Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Vrijdag gaan onze vrouwen naar de Verenigde Naties.
Laat je horen!
We zullen opstaan en blijven staan.
Ik zal er zijn. -Ik ook. Zeker weten!
Tot dan, sister. Tot bij de VN. Vrijdag om 8.30 u.
President Eisenhower hoopt
dat de Congolese premier Lumumba in een rivier vol krokodillen valt.
Het is jammer, zegt de Britse minister van Buitenlandse Zaken,
dat de ouderwetse diplomatie verloren is gegaan.
Vertel ze over die verdomde Belgen.
Onze broeder Lumumba is vermoord in Congo...
Herinnert u zich het moment dat u voor het eerst iemand doodde?
Het is zo definitief.
Dat is wat me zo aangreep. -Ook toen u het opnieuw moest doen?
Nee, alleen die avond, voordat ik in sliep viel, dacht ik daaraan.
Ik heb er vaak aan gedacht. Daarom kan ik zo duidelijk zeggen hoe ik me voelde.
Huurling Congo, 1964
Toen we naar het noorden trokken, werd er veel gemoord.
Het gebeurde zo snel dat je het niet eens doorhad.
Na een tijdje daar werd je er ongevoelig voor.
Keihard. Het kan je niets schelen.
De regering wil me naar Rusland sturen.
Wie beweert dat Russen niet van goeie jazz houden, stuur die maar naar mij.
Goedenavond, dames en heren. Ik ben Louis Armstrong.
Amerika's geheime wapen is een blue note in mineur.
Ik begrijp die componisten niet.
Als ik de radio aanzet, zet ik 'm meteen weer uit.
Om gek van te worden. Dat is geen muziek, maar een kakofonie.
Leider Sovjet-Unie, 1953-1964
Als ik jazz hoor, voelt dat als gas in mijn buik.
Een van Amerika's populairste afgezanten wordt warm onthaald in het woelige Congo,
waar hij op een Amerikaanse goodwillmissie is.
Louis 'Satchmo' Armstrong, de grote man van de New Orleans Jazz met zijn gouden trompet,
komt aan in koninklijke stijl.
SATCHMO SWINGT IN CONGO
Dit is Radio Moskou.
Louis' muziek ontstemde Radio Moskou, dat zijn bezoek zag als afleidingstactiek.
Bent u een communist, meneer Lumumba?
Ik moet altijd lachen als die vraag me gesteld wordt.
Ik ben absoluut geen communist. Ik ben Afrikaan.
1ste premier van de Democratische Republiek Congo, 1960
Zit u niet in de geschifte uithoek van de Amerikaanse zwarte beweging?
Ik vind de hele situatie in Amerika geschift.
Een land dat zichzelf 'de vrije wereld' en democratisch noemt,
maar tegelijk van 22 miljoen burgers hun staatsburgerschap ontkent,
is op zich al geschift.
VANDAAG SPEELT HIJ SAXOFOON, MORGEN IS HIJ EEN SPION
Mijn naam is Willis Conover.
Ik, Willis Conover, ben een bekende naam en stem.
Ik presenteer een radioprogramma dat overal ter wereld te horen is,
inspeelt op de universele honger naar jazz,
en overzee uitgezonden wordt door The Voice of America.
We kunnen ons doel bereiken in dit cruciale conflict:
Het winnen van de ideeënstrijd.
President van de VS, 1953-1961
DE VALLENDE FONOGRAAF het nieuwste wapen van de VS
De platenspeler met pro-Amerikaanse muziek
daalt neer uit de lucht om de Koude Oorlog te helpen winnen...
Dit is The Voice...
Andere melodie.
Dit is The Voice of America.
Radio is een witte uitvinding
en vertelt alleen 'lokuta' - leugens.
Nummer 2, weet u waar dit programma wordt gestoord?
Achter het IJzeren Gordijn. -Nummer...
Tijd.
Als ik de stem van nummer 2 hoor, zou ik als Rus meteen overlopen.
Wil de echte Willis Conover opstaan?
Hoe herinnert u zich 1960?
Als u later uw kinderen over dit jaar vertelt,
welke beelden komen dan in u op?
De communistische leider die woedend op tafel bonst?
Welke geluiden hoort u?
Toen Chroesjtsjov in de VN met zijn schoen op tafel sloeg
en de tolk dit vertaalde als:
'Ik zal jullie begraven.' Tegen Amerika.
Chroesjtsjov zei niet: Ik zal jullie begraven.
Chroesjtsjov zei: Ik hou van jullie.
Het was de tolk die Amerika haatte.
Maar had hij gevoel voor ritme? -Ja.
Ritme is mijn business.
Dood aan de koloniale slavernij. Begraaf het.
Begraaf het diep in de grond. Hoe dieper, hoe beter.
De gemoederen raakten verhit...
Ik trok zelfs mijn schoen uit om ermee op tafel te slaan.
Afrika heeft de VN zwaar op de proef gesteld, met Congo.
Congo is de grootste staat die zich dit jaar bij de VN voegt.
De enige manier om de Koude Oorlog uit Congo te houden,
is door de VN in Congo te houden.
Afrika biedt ook de meeste hoop om de VN op dit late uur te redden.
Veranderingen in Afrika hebben de VN veranderd.
De mensheid heeft 1960 uitgeroepen tot het Jaar van Afrika.
De VN hebben nooit zo'n jaar gekend.
Tijdens de 15de zitting keurde de Algemene Vergadering
de toetreding van 16 nieuwe onafhankelijke Afrikaanse landen goed.
De wind die in Afrika waait is geen gewone wind. Het is een razende orkaan.
We gaan de nadruk verleggen naar onze jazz
en sturen deze artiesten naar plekken
waar ze mensen in Azië en Afrika kunnen bereiken.
Zo sturen we bijvoorbeeld mijn vriend Dizzy Gillespie.
Dit kunnen we een 'Coole Oorlog' noemen.
Het wapen dat we gaan gebruiken is een 'cool' wapen.
SOUNDTRACK VOOR EEN STAATSGREEP
Toen Lumumba me het protocol gaf, zei hij:
Als de Belgen lucht krijgen van dit document,
betekent dat ons doodvonnis.
Die dag droeg ik mijn haar in een knot
waarin ik het geheime document had verstopt.
Vanuit de menigte staarde een Belgische ambtenaar mij aan.
Onze blikken kruisten elkaar.
Zou hij me arresteren? Op dit moment?
Ik dacht alleen maar aan het document.
Het gaf me de kracht om alles te trotseren. Zelfs de dood.
Toen ik in Rome geland was, dromden journalisten om me heen.
Lumumba's speechschrijver en hoofd protocol, 1960
Ik las de verklaring over het Belgische complot om een marionettenregering te installeren.
Het complot om een regering op te leggen tegen de wil van het volk was al gaande.
De onthulling van het protocol zorgde voor opschudding.
