Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
De eerste keizer, Qin Shi Huangdi, veroverde 2200 jaar geleden...
...alle zes de Chinese koninkrijken voor het eerst in de geschiedenis...
...en creëerde op die manier China.
Om z'n rijk te beschermen, bouwde hij de eerste Chinese Muur...
...en liet hij het grootste grafcomplex dat de wereld ooit heeft gezien bouwen...
...voor het hiernamaals.
Maar na z'n dood ging de Qin-dynastie ten onder door chaos en burgeroorlog...
...en verdween de locatie van het enorme grafcomplex uit de geschiedenis.
Ik weet nog dat het toen warm was.
DE PROVINCIE SHAANXI, CHINA
Boeren vonden iets vreemds tijdens het graven van een put.
Mij werd gevraagd naar Xi'an te gaan om een kijkje te nemen.
Hoe gaat het? Zorg dat je niks over het hoofd ziet.
Toen ik het voor het eerst zag, was ik enorm opgewonden.
En het was nog maar het topje van de ijsberg.
Het enorme leger van aardewerk wordt opgegraven...
...uit het grafcomplex waar het ruim 2000 jaar heeft gelegen.
Ongelooflijk. Het grafcomplex beslaat 50 vierkante kilometer.
In het complex liggen duizenden stukjes van deze terracottakrijgers.
De figuren, elk verschillend, en zo'n 8000 in totaal...
...liggen in het grafcomplex van de eerste keizer van het land.
Ze noemden het het achtste wereldwonder.
Ik weet nog dat ik als kind voor het eerst naar de opgravingsplek ging...
...en oog in oog stond met de 8000 krijgers.
QIN-HISTORICUS
Elk had unieke kenmerken.
Dat op zich is al ontzagwekkend.
Er waren 8000 krijgers begraven naast de man die China schiep.
Dat moet de belangrijkste archeologische vondst aller tijden zijn.
Het ongelooflijke is dat de 8000 krijgers iets veel belangrijkers bewaken.
Het mausoleum van de eerste keizer.
Dit is een privé-grafcomplex.
Het telt 60 vierkante kilometer. Dat is ongeveer even groot als Manhattan.
Het is verbluffend dat dit allemaal voor één man is gebouwd.
Toen de eerste keizer van Qin stierf...
...werd hij begraven onder een enorme heuvel in het hart van het complex.
Sinds de krijgers vijftig jaar geleden ontdekt werden...
...hebben archeologen talloze vondsten opgegraven.
Maar de enorme omvang van de site betekent dat er nog veel meer te ontdekken valt.
Het mausoleum van de keizer was een replica van de hoofdstad van Qin...
...met twee enorme muren rond de heuvel...
...en tientallen miljoenen vierkante meters met gebouwen.
Er ligt enorm veel begraven.
Alles wat we vinden, is grandioos en levensecht.
Dit is een unieke ontdekking.
Er zijn terracottabedienden om hem te dienen.
Er zijn terracotta-acrobaten om hem te vermaken.
Er zijn strijdwagens en paarden.
Alles bij elkaar is dit een wereld van terracotta...
...gebouwd voor de keizer om voor eeuwig over te heersen.
Maar hoe kan een dynastie die zoiets buitengewoons kan creëren...
...zo snel ten onder gaan?
Voor archeologen is de eerste aanwijzing de conditie van de schatten.
SENIOR ARCHEOLOOG
Ik heb het idee dat mensen denken...
...dat de terracottakrijgers staande zijn gevonden.
Dat is niet het geval.
Alle terracottakrijgers waren in stukken gebroken.
Niet een heeft het overleefd.
Janice maakt deel uit van een nieuw legioen archeologen...
...forensisch wetenschappers...
...en restaurateurs...
...bij wat inmiddels een van de grootste archeologische sites op aarde is geworden.
Met elkaar proberen ze te ontdekken wat er met de krijgers is gebeurd.
De hand is zichtbaar.
Het hoofd moet hier liggen.
Wees voorzichtig met dit deel.
Het oppervlak is geplooid...
OPGRAVINGSLEIDER
...dus we kunnen mogelijk wat kleur preserveren.
Dat is het fascinerende...
...omdat je kunt zien dat ze verschillende persoonlijkheden hebben.
Deze is goed.
Met elk gezicht ontmoet je een nieuw mens uit de Qin-dynastie.
Hij lacht.
In de restauratiehal wordt het leger van de keizer weer in elkaar gezet.
Levensgrote krijgers, een voor een.
...zeven, acht, negen, tien, elf...
SENIOR RESTAURATEUR
We hebben 36 grote stukken.
Als we stukken harnas en bijbehorende nagels meetellen...
...komen we op bijna 400 stukken per krijger.
Dat zijn veel stukken.
Ik zie mezelf vaak als relikwiedokter.
Ik begeleid en behandel ze tot ze weer tot leven zijn gebracht.
Al met al is deze krijger relatief compleet.
Alleen z'n voetstuk ontbreekt.
Als dat is opgegraven, kunnen we hem restaureren.
Het uiteindelijke doel is om hem rechtop te zetten...
...en hem weer in het leger te plaatsen.
Voor één beeld is soms wel drie jaar nodig om het weer in elkaar te zetten.
We weten dat de krijgers intact begraven werden.
Maar ergens tussen toen en nu zijn ze stuk voor stuk vernield.
Dit grote mysterie wijst ons op het vallen van de Qin-dynastie.
Wat is er gebeurd?
In de grafkuilen met de krijgers proberen archeologen daarachter te komen...
...door elk stukje bewijs forensisch te onderzoeken.
Er zijn veel theorieën.
Grafrovers, vandalisme, natuurlijke instorting.
