Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
May mga itatanong ako.
- Tungkol sa karanasan n'yo sa labanan. - Okay.
PANAYAM BAGO ANG GAMUTAN
Mukhang nakakakabang parte 'to, a?
Noong nasa militar ka, gaano ka kadalas magpaputok sa kalaban?
Madalas.
Nakita mo bang tinatamaan ang mga tao?
Oo naman.
At gaano kadalas ka nang nalagay sa panganib,
sinugod, natambangan, nasugatan, o mapatay?
Isa hanggang dalawa, tatlo hanggang 12, 13 hanggang 50, 51 o higit pa?
Limampu't isa o higit pa.
Nakakaramdam ka ba ng kawalan ng pag-asa o sinisisi ang sarili?
Oo naman.
- Parang balisa o kinakabahan? - Oo.
Gumagamit ka ba ng gamot para dito?
Oo, gaya ng cyclobenzaprine at Ambien.
Napakarami doon sa mga SEAL Team.
Wala akong makita pag tumitingin sa salamin.
Ang nakikita ko lang ay isang mahinang tao na nagpapanggap.
Nalungkot ka ba no'n?
Nalungkot, oo.
Naiisip ko ba minsan na mas okay ba kung di na lang ako magising?
Oo naman.
Nagsinungaling ako no'ng tinanong mo kung gusto ko nang magpakamatay.
Ginusto ko nga.
Gumamit ka na ng hallucinogens dati?
Hindi.
"SA NGAYON, SANAY NA AKONG NAGDURUSA."
"NAPAGTIISAN KO ANG MGA ALON AT GIYERA."
"ANG SUSUNOD NA PAKIKIPAGSAPALARAN AY HAYAAN NA."
Marcus,
ikuwento mo ang unang experience mo sa psychedelic treatment.
Noong una, napapaisip lang ako kung ano'ng nangyayari.
Kailan 'to magsisimula?
Pagkatapos ay nakakarinig na 'ko ng ingay sa tainga.
Bigla na lang, nagpapalipat-lipat ako sa iba't ibang parte ng buhay ko.
Ang daming mga larawan ng lahat ng bagay.
Si Navy SEAL Petty Officer First Class Joshua T. Harris
ay nalunod sa rumaragasang ilog
sa Afghanistan noong Agosto 2008…
'Yon ang papa ko.
Tahimik lang tayo.
Papa ko 'yan.
Nagpapakita ang gamot na 'yon ng bagay na gusto nitong makita mo,
at di mo alam kung bakit.
Pero lagi itong nagkukuwento.
Habang nasa gamutan, nagkasakit ako nang mga ilang oras.
Sabi ng therapist, sa loob ng 20 taon na pagbibigay niya ng gamot,
wala pa siyang nakitang tao na nahirapan nang gano'n.
Di ko alam kung mabuti 'yon o masama.
Itinuring ko 'yon bilang karangalan
na marami akong kailangang ayusin.
Gusto kong maging Navy SEAL
Gusto kong gupitin ang buhok ko
Gusto kong maging Navy SEAL
Sumama ka sa akin kung gusto mo
Kilos!
Ang Navy SEAL training ay isa sa pinakamahirap na bagay sa mundo
sa pisikal at mental na aspeto.
Kaya 'yon nakakaengganyo.
Nagsimula kami sa 175,
at 23 na lang ang natira.
Tumayo ka.
Iahon mo siya.
Gising.
Gumising ka.
Maraming tao ang lumabas sa SEAL na may panghabambuhay na injury.
Pero di ako nagdalawang-isip, di ko naisip na ititigil ko.
Nagsimula akong masiraan sa murang edad pa lang.
Kailangan mong magtagumpay. Kailangan mong makapuntos.
Kailangan mong magpakitang-gilas
para matanggap, para mahalin.
Naramdaman kong kailangan kong galingan para matanggap ako sa pamilya.
Ako 'yong matangkad at payat na batang napapagdiskitahan ng iba.
Nabasag ang ilong ko no'ng bully sa school no'ng Grade 7 ako.
Tapos mula sa 180 pounds, 6'4" ang taas,
naging 220 pounds ako.
Hindi na ako nagpa-bully mula noon.
Nang makapasok ako sa SEAL training,
di kapani-paniwala ang sigla ko no'ng panahon na 'yon.
Kailangan kong tumakbo ng 16 kilometro, 21 kilometro, o lumangoy nang mga siyam?
"Okay. Baka kailangan ko 'tong gawin."
Kung titingin lang ako sa speedometer ko, bumababa na tayo sa zero.
Di ka namin papatayin.
Ibig kong sabihin, di sasadyain.
Nagpu-push up lang naman kami.
Habambuhay.
Dating SEAL ang papa ko.
Maganda ang buhay niya noon.
At may pagkakataon din na parang bangungot pag nandiyan siya.
Dahil nasa militar si Papa, lagi siyang wala.
Laging wala, higit sa 300 araw kada taon.
Naubos ang oras sa pagkakahiwalay.
Nanood lang ng TV.
Lumipad ako ng California no'ng 17 ako, at sumali sa Navy.
Nakalimutan mo na kung gaano ka kabata sa edad na 17.
NAVY SEAL ANG PAPA KO.
Pangpisikal lang ito.
Ang gusto lang naming malaman, kaya mo ba ang sakit?
Nalaman namin pagkatapos no'n,
na gugustuhin mo talagang magkaroon ng parehong pisikal na tibay
at gusto mo ring magkaroon ng aspeto ng karakter.
At gusto mong ayusin 'yon.
Mabuting kasamahan ka ba?
Iniisip mo ba ang para sa lahat at di lang para sa sarili mo?
Nerbiyoso ako dati.
Pero nang malaman ko ang tungkol sa SEAL, nahumaling ako.
Mula noon, nahumaling talaga ako.
Naglalaro ako ng giyera-giyerahan no'ng bata pa, uso pa 'yon dati.
Gusto ko lang sa gubat, na may pintura sa mukha at baril-barilan.
Ayoko sa school. Ayoko talaga no'n.
At dahil di ako palakaibigan,
di pa talaga ako nakasama sa mga samahan,
kaya ang hirap talaga para sa akin.
Pero nang naintindihan ko, masaya pala.
Puwede mong ialok lahat ng pera sa mundo para lang di ko gawin ito.
At sasabihin ko lang, "Sa inyo na 'yan. Nandito na 'ko kung saan ko gusto."
Alam mo 'yon? Tingin ko, konti lang nakakatagpo no'n sa buhay nila.
At nahanap ko. Sobrang minahal ko na.
Pinag-uusapan nila ang kapatiran, at di lahat, nararamdaman 'yon.
Para sa 'kin, gano'n dapat ang samahan.
Kakapasok lang na balita.
May bumagsak na eroplano sa World Trade Center.
Pakinggan ang live update ng correspondent ng 1010 WINS na si Joan Fleischer.
Ano'ng meron?
Nang mangyari 'yong 9/11, dinala nila kami sa TV room.
Nakita namin 'yon nang mga 30 segundo.
May isa pang pagsabog na nagaganap sa sandaling ito sa kabilang gusali.
- Ibig sabihin- - Diyos ko!
Lilipat tayo ngayon sa ABC coverage.
Sumabog na ang isa pang gusali ng World Trade Center.
- Ito ang ABC, patuloy na nagbabalita. - Diyos ko!
Di namin naiintindihan. Gusto lang namin matapos ang training.
Kasi bago pa ang 9/11, wala namang gaanong nangyayari.
Di pa namin alam kung ano ang digmaan.
Ang iniisip lang namin, akala namin, para ka lang si Superman.
Mang-aambush lang kami, papatayin ang lahat, at okay na,
iligtas ang prinsesa.
Pero di ka talaga makakaisip ng masamang mangyayari.
Sonar Technician service. Third Class, Marcus Capone, SEAL Team Ten.
Sa maikling panahon, mula sa pagiging second-year sa college,
naging isa akong ina at asawa
at lumipat sa Coronado, California,
mula sa Midwest na may kasama nang anak
at asawa na talagang nakatuon sa bagong yugto ng buhay namin.
Akala ko tungkol ito sa paghuli sa mga terorista
at gaya ni Marcus ang gagawa nito.
At ang akala ko talaga,
pag tapos na ang misyon, magiging normal na pamilya na kami.
Ang digmaan sa Afghanistan ay masasabi nating pagtugis.
Ang troops, o talagang mga kasali na sa pagtugis
ay mga kasapi ng Special Force, Rangers,
maging ng Navy SEALs.
Kinumpirma ng Pentagon na may Special Forces ang US
dito sa lupa, na naghahanda sa pagbomba mula himpapawid.
Sa giyera ng Amerika sa dalawang magkalayong lupain,
baka mas tumagal ang giyera higit pa sa inaasahan
at nahulaan sa sandaling ito.
Gusto ng platoon ko na mauna sa Afghanistan
dahil handa na kami, gigil na.
Mas malala ang lugar, mas gusto naming puntahan.
Sila ang pinakamalaking bully, kaya gusto namin silang atakihin.
Si Matty ay nasa kalapit naming platoon,
pero pupunta sa Germany ang isa sa mga platoon namin,
at ang iba ay pupunta sa Afghanistan.
Oo, nag-toss coin kami para magpasya kung sino'ng pupunta sa Afghanistan.
