Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Πριν από 2.200 χρόνια, ο πρώτος αυτοκράτορας, Τσιν Σι Χουάνγκ Ντι,
υπέταξε και τα έξι κινεζικά βασίλεια για πρώτη φορά στην ιστορία,
δημιουργώντας την Κίνα.
Για να προστατέψει την αυτοκρατορία του έχτισε το πρώτο Σινικό Τείχος
και διέταξε να χτιστεί ο πιο εντυπωσιακός τάφος που είδε ποτέ ο κόσμος
για τη μετά θάνατο ζωή του.
Όμως, μετά τον θάνατό του η δυναστεία Τσιν κατέρρευσε εν μέσω χάους και εμφυλίου
και η τοποθεσία του επικού τύμβου του εξαφανίστηκε από την ιστορία.
Θυμάμαι ότι ήταν καλοκαίρι εκείνη την εποχή.
ΕΠΑΡΧΙΑ ΣΑΑΝΣΙ, ΚΙΝΑ
Κάτι αγρότες έσκαβαν ν' ανοίξουν πηγάδι και βρήκαν κάτι περίεργο.
Μου ζήτησαν να πάω στο Σιάν να ρίξω μια ματιά.
Πώς πάει, προχωράτε;
Μη σας ξεφύγει τίποτα.
Όταν το πρωτοείδα, ενθουσιάστηκα.
Κι αυτό, όπως αποδείχτηκε, ήταν μόνο η αρχή.
Είναι ένας τεράστιος πήλινος στρατός που βγαίνει σιγά σιγά
από τον τάφο όπου βρισκόταν για πάνω από 2.000 χρόνια.
Είναι απίστευτο. Ένας τάφος πάνω από 50 τετραγωνικά χιλιόμετρα
και μέσα χιλιάδες τέτοιοι πήλινοι πολεμιστές.
Οι φιγούρες, διαφορετική η καθεμιά, περίπου 8.000 στον αριθμό,
βρέθηκαν στον χώρο ταφής του πρώτου αυτοκράτορα της χώρας.
Το αποκάλεσαν όγδοο θαύμα του κόσμου.
ΤΑ ΜΥΣΤΗΡΙΑ ΤΟΥ ΠΗΛΙΝΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ
Θυμάμαι που πρωτοπήγα στον χώρο της ανασκαφής ως παιδί
και είδα τους 8.000 πολεμιστές.
ΔΡ ΧΟΥΙ ΜΙΝΓΚ ΤΑΚ ΤΕΝΤ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΤΣΙΝ
Ο καθένας με άλλα χαρακτηριστικά.
Αυτό και μόνο προκαλεί δέος.
Οκτώ χιλιάδες πολεμιστές θαμμένοι πλάι στον δημιουργό της Κίνας.
Πρέπει να είναι η πιο σημαντική αρχαιολογική ανακάλυψη στα χρονικά.
Αλλά το πραγματικά απίστευτο
είναι πως οι 8.000 πολεμιστές φυλάνε κάτι πολύ πιο σημαντικό.
Το μαυσωλείο του πρώτου αυτοκράτορα.
Είναι ένα προσωπικό ταφικό συγκρότημα.
Εξήντα τετραγωνικά χιλιόμετρα, όσο και το μέγεθος του Μανχάταν.
Είναι φοβερό αν σκεφτείς πως όλα αυτά χτίστηκαν για έναν άντρα.
Όταν πέθανε ο πρώτος αυτοκράτορας των Τσιν,
τον έθαψαν κάτω από τον τεράστιο τύμβο στην καρδιά του χώρου.
Μετά την αναπάντεχη ανακάλυψη των πολεμιστών, 50 χρόνια πριν,
οι αρχαιολόγοι έχουν φέρει στο φως αμέτρητα ευρήματα.
Αλλά δεδομένου του μεγέθους του χώρου,
έχουν ακόμα ν' ανακαλύψουν πάρα πολλά.
Το μαυσωλείο του αυτοκράτορα ήταν αντίγραφο της πρωτεύουσας των Τσιν,
με δύο τεράστια τείχη γύρω από τον τύμβο
και κτίρια που καλύπτουν δεκάδες εκατομμύρια τετραγωνικά μέτρα.
Υπάρχουν τόσα πράγματα θαμμένα από κάτω.
Ό,τι έχουμε βρει είναι εξαίρετο
και πολύ ρεαλιστικό.
Είναι πρωτοφανή ευρήματα.
Πήλινοι υπηρέτες για να τον υπηρετούν.
Πήλινοι ακροβάτες για να τον ψυχαγωγούν.
Πήλινα άρματα, άλογα.
Όλα αυτά απαρτίζουν έναν πήλινο κόσμο
χτισμένο για τον κυβερνά ο αυτοκράτορας εσαεί.
Αλλά πώς μπόρεσε μια δυναστεία ικανή να φτιάξει κάτι τόσο ξεχωριστό
να πέσει τόσο γρήγορα;
Για τους αρχαιολόγους,
το πρώτο στοιχείο είναι η κατάσταση στην οποία βρέθηκαν οι θησαυροί.
ΔΡ ΛΙ ΤΖΑΝΙΣ ΣΙΟΥΤΖΕΝ ΑΡΧΑΙΟΛΟΓΟΣ
Ο κόσμος έχει την εντύπωση
πως όταν τους βρήκαμε, όλοι αυτοί οι πολεμιστές ήταν όρθιοι.
Δεν ήταν έτσι.
Όλοι αυτοί οι πήλινοι πολεμιστές είχαν γίνει κομμάτια.
Κανείς δεν επέζησε.
Η Τζάνις είναι μέλος μιας νέας στρατιάς αρχαιολόγων,
ιατροδικαστών
και συντηρητών
σε μία από τις μεγαλύτερες αρχαιολογικές ανασκαφές του κόσμου.
Όλοι μαζί προσπαθούν να ανακαλύψουν τι ακριβώς συνέβη στους πολεμιστές.
Φαίνεται το χέρι.
Το κεφάλι πρέπει να ήταν εδώ.
Προσοχή όταν δουλέψεις εδώ.
Η επιφάνεια έχει πτυχώσεις.
ΖΟΥ ΣΙΧΟΝΓΚ Δ/ΝΤΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ
Ίσως καταφέρουμε να μείνει λίγο χρώμα.
Αυτό είναι το συναρπαστικό.
Καταλαβαίνεις ότι έχουν διαφορετικές προσωπικότητες.
Αυτός είναι καλός.
Σε κάθε πρόσωπο συναντάς κι άλλο άτομο της δυναστείας Τσιν.
Χαμογελάει.
Στη μονάδα συντήρησης,
συναρμολογούν τον στρατό του αυτοκράτορα,
έναν πολεμιστή σε φυσικό μέγεθος κάθε φορά.
Επτά, οκτώ, εννέα, δέκα, έντεκα.
ΛΑΝ ΝΤΕΣΕΝΓΚ ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ
Έχουμε 36 μεγάλα κομμάτια.
Μαζί με τα μέρη της πανοπλίας και τα καρφιά,
έχουμε σχεδόν 400 κομμάτια για έναν πολεμιστή.
Μιλάμε για πολλά κομμάτια.
Σκέφτομαι συχνά ότι είμαι γιατρός λειψάνων.
Μένω μαζί τους και τα φροντίζω ώσπου να ξαναγυρίσουν στη ζωή.
Σε γενικές γραμμές, αυτός ο πολεμιστής είναι σχετικά πλήρης.
Μόνο η βάση των ποδιών λείπει.
Όταν βρεθεί, μπορούμε ν' αρχίσουμε την αποκατάσταση.
Τελικός στόχος είναι να τον στήσουμε όρθιο
και να τον επιστρέψουμε στον στρατό του.
Ένα και μόνο άγαλμα χρειάζεται ως και τρία χρόνια για να συναρμολογηθεί.
Ξέρουμε ότι οι πολεμιστές θάφτηκαν άθικτοι.
Αλλά από τότε μέχρι σήμερα, κάποια στιγμή έγιναν όλοι θρύψαλα.
Είναι τεράστιο μυστήριο, που συνδέεται με τον λόγο που έπεσε η δυναστεία.
Τι συνέβη, λοιπόν;
Στους λάκκους όπου θάφτηκαν οι πολεμιστές,
οι αρχαιολόγοι προσπαθούν να καταλάβουν
εξετάζοντας ιατροδικαστικά το κάθε τεκμήριο.
Υπάρχουν πολλές θεωρίες.
Τυμβωρύχοι, βανδαλισμοί, φυσική κατάρρευση.