Maar niemand weet het zeker.
Het is wel zeker dat het iets grootschaligs was.
Als je diep in het werk duikt, vergeet je soms alles om je heen.
Onze ogen zijn op zoek...
...naar verschillen met eerdere gevonden krijgers.
De grond ziet er vochtig uit en is gekleurd.
Dat rode is verbrande aarde.
Verbrande aarde? - Ja.
En houtskool.
Hij is verbrand.
Alleen zeer heftige en langdurige brand zou de grond rood kleuren.
De brokstukken zijn het gevolg van een instorting.
Maar die werd door mensen veroorzaakt.
De terracottakrijgers zijn verbrand.
Wie heeft de brand gesticht?
Dat is de vraag.
Dit is meer dan een oud wereldwonder.
In zekere zin is het ook een enorme plaats delict.
Tot het grafcomplex en de krijgers ontdekt werden...
...was bijna alles wat we wisten over de Qin-dynastie...
...afkomstig uit één historisch document.
Een gerespecteerde, 2000 jaar oude tekst die bekendstaat als de Shiji.
De Shiji is het eerste grote werk dat de geschiedenis van China beschrijft.
De hoofdauteur is Sima Qian.
QIN-HISTORICUS
Het bevat een gedetailleerd verslag over het leven en de dood van de eerste keizer.
In het 26e jaar van z'n bewind verenigde de eerste keizer alles onder de hemel.
De Shiji vertelt het verhaal van de eerste keizer, een Qin-krijger.
De keizer veroverde zes koninkrijken...
...zodat China voor de eerste keer ooit volledig door hem geregeerd werd.
Hij gaf China z'n naam.
Maar volgens de oude tekst...
...is de machtige dynastie die 10.000 generaties zou moeten duren...
...al na 15 jaar gevallen.
De Shiji is op een speciale manier geschreven.
Het boek combineert geschiedenis en drama.
Bij bepaalde delen zijn we een tikkeltje sceptisch over de waarheid.
Dan zijn er geen andere bevindingen om beweringen te ondersteunen.
Dus de grote vraag is: hoeveel is waar?
Daarom is de opgraving is zo spannend.
Voor het eerst in 2000 jaar...
...kunnen we bekijken of Sima Qian de waarheid schreef.
OPGRAVINGSLEIDER, OOSTPOORT
Laten we de lengte en de breedte meten.
Aan de oostkant van de site...
...hebben archeologen fundamenten van een enorme poort ontdekt.
Ze denken dat deze ooit de hoofdingang van het mausoleum was.
Lengte? - Honderd.
De breedte is 95.
Vijfennegentig? - Ja.
En het gat?
Dat is 10,6.
Dit is de breedste poort ooit gevonden in China.
Nadat hij keizer was geworden, werd de site constant uitgebreid.
Het was een nationaal project.
Iedereen in het hele rijk hield zich met maar één ding bezig.
ARBEIDERSDORP EEN JAAR VOOR DE DOOD VAN DE KEIZER
Werk aan het graf van de eerste keizer begon toen hij pas 13 jaar oud was.
Wees voorzichtig.
Voorzichtig.
Til hem op.
Tegen de tijd dat hij heel China had veroverd...
...beschikte hij over de middelen die nodig waren...
...om het grootste grafcomplex op aarde te bouwen.
In de opslagruimte onderzoekt Janice bewijs...
...van de wrede behandeling van degenen die het grafcomplex moesten bouwen.
Van de materiële resten weten we wat een zwaar leven de mensen hadden...
...die hier werkten om dit mausoleumcomplex te bouwen.
Dit is relatief groot.
Het is te groot voor benen, dus dit is voor iemands nek.
Toen de eerste keizer het rijk verenigde...
...werden ruim 700.000 gevangenen verscheept om z'n mausoleum bij de berg Li te bouwen.
De eerste keizer mobiliseerde mensen met geweld.
Doorlopen.
Hij veroordeelde zo veel mogelijk mensen.
Snel.
Doorlopen.
De gevangenen moesten aan z'n projecten werken.
Het wetboek van Qin is zeer gedetailleerd en ook heel wreed.
Als je een crimineel kent, word jij ook veroordeeld.
Als je de pech had dat dat je overkwam, stond je een extreem wreed lot te wachten.
We vinden veel van zulke ijzeren boeien in het mausoleumcomplex.
In de Shiji noemt Sima Qian de vele gevangenen die hier komen...
...en ook mensen met een andere status of ambachtslieden.
Maar door deze voorwerpen weten we dat er hier veel gevangenen werkten...
...en dat veel mensen hebben geleden.
Waar kijk je naar? Doorlopen.
Is alles goed vastgebonden?
Werkplaatsen in nabijgelegen dorpen vormden 'n enorme terracottaproductielijn...
...met ambachtslieden afkomstig uit het hele rijk.
De wenkbrauw moet iets hoger. Het oog is het belangrijkste.
Dit is de eerste keer dat ambachtslieden uit de zeven Chinese staten...
...met elkaar aan één project werkten.
En het resultaat was de creatie van iets wat niemand ooit had gezien.
Let op het deel boven de mond.
Het feit dat men iets met zo veel detail en op zo'n schaal kon voortbrengen...
...en wel meer dan 2200 jaar geleden...
...getuigt van een opmerkelijk niveau van ontwikkeling.
Ik restaureer al 25 jaar.
Het is zeldzaam om een krijger nog helemaal gekleurd te zien.
Dit is het hoofd van een krijger die we onlangs hebben opgegraven.
Het is een hoge legerofficier.
Toen de krijgers nieuw waren, waren ze allemaal gekleurd.