Kaya no'ng natalo kami, nainis kami.
Galit na galit sila, gano'n rin ako. Oo.
Kaya nagpipigil kami,
pero nagbabatian naman kami.
Parang, "Pupunta tayo sa Afghanistan."
Sasabihin mo sa kasamahan mo na mapapalaban siya, ewan ko.
'Yon lang ang masasabi ko.
Si Matty at ang ka-platoon namin,
dinala sila sa Afghanistan at kami naman ay sa Germany.
Ano'ng nangyari pagkatapos?
Hunyo 28, 2005.
Operation Red Wings.
Do'n may pinakamaraming namatay sa kasaysayan ng SEAL Team.
Isang pangkat na may apat na SEAL ay nagsagawa ng misyon ng pagmamanman
sa Kunar.
Napakapangit ng daan.
Nagpadulas sila sa lubid,
at maraming maliliit na bagay ang nadagdag at nalagay sila sa mahirap na sitwasyon,
huli na sa timeline, sa lugar na di dapat nila kinalagyan.
At lahat ng puwedeng magkamali ay nagkamali.
Nahuli sila.
At tinawagan sila ng kalaban.
Kaya nabalitaan namin.
Bahagi kami ng quick reaction force.
Nakaupo kami no'n sa helicopter.
Aalis na ang mga helicopter.
Naghihintay lang kaming umalis.
Mataas ang elevation doon
kaya nakaapekto 'yon sa kakayahan ng helicopter.
Kaya ang plano ay bawasan ang mga sakay para gumaan,
papasok, babalik, susunduin ang naiwan.
Kaya bumaba kami.
Naghihintay lang.
May radyo ang isa sa amin, at sabi niya, "Ulitin mo."
At tiningnan niya lang ako.
Sabi niya,
"Bumagsak na ang isa."
'Yon ang helicopter kung sa'n ako nakasakay.
Ako dapat 'yon.
Ang CH-47 helicopter ay bumagsak sa kanluran ng Asadabad
habang nasa Operation Red Wing.
Ayon sa mga unang ulat, ang pagbagsak ay maaaring dulot ng pagpapasabog.
Ang kalagayan ng mga miyembro ay hindi pa rin alam sa ngayon.
Lumipad kami sa gabi sa crash site.
Kasama namin ang Rangers. Naglagay sila ng malaking perimeter.
Pagkatapos ay naghagilap kami buong araw at buong gabi.
Nakakatakot 'yon.
May kung ano sa amin. Tinatawag kong Team guy sa isip ko.
Tinutulungan ka sa training.
Tinutulungan kang makaalis.
Tinutulungan ka nito sa masasamang kalagayan.
Nasa malayo ka at namamatay ang kalahating platoon mo.
Nagpapatuloy ka dahil dito at may boses sa isip mo na parang,
"Ito ang gagawin mo," at gagawin mo nga.
Sa Germany, nakakabalita kami mula sa mga asawa namin
ng, alam mo na, ganito, ganiyan,
may dalawang lalaking pumunta sa bahay
na nakasuot ng blue.
Tapos parang, "Naku."
Naalala ko, minsan hinagis ko ang phone ko.
At…
naghinagpis ako para…
sa sunod-sunod na mga kaibigan na nakatrabaho ko.
At wala akong magawa no'ng mga oras na 'yon.
Nakakainis 'yon.
At nauwi sa galit ang pagiging malungkot ko.
Noong nag-ramp ceremony kami…
Isa sa pinakamabigat na bagay na kailangang gawin.
Parang lahat ng mga kabaong sa isang helicopter.
Pumunta ka sa rampa at lumabas sa pinto ng helicopter.
Ginawa na namin ang ceremony. Tumutugtog ang mga bagpipe.
Nakarating ako sa gilid ng pinto,
at lumingon ako, at parang, "Hindi ko alam ang ginagawa ko."
Di ko alam kung paano bababa sa eroplanong 'to.
Alam mo 'yon?
Hindi namin sila dapat iwan.
Ipinararangal ng pangulo ng Estados Unidos
ang Silver Star Medal, Purple Heart Medal,
Combat Action Ribbon, at Afghanistan Campaign Medal
matapos ang pagkamatay ng Gunner's Mate Second Class na si Danny Dietz
ng Navy ng Estados Unidos.
Di ko kilala si Danny. Di ko pa siya nakasama.
Ang asawa lang niyang si Patsy ang tumayo at nagsalita mula sa 11 na nandoon.
Ang nag-iisa.
At noong ginawa niya 'yon, kakaiba.
Bata pa siya, 22 years old, at makikita mo 'yong sakit.
Gumuho ang mundo niya.
Danny, habang ikinukuwento kita, natutuwa ako,
gaya no'ng unang gabing nagkita tayo.
Naalala kong nahuhulog ako sa mga mata mo.
Ikinalulungkot kong nawala ka sa ganiyang paraan.
Sana lang ay mapunta ka sa langit
baon ang mga alaala ng pag-iibigan natin nang apat na taon.
Ibibigay ko ang buhay ko ngayon para lang makasama ka nang isa pang araw
at mahalikan sa huling pagkakataon.
Noong nagtapos ako ng high school,
pumirma ako ng papeles para sumali sa Navy at pagkatanggap ko ng unang utos,
na dito sa Virginia Beach,
nagbago ang buhay ko.
Nasa Navy ako, pero di ko alam na talagang may mga SEAL.
Ano'ng Navy SEAL? Di ko pa narinig 'yon.
At tinanong ako ni Mama, "Uy, may barbecue. Gusto mong sumama?"
At naalala kong sinabi niya, "May mabait na lalaki rito."
Danny ang pangalan niya, at…
Pagdating ko, ipinakilala ako ni Mama sa kaniya.
At pagkatapos no'n, di na kami naghiwalay.
Nakakatuwa lang.
Napakaganda, inosenteng pagmamahalan.
Pangako ko sa 'yo na balang-araw ay magkikita tayo ulit,
at babalikan natin at kokompletuhin ang fairytale life
kung saan mo ito iniwan.
Mahal kita. Laging sa 'yo, ang asawa mo,
Mrs. Dietz.
May grupo ka ng mga tao na karamihan ay mula sa isang unit.
Sila 'yong tribo.
At marami kang pinsala.
Sa isang iglap, maraming lalaki ang di na umuwi.
Ano'ng gagawin namin dito?
Babalik kami sa trabaho at magpapakasipag.
'Yon ang gagawin namin.
Wala ibang pagpipilian.
FOOTAGE NG DEPLOYMENT NI MARCUS CAPONE
Pagdating sa bansa, kumilos agad kami dalawang araw mula nang lumabas kami.
Unang liwanag, direktang aksyon.
Sumugod sa compound.
Mga helicopter, mga Blackhawk.
Malakas ang hangin.
Dati akong breacher. Nanghihimasok ang mga breacher.
Puwede ring maso.
Maliliit na pampasabog.
O napakalaking pampasabog.
Parang napaaway ka sa football at nakapagpataob ka ng tao,
at medyo mabibingi ka, at masasabi mong, "Ayos."
Nang panahong 'yon, ang malalapit kong kaibigan,
ako, gusto naming makipagdigma.
Pagkatapos ng Red Wings, may isang buwan at kalahati
o dalawang buwan kaming pahinga o kung anuman.
At sina Marcus ang pumalit sa amin sa Afghanistan.
Kaya pumunta kami sa Germany at…
lumabas ang isa sa mga psychologist.
At kinailangan naming makausap ang lalaking ito. Sapilitan iyon.
Walang may gusto. Lahat ay parang, "Walang kuwenta 'yan."
Lahat ay umubos ng dalawang oras kasama ang lalaking ito. Ang galing niya.
At naalala kong sinabi niya sa amin, "Uy, makinig kayo."
"Pag-uwi n'yo, wag kayong gumawa ng malalaking desisyon."
"Wag makipagrelasyon."
"Wag makipaghiwalay."
"Wag kayong gagawa ng kahit ano dahil di n'yo pa kontrolado 'to."
At siyempre, umuwi ako at sinira ang lahat.
At bumalik kami sa platoon namin at nagsimulang mag-training
na isang… napakalaking pagkakamali.
Di nagtagal pagkarating namin sa bansa, may misyon na naman kami at bumalik.
At tumawa na lang ako.
Di ko na maalala kung sino ang nasa likod ko.
Sinabi niya, "Ano'ng tinatawa-tawa mo?"
Sabi ko, "Unang beses 'to na nakatulog ako sa loob ng ilang buwan."
Wala akong mahanap na katahimikan…
sa bahay.
At pagdating ko sa Fallujah, nakakatulog akong parang sanggol.
Medyo weird.
Nagsimula ang second rotation ko, 2007, pabalik sa Iraq.
Kasama namin si Matty Roberts, at napakatindi ng reputasyon niya dito.
At masasabi mo na naghahanap ulit siya ng pamilya.
At itinuturing ko siyang parang kuya ko.
Ang team na kasama namin, gusto ko ang lahat nang ito.
Parang napili kami at isasali sa Patriots.
Nasa 'yo ang lahat ng asset, ang lahat ng mga nasa intelligence,
maraming nakasuporta sa 'yo na malalapitan mo kahit kailan mo gusto.