Αλλά κανείς δεν ξέρει σίγουρα.
Αυτό που ξέρουμε είναι ότι συνέβη κάτι σημαντικό.
Όταν απορροφηθείς από τη δουλειά, καμιά φορά ξεχνάς τα πάντα.
Τα μάτια μας ψάχνουν διαρκώς,
προσπαθώντας να διακρίνουν τις διαφορές με άλλους που είδαμε πριν.
Το χώμα φαίνεται σαν υγρό. Είναι χρωματισμένο.
Είναι κόκκινο πυρόχωμα.
- Πυρόχωμα; - Ναι.
Και ξυλάνθρακας.
Είναι καμένο.
Μόνο όταν η φωτιά είναι πολύ δυνατή και καίει πάρα πολλή ώρα
γίνεται το χώμα κόκκινο.
Τα σπασμένα κομμάτια ήταν αποτέλεσμα κατάρρευσης.
Αυτό εδώ ήταν ανθρωπογενής καταστροφή.
Οι πήλινοι πολεμιστές κάηκαν σε φωτιά.
Ποιος έβαλε τη φωτιά;
Ιδού η απορία.
Αυτό δεν είναι απλώς ένα αρχαίο θαύμα του κόσμου.
Κατά μία έννοια, είναι και πελώριος τόπος εγκλήματος.
Μέχρι να ανακαλυφθούν ο τάφος και οι πολεμιστές,
σχεδόν όλα όσα ξέραμε για τη δυναστεία Τσιν
τα είχαμε μάθει από ένα ιστορικό αρχείο.
Ένα σεβαστού κύρους κείμενο 2.000 ετών, γνωστό ως Σιτζί.
Το Σιτζί είναι το πρώτο σημαντικό ιστορικό αρχείο της Κίνας.
Συγγραφέας είναι κυρίως ο Σίμα Τσιέν.
ΔΡ ΓΚΟΥΟ ΤΖΙΝΣΟΝΓΚ ΙΣΤΟΡΙΚΟΣ ΤΣΙΝ
Περιέχει λεπτομερή αφήγηση της ζωής και του θανάτου του πρώτου αυτοκράτορα.
Το 26ο έτος της ηγεμονίας του,
ο πρώτος αυτοκράτορας ένωσε τα πάντα στον κόσμο.
Το Σιτζί αφηγείται την ιστορία του πρώτου αυτοκράτορα, πολεμιστή των Τσιν.
ΖΑΟ-ΓΙΑΝ-ΓΟΥΕΪ-ΤΣΙ-ΧΑΝ-ΤΣΙΝ-ΤΣΟΥ
Ο αυτοκράτορας κατέκτησε έξι βασίλεια
και ένωσε την Κίνα για πρώτη φορά στην ιστορία υπό τον απόλυτο έλεγχό του.
ΤΣΙΝ
Έδωσε στην Κίνα το όνομά της.
ΚΙΝΑ
Αλλά το αρχείο λέει
ότι η πανίσχυρη δυναστεία,
που προοριζόταν να ζήσει 10.000 γενιές,
κράτησε μόνο 15 χρόνια και μετά κατέρρευσε.
Χαρακτηριστικό του Σιτζί είναι ο τρόπος που είναι γραμμένο.
Συνδυάζει ιστορία και επικό δράμα.
Σε σημεία, αμφιβάλλουμε λίγο αν κάτι συνέβη ή όχι.
Δεν έχουμε ευρήματα που θα στήριζαν κάποιους ισχυρισμούς.
Αλλά το μεγάλο ερώτημα είναι πόσα απ' αυτά ισχύουν.
Γι' αυτό είναι τόσο συναρπαστική η ανασκαφή.
Για πρώτη φορά σε 2.000 χρόνια,
μπορούμε να μάθουμε αν όσα έγραψε ο Σίμα Τσιέν είναι σωστά.
ΦΟΥ ΤΖΙΑΝ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ, ΑΝΑΤΟΛΙΚΗ ΠΥΛΗ
Να μετρήσουμε το μήκος και το πλάτος του.
Στην ανατολική πλευρά του χώρου,
οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν θεμέλια μιας μεγαλειώδους πύλης
που πιστεύουν ότι ήταν κάποτε η κύρια είσοδος στο μαυσωλείο.
- Μήκος; - Εκατό.
Και πλάτος 95.
- Ενενήντα πέντε; - Ναι.
Και η τρύπα;
Δέκα και έξι.
Είναι η μεγαλύτερη πύλη που έχει βρεθεί ποτέ στην Κίνα.
Αφότου αυτοανακηρύχθηκε αυτοκράτορας, συνέχισε να επεκτείνει τον χώρο.
Έγινε εθνικό εγχείρημα.
Μάζεψαν όλη την αυτοκρατορία για να φτιάξει ένα και μόνο πράγμα.
ΧΩΡΙΟ ΕΡΓΑΤΩΝ - ΕΝΑΣ ΧΡΟΝΟΣ ΠΡΙΝ ΑΠΟ ΤΟΝ ΘΑΝΑΤΟ ΤΟΥ ΑΥΤΟΚΡΑΤΟΡΑ
Οι εργασίες στον τάφο του αυτοκράτορα άρχισαν όταν ήταν μόλις 13 ετών.
Με προσοχή.
Προσοχή.
Σηκώστε το.
Όταν πια είχε κατακτήσει όλη την Κίνα,
διέταξε, με τους τεράστιους πόρους που απαιτούνταν,
να χτιστεί το μεγαλύτερο ταφικό συγκρότημα στη Γη.
Στους θαλάμους αποθήκευσης, η Τζάνις εξετάζει τεκμήρια
της βιαιότητας που ασκήθηκε σ' εκείνους που θα έχτιζαν τον τάφο.
Από τα υπολείμματα του υλικού,
μαντεύουμε πόσο δύσκολη ήταν εκείνη η εποχή
για ανθρώπους που δούλευαν εδώ στην κατασκευή του συγκροτήματος.
Βλέπεις ότι αυτό είναι σχετικά μεγάλο.
Όχι σαν αυτό των ποδιών. Άρα, έμπαινε στον λαιμό κάποιου.
Όταν ο πρώτος αυτοκράτορας ένωσε την αυτοκρατορία,
πάνω από 700.000 κατάδικοι στάλθηκαν για να φτιάξουν το μαυσωλείο στο όρος Λι.
Ο πρώτος αυτοκράτορας κινητοποιούσε τον κόσμο με βία.
Προχωράτε.
Καταδίκασε όσο περισσότερους μπορούσε.
Γρήγορα!
Προχωράτε.
Και τους έκανε μέρος του εργατικού δυναμικού που θα δούλευε στο έργο του.
Ο νομικός κώδικας των Τσιν είναι ενδελεχής και πολύ αυστηρός.
Αν έχεις σχέση με εγκληματία, καταδικάζεσαι κι εσύ.
Αν έχεις την ατυχία να σου συμβεί αυτό,
αυτό που σε περιμένει είναι εξαιρετικά βάναυσο.
Βρίσκουμε πολλά τέτοια σιδερένια δεσμά στο συγκρότημα του μαυσωλείου.
Στο Σιτζί, ο Σίμα Τσιέν αναφέρει τεράστιους αριθμούς καταδίκων που ήρθαν,
και επίσης ανθρώπων άλλων τάξεων ή τεχνιτών.
Αλλά με αυτά ειδικά, βλέπουμε ότι συμμετείχαν πολλοί κατάδικοι
και πολλοί υπέφεραν.
Τι κοιτάτε; Κουνηθείτε!
Το έδεσες καλά;
Εργαστήρια σε κοντινές πόλεις
μετατράπηκαν σε μια τεράστια γραμμή παραγωγής τερακότας,
απασχολώντας τεχνίτες που τους έφεραν από όλη την αυτοκρατορία.
Το φρύδι μπορεί να πάει λίγο πιο ψηλά. Το βασικό είναι το μάτι.
Είναι η πρώτη φορά που τεχνίτες και από τα επτά κράτη της Κίνας
συνεργάστηκαν όλοι μαζί σε ένα και μόνο έργο.
Και το αποτέλεσμα
ήταν να δημιουργήσουν κάτι που δεν είχε ξαναδεί ποτέ κανείς.
Πρόσεξε την περιοχή πάνω από το στόμα.
Το ότι ένας πολιτισμός παρήγαγε κάτι τόσο λεπτομερές σε τέτοια κλίμακα,
πάνω από 2.200 χρόνια πριν,
μας δείχνει ένα αξιοσημείωτο επίπεδο καλλιέργειας.