De klap was uitgedeeld.
Lumumba's betoog hielp hem aan genoeg stemmen om hem premier te maken.
Hij slaagde terwijl Joseph Kasa Vubu faalde.
Kasa Vubu nam het ceremoniële presidentschap op zich.
Die avond belde ik Lumumba in Leopoldville.
We weten het, riep hij. 'Iedereen hier heeft het erover.'
'De Belgen zijn verbijsterd.'
Iets later rinkelde de telefoon bij mij.
Tot mijn verrassing bleek het de Tsjechische ambassadeur.
'U moet meteen vertrekken. Pak vlug uw spullen in.'
'Ik pik u over vijf minuten op. Uw leven is in gevaar.'
Hij had mijn vlucht via Parijs naar Guinee al geboekt.
Ik snelde het vliegtuig in,
met de dood op mijn hielen.
Diplomatie is als koorddansen.
Als je je stem een halve noot te hoog verheft, pis je zo in je broek.
Maar als je je stem te laag houdt,
zal je tegenstander je hard raken.
En dit is Amerika, onze grootste vijand.
Zodra je een verkeerde weg inslaat,
zal de geschiedenis je niet vergeven.
En de herinnering blijft je achtervolgen.
Onze uitzending gaat over een man wiens naam u vast niet kunt spellen.
Of wel?
Het is C-H-R-O-E-S-J-T-S-J-O-V.
Hij zwaait naar de menigte en beseft blijkbaar niet
dat maar weinig mensen terugzwaaien.
Hij zei dat ik een communist ben omdat ik zwaaide.
Ik mag zwaaien naar wie ik wil. Dit is een vrij land.
Bent u in New York om Chroesjtsjov te zien?
Ik woon hier al acht jaar.
Hongaren bestoken Chroesjtsjov:
VETTE RODE RAT GEZOCHT VOOR MOORD
Rode moordenaar. Rode moordenaar.
Nooit eerder verwelkomde de VS zijn gevaarlijkste vijand.
VN-SECRETARIS HAMMARSKJÖLD VERWELKOMT... Mr. CH
Mr. Dulles, hebt u Chroesjtsjov kunnen spreken toen hij hier was?
Ja, dat gebeurde...
tijdens het diner dat president Eisenhower voor Chroesjtsjov gaf.
De president stelde ons aan elkaar voor.
Zijn ogen fonkelden en hij zei:
Ik ken u. Ik lees uw geheime rapporten.
directeur van de CIA, 1953-1961
We betalen dezelfde spionnen en krijgen dezelfde rapporten.
Waarom besparen we geen geld door onze inlichtingen samen in te kopen?
Volgende stop: HOLLYWOOD
Ik kreeg net te horen dat ik niet naar Disneyland mag.
Ik vroeg waarom niet.
Wat hebben jullie daar? Lanceerplatforms voor raketten?
Naar de hel met de politie. Ik breng hem wel.
Het zou jammer zijn als de relaties tussen de kernmachten
die de Blokkade van Berlijn en de Koreaanse Oorlog overleefden,
zouden stranden op een gemist uitstapje naar Disneyland.
Wij waren er klaar voor, de pers ook.
Ik wou tegen Chroesjtsjov zeggen: Dit is de onderzeevloot van Disneyland.
IKE ONTVANGT MR. CH OP CAMP DAVID
ik geef toe dat ik van je hou
maar hou jij ook van mij?
Eisenhower gaf toe dat hij verontrust was:
Ik ben mijn hele leven soldaat geweest, maar ik gruw van oorlog.
Ik antwoordde:
Niets zou mij gelukkiger maken dan het vermijden van een wereldoorlog.
Elke dwaas kan een oorlog beginnen die zelfs een wijs man niet kan beëindigen.
ik geef toe dat ik van je hou
maar hou jij ook van mij?
hou jij ook van mij?
ik geef toe dat ik je nodig heb
eerlijk waar
Namens de Verenigde Naties
verwelkom ik Uwe Excellentie, de heer Nikita S. Chroesjtsjov.
Binnen vier jaar zouden alle landen volledig moeten ontwapenen
en geen oorlogsmiddelen meer mogen hebben.
Als actieve partner van de VN streven we ernaar
om de mensheid te bevrijden van de wapenwedloop
en vrede wereldwijd te handhaven.
De dag na Chroesjtsjovs oproep tot ontwapening
verliest de beurs van New York 1,7 miljard dollar aan waarde.
Het waren lastige beslissingen. Het ging om grote internationale vraagstukken.
premier van België, 1947-1949
Ik heb uren en uren besteed aan de Congolese kwestie,
dagen en weken nagedacht.
Natuurlijk zou ik liever dichter zijn dan politicus.
Ik sta huiverig tegenover het geschreven woord, ik verkies het gesproken woord.
Dat is veiliger in de politiek.
Om de kettingreactie te starten hebben we maar één neutron nodig.
Premier Spaak krijgt een geheim verzoek
van premier Churchill en president Roosevelt, 'dat als sciencefiction klinkt'
'- een optie op alle Congolese uranium in de toekomst.'
Kijk.
Belgisch Congo leverde 3310 ton uranium aan de VS, benodigd voor de eerste atoombom.
Er rest nog 1500 ton uranium bij de Shinkolobwe mijn in Katanga...
Het algoritme Congo Inc. is uitgedacht toen Afrika werd opgedeeld.
Onder Leopold II wordt het ingezet
om de wereld van rubber te voorzien
en de weg vrij te maken voor de Eerste Wereldoorlog.
De bijdrage van Congo Inc. bleek doorslaggevend in de Tweede Wereldoorlog.
Het voorzag de Verenigde Staten van uranium uit Shinkolobwe,
waarmee Hiroshima en Nagasaki van de aardbodem werden gevaagd,
terwijl het de nucleaire afschrikkingstheorie voor eens en altijd installeerde.
Tijdens de zogeheten Koude Oorlog...
uit CONGO INC.
Gedurende de zogeheten Koude Oorlog bleef het algoritme gloeiend heet.
Het droeg bij aan de vernietiging van Vietnam
door Bell-H1 helikopters
vanuit gapende zijkanten,
miljoenen koperen kogels uit Kolwezi te laten uitspugen,
over het platteland van Hanoi tot Hué,
via Danang helemaal tot aan de haven van Haiphong.
Het algoritme wordt verder vervolmaakt ergens tussen Washington, Londen,
Brussel en Kigali.
Tegenwoordig is Congo Inc. de officiële leverancier
van strategische mineralen voor de oorlog in de ruimte.
De nieuwe eeuw is de consument en Congo dient alles maar op te hoesten.
De Belgen ontvoerden dorpsbewoners uit Lukamba...
Ze werden gedwongen om in de Shinkolobwe-mijn te werken
en kwamen nooit meer terug.
