Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ayan, ganiyan nga, tama iyan.
Sige pa. Ganiyan nga.
Noong 1832, sa bayan ng Vadaal sa Gujarat,
may ipinanganak na batang lalaking nagmula sa isang pamilyang Vaishnav ang relihiyon.
Hawig na hawig niya ang lolo niya.
Kung ganoon, ipangalan natin siya sa lolo niya.
Karsan. Siya si Karsan Das.
Hindi yata nagustuhan ni Karsan ang "Das", na tagapaglingkod ang kahulugan,
kaya pinaramdam niya agad ang inis niya.
Heto na naman siya.
Hindi tumitigil ang anak mo kahit saglit.
Siya ang tipong hindi napipigilan.
Ganoon ka nga ba, bata?
Habang lumalaki si Karsan, nagiging mas matanong siya.
Bakit naghahagis tayo ng buto sa apoy?
-Para ipaabot iyon sa Diyos. -Alam ho ng apoy ang bahay ng Diyos?
Inay, bakit araw-araw tayong pumupunta sa templo?
Hindi "templo", Karsan. "Haveli" iyon. Paulit-ulit na lang tayo!
Tiya, kanino iyong rebultong katabi ng Diyos natin?
Rebulto iyon ng tagapagtatag ng sect natin.
Kapatid naman ng Diyos iyong nasa kabilang gilid.
Paano ka makakapagdasal kung maya't maya kang nagtatanong?
Pagdaupin mo na ang mga palad mo.
Panginoon, gabayan ho ninyo si Karsan.
Nakakaunawa ang Diyos ng salitang Gujarati?
-Tagarito rin po ba siya? -Karsan, pagdaupin mo ang mga palad mo.
Itay, bakit po may takip sa mukha sina Inay at Tiya?
Para hindi sila tingnan ng mga may masamang intensiyon.
-Dahan-dahan. -Ingat.
Itay, ano pong silbi noon kung halos hindi na sila makakita?
Napilitang mag-mature nang maaga si Karsan
nang pumanaw ang nanay niya noong sampung taong gulang siya.
Nag-asawa ulit ang tatay niya
at tiyuhin niya naman
ang nagpalaki at naglipat sa kaniya sa siyudad.
Bombay,
isang siyudad na binubuo ng pitong isla,
na tinanggap bilang dowry ng hari ng Britain.
Pinaupahan ito ng hari sa East India Company
sa halagang £10 kada taon.
Noon, parang ideya lang at hindi pa ganap na lungsod ang Bombay.
Para sa Gujarati Vaishnav, naging sentro ang piyer na iyon ng kalakalan ng bulak.
Noong mga panahong iyon, pito ang Vaishnav Haveli ng Bombay.
Nasa gitna ng distrito ng Kalbadevi ang Grand Haveli.
Kung saan British ang namumuno pero si JJ ang tinuturing na tunay na pinuno.
Si JJ ang punong pari o ang Maharaj ng Haveli kung tawagin.
SETH MULJI JETHA
Malapit sa Grand Haveli ang bahay ng tiyuhin ni Karsan,
kung saan siya nanirahan.
Tiya.
Pinalaki si Karsan ng tiyahin niya alinsunod sa tradisyong Vaishnav.
Nang lumaon, napamahal na ang Bombay kay Karsan,
maging si Karsan sa lungsod ng Bombay.
Paraan ang mababang nilalang. Tumabi kayo.
Pahingi ako ng sawsawan.
Dinudumog ang tindahan kaya pahingi na lang.
Madudumihan ka, mababang nilalang lang ako.
Pahingi lang ng sawsawan, walang kaso sa akin ang estado mo.
Nagmula ang kakaibang pag-iisip ni Karsan sa repormistang gaya ni Dadabhai Naoroji.
-Karsan, iho, tuloy ka. -Magandang umaga.
Laging nagsusulat si Karsan para sa diyaryo ni Dadabhai, ang Rast Goftar.
RAST GOFTAR
Hanggang sa napapansin na siya ng mamayan sa panunuligsa niya sa masasamang tao.
Hindi lang karaniwang tao, kundi maging matatagal nang aktibistang
lumalaban para sa kalayaan at pagbabago
gaya nina G. Gokuldas Tejpal at Sohrabji Ardeshir
ang nagbabasa ng nilalathala niya.
Hindi kasalanan ang pagiging biyuda,
hindi iyon sakit para ipagtabuyan ang mga gaya nila.
Mahirap na nga ang mawalan ng katuwang sa buhay.
Dumadalo na sa papulong ni Karsan ang mamamayan
maging ang dalawang ito.
Tiya!
Tiya?
Uy! Ano iyan?
-Maligayang araw ng Holi, Tiya. -Pagpalain ka. Maligayang araw ng Holi.
Kung ako ang masusunod, bubudburan kita ng maraming kulay.
Pero hindi ikaw ang nasusunod.
Mangyayari rin iyon, Tiya. Balang araw, magbabago ang lahat ng ito.
Balang araw, lahat ng biyuda…
Repormista ka talaga.
Lumakad ka na para mapahiran mo na ng kulay ang taong laman ng isip mo.
Matagal kang naghintay mula nang ipagkasundo kayo
at pinaghintay mo rin siya. Ngayon, malapit na kayong ikasal.
-Magbabago ang lahat kapag kasal na kayo. -Bakit kailangang may magbago?
Umaamo ang mga masisiglang bata kapag naikakasal na.
Hayaan mo na nga at lumakad ka na.
-Kumusta ang hitsura ko? -Napakaguwapo mo.
Tiya?
Karsan!
-Maligayang araw ng Holi, Mukhiya-ji. -Sa iyo rin.
Wala pa ho kayong kulay?
Ang Diyos muna dapat ang paliguan ng kulay bago tayo.
Ano ka ba?
-Hindi kita maintindihan. -Tanggalin mo kasi ang kamay mo.
Huwag!
Paliliguan muna ni JJ ng kulay ang Diyos bago natin maipagdiwang ang Holi.
-Saan mo naman iyan nabasa? -Lahat na lang, dapat patunayan sa iyo.
Tiyak pati pirma ng Diyos hahanapin mo rin sa bibliya.
May mali sa paniniwala mo.
Ganoon din ang pagmamahal mo.
Mapapangasawa mo na ako.
Kaya karapatan kong maunang pahiran ka ng kulay.
Uy!
Sinabing huwag nga.
Mas mahalaga ang Maharaj kaysa sa mapapangasawa
at relihiyon muna bago pag-ibig.
Isusumpa ako.
Paano kung hindi ako nakakakita ng kulay sa susunod kong buhay?
Sa tingin mo posible iyon?
Oo. Sinabi kahapon ni JJ sa sermon niya.
"Sinabi ni JJ."
-Basta sinabi ni JJ, tama, ganoon ba? -Hindi puwedeng baliin ang salita niya.
Sugo siya ng Diyos. Kaya nga siya tinatawag na "JJ".
Hindi siya nagsisinungaling.
Lahat tayo, may direktang ugnayan sa Diyos, Kishori.
Hindi kailangang makialam ni JJ.
Kung iyan ang mas pagtutuunan mo, paano ka makakarating sa paroroonan?
Sige nga.
Ayan ka na naman sa mga palaisipan mo.
Hayaan mo na nga.
Hindi ko na kukuwestiyunin ang paniniwala mo
at ganoon ka rin sa pilosopiya ko. Ayos ba iyon?
Malapit na tayong ikasal. May karapatan na ako ngayon.
-Kishori! -Si Tiya.
-Parating na si JJ! -Parating na si JJ.
Kishori, sandali lang!
-Purihin ang Yadunath Maharaj! -Purihin!
-Purihin ang banal na panginoon! -Purihin!
-Purihin ang tagapagtatag ng sect! -Purihin!
Purihin ang banal na panginoon!
Purihin!
Purihin ang batang Diyos!
Purihin!
Mahal ko
Bagong kulay ang hatid ng araw na ito
Ako ang manunukso ngayon
Taos puso kitang
Paliliguan ng kulay
Yayakapin kita nang mahigpit
Kaya paano ka pa makakatakas?
Hindi mabubura ang mga kulay ko
Pakinggan mo ang tunog ng mga tambol Sunod sa kulay ng Holi
Dhin tana, dhin tana, dhin tana na
Pakinggan mo ang tunog ng mga tambol Sunod sa kulay ng Holi
Dhin tana, dhin tana, dhin tana na
Pakinggan mo ang tunog ng mga tambol Sunod sa kulay ng Holi
Tumutugtug ang mga ito
Pakinggan mo ang tunog ng mga tambol Sunod sa kulay ng Holi
Dhin tana, dhin tana, dhin tana na
Pakinggan mo ang tunog ng mga tambol Sunod sa kulay ng Holi
Dhin tana, dhin tana, dhin tana na
Nilublob ko ang damit ko sa mga kulay mo
Nakikita ko ang makulay na mundo Sa mga mata mo
Nagkakulay ang damit ko dahil sa kulay mo
Nakikita ko ang makulay na mundo Sa mga mata mo
Buhay na buhay ang mga kulay sa kabataan
Nakikita ko ang makulay na mundo Sa mga mata mo
Ipinaligo ko sa iyo ang kulay ko
Binago ko ngayon ang nakasanayan ko
Ako ang manunukso At ako ang magpapayapa
Susumpa ka sa akin
Magsabi ka lang At handa na akong mapasaiyo
Paano ko magagawang magalit ngayong Holi?
