-aaway do'n sa dormitoryo.
E, ano ngayon kung may nag-aaway? Ba't nandito kayo sa labas?
Masyadong na hong magulo. Hindi kaya ng isang bantay lang.
SOS daw sabi ni CO.
Walang hiya. Hindi ba kayo ni-lock ni Gonzaga?
Zamora.
Si Ruth.
Gusto ka niyang makita.
Hoy! Itigil n'yo nga 'yan!
Di kayo titigil? Sinabi nang tumigil.
Hindi ako.
Ba't ka natatawa? Sino'ng may pakana nito?
Amo, meron naman talaga! May nag-aaway!
Kanina talaga, may nag-aaway.
- Niloloko n'yo ba ako? - Hindi, Amo.
Sabi n'yo nandito si Gonzaga? Nasa'n si Gonzaga?
Niloloko mo ako, ha.
May ebidensya kami ng pang-aabuso n'yo.
Ano?
Ano'ng sabi mo?
Tumabi ka! Tumabi ka!
Isa ka pa. Tumabi ka d'yan!
Tumabi kayo!
Ano'ng sabi mo?
Halika.
Ano'ng sabi mo?
Halika rito.
Ano'ng sabi mo?
Ito ba ang sinasabi mo, ha?
Gusto mong isampal ko sa mukha mo 'to?
Ito ba ang sinasabi n'yo, ha?
Ano?
Akin na 'yan!
Sumosobra ka na! Aray!
O, 'eto, sabay-sabay kayo sa impiyerno masusunog, o!
Kuting.
- Cruz, nasa'n ka na? - Sup?
I-secure mo si Zamora.
Sige, Sup.
Naaalala mo ba ako?
Tito Dom.
Ba't ang lungkot mo?
Ngiti.
Zamora, sige na, umalis na kayo.
Ako na ang bahala rito.
Ano 'yong umuusok?
Nasusunog ba 'yong mga dormitoryo?
Tawagan mo ang station!
Kailangan nila ng tulong.
Mauna na kayo.
Babalik ako.
Sige na.
Babalikan ko kayo.
Kailangan tayo ni Mang Gardo.
Hindi n'yo niligpit kaagad no'ng nawala si Delos Santos?
Pati 'yong operations, damay, kung magsalita si Zamora.
Naisip mo ba na halos isang dekadang walang gulo dito sa San Fabian?
Pagsususpetsahan ako pag biglaan.
Di naman puwede mamatay dito sa loob si Zamora.
E, para sa'n pa 'yong perang binibigay ko sa 'yo?
Dapat sa labas siya titirahin.
Meron nang nakaabang sa kanya sa mainland.
Pinakontrata ko 'to kay Cruz para hindi bumalik sa 'tin.
Nakaplano na ang lahat, Caloy,
pati na rin 'yong ipapalit sa kanya.
Sup, tinraydor ho tayo ni Gonzaga.
Pumuga si Zamora.
Bakit di mo pa tinira no'ng nakalabas ng kolonya?
- Pero, Sup, - Anak ng--
Ano'ng gagawin ko? Naunahan ako ni Gonzaga do'n sa site, e.
Bobo.
Pangalan ko ang nakataya dito.
Sinabi ko na, di ba?
Wala dapat gulo sa loob!
Pasensyahan na tayo, Cruz, ha.
Pero ihanda mo na 'yang sarili mo para sumagot sa lahat ng nangyari dito.
Sandali, sinusunod ko naman lahat ng utos n'yo, ha.
At nagpahuli ka.
- Pero, Sup-- - Pasensya na, Cruz.
Kasama naman 'yan sa sinumpaan mo, di ba?
“Handa akong harapin ang kahihinatnan ng mga aksyon ko--"
Sino ngayon ang bobo?
Tulong! Tulong!
Labas! Labas! Labas!
Kuting!
Labas!
'Tay. Dahan-dahan.
Halika.