VROEG OF LAAT
ZAL DE WITTE MAN VERTREKKEN
VROEG OF LAAT
WORDT DE WERELD OP Z'N KOP GEZET...
VROEG OF LAAT
ZAL DE WERELD VERANDEREN...
Ooit zal Congo onafhankelijk zijn en wordt wit zwart en zwart wit, zei Simon Kimbangu,
waarna de Belgen hem 120 zweepslagen gaven
en hem levenslang opsloten.
BELGIË, 1956
Hoe valt wat de Europeanen ons hebben geleerd
te rijmen met wat ze de zwarte bevolking hebben aangedaan?
Het gevaar bestaat dat Euratom niet meer over voldoende uranium zal beschikken.
Meneer Sassen, is er dan zoveel uranium nodig?
Ja, er is nogal veel uranium nodig.
Het hangt af van het aantal atoomcentrales...
Koning Leopold II, eigenaar van de Congo-Vrijstaat, 1885-1908
BEZOEK AAN HET KONINKLIJK MUSEUM VOOR BELGISCH CONGO
Tussen Noord-Afrika, met zijn oude Europese banden
en Zuid-Afrika, met zijn witte kolonisten
lag het hele uitgestrekte zwart Afrika.
Ingrediënten voor een imperium.
Tegen eind vorige eeuw hadden de Europese machten het continent ingedeeld.
In het midden lag Congo.
De Belgen hakten mijn handen af in Congo.
Nu lynchen ze me in Texas.
Je weet niets van een plek
tot de witte man arriveert.
Hij komt en zegt: Poef, ik heb je ontdekt. Nu besta je.
Belachelijk.
1955-1959 VERENIGDE NATIES
NIET-GEBONDEN LANDEN
VEROORZAKEN EEN POLITIEKE AARDBEVING
We vinden niet dat de opdeling van de wereld in kampen een goede zaak is.
Vindt u dat er één wereld, één blok moet zijn? -Nee.
Er moeten soevereine naties zijn die elkaar respecteren.
Naties die respect van andere naties vragen, worden vaak opgeslokt door agressors.
Er is een limiet aan het nut van het verleden.
Als uw argument klopte, zou u vinden dat alle geschiedenis al geschreven is.
Maar wij zijn de architecten van de geschiedenis.
VN-ambassadeur van India, 1952-1962
Dit is de eerste intercontinentale conferentie van gekleurde volkeren
in de geschiedenis van de mensheid.
BANDUNGCONFERENTIE VERKLAART: KOLONIALISME DIENT AFGESCHAFT
Kleine en grote naties zijn hier vertegenwoordigd.
Bijna elke religie onder de zon.
President van INDONESIË, 1945-1967
Bijna elke economische doctrine is hier vertegenwoordigd.
President van EGYPTE, 1956-1970
Socialisme, kapitalisme, communisme...
Premier van INDIA, 1947-1964
Premier van CHINA, 1949-1976
Zhou Enlai komt triomfantelijk aan
nadat hij een poging van de CIA om zijn vliegtuig op te blazen heeft overleefd.
We zijn niet pro-Westen of pro-Oosten. We zijn niet anti-Westen of anti-Oosten.
We zijn niet-gebonden!
Wat is er mis met diversiteit
als we hetzelfde verlangen?
Voor zover ik weet, houden we ons niet bezig met moorden, ontvoeringen en zulke dingen.
Nooit gebeurd!
Winston Churchill: Dulles is saai, saaier, saaist.
Amerikaanse jazzambassadeur, Dizzy Gillespie,
is een van de grondleggers van de jazzstroming bebop.
Een maand geleden toerde hij in het Midden-Oosten,
van Pakistan tot Joegoslavië.
Arrangeur van Dizzy Gillespie
Iran, 1956. Dizzy's tournee start ter ere van de sjah.
Ik zou een betere afgezant zijn dan Kissinger.
Is iemand hier communist? U?
Nee, ik ben een kapitalist.
Wij waren de zwarte kamikazeband die naar elke probleempost werd gestuurd.
Maar ik ging daar niet heen om de segregatie thuis te verbloemen.
Bent u communist? -Nee, een kapitalist.
Denkt u dat...
dat Syrië wel eens communistisch kan worden?
Ondertussen 'koopt' de CIA een staatsgreep voor 500.000 Syrische pond...
Het idee dat de CIA altijd bezig is regeringen omver te werpen is absurd.
Dat is onzin.
Egyptisch president Gamal Abdel Nasser zegt
dat het Suezkanaal is overgenomen door Egypte.
NASSER NATIONALISEERT HET SUEZKANAAL
Caïro weigert Dizzy's band toegang.
De Britten noemden mij, Gamal Abdel Nasser,
een hond.
Vervolgens vielen Engelse en Franse troepen Port Said binnen...
Herinnert u zich de beledigingen op de muren van Port Said?
Wat is de koningin volgens jullie? -Een teef.
Vandaag heeft Port Said de Britse premier ten val gebracht.
De wereld staat op zijn kop.
DE AFSPRAAK VAN DE VN MET DE GESCHIEDENIS
Het VK en Frankrijk mochten geen wapens gebruiken tegen Egypte.
Zij werden niet aangevallen. Er staat nergens in het charter
of in de morele principes van internationaal recht en praktijk
dat een land, hoe groot of machtig ook, hoe doordrenkt van tradities,
met geweld dient te heersen.
Het machtigste blok in de VN is het Afrikaans-Aziatische blok.
Dat zijn de arme landen. Toch wegen ze zwaarder
dan de landen die al het geld hebben.
Waarom? Hoe rijk Amerika ook is,
het heeft maar één stem.
Hoe rijk Rusland ook is, het heeft maar één stem.
Terwijl alle arme landen in Afrika die pas recent onafhankelijk zijn geworden,
ook elk één stem hebben.
Zij steunen elkaar en kunnen de rijke landen te slim af zijn.
Jij en ik dienen te begrijpen
dat het stembiljet even machtig is als de kogel.
Verenigde Staten? Ja.
Verenigd Koninkrijk? Nee.
SUEZCRISIS
Na een Afro-Aziatisch initiatief stemde de Algemene Vergadering
tegen de koloniale mogendheden
om een VN-vredesmacht op te richten.
Argentinië? Ja.
Australië? Nee.
Oostenrijk? Ja.
België?
Onthouding.
Bolivia? Ja.
Brazilië? Ja.
Cambodja? Ja.
Canada? Onthouding.
Chili? Ja.
El Salvador? Ja.
Ethiopië? Ja.
Frankrijk? -Ja... Nee.
Nee?
De VN vonden toen de blauwhelmen uit...
Meerdere mensen vroegen hoe ik mijn naam uitspreek.
In het Zweeds zeg je Hammarskjöld.
Maar 'hammershild' is ook goed.
Welkom bij de onmogelijkste baan op aarde.
Als leden van de VN-interventiemacht
werken jullie mee aan een nieuw experiment.