Sana ay hindi mabura ang mga kulay mo
Pakinggan mo ang tunog ng mga tambol Sunod sa kulay ng Holi
Dhin tana, dhin tana, dhin tana na
Pakinggan mo ang tunog ng mga tambol Sunod sa kulay ng Holi
Tumutugtog ang mga ito
Parang lumilipad ang mga kulay ng Holi
Nasira ang tali ng damit ko
Dahil puno ng lakas ng loob ang dibdib ko
Kapag sinasabuyan mo ako ng kulay
Para akong nawawala sa sarili
Apektado ang buong sistema ko
Hindi ko kayang mawalay sa iyo
Sa yakap mo, para akong nasa alapaap
Wala itong katulad
Pakinggan mo ang tunog ng mga tambol Sunod sa kulay ng Holi
Dhin tana, dhin tana, dhin tana na
Purihin ang Yadunath Maharaj!
Purihin!
Purihin ang tagapagtatag ng sect!
Purihin!
-Purihin ang banal na panginoon! -Mabuhay!
Purihin ang batang Diyos!
Purihin!
Sa dami ng babae,
ikaw ang napili para magsagawa ng banal na paglilingkod.
Pakiramdam ko, nalinis na ang mga kasalanan ko.
Pakisabi ho kay Inay na magluto siya ng laapsi.
Sige.
-Pagbati. -Pagbati.
Sige na, iha.
-Purihin natin ang Diyos. -Oho.
Nakita mo ba si Kishori?
Nasaan kaya siya?
Huwag kang humawak sa paa tuwing banal na paglilingkod.
Ano ang pangalan mo?
Kishori.
Kishori!
-Pagbati. -Pagbati.
Devi, nasaan ang ate mo?
Kuya Karsan, hindi mo ba alam?
Si Ate ang napili ni JJ para sa banal na paglilingkod. Tiyak may laapsi sa bahay.
-Giridhar Khawas? -Oo.
-Manonood kami ng banal na paglilingkod. -11 rupees.
Heto.
Manood kayo doon sa bintana.
Nga pala. Mukhang nagbibinata pa lang itong anak mo.
Siguruhin mong hindi siya sisigaw habang sinasagawa ang ritwal.
Sige na. Tara, dali.
Sandali lang, ginoo. Isinasagawa pa ang banal na paglilingkod. Umalis ka dito.
Pero nasa loob ang mapapangasawa ko.
Ang mapapangasawa mo?
Naku, paumanhin. Dapat lang na mapanood mo ito.
Umakyat ka at manood sa bintana. Sige na.
Umakyat ka diyan.
Kishori!
Karsan?
Tumabi ka diyan!
Kishori!
Isusumpa ka sa paghadlang mo sa banal na paglilingkod!
Magiging aso ka sa susunod na buhay.
-Hindi kumpleto ang peregrinasyon namin. -Umalis kayo dito! Alis!
Ano itong ginagawa mo alang-alang sa pananampalataya, Kishori?
Hindi ako makapaniwalang gagawin mo ito.
Umuwi na tayo.
Kishori, umuwi na tayo!
Huwag kang sumigaw.
Hindi lang ito paglilingkod, tradisyon din ito.
Hindi ito malaswang gawain, para sa pananampalataya ito.
Hindi bale na.
Kishori…
puwede ka nang umuwi kung gusto mo.
Mauna ka na. Mamaya na ako uuwi.
Narinig mo ba siya?
Mamaya na siya uuwi. Huwag kang mag-alala.
Hindi bale, ang tira-tira naman
ay itinuturing na alay.
Hindi namin sila itinatabi.
Ipinapamigay namin sila.
Buweno?
Hindi nararapat sa akin ang tira-tira.
Pagkain man iyan…
o dangal na nadungisan.
Karsan?
Karsan!
MUNISIPYO
Karsan.
Bakit hindi ka dumalo sa pagdarasal kaninang umaga?
Kausapin mo ako.
Ginawa ko lang ang tungkulin ko.
Hindi lahat ay pinapalad na gawin iyon.
Masakit sa akin na hindi mo ako kinakausap…
Ano ba ang dapat kong sabihin?
Sabihin ko ba na inaabuso ka ng manlolokong iyon?
Talino ang kailangan at hindi relihiyon para malaman ang tama at mali, Kishori.
Kahapon, nalaman kong wala kang talino.
Apat na taon akong naghintay para makapag-aral ka
at magkaroon ng kaalaman.
Ito ba ang natutunan mo?
Ito ba ang pananampalataya para sa iyo?
Ika mo, hindi mo kukuwestiyunin…
Hindi makatuwirang pananampalataya ito.
Nag-aral ka pa man din pero wala kang natutunan.
Bakit hindi ka tumutol sa tiyahin mo? Bakit pinayagan mong hawakan ka ni JJ?
Tira-tira ang tawag niya sa iyo. Bakit ipinagmamalaki mo iyon, Kishori?
Samantalang ako na mapapangasawa mo, hindi mo mahawakan ang kamay.
Pero si JJ…
-Wala na akong nagawa. -May magagawa ka
pero kusa kang sumama sa kaniya.
Kung hawak ng tao ang susi ng selda niya, pero nakakulong pa rin siya,
desisyon niya na ang makulong.
May magagawa ka sana.
Tradisyon at hindi relihiyon iyang sinusunod mo.
Bakit ka nagagalit?
Ano ang kasalanan ko?
Hindi ako ang una at huling gumawa nito.
Kung buhay pa ang nanay mo, ipapagawa niya ito sa kapatid mo…
Kishori!
Magbabayad na lang ni Itay ng multa para hindi na tayo ipagkasundo.
Tapos na tayo.
Umatras siya sa kasal namin, JJ.
Mga hangal silang lahat.
May dahilan ang lahat ng nangyayari.
Kaloob ito ng Diyos.
Mas magiging mabuting tao ka pagkatapos mong lumuha.
Simula ngayon, ikaw ang paborito ko.
Gusto mo bang maging paborito ni JJ?
Nasaan si JJ?
Umalis siya para sa panggabing pagdarasal.
Paborito ako ni JJ.
May tatlong klase ng paglilingkod.
Ang pagsuko mo ng puso mo sa Diyos
o espirituwal na paglilingkod,
ang pagsuko mo ng kayamanan mo para sa layunin Niya
o materyal na paglilingkod,
at ang pagsuko mo ng katawan mo sa Diyos,
o pisikal na paglilingkod.
Gusto mo bang maging paborito ni JJ?
Devi, ano itong ginagawa mo? Umalis ka dito.
-Ate… -Sinabi nang umalis ka na!
Kapatid ko siya.
Nananamantala ka ng kababaihan gamit ang relihiyon.
Pinaparamdam mong espesyal kami
saka mo sasamantalahin ang pananampalataya namin.
Tinatrato mo kaming pagkain na tinitikman mo lang.
Parang Diyos na ang turing ko sa iyo.
Pangkaraniwang tao ka lang rin.
Napakasinungaling mo.
Hindi puso ko ang winasak mo, kundi ang pananalig ko.
Sirang-sira ka na sa paningin ko JJ.
Wasak na wasak,
ganoon din ako.
Malinaw na sa akin
Ang panlilinlang ng aking guru
Mga dalagita, huwag kayong pumunta
Sa Haveli
Pinagsasamantalahan ang mga kabataan
Inaakit sila
Mga dalagita, dinudungisan ang dangal nila
Inay, Tiya, at mga kaibigan
Huwag kayong pupunta sa Haveli
Sa Haveli
Kapag nakita ulit kita sa likod ng Haveli, lagot ka sa akin!
Bakit ka nagagalit?
Kahapon lang nagdiwang tayo pero ngayon ang lungkot mo.
Nagseselos ka ba?
Ate, ano ba ang problema?
May nagawa akong malaking pagkakamali.
Isinuko ko ang sarili ko kay JJ
na para kay Karsan dapat.
Sa paghahangad kong mapunta sa langit, impiyerno na pala ang pinapasok ko.
Ano ba itong ginagawa ko, Devi?
Umatras na sa kasal si Karsan.
Ano?
Sinabi mo na ba sa mga magulang natin?
Puwes, makipag-ayos ka, ate.
Paano pa ako haharap para makipag-ayos?
Puno ng pagmamahal ang titig niya sa akin noon.
Pero ngayon, pagkasuklam na lang.
Balewala ang pagsisisi ko dahil sa mga katuwiran niya.
Iniwan na ako ni Karsan.
Iniwan niya na ako habambuhay.
Laging nagtatali ng tela at nagdadasal si Inay para bumalik ang mga nawawala.
Hangga't hindi kayo nagkakaayos at hindi ka napapatawad ni Karsan,
hindi ko ito aalisin sa pagkakabuhol.
Ayos ba?
Ikaw lang ba ang matalino dito, Karsan? Tanga ba kaming lahat?
Lantaran kang nagpapakarepormista,
hindi mo ba naiisip ang masamang epekto noon sa pamilya natin?
Mapapahiya sina Kishori at tatay niyang si Kuya Pranjiivan sa mga kababayan natin.
Ano ba ang masama niyang ginawa?
Marami nang naglingkod sa Haveli, kasama na ang tiya mo.
Hindi mo dapat iyan ipinagmamalaki.
Dapat ho mahiya kayo, Tiyo. Hindi dapat tularan ang pagkakamali mo.
Ganoon ba? Dapat akong mahiya?