At mga taong sulit labanan.
Nakaka-motivate 'yon.
Gigising ka araw-araw, babangon nang may dahilan.
Kasabay nito, namamanhid ka sa panganib.
LITRATO NG DEPLOYMENT NI DJ SHIPLEY
Marami na akong pinagdaanan, puro masasama.
Gaya ng nabaril ka 200 metro mula sa 'yo, ang sama no'n.
Limampung metro, masama.
Babaguhin ng limang metro ang buhay mo.
Gumagalaw ang lalaki sa kanal.
- Oo, nakikita ko siya. - Nasa harapan mo siya.
Okay.
Nag-operasyon kami nang gabi.
May mga nakita ang helicopter na tumatakbo sa bukid.
At nautusan kami para habulin sila.
Isang makapal na talahiban.
At matataas ito. Anim na talampakan sa ilang lugar.
At nagpailaw ang eroplano sa gabi
sa lalaking ito para makita namin.
At lahat kami ay nakatingin sa lupa.
Humakbang ka.
Apat na talampakan. Nagbubulungan lahat. Nakikinig kami sa usapan.
Piloto 'yon, at nakikita niya 'yong tao sa loob ng talahibang 'yon.
Mababantayan niya kami habang papalapit.
Tatlong talampakan.
Dalawang talampakan.
Nasa 190 ang tibok ng puso ko.
Kinikilabutan talaga ako, natatakot ako ngayon.
"Ikatlong lalaki mula sa kanan, malapit ka sa kaniya."
Isa, dalawa, tatlo.
Wala 'yong lalaki.
At isang banda, may narinig si Jay.
At sumigaw siya ng, "Uy."
Uy!
Nang matapos niya 'yong, "uy," biglang nagpaputok 'yong lalaki.
Kaya tumakbo kami sa gulong ng traktora na nasa 15 talampakan sa likuran ko.
Umalis ang masasamang tao sa compound, at nagsibalikan.
At ngayon, nagkakaubusan na.
Pero di ko magawang gumanti, dahil wala akong makita.
Di na pantay ang NOD ko. Ang daming dumi sa mata ko.
Wala kang makita.
May namatay na medic.
At tumakbo ako, hinawakan siya, at hinila siya pabalik.
At tinamaan ako.
Nahilo na ako.
Akala ko wala na ang braso ko. Akala ko talaga.
Nang sumilip na 'ko, dulo ng T-shirt ko lang ang nakita ko.
At wala akong maramdaman.
Siguradong nauubusan na 'ko ng dugo.
At nagpa-panic na 'ko.
Parang, "Kailangan kong makaalis dito."
Si Team guy. Sa utak ko.
Para talagang sinampal niya ako sa mukha at sinabing,
"Kapag iniwan mo siya at nabuhay ka, di ka na makakatingin sa salamin."
Sabi ko, "Makinig ka. Kakaladkarin kita hanggang sa kaya ko."
"Pag tumigil ako, tumuloy ka lang."
Kunin ang lahat, dalhin sa likod ng gulong ng traktora,
at magsisimula na kaming kumilos.
Sinusubukan naming ayusin ang blowout kit.
Naglalagay kami ng mga tourniquet.
Duguan na si Matty.
Sinusubukan kong maglagay ng tourniquet sa braso ni Matty.
At sumisigaw siya. Naalala kong nakatingin siya sa lupa.
Akala niya nabaril ang braso niya dahil gano'n umikot.
Nakatingin siya sa stub.
Pero kasabay no'n, tuloy-tuloy ang pagpapaputok nila sa 'yo.
Dahil napakalapit niya, pag medyo sumilip ka,
babarilin ka niya.
Ang tanging magagawa namin ay tumawag ng fire mission.
Kailangang paputukan siya. Di namin siya makita.
Maraming sugatan. Kailangan ng magpapaputok.
Tumanggi 'yong piloto. Sabi niya, "Masyadong malapit. Di kaya."
Handa na, malapit na…
Sabi ni Jay, "Kung hindi, mamamatay tayong lahat."
Nagbigay ng initials niya. Juliet Alpha, sige na.
- Juliet Alpha. - Puwede nang magpaputok. Sige, on two.
Dalawa ang armado!
Okay, nasa sa ibabaw nila.
- Bigyan mo pa ako diyan. - Kopya.
Tumawag kami ng helicopter, at isinakay namin lahat at sumakay na 'ko.
Mukhang Black Hawk Down ang likod ng helicopter.
Puro dugo at blowout kit at mga bala at magasin lang
ang nagkalat do'n.
Buwisit.
Nagpa-rehab ako at nagpaopera.
At gumaling ako, physically.
'Yon ang pagkakaalam ko.
Pero mentally, bagsak na bagsak ako.
Nakakabaliw. Nakakakilabot.
May doktor na nagsabi sa akin, "May traumatic brain injury ka."
"May post-traumatic stress ka."
Sabi niya, "Ang payo namin sa 'yo ay tumigil ka na."
Sabi ko, gusto kong manatili, pero magtatapos ako sa training command.
Kahit no'ng nasa Navy pa rin ako, nagwawala ang ego ko.
Nakonsensiya ako.
Naiisip ko minsan na sana nawala na lang ang braso ko.
Dahil mas madaling tanggapin.
Anong problema sa utak? Anong PTSD? Ano?
Ayokong makita si DJ.
Ayokong makita si Marcus. Wala akong gustong makita.
Ngayon, 'yong Team guy sa utak ko ay nagiging lason na.
Sabi ng boses na 'yon, "Duwag ka."
"Quitter kang gago ka."
"Nandoon sila, at ginagawa pa rin nila 'yon."
"At nakaupo ka rito."
"Ano'ng problema mo?"
Sa isip ko, wala na ang kapatiran.
Bumalik ako mula roon.
Naramdaman ko 'yong anxiety.
Naramdaman ko agad ang depresyon.
Sinubukan kong maging normal. Sinubukan kong i-generalize.
Iyon ang nangyari.
Ang TBI at memory loss, may makikilala ako,
makikipagkamay, "Wala akong alam sa sinabi mo."
"Di ko alam ang pangalan mo. Di ko alam."
- May pinagsabihan ka ba? - Wala.
- Gaano katagal bago mo sinabi?
Lima o anim na taon.
Lahat ng mga asawang babae na nakasama ko mula sa platoon ni Danny,
wala na kaming asawa ngayon.
Kaya nagdadamayan kami.
At naging magkakaibigan kami.
Isang beses, nag-dinner kami sa labas, at tinawagan ako ng isa sa kanila.
Sabi nila, "Bumalik 'yong mga lalaki mula sa Team Ten."
"Gusto mo bang sumama?"
Binalaan nila ako. "Darating si Patsy. Makikilala mo na rin siya."
"Ayos."
"Ang dami niyang sinasabi. Maghanda ka."
"Nakuha ko na." Sabi ko, "Nakuha ko na."
Pero naaalala ko 'tong lokong batang SEAL, bigla-bigla na lang…
Di niya ako kilala. Di ko rin siya nakikilala.
At pinagalitan niya ako nang mga limang minuto. Ayos nga 'yon.
At sa wakas, nakuha niya ang number ko
at nagte-text na siya sa 'kin at sinasabi, "Gusto kitang yayaing lumabas."
At gano'n na nga ang nangyari.
Nag-aalala ako na baka maiilang siya dahil kay Danny.
Di ko akalaing bibigyan niya 'ko ng pag-asa, at naging bukas ako.
Itutuloy ko na 'to, at ayoko nang tumigil.
At kung di mo kaya, naiintindihan ko.
Di 'yan ang bagay na gusto kong pagdaanan ulit.
Pero iba siya, at siya ay…
May kakaiba sa kaniya na nagbigay ulit ng kapayapaan sa 'kin.
At pagkatapos ng maraming taon, napatawa niya ako.
At 'yon ang na-miss ko.
Halos isang taon na kaming magkasama.
At bibisitahin ko ang libingan ni Danny sa Colorado.
At gusto niya akong samahan.
At ibinaba niya ako sa sementeryo, at umalis siya, binigyan ako ng space.
Sinundo niya ako, at habang nasa kotse,
sabi niya, "Puwede ko bang makita ang libingan niya?"
"Di ko pa siya nakilala noon. Gusto ko lang magbigay ng respeto."
Pumunta siya sa puntod niya at lumuhod.
At nahalata kong naluluha siya, at bumalik na siya sa kotse.
At bumalik na kami sa Thanksgiving night.
May mga kaibigan kami, mga pamilya rito.
At lumuhod siya at hiniling na pakasalan ko siya.
Nalaman ko na lang na gusto niya palang pumunta doon
para humingi ng permiso kay Danny na pakasalan ako.
Parang naisip ko,
kung may konting guilt man sa pagpapatuloy ng buhay ko
at pagiging kasama siya,
'yon mismo ang nagpatibay na siya na talaga.
Mula 2005 hanggang 2010, maraming trabaho no'n.
Ang mga operasyon na nagawa namin
sa kabuuan ng special operations community ay…
Alam mo na, napakalaki. Daan-daang misyon kada buwan.
Kaya walang tigil.
Halos 300 araw sa isang taon na wala si Marcus sa bahay.
Kaya pag-uwi niya mula do'n, ramdam na ramdam ko
na mas lalo siyang lumalayo.