Jullie zijn soldaten in de eerste internationale vredesmacht.
Suez heeft veel Afrikaanse landen geholpen om aan te dringen op onafhankelijkheid.
KWAME NKRUMAH opent 1ste 'All-African Peoples' Conference'
Dit is het decennium van Afrikaanse onafhankelijkheid.
Op naar onafhankelijkheid.
LUMUMBA STAPT DE GESCHIEDENIS IN DOOR DE VOORDEUR
Niemand wilde de kolonialen nog volgen. Mannen, vrouwen en kinderen,
eisten onmiddellijke onafhankelijkheid.
De wind van de vrijheid waait door Congo
maar onze strijd is die van het hele continent.
Morgen
de Verenigde Staten van Afrika.
ACCRA, 23 MEI 1956
Broeders en zusters.
We stapten uit het vliegtuig, ze zongen voor ons.
Hun trompetten speelden prachtig.
'Allemaal voor jou, Louis.'
Ik pakte m'n trompet en speelde mee.
Armstrong speelde voor 100.000 mensen,
een wereldrecord in de muziekgeschiedenis.
Het was één onafzienbare mensenmassa.
LOUIS 'SATCHMO' ARMSTRONG BLAAST DE WERELD OP!
Dit nummer dragen we op aan de premier.
Black and Blue.
Wie is de vijand?
De vijand is het imperialisme.
Afrika is verre van arm.
De Afrikanen zelf zijn arm.
een koud leeg bed, veren hard als lood
ik voel me als ouwe Ned wou dat ik dood was
wat heb ik gedaan
om zo zwart en blue te zijn?
1ste premier van GHANA
ik ben wit van binnen
maar dat helpt mijn zaak niet
wat ik kan niet verbergen
is de kleur van mijn gezicht
hoe zou het eindigen? vrienden heb ik niet
mijn enige zonde is mijn huid
wat heb ik gedaan om zo zwart en blue te zijn?
Oegandees premier Milton Obote haalt uit naar Amerikaanse racisten.
Hoe kunnen we in Amerika's oprechtheid tegenover Afrikanen geloven
als zwarten in de VS zelf
nog altijd slachtoffer zijn van rassendiscriminatie?
Louis zou naar Rusland gaan, maar hij ontplofte.
Hij zei: Ik ga niet naar Rusland voor dit land.
Louis Armstrong niet naar Rusland:
'DE REGERING KAN DE POT OP!'
Wat gaat u tegen de Russen zeggen? -Hangt ervan af wanneer ze me erheen sturen.
Laten ze eerst die rotzooi in het zuiden maar oplossen.
Zwarte kinderen mogen niet samen met witte kinderen naar school.
Is dat niet beschamend voor een geciviliseerd land?
In Amerika worden zwarten gelyncht.
Opgehangen.
Is dat democratie? Is dat respect voor de mens?
Nee.
wil je politiek hipper maken?
kies een president die kan swingen
De Dizzy Gillespie-campagne heeft een campagnelied nodig. Het heet...
STEM OP DIZZY
WEG MET DE FBI
DIPLOMATIEKE ERKENNING VAN CHINA
EN EEN ZWARTE ASTRONAUT OP DE MAAN
STEM OP DIZZY
Dizzy zegt dat het geen grap is en kondigt zijn kandidatuur aan...
en belooft het Witte Huis te veranderen in het Blues-Huis.
1 JAAR VOOR DE ONAFHANKELIJKHEID VAN CONGO
Bierverkoper Patrice Lumumba
huurt Rock'a Mambo in om de dorst naar onafhankelijkheid te lessen.
M. Vloer, men zegt dat bier in het leven van zwarten een belangrijke rol speelt.
Ja, nu is dat een beetje langs de politieke kant gedraaid.
Maar waar ze zich met politiek inlaten, drinken ze ook een pint bier.
Net als in België.
Allemaal samen,
broeders en zusters, arbeiders en bedienden,
intellectuelen en handarbeiders, de rijken en de armen,
Afrikanen en Europeanen, katholieken en protestanten,
Kimbanguisten en Kitawalisten. Allemaal samen
gaan we een grote natie bouwen.
Congo zal een cruciale rol spelen in het bevrijden van heel Afrika.
Toen ik op een dag in mijn deux-chevaux reed,
kwam een vrachtwagen recht op ons af.
Ik gaf gas. We konden de wagen ontwijken,
maar de achterkant van mijn auto werd geraakt. We begonnen te slippen.
Op dat moment
zagen we wie er in de vrachtwagen zaten: een stel politieke tegenstanders.
In 1961 wordt Nina Simone naar Nigeria gestuurd
door de American Society for African Culture
zonder te weten dat het om een CIA-operatie ging.
Ja, de CIA deugt niet... We zijn belazerd.
Een paar dagen later kwam ik in een bosbrand terecht.
Ik remde en wilde keren,
maar de weg achter ons stond nu helemaal in brand.
De ernst van mijn situatie drong plotseling tot me door.
Twee keer...
Twee keer was ik bijna vermoord.
Maar dat weerhield me niet van mijn doel, integendeel.
Ik voelde me vol levenslust tegenover zo'n gevaar.
Het versterkte alleen maar de wil om voor mijn volk te vechten.
Dat mens van Blouin in de buurt van Lumumba: GEVAAR!
Een kwaadaardige Guinese in dienst van de Russen.
Madame de Pompadour van Conakry...
die de 'Catharina van Congo in hooggeplaatste slaapkamers' speelt.
De courtisane van alle Afrikaans staatshoofden.
REBELLENMEID VERBERGT ZICH IN DE STAD
We hebben nog nooit zo'n vrouw gezien die duizenden mannen toespreekt...
Kwame Nkrumah vroeg me de Afrikaanse vrouwen op te roepen
om het continent te verenigen
en tot nieuwe politieke entiteit te komen:
De Verenigde Staten van Afrika.
We gaan verder met ons verslag van het binnendringen van de Sovjet-Unie in Afrika.
We zullen moeten concurreren met zowel de Russen als de Chinezen.
Ze zullen elke kans aangrijpen,
zoals ze al hebben gedaan in Guinee en Ghana.
Nkrumah heeft al een federatie opgericht met het Guinee van Sékou Touré.
Zijn doel: vrijheid voor heel Afrika en de oprichting van de Verenigde Staten van Afrika.
GHANA EN GUINEE LANCEREN DE VERENIGDE STATEN VAN AFRIKA
Op ons nationale congres in december
nam een vrouw het woord:
Als we niet mogen stemmen, saboteren we deze verkiezingen.
Door de heftige verkiezingscampagne vergat ik bijna
dat ik de enige vrouw in het team was.
Ik was 'de vrouw uit Guinee', een land dat al onafhankelijk was.
Mensen stelden me vragen:
Hoe is het daar? Hoe wordt men onafhankelijk?