Edukasyon ng kababaihan, pagbabawal sa belo, pag-aasawa ng mga biyuda, at iba pa.
Hindi ako makapaniwala sa mga pumapasok sa isip mo.
Mas hindi ako makapaniwalang hindi iyon sumasagi sa isip mo.
Magkaiba nga talaga ang pag-iisip ng mga intelektuwal at ng hindi.
Sa loob ng maraming taong nakatira si Tiya dito,
itong puting damit lagi ang suot niya.
Pinagkaitan ng kulay ang buhay niya.
Ni hindi siya makasama sa atin sa mga pista.
Hindi ka ba naaawa tuwing ikinukubli niya ang lungkot niya?
Karsan.
Paano naman ang mga gusto, pangangailangan, at mga inaasam niya?
-Kung pinayagan mo siyang makapag-asawa… -Tama na, Karsan!
Tama na!
Tama na.
Magpakasal ka na lang kay Kishori.
Hindi ko iyon gagawin.
-Ikaw… -Karsan, lumayas ka.
Lumayas ka sa pamamahay na ito.
Ngayon din.
MUNISIPYO
Bakit dito natutulog ang mahusay na repormista, orador, at iskolar?
Dahil mahusay na repormista, orador, at iskolar siya
kaya dito siya natutulog.
Karsan Das, bakit ka nakahiga riyan?
Dahil hindi na tanggap ng mga kasama ko sa bahay ang mga ideya ko.
May lugar ba para sa mga taong walang lugar?
Sino…
si Karsan Das?
Usap-usapan siya dito sa Haveli.
Ateista siya.
Baka dahil nagkaroon siya ng masamang karanasan.
Dahil kung hindi, bakit siya naging ateista?
Kailangan kong makausap si JJ.
Bitawan mo ako. Sinabing bitaw!
JJ!
Ano ang nangyayari?
Nandito jo ang magkapatid na Shaamji at Leelavati, JJ.
Sino si Shaamji?
Nagbanal na paglilingkod siya sa Dwarka…
JJ…
Sinusubok kami ng kalamidad, JJ.
Ang ginagawa mo sa kapatid ko sa Dwarka…
Buntis ang kapatid ko.
Ikaw ang ama ng ipinagbubuntis niya.
Ibalik mo ang dangal ng kapatid ko, JJ.
Kalma. Huminahon ka.
May mga kakilala akong doktor sa isang ospital.
Dalhin mo doon si Leelavati.
Ipalaglag ninyo iyan doon.
Saan ka pupunta? Tumigil ka, JJ.
Bakit ipapalaglag ng kapatid ko ang bata?
Bakit ginawa mo ito sa kaniya, JJ?
Leelavati, huwag mong hawakan ang paa ng lapastangang iyan.
Patawarin mo kami, JJ. Maawa ka.
Anak mo ito, JJ.
Hindi ko ito ipapalaglag.
Sinabi ko sa iyo, nandito lang ako.
Ako ang bahala sa lahat.
-Leelavati, huwag mong kainin iyan. -Kainin mo.
Huwag mong kainin iyan, Leelavati.
Huwag, Leelavati.
Kainin mo ito.
Leelavati, bakit mo kinain?
Bakit mo kinain, Leelavati?
Tulong! Pakiusap, tulungan ninyo kami!
Ginoo! Tulong!
-Napaano kayo? Ano ang pangalan ninyo? -Kapatid ko siya.
Buntis siya.
Pinakain siya ni JJ ng laddoo na may kung anong halo.
Leelavati.
-Iligtas mo kami laban kay JJ. -Dadalhin ko kayo sa pagamutan.
-Babalik ako agad! -Huwag ka nang mag-alala.
Buksan ninyo itong pinto!
Buksan ninyo ito!
Lalvanji Maharaj, may nakita ho ba kayong lalaki't babae?
Doon sa likod na pinto ng Haveli…
Marami nang nilalamon ang Haveli, Karsan Das.
Mga tao ang nilalamon nito.
Kung sino pa ang dapat nitong protektahan, sila mismo ang nilalamon nito.
May alam ho pala kayo, bakit wala kayong ginagawa?
Nabulag kami sa impluwensiya ni Yadunath Maharaj.
Dahil sa kaniya, umunlad ang Haveli.
Lumaganap sa buong bansa ang sect natin.
Daan-daang libong tao ang tumanggap sa atin.
Siya ang naging simbolo ng Haveli.
Ngayon, napakamakapangyarihan na ni JJ
kaya wala kaming magawa kung hindi ang manahimik.
Kaming mga nasa loob ng Haveli, wala kaming magawa…
kaya kayong mga nasa labas ang kumilos, Karsan Das.
Nagagawa mo na ngang magsulat laban sa masasama sa lipunan.
Isulat mo rin ito.
Pangkaraniwang deboto lang ho ako, Lalvanji Maharaj.
Kung kayo mismo ay hindi umaalma, paano pa ho ako?
Hindi sapat ang pagiging deboto kung hindi umaalma.
Ganoon din ang relihiyong hindi sumasagot sa mga tanong.
Kung pinagkakaitan ka ng karapatan, dapat ipaglaban mo iyon.
Ipaglaban?
Hindi ho ako mandirigma.
Kung hindi ka likas na mandirigma,
maging mandirigma ka sa mga pagkilos mo.
Walang labanan ang mas sasahol pa sa relihiyon.
Paalam na.
Paalam.
Mahalagang malaman ito ng mamamayan, Kuya Naoroji.
Ilegal ang nangyayari sa loob ng Haveli.
Hindi iyon ganoon kadali, Karsan.
Kung si Lalvanji Maharaj nga ay hindi makaalma,
paano pa natin kakayaning manindigan?
Huwag kang mag-aksaya ng oras sa simpleng problema.
May bansa pa tayong dapat unahin. Iyon ang pagtuunan mo.
Kung ang bansa ang inaatupag ng lahat, sino magsasaayos ng tahanan?
Tahanan?
Sige, diyan tayo magsimula.
Galing dito si Kishori.
Umatras ka ba sa kasal ninyo?
Sinabi niya sa akin ang dahilan.
Parehong tama at mali ang ginawa mo.
May tatlong hakbang ang pagbabago ng lipunan.
Una, ang ipaintindi sa tao ang pagkakamali niya.
Pag-unawa.
Ikalawa, bigyan siya ng pagkakataong itama ang pagkakamali.
Pagbabago.
At ikatlo, muli siyang ibalik sa lipunan.
Rehabilitasyon.
Naipaintindi mo kay Kishori ang pagkakamali niya
pero hindi mo siya hinayaang maitama iyon.
Ikaw dapat ang nagtulak sa kaniyang magwasto.
Tama ka, Kuya Naoroji.
-Makikipag-usap ako ngayon kay Kishori… -Karsan! Halika!
Karsan, huwag ka ngang mang-asar.
Kailangan kong mag-aral. May pagsusulit kami bukas.
Gawin mo ang dapat mong gawin. Ganoon din ako.
Bakit mo ba ako pinilit na mag-aral?
Bilisan mong makapagtapos para makapagpakasal na tayo.
Nauubos na ang pasensiya ko.
Sabik ka na ba talagang magsama tayo?
Ikaw lang at wala nang iba ang gusto kong makasama.
Kaibigan, nobya, at pamilya na ang turing ko sa iyo.
Naku! Kapag namatay pala ako, ang daming mawawala sa iyo.
Subukan mo.
Mananagot ka sa akin.
-Ganoon mo ako kamahal? -Higit pa sa akala mo.
Kapag nawalay ka sa akin,
malaki ang magbabago sa akin.
Hindi ko sukat akalaing magpapaalam ako nang ganito sa anak ko, Kuya Mulji.
Kuya Karsan.
Nakita ko ito sa aparador ni Ate.
"Nabulag ako
umabot hanggang sa puntong
hindi ko na alam ang pinagkaiba ng tao sa diyos.
Ngayong namulat na ako,
napagtanto ko na hindi ako nararapat ni tingnan ka sa mata.
Ang hindi ko magawa habang nabubuhay ako,
gagawin ko sa kabilang buhay para sa iyo.
Patunay ito ng pagsisisi ko.
Sana maniwala ka na ngayon na hiyang-hiya ako sa nagawa ko.
Hindi man kita naging asawa,
gawin mo akong motibo para sa laban mo.
Ilantad mo ang tunay na pagkatao ni JJ, Karsan.
Iyon lang ang makakapagpatahimik sa akin."
Maharaj!
Yadunath Maharaj!
Binabati kita, JJ!
Isang buhay ulit ang nawala at may kinalaman doon ang Haveli.
Ikinalulungkot ko ang pagpanaw ni Kishori.
Hindi lang basta nagpakamatay si Kishori. Pinatay siya.
Mamamatay tao ka!
Bakit?
Ano ang mararamdaman mo kung asawa o anak mo ang gagawa ng banal na paglilingkod?
Karsan Das!
Ang lakas ng loob mong isali dito ang pamilya ko.
Bakit?
Bakit ka nagagalit kapag nababanggit sila?
Bakit balewala sa iyong dungisan ang dangal ng ibang babae?
Pinapatawad ng Diyos at hindi ginagawan ng pagkakasala ang tao.
May manindigan man o wala, maninindigan ako, aalma ako,
at maglalathala ako ng pagkundena sa iyo.
Ang diyaryo ngayong araw ay basura na kinabukasan.
Relihiyon lang ang walang hangganan.