Parang ayaw na rin talaga niyang umuwi sa bahay kadalasan.
Dahil sa matinding dedikasyon,
marami sa mga na-deploy ang di na bumitaw sa paikot-ikot na cycle.
At sa tingin ko, sa loob ng ilang taon,
talagang nakita na namin 'yong epekto ng walang pahinga.
Pinaputukan ang military helicopter na Chinook noong gabi sa silangang Kabul,
na pumatay ng 30 US troops at walong Afghans, lahat ay nakasakay.
Sa mga Amerikanong napatay, 22 ang Navy SEAL, karamihan ay Team Six.
Patuloy ang pagkamatay, deployment pagkatapos ng deployment.
Di lang 'to nababalitaan.
Si Nicolas Checque ay 28 years old lang.
Dati siyang Navy SEAL…
Ang 27-year-old na si David Warsen ay nagtapos sa East Kentwood High School,
isang taong mapagmahal sa pamilya.
Si Navy SEAL Petty Officer First Class Joshua T. Harris
ay nalunod sa rumaragasang ilog
sa Afghanistan noong Agosto 2008. Ang mga magulang niya…
Si Josh Harris ay isa sa matalik kong kaibigan.
Nagsisiyasat siya.
Lumalangoy siya nang nakatali,
at biglang naputol ang tali,
at inanod siya ng ilog.
Di namin siya nahanap hanggang makalipas ang 12 oras.
Parang 35 milya, mga 50 kilometro ang ilalim ng ilog.
Tingin ko, nakakaramdam siya ng guilt na siya ang nakaligtas.
Maraming pagtatago ng nararamdaman.
Marami silang gumagamot sa sarili nila, hindi lang siya.
Parang delikado talaga.
Pakiramdam ko tuwing aalis siya,
baka hindi na siya umuwi.
Naalala ko nang hinatid namin siya sa command.
ANAK NINA MARCUS AT AMBER
At naaalala kong sumisigaw ako.
Sumisigaw at umiiyak.
Parang, "Please, wag kang umalis."
Sa huling deployment, humahagulgol sina Caden at Maggie,
at talagang masakit iyon.
Kaya naman,
oras na para magpahinga muna at subukang buuin muli ang pamilya ko.
Sinulat ang letter na 'to noong 2013 para makatanggap ng medical retirement.
"Malapit na akong umalis matapos ang 12 at kalahating taon sa naval service
na ginugol ang buong career ko sa SEAL Teams."
200 MABILISANG MISYON
DALAWANG TANSONG BITUIN
MATITINDING LABANAN
MARAMI PA SANANG NATAPOS
"Bumaba ang kondisyon ng pag-iisip ko."
"Sinubukan kong itago ito sa nakalipas na ilang taon,
"pero halata naman sa mga taong malapit sa akin
"na nahihirapan ako sa maraming aspeto ng buhay ko."
MARAMI AKONG NAINOM NA ALAK
SOBRANG PAGKAALERTO
"Di na mabilang kung ilang beses kong kinuha ang baril ko sa safe
"dahil lang sa tunog ng doorbell."
"Nawalan ako ng contact sa mga malalapit kong kaibigan."
"Nakakatakot ang init ng ulo ko. Madali akong magalit,
"at palagi akong nahihirapan
"sa anxiety, bangungot, depresyon."
"Sa lahat ng ito, ipinagmamalaki ko
"ang career na pinili ko sa huling 13 taon."
"M. Capone."
Nag-aalala ako
sa kung paano siya makakakilos sa labas ng Teams,
pero pilit din akong kumakapit sa anumang normalidad.
No'ng panahong nagta-transition si papa palabas ng militar.
Parang, "Lilipat tayo sa Texas."
"Magkakasama tayo bilang pamilya. Magiging maayos ang lahat."
Pero ang bilis naming na-realize na di pala gano'n ang nangyari.
Pag humiwalay ka sa tribo,
maghanap ka ng kahit ano para punan ang kawalan.
Nababagot ako, kaya gusto ko lang kumuha ng video.
Tara.
Nagsimula na akong mag-inom nang sobra.
Binigyan ako ng antidepressants.
Natatandaan ko, naghahagis ako ng mga tasa sa bintana at nagwawala lang.
Di niya ako bubugbugin, o itutulak,
pero may gano'n siyang itsura, at nagkagano'n na siya, parang,
umalis ka sa daanan niya.
'Yon ang papa ko.
Tahimik lang tayo.
Naalala ko minsan,
sinusubukan kong mamagitan sa kanilang dalawa
at di ko maisip ang takot
na nararamdaman ni Caden.
'Yong habulin ka ng halimaw na 'to na inidolo mo buong buhay mo.
Nagkakaproblema ako sa school,
nagda-drugs ako.
Nando'n ang pamilya para sa kaniya.
Siya 'yong lalaking nakabalik mula sa giyera.
Ang pinagdadaanan namin ay di talaga gano'ng kahalaga
gaya ng pinagdaraanan niya.
Akala ko magiging mas mabuti nang 1,000 beses si Amber at ang mga bata
kung wala ako rito.
Alam mo 'yon, pag umuuwi ako, nagdudulot 'yon ng samot-saring problema.
Sa lahat.
Ayaw akong kasama ng mga bata. Ayaw magsalita ni Amber.
Mas magiging maayos ang buhay nila kung wala ako sa mundong ito.
Isang gabi, nanonood si Marcus ng ilang lumang training films.
At natulog na ako.
At bandang alas-singko ng umaga, papasok ako,
at nakaupo doon si Marcus, may hawak na walang lamang bote ng whiskey
at baril na may bala.
At…
kinuha niya at sinabing, "Layuan mo 'ko."
Pumunta si Marcus sa VA.
Nag-sleep study sila.
Gumawa sila ng imaging.
Gumawa sila ng mga psychological na hakbang.
Wala sa mga 'yon ang gumana.
Umiinom siya ng sampung gamot.
Para sa pagtulog, para sa paggising, para sa pag-focus, para sa energy,
para sa bangungot, para sa depresyon, para sa anxiety.
Iniinom niya 'yong mga gamot.
May talk therapy siya.
Lahat ng pinapagawa sa kaniya.
At talagang lumala pa siya.
Nakuha ko ang medical records niya, at nakakita ako ng evaluation
at sinabi ni Marcus doon,
"Madalas kong malimutan ang pangalan ng mga katrabaho ko."
At nagulat ako doon.
Desperado na 'ko noon.
Binago ko ang diskarte ko.
Nagsimula akong mag-focus sa iba pang mga treatment.
Tinawagan ako ng asawa ng isa pang SEAL at sinabing,
“Sa tingin ko, may isang bagay na baka gusto mong tingnan para kay Marcus.”
Siyempre, parang kakaiba 'to sa 'kin.
Matagal na naming alam ang tungkol sa ibogaine at iboga
sa Western world bilang lunas sa adiksyon.
Mga 50, 60 taon na.
Ang mga Bwiti ng Gabon
ay gumagamit ng sangkap na ito sa loob ng maraming siglo
bilang espirituwal na rituwal ng paggagamot.
Ang ibogaine ay mula sa ugat ng palumpong na lumago sa Gabon, Africa.
At ang 5-MeO-DMT ay nagmula sa kamandag ng Sonoran Desert toad.
Ang ibogaine treatment ang gumagawa ng physiological reset
ng nervous system.
GAMUTAN NG 5-MEO-DMT
At hinahayaan ka ng toad medicine na mailabas ang lahat
ng naidudulot ng ibogaine.
Bilang protocol na sinusunod,
ang ibogaine at 5-MeO-DMT ay napatunayang napakaepektibo
sa pagharap sa trauma.
Pero parehong ilegal sa United States kaya kailangang mag-travel ni Marcus
papuntang Mexico para sa pagkakataong ito.
At nang sabihin ko 'to kay Marcus, sabi niya, "Kalokohan 'yan."
Psychedelic na gamot?
Ibig mong sabihin, ano? Timothy Leary at Woodstock at iba pa?
Mga sumasayaw na may bulaklak sa buhok? Hindi ko maintindihan.
Nakatingin ka sa traveler na kabibili lang ng tiket
para sa isang espesyal na paglalakbay.
Magkano?
Ilang dolyar at ang pag-iisip niya.
Ang alam ko lang ay mga bagay na itinuro sa akin noong lumaki kami.
Ang psychedelics ay recreational drug na nakakaadik.
Mababaliw ka.
Masisira ang utak mo.
At ito ang magliligtas sa mga mandirigma nating nahihirapan?
Dahil lumaki ako sa napaka-conservative na Kristiyanong tahanan,
naisip ko, "Vodoo witchcraft ba 'to?"
"Lagusan ba 'to papuntang kadiliman?"
Nakakatakot 'yon sa 'kin.
Umuwi ako mula sa deployment noong 2012.
Pagpasok sa 2013. Ipinanganak si Lola nang Mayo.
Ipinadala ako noong May… 15th?
Nasaktan ako sa deployment na 'yon.
Nasira ang eardrums.
Dumudugo ang tainga mo, ang ilong mo.
Maraming bagay lang na nakakapanginig, sunod-sunod.
PANGINGINIG NG KANANG KAMAY
Malapitan ang mga pagsabog,
at naipon na sa ngayon ang mga injury sa buto't kalamnan.