Als Guinee onafhankelijk is, waarom Congo dan niet?
Terwijl we spraken over de noodzaak om ons continent te bevrijden,
merkte ik dat de vrouwen vooral zichzelf moesten bevrijden.
Toen ik hun verhalen hoorde,
besefte ik dat deze vrouwen zwaar hadden geleden.
Het probleem van de Afrikaanse grondstoffen kan je niet loskoppelen
van het lot van de Afrikaanse vrouw.
Miriam Makeba vlucht naar het Guinee van Sékou Touré.
Ze is verbannen uit Zuid-Afrika omdat ze de VN had toegesproken.
Ik vraag alle wereldleiders:
Zouden jullie zwijgen
als je in je eigen land geen rechten hebt
omdat je een andere huidskleur hebt dan de machthebbers?
Als ze willen, kunnen deze vrouwen als eerste de onafhankelijkheid verdedigen.
Mevrouw Blouin, door Sékou Touré gestuurd om Lumumba te begeleiden.
Ze noemden me de ZWARTE PASIONARIA
In mei 1960 had ik 45.000 leden geworven
voor de Vereniging van Vrouwen voor Afrikaanse Solidariteit.
Ik heb me nooit zo levenslustig gevoeld.
Maar onze beweging klonk bedreigend voor de kolonialen.
Als je de vrijheid verdedigt,
krijg je meteen een stempel opgeplakt.
Men beweert dat Lumumba gevaarlijk is.
Omdat mensen hem overal volgen, moet hem de mond worden gesnoerd.
Ik werd opgepakt.
Met geweld gearresteerd.
Opgesloten in een pikdonkere cel.
Bespot, belasterd en door het slijk gehaald,
puur omdat ik vrijheid voor ons land eiste.
RONDETAFEL IN BRUSSEL: CONGO EIST ONAFHANKELIJKHEID
Meneer de voorzitter...
Meneer de minister van Koloniën...
Heren parlementsleden...
Voor alle duidelijkheid: zolang onze delegatie niet wordt geleid door de heer Lumumba,
zien we ons genoodzaakt onze aanwezigheid hier op te schorten.
Wil iemand hierop reageren?
Ja, ik. -De heer Bolikango.
Meneer de voorzitter...
Ik ben van mening dat de heer Lumumba
aanwezig hoort te zijn bij deze rondetafelconferentie.
Dank u wel.
Ga uw gang, meneer.
Patrice Lumumba dient vrijgelaten te worden en deel te nemen aan deze conferentie.
Meneer?
Namens allen hier eisen we dat Lumumba onmiddellijk naar de conferentie komt,
zodat hij zijn verantwoordelijkheid voor ons land kan nemen.
Nog iemand? Meneer Kasa Vubu.
Meneer de minister, wij eisen Lumumba's aanwezigheid hier.
O, dat is Thelonious Monk. Hij is gek.
ik ben geboren zonder schoenen
nu ik volwassen ben draag ik schoenen.
Ik werd vrijgelaten uit de gevangenis om naar Brussel te reizen.
Maar ik had niets bij me.
Geen kleren.
Geen schoenen. Helemaal niets.
De autoriteiten moesten een pak voor me regelen.
En Afrikanen zamelden geld in om de rest van mijn kleren te kopen.
Toen ik op het vliegveld aankwam, scandeerden zeker 10.000 Congolezen:
Weg met de kolonisten. Weg met het kolonialisme.
Onafhankelijkheid nu.
Het was hemel en aarde verschil.
onze mooie Congolese schoenen
het was BATA of niks anders
onze voorouders zongen over BATA-schoenen
wie wijst hen de weg van de schoen?
Kies de volgende keer voor SABENA, de Belgische luchtvaartmaatschappij.
We hoorden geweerschoten.
Meteen daarna zagen we overal doden liggen.
Rellen in Stanleyville: 1ste nationale congres van de MNC
De mensen vroegen zich af: Waarom? Wat hebben we gedaan?'
Ik kreeg zes maanden gevangenisstraf
zodat niemand de kolonialen zou beschuldigen.
Dertig Congolezen afgeslacht zonder aannemelijke reden.
AFRIKAANSE JAZZ-AMBASSADEURS DOEN HUN INTREDE
DOCTEUR NICO & JOSEPH KABASELE
SCHUIVEN AAN BIJ DE RONDETAFEL
Er wacht jullie een groot
en uitdagend avontuur.
Ik ben Patrice Lumumba.
Ik ben heel tevreden met wat we bereikten tijdens de rondetafelconferentie.
Op 30 juni zal het Congolese volk zijn vrijheid krijgen.
Ik beloof het Belgische volk dat er vanaf 1 juli 1960
een duurzame vriendschap zal blijven bestaan tussen onze landen.
onafhankelijkheid, cha-cha dat hebben we nu
o, vrijheid, cha-cha dat hebben we bereikt
onafhankelijkheid, cha-cha eindelijk van ons!
Terwijl de koloniale dominostenen omvallen, klinkt dit vrijheidslied door heel Afrika.
We hadden een lied nodig waarop iedereen zou dansen,
om onze moeizaam verworven onafhankelijkheid te vieren.
Kolonel Vandewalle, u was hoofd staatsveiligheid in Belgisch Congo.
Toen u de lijst van de ministers van Lumumba's regering zag, moest u lachen
omdat u ontdekte dat sommigen van hen als informant voor u hadden gewerkt.
Ja, dat is zo. In zijn kabinet waren dat er minstens drie.
De onafhankelijkheid waarin België toestemde was rot tot op het bot.
Geheime afspraken door elitekringen
speelden een rol tijdens de rondetafel.
Wat betekent onafhankelijkheid als we straks door anderen uitgebuit worden?
Wat betekent onafhankelijkheid als we morgen tegen elkaar worden opgezet?
onafhankelijkheid, cha-cha dat hebben we nu
o, vrijheid, cha-cha dat hebben we bereikt
Drie dagen voor de onafhankelijkheid
privatiseert het Belgische parlement Union Minière,
de motor van de Congolese economie.
Voor we verder gaan, wil ik graag de muzikanten voorstellen.
DIZZY STELT ZIJN...
POLITIEKE KABINET VOOR
MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
DIRECTEUR VAN DE CIA
MINISTER VAN DEFENSIE
MINISTER VAN VREDE
MINISTER VAN GEZONDHEID
MINISTER VAN JUSTITIE
MINISTER VAN LANDBOUW
BUITENGEWOON AMBASSADEUR GEVOLMACHTIGDE
IK WOU DAT MIJN KABINETTEN ZO GOED KLONKEN!
STEM OP DIZZY
Mijn hele leven heb ik me afgevraagd:
Ik zit in een hol. Wat is dat voor hol?'
Vijftig jaar later besefte ik pas dat het een kippenhok was.
privéfilmpjes uit de jaren 1960
Het was vlak na de onafhankelijkheid, rond 30 juni.
schrijver van CONGO INC.