Minamaliit mo ang kapangyarihan ng salita.
Ganoon ka rin sa relihiyon.
Naiisip mo ba ang mangyayari
kapag nalaman ng mamamayanng wala na talaga sa Haveli na ito ang Diyos?
Ako ang pumalit sa Kaniya!
Ako, si Maharaj Yadunath,
ang panginoon ng relihiyong ito.
Ikaw ba?
Ikaw si Karsan Das,
na tagapaglingkod ng Diyos ang kahulugan.
Repleksiyon ng kilos natin ang pangalan natin.
Regalo sa atin ang mga pangalan natin, JJ,
na ibinigay sa atin ng magulang at lipunan natin.
Hindi iyon repleksiyon ng gawi natin. Tayo ang gumagawa ng pangalan natin.
Ngayon, lalaban ang tagapaglingkod ng Diyos sa Haveli
para sa Haveli!
Hindi laban sa relihiyon kung hindi sa mga umaabuso rito.
Umalis ka na, hangal!
Tingnan mo kung gaano kalaki ang pinagkaiba natin.
Makapangyarihan ako at hindi ako kayang bagnggain ng gaya mo.
Pababagsakin kita sa tulong ng mga deboto mo. Ipinapangako ko.
Magsusulat ako ng mga laban sa iyo.
Babanggitin ko ang ngalan mo at ilalantad ko ang tunay mong kulay.
Patay na ang pinakamamahal ko.
Sisiguraduhin ko naman ngayon na wawasakin ko ang dangal mo.
Kahit ikabagsak ko ito, JJ,
isasama kita sa pagbagsak ko.
Hindi ito maaring ilimbag sa Rast Goftar, Karsan.
Direktang pag-atake ito sa Haveli at kay JJ.
Maraming Vaishnavite ang nagbabasa ng Rast Goftar.
Hindi ito palalagpasin ng mga deboto ng Maharaj.
Bakit pinagsusulat ninyo ako kung hindi naman ninyo ililimbag?
Marami ka nang isinulat na nilimbag namin, Karsan.
Magsulat ka pero huwag kang magbabanggit ng pangalan.
Pinigilan ba kita?
Alam kong mahalagang magsulat ako pero mas mahalaga ang mga mambabasa.
Panahon na yata para magtayo ako ng sariling diyaryo.
Mainam iyan.
Oo.
"Huwag kang mag-aalinlangang manindigan. Pinapahintuliutan kita, nagmamahal Tiya."
SATYA PRAKASH
Bukas, kapag nailimbag at nabasa iyan ng lahat, Devi
malalantad na ang tunay na kulay ni JJ.
Sandali lang. Babalik ako agad.
Nangako ako kay Ate na aalisin ko ito sa pagkakabuhol
kapag napatawad mo na siya.
Huwag mo muna.
Simula pa lang ng laban.
Kapag napanagot na si JJ sa mga kasalanan niya,
doon lang magkakahustisiya ang pagkamatay ni Kishori.
Heto. Itabi mo ito.
Kuya Nanu, mag-iingay kayo.
Huwag kang mag-alala, Kuya Karsan.
Maliit man ako at ang kahulugan ng ngalan ko,
asintado naman ako pagdating sa kalaban.
Lihim na ruta ang dadaanan namin.
Walang makakaalam nito.
Tara na, diyan tayo dumaan sa eskinita.
Diyan sa eskinitang iyan.
Dahan-dahan.
Huwag kang maingay.
SATYA PRAKASH
Ni isang kopya nito, hindi makakarating sa publiko bukas, JJ.
Ano ang nangyayari rito, Yadunath-ji?
"Ang Tunay na Hinduismo at ang mga Katiwalian Nito.
Ang Tunay na Kulay ni Yadunath Maharaj."
Kaya mong manunog ng diyaryo pero hindi ng katotohanan.
Humingi ka ng tawad sa kaniya bago pa ito lumala.
Kung hindi, darating ang araw na kukuwestiyunin ka ng mga nanampalataya.
Mukhiya-ji…
Simula ngayon, pagsasarahan natin ng pinto ang mga tao
sa buong araw na pananalangin.
Khawas, ipaabot mo itong utos ko sa lahat ng Haveli sa buong lungsod.
Oho.
Alam mong hindi kumakain ang mga tao hangga't hindi nakakapagdasal sa umaga.
Mismo.
Mapipilitan siyang humingi ng tawad dahil magugutom ang mga tao.
HEERABAGH HAVELI, 1838
Oras na humingi siya ng tawad,
saka lang tayo magbubukas.
Hangga't hindi iyon nangyayari, magpoprotesta
at magwewelga ang Haveli.
"Makinig ang lahat ng mga deboto.
Hangga't hindi humihingi ng tawad si Karsan Das Mulji sa Haveli at sect,
mananatiling sarado ang Haveli."
Sarado?
"Walang tatao at makakapagdasal."
-Buksan ninyo ang pinto! -Buksan ninyo ang pinto!
Tawagin ninyo si Karsan Das!
-Pagbuksan ninyo kami! -Pagbuksan ninyo kami!
Sakto, nandito na ang hangal!
Humingi ka na ng tawad!
Kasalanan mo ito.
Humingi ka ng tawad!
Humingi ka na ng tawad!
Karsan Das, humingi ka na ng tawad!
-Karsan Das! -Humingi ka ng tawad!
Humingi ka ng tawad!
Karsan Das!
Humingi ka na ng tawad, Karsan Das!
-Humingi ka na ng tawad! -Humingi ka na ng tawad!
Ano ang magagawa ng paghingi ko ng tawad?
Pagbubuksan ba nila tayo?
Kapag sinunod natin ang gusto niya, lagi na niyang isasara ang Haveli.
Magmamakaawa at kakatok na lang ba kayo palagi?
Katigasan ng ulo kung tawagin ito ng mga bata, o pamba-blackmail sa Ingles.
Kung naligaw kayo sa paglalakbay,
at matagal ninyong hindi nakita ang Haveli,
magpapakamatay na lang ba kayo sa gutom?
Hindi ba sapat na may Diyos para kumain kayo?
Bakit pumapayag kayong samantalahin at gutumin niya kayo?
Nagalit si JJ sa mga isinulat ko
kaya pinasira niya iyon lahat para hindi mabasa ng mga tao.
Imbes na kausapin niya ako at pagbawalang pumasok sa Haveli.
Bakit dinamay niya kayo?
Bakit kayo ang pinahihirapan niya?
Tandaan ninyo,
mahalaga para sa atin ang Haveli, pero mas mahalaga tayo para sa Haveli.
Pananampalataya at donasyon natin ang nagpapatakbo nito.
Maaring magprotesta ang mga tauhan sa loob,
pero hindi ang Diyos.
Hindi ba itinuro nila sa atin na nasa paligid lang natin ang Diyos?
Hindi ba imahe rin ito ng Diyos?
Bakit hindi tayo magbigay-galang nang makakain na tayo?
Sige nga!
Natahimik yata kayong lahat?
Ngayon lang may taong nagsalita ng may katuturan. Palakpakan siya.
Nagugutom na ako.
Magbibigay-galang na ako para makakain.
Sa mga gusto rin, pumila kayo.
Halina kayo.
Isasagawa ang pang-umagang pagdarasal sa harap Niya.
Sino ang matapang na boses na iyon?
Pagbati.
Hindi ninyo siya mapupuntahan pero mapupuntahan Niya kayo.
Pangunahan mo ang pagdarasal.
Bakit ho ako kung narito naman ho kayo, Lalvanji Maharaj?
Ang mahalaga lang, magmula sa puso ang pagdarasal. Iyon lang.
Kaya kahit sino, maaaring manguna sa pagdarasal. Ayos lang sa Diyos.
Nakakalimutan ng ibang tao
na tagapaglingkod tayo ng Haveli, Karsan,
hindi tayo ang amo nito.
-Purihin ang banal na panginoon! -Purihin!
Para sa kaligayahan!
Purihin!
Poona Observer, Deccan Herald, Rast Goftar, Mumbai News.
Ikaw ang laman ng mga diyaryo.
Kalat na ang tungkol sa pagdarasal sa lansangan.
Kailangan nalang nating hintaying matapos ang paglilimbag ng unang edisyon
ng Satya Prakash.
Tama ba, Kuya Nanu?
Kung hindi lang sana kami sinita, matagal na itong nabasa ng mga tao.
Ang malas.
Mag-isa lang ako laban limang tao. Sinabihan ko sila na kung gusto nila…
Kuya Nanu, pruweba ang pagtuunan natin ng pansin.
-Maghapon na siyang ganiyan. -Hindi dapat kami doon dumaan.
Kinuha nila ang lahat ng diyaryo.
"Nagsaya ang mga Deboto sa Umaga."
"Umagang pagdarasal" dapat, hindi "umaga". Sino hong maglalagay ng "pagdarasal"?
Saka sa mahabang patinig nagtatapos ang Haveli.
Wala siyang alam.
Pagbati. Ako nga pala si Viraaj.
Nagkita na tayo sa labas ng Haveli.
Oo nga.
Ako ang sumipol noon. Naparito ako para magtrabaho.
-Nakakapagbasa at nakakapagsulat ka ba? -Ano?
May nakita nga akong dalawang mali dito. Matalat ako.
"S". Matalas.
Iyon nga ang sinabi ko.
Matalat, matalas, pareho lang iyon. Nag-aral ako hanggang ikasampung baitang.
Tatlong beses ako sa ikasampung baitang.