Pumunta kami sa French hospital, at inilagay nila ako sa makina,
at may ganito kalaki akong hematoma sa likod ng utak ko.
Itim na itim.
Sobrang sakit ng ulo ko,
at dahil 'yon sa liwanag, parang photophobic.
Puwede kang magtutok ng ilaw sa mga mata ko, at masusuka ako.
Dumating ako sa Virginia Beach.
Pumasok ako at parang, "Uy, welcome home."
"Heto ang apat-na-buwang bata."
Di ko alam ang gagawin. Parang, wala akong kuwenta.
At di ko maalala ang pangalan niya.
May pagkain kami sa mesa, at kumakain kami,
pero wala siyang masyadong sinasabi.
Akala ko parang deployment blues.
Baka dahil kauuwi lang.
Sobra lang siguro.
Sa wakas, tumingala siya at may luha sa mata niya,
at sabi niya, "Gaano katagal na tayong kumakain ng hapunan?"
Tapos na ako sa hapunan. Sabi ko, "Kanina pa tayo dito."
Tiningnan niya lang ako at tumakbo palabas ng kuwarto at…
at pumunta sa guest room nakabaluktot, umiiyak, humahagulgol.
Ayaw nilang magpakita ng kahinaan. Di 'yan ang dapat mong gawin.
Di ka dapat mag-open up o makipag-usap.
Dapat magtuloy-tuloy ka lang.
LITRATO NG DEPLOYMENT NI DJ SHIPLEY
Nagawa ko nang mga apat o limang buwan,
at naghahanda na kami para sa isang malaking paglusob.
At ang boss ko noon, tumingin siya sa 'kin at parang,
"Uy, pare, di mo na kailangang sumama sa paglusob."
"Bakit di ka na lang mag-stay at maglibang?"
Sabi ko, "Hindi."
Sabi niya, "Well, ganito ko na lang sasabihin."
"Hindi ka nga sasama."
Paglipas ng limang araw, nasa NICoE na ako.
Isa itong super-advanced na rehabilitation clinic.
Para sa malalaking injury sa buto, pero ang totoo, puro para sa utak lang.
Susuriin ka nila nang mabuti mula ulo hanggang paa,
sa loob ng apat na linggo.
KOMPREHENSIBONG PAGSUSURI NG PH/TBI AT BUOD NG PANGANGALAGA
NAG-ULAT NG HIRAP SA SOBRANG PAGKAALERTO AT PAG-IWAS SA MGA TAO,
AT MATITINDING DÉJÀ VU PAG INILALAKAD ANG ASO SA TALAHIBAN
DAHIL SA PAGKAKAALALA SA NAKARAANG DEPLOYMENT.
At bibigyan ka nila ng gamot, at iniligtas ka nila.
AKTIBONG MEDIKASYON
Kailangan ko ang mga ito para magpatuloy hanggang makapag-retire.
Babalik ka, maayos na'ng pakiramdaman mo, at ihahanda kami, tapos sasabak ulit.
Tapos apat na rotation pa.
Lahat ng nabasa ko tungkol sa ibogaine, alam mo, nakakatakot.
Maraming personal na karanasan ng mga taong dumaan
sa pinakamalalim, pinakamadilim na impiyerno
sa 12 oras nilang biyahe.
Natatandaan kong nakipag-away ako dito.
Sabi ko kay Amber, "Kabaliwan 'to. Literal na kabaliwan."
So, gano'n ang usapan sa loob ng isang taon.
May mga batang nanonood, at masama 'to sa kanila.
Kaya sinabi ko na lang sa kaniya,
kailangan mong subukan ito, o kukunin ko ang mga bata
at aalis na ako.
Pakiramdam ko nagawa ko na'ng lahat.
Kaya sa tingin ko, gagawin mo ang lahat kapag,
parang, desperado ka na.
Dumaan na siya sa maraming brain treatment facilities at marami nang mga nagawa.
Pakiramdam ko, kalokohan lang 'to. Walang kuwenta 'to, alam mo na.
Ilang beses ko nang narinig 'yon.
Ang protocol sa Mexico ay mag-ibogaine ka muna.
At pagkatapos ng ilang araw, 5-MeO-DMT naman.
Kilala rin bilang "the toad."
Nandoon ang therapist ko, ER doc, may nurse na nando'n.
Alam mo, ang intensyon ko lang no'ng gabing 'yon ay…
gusto ko lang maging buo ulit.
Nagsimula na ang tugtog.
Medyo umupo ako sa kama at naghintay lang.
Naghihintay sa walang ideya kung ano ang mangyayari.
Naalala ko na lang, para bang,
malakas, parang umaandar na chainsaw, at parang puro kaguluhan lang.
Nababaliw ka lang nang paulit-ulit,
at di mo ito matatakasan.
Makakakita ako ng barahang binabalasa.
Libo-libong litrato, gano'n lang kabilis.
Nakita ko ang mga larawan ng kabataan ko.
At makikita ko ang mga larawan ng papa ko.
Baka may nangyari dito.
Baka isang insidente.
Alam mo na, at nakita ko ang mga larawan ni Josh.
Di ko sinabi ito, pero ako dapat 'yong tatawid sa ilog.
Ako dapat 'yong taong maghahanap
ng lugar na puwede naming tawiran, pero wala ako nang panahong 'yon.
Talagang mabigat iyon sa isip ko, sa kaluluwa ko.
Pero nakikita ko siya, 'yong nakangiti, kulot na buhok.
Masayang larawan. Parang, okay siya.
Nakita ko ang mahihirap na sandali sa buhay ko mula sa ibang anggulo.
At na-realize ko na wala akong kasalanan dito.
Nawawala na ang bigat.
Pakiramdam ko halos parang nalilinis na ang isip ko.
Lahat ng pader, body armor na suot ko, nawawala 'yong lahat.
Nawawala ang ego,
at naging totoong tao ka lang
na nagmamahal sa lahat.
Gumaan ang pakiramdam ko.
Alam mo 'yon, para itong panibagong araw.
Nang bumalik si Papa, di ko alam kung paano ko ilalarawan.
May kung ano sa kaniya na naging mas mapayapa.
'Yong tingin sa mga mata niya…
Parang di na gaanong patay.
Sa mahabang panahon, titingnan mo siya, at titingnan mo nga lang siya.
Noong nakita namin na nagsisikap ang papa ko,
nagsimula ring magbago ang bawat isa.
Unti-unti nang gumana ang pamilya namin habang unti-unti siyang gumagaling.
Pagkatapos ng karanasan ko sa ibogaine, nang makita ko si Amber,
ang una kong sinabi sa kaniya,
lahat ng kaibigan namin na nabalitaan naming nagdurusa,
kailangan namin 'tong ipakilala sa kanila at pagalingin sila.
Gano'n 'yon… Gano'n 'yon nagsimula.
Nakipagkita ako kina Marcus at Amber.
30 minuto kong kausap si Marcus.
Nakikipag-usap ako dito sa humble, napakamaalalahanin,
napakanormal na tao, para sa akin.
At sinabi sa 'kin ni Amber na di niya kayang magkumpuni ng ilaw
bago siya magpagamot doon.
So, mula sa masamang kondisyon, naging normal na siya.
Kaya doon talaga ako nagkainteres.
Isa lang ito sa mga punto sa medisina
kung saan nagkakaroon ka ng lakas ng loob para ipagpatuloy.
Tungkol sa ibang sundalo sa unit mo, ilang porsyento sa kanila ang masasabi mo
na namatay sa barilan, naging sugatan, o mga nawala?
A, mga nasa 25, 30 porsiyento.
Sa isang linggo, gaano kadalas mong nararamdaman na gusto mong hiwalay sa iba?
Na wala kang interes, di ka nakikisalamuha?
- Araw-araw. Oo. - Araw-araw?
Palagi.
Nakokonsensiya ka ba?
PANAYAM BAGO ANG GAMUTAN
Sa tingin ko.
Alam ko.
Ito ang magiging unang pangtaong neuroscience na pag-aaral ng Ibogaine.
Ang goal ngayon ay tingnan ang pakinabang
sa paggamot ng mga may sakit sa pag-iisip
na dinaranas ng mga beterano, tama?
Marami sa mga beterano ang na-expose sa maraming pagsabog.
Sa labanan ng Iraq at Afghanistan, isang signature injury ang TBI.
TRAUMATIC BRAIN INJURY PANDAIGDIGANG TOTAL
Ang pakiramdam ba ng konsensiya at kahihiyan ay may kinalaman sa militar?
- Oo. - Okay.
Alam mo, marami akong isyu sa…
direksyong pinasok ko noong nasa SEAL Teams ako.
Ang sakit ng ulo mo ay nagpapaalala ng taon kung kailan sila nagsimula.
- 2007. - 2007.
Oo.
Kadalasan ay…
Parang, ngayon, sa kalahati lang.
Dito lang sa isang side ng ulo ko laging masakit.
- Okay. - Di na nawala.
Sandali lang.
Grabe.
Takbo sa burol!
FOOTAGE NG TRAINING COMMAND NI MATTY ROBERTS
Itaas ang baril!
Marami sa amin ay pinapasok ang ganito dahil nararamdaman naming ito kami.