We woonden toen in Karawa, in Noordwest-Congo.
Kort daarna stuurden ze Belgische para's. Het was oorlog.
Mijn moeder was hertrouwd met meneer Casse, een Belg.
Mijn stiefvader had een 19-jarige zoon met zijn ex-vrouw.
Die was in militaire dienst.
Congolese soldaten hoorden dat een zoon van meneer Casse bij de Belgische para's zat.
'Die vent trouwt met onze Congolese zuster
en stuurt nu zijn zoon om ons te vermoorden.
Dan gaan wij zijn kinderen vermoorden.'
Dus kwamen ze naar ons huis.
Mijn broer Claude, mijn zus Jacqueline en ik renden weg en verstopten ons in een hol.
Vijftig jaar later kwam dit weer boven. Ik liep in Brussel op straat, de zon scheen.
Ik ruik kippenstront.
Een kippenhok is prachtig van binnen.
Overal zie je veren. Ze glanzen, net diamanten.
Overal veren.
Mijn broertje kon niet stilzitten, waardoor hij ons verraadde.
Overal geschreeuw: Vermoord die witten, vermoord de kinderen van die witten.
Een soldaat haalde uit de winkel van m'n vader een gloednieuwe machete.
Toen moeder dat zag, keek ze hem woedend aan en zei:
Hé, waar gaat dat heen met die machete?
'Je hebt 'm uit de winkel van mijn man gepakt. Zonder te betalen.'
M'n moeder was dol op geld.
'Je hebt niet betaald en je wilt er zijn kinderen mee vermoorden. Schaam je je niet?
Die kerel staat daar met zijn machete...
En de soldaten gingen er vandoor.
Dankzij mijn moeder heb ik geleerd dat je in het leven
nooit mag zwijgen.
Nooit.
We zijn niet boos, maar woedend. Jullie kunnen mijn droom niet uitstellen.
Ik zal 'm zingen, dansen, uitschreeuwen
en desnoods stelen van dit land zelf!
Hoe zal de onafhankelijkheid arriveren?
Met de auto? Met de boot?
Of het vliegtuig?
Het is vier uur op de luchthaven van Leopoldville.
Er heerst een hectische bedrijvigheid
vanwege de komst van Zijne Majesteit koning Boudewijn.
De onafhankelijkheid arriveert met de witte koning,
met de Bwana Kitoko.
Daar is de koning in zijn ivoorkleurige uniform.
Hij schudt de hand van staatshoofd Joseph Kasa Vubu.
en van premier Lumumba.
De onafhankelijkheid van Congo
is de kroon op het werk dat koning Leopold II begonnen is,
met moed en doorzettingsvermogen
en door België volhardend voortgezet.
Ondertussen bemachtigt Ambroise Boimbo...
de sabel van de koning.
Niemand geeft ons onafhankelijkheid
...we zullen het zelf moeten grijpen.
Wie vocht voor de onafhankelijkheid, en voor wie won.
Ik groet u namens de Congolese regering.
Voor al mijn vrienden die vochten zonder op te geven,
een noodzakelijk gevecht om de vernederende slavernij te beëindigen
die ons met geweld werd opgelegd.
Ik vraag u van 30 juni 1960
een onvergetelijke dag te maken die ons voor eeuwig zal bijblijven.
We werden bespot en beledigd.
We werden 's morgens, 's middags en 's avonds geslagen
want we waren n*****
Was hij verondersteld een toespraak te houden?
Art Blakey was wellicht de beste
in het behouden van onafhankelijkheid met alle vier de ledematen.
Onze grondstoffen werden gestolen
op grond van wettelijke documenten ten voordele van de machthebbers.
De wet was nooit gelijk voor witten of zwarten.
Hoe kunnen we de executies vergeten?
Of de cellen waarin degenen gegooid werden die de onderdrukking afwezen?
Zou de hemel vallen omdat een n**** het waagde een koning te vervloeken?
De onafhankelijkheid van Congo is doorslaggevend
voor de bevrijding van heel het Afrikaanse continent.
30 JUNI 1960
DAG VAN DE ONAFHANKELIJKHEID
De toespraak van de heer Lumumba heeft ons inderdaad verrast.
En...
We kunnen niet ontkennen dat zijn toespraak
premier van België, 1958-1961
zeer teleurstellend was.
En als ontluisterend ervaren werd.
5 JULI 1960 5 DAGEN NA DE ONAFHANKELIJKHEID
Luitenant-generaal van het Congolese leger, 1954-1960
Welke rol zal het leger spelen in de nieuwe Congolese staat?
In het nieuwe onafhankelijke Congo zal het leger
dezelfde rol vervullen die het altijd heeft vervuld sinds 1886,
toen Leopold II dit leger heeft opgericht.
Maar ziet u een breuk met het verleden
of blijft de situatie hetzelfde?
Er komt geen enkele breuk met het verleden.
Er breekt muiterij uit wanneer Congolese soldaten weigeren te dienen
onder uitsluitend witte officieren
en het ontslag eisen van generaal Janssens.
Ik was generaal Janssens.
Maar nu niet meer.
10.000 Belgische gezinnen ontvluchten het land.
Het crisiskabinet van premier Eyskens
overweegt de Congolese regering militair omver te werpen...
Een interessante situatie in Afrika.
De weinige mondige politici in de nieuwe landen
zijn zich bewust van het feit dat 50 goed getrainde, genadeloze huurlingen
een regering omver kunnen werpen. Ze zien dus mogelijkheden voor een staatsgreep.
Hebt u op korte termijn een huurlingenleger ter beschikking?
Ik kan binnen zeven dagen 100 man optrommelen.
Als Afrika de vorm heeft van een geweer, dan is Congo de trekker.
Afrika is een van de cruciale schakels in de Sovjet-drang naar wereldoverheersing.
Republikeins congreslid
Zijn ongerepte natuurlijke rijkdom heeft wellicht een groter potentieel
dan dat van de rest van de wereld samen.
Strategisch gezien is Congo de sleutel tot Afrika.
En de sleutel tot Congo is de staat Katanga.
Maar de grote buit voor de Sovjets is Katanga's machtige Union Minière,
een internationale mijn die de Verenigde Staten voorzag van het element U-235,
essentieel voor de productie van de eerste atoombom.
Een Congo geleid door Lumumba zou ons miljarden kosten.
Onze enige hoop:
de Katanga-kaart spelen.
11 JULI 1960 11 DAGEN NA DE ONAFHANKELIJKHEID
President van KATANGA, 1960-1963
Belgische troepen bezetten Katanga.
Union Minière financiert Tshombe met 1,25 miljard Belgische frank.
Bonus: de krachtigste radioantenne in Centraal-Afrika...
Heren...
We hebben besloten om de onafhankelijkheid van Katanga uit te roepen.