Ako na ang bahala rito.
- Dom! - Minyong.
Luis!
Kuting...
Si Mang Gardo nasa loob.
Ikaw na bahala rito.
Halika na.
Mang Gardo.
Kailangan na ho nating umalis dito. Halika na.
Mang Gardo.
Dom.
Dom!
Dom.
Si Ruth.
Babalikan mo siya, di ba?
Dom.
Pakisabi...
sinubukan ko.
Dom.
No'ng mamatay si Dom,
pitong araw na umupo sa ilalim ng puno
at hindi nagsalita ang mga PDL para iprotesta ang nangyaring pang-aabuso.
Naging alamat ang ginawa ng mga preso ng San Fabian
at kumalat sa iba pang mga kolonya.
Kapag gusto nilang magprotesta,
buong araw silang hindi nagsasalita.
♪ Bakit ba di ko namalayang... ♪
Matapos ang mahabang panahon,
napatunayan ring inosente si Dom.
♪ Lamig na mabigat pa... ♪
Pero hindi na niya nakitang nalinis ang pangalan niya.
♪ Kahit papalapit na... ♪
Minsan, inisip ko,
kung hinayaan ko lang siyang makatakas no'ng una pa lang,
mag-iiba kaya ang mga pangyayari?
♪ Alam kong tayo'y humihinga pa ♪
Pero hindi ko na mababawi ang nakaraan.
Ang hiling ko na lang, patawarin mo sana ako, Ruth.
♪ Tayo ma'y magkalayo ♪
♪ Panalangin ko'y kayo ♪
Nakapasa si Ruth sa pre-med.
Salamat sa tulong mo sa 'min, Xavier.
Wala 'yon.
♪ Ito'ng aking pangako ♪
♪ Ako'y nandito ♪
Kita kits, Tito.
Handa ka na?
Sasabihin natin sa lahat
ang tungkol sa Tito Dom mo.
Lumipas ang panahon.
At dumating ang araw na hinihintay ng marami.
Galang, Adorado.
Congrats.
Maraming salamat ho.
Ang iba naman, kailangan pa ng konting oras.
Sevilla, Edgardo.
Mang Gardo!
- Mang Gardo. - Laya na kami ni Kuting!
Ingat po kayo.
At sa tuwing may lalaya,
may ritwal sa San Fabian.
Zamora, Domingo.
Tuwing tatawagin ang pangalan ni Dom,
parang paulit-ulit namin siyang pinapalaya.
Sino nga bang mabuti?
At sino ang masama?
Ipinapanganak ba ang tao na mabuti?
O halang ang bituka?
Puwede bang tubuan ng kabutihan ang taong nagkasala?
May kasabihan
na kapag daw ikrinemate ang isang tao
at may nakitang kulay berdeng buto sa kanyang mga abo,
naging mabuti ang taong 'yon.
Hindi sila nakakita ng isang berdeng buto sa mga abo ni Dom.
Ang nahanap nila...
ay isang daan.
♪ Alam ko na hindi ito posible ♪
♪ Alam na 'di posible ♪
♪ Pero bakit bumubuhos ang nyebe? ♪
♪ Bakit bumubuhos? ♪
♪ Nanlalamig ang bisig ♪ ♪ Nanlalamig ang bisig ♪
♪ Hinahanap ang 'yong tinig ♪ ♪ Ang 'yong tinig ♪
♪ Mahagkan ka sana'y 'di imposible ♪
♪ Sana ay posible ♪
♪ Ohh, nyebe, nyebe, nyebe ♪
♪ Malamig ma'y 'di na bale ♪
♪ Nyebe, nyebe, nyebe ♪
♪ Basta't nand'yan ka parati ♪
♪ Nanlalamig ang bisig ♪
♪ May kaba pa sa 'king dibdib ♪
♪ Marinig lang ang 'yong tinig ♪
♪ Matutunaw din lahat ng ♪
♪ Nyebe ♪