Δουλεύω στη συντήρηση 25 χρόνια.
Σπάνια βλέπεις πολεμιστή να διατηρεί όλα του τα χρώματα.
Αυτή είναι η κεφαλή πολεμιστή που ανακαλύψαμε πρόσφατα.
Ανήκει σε αξιωματικό του στρατού.
Όταν φτιάχτηκαν οι πολεμιστές, ήταν όλοι χρωματιστοί.
Αλλά καθώς έμειναν θαμμένοι πάνω από 2.000 χρόνια,
και με τις μετατοπίσεις του εδάφους,
τα χρώματα στην επιφάνεια συνήθως ξεφλουδίζουν κατά την εκσκαφή.
Αυτό το συγκεκριμένο κομμάτι, όμως, ήταν θαμμένο πιο κάτω από τα υπόλοιπα,
γι' αυτό κατάφερε να επιζήσει.
Όταν κοιτάζω τα μάτια τους και τις εκφράσεις του προσώπου τους,
έχω την αίσθηση ότι είναι ζωντανοί.
Είναι η προσωποποίηση του λαού των Τσιν και η επιτομή του στρατού των Τσιν.
Νομίζω ότι αυτά τα ρεαλιστικά πρόσωπα
βασίστηκαν σε πραγματικούς ανθρώπους
από ολόκληρη την Κίνα της εποχής.
Και η ιδέα μάλλον ανήκε στον ίδιο τον αυτοκράτορα.
Επειδή αναπαριστά πολύ ζωντανά και γλαφυρά
το επίτευγμά του.
Είναι ένα φανταστικό σύμβολο της ένωσης ανθρώπων από διάφορες εθνοτικές ομάδες.
Της πρώτης ενωμένης αυτοκρατορίας.
Αν δεν είχαμε τον πρώτο αυτοκράτορα,
πιθανόν η Κίνα να παρέμενε διαιρεμένη
μεταξύ διαφορετικών κρατών, όπως σήμερα η διαιρεμένη Ευρώπη.
Αν δούμε λοιπόν τους πολεμιστές,
νομίζω ότι είναι πολύ σημαντικό, στο πλαίσιο της ιστορίας του κόσμου,
της παγκόσμιας ιστορίας, επειδή βλέπουμε πώς έγινε η Κίνα διαφορετική, μοναδική.
Ο αυτοκράτορας δεν λυπήθηκε τα έξοδα και έκανε τα πάντα
για να ετοιμαστεί για τον άλλο κόσμο.
Δεν ετοιμάστηκε όμως για τη διαδοχή του στη Γη,
αρνούμενος να ανακοινώσει διάδοχό του στο βασίλειο.
Ο κίνδυνος από τη συγκέντρωση υπερβολικής εξουσίας στα χέρια ενός ανθρώπου
θα ανέτρεπε όλα όσα έχτισε, ολόκληρο τον κόσμο των Τσιν.
Το Σιτζί μάς λέει
ότι ο πρώτος αυτοκράτορας αρρώστησε στην πρώτη περιοδεία στα ανατολικά.
Τον έβδομο μήνα, ο πρώτος αυτοκράτορας έφτασε στο Σατσιού.
Κανείς δεν τολμούσε να αναφέρει το θέμα του θανάτου.
Η ιστορία που καταγράφει το Σιτζί
λέει ότι συνταξιδιώτες του αυτοκράτορα στη μοιραία περιοδεία
ήταν τρεις ήρωες
που θα έπαιζαν καίριο ρόλο στο μέλλον της δυναστείας Τσιν.
Ο Λι Σι ήταν το δεξί χέρι του αυτοκράτορα. Ήταν ο πρωθυπουργός.
ΛΙ ΣΙ ΠΡΩΘΥΠΟΥΡΓΟΣ ΤΣΙΝ
Από αυτόν περνούσε ό,τι συνέβαινε στην αυτοκρατορία.
Γρήγορα.
Ο Τζάο Γκάο, από ατιμασμένη οικογένεια,
είχε καταφέρει να γίνει ο πιο έμπιστος υπηρέτης του αυτοκράτορα.
ΤΖΑΟ ΓΚΑΟ ΑΡΧΙΕΥΝΟΥΧΟΣ
Εσύ.
Βρες τον Σι Λι.
Εσύ!
Βρες τον Χου Χάι!
Το σημαντικότερο, ο Τζάο Γκάο ήταν φύλακας της αυτοκρατορικής σφραγίδας,
που συνόδευε όλες τις διαταγές που εξέδιδε ο αυτοκράτορας.
Και τέλος, ο μικρότερος από τους γιους του αυτοκράτορα, ο πρίγκιπας Χου Χάι.
Καθώς ήταν ο μικρότερος,
ο Χου Χάι μάλλον δεν ήταν πολύ ψηλά στη σειρά διαδοχής.
Όμως, μόνο εκείνος συνόδευσε τον αυτοκράτορα στην περιοδεία.
ΠΡΙΓΚΙΠΑΣ ΧΟΥ ΧΑΪ
Δάσκαλε.
Ο αυτοκράτορας πέθανε.
Άφησε μόνο αυτό το γράμμα στον μεγάλο του γιο,
ορίζοντάς τον διάδοχο.
Αν παραδοθεί αυτό το γράμμα,
εκείνος θα στεφθεί αυτοκράτορας.
Κι εσύ θα μείνεις με άδεια χέρια.
Τι πρέπει να κάνουμε, λοιπόν;
Αυτό είναι προφανές!
Αν άφησε διαταγές ο πατέρας, τι πρέπει να κάνουμε ως πιστοί υπήκοοι;
Πες στον πρωθυπουργό να καταστρέψει το γράμμα
και αξίωσε αυτό που σου αξίζει.
Δεν θέλω ν' ακούσω.
Για την ώρα, η απόφαση για το πρόσωπο που θα αναλάβει την αυτοκρατορία
εξαρτάται από εμάς και τον πρωθυπουργό.
Πώς να συμβουλέψω τον πρωθυπουργό για ένα τέτοιο θέμα;
Τότε άσε εμένα να τον συμβουλέψω για δικό σου λογαριασμό.
Αφού έπεισε τον πρίγκιπα,
ο Τζάο Γκάο έπεισε και τον πρωθυπουργό να συμμετάσχει στη συνωμοσία.
Μαζί, κατέστρεψαν το γράμμα του αυτοκράτορα
που όριζε διάδοχο τον μεγάλο αδελφό του Χου Χάι
και το αντικατέστησαν με ένα ψεύτικο,
που έλεγε ότι ο νόμιμος διάδοχος δυσαρέστησε τον πατέρα του
και μόνο αν αυτοκτονούσε αμέσως θα επανόρθωνε.
Τελείωσε.
Τώρα εναποθέτουμε τον εαυτό μας στη μοίρα.
Έλα.
Για να πετύχει η σκευωρία τους,
οι συνωμότες έπρεπε να κρατήσουν κρυφό τον θάνατο του αυτοκράτορα
ώσπου να τεθεί σε ισχύ το γράμμα.
Σταμάτα.
Γρήγορα!
Έτσι, το νεκρό σώμα του πιο ισχυρού άνδρα στον πλανήτη
φορτώθηκε στην ταξιδιωτική του άμαξα.
Το πτώμα του θα έκανε βόλτες μέσα στην αποπνικτική καλοκαιρινή ζέστη
μέχρι να ξεγελαστεί ο νόμιμος διάδοχος από τους σκευωρούς.
Φύγετε!
Με τον καιρό, το πτώμα του αυτοκράτορα άρχισε να δημιουργεί πρόβλημα.
Οι σκευωροί έψαχναν απεγνωσμένα μέτρα.
Η άμαξα του αυτοκράτορα άρχισε να βρομάει μέσα στη ζέστη.
Για να καλύψουν τη μυρωδιά, οι συνωμότες τοποθέτησαν γύρω της καρότσια με ψάρια.
Παραδόξως, το γράμμα είχε αποτέλεσμα.
Ο νόμιμος διάδοχος αυτοκτόνησε.
Οι σκευωροί μπόρεσαν να επιστρέψουν στην πρωτεύουσα
για να ανακοινώσουν τον θάνατο του αυτοκράτορα,
παίρνοντας μαζί άλλο ένα ψεύτικο γράμμα που όριζε διάδοχο τον Χου Χάι.
Ο Χου Χάι τοποθετήθηκε ως δεύτερος αυτοκράτορας.
Αλλά οι συνωμότες φοβούνταν
ότι η αυτοκρατορία δεν θα υποτασσόταν εύκολα.