Dalawang beses akong bumagsak. Pareho lang naman ang pasado at bagsak.
Mabalik ako sa usapang trabaho. Tatanggapin mo na ba ako?
Huwag ho ninyo akong tanggalan ng trabaho. Mag-isa lang ako at lima sila. Ika ko…
Tama na, Kuya Nanu.
Maaari kang magtrabaho pero walang sahod.
Ayos lang.
Wala talagang pera ang mga nag-aasam ng pagbabago.
Bigyan mo ako ng trabaho. Tataputin ko iyon lahat.
S. Tatapusin.
Oo nga. Tin, sin, pareho lang iyon.
Ang pagpupursige ko ang pansinin mo, hindi ang pagkakamali ko.
Uy, Manong Nanu, sige na.
Huwag mo akong tingnan nang masama.
Mapapahamak ako niyan.
Ayokong mag-aktaya ng panahon.
"S" hindi "t". Mag-aksaya.
Kakaiba ang kawawang lalaking iyon, ano?
JJ, buksan ko na ho ba ang Haveli?
Nasa labas lang ang mga tao at ang mga nagdarasal, dalawang araw na.
Baka itrato nang templo ng mga deboto ang matandang puno sa labas.
Magbubukas lang tayo kapag humingi na ng tawad ang hampas lupang iyon.
Paano kung hindi?
Ultimo tatay niya, hihingi rin ng tawad.
Malayo sa Vadaal ang tinitirahan mo.
Kaya yata hindi mo pa nababasa ang Satya Prakash.
Umaagaw ng pansin dito ang mga katarantaduhan ng anak mo.
Anak ko?
Tungkulin kong panatilihin ang kaayusan ng lipunan.
Paparusahan ang sino mang manggugulo.
Dahil kung hindi, babastusin lang ng mga pangkaraniwang tao ang Haveli.
May awa ako sa lahat ng nilalang,
pero kapag may lumalaganap na salot, makatuwiran ang pumatay ng salot.
Natutupad ang mga hinihiling ko. Kumilos ka na bago pa mahuli ang lahat.
Oho.
Maging matapang ka.
Sa Gujarati, may tatlong klase ng "s".
"Sa",
"sh",
at "shh".
Kuha ko na. "Sa", "sa", at "sa". Tama ba?
Pakilimbag ito.
Itay? Kayo ho pala iyan.
Kailan pa kayo dito sa Vadaal?
Ilimbag mo ito sa Satya Prakash.
"Ako, si Mulji Jivraj,
pinuputol ko ang kaugnayan ko sa anak kong si Karsan Mulji.
Wala siyang karapatan sa apelyido, ari-arian, at sa huling ritwal ko.
Wala akong kahit anong kaugnayan
sa mga ikinikilos o isinusulat niya."
Mukhang sulat-kamay ninyo ito,
pero bakit parang mga salita ito ni Yadunath Maharaj?
Pinalayas ka na namin sa bahay.
Susunod, itatakwil ka na ng sect.
May panahon pa para itama mo ang sarili mo.
Humingi ka na ng tawad.
Kapag itinakwil ka ng buong komunidad, mag-isa ka na lang.
Ano ang silbi ng komunidad na ginagawa kang duwag?
Viraaj…
siguraduhin mong kasama ito sa paglilimbag.
Ano ang iniisip mo?
Nawawala ang lahat ng mga mahal ko.
Si Kishori, ang tiyo ko, ang tiya ko.
Ang isa ko pang tiya. Si Itay.
Nawala sila sa paglipas ng panahon.
Binigo ako ng mga malalapit sa akin.
Tayo ang gumagawa ng sarili nating ikinakapahamak.
Doon ka na lang kumapit sa mga tao na sa tingin mo ay may pag-asa.
Noong una kong marinig ang talumpati mo,
sinabi ko sa sarili kong pakakasalan kita.
-Viraaj… -Alam ko ang tungkol kay Kishori.
Pilit akong pinigilan ng pamilya ko. Makailang beses pa akong sinampal ni Itay.
Pero hindi kasi ako basta napipigilan.
-Matigas ang ulo mo. -Wala na akong nagawa.
Kinailangan kong gawin iyon para makalapit sa iyo.
Marunong akong magluto, magburda, mamalantsa gamit ang plantsang de uling.
Nag-aral ako hanggang sa ikasampung baitang at panganay ako.
Hindi man ako ang pinakamaganda,
wala ka nang makikitang mas maganda sa akin.
Kumbaga, prangka man ako, malinis naman ang kalooban ko.
Saka wala ka nang iba pang makikita at baliw lang ang magpapakasal sa akin.
Ika nga ni Itay,
"Kahit saan ka tumingin, wala ka nang makikita katulad ni Karsan Das."
Wala ka nang hahanapin pang iba.
Papakatalan mo na ba ako?
"Papakasalan."
Papakatalan, papakasalan, pareho lang iyon.
Kung papakasalan ba ang sasabihin ko, papakasalan mo na ako?
Oo o oo?
Hindi.
Hindi? Pambihira. Wala naman iyon sa pagpipilian.
Hindi mo man lang sasabihin kung bakit hindi?
-Hindi ako dapat magambala sa layunin ko. -Pero…
At kaya mo akong gambalain.
Pinuri niya ba ako o ininsulto?
Manginig ka, maghihintay ako.
"Makinig" hindi "manginig".
Iyon nga ang sinabi ko.
Nakakainis, lagi na lang mali.
Bakit isa-isang bibilangin ang bituin?
Bakit dapat susundin natin ang tadhana?
Dapat ba, perpektong magkasintahan tayo?
Dapat ba tayong magsama habambuhay?
Sumugal tayo sa pag-ibig Maghagis tayo ng barya
Sa iyo na ako kapag tao Sa akin ka kapag ibon
Sumugal tayo sa pag-ibig Maghagis tayo ng barya
Sa iyo na ako kapag tao Sa akin ka kapag ibon
Ano ang masasabi mo, mahal ko?
Sabihin mo, mahal ko, oo ba? O oo?
Oo ba o oo?
Mamang kutsero, sandali. Tara.
SATYA PRAKASH
Nilimbag ulit nila at umabot na sa mga tao ang diyaryo, JJ.
Nasisiraan na si Karsan.
Ang daming itinatanong ng mga tao.
Vahuji.
Nandito si Dr. Bhau Daji Lad, may dala siyang mga gamot.
Ang sabi niya…
importante iyon.
-JJ. -JJ.
JJ, pagbati ho.
Paumanhin, JJ. Masama ho ang pakiramdam niya.
Halika na.
Pagbati ho, JJ.
Tiyak nabasa nila ni ang Satya Prakash.
Nagawa ni Karsan na bulabugin ang isip ng mga tao,
kaya mag-isip-isip ka muna sa susunod na hahawak ka sa kamay ng isang dalaga
dahil baka tumigil na ang mga tao sa pagsamba sa paa mo.
JJ.
Puro perwisyo ang hatid sa atin ng diyaryong iyon, JJ.
Humina ang mga regalo at donasyon.
Mabuti at pinabuksan mo na ang Haveli
kung hindi, mahihirapan tayo.
Pagpapakita ng kahinaan ang pananahimik mo.
Iyon ang tingin ng mga deboto.
JJ, kung gusto mo, ipapatumba ko si Karsan.
Tayo ang sisisihin ng lahat kapag may nangyaring masama sa kaniya.
Kung hindi siya mapatahimik ng relihiyon, idadaan ko na lang sa korte.
Sabihan mo si Bailey na gusto ko siyang makausap.
50,000 rupees na kabayaran para sa paninirang puri?
Hindi ko akalaing idadaan ito ng Haveli sa korte.
Dapat maging maingat ka na, Karsan.
Punong guro lang ako na 60 rupees ang suweldo kada buwan.
Kahit magbenta ako ng bahay at lupa, hindi pa iyon aabot ng 5,000 rupees.
Kung walang mawawala sa akin, ano ang dapat kong ikatakot?
Ano bang mas malalang puwedeng mangyari?
Ang makulong ka.
Sige, makulong kung makukulong. Magsusulat pa rin ako sa loob.
Ang problema, hihingan tayo ng korte
ng mga pruweba, na wala tayo at hindi tayo magkakaroon ng pruweba.
Sinong misis o anak na babae ang papayagang tumestigo laban sa Maharaj?
Saan tayo makakahanap ng tetestigo laban kay JJ?
Nang mabalitaan kong nagdemanda ang Maharaj,
pinulong ko ang Bhatia sect.
Karsan Das, sila ang mga tetestigo laban kay JJ.
-Purihin ang banal na panginoon! -Purihin!
-Purihin ang batang Diyos! -Purihin!
-Purihin ang tagapagtatag ng sect! -Purihin!
-Purihin ang batang Diyos! -Purihin!
-Purihin ang Yadunath Maharaj! -Purihin!
-Purihin ang tagapagtatag ng sect! -Purihin!
-Purihin ang Yadunath Maharaj! -Purihin!
Maghanda kayo ng isang pitsel na ginto, Khawas.
Parating na si Karsan Das para hugasan ang paa ko at humingi ng tawad sa akin.
Ang utos, "Dapat manatili sa Haveli ang babae sa unang gabi mula ikasal ito."
Kay JJ ang ikatlong anak ni G. Shyamlal, na itinuturing niya nang sariling anak.
Sina Kapol, Das, Goswami, Shrinivas, hindi natin alam kung ilan silang lahat.