Maar omdat ze meer dan 2000 jaar begraven zijn geweest...
...en door verschuivingen in de grond...
...laten de kleuren op hun oppervlak meestal los bij het opgraven.
Maar dit stuk lag helemaal onderop...
...en heeft het overleefd.
Als ik naar hun ogen en gezichtsuitdrukkingen kijk...
...lijkt het of ze leven.
Ze zijn een incarnatie van het Qin-volk en een belichaming van het Qin-leger.
Ik denk dat deze realistische gezichten...
...zijn gebaseerd op echte mensen...
...uit heel China in die periode.
Het idee kwam waarschijnlijk van de keizer zelf.
Het is een krachtige grafische weergave van de door hem geleverde prestatie.
Een fantastisch symbool van de eenwording van verschillende etnische groepen...
...in dit eerste verenigde rijk.
Zonder de eerste keizer...
...zou het kunnen dat China verdeeld was gebleven in verschillende staten...
...net als het Europa van vandaag.
Ik denk dat de krijgers zeer belangrijk zijn...
...in de context van de wereldgeschiedenis...
...want je kunt zien hoe China anders is geworden.
Misschien wel uniek.
De keizer spaarde kosten noch moeite en liet zich door niets tegenhouden...
...bij de voorbereiding op het hiernamaals.
Maar hij had zich niet voorbereid op z'n opvolging op aarde.
Hij weigerde een erfgenaam van z'n koninkrijk te benoemen.
Het gevaar van te veel macht in de handen van één man...
...zou alles wat hij had gebouwd, de hele Qin-wereld, op z'n kop zetten.
Volgens de Shiji werd de eerste keizer ziek op bezoek in het oosten van het rijk.
In de zevende maand bereikte de eerste keizer Shaqiu.
Niemand durfde over de dood te spreken.
Volgens het verhaal in de Shiji...
...werd de keizer tijdens z'n laatste reis vergezeld door drie personen...
...die een sleutelrol zouden spelen in de toekomst van de Qin-dynastie.
Li Si was de rechterhand van de keizer, z'n eerste minister.
EERSTE MINISTER VAN QIN
Er gebeurde niets in het rijk zonder zijn medeweten.
Snel.
Zhao Gao kwam uit een in ongenade gevallen familie.
Hij was de naaste dienaar van de keizer geworden.
HOOFD-EUNUCH
Jij.
Ga Li Si zoeken.
Jij.
Ga Hu Hai zoeken.
Zhao Gao was de bewaker van het keizerlijke zegel...
...dat de keizer op al z'n bevelen zette.
Ten slotte was er de jongste zoon van de keizer, prins Hu Hai.
Hu Hai was de jongste...
...en stond waarschijnlijk niet hoog in de lijn van opvolging.
Maar hij was de enige zoon die mee op reis was.
PRINS HU HAI JONGSTE ZOON VAN DE KEIZER
Leraar.
De keizer is dood.
Deze brief voor z'n oudste zoon wijst hem aan als erfgenaam.
Als deze brief bij hem wordt bezorgd...
...zal hij tot keizer worden gekroond.
Dan blijft er voor u niets over.
Wat moet ermee gebeuren?
Dat is duidelijk.
Dat is vaders wil. Wat kunnen wij, trouwe onderdanen, ertegen doen?
Laat de eerste minister de brief vernietigen.
Steun uw eigen aanspraak op de troon. - Hier luister ik niet naar.
De beslissing over wie over het rijk zal heersen...
...ligt bij u, mij, en de eerste minister.
Hoe kan ik de eerste minister raadplegen over zoiets?
Ik kan het namens u met hem bespreken.
Nadat hij de prins had overtuigd...
...lukte het Zhao Gao om de eerste minister te overtuigen met het plan mee te doen.
Ze vernietigden de brief van de keizer...
...waarin Hu Hais oudste broer als troonopvolger werd benoemd.
Ze schreven een nepbrief...
...waarin stond dat de rechtmatige erfgenaam z'n vader had mishaagd...
...en dat zelfmoord plegen de enige manier was om het goed te maken.
De daad is volbracht. Nu moeten we ons neerleggen bij het lot.
Kom.
Om hun complot te laten werken...
...hielden de samenzweerders de dood van de keizer geheim...
...tot hun brief het gewenste gevolg had.
Stop.
Snel. Schiet op.
Het lijk van de machtigste man ter wereld werd in z'n reiskoets geplaatst.
Z'n lijk werd rondgereden in de zinderende Chinese zomerhitte...
...tot de rechtmatige erfgenaam in de val was gelopen.
Rijden.
Na verloop van tijd werd het lichaam van de dode keizer problematisch.
De samenzweerders namen wanhopige maatregelen.
Bij warm weer begon de koets van de keizer te stinken.
Om de stank te verbergen, omringden de samenzweerders de koets met viskarren.
Wonder boven wonder werkte de brief.
De rechtmatige erfgenaam pleegde zelfmoord...
...en de samenzweerders reisden terug naar de hoofdstad...
...om de dood van de keizer aan te kondigen.
Een tweede vervalste brief wees Hu Hai aan als erfgenaam.
Hu Hai werd geïnstalleerd als de tweede keizer.
De samenzweerders vreesden dat het rijk zich niet makkelijk zou onderwerpen.
In de archieven staat dat toen de dood van de keizer was aangekondigd...
...iedereen bij hetzelfde evenement aanwezig was.
Na negen maanden werd de eerste keizer begraven bij de berg Li.
Iedereen binnen de vier zeeën bracht hulde.
De begrafenis van de keizer had het hoogtepunt moeten zijn...
...voor het grafcomplex waar hij z'n leven lang aan had gewerkt.