Ξέρουμε από το αρχείο πως όταν τελικά ανακοινώθηκε ο θάνατος,
θα βρίσκονταν όλοι μαζί στο ίδιο γεγονός.
Τον ένατο μήνα, ο πρώτος αυτοκράτορας ετάφη στο όρος Λι.
Όλοι, από τα πέρατα των τεσσάρων θαλασσών, απέτισαν φόρο τιμής.
Η κηδεία του αυτοκράτορα έπρεπε να είναι η κορυφαία στιγμή
για το πελώριο ταφικό συγκρότημα που έχτιζε σε όλη του τη ζωή.
Όμως, η συνωμοσία έδωσε άλλο νόημα στο γεγονός.
Μπροστά και στο κέντρο ήταν ο δεύτερος αυτοκράτορας, Χου Χάι,
διατρανώνοντας το δικαίωμα να κυβερνά,
και πίσω του οι δύο συνωμότες που τον είχαν βάλει εκεί.
Λογικά, τα μεγαλύτερα αδέρφια του Χου Χάι ήξεραν πως η διαδοχή ήταν στημένη.
Η ξαφνική παράκαμψή τους προς όφελός του δεν ήταν απλώς προσωπική προσβολή.
Τώρα αποτελούσαν πιθανή απειλή για τον θρόνο.
Απειλή που δεν μπορούσε να αφεθεί να ζήσει.
Τεκμήρια των τρομερών γεγονότων που εκτυλίχθηκαν μετά την κηδεία
ανακαλύφθηκαν στον χώρο ανασκαφής.
Στη βορειοανατολική γωνία της κεντρικής πόλης του μαυσωλείου
υπάρχουν κάπου 100 μικροί τάφοι.
Ανοίξαμε δέκα από αυτούς.
Ο ένας ήταν κατεστραμμένος.
Αλλά στους άλλους εννέα βρήκαμε ανθρώπινα οστά.
Ήταν τόσο ανάκατα μεταξύ τους
που δεν μπορούσαμε να ξεχωρίσουμε ποιο ανήκει σε ποιον.
Φαίνονταν διαμελισμένα.
Βρήκαμε επίσης μαργαριτάρια χύμα στο χώμα.
Ήταν πολύ αναπάντεχο αυτό το εύρημα.
Κάποια μαργαριτάρια είχαν ίχνη επιχρύσωσης.
Ήταν υπερπολυτελές αξεσουάρ, απρόσιτο για τους απλούς ανθρώπους.
Από αυτό το εύρημα,
πιστεύουμε ότι ίσως είναι οι παλλακίδες του πρώτου αυτοκράτορα.
Οι πρώτες που ένιωσαν την οργή του νέου καθεστώτος
ήταν οι άτυχες νέες γυναίκες του αυτοκρατορικού χαρεμιού.
Ο λόγος που μπήκαν στο στόχαστρο δεν διευκρινίζεται από τα ιστορικά αρχεία.
Αλλά στο πλαίσιο της συνωμοσίας,
μπορούμε να βρούμε κάποια πιθανή λογική εξήγηση.
Κάποιες παλλακίδες
ίσως ήταν στην περιοδεία του πρώτου αυτοκράτορα όταν πέθανε...
και ίσως έγιναν μάρτυρες
των παράξενων γεγονότων γύρω από τον θάνατό του.
Ίσως ο Χου Χάι σκέφτηκε ότι αυτές οι παλλακίδες γνώριζαν πολλά.
Υπάρχουν πολλά οστά άκρων εδώ.
ΚΑΘ. ΤΣΕΝ ΛΙΑΝΓΚ ΙΑΤΡΟΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΝΘΡΩΠΟΛΟΓΟΣ
Οι γυναίκες αυτές είναι λεπτές.
Επίσης, δεν ήταν πολύ ψηλές.
Επέλεγαν γυναίκες με ύψος ανάμεσα στο 1,50 και στο 1,60.
Έλεγχαν και το βάρος τους για να μην περνά κάποιο όριο.
Το Σιτζί λέει ότι αυτές οι γυναίκες διατάχθηκε να πεθάνουν.
Αλλά δεν αναφέρει πώς πέθαναν.
Στην ταφή του πρώτου αυτοκράτορα, ο δεύτερος έδωσε μία διαταγή.
Από τις γυναίκες στο χαρέμι του πρώην ηγεμόνα,
θα ήταν ανάρμοστο όσες δεν είχαν γιους να σταλούν αλλού.
Έτσι, διατάχθηκαν όλες να συνοδέψουν τον νεκρό αυτοκράτορα,
κι έτσι πολλές γυναίκες βρήκαν τον θάνατο.
Πιστεύεις ότι αυτή η τρύπα έγινε από τσεκούρι; Ή από κάτι άλλο;
Μάλλον όχι. Δεν είναι καθαρή.
Μπορεί να τις σκότωσαν και να τις διαμέλισαν μετά.
Ή μπορεί όντως να τις πετσόκοψαν μέχρι θανάτου.
Αν χρησιμοποιούσαν μπρούντζινα ή σιδερένια όπλα, η τομή θα ήταν καθαρή.
Αυτό το τραύμα σίγουρα προκλήθηκε μετά θάνατον.
Δεν είχε καμιά σχέση με τον τρόπο θανάτου.
Αν τις διαμέλισαν μετά θάνατον,
θα το έκαναν στις αρθρώσεις, που κόβονται πιο εύκολα,
ιδίως αν το έκαναν επί πληρωμή.
- Άρα, μάλλον διαμελίστηκαν. - Έτσι φαίνεται.
Αλλά ήταν αρτιμελείς όταν πέθαναν.
Ακόμα δεν ξέρουμε πώς πέθαναν οι παλλακίδες.
Σίγουρα όμως δεν πέθαναν από φυσικά αίτια.
Κι όπως κι αν έγινε...
ήταν βάρβαρο.
Η βιαιότητα που ασκήθηκε στις παλλακίδες ήταν μόνο η αρχή.
Ανατριχιαστικά τεκμήρια της επόμενης κίνησης των συνωμοτών
ανακαλύφθηκαν σε μια απομακρυσμένη γωνιά του χώρου από τον Γιουάν Τζονγί.
Στη διάρκεια της έρευνάς μας,
βρήκαμε πολλούς ταφικούς λάκκους.
Οι άνθρωποι μέσα φαίνονταν να δολοφονήθηκαν
και να διαμελίστηκαν
σε νεαρή ηλικία.
Στο χωριό Σανγκτζιάο
βρήκαμε 17 μικρούς τάφους
και ανοίξαμε οκτώ από αυτούς.
Νομίζω ότι ο πιο νέος ήταν μόλις 18 ετών
και ο πιο μεγάλος 30.
Όσο για το ποιος τους σκότωσε,
δεν ξέρουμε.
Τα πτώματα αναγνωρίστηκαν από μια προσωπική σφραγίδα που βρέθηκε στον τάφο.
Παραδοσιακά, τα άτομα με αξιώματα θάβονταν με προσωπικά τους αντικείμενα.
Πιστεύουμε ότι ήταν οι τάφοι των γιων και των θυγατέρων του πρώτου αυτοκράτορα.
ΠΑΛΑΤΙ ΤΟΥ ΠΡΙΓΚΙΠΑ ΤΖΑΝΓΚΛΟΥ
Αμέσως μετά την κηδεία,
οι συνωμότες στράφηκαν στον καθέναν από τους δυνάμει ανταγωνιστές του Χου Χάι.
Πρίγκιπα Τζάνγκλου, εσύ και τα αδέρφια σου είστε υπό κράτηση.
Με ποια κατηγορία;
Απιστία στον θρόνο;
Απαράδεκτο!
Θέλω να δω τον αδερφό μου.
Οι διαταγές του μεγαλειότατου είναι σαφείς.
"Καμιά εκκρεμότητα".
Ο πραγματικός τρόμος μόλις τώρα άρχιζε.
Ο νόμος ήταν αυστηρός και οι ποινές βαριές.
Πτώματα σχημάτιζαν σωρούς στην αγορά.
Πρέπει να δω τον μεγαλειότατο.
ΠΑΛΑΤΙ ΠΡΙΓΚΙΠΑ ΓΚΑΟ
Υψηλότατε.
Τι νέα έχουμε;
Όλοι οι υπουργοί του πατέρα σας απομακρύνθηκαν.
Κινούνται γρήγορα.
Τα χειρότερα έρχονται.
Χτες, στην αγορά του Ζιάν Γιάνγκ,
δώδεκα αδέρφια σας εκτελέστηκαν.