Tetestigo kami sa korte.
Ituloy mo ito, Karsan Das.
-Purihin ang banal na panginoon! -Purihin!
-Purihin ang batang Diyos! -Purihin!
Sa wakas, pumunta ka rin, Karsan Das. Matagal na kitang hinihintay.
Kapag nagbalik ang anak na nawala sa landas, itinuturing iyong pagsisisi.
Hugasan mo ang paa niya at humingi ka na ng tawad.
Ano iyan, Khawas?
Dinemanda ako ni Yadunath Maharaj ng paninirang puri sa halagang 50,000.
Naparito ako para sagutin ang demanda.
Siya ang abogado kong si G. Arnsty.
Iyang batang iyan ang lalaban sa isinampa kong kaso?
Hindi pa nga siya tinutubuan ng bigote.
Kaya mas dapat kang mag-ingat, JJ.
Dahil sa kabataan kaya ka napapahamak.
Sa korte tayo magkita.
Paalam.
Wala pang Maharaj mula sa sect natin ang tumutungtong sa korte.
Iisa ang hiling naming lahat, huwag mo itong ituloy.
Ano pala ang gusto ninyong gawin ko?
Humingi ako ng tawad kay Karsan Das?
Iurong ko ang kaso
at umaming matagal nang inaabuso ng Haveli ang mga deboto?
Mga takot lang ang kumikilos nang palihim
at wala akong kinatatakutan.
Dapat matakot ang mga deboto,
maisasagawa lang ang tungkuling pangrelihiyon kung takot sila.
Hindi ko hahayaang masayang ang mga pinaghirapan ng mga ninuno natin.
Ako, si Maharaj Yadunath, ang kumakatawan sa sect na ito.
Nagawa kong payamanin ang Haveli na ito.
Pupunta ako sa korte
para turuan ng leksiyon ang "tagapaglingkod" na iyon
para walang gumaya sa pambabastos niya sa Haveli.
Karsan Das, nagpadala ng mensahe ang Bhatias.
Hindi na raw sila tetestigo sa korte.
Kaninang tanghali pa nawawala si Varjivan Bhatia.
Pinagbabantaan ang ibang Bhatias na itatakwil sila.
Dahil sa ginagawa ni JJ, galit ang buong kapatiran sa Bhatias.
Natatakot silang lahat.
Ibang klase. Ano pa ang magagawa natin?
Sila na lang ang pag-asa natin.
Idemanda natin sila ng pakikipagsabwatan.
Kapag ipinatawag sila ng korte, mapipilitan silang tumestigo.
Tinatakot na nga sila, G. Arnsty.
Tatakutin pa ba natin sila lalo?
-Saan ka pupunta? -Sa press.
Sasabihin ko sa mga tao kung paanong nagpapakababa ang Maharaj.
-Pero… -Tejpal.
Karsan, may…
Sumunod ka sa akin.
Paano iyan nasunog?
Tawagin ninyo si Karsan Das!
Kasalanan ko kaya nasunog ang press ni G. Tejpal.
Tama si Itay.
Dapat isipin ang estado sa buhay kapag nakikipagkaibigan o nakikipag-away.
Ang mga taong ipinaglalaban ko, nagiging kaaway ko na.
-Para kanino pa ako lumalaban? -Para sa layunin mo.
Para sa kababaihang pinatahimik niya.
Isipin mo ang dinanas ng mga kababaihang
ipinadala ng mga mister nila kay JJ.
Nasa 16 ang edad ko noon…
nang dalhin ako ng magulang ko sa Haveli…
para sa banal na paglilingkod.
Musmos lang ako noon
at inosente.
Pero alam ko sa sarili kong mali ang ginagawa sa akin.
Umiyak, sumigaw, at tumakbo ako paalis doon
at hindi na ulit ako pumasok sa likod na pinto ng Haveli.
Siguro hindi lahat ay kagaya ko na nauunawaan ang nangyari.
Ang siguruhing wala nang magagaya sa nangyari kay Kishori
ay responsibilidad mo na.
Ayaw ni JJ sa pagbabago.
Kahit matalo ka, panalo pa rin ang mga ideya mo.
Isang bahagi lang ng laban natin itong kasong ito.
May mas malaki tayong hinaharap na laban kaya bakit ka nadiditmaya?
"Nadidismaya."
Pareho lang iyon.
Kapag sinabi ko ba nang tama, lalaban ka at hindi na madiditmaya?
Oo o oo?
Kuya Karsan, pinapatawag ka ni G. Tejpal.
Nasa bahay niya ang asawa ni JJ.
Vahuji?
Nabalitaan ko ang nangyari sa Bhatias…
at sa press.
Heto, puntahan mo ito.
Tiyak may makikita ka riyang tetestigo.
Vahuji, bakit mo ito ginagawa?
Nasa gitna ako ng tungkulin ko bilang misis at tungkuling tulungan ka.
Wala akong lakas ng loob…
para pumili.
Paalam na.
-Paalam. -Paalam.
PRAKASH CHAMARIA, IKALAWANG BAHAY MULA JATEH, KUMBHARWADI.
Paraan ang mababang nilalang. Tumabi kayo.
Tama ako, mahahanap mo nga kami.
Kayo iyon…
Tuloy kayo. Dali.
Leelavati.
Nandito si Karsan Das Mulji.
Magandang araw. Ako si Shaamji Damodar
at siya ang kapatid kong si Leelavati.
Noong gabing iyon, kumuha ako ng karitong sasakyan ninyo.
Pero pagbalik ko…
Bago ka makabalik, dalawang tao ang humila sa amin papasok ng Haveli.
Sa loob, nakita naming nandoon si Vahuji.
Pinakain ni JJ ang kapatid ko ng laddoo na may halong pampalaglag.
Pero pinainom siya ni Vahuji ng tubig na may asin para sumuka siya.
At kung pinapunta niya kayo dito, ibig sabihin,
gusto niyang…
tumestigo kami laban kay JJ.
Tetestigo talaga kami.
May 15 araw na lang bago ang pagdinig.
Kapag nalaman ito ni JJ, gagawan niya ito ng paraan.
Ano ang gagawin natin?
Itago muna natin sila sa bahay ni G. Tejpal sa Mamleshwar.
Sige.
Huwag kayong mag-aalala.
Ako ang bahala sa inyo.
Gamit ang parang lotus niyang kamay
Ginamit niya ang parang lotus niyang paa
At sa parang lotus niyang bibig
Kalmado ito
Na nakahiga sa dahon ng banyan
Banal na bata ang ating panginoon
Awitin ang ngalan ng ating panginoon
Panginoon, o banal na panginoon
Sino ang nagsabing hindi dumadalaw ang Diyos?
Bilang pananampalataya Dapat tawagin natin ang ngalan niya
Nagawa nilang sunugin ang press, pero hindi ang pagpupursige mo
Simula ngayon, dito ililimbag ang Satya Prakash
Kantahin ang papuri sa panginoon
Umawit at kumilos habang nagpapatuloy
Siguradong maaalala ka niya balang araw
Makikita mo siya balang araw
Kantahin ang papuri sa panginoon
Siya ang Panginoon ng Dwarka
Nasa ilalim ako ng impluwensiya niya
Kaibigan siya ni Sudama
Nasa ilalim ako ng impluwensiya niya
Kantahin ang papuri sa panginoon
Karsan!
Kanino ito galing?
Kay Dr. Bhau Daji Lad, personal physician ni Yadunath Maharaj.
-Purihin ang tagapagtatag ng sect! -Purihin!
-Purihin ang batang Diyos! -Purihin!
-Purihin ang tagapagtatag ng sect! -Purihin!
-Purihin ang batang Diyos! -Purihin!
Halika, Karsan, ang tagapaglingkod.
Bago tayo magharap sa korte, naisip kong bigyan ka ulit ng pagkakataon.
Sa tatlong kondisyon.
Una. Humingi ka ng tawad sa akin.
Ikalawa.
Humingi ka ng tawad sa akin.
Ikatlo.
Humingi ka ng tawad sa akin…
nang pribado,
sa Haveli,
at sa korte.
Saka ko iuurong ang kaso.
Isa lang na paghingi ng tawad ang mangyayari…
sa korte iyon.
Ang korte lang ang magpapasiya kung sino ang hihingi ng tawad.
Gusto lang kitang bigyan ng huling pagkakataon.
Binibigay ang huling pagkakataon sa mga gaya mong talunan
at mahihina ang isip.
Ako ang dapat na magbigay sa iyo ng huling pagkakataon, JJ.
Ang pinagkaiba lang, kahit humingi ka ng tawad,
hindi ko uurungan ang kaso.
Mauuna na ako.
Bago ka umalis, tanggapin mo itong mga alay ko sa iyo.
Leelavati.
Karsan, siya nga pala si Leelavati.
Kaninang umaga, ipinakasal ko siya kay Giridhar Khawas.
May dalawa siyang nakababatang kapatid, lolo at lola,
at sanggol na nangangailangan ng apelyido.
Nasaan si Shaamji Damodar?
Sino si Shaamji Damodar?
-Kapatid siya ni Leelavati. -Oo nga pala.
Kung nasaan man si Shaamji…
Diyos ang may alam.
Ikaw…
Ano ba ang inaakala mo, Karsan?
Akala mo ba, hindi kita susubaybayan?
Sinabihan na kita na humingi ka na ng tawad.
Tagapaglingkod ka nga lang talaga.
Hindi bale na.