Maar door de samenzwering kreeg de gebeurtenis een andere focus.
Voorop reed de tweede keizer, Hu Hai, die z'n recht om te regeren opeiste.
Daarop volgden de twee mannen die hem op de troon hadden gezet.
Hu Hais broers moeten geweten hebben dat er bedrog in het spel was.
Z'n plotselinge promotie was niet alleen een persoonlijk ongenoegen.
Zij waren nu potentiële bedreigingen voor de troon.
Bedreigingen die niet in leven konden blijven.
Er is bewijs ontdekt van de horror die zich ontvouwde na de begrafenis.
In de noordoostelijke hoek van de binnenstad van het mausoleum...
...zijn zo'n honderd kleine graven.
We hebben er tien opgegraven.
Een van de graven was vernield.
In de andere negen zijn menselijke botten gevonden.
De botten lagen zo door elkaar...
...dat we de lichamen niet van elkaar konden onderscheiden.
Ze leken in stukken gesneden.
We vonden ook parels in de grond.
Dat was een onverwachte vondst.
Op sommige parels was nog wat vergulding te zien.
Het was een luxe accessoire, niet iets wat gewone mensen konden bezitten.
We denken dat dit de concubines van de eerste keizer zijn.
De eersten die de toorn van het nieuwe regime voelden...
...waren de jonge vrouwen van de keizerlijke harem.
Uit geschriften is niet duidelijk waarom zij een doelwit waren.
Maar in de context van de samenzwering ligt mogelijk een logische verklaring.
Het kan dat sommige concubines mee op reis waren toen de eerste keizer stierf...
...en de vreemde gebeurtenissen rondom de dood van de keizer hebben gezien.
Misschien dacht Hu Hai dat deze concubines te veel wisten.
Dit zijn veel ledemaatbotten.
FORENSISCH ANTROPOLOOG
Deze vrouwen zijn over het algemeen slank.
Ze waren ook niet erg lang.
Ze selecteerden vrouwen tussen 150 cm en 160 cm lang.
Hun gewicht werd ook bewaakt.
In de Shiji staat dat deze vrouwen moesten sterven.
Maar er staat niet hoe.
Tijdens de begrafenis van de eerste keizer gaf de tweede keizer een bevel.
Van de vrouwen in de harem van de voormalige heerser...
...zou het ongepast zijn om vrouwen zonder zonen ergens anders heen te sturen.
Er werd hun geboden de dode keizer te vergezellen...
...wat leidde tot de dood van veel vrouwen.
Kan dit hakletsel zijn? Of is het iets anders?
Zo ziet het er niet uit. Het is niet netjes genoeg.
Misschien zijn ze vermoord en daarna in stukken gehakt.
Of misschien zijn ze wel doodgehakt.
Wapens van brons of ijzer zouden een rechte kerf maken.
Deze verwonding is aangebracht na de dood...
...en heeft niets te maken met de manier van overlijden.
Als ze na de dood in stukken werden gesneden...
...zou dat bij de gewrichten zijn gebeurd omdat het daar makkelijker is.
Vooral door iemand die dat voor de kost doet.
Ze lijken in stukken te zijn gesneden. - Precies.
Maar ze waren intact toen ze stierven.
We weten nog steeds niet hoe de concubines stierven...
...maar ze stierven geen natuurlijke dood.
Hoe ze ook stierven...
...het was erg wreed.
De brutaliteit jegens de concubines was nog maar het begin.
Bewijs van de volgende zet van de samenzweerders...
...werd door Yuan Zhongyi ontdekt in een verre hoek van de site.
Tijdens ons onderzoek...
...hebben we veel grafkuilen gevonden.
De mensen in die graven lijken te zijn vermoord...
...en verminkt...
...en ze waren nog jong.
In het dorp Shangjiao...
...hebben we 17 kleine graven gevonden.
We hebben er acht opgegraven.
De jongste persoon was pas 18 en de oudste was dertig.
Wie heeft ze vermoord?
We weten het niet.
De lichamen zijn geïdentificeerd aan de hand van een persoonlijk zegel.
Die werden vaak begraven met lichamen van hooggeplaatste mensen.
We denken dat het de graven van de zonen en dochters van de eerste keizer zijn.
PALEIS VAN PRINS JIANGLU
Direct na de begrafenis...
...richtten de samenzweerders hun aandacht op Hu Hais potentiële rivalen.
Prins Jianglu, ik kom u en uw broers arresteren.
Wat is de aanklacht?
Ontrouw aan de troon? Dit is een schande.
Ik wil m'n broer spreken.
De bevelen van Zijne Majesteit zijn duidelijk.
'Geen losse eindjes.'
De echte terreur was net begonnen.
De wet werd streng gemaakt en de straffen zwaar.
Lijken lagen opgehoopt op de markt.
Ik moet Zijne Majesteit spreken.
PALEIS VAN PRINS GAO
Hoogheid.
Is er nieuws?
Al uw vaders ministers zijn verdwenen. - Dat is snel.
Het ergste komt nog.
Gisteren, op de markt in Xianyang...
...zijn 12 van uw broers geëxecuteerd.
En uw zussen...
...zijn in stukken gescheurd.
U moet vluchten, Hoogheid. Neem uw familie mee en vertrek.
Hoogheid.
Het probleem voor prins Gao en voor de hele keizerlijke familie...
...was dat ze nergens heen konden.
Ik ben onschuldig.
Degenen die een openbare executie werd bespaard, hadden maar één keuze.
Ik ben onschuldig.
Toen Hu Hai een jaar keizer was...
...was het merendeel van z'n broers en zussen dood.