Και τις αδερφές σας...
τις έκαναν κομμάτια.
Πρέπει να φύγετε, υψηλότατε. Πάρτε την οικογένειά σας και φύγετε.
Υψηλότατε.
Το πρόβλημα για τον πρίγκιπα Γκάο και όλη τη βασιλική οικογένεια
ήταν ότι δεν είχαν πουθενά να πάνε.
Δεν έκανα κανένα έγκλημα.
Σε όσους γλίτωσαν τη δημόσια εκτέλεση έδωσαν μόνο μία διέξοδο.
Δεν έκανα κανένα έγκλημα!
Στο τέλος του πρώτου έτους της βασιλείας του Χου Χάι,
τα αρχεία λένε ότι τα περισσότερα αδέρφια του ήταν νεκρά.
Τώρα, ένα από τα σημαντικότερα ευρήματα της ανασκαφής
ίσως αποδείξει ότι αυτό δεν είναι θρύλος, αλλά γεγονός.
Στα δυτικά της περιοχής, κοντά στον ταφικό τύμβο του αυτοκράτορα,
δρομολογείται μια τεράστια εκσκαφή.
Έχει ανακαλυφθεί μια σειρά τεράστιων τάφων.
Το άνοιγμά τους δεν είχε επιχειρηθεί ποτέ ξανά.
Συνήθως απαγορευόταν.
Αλλά η απειλή καταστροφής από τη βροχή οδήγησε σε μια κατ' εξαίρεση απόφαση.
Να ανοιχτεί ένας από τους τάφους.
Πρώτη φορά δόθηκε η δυνατότητα να ανοιχτεί αυτός ο τάφος.
Είναι η μόνη μας ευκαιρία, λοιπόν.
ΤΖΙΑΝΓΚ ΓΟΥΕΝΤΖΙΑΟ ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΑΝΑΣΚΑΦΗΣ
Κάθε φορά που κατεβαίνω, μένω άναυδος.
Ο τάφος χτίστηκε με απίστευτη ακρίβεια.
Με τεράστιο βάθος και πλάτος.
Οι περισσότεροι αρχαίοι τάφοι έχουν συληθεί,
άρα δεν ελπίζαμε να βρούμε πολλά στον θάλαμο του φερέτρου.
Αλλά όπως αποδείχτηκε, ο τάφος ήταν άθικτος.
Ήταν απίστευτο.
Το φέρετρο έχει σαπίσει άσχημα, αλλά ο νεκρός βρίσκεται ακόμα μέσα.
Ξεθάψαμε και πολλά όπλα, πανοπλία, βαλίστρες και ξίφη.
Αυτό που κάνει συναρπαστικό αυτόν τον τάφο
είναι ότι ανήκει σε αληθινό πολεμιστή της δυναστείας Τσιν.
Ήδη βρήκαμε χιλιάδες πήλινους πολεμιστές,
αλλά δεν είχαμε ευκαιρία να ανακαλύψουμε έναν πραγματικό πολεμιστή των Τσιν.
Και είναι πολύ κοντά στον ταφικό τύμβο του πρώτου αυτοκράτορα.
Άρα, ποιος ήταν;
Όποιος κι αν ήταν,
ήταν σαφώς πολύ σημαντικός και πολύ κοντά στον αυτοκράτορα.
Αν βρούμε την ταυτότητά του,
ίσως είναι κλειδί για να καταλάβουμε τι συνέβη μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα.
Έφεραν την Τζάνις
για να εξετάσει τα ασυνήθιστα χειροτεχνήματα μέσα στο φέρετρο,
να δει αν αποδεικνύουν κάτι παραπάνω για την ταυτότητα του νεκρού.
Αυτός είναι ένας δίσκος νεφρίτη. Έχει ένα πλαίσιο γύρω γύρω.
Έχει κι ένα λεπτό μοτίβο.
- Είναι εξωτερικός δακτύλιος. - Ναι. Και στη μέση.
Κοίτα το συνολικά. Είναι ένα γεωμετρικό μοτίβο.
Αυτό το κομμάτι νεφρίτη διακοσμούσε ένα θηκάρι.
Τα ταφικά υλικά στον Τάφο Ένα είναι συναρπαστικά.
Κάποια αντικείμενα τα βλέπουμε για πρώτη φορά,
όπως μια χρυσή καμήλα και μια φιγούρα που χορεύει.
Από αυτό μπορούμε να υποθέσουμε
ότι ο νεκρός του τάφου ίσως ήταν από τη βασιλική οικογένεια.
Είναι πολύ λεπτοδουλεμένο.
Είναι πολύ εξωτικά αντικείμενα,
που βρίσκονται για πρώτη φορά στο συγκρότημα του μαυσωλείου.
Το θέμα είναι αν από αυτά μπορούμε να βρούμε τη χρονολογία.
Βγάλ' τον να ρίξεις μια ματιά.
Είναι από τα τέλη της περιόδου των εμπόλεμων κρατών.
Ναι, σωστά.
Δεν χυτεύθηκαν κατά τη δυναστεία Χαν.
Πρέπει να έγινε νωρίτερα.
Όλα τα νομίσματα που ανακαλύψαμε τα λέμε μπαν λιάνγκ.
Τέτοιου είδους νομίσματα, το μέγεθός τους αλλά και η μορφή τους
είναι σίγουρα Τσιν, της ύστερης περιόδου.
Τα νομίσματα αποδεικνύουν σαφώς
ότι ο νεκρός του τάφου ήταν από τους πλουσιότερους των Τσιν
και τοποθετούν την ταφή στα τέλη της δυναστείας Τσιν.
Πόσα κομμάτια έχουν βρεθεί;
- Κάπου 5.000 με 6.000. - Πέντε με έξι;
Είναι ασυνήθιστα τα 6.000 νομίσματα που βρήκαμε σ' αυτόν τον τάφο.
Ολόκληρη περιουσία.
Ας δούμε λίγο αυτήν τη βαλίστρα.
Είναι μικρότερη από εκείνες στον Λάκκο των Πολεμιστών.
Κι έχει ασφάλεια.
Οι βαλίστρες με ασφάλεια σκανδάλης ήταν πολύ σπάνιες τότε.
Τέτοιου τύπου σκανδάλες ανήκουν στα τέλη της δυναστείας Τσιν.
Κι αυτό περιορίζει πολύ το χρονικό εύρος κατασκευής του τάφου.
Πιθανόν από τον θάνατο του αυτοκράτορα
μέχρι πριν από την πτώση της δυναστείας Τσιν.
Άρα, τρία με τέσσερα χρόνια.
Ποιος, λοιπόν, μπορεί να θάφτηκε μαζί με τον πρώτο αυτοκράτορα των Τσιν
αυτήν τη χρονική περίοδο;
Και γιατί;
Το περιορισμένο εύρος χρόνου μειώνει τη λίστα των πιθανών νεκρών του τάφου.
Αν ο μυστηριώδης πολεμιστής θάφτηκε
μεταξύ θανάτου του αυτοκράτορα και πτώσης των Τσιν,
τότε είναι μικρή η λίστα πιθανών υποψηφίων.
Αφότου πέθανε ο πρώτος αυτοκράτορας, οι γιοι του είχαν όλοι κακό τέλος.
Τείνω περισσότερο να πιστέψω ότι αυτός ο τάφος
ανήκει σε ευγενή ή υψηλόβαθμο στρατιωτικό.
Αν οι αρχαιολόγοι βρουν προσωπική σφραγίδα μέσα στο φέρετρο,
θα αποδείξουν πέραν πάσης αμφιβολίας την ταυτότητα του νεκρού.
Όμως, βάσει της κατάστασης του φερέτρου, αυτό μπορεί να κρατήσει χρόνια.
Αρχικά θέλαμε να ερευνήσουμε το φέρετρο επιτόπου.
Προσοχή σ' εκείνο το ξύλο.
Αλλά από τον χειμώνα ως το καλοκαίρι οι θερμοκρασίες αλλάζουν πολύ.
Καθώς κομμάτια χρυσού, νεφρίτη και πολύτιμων μετάλλων
είναι εκτεθειμένα στη φύση,
πρέπει να κινηθούν γρήγορα.
Αν το καθαρίσουμε επιτόπου,
η μεγάλη αλλαγή θερμοκρασίας και υγρασίας
ίσως επηρεάσει πολύ τα εκτεθειμένα κειμήλια και λείψανα.
Επομένως, θα το συσκευάσουμε και θα το ερευνήσουμε σε εσωτερικό χώρο.