Dat betekent niet dat Katanga onafhankelijk is, maar dat Union Minière onafhankelijk is.
HET LAND DAT NIET BESTOND
Wij kijken naar de schoorsteen die u achterin in beeld ziet
en als die schoorsteen nog tot wat dient dan gaat het nog goed in Katanga.
Alles gaat hier opperbest. We laten het niet aan ons hart komen.
In Katanga gaat het opperbest, voorlopig.
...door de belangen van machtige monopolies heeft België
de rijkste provincie Katanga ingepikt.
Grondstoffen voor kernwapens, uranium, titanium, goedkope arbeidskrachten...
Daarom spannen ze samen tegen Congo...
met tentakels die zich uitstrekken van Brussel tot de NAVO-hoofdsteden.
België stuurde zijn leger naar Congo om de orde te herstellen.
Was dit enkel om hun landgenoten te beschermen?
Of hoopten de Belgen als voormalige baas van Congo
zo zijn controle over de kolonie te laten gelden?
25 JULI 1960 25 DAGEN NA DE ONAFHANKELIJKHEID
Ik ben in de VS om de secretaris-generaal van de VN te ontmoeten
en zijn steun te vragen
voor het wegsturen van de Belgische militairen uit onze republiek.
De Belgische regering zat achter de staatsgreep.
Bewijs hiervoor is het feit dat de Belgen een generaal hebben gestuurd
die in Katanga het bevel overnam van het leger aldaar.
De Belgen hebben niet het recht om legerbases bij ons op te zetten.
Net zo min als ze dat in de VS mogen doen.
Belgische minister van Buitenlandse Zaken, 1958-1961
De beschuldiging houdt niet zozeer in dat we agressors zijn,
maar dat we idioten zijn.
In Washington logeerde ik in het gastenverblijf van het Witte Huis.
Maar de Belgische regering protesteerde.
'Waarom hebben de Amerikanen zo'n ontvangst gegeven
aan een vuile n****?'
De Belgische pers is woedend dat de 'vuile neger' mocht slapen
in het bed waarin ooit de Belgische koning heeft overnacht.
Secretaris-generaal van de NAVO, 1957-1961
Waarop voormalig Belgisch premier Spaak
'dreigt ontslag te nemen als secretaris-generaal van de NAVO'.
Lumumba is een schizoïde opruier, half duivelskunstenaar, half marxist,
aanvoerder ex officio van een bende primitievelingen.
Het is vreemd als iemand zegt: Speel, n****'
of: Ga van de stoep af, n****.'
Ik vond het niet logisch om iemand te zijn die ik niet was.
Dit is Harlem Square. 125th Street en 7th Avenue.
Het hart van het zwarte nationalisme.
Twintig miljoen zwarte mensen vragen burgerrechten.
Chinezen hoeven niet om burgerrechten te vragen.
Chroesjtsjov kan gaan en staan waar hij wil in Amerika en hij heeft de bom.
Harlem heeft de grootste dichtheid aan mensen van Afrikaanse afkomst.
Want dat zijn wij, Afrikanen.
Een kennis was bij een speech van Malcolm X. En wie ploft er op de stoel naast haar neer?
Ik wilde de man zien.
Ik was onder de indruk.
Er is een verband tussen Malcolms ideeën en muziek.
Muziek kan de denkwijze van mensen veranderen.
Je begrijpt het Mississippi-probleem pas
als je beseft wat je connectie is met Congo.
Wie Congo wil uitbuiten voor de internationale markt vergist zich.
De grondstoffen van Congo zijn van ons en we zullen ze zelf beheren.
Op Harlem Square werd Lumumba geprezen als een tweede Marcus Garvey.
Om ons zand in de ogen te strooien, beweren ze dat Lumumba een communist is.
Lumumba is een Afrikaan.
Afrika laat zijn stem horen. Afrika neemt een standpunt in.
Afrika vertelt het Westen
dat de kolonisatie voorbij is.
Eisenhower ontwijkt Lumumba en gaat liever golfen.
De Sovjet-Unie sloot zich aan bij de rest van de VN-Raad om Congo militair te steunen.
We staan op een keerpunt, niet alleen voor de toekomst van deze organisatie,
maar ook voor de toekomst van Afrika.
En in de huidige omstandigheden betekent Afrika de wereld.
Na terugkeer uit New York
ondertekent Lumumba een akkoord met Nkrumah
om Congo te laten toetreden tot de Verenigde Staten van Afrika.
De wereld moet de Afrikaanse vraag beantwoorden
en wel op onze manier.
De Verenigde Staten van Afrika krijgen een gezamenlijke defensie
en Leopoldville wordt de hoofdstad.
Congo zal een prominente plek innemen
op de weg naar een vrij Afrika.
Binnen vijf weken waren er bijna 20.000 VN-soldaten in Congo.
Hammarskjöld heeft de uitnodiging van de Belgische regering aangenomen.
Vervolgens was hij op audiëntie bij de koning.
Koning Boudewijn pleit er in het geheim voor om niet in te grijpen in Katanga.
Ik heb nogmaals aan de secretaris-generaal van de Verenigde Naties
de juiste betekenis uitgelegd van Katanga
waar het economisch leven hernomen is.
Hetgeen volslagen onmogelijk is in andere gebieden van Congo
waar is neergehaald,
datgene dat ten koste van zovele offers werd opgebouwd
niet met het oog op het bevredigen
van kolonialistische of imperialistische doeleinden.
Maar met het oog op het voltrekken van een beschavingswerk
ten bate van een minder ontwikkeld volk dat voor zijn heil en opgang
zozeer de blanken nodig heeft en ook zozeer de Belgen.
Eind augustus kreeg ik een ‘eigenaardig’ bevel van de Belgische legerleider:
Ontvoer Lumumba.
Toen Hammarskjöld besloot om naar Elisabethstad te vliegen om Tshombe te zien,
bijna letterlijk boven Lumumba's hoofd,
stond de ondergang van Lumumba al zo goed als vast.
In Katanga is vandaag een lading Belgische wapens aangekomen.
In strijd met de VN-richtlijnen landt in Katanga een SABENA-vliegtuig met 9 ton wapens.
Hammarskjöld gaf het groene licht per telegram.
Iemand zei ooit dat de geschiedenis bestuderen,
is als op een kat gaan zitten.
In die zin dat haar verrassingen
littekens nalaten.
Speciaal VN-afgevaardigde DR CONGO, 1961
Er was niemand in de Verenigde Naties die niet boog voor Washingtons wil.
Washington heeft enorme invloed in de VN.
Amerikanen zijn altijd van de partij en de Russen worden altijd uitgesloten.
Het 'kabinet' voor de Congo-operatie was niet de Veiligheidsraad,
maar de informele Congo Club op de 38ste verdieping.
Maar de Russen maakten geen deel uit van die club.
Het verhaal van onze tijd is er een van revolutie.