Een van de belangrijkste vondsten in de site...
...kan helpen bewijzen dat dit geen legende is, maar een feit.
Ten westen van de site, bij de grafheuvel van de keizer...
...is er een enorme opgraving aan de gang.
Daar is een reeks enorme graven ontdekt.
Ze zijn niet eerder geopend.
Normaal is zoiets verboden...
...maar de dreiging van regenwaterschade heeft geleid tot een ongekende beslissing.
Een van de graven mag worden opgegraven.
De kans om dit graf op te graven is ongekend.
Dus het is de enige kans.
OPGRAVINGSLEIDER
Telkens als ik naar beneden ga, sta ik versteld.
Het graf is zo nauwkeurig gebouwd.
Zo diep, zo enorm.
De meeste oude graven zijn leeggeroofd...
...dus we hadden niet veel hoop voor de grafkamer.
Maar hij bleek niet leeggeroofd te zijn.
Echt ongelooflijk.
De kist is vergaan, maar de grafeigenaar ligt er nog.
We hebben onder andere wapenrusting, kruisbogen en zwaarden opgegraven.
Wat dit graf zo spannend maakt...
...is dat dit een echte krijger uit de Qin-dynastie is.
We hadden al duizenden terracottakrijgers gevonden...
...maar dit was de eerste keer dat we een echte Qin-krijger konden opgraven.
Dit is vrij dicht bij de grafheuvel van de eerste keizer.
Dus wie was hij?
Wie dit ook was, hij was erg belangrijk en stond dicht bij de keizer.
Als we z'n identiteit kunnen bepalen...
...kunnen we mogelijk begrijpen wat er gebeurde na de dood van de keizer.
Janice onderzoekt de buitengewone artefacten die bij de kist gevonden zijn...
...om te zien of ze meer kunnen onthullen over de identiteit van de grafeigenaar.
Dit is een jade schijf met een cirkel en een omlijning.
En een patroon.
De buitenste ring. - Ja, in het midden.
Het is een geometrisch dessin.
Het stuk jade was een versiersel van een schede.
De grafgiften in Graf 1 zijn echt fascinerend.
Sommige objecten hebben we nooit eerder gezien...
...zoals als een gouden kameel en een dansende figuur.
Hieruit kunnen we afleiden...
...dat de grafeigenaar een lid van de keizerlijke familie kan zijn.
Het is mooi versierd.
Het zijn vrij exotische objecten...
...en het is de eerste keer dat zoiets is gevonden in het mausoleumcomplex.
De vraag is of we de objecten kunnen dateren.
Haal 'm eruit om beter te bekijken.
Dit is van laat in de Periode van de Strijdende Staten.
Ja, mee eens.
Deze kunnen niet gegoten zijn tijdens de Han-dynastie. Ze moeten ouder zijn.
We noemen de ontdekte munten Ban Liang.
Dit soort munten, hun formaat en ook de karakters...
...stammen zeker uit de latere Qin.
De munten zijn duidelijk bewijs...
...dat de grafeigenaar tot de rijksten van de Qin-gemeenschap behoorde.
Het graf moet dateren uit het einde van de Qin-dynastie.
Hoeveel zijn er gevonden?
Zo'n 5000 tot 6000. - Zo'n 5000 tot 6000 stuks?
Het is ongebruikelijk om 6000 munten te vinden in een graf.
Het is echt een fortuin.
Laten we de kruisboog eens bekijken.
Hij is kleiner dan die uit de grafkuil met krijgers.
Hij heeft een behuizing.
Kruisbogen met trekkerbehuizing waren in die tijd zeldzaam.
Dit type kruisboogtrekkers komt uit de late Qin-dynastie.
Dat geeft een vrij beperkt tijdvenster voor dit graf.
Waarschijnlijk na de dood van de keizer en voor de val van de Qin-dynastie.
Dus dat is drie, vier jaar.
Dus wie kan er begraven zijn bij de eerste Qin-keizer...
...in die periode?
En waarom?
Een korter tijdvenster verkleint de lijst van mensen die in het graf kunnen liggen.
Als de onbekende krijger begraven werd...
...na de dood van de keizer en voor de val van de Qin-dynastie...
...is er maar een korte kandidatenlijst.
Na het overlijden van de eerste keizer kwamen al z'n zoons aan hun einde.
Dus ik denk aan een hooggeplaatste edelman of legerleider.
Als de archeologen een persoonlijk zegel in de kist vinden...
...zou dat de identiteit van de grafeigenaar onomstotelijk bewijzen.
Maar de staat van de kist betekent dat dit jaren kan duren.
Oorspronkelijk wilden we de kist ter plaatse onderzoeken.
Pas op voor dat hout.
Maar er is een groot temperatuurverschil tussen winter en zomer.
Met stukken goud, jade, en edele metalen blootgesteld aan de elementen...
...moeten ze snel handelen.
Als we het ter plaatse schoonmaken...
...kan de drastische verandering in temperatuur en vochtigheid...
...veel gevolgen hebben voor de relikwieën en overblijfselen.
Dus we willen het inpakken en dan binnenbrengen voor onderzoek.
Kijk eens naar de voorwerpen op die pilaar.
Die moeten we beschermen.
Het plan is om de kist en de omringende tonnen aarde in te pakken...
...en het geheel naar het lab te brengen.
Het enorme gewicht maakt de verwijdering van de kist zeer riskant.
Zoiets is nooit eerder geprobeerd.
De stalen platen kunnen een voor een worden ingebracht.
We kunnen vanaf hier werken of van de andere kant.
Ja, beide kanten zijn goed.
We moeten geleiderails in de passage aanleggen.