Nabuhay ka para dito.
Pero ang totoo, jacket ito, gaya ng ibang jacket na suot mo
sa anumang yugto ng buhay mo.
Huhubarin mo rin ito.
Para sa akin, nakahubad na 'to.
Sino na ako ngayon?
Papasok ako sa trabaho, mag-eexercise, tapos uuwi at uupo sa sofa.
At patuloy akong lumiingon. Aalalahanin ang nakaraan.
At di ko magawang tumingin sa hinaharap.
Dahil wala akong pakialam sa kahit ano dito.
Alam ko namang di ako puwedeng mabuhay nang ganoon.
Pero di ko lang alam kung paano…
kalimutan 'yon.
Kung may sense ba 'yon.
2018, nagsimula ang medical retirement.
Umalis sa team.
Nagsimula ng skateboard company.
At sa panlabas, nasa akin na ang lahat.
Magandang asawa, dalawang malulusog na anak.
Sampung daliri sa kamay at paa. Magandang bahay.
Wala na akong mairereklamo.
Maliban sa gusto kong mamatay.
Parang pag umalis ka sa Teams,
nawala ang mga tanong mo,
nawalan ka ng purpose para bumangon ng 5:00 a.m.
At nakakadurog.
Kasingbaba ko ang pinakamababa mo.
Kaya kong tanggapin ang terminal cancer bilang regalo.
Siguro, di na niya ako nakikita bilang asawa.
Siguro ay bilang caregiver na lang.
Matatapos rin naman 'to, at nakakapagod lang.
Gusto kong magpahinga. Kasi ginawa ko na lahat.
At isa rin akong ina.
Kaya kailangan ko silang protektahan at magpatuloy kami
nang di nila napapansin na lugmok ang ama nila.
Parang, "Ano'ng nangyayari sa 'yo? Sabihin mo naman sa 'kin."
Sabi niya, "Sa bawat segundo ng araw, gusto kong patayin ang sarili ko."
"Gusto ko nang magpakamatay."
At sabi ko, "Okay."
At pakiramdam ko, ito na ang pagkakataon ko na tulungan siya
dahil sobrang iniiyakan niya 'yon.
Para sa mga di nakakaalam, nagdusa ang komunidad ng SEAL
dahil sa dalawang nag-suicide sa nakaraang dalawang linggo,
dalawang minamahal na miyembro ng komunidad, at…
Maraming nangyayari.
Kaya naisip namin na magandang ideya ito para gumawa ng public service announcement
at sabihing, "Ang ilan sa amin dito ay nanganib na pero nakabalik."
Kaya sana maraming makakita,
at sana ang ilan sa mga kasamahan natin
na nahihirapan at maaaring iniisip nang magpakamatay,
wag n'yo munang gawin.
Kaya… 'yon.
- Simulan na natin? - Gawin na natin.
Okay.
Mahirap na linggo ang dumaan para sa mga tao sa komunidad
dahil dalawa sa kasamahan natin ang nagpakamatay.
Lahat tayo ay nahihirapan, at lahat tayo ay may kuwento.
Di mo kailangang lumaban mag-isa.
Hayaan mo kaming lumaban kasama mo.
Mula noong 9/11, may 7,100 na ang namatay sa labanan.
Sa parehong panahon,
ang naitala ay humigit-kumulang 30,100 beterano ang nag-suicide
na lumalaki nang 22 kada araw.
Kaya pag ginawa mo ang simpleng kalkulasyon,
natatalo tayo ng 4.3 beses sa bilang ng mga service member
o beterano dahil sa suicide kaysa natalo sa mga labanan.
So, siguro nitong huli ng 2019, gumawa ng video sina Amber at Marcus.
At naalala kong nasa kama kami ni DJ, at kami ay…
Nakita ko 'yon sa Instagram niya.
At umiyak ako.
Iyak ako nang iyak. Humagulhol pa siya.
Nakilala ko si Marcus noong late 2003, early 2004.
Mukha siyang NFL linebacker,
at kilala siya bilang natatanging Navy SEAL.
At sa video na 'yon, ikinuwento niya kung gaano kadilim ang naranasan niya,
kung gaano kalala ang sitwasyon niya.
Di ako makapaniwala sa katapatan niya.
Pakiramdam ko ako lang ang lalaki sa Teams na nasasaktan hanggang sa makita ko iyon.
Kaya no'ng tinawagan ko si Amber,
at sabi ko, "Amber, puwede mo ba akong tulungan?"
Nagmakaawa ako, "Puwede mo ba siyang ilabas do'n?"
At sabi ni Patsy, "Kung mahal mo ako, aalis ka."
Medyo kakaiba 'yon.
Kung mahal mo ang asawa mo, pupunta kang Mexico para mag-psychedelics.
Sana maging maayos ang linggong ito para sa 'yo, at…
Sana nga.
- Magkita na lang tayo. - Oo, excited na rin ako.
Pinakamahirap 'yong pagtigil sa mga gamot.
Siguro, nasa 60 pills ang iniinom ko kada araw.
Kailangan mong itigil ang lahat.
At nakakatawa, gagawan ka nila ng drug test pagdating mo doon.
Pero para 'yon sa Adderall. Para sa stimulants.
Para masigurong di ka mamamatay.
- Okay na? - Oo.
At magsisimula ka na sa ibogaine.
Isang maliit na campfire.
Isang panata ng pasasalamat sa halamang iboga at tradisyon ng Bwiti.
Pero parang nakakaloko lang. Di siya pangkaraniwan.
Parang, "Di ako makapaniwala na gagawin ko ito."
Parang, "Okay."
Pinag-uusapan namin ang mga bagay na gusto naming mawala,
isusulat sa piraso ng papel, at itatapon sa apoy.
Naghagis ako ng blangkong papel sa apoy
dahil siguradong di ko isusulat ang gusto kong alisin
dahil di ko kaya.
- 'Yon ay? - Ang lahat.
Ininom ang ibogaine. Umakyat kami, at nagsuot kami ng shades, at nahiga.
Tumutugtog sila ng bowls at ginagawa ang lahat.
At… akala ko mali ang ginawa ko.
Nahiga ako saglit. May narinig akong bubuyog sa tainga ko.
Lahat ng sinabi nila, maririnig mo at pagkatapos ay wala na.
Nakatulog na ako.
Akala ko, nakatulog ako.
May epekto ang gamot na dadalhin ka sa tuktok.
At mahuhulog ka.
Parang may mga drawer na nagliliparan.
Kulay rainbow, pero mga memory sila.
Mga kaisipan. At puwede akong pumili ng isa at mahulog dito.
At bumabalik ako, kahit saan ko gustong pumunta.
Kahit anong gusto ko. Kahit ano.
Naroon ako.
Gusto kong makakita ng mga patay na kaibigan.
At di ko ginawa.
Di mo namamalayan ang oras, pero gumugol ako nang maraming oras
sa set ng The Wonder Years.
Alam mo ba kung magkano ang ginastos ko sa kotseng 'to?
Fred Savage. Siya, si Wendy.
Nanonood sila ng TV habang naghahapunan sa maliliit na plato.
Lahat nang 'yon.
Naupo ako sa brown na sofa, at pinanood ko lang sila.
Namumuhay nang normal na pamilya, pinag-uusapan ang school.
Ito sa bus at iyon at kung ano ang gagawin nila sa trabaho.
At normal na hapunan ng pamilya.
Nabighani lang ako.
Naramdaman kong normal ako.
Baka 'yon ang pamilyang gusto ko dahil lumaki akong may TV.
Naisip ko, kung magagawa ko 'yon para sa mga anak ko,
baka mabigyan ko sila ng magandang buhay kaysa sa akin.
Wala akong magagandang alaalang lilitaw, siguro no'ng 13, 14.
DJ, shh.
Tag-team. Shh.
Nakikita ko ang papa ko sa tuwing minamaliit niya ako
o sinubukan akong ipahiya sa harap ng lahat.
Di ka mapapasok sa militar.
Lahat ay sumasalpok sa 'kin, nang paulit-ulit.
Hintayin mo 'ko, malilintikan ka sa 'kin sa bahay.
May limang ektarya kaming sakahan, malaking backfield.
Pinagtatabas niya 'ko ng damo.
At gagawin ko 'to sa umaga. Kahit mahamog.
Tulak nang tatlo, balik.
At inaabot nang ilang oras.
Maraming tangke ng gas.
Ramdam ko ang halumigmig sa Virginia.
Parang, ramdam ko 'yong bigat ng T-shirt.
At sa paligid ng mga puno, may nakalabas na ugat.
At naputol ko ang isa sa mga ugat.
At gumawa ito ng ingay.
At narinig niya.
Malaking tao ang papa ko.
Parang 250 pounds, nababalot ng tattoo.
Tumatakbo siya papunta sa 'kin.
Nakakatakot siya. Akala ko papatayin niya ako.
Nakita kong kinuha niya ang hawakan at inilagay sa ibabaw ng ulo niya
at inihampas ito, at pinagbabasag ang bagay na 'yon.
Ramdam ko ang init sa loob niya at kung gaano siya nagalit sa 'kin.
At puwede kong ilipat, at di na niya ako sinisigawan.
Ako na 'yon at sinisigawan si Lola.
Gano'n din ang ginawa ko.