Κοιτάξτε εκεί στον πάσσαλο. Γίνεται χαμός.
Πρέπει κάπως να το προστατέψουμε.
Σχεδιάζουν να συσκευάσουν το φέρετρο
μαζί με τους τόνους χώματος που το περιβάλλουν
και να τα μεταφέρουν όλα μαζί στο εργαστήριο.
Το μεγάλο βάρος καθιστά πολύ επικίνδυνη την εξαγωγή του φερέτρου.
Τίποτα παρόμοιο δεν έχει επιχειρηθεί στο παρελθόν.
Οι χαλύβδινες πλάκες μπορούν να τοποθετηθούν μία μία.
Μπορούμε να δουλέψουμε από δω ή από την άλλη πλευρά.
Ναι, και οι δύο μάς κάνουν.
Πρέπει να βάλουμε ράγες στη δίοδο.
Μετά να βάλουμε γερανό που να μπορεί να σηκώσει 50-100 τόνους.
Δυστυχώς, το έδαφος είναι ανώμαλο εδώ. Η φόρτωση θα είναι δύσκολη.
Είναι μεγάλη πρόκληση για τον αρχαιολόγο.
Σίγουρα θα βρούμε λύσεις, όμως.
Κοντά στον ταφικό τύμβο του αυτοκράτορα, συνεχίζεται η έρευνα του Φου Τζιάν
για το τι συνέβη στα κτίρια που έστεκαν κάποτε εδώ.
Εδώ πρέπει να υπήρχε ένας πύργος. Θέλω να μάθω πώς καταστράφηκε.
Αυτό με ενδιαφέρει κυρίως.
Αν η ζημιά που προκλήθηκε στους πολεμιστές φτάνει ως εδώ,
θα πει πως δεν μιλάμε μόνο για σύληση.
Θα δείξει ότι υπάρχει μια πολύ διαφορετική εξήγηση.
Βρήκαμε κάτι σπασμένα πλακίδια.
Το ένα έχει σύμβολα πάνω.
Αυτό μάλλον γράφει "Σουέι".
"Τσουό Σουέι".
Νομίζω ότι ο Τσουό Σουέι ήταν κατασκευαστής της δυναστείας Τσιν.
Ίσως είναι μέρος του πύργου.
Στους Λάκκους 1 και 2 των Πολεμιστών υπάρχουν ενδείξεις ανθρωπογενούς ζημιάς.
Τίποτα όμως δεν αποδεικνύει ότι έγιναν όλα ταυτόχρονα.
Τις φωτιές στους Λάκκους των Πολεμιστών ίσως τις έβαλαν αρχαίοι τυμβωρύχοι.
Αλλά αν άναψαν φωτιές ταυτόχρονα τόσο κοντά στον τάφο,
είναι τεκμήριο σχεδίου εσκεμμένης καταστροφής.
Όταν πέθανε ο πρώτος αυτοκράτορας,
οι κατάδικοι δούλευαν ακόμα εκεί. Έχτιζαν τον τύμβο πάνω από τον τάφο.
Αλλά σχεδόν ακριβώς έναν χρόνο μετά τον θάνατο του αυτοκράτορα,
ξέσπασε τεράστια εξέγερση στα ανατολικά της αυτοκρατορίας,
κάτι που θα επηρέαζε δραστικά την κατασκευή του μαυσωλείου.
Μέχρι να τολμήσουν να πουν στον αυτοκράτορα ότι υπήρχε πρόβλημα,
η κατάσταση είχε βγει εκτός ελέγχου.
Σήκω.
Ένας επαναστατικός στρατός 300.000 ατόμων κατευθυνόταν προς την πρωτεύουσα.
Καλέστε δυνάμεις από κοντινές επαρχίες και επιτεθείτε τους.
Μεγαλειότατε, οι ληστές πλησιάζουν ήδη και είναι πολλοί.
Δεν προλαβαίνουμε να καλέσουμε κανέναν.
Εννοείς ότι είμαστε ανίκανοι να τους σταματήσουμε;
Κατάπιες τη γλώσσα σου;
Υπάρχουν πολλοί εργάτες κατάδικοι στο όρος Λι.
Με κάθε ταπεινότητα, ελευθερώστε τους και δώστε τους όπλα
για να πολεμήσουν.
Να γίνει αμέσως.
Και μέχρι τότε, μη μ' ενοχλείς.
Με διαταγή της Αυτού Μεγαλειότητας,
όλοι οι άνδρες άνω των 15 ετών πρέπει να πολεμήσουν.
Γιατί να πολεμήσουμε; Τι δουλειά έχουμε με τον πόλεμο;
- Σιωπή! - Στάσου!
Όποιος κατάδικος πολεμήσει για τον μεγαλειότατο θα λάβει χάρη.
Ο στρατός ανεκπαίδευτων καταδίκων του Χου Χάι
απείχε πολύ από τον τρομακτικό, πειθαρχημένο στρατό
με τον οποίο ο πατέρας του είχε κατακτήσει την Κίνα.
Να δούμε αν υπάρχει επιγραφή.
Η Τζάνις εξετάζει αληθινά όπλα
που βρέθηκαν στους λάκκους πλάι στους πήλινους πολεμιστές.
Κάθε αντικείμενο που βλέπουμε από το συγκρότημα του μαυσωλείου
έχει πίσω του μεγάλη ιστορία.
Το βλέπεις ακριβώς εδώ.
Η επιγραφή είναι σαφής.
Οι πήλινοι πολεμιστές ήταν εφοδιασμένοι με πολλά μπρούντζινα όπλα.
Λόγχες ή αλαβάρδες για το πεζικό.
Βαλίστρες για τους τοξότες.
Και καταλαβαίνουμε από τα διαφορετικά όπλα
και τον τρόπο που συνδυάζονται
την ευέλικτη τακτική μάχης που χρησιμοποιούσαν.
Έχεις τους τοξότες ή βαλιστροφόρους
μπροστά από τον στρατιωτικό σχηματισμό.
Και έριχναν βέλη στον εχθρό προτού τον πλησιάσουν πολύ.
Και μετά οι βαλιστροφόροι περνούσαν πίσω.
Το πεζικό θα έδινε τη μάχη σώμα με σώμα με τον εχθρό.
Είναι μια ιδιαίτερη τακτική της δυναστείας Τσιν.
- Ετοιμαστείτε για επίθεση. - Ετοιμαστείτε!
- Άρξατε πυρ! Στοιχηθείτε! - Άρξατε πυρ!
Τώρα!
Στείλε τα άλογα να τους σκορπίσουν.
Θα το βάλουν στα πόδια και τότε θα τους σκοτώσουμε.
Επίθεση!
Ένας στρατός καταδίκων οπλισμένος με σκαπτικά εργαλεία
θα ήταν πρόβατα έτοιμα για σφαγή.
Περιμένετε!
Αλλά πολεμώντας για τους Τσιν, απέκτησαν πρόσβαση
σε κάποια από τα καλύτερα όπλα της αρχαιότητας.
Και σε διοικητές που ήξεραν μόνο από νίκη.
Στις θέσεις σας!
Τώρα!
Τα όπλα και οι τακτικές των Τσιν έκαναν τη διαφορά.
Αψηφώντας τις πιθανότητες, επικράτησαν οι κατάδικοι.
Οι επαναστάτες απωθήθηκαν.
Και οι ηγέτες τους καταδιώχθηκαν.
Αλλά το κύμα εξέγερσης είχε αρχίσει.
Και οι εργασίες στον τάφο εγκαταλείφθηκαν.
Όταν φεύγουν οι κατάδικοι
παύουν οι αναφορές στο ταφικό συγκρότημα
σ' αυτό το ιστορικό αρχείο.
Κανείς δεν ξέρει τι απέγινε μετά.
Ο γιγάντιος τύμβος που χτίστηκε για να προστατεύει τον τάφο
φαίνεται ότι απέδωσε.
Δεν υπάρχουν τεκμήρια ότι κάποιος παραβίασε την είσοδο.
Αλλά για το υπόλοιπο μαυσωλείο του αυτοκράτορα,
τα πράγματα ήταν διαφορετικά.
Αποκαλυπτικά τεκμήρια εσκεμμένης καταστροφής
εξετάζονται στη μονάδα συντήρησης.
Άλλο ένα αριστούργημα των Τσιν,
το πελώριο άγαλμα ενός ακροβάτη, συναρμολογείται αυτήν τη στιγμή.
Οι ενδείξεις βίας είναι σαφείς.