Daarna moet een kraan met een capaciteit van 50 tot 100 ton het optrekken.
De grond is ongelijk, dus het wordt moeilijk laden.
Dit is een enorme archeologische uitdaging.
Maar we komen er wel uit.
Bij de grafheuvel van de keizer legt Fu Jians onderzoek meer bloot...
...over wat er is gebeurd met de gebouwen die hier ooit stonden.
Hier stond een toren.
Ik wil weten hoe die is vernietigd. Dat vind ik het belangrijkst.
Als de schade die de krijgers is aangedaan tot hier doorloopt...
...zou dat betekenen dat dit geen gewone grafroof was.
Het zou duiden op een andere verklaring.
We hebben gebroken tegels gevonden.
Op een ervan staan tekens.
Daar staat 'Shui'. Het is 'Zuo Shui'.
Volgens mij is Zuo Shui een maker uit de Qin-dynastie.
Het kan een deel van de toren zijn.
De schade aan de krijgers in de grafkuilen is duidelijk door mensen veroorzaakt.
Maar er is geen direct bewijs dat alles tegelijk is gebeurd.
De branden in de grafkuilen met krijgers kunnen zijn veroorzaakt door oude rovers.
Maar als er zo dicht bij het graf tegelijkertijd brand was...
...bewijst dat opzettelijke vernietiging.
Toen de eerste keizer stierf, waren de gevangenen nog aan het werk.
Ze werkten aan de enorme heuvel boven het graf.
Maar bijna precies een jaar na de dood van de eerste keizer...
...brak er in het oosten van het rijk een grote opstand uit.
Dit had grote gevolgen voor de bouw van het mausoleum.
Tegen de tijd dat iemand de keizer durfde te vertellen dat er een probleem was...
...was de situatie volledig uit de hand gelopen.
Sta op.
Er was een rebellenleger van 300.000 man op weg naar de hoofdstad.
Roep strijders op uit de regio en dood de rebellen.
Majesteit, de bandieten zijn al dichtbij en groot in aantal.
Er is geen tijd om strijders op te roepen.
Bedoel je dat we ze niet tegen kunnen houden?
Ben je je tong verloren?
Majesteit, er werken veel gevangenen op de berg Li.
Zij kunnen in het leger worden opgenomen en worden ingezet bij een aanval.
Doe het gelijk.
En val me niet lastig tot het klaar is.
Op bevel van Zijne Keizerlijke Majesteit...
...moeten alle mannen ouder dan 15 de wapens opnemen en vechten.
Waarom zouden we? Wij hebben er niets mee te maken.
Stil. - Wacht even.
Zijne Majesteit verleent gratie aan elke gevangene die vecht.
Hu Hais leger van ongetrainde gevangenen...
...was niets in vergelijking met het gevreesde, gedisciplineerde leger...
...waarmee z'n vader China had veroverd.
Eens kijken of er een inscriptie is.
Janice onderzoekt echte wapens die naast de terracottakrijgers gevonden zijn.
Objecten uit het mausoleumcomplex...
...vertellen een groot verhaal.
Je kunt het op deze plek zien.
De inscriptie is duidelijk.
De krijgers waren uitgerust met een grote hoeveelheid bronzen wapens.
De lansen of hellebaarden voor de infanterie.
De kruisbogen voor de boogschutters.
Aan de verschillende wapens en de vermenging daarvan kunnen we zien...
...dat ze een flexibele gevechtstactiek toepasten.
Boogschutters of kruisboogschutters stonden voor de militaire formatie.
Zij schoten pijlen naar de vijand als ze nog op afstand waren.
Vervolgens liepen de kruisboogschutters naar achteren...
...en viel de infanterie de vijand aan.
Dat was een speciale tactiek in de Qin-dynastie.
Bereid de aanval voor. - Sta paraat.
Doof de vuren. Stel jullie op. - Doof de vuren.
Opschieten.
Stuur de paarden om ze te verjagen.
We slaan ze neer als ze vluchten.
Aanvallen.
Een leger van gevangenen gewapend met graafwerktuigen...
...zou geen schijn van kans maken.
Blijf staan.
Maar omdat ze vochten voor Qin hadden ze de beste wapens in die tijd.
En commandanten die alleen de overwinning kenden.
Blijf staan.
Nu. Aanvallen.
Qin-wapens en -tactieken maakten het verschil.
Tegen de verwachtingen in zegevierde het leger van gevangenen.
De rebellen werden tegengehouden...
...en hun leiders werden opgespoord.
Maar er volgde een vloedgolf aan verzet...
...en het werk aan het grafcomplex werd stopgezet.
Na het vertrek van de gevangenen wordt het grafcomplex niet meer genoemd...
...in dit historische document.
Niemand weet wat er daarna is gebeurd.
De enorme heuvel die het graf van de keizer moest beschermen...
...lijkt z'n werk te hebben gedaan.
Er is geen bewijs dat iemand ooit heeft ingebroken.
Maar voor de rest van het mausoleum van de keizer geldt een ander verhaal.
Tekenen van opzettelijke vernietiging worden onderzocht in de restauratiehal.
Nog een Qin-meesterwerk...
...een groot standbeeld van een acrobaat, wordt weer in elkaar gezet.
De tekenen van geweld zijn duidelijk te zien.
SENIOR RESTAURATEUR
Dit is heel interessant.
De sporen tonen aan dat het in stukken is gehakt.
Bij het opgraven bleek de hele site zwaar beschadigd te zijn.
Onderzoek in de acrobatengrafkuil, waar dit beeld was begraven...
...legde een vlak met rode aarde bloot.
De brand die de beelden vernietigde, was zo intens...