Hintayin mo na lang ang kaloob ng Diyos
sa korte.
Humingi ka ng tawad…
kapag nakapagbayad ka na ng 50,000 rupees.
Paalam na.
Nandito na si JJ.
-Purihin ang Yadunath Maharaj! -Purihin!
Nasa 200 kaso na ang hinatulan ko, Joseph.
Ngayon lang ako nakakita ng ganito karaming tao sa isang kaso.
Masasabi ko na relihiyon nila ang nagbubuklod sa kanila.
Iyon din ang naghahati sa kanila.
Dahil kung hindi, bakit nagawa natin silang sakupin?
-Purihin ang Yadunath Maharaj! -Purihin!
Puwede namang sa loob na siya magpababa.
Pero hindi niya ginawa.
Magpapakita ito ng lakas.
Ang latang walang laman ay maingay.
-Purihin ang Yadunath Maharaj! -Purihin!
Narinig natin ang pambungad na pahayag para sa Kaso ng Paninira sa Maharaj 12047.
Maari na ba tayong maglitis, mga ginoo?
Una sa lahat,
inaanyayahan ko sa witness box si Yadunath Brijratanji Maharaj.
Hindi ako tatakas.
Sasagutin ko ang lahat ng tanong ninyo mula rito.
Objection, Kamahalan. Dapat sumunod sa patakaran ang nagdedemanda.
Overruled.
Nakikita naman nating hindi karaniwang tao ang nagdedemanda, G. Arnsty.
Pagbigyan muna natin siya.
Sanay ka talagang tumanggap ng donasyon, JJ.
Hindi iyan regalo, sagradong bibliya iyan.
Ipatong mo ang kamay mo diyan at manumpa ka
na katotohanan lamang ang sasabihin mo.
Hindi nanunumpa ang Maharaj.
Ang mga tao ang nanunumpa sa Maharaj.
Hindi nagsasabi ng katotohanan ang Maharaj.
Ano mang sabihin ng Maharaj
ay katotohanan.
-Purihin ang Yadunath Maharaj. -Purihin!
-Purihin ang tagapagtatag ng sect -Purihin!
Purihin…
Ilabas ninyo ang lalaking iyan.
-Purihin ang Yadunath Maharaj. -Purihin!
At Maharaj, hindi na ulit pagbibigyan ng korteng ito ang mga pagsuway mo.
G. Bailey, pakilinaw iyon sa kaniya
bago pa maubos ang pasensiya ko sa kliyente mo.
Ayos lang. Manunumpa lang naman ako sa libro.
Isinusumpa ko na katotohanan lang ang mga sasabihin ko.
Masaya ka na?
Dahil sa isinulat ni G.Karsan Das Mulji
na inilimbag sa diyaryong Satya Prakash,
nagsampa ka ng kaso ng paninira, tama ba?
Tama.
Pero lahat ng isinulat tungkol sa kaniya ay katotohanan.
Para magpatotoo, inaanyayahan ko si Dr. Ramkrishna Vitthal Lad
sa witness box.
Dr. Ramkrishna Vitthal Lad, magpakilala ka.
Dr. Bhau Daji Lad,
ganoon ka siguro tawagin ng mga tao?
Tama.
Maari ka bang magpakilala?
Kamahalan, ako po ay dalubhasang doktor.
Nagtapos ako sa Grant Medical College sa Bombay noong 1850.
Nagtatrabaho po ako para sa Gobyerno ng Britain.
Physician din ako ng mga pari at ng pamilya nila
sa lahat ng Haveli sa Bombay.
Ibig sabihin, ginamot mo na rin si Yadunath Maharaj?
Oho. Ginagamot ko ang sakit niyang sipilis.
Sipilis!
Kamahalan, venereal disease ho iyon,
sakit na nakukuha sa pakikipagtalik
na mas kilala sa tawag na sipilis.
Huwag mag-ingay sa korte.
Tumestigo ang doktor ni JJ, sinabi nitong may sipilis si JJ.
Dr. Lad, paano nagkakaroon ng sipilis?
Kapag nakikipagtalik sa iba't ibang tao,
nagdudulot iyon ng ganoong impeksyon.
Bukod sa gamot,
pinayuhan ko siyang umiwas sa pagkikipagtalik sa iba't ibang tao.
Bukod doon,
nagtanong sa akin si JJ ng gamot pampalaglag ng bata
dahil hindi palaging tumatalab ang laddoo na may pampalaglag ng bata.
Makailang beses pa siyang nagpapunta ng mga buntis na babae sa akin.
Pinaaalis ko agad ang mga babae
kaya nagalit sa akin si JJ.
Salamat sa pahayag mo, Dr. Lad. Wala na akong tanong. Maari na kayong magtanong.
Dr. Lad,
sinuri mo ba mismo para sa sakit na sipilis ang Maharaj?
-Hindi. -Hindi na kinailangan pa.
Mahina na yata ang pandinig ni Dr. Lad.
Ika ko, chaanda hindi chaandi.
Tinatawag din iyong chaatha, na ang ibig sabihin…
Ang ibig niyang sabihin, may pigsa siya sa maselang bahagi ng katawan.
Galing ako noong isang buwan sa Tailangaa.
Marami akong nakaing paminta, luya, at iba pang pampalasa,
kaya nagkabutlig ako
kaya pinatawag ko si Dr. Lad.
Ang sinabi ko ay chaanda, pero chaandi ang narinig niya,
doon nagsimula ang pagkalito.
Tama. Kung walang pagsusuri,
mahirap tukuyin kung sipilis o butlig iyon.
Wala silang ebidensya, Kamahalan,
malaki ang posibilidad na maling diagnosis lamang ito.
Ang tungkol naman sa pagpapalaglag.
Binanggit o nagreklamo ba tungkol kay JJ ang mga kababaihang iyon?
Binanggit ba nila na si JJ ang ama?
Sinabi ba nilang ginahasa sila?
May nagsabi ba sa kanila na siya ang ama ng bata?
Pangalan niya ang nasa sulat, ibig sabihin, siya ang…
Hindi, Doktor, paumanhin.
Hindi dahil nagmula sa Maharaj ang sulat, siya na ang ama ng bata.
Kamahalan, puro maling akala ang sinasabi ni Dr. Lad. Wala siyang pruweba.
Kamahalan, ipatingin ninyo siya sa ibang doktor!
Kung wala siyang sintomas ng sipilis, magbibitiw ako sa pagiging doktor!
Agarang medical verification ho ang hiling ng nasasakdal.
-Pinahihintulutan ko. -Ngunit… Kamahalan!
May tanong ka pa ba kay Doktor, G.Bailey?
Wala na ho, Kamahalan.
Inaanyayahan ko ho para sa pagkuwestiyon
ang tagapaglingkod ni JJ na si Giridhar Khawas.
Nabalitaan kong ipinakasal ka kahapon sa babaeng nagngangalang Leelavati
at pumayag ka naman.
Kasinungalingan!
Walong buwan na kaming kasal ni Leelavati,
kinasal kami nang bumisita sa Dwarka si JJ.
Pitong buwan na niyang ipinagbubuntis ang anak ko.
Ako ang ama ng bata.
Isinusumpa ko.
"Anak ko iyon. Ako ang ama ng bata."
Bakit paulit-ulit mong sinasabing sa iyo ang bata?
May nagdududa ba doon?
Wala, iyon ang totoo.
Anak ko iyon, kaya tamang sabihin kong akin iyon at hindi sa iyo.
Ipinagdidiinan mong sa iyo ang bata dahil hindi talaga iyon sa iyo kundi kay JJ.
Tira-tira niya iyon na tinanggap mo bilang regalo.
-Objection! -Kamahalan, ginahasa ho si Leelavati.
Pinakain siya ng laddoo ng may pampalaglag ng bata.
Nang patuluyin sila ni Karsan Das sa Mamleshwar, dinukot sila ni JJ.
Binihag nila si Shaamji
at minadaling ikasal si Leelavati kay Khawas
upang walang tumestigo sa kanila.
Hindi ito paninira. Ang kinakaharap ho natin ay panggagahasa,
tangkang pagpatay, at pagmamanipula sa mga testigo.
Arnsty.
Nananahimik ang mga tao dahil iyon ang utos ko.
Nasa 10-20 beses na mas marami ang mga taong nasa labas ng korte.
Mga dedikadong deboto sila.
Hindi nila palalagpasin ang labis na pang-iinsulto.
Kapag nauwi sa kaguluhan ang galit nila,
huwag ako ang sisisihin ninyo, mga ginoo.
G. Arnsty, may tanong ka pa ba kay Giridhar Khawas?
Wala na, Kamahalan. Makakaalis na ang testigo.
Inaanyayahan ko si Karsan Das Mulji sa witness box.
Isinalang na si Karsan Das Mulji sa witness box.
Ano ang kahulugan ng "panonood ng banal na paglilingkod"?
Iyon po ay panonood sa pakikipagtalik ng Maharaj sa isang babaeng deboto.
Pakikipagtalik?
Sa loob ng Haveli?
Oho.
Maaring magbayad ang mga deboto para makapanood.
Diyos ko po.
Diyos, patawarin mo sila dahil hindi nila alam ang sinasabi nila.
Ang pagpapanood sa deboto ng banal na paglilingkod
ay para sa kaligtasan nila, na tungkulin at pribilehiyo ko.
Sinaunang ritwal na iyon.
Ang ritwal, dapat tama hindi sinauna, JJ.