ΜΑ ΓΙΟΥ ΣΥΝΤΗΡΗΤΗΣ
Αυτό εδώ είναι πολύ ενδιαφέρον.
Έχει σημάδια ότι το έκαψαν και το έσπασαν.
Όταν ανοίξαμε αυτόν τον λάκκο, τον βρήκαμε εντελώς κατεστραμμένο.
Έρευνα του Λάκκου του Ακροβάτη όπου είχε ταφεί το άγαλμα
αποκάλυψε ένα κομμάτι από κόκκινο χώμα.
Η φωτιά που τον κατέστρεψε ήταν τόσο δυνατή
που έλιωσε ένα μπρούντζινο καζάνι στο κάτω μέρος του λάκκου
και το έκανε επίπεδη πλάκα.
Στη διάρκεια της ανασκαφής, ανακαλύφθηκαν πολλοί λάκκοι
χάρη στο σημαντικό στοιχείο του κόκκινου πυροχώματος,
όπως στα Μπρούντζινα Πουλιά
και τον Ακροβάτη.
Αν πάρουμε αυτές τις πυρπολήσεις
και τις εξετάσουμε συνολικά,
δεν μπορεί να έγιναν από μερικές δεκάδες άτομα.
Θα χρειάστηκαν εκατοντάδες ή χιλιάδες για να γίνει αυτή η ζημιά.
Ποιος, όμως, το έκανε;
Στον τάφο του Πολεμιστή,
τα σχέδια για μετακίνηση του φερέτρου
έλαβαν το πράσινο φως.
Από κει, καθηγητά Τσεν.
Αλλά καθώς η μετακίνηση είναι επικίνδυνη,
η ομάδα θέλει να πάρει πρώτα δείγματα των εκτεθειμένων οστών.
- Δύσκολα περπατάς με τη στολή. - Προσοχή.
Τα δείγματα ίσως βοηθήσουν να βρεθεί και η ηλικία του πολεμιστή.
Εδώ είναι, κοιτάξτε. Ας πάρουμε αυτό για δείγμα.
Είναι μέρος του κρανίου.
Το κρανίο δεν ήταν πλήρες.
Μόνο ένα μικρό μέρος διατηρήθηκε.
Βρήκαμε και οστά άκρων σε κακή κατάσταση.
Η κορυφή του μηριαίου οστού.
Το οστό του ισχίου.
Το κνημιαίο οστό.
Το κεφάλι είναι εδώ. Το σώμα εκεί.
- Το κεφάλι είναι στον νότο. - Σωστά.
Και τα πόδια βλέπουν προς βορρά.
Δες την κορυφή του μηριαίου οστού.
Το οστό ήταν πολύ χοντρό.
Το πιθανότερο, να είναι άντρας.
Ας πάρουμε δείγμα.
Πήραμε ένα τμήμα του μηριαίου οστού.
Θέλουμε να δούμε αν ο νεκρός του τάφου ήταν μέλος της οικογένειας
ή αξιωματούχος χωρίς συγγένεια με τον αυτοκράτορα.
Αν ο μυστηριώδης πολεμιστής ήταν υψηλός αξιωματούχος,
τότε πρέπει να εξετάσουμε την πιθανότητα να ήταν ένας από τους συνωμότες.
Έπειτα από διετή αιματοχυσία, η αυτοκρατορία του Χου Χάι κατέρρεε.
Την ίδια στιγμή, οι συνωμότες στρέφονταν ο ένας κατά του άλλου.
Ο πρωθυπουργός πέθανε πρώτος.
Καταδικάστηκε σε θάνατο από τον αυτοκράτορα
κατόπιν προδοσίας από τον Τζάο Γκάο.
Οι πέντε τιμωρίες ετοιμάστηκαν για τον Λι Σι.
Και καταδικάστηκε να τεμαχιστεί στα δύο στο σημείο της μέσης.
Όταν βγήκε από τη μέση ο πρωθυπουργός,
ο Τζάο Γκάο έβαλε στο μάτι τον ίδιο τον αυτοκράτορα.
Μεγαλειότατε, ήρθα να σας ενημερώσω ότι ο αυτοκρατορικός σας χρόνος τελείωσε.
Αφού δεν είμαι πια αυτοκράτορας,
πες στον Τζάο Γκάο
ότι το μόνο που ζητώ είναι να γίνω βασιλιάς μιας επαρχίας.
Ο Τζάο Γκάο θα διορίσει νέο αυτοκράτορα.
Τι να τους κάνουμε τους βασιλιάδες;
Μαρκήσιος, τότε!
Αφήστε τα όνειρα και ξυπνήστε.
Τότε δεν ζητώ τίποτα, μόνο να ζήσω ήσυχα σαν κοινός θνητός.
Έχω διαταγές.
Η μεγαλειότης σας το ξέρει καλά. "Καμιά εκκρεμότητα".
Αν έχει δίκιο το αρχείο,
ο νεκρός του μυστηριώδους τάφου σίγουρα δεν είναι ο αυτοκράτορας Χου Χάι.
Εκείνος θάφτηκε χωρίς τελετή σε τάφο απλού πολίτη.
Όλες όμως οι σκευωρίες του Τζάο Γκάο θα γύριζαν σε λίγο εναντίον του.
Επέλεξε ως αντικαταστάτη του Χου Χάι κάποιον εύκολα ελέγξιμο.
Αλλά ο νέος αυτοκράτορας το έβλεπε αλλιώς.
Εγώ σ' έβαλα στον θρόνο. Πώς τολμάς και μ' αφήνεις να περιμένω;
Ποιος νομίζεις ότι είσαι και δεν με υπακούς;
Ποιος;
Τζάο Γκάο!
Και το πρώτο που έκανε...
Εσύ ποιος είσαι;
...ήταν να δολοφονήσει τον Τζάο Γκάο.
Δεν έχει καταγραφεί πού τον έθαψαν.
Η προκαταρκτική αξιολόγηση δείχνει ότι πρέπει να είναι άντρας.
Αλλά θέλουμε να κάνουμε τεστ DNA για να μάθουμε περισσότερα γι' αυτόν.
Πρέπει να πάρουμε πολύ μικρά κομμάτια των οστών...
και να τα στείλουμε για τεστ.
Βρήκαμε και ένα δόντι.
Ήταν ο προγόμφιος του νεκρού.
Βλέπεις την ανάπτυξη του δοντιού. Δεν έχει ατέλειες στον σμάλτο.
Αυτό δείχνει ότι στη διάρκεια της ζωής του η διατροφή του ήταν καλή.
Δεν υπάρχει έκθεση οδοντίνης. Άρα, πρέπει να είναι άτομο νεαρής ηλικίας.
Αυτό το άτομο πρέπει να είναι ηλικίας 18-22 ετών.
Ήταν νέος άντρας, λοιπόν.
Το τεκμήριο ότι ο πολεμιστής πέθανε νέος αποκλείει τους συνωμότες.
Ήταν πολύ μεγάλοι.
Μετά την αποκάλυψη της ηλικίας, πιθανολογείται πως ήταν πρίγκιπας.
Και η λεπτομέρεια στο Σιτζί σχετικά με έναν συγκεκριμένο πρίγκιπα
ρίχνει νέο φως στα ευρήματα του τάφου του πολεμιστή.
Τον πρώτο καιρό της συνωμοσίας, όταν ο Χου Χάι σκότωνε τα αδέρφια του,
ο ένας, ο πρίγκιπας Γκάο, πήρε μια τολμηρή απόφαση.
Πρέπει να φύγετε, υψηλότατε. Πάρτε την οικογένειά σας και φύγετε.
Ο πρίγκιπας Γκάο ήθελε να φύγει.
Αλλά με τον φόβο μήπως συλλάβουν και εκτελέσουν την οικογένειά του,
παρέδωσε αντίθετα ένα γράμμα προς τον δεύτερο αυτοκράτορα.
Έπρεπε ν' ακολουθήσω τον τέως αυτοκράτορα στον θάνατο. Δεν το έκανα.
Ως γιος, υπήρξα άπιστος.
Ως υπήκοος, υπήρξα άπιστος.
Και κανείς άπιστος δεν κερδίζει δόξα σ' αυτόν τον κόσμο.
Θα ακολουθήσω τον τέως αυτοκράτορα στον θάνατο.
Ζητώ μόνο να ταφώ στο μαυσωλείο στους πρόποδες του όρους Λι.
Ελπίζω ο αυτοκράτορας να με λυπηθεί και να μου κάνει το χατίρι.
Θα μεταφέρω το αίτημά σου στον αυτοκράτορα
και θα ζητήσω να επιληφθεί με την πρώτη ευκαιρία.