Naalala kong nasira ko ang dollhouse, nadurog ito nang pira-piraso.
Nakikita ko ang sarili ko sa kaniya.
At magbabago ito, at makikita kong papasok si Patsy.
Mararamdaman ko ang emosyon niya.
…unang gabing nagkita tayo…
Ramdam ko ang trauma na pinagdaanan niya.
Ang trauma na naidulot ko.
Sorry…
Gaya ng mga panahong niloko ng papa ko ang mama ko.
Ibig kong sabihin, niloloko ko si Patsy.
Maraming kabit kung saan-saan.
Malinaw na ang isip ko at naka-focus.
Alam ko na ang dapat kong gawin.
Kailangan kong umuwi at sabihin ang lahat ng ginawa ko.
Inayos na namin ang lahat.
Magmamaneho pabalik.
May flight kami paalis ng 5:00 p.m. noong gabing 'yon.
Kani-kaniya na kami. Tinawagan ng lahat ang asawa nila.
At maririnig mo sila, "Uy." Sa 'kin, diretso sa voicemail.
Tumawag ako sa bahay.
Wala.
Okay.
At nakatanggap ako ng email notification.
"Ang password sa Instagram mo ay binago."
Di ko maalalang ginawa ko 'yon.
At tumingin ako sa ibaba, at ghost account ko 'yon.
Ang account na di alam ni Patsy.
Dito ko nilalagay 'yong mga kabit ko.
Ngayon, alam niya na.
Alam ko noong gabing 'yon na ginagawa na niya ang ibogaine sa Mexico.
Naisip ko lang,
"Bakit ngayon lang siya humingi ng tulong sa loob ng apat na taon?"
Ano'ng dahilan?
Kaya nagawa kong tingnan ang email niya,
at di ko pa 'to nagawa.
At ito ay…
Ibig kong sabihin, nagulat lang ako. Di ko maipaliwanag ang pakiramdam.
Para 'tong… tipong kailangang pagdaanan ng isang tao.
Parang kapag may kumatok sa pinto para sabihing patay na ang asawa mo.
'Yong pakiramdam na ang mga tao lang na pinagtaksilan ang makakaramdam.
Malinaw, nawala siya sa 'kin.
Di 'yon gagawin sa 'kin ng DJ ko.
Pumunta ako ng Norfolk. Sumakay sa kotse. Bumalik kami sa shop.
Nandoon lahat ng asawa, maliban sa asawa ko.
Umakyat ako, at binuksan ko ang pinto ng opisina ko,
at may 20 sigurong kahon ng Home Depot,
magkakapatong,
may label na pantalon, sweatshirt, T-shirt, sapatos, lahat.
Di niya na ako tatanggapin.
Wala nang mangyayari dito. Sumobra na ako.
At nagmaneho ako diretso sa may dalampasigan.
Nag-park ako sa maliit na pribadong beach, inilagay ang truck sa may gate,
at naupo lang ako.
Iniisip ang lahat ng nagawa ko, lahat ng naranasan ko sa seremonya,
at sa mga panahong 'yon, at sa mga iniwasan ko.
Tinawagan niya ako… no'n mismo.
'Tang ina.
Nakita ko siyang huminto, at pumarada sa tabi ko, 20, 30 talampakan ang layo,
at nakaupo ako sa likod ng sasakyan ko.
Nakita ko siyang nakayuko, at nakita ko ang baril sa tabi niya.
Ang nasabi niya ay, "Di ko alam kung paano mo nagawa sa 'kin 'to."
At humahagulgol siya. Naiyak ako.
At hinubad niya ang salamin ko.
At doon ko siya nakita sa unang pagkakataon sa apat na taon.
Dahil laging madilim ang mga mata niya at malungkot at walang buhay.
Umatras siya, at sabi ko naman, "Patsy, I'm so sorry."
Umupo siya, tumingin.
Nanatili kami sa likod ng truck nang dalawang oras.
At umupo siya, at sinabing,
"Sabihin mo sa 'kin."
- "Ang alin?" - "Lahat 'yon."
"Lahat nang 'yon. Bawat detalye."
Ayokong tuluyang umalis sa buhay niya at iwan siya nang gano'n.
At marami na kaming pinagdaanan, at nalampasan namin 'yon,
at may nakita kami na makakatulong sa kaniya.
Ipinaglaban namin ito
na ayoko lang na pakawalan ang meron kami
at ang lalaking lumuhod para hingin ang kamay ko kay Danny.
Sa kasamaang palad, tinamaan ako ng depresyon.
Di ko alam kung bakit, pero dumarating at nawawala.
At kapag may mga araw na gano'n, oo, napakalala.
'Yan ang maling akala nila sa psychedelic na gamot.
Na isa lang, tapos na.
Na pag uminom ka ng pill, magiging okay ka na.
Binubuksan ka nito.
Bibigyan ka ng bagong puting canvas para ipinta ang gusto mo.
Pero kailangan mo ng plano at integrasyon pagkatapos.
Kailangan mong ilagay ito sa lugar. Kung hindi, babalik ka na naman.
Ito ang mga bagay na kailangang gawin ng tao pagkatapos nilang magbukas.
- Ang ayos mo. - Mas maayos ka kaysa noon.
Mas malala yata ngayon.
Tingin ko ayos lang ako. Di ko alam.
May mga araw na mas malala. Pero di ko iniisip ang pisikal.
Iniisip ko lang ang sa utak at ang mental na bahagi nito.
Magiging tapat ako, Akala ko ang deployment natin noong 2007
ang isang malaking dahilan kung bakit ganito ako.
Di ba? Di natin pinag-uusapan. Di tayo nagtatanungan.
Nag-usap lang tayo nang limang minuto. Di na natin pag-usapan ulit.
Noong nasa ospital ka, Nakilala kita doon. Hinatid na nila ako.
Di ko sila kinausap tungkol sa Red Wings.
- Hindi. - Never.
Ano'ng tingin mo sa pagpunta sa Mexico?
Siguro.
Para lang makulong sa sarili mong isipan.
Parang isasara mo ang pinto at iba ang hahawak ng susi.
At nasa loob ka lang hanggang, ano? 13, 14 na oras?
O gaano man katagal.
Depende sa intensyon mo at kung gaano karami ang inihanda mo.
Batay na natutunan ko na ngayon, sinasabi ko sa tropa,
dahil di mo pa nagagawa, lulubusin ko na ang pag-participate.
Pumunta kami do'n nang may mabigat na dalahin.
Isa sa pinakamalala.
Parang, may mabigat na bagay na nahulog sa mesa. Parang…
- Gaano karami ang tungkol sa militar? - Wala. Puro kalokohan no'ng pagkabata.
At pag narinig mo, parang, "'Tang ina, pare."
"Nabubuhay kang dala 'yon nang 40 taon?"
Ano 'yong inaalala mo sa pagpunta doon?
Mga bagay no'ng pagkabata, o tingin mo mas sa Team?
Sa tingin ko, lahat iyon.
Pero itinatago lang sa loob at walang nangyayari.
- Gagawin mo ba ulit? - Kung pupunta ka, sasama ako.
Wala akong pinagkakatiwalaan. Kahit sinong kaibigan ko ang magsasabi.
Pero pag may sinabi ang kaibigan ko, Mapagkakatiwalaan ko.
Kaya kung nakakatulong ang buwisit na 'yon,
kung nakatulong sa kanila,
baka dapat gawin ko din.
'Yan ang iniisip ko ngayon.
Hindi natatapos 'to.
Nasaan si Matty? Gustong tumalon? Nagtatago?
Proud ako sa 'yo.
Sana di ako pumangit sa kamera.
Guwapo ka.
Sige.
Mukhang handa na kayo sa pag-deploy.
'Yan nga ang pakiramdam ko.
Pinuntahan ko si Matty. Akala ko mapapaalis ko siya.
At para sa akin, talagang may pagbabago mula sa kung nasaan ako noong 2019.
Pero puwede ka pang mas gumaling.
Ano'ng pakiramdam mo ngayong gabi?
- Maganda ang pakiramdam ko. - Oo, kasi alam mo na.
Mananatili lang ako at suportahan ang dalawang taong ito.
Kumusta naman?
Di ko alam kung inaabangan ko o natatakot ako.
- Nakagawa ka na ba ng ganito? - Hindi pa.
Wala?
Minsan maaaring kung saan magpapakita ang iba.
Maaaring ibang tao.
Minsan parang mga boses,
o minsan para kang nakikipag-ugnayan sa isang bagay.
May pabalik-balik na may gamot.
Pinapatay ka ba nito sa pisikal? Parang di ka makatayo?
Kung sanay ka sa mahirap na sitwasyon, sa tingin ko, mayroon ka nang…
lakas ng pag-iisip para malampasan ito, pero mahirap.
Tama.
Diyos ko. Ano 'tong pinasok ko?
Welcome sa inyo. Natutuwa kami na nandito kayo.
Karangalang narito kayo.
Ang mga bagay na tinatanggal ko.
Ang kahihiyan, pagsisisi, pagdududa sa sarili,
pagsisisi sa nakaraan, at mga alitan na di nalutas.
Ang hinahanap ko ay kapayapaan sa loob ko.
Ibalik ang mga priyoridad ko.
At gugulin ang susunod na 40 taon na nakatuon sa pamilya at mga kaibigan.