Kung mali ang mga ritwal, walang gagawa ng kantang papuri roon.
-Purihin ang Yadunath Maharaj! -Purihin!
Purihin ang batang Diyos!
-Purihin! -Labas!
-Purihin ang tagapagtatag ng sect! -Purihin!
-Purihin ang Yadunath Maharaj!! -Purihin!
G. Karsan Das,
nakasaksi ka na ba ng banal na paglilingkod?
Oho.
-Si Kishori na mapapangasawa ko at si JJ. -Tumanggi ba si Kishori?
Pinilit ba siyang gawin iyon?
Hindi.
Paumanhin pero puwedeng pakiulit?
-Hindi. -Hindi!
Pumayag si Kishori, Kamahalan.
Pero dahil sa pangyayaring iyon, umurong ka sa kasal ninyo.
Oho.
Kaya ka ba pinalayas ng pamilya mo sa bahay ninyo?
Oho.
Ibig sabihin,
maging ang pamilya mo, walang nakitang mali sa pangyayari…
Kamahalan, ano ang punto ng mga tanong niya?
Ang motibo, G. Arnsty!
Ang pagpapakamatay ni Kishori!
Pinalayas si G. Karsan Das!
Pinutol ng ama ni G. Karsan Das ang ugnayan niya rito!
Sinisisi ni G. Karsan Das ang lahat ng iyon kay JJ.
Kitang-kita sa mga isinusulat niya ang galit niya sa Maharaj.
Gumawa siya ng gulo dahil sa mga pampersonal niyang problema!
Para saan? Para saan?
Para maghiganti?
Para sa atensyon?
O para sa kasikatan at pera?
Siya lang ang makakapagsabi!
Hindi ako naghahangad ng pera o kasikatan.
Isinilang akong Vaishnav,
pero Brahmin ako sa gawa.
Kshatriya ako, mandirigma sa diwa, at mapagkumbaba gaya ni Shudra, na tagalinis.
Kaya kapag may dumi, nililinis ko.
Isipin ninyo. Ano ang mapapala ko sa paglaban sa kasong ito,
at sa pagsusulat sa diyaryo, G. Abogado?
Wala akong 50,000 rupees.
Nitong mga nakaraan, nagbasa ako ng mga libro tungkol sa relihiyon
at dumalo ako sa mga seminar.
Lalong tumaas ang respeto ko sa relihiyon at sect.
Lalo rin akong nagalit sa mga tao
na sumisira sa dangal at pagiging sagrado nito para sa pansariling interes.
Tuwing Brahmsambandh vow, ito ang dinarasal natin.
Ang ibig sabihin ng dasal:
"Panginoon, ikaw ang tagapagtanggol ko.
Inaalay ko sa iyo ang katawan, kaluluwa, yaman, at mundo ko.
Panginoon, ako ang tagapaglingkod mo." Tama ba, Maharaj?
Ano ang interpretasyon ng Haveli sa stanza na iyon?
Sige, sabihin mo.
Ang bagong kasal na babae
ay dapat sumiping muna…
sa Maharaj.
Sa dinami-rami ng mga salita, aling salita ang napili niyang gamitin?
Misis. Babae. Saan sa sagradong bibliya binanggit
na sa Maharaj muna dapat sumiping ang babae bago sa mister nito?
Marami pang maling interpretasyon.
Nakasulat iyon sa Sanskrit kaya hindi nababasa ng lahat.
Bakit hindi na lang iyon isalin imbes na baguhin?
Maling baguhin ng guru ang kahulugan ng sagradong bibliya.
Tungkulin ng Maharaj na unawain ang pagbabago
ng kahulugan sa paglipas ng panahon.
Sino ba ang nagpasyang karapatdapat kang bigyan ng kapangyarihan?
Ang mga deboto ko!
Humihingi sila ng interpretasyon.
Kusang inaalok ng kababaihan ang sarili nila.
Ano naman?
Ano naman kung kusa?
Hindi sila nakapag-aral, pero ikaw oo.
Guru ka nila.
Puwede mo silang tanggihan.
Pero dahil sa libog, hindi ka tumanggi.
Ang guru dapat ang gumagabay sa mga naliligaw.
Paano kung ang guru mismo ang naliligaw?
Kapag may kapangyarihan, may pagsasamantala.
Gagawa lang ulit ng bagong tradisyon ang papalit sa posisyon niya.
Mangyari man iyon o hindi, gusto kong gabayan ang mga lumihis na.
May sinasabi ako palagi.
Hindi ang Haveli o alinmang sect ang kinakalaban ko.
Nagdarasal at nananampalataya pa rin ako sa Haveli.
Ipinagmamalaki kong Vaishnav ako.
Ipinagmamalaki kong Vaishnav ako, Kamahalan.
Wala akong personal na galit kay JJ
dahil hindi siya kundi ang mga gawi niya ang gusto kong ituwid.
Tayong mga deboto ay bahagi rin ng mga maling gawi niya.
Hindi ito mangyayari kung hindi natin pinayagan.
Nakalusot ang mga paring ito dahil naging kampante tayo.
Pinagbabawalan ninyong maghubad ng belo ang misis at anak ninyo sa bahay.
Bakit pinapayagan niyong samantalahin sila habang pinapanood ng iba?
Kung tanggap niya ang ritwal, kasalanan niya iyon.
Pero bakit ipinagdiriwang pa ninyo iyon?
Kung hindi ninyo pipigilan ang matagal nang umiiral, magpapatuloy ito.
Pangalan lang ng guru ang magbabago.
Wala nang iba.
Ang pananampalataya ay pribado, personal, at sagrado.
Hindi iyon nakatali sa iisang lokasyon lang.
Sa puso ng tao at hindi sa plaza kailangang ipakita ang pananampalataya.
Nasa tabi ng bawat isa ang Diyos.
Hindi kailangan ng tulay para makausap Siya.
Walang JJ, o paglilingkod, o ritwal, ang maghahatid sa atin sa langit.
Nakadepende iyon sa kilos ng bawat isa.
Kamahalan, anuman ang kahinatnan nito, may natutunan ho ako.
Magsabi lang ng totoo kapag may pruweba.
Hindi sapat na masaktan lang sa sugat.
Dapat mag-iwan iyon ng marka.
Kung mabilanggo man ako…
Patuloy akong aalma…
at magpapanagot ng mga may sala.
Saan man ako mapadpad, lalaban pa rin ako.
Puwede kayong sumuporta, kung hindi, lalaban ako mag-isa.
Susuportahan kita.
Tetestigo ako laban kay JJ.
Ako rin.
Nasa 32 katao ang tumestigo sa sumunod na pitong araw.
May kababaihang nanindigan para sarili nila.
May kalalakihang nanindigan para sa misis, kapatid, at anak nila.
Hindi kay Karsan Das nag-ugat ang paninira sa Maharaj
kung hindi sa sarili niyang gawa.
Sa mahalagang desisyong ito, sa korte ni Sir Mathew Richard Sausse
napawalang-sala si Karsan Das Mulji sa lahat ng kaso noong ika-22 ng Abril 1862.
Ang hatol, walang sala ang nasasakdal.
Sa hatol, iminungkahi ni Sir Sausse
na sampahan ng kaso ang Yadunath Maharaj.
HATOL NINA JOSEPH ARNOULD AT MATHEW RICHARD SAUSSE
KORTE SUPREMA NG BOMBAY
Tumabi kayo. Paraan.
Salamat sa Kaso ng Paninira sa Maharaj,
ipinagbabawal na ang banal na paglilingkod
at naipakitang maging si JJ ay hindi mas makapangyarihan sa batas.
Ang lipunang ginagalawan natin ngayon
ay bunga ng mga katulad ng repormistang si Karsan Das Mulji,
na nagturo sa atin na hindi kailangan ng tulay para makipag-ugnayan sa Diyos.
Ang relihiyon ay para sa pagpapakabuti
hindi para maging diyos.
Mas mahalaga ang sect kaysa sa isang indibidwal o insidente.
Sa kabila ng insidenteng ito,
nagpapatuloy ang Vaishnao sect bilang isang relihiyon.
Nagpapatuloy sa pag-unlad ang Vaishnao sect at ang mananampalataya nito
at nananatili itong mahalagang bahagi ng lipunan, kultura,
at relihiyon ng India.
Si Karsandas Mulji ay isang Gujarati language journalist,
manunulat, at repormistang mula sa India.
Dating Anglo-Gujarati ang Rast Goftar sa Bombay,
tinayo nina Dadabhai Naoroji at Kharshedji Cama, 1854.
na bumago sa Parsis sa Kanlurang India.
Si Dadabhai Naoroji ang co-founder ng 'Rast Goftar'.
KASO NG PANINIRA SA MAHARAJ
Dinemanda ni Jadunathji Brijratanji Maharaj si Karsandas Mulji sa pagsusulat
ng "Ang Tunay na Hinduismo at ang mga Katiwalian Nito."
Dr. BHAU DAJI LAD
tumestigo na ginamot niya sa sakit na sipilis ang pinuno ng relihiyon
at maraming saksi ang nagsalarawan ng pakikipagtalik ng pinuno.
GREAT WESTERN BUILDING
Dininig iyon sa Supreme Court of Bombay, 1862, Great Western Building na ngayon.
Ang Karsandas Mulji Municipal Library, Matheran,
ay pinaayos at sinimulan kamakailan lamang.
Nagsalin ng subtitle: Neneth Dimaano