...dat het een bronzen ketel onder in de grafkuil tot een platte plaat smolt.
Tijdens ons archeologisch werk zijn veel grafkuilen ontdekt...
...door de aanwezigheid van rode, verbrande aarde.
Dit geldt ook voor de grafkuilen met de bronzen vogels en de acrobaten.
Als we al die branden samenvoegen en het als een geheel beschouwen...
...is duidelijk dat dit niet door tientallen mensen is gedaan.
Er zijn honderden of duizenden mensen nodig om zo veel schade aan te richten.
Maar wie heeft het gedaan?
Bij het graf van de krijger...
...heeft Jiang Wenxiao groen licht gekregen voor de verplaatsingsplannen.
Hier, professor Chen.
Maar gezien het risico van de verplaatsing...
...wil het team eerst monsters nemen van de blootliggende botten.
Het is moeilijk lopen in dit pak. - Wees voorzichtig.
De monsters kunnen ook helpen om de leeftijd van de krijger te bepalen.
Kijk hier eens. Laten we dit als monster meenemen.
Een stukje schedel.
De schedel was niet compleet. We hebben slechts een klein deel.
De gevonden ledemaatbotten verkeren in slechte staat.
Dit is de bovenkant van het dijbeen.
Hier is het heupbeen.
Dat is het scheenbeen. Het hoofd ligt hier en het lichaam daar.
Het hoofd ligt aan de zuidkant. - Dat klopt.
En de voeten wijzen naar het noorden.
Kijk naar de bovenkant van het dijbeen.
Het bot was best dik.
Dus het is waarschijnlijk een man.
Dit bot nemen we mee.
We namen een deel van het dijbeen mee.
We willen weten of de grafeigenaar familie van de eerste keizer was...
...of een staatsman die geen bloedverwantschap had.
Als de onbekende krijger een hoge functionaris was...
...moeten we kijken naar de mogelijkheid dat hij een van de samenzweerders was.
Na twee jaar bloedvergieten stortte Hu Hais rijk in...
...en de samenzweerders keerden zich tegen elkaar.
De eerste minister stierf als eerste.
Hij werd ter dood veroordeeld door de keizer...
...na bedrogen te zijn door Zhao Gao.
De vijf straffen werden voorbereid voor Li Si.
Als straf werd hij ter hoogte van z'n middel in tweeën gehakt.
En toen de eerste minister was opgeruimd...
...zette Zhao Gao z'n zinnen op de keizer zelf.
Majesteit, ik ben hier om u te informeren dat uw tijd als keizer ten einde is.
Als het keizerschap me wordt afgenomen, zeg dan dit tegen Zhao Gao.
Als ik koning van één land mag zijn, sta ik hem niet in de weg.
Zhao Gao installeert binnenkort een nieuwe keizer.
We hebben geen behoefte aan koningen.
Een markies dan.
Het uur van dagdromen is allang voorbij.
Dan vraag ik om niets. Ik kan leven als een gewone burger.
Ik heb m'n instructies.
En Uwe Majesteit weet heel goed dat er geen losse eindjes mogen zijn.
Als de kronieken kloppen...
...staat het vast dat keizer Hu Hai niet de onbekende krijger is.
Hij werd zonder ceremonie begraven in een burgergraf.
Maar de plannen van Zhao Gao liepen goed fout.
Als vervanger van Hu Hai koos hij iemand die hij in toom kon houden.
Maar de nieuwe keizer had andere plannen.
Ik heb je op de troon gezet. Hoe durf je me te laten wachten?
Wie ben jij om m'n bevelen te negeren?
Wie?
Zhao Gao.
Dus het eerste wat hij deed...
Wie ben jij?
...was Zhao Gao laten vermoorden.
Er staat nergens waar hij begraven is.
Onze voorlopige evaluatie is dat het een man is.
Maar we willen een DNA-test doen om meer over hem te weten te komen.
We moeten kleine stukjes bot afsnijden...
...en die elders laten testen.
We hebben ook een tand gevonden.
Het is een premolaar van de grafeigenaar.
Je kunt de gesteldheid van de tand zien en er zijn geen glazuurdefecten.
Dat geeft aan dat de persoon bij leven voldoende voedsel had.
Er is geen blootliggend tandbeen, dus het moet een jong iemand zijn.
De leeftijd van deze persoon moet tussen de 18 en 22 zijn.
Dus dit was een jonge man.
Het feit dat de krijger jong stierf, sluit de samenzweerders uit.
Zij waren te oud.
Door de leeftijd is het waarschijnlijker dat hij een prins was.
En de details in de Shiji over één prins in het bijzonder...
...werpen een nieuw licht op alles wat er in het graf van de krijger gevonden is.
Toen Hu Hai aan het begin van z'n bewind z'n broers en zussen vermoordde...
...nam een van hen, prins Gao, een gedurfde beslissing.
U moet vluchten, Hoogheid. Neem uw familie mee en vertrek.
Prins Gao wilde vluchten...
...maar was bang dat z'n familie zou worden opgepakt en gedood.
Daarom stuurde hij een brief aan de tweede keizer.
Ik had de voormalige keizer moeten volgen in de dood. Dat heb ik niet gedaan.
Als zoon was ik ontrouw.
Als onderdaan was ik ontrouw.
En iemand die ontrouw is wint geen roem in deze wereld.
Ik wil de voormalige keizer volgen in de dood.
M'n wens is om begraven te worden in het mausoleum aan de voet van de berg Li.
Ik kan slechts hopen dat de keizer medelijden heeft en m'n verzoek inwilligt.
Ik geef uw verzoek door aan de keizer...
...en vraag hem om de zaak zo snel mogelijk te overdenken.