Ο πρίγκιπας Γκάο προσφέρθηκε να αυτοκτονήσει
για να σώσει την οικογένειά του από τη μοίρα που είχαν τα αδέρφια του.
Νομίζω ότι η πράξη του πρίγκιπα Γκάο ήταν ηρωική και γενναία.
Και ίσως γι' αυτό ο Σίμα Τσιέν έδωσε ιδιαίτερη προσοχή στην ιστορία του
και την περιέλαβε στο Σιτζί.
Ο Σίμα Τσιέν λέει επίσης
ότι ο Χου Χάι ενθουσιάστηκε με το γράμμα του πρίγκιπα Γκάο.
Και όχι μόνο συμφώνησε με το αίτημα του πρίγκιπα Γκάο,
αλλά του πρόσφερε και 100.000 μπρούντζινα νομίσματα για την ταφή του.
Αν έχει δίκιο το Σιτζί,
τότε υποθέτουμε
ότι ο πρίγκιπας Γκάο είναι θαμμένος κάπου στον χώρο του μαυσωλείου.
Για την ώρα, όμως, ο τάφος του δεν έχει αναγνωριστεί.
Αν αποδείξουμε ότι ο μυστηριώδης πολεμιστής ήταν ο πρίγκιπας Γκάο,
θα είναι εκπληκτική ανακάλυψη.
Δεδομένου ότι ο νεκρός του τάφου ήταν νέος,
υπάρχει όντως πιθανότητα να είναι ο πρίγκιπας Γκάο.
Αλλά δεν μπορούμε να είμαστε βέβαιοι μόνο με βάση αυτό.
Πρέπει να το πάμε στο εργαστήριο για να ολοκληρώσουμε το έργο.
Είναι ασφαλές, πάμε.
Πρέπει να έχουμε τελειώσει σε μία ώρα.
Τράβα.
Μην τραβάς άλλο!
Κόλλησαν οι τροχοί.
Η ατσάλινη ράγα στράβωσε. Θα τη φτιάξουμε.
Πάμε.
Βρέχει έξω;
Βρέχει!
Φέρτε πλαστικό να το καλύψουμε!
Σταμάτα!
Πώς νιώθω; Πανευτυχής.
Τώρα που ολοκληρώσαμε ένα τέτοιο έργο,
ελπίζουμε ότι θα βρούμε πληροφορίες, μια σφραγίδα ή κάτι παρόμοιο,
που θα επιβεβαιώνει την ταυτότητα του νεκρού.
Ελπίζουμε πολύ σ' αυτό.
Πάει κι αυτό.
Όλες αυτές οι ιστορίες που κυκλοφορούν 2.000 χρόνια τώρα,
με τέτοια ευρήματα,
θα αποδείξουν ότι οι άνθρωποι αυτοί ήταν αληθινοί.
Όπως ο Τζάο Γκάο, ο Χου Χάι,
ήταν αληθινοί άνθρωποι, όχι ήρωες κάποιου θρύλου ή παραμυθιού.
Όλες αυτές οι προσωπικότητες υπήρξαν στην ιστορία.
Σήμερα, 50 χρόνια μετά την ανακάλυψη του πρώτου πήλινου πολεμιστή,
αδιάσειστα στοιχεία συστηματικής καταστροφής
έχουν βρεθεί σε όλη την περιοχή.
Βλέπετε το κόκκινο χώμα;
Αυτό το κτίριο πρέπει να καταστράφηκε από φωτιά λίγο μετά το χτίσιμό του.
Σε όλο το μαυσωλείο του Τσιν υπάρχουν ίχνη καύσης.
Δεν είμαστε σίγουροι πότε αφέθηκαν τα ίχνη.
Αλλά μπορούμε να επιβεβαιώσουμε ότι η ζημιά στους τάφους έγινε νωρίς,
προτού αποσυντεθεί το ξύλο εκεί.
Αυτό είναι ξυλάνθρακας.
Όπως κι όταν σκάβαμε έξω, στην ανατολική πύλη.
Είναι καμένο.
Ναι, σωστά.
Και σ' αυτά τα κτίρια βρήκαμε τα ίδια ίχνη καύσης.
Όλη αυτή η καταστροφή φαίνεται να έγινε
την ίδια εποχή, τέλη της δυναστείας Τσιν.
Όταν επήλθε η πτώση των Τσιν,
επήλθε βίαια,
στα χέρια ενός επαναστάτη στρατηγού
που οδήγησε τον στρατό του στην πρωτεύουσα και καρατόμησε τον διάδοχο του Χου Χάι.
Οι επαναστάτες μακέλεψαν την πρωτεύουσα και οι φωτιές έκαιγαν τρεις μήνες.
Δεν υπάρχουν γραπτά τεκμήρια
ότι ο επαναστατικός στρατός κατέστρεψε το μαυσωλείο.
Αλλά καθώς ήταν κοντά στην πρωτεύουσα, θα ήταν πρωταρχικός στόχος.
Πιστεύω ότι η σύληση, η καταστροφή και η πυρπόληση του μαυσωλείου
πρέπει να αποδοθούν στον επαναστατικό στρατό.
Ήταν πολλοί, είχαν δύναμη, είχαν την ευκαιρία και τον χρόνο.
Πιθανόν κάποιοι στρατιώτες
να υπήρξαν κατάδικοι που δούλεψαν στην οικοδομή.
Άρα, θα θυμούνταν πού ήταν θαμμένο το καθετί.
Εδώ κάτω είναι!
Το έκαναν για εκδίκηση.
Όταν καταλάγιασαν τα πράγματα στον κόσμο,
ο οίκος των Τσιν έπεσε επειδή κυβερνούσε δίχως ανθρωπιά και δίχως ηθική.
Νομίζω ότι η σκληρότητα με την οποία κινητοποιούσαν και τιμωρούσαν οι Τσιν
οδήγησε στην καταστροφή του μαυσωλείου.
Αλλά το υψηλό επίπεδο καλλιτεχνικής δημιουργίας
δεν ήταν αποτέλεσμα αυτής της σκληρότητας.
Ήταν αποτέλεσμα της συγχώνευσης διαφορετικών πολιτισμικών στοιχείων
από διάφορα μέρη αυτού που σήμερα αποκαλούμε Κίνα.
Το όραμα του πρώτου αυτοκράτορα για μια ενωμένη Κίνα επέζησε.
Επέζησε της πτώσης της δυναστείας Τσιν.
Και παραμένει και σήμερα ολοζώντανο.
Νομίζω ότι, εν τέλει, οι πολεμιστές καταστράφηκαν
λόγω των σκληρών συνθηκών στις οποίες δημιουργήθηκαν.
Ταυτόχρονα όμως μας δείχνουν τι μπορούσαν να κάνουν οι άνθρωποι 2.200 χρόνια πριν.
Για μένα, ακόμα και τόσο καιρό μετά,
οι πολεμιστές υπενθυμίζουν το μεγαλείο του ανθρώπινου πνεύματος.
Και έχουν ακόμα τη δύναμη να μας συγκλονίζουν.
Η βάση των ποδιών.
Όλη μου η ζωή είναι αφιερωμένη στην αρχαιολογία.
Σαράντα οκτώ, σαράντα εννιά χρόνια τώρα.
Σ' εμάς έπεσε το βάρος
να κάνουμε τους πολεμιστές γνωστούς στον κόσμο.
Η αποστολή αυτή ήταν μεγάλη τιμή για μας.
Οι πολεμιστές είναι αγαπημένοι μου φίλοι.
Το γεγονός ότι τους αγαπούν άνθρωποι από όλο τον κόσμο
με χαροποιεί πολύ.
Κατά καιρούς ήταν δύσκολο,
αλλά στις μεγαλύτερες κακουχίες βρίσκουμε τη μεγαλύτερη χαρά.
Όπως τα πιο όμορφα λουλούδια είναι όσα ποτίζεις με ιδρώτα...
έτσι και οι πήλινοι πολεμιστές που πότισα με τη σκληρή δουλειά μου
μου δίνουν τη μεγαλύτερη χαρά.
ΣΗΜΕΡΑ ΕΧΟΥΝ ΣΥΝΑΡΜΟΛΟΓΗΘΕΙ ΜΟΛΙΣ 1.200 ΑΠΟ ΤΟΥΣ 8.000 ΠΟΛΕΜΙΣΤΕΣ
Η ΕΡΕΥΝΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΩΔΟΥΣ ΠΟΛΕΜΙΣΤΗ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
Υποτιτλισμός: Σοφία Σκουλικάρη