At di ko sasayangin ang bawat araw.
Di ako magaling sa pagsasalita.
Pero ang pinakamalaking bagay dito ay ayoko nang mabuhay sa takot.
Amen.
Marcus, ano'ng masasabi mo bilang ikaw ang naka-experience na ng treatment?
Nagpapasalamat akong nakilala ko ang gamot na 'yon limang taon na ang nakalipas.
At nagagawa kong ipasa ito sa mga kaibigan ko, mga kapatid,
mga kasamahan ko.
Deserve n'yong maging masaya
at mamuhay nang masagana.
At maramdaman mo 'to, at gusto kong gumaling ka ngayong gabi.
Alam mo, di ko pa hinarap ang Red Wings.
At matagal na 'kong di nananalamin.
- Ayos ka lang? - Okay lang, brother.
- Ingat sa biyahe. - Salamat.
Dala mo ang mga kaibigan mo.
Di mo basta maiiwan 'yon.
Di 'yon nawawala.
Di ako makapaniwalang gumawa ako ng platoon pagkatapos no'n.
Ang husay no'n.
Ang pagiging Team guy ay mahalaga sa akin,
at ngayon parang gusto ko nang mawala sila sa 'kin.
Siguro naghahanap lang ako ng sagot na di ko pa nakukuha noon.
May nakita akong grupo ng mga tao.
Nagsimula nang maglakad palayo ang isa.
Parang nakatingin sa salamin.
Nakatitig siya sa akin, at tinititigan ko siya.
At paulit-ulit lang 'yon.
Hanggang sa masuka ako.
Pag may nakasalubong akong ganiyan sa daan,
sasabihin ko, "Problema 'yan."
Baka ego ko 'yon.
Ang ego mo ay ang pang-unawa mo sa sarili mo dito sa mundo.
Ginawa at hinubog ito sa mga karanasan mo.
At grabe, isa 'tong halimaw.
At ayoko na nito.
- Normal bang kabahan? - Oo.
- Oo naman. - Oo.
Nagawa ko na. Kinakabahan ako.
Gusto kong sabihing nililinis ka ng ibogaine mula sa loob palabas,
tapos 'yong 5-MeO ang dahan-dahang nagpapakintab sa 'yo.
Parang binubukas niya ang buong pagkatao mo.
At sa tingin ko, ang masarap dito ay sinisira niya ang harang
sa pagitan nating lahat, dahil lang sa sarili nating pag-iisip.
May kasama akong practitioner na sinabing, "Baka maramdaman mong sasabog ka na."
"Basta sumabog ka lang."
"Baka maramdaman mong mamamatay ka na. Mamatay ka lang."
Parang iyon talaga ang hinahangad natin dito.
Salamat.
Pagmamahal lang ang lahat, pare.
Ito lang ang gusto kong maramdaman.
Tara dito, pare. Salamat sa Diyos.
- Wala 'yon. - Maraming salamat.
- Maraming salamat dito. - Wala 'yon, pare.
- Diyos ko, mga anak ko, salamat. - Walang anuman.
Mahal kita, kapatid.
O, grabe.
Marami ka pang gagawin, napakagandang bagay, pare.
Iwan mo na.
Okay na, tama na.
Diyan ka lang.
Wala akong ideya.
Nandito ka pa rin.
Ayoko nito.
Lilipas din 'yan.
- Naghahanap pa rin ako ng digmaan, Marcus. - Okay ka na, pare.
Okay ka na.
Sa tingin ko, di 'yon magiging tungkol sa militar,
pero sa paraang nangyari, di ko 'yon inasahan.
Parang nasa kuwarto at pinanghahawakan 'yong mga inaasahan.
Parang, "Alagaan mo ito. Ito ang mga problema ko. Ito at ito."
'Yong toad, nanghihimasok talaga siya.
Kurtina lang 'yan, pare.
Inalis sila sa daan at parang, "Wag mong alalahanin ito."
"Ano'ng nasa likod mo?"
"Ang kinakalawang na kahon na nandoon
"na may mga kadena at mga sapot sa ibabaw nito,
"'yan ang tumatagas, kumakalat sa sahig, 'yan ang pag-uusapan natin."
"'Yan ang magiging dahilan, hindi 'yon."
'Tang ina!
Nagsama-sama na ang lahat ng bagay.
Mga bagay no'ng pagkabata.
Trauma lang.
Walang alam ang pamilya ko tungkol dito.
Matagal na akong walang pinaniniwalaan.
Matagal nang sira ang pananampalataya ko.
Pagod na akong matakot, pare.
Iyon lang ang naaalala ko.
Wala kang takot.
Tapos na ’yon.
Tapos na.
Tapos na, Matty.
Matagal na panahon na.
Gusto mong humiga?
- Gusto ko lang na nandito kayo. - Okay. Hindi kami aalis.
Gusto mong magkuwento nang kaunti sa naging karanasan mo?
Sa huli nito, ipinakita nito ang kaluluwa ko,
at ipinakita ang katawan ko, at ipinakita nito ang kamalayan ko.
Tapos parang, "Handa ka nang maging buo ulit?"
At sinampal ako metaphysically pabalik sa katotohanan.
Para sa akin, nakita ko ang pananaw ng mga binata
na kabaligtaran ko sa labanan.
Pinapakita nito ang kabila.
Sa akin lang, kung di tayo nang-aabuso ng mga bata, may militar kaya tayo?
'Yan ang tanong ko ngayon.
Mula noong treatment, nakaramdam ka ba ng lungkot?
Hindi.
Wala man lang.
Hindi naman.
Paano pag tumingin ka sa salamin? May pagkakaiba ba?
Oo, mahal ko ang sarili ko.
Kaninang umaga, nagsisipilyo ako, aabi ko, "Mahal kita."
Parang di ko mapigilan. Nagiging normal na 'yon sa 'kin.
May liwanag sa mata ko na di ko pa nakikita mula noong bata ako.
Salamat.
Ang karamihan sa mga paksa ay di lang tumugon sa gamutan,
pero mas mababa na rin at kino-consider na mild PTSD na.
Magaan ang pakiramdam ko. Wala nang tensiyon sa katawan ko.
Ang sakit ng ulo ko nang 12 taon ay wala na.
At pakiramdam ko ay nagbabago ang utak ko.
Parang lumalaki ito.
Mula noong huli kitang nakausap, sinisisi mo ba ang sarili mo,
nakokonsensiya, parang nabigo, ibinababa ang sarili?
Hindi.
Sinisisi ang sarili, pagkabigo, ibinababa ang sarili?
- Pinapahirapan mo ang sarili mo? - Hindi.
Naisip mo na bang gusto mong saktan ang sarili mo o gusto mong mamatay?
Ano'ng nararamdaman mo? May pagbabago ba?
Oo.
Grabe.
Oo, wala na.
Di ako makapaniwalang nakarating ako sa gano'n.
Oo.
Ang kailangan natin ay mas malaking sample.
At mas mabuti na may time points din.
Para magkaroon tayo ng mas magandang ideya kung ano talaga ang itsura nito.
Ito ang unang kuha.
Marami pa tayong gagawin.
Pero ang ideya na may gamit sa labas
na makapagpapagaling ng isip sa antas na ito, di pa ito kilala.
ANIM NA BUWAN PAGKATAPOS NG GAMUTAN
Gusto lang kitang kumustahin.
Natalo ako ng Mexico.
Pero naramdaman ko ang koneksyon sa lahat.
- Oo. - Lahat.
At nagbalik ako sa pananampalataya
na tinalikuran ko noon.
At muntikan na akong mamatay.
Nakakatakot ang kamatayan,
pero ang napagtanto ko pagkatapos ng Mexico ay mas takot ako sa buhay.
Bata pa lang ako, nariyan na 'yan.
At kasama siya sa lahat ng ginawa ko.
Naging nakakatakot ako.
Dahil gusto kong maging mapanganib.
Gusto kong maging gano'n,
na di dapat mag-alala sa pagiging biktima.
Alam mo 'yon?
At akala ko pag ginawa ko 'yon, di ako matatakot.
Di ko na kailangang matakot. At kasinungalingan 'yon.
Kasinungalingan 'yon.
Takot pa rin ako.
Sa tingin ko, ipinanganak tayong lahat na inosente.
At nagsimula na ang buhay.
At nagsimula tayong makinig sa boses sa isip natin.
At inaagaw tayo nito.
Pag napunta ako sa kadiliman, sa halip na maging bihag dito,
nandoon ako bilang tagamasid.
Pero di na ako nito kailangang gawan ng bitag.
Sige na, tara na.
Nasa 400 na beterano na ang pinagsilbihan namin.
Nasa 125 na tayo ngayong taon.
Konektado na ulit sila.
Pakiramdam nila, may layunin at kahulugan ulit ang buhay nila.
At sa bawat beterano na sinusuportahan natin,
may kilala silang dalawa hanggang limang beteranong nahihirapan.
Gusto nilang sabihin sa mga kaibigan nila.
Kumusta, pare?
Kumusta ka?
KUNG IKAW O MAY KILALA KA NA NAIISIPANG MAG-SUICIDE
MAKAKAKUHA NG IMPORMASYON AT SANGGUNIAN SA WWW.WANNATALKABOUTIT.COM