Prins Gao bood aan zelfmoord te plegen...
...om z'n familie te behoeden voor hetzelfde lot als z'n broers en zussen.
Dat was een heldhaftige en dappere daad van prins Gao.
Waarschijnlijk trok het verhaal daarom de aandacht van Sima Qian...
...en kwam het zo in de Shiji terecht.
Sima Qian vertelt ons ook dat Hu Hai blij was met de brief van prins Gao.
Hij willigde het verzoek van prins Gao niet alleen in...
...hij gaf hem ook 100.000 bronzen munten voor de begrafenis.
Als de informatie in de Shiji correct is, kunnen we aannemen...
...dat prins Gao ergens in de mausoleumsite is begraven.
Maar tot nu toe is z'n graf niet geïdentificeerd.
Het zou geweldig zijn als we bewijs hadden dat de onbekende krijger prins Gao was.
Aangezien de grafeigenaar jong was, is het mogelijk dat het prins Gao is.
Maar het is niet genoeg om het met zekerheid te zeggen.
We moeten het veilig naar het lab brengen om ons werk af te maken.
Alles gaat goed. Ga door.
We moeten binnen een uur klaar zijn.
Trekken.
Stop met trekken. Stop.
De wielen zitten vast.
De stalen geleiderail is vervormd, maar het komt goed.
Vooruit.
Regent het buiten? - Het regent.
Bedek het met plastic.
Stop met trekken. Stop.
Hoe ik me voel? Heel gelukkig.
We hebben een enorm project afgerond.
We hopen dat we een zegel kunnen vinden of andere soortgelijke artefacten...
...die de identiteit van de grafeigenaar kunnen bewijzen.
We hebben er veel vertrouwen in.
Het is klaar.
De verhalen circuleren al meer dan 2000 jaar...
...maar met deze bevindingen...
...kunnen we bewijzen dat deze mensen echt bestonden.
Zoals Zhao Gao en Hu Hai.
Zij waren echte mensen, geen personages in een legende of een verhaal.
Dit waren echte mensen in het verleden.
Nu, vijftig jaar na de ontdekking van de eerste terracottakrijger...
...is er in de gehele site bewijs gevonden van systematische vernietiging.
Zie je de rode aarde?
Ik denk dat dit gebouw kort na de bouw is verwoest door een brand.
Overal in het Qin-mausoleum zijn sporen van brand.
We weten niet van wanneer die sporen stammen.
We weten wel dat de beschadigingen aan de krijgers vroeg plaatsvonden.
Al voor het aanwezige hout was vergaan.
Dat is houtskool.
Bij de oostpoort troffen we hetzelfde.
Het is verbrand. - Ja, precies.
En op deze gebouwen zijn dezelfde brandsporen gevonden.
Alle verwoesting lijkt rond dezelfde tijd in de late Qin-dynastie te zijn gebeurd.
De val van Qin ging gepaard met groot geweld.
Een rebellengeneraal leidde z'n leger naar de hoofdstad...
...en onthoofdde Hu Hais opvolger.
De rebellen verwoestten de hoofdstad en de vuren brandden drie maanden lang.
Er is geen schriftelijk bewijs dat de rebellen het mausoleum vernietigden.
Maar zo dicht bij de hoofdstad zou het een belangrijk doelwit zijn geweest.
Volgens mij zijn de diefstal, vernieling, en het platbranden van het mausoleum...
...toe te schrijven aan dit rebellenleger.
Ze hadden genoeg mankracht, macht, gelegenheid en tijd.
Waarschijnlijk waren er onder de rebellen voormalige dwangarbeiders.
Zij zouden weten waar bepaalde dingen begraven waren.
Ze zijn hier beneden.
Het was wraak.
Toen alles onder de hemel verenigd was, viel de Qin-dynastie...
...als gevolg van een bewind zonder menselijkheid of gerechtigheid.
De wrede manier waarop de bevolking werd gemobiliseerd en gestraft...
...leidde tot de vernietiging van het mausoleum.
Maar de enorme artistieke creativiteit is niet ontstaan uit deze wreedheid.
Het is het gevolg van de fusie van verschillende culturele elementen...
...uit verschillende regio's in het huidige China.
Het idee van de eerste keizer voor een verenigd China heeft het overleefd.
Het heeft de val van de Qin-dynastie overleefd.
En het leeft nu nog steeds.
Ik denk dat de krijgers werden vernietigd...
...vanwege de barre omstandigheden waarin ze werden gemaakt.
Maar ze laten ons ook zien wat mensen 2200 jaar geleden konden.
Voor mij zijn de krijgers zelfs na al die tijd...
...een herinnering aan de grootsheid van de menselijke geest.
En zelfs nu nog kunnen ze ons de adem benemen.
Dit is z'n voetstuk.
M'n hele leven is gewijd aan archeologie.
Ik doe dit al 48 of 49 jaar.
De wereld vertellen over de krijgers...
...was een taak die ons werd toebedeeld.
Het was een eer voor ons om dat te doen.
De krijgers zijn m'n beste vrienden.
Dat ze geliefd zijn door mensen overal op aarde...
...maakt me enorm blij.
Het was soms moeilijk...
...maar in de grootste beproevingen vinden we de grootste vreugde.
Net zoals met zweet bewaterde bloemen het mooiste zijn...
...is het terracottaleger...
...verantwoordelijk voor ons grootste geluk.
SLECHTS 1200 VAN DE 8000 KRIJGERS ZIJN WEER IN ELKAAR GEZET
DE ZOEKTOCHT NAAR DE IDENTITEIT VAN DE ONBEKENDE KRIJGER GAAT VERDER
Ondertiteld door: Esther Hay