Dit is het Museum of Modern Art in New York City.
De levendigste bewijzen van de triomfen en ironieën van de 20ste eeuw
worden hier bewaard.
Het bestuur van het MoMA
zat vol CIA-connecties.
Het verraad der voorstelling is de titel van een schilderij waarop een pijp staat
met het onderschrift:
'Dit is geen pijp.'
Want de afbeelding van een pijp is geen pijp.
William Burden, bestuurslid van het MoMA,
CIA-agent en aandeelhouder in Katanga's mijnindustrie
wordt benoemd tot VS-ambassadeur in Brussel.
Dit is een interview met ambassadeur William Burden.
Ik ben al lang bevriend met Allen Dulles (CIA), broer van de minister van Buitenlandse Zaken.
Met hem kon ik de problemen in Congo bespreken
voordat ik naar België ging.
CEO van AMAX mijnbouw, Katanga, bestuurslid MoMA
ambassadeur in België & geheim CIA-agent
Ik kende veel mensen bij Union Minière die op de hoogte waren van zaken in Congo
en die veel realistischer waren over wat er zou kunnen gebeuren...
De Belgen speelden met het idee
om Lumumba te vermoorden.
Ik ging mijn boekje te buiten en zei: Wellicht is dat geen slecht idee...
Lumumba was een lastpost. Zover was duidelijk: we konden van hem afkomen
met een politieke moord.
5 SEPTEMBER 1960
2 MAANDEN NA DE ONAFHANKELIJKHEID
Herhaal deze woorden:
Pijp. -Pijp.
Tabak. -Tabak.
PRESIDENT KASA VUBU
ONTSLAAT PREMIER LUMUMBA
Op 5 september 1960
hebben we premier Patrice Lumumba uit zijn ambt ontzet.
PREMIER LUMUMBA
ONTSLAAT PRESIDENT KASA VUBU
Zonder het parlement te raadplegen, zonder de regering om advies te vragen,
heeft Kasa Vubu ons verraden.
Ik verklaar dat Kasa Vubu,
wegens samenzweren met de Belgen niet langer staatshoofd is.
Het complot om Lumumba uit de weg te ruimen begon 48 uur te vroeg!
6 SEPTEMBER
VN-VREDESMISSIE DRAAIT UIT OP STAATSGREEP
Leopoldville, de ochtend na de aankondiging van president Kasa Vubu op de radio
dat hij Lumumba had ontslagen.
De luchthavens zijn gesloten en Lumumba kan het radiostation niet gebruiken
dat is stilgelegd door de VN-troepen.
Hammarskjöld tegen de VN-ambassadeur van de VS:
Lumumba moet uitgeschakeld worden.
Dit is beschamend.
De VN-troepen, die zijn uitgenodigd door de wettige regering van Patrice Lumumba,
hebben de luchthavens en het radiostation overgenomen.
Zo helpen ze een marionettenregime in het zadel
dat Congo kan overnemen.
7 SEPTEMBER
De volgende dag: spoedzitting van het parlement.
De parlementsleden bespreken
of Kasa Vubu of de regering van Lumumba
het voor het zeggen heeft in Congo.
Zodra je goede inlichtingen hebt over een groep...
Hoofd Britse inlichtingendienst
zie je hoe de machtsverhoudingen liggen
en wat de een van de ander vreest.
En waartoe de een de ander in staat acht.
Dankzij die geheime informatie.
U praat in raadsels. Wat bedoelt u?
Je zet mensen heel heimelijk tegen elkaar op.
Dan vernietigen ze elkaar.
Na het chaotische debat stapte Lumumba op het podium.
Hij sprak rustig en vakkundig.
We wijzen elke interventie af.
Congo zal nooit een kolonie van de VN worden. Dat is een herovering.
Na Lumumba's toespraak stemden de parlementsleden
om het ontslag over Kasa Vubu en Lumumba ongeldig te verklaren.
De avond voor de stemming
telden we de hoofden en gingen iedereen af. We zouden winnen.
Hebt u stemmen gekocht?
Daar antwoord ik niet op, sorry.
Geen commentaar, laat ik het zo zeggen.
3.000 dollar: de gangbare prijs om een stem te kopen.
Maar de volgende dag
hadden we twee stemmen.
Ik had verloren.
De senaat had Lumumba zijn vertrouwen gegeven met 41 tegen 2 stemmen.
leve de democratie!
De staatsgreep, deze hele campagne tegen mij,
wordt door het Congolese volk gezien
als een campagne tegen onze pas verworven onafhankelijkheid.
Elke poging om in Congo iets te bereiken is als spijkers inslaan met een rijpe banaan...
Muziek is ons wapen
tegen de onmenselijkheid van mens tegen mens.
Lumumba zei tegen de internationale pers: Hammarskjöld heeft ons vertrouwen verloren.
Hij eiste de terugtrekking van de VN-troepen
als ze zich met zijn regering bleven bemoeien.
Toen Hammarskjöld begon, nog voor de Congo-crisis,
had hij het vertrouwen van de Afrikaanse en Aziatische landen.
Een deel van de tragedie is de vernietiging van dat vertrouwen.
De Verenigde Naties falen in Congo.
Wie is verantwoordelijk?
Wat is de rol van de VN in Congo?
Destructieve krachten zijn ontketend door mensen
die deze nieuwe staat niets goeds toewensen.
Tot nu toe heeft de VN in Congo gefaald.
Elke wond die Congo wordt toegebracht, is een wond voor heel Afrika.
12 SEPTEMBER
Nasser en Nkrumah dreigden hun troepen terug te trekken uit de VN-macht.
Hammarskjöld deed er alles aan om hun vertrouwen terug te winnen.
Hij werd tegengewerkt door de westerse staten
die vreesden dat hij Lumumba weer in het zadel zou helpen.
Hoeveel geld zou de CIA in Congo hebben gepompt?
Geen idee. Wat denk jij? -Ik zou het niet weten.
Ik vraag me af ons beleid wel helemaal onschuldig mag worden genoemd.
De naam die steeds terugkwam
was Joseph-Désiré Mobutu.
De loyaliteit van Mobutu schommelt tussen Lumumba en Kasa Vubu.
Dan zegt u: A slaapt met de vrouw van B?
'Wat jammer dat die en die zo indiscreet is.'
Meer zeg je niet. Er zijn natuurlijk ook verfijndere operaties.
Wat voor operaties dan?
Dat kan ik u niet zeggen.
CIA-agent Devlin ensceneert een aanslag op Mobutu die van Lumumba afkomstig lijkt...
maar redt dan op het nippertje zijn leven en drijft hem zo in de armen van de CIA.
Lieverd, geniet je wel van de goede dingen in het leven?
Waarom ik zo gefascineerd ben door pijptabak? Lieverd...
KOLONEL MOBUTU ONTBINDT HET PARLEMENT
Dit is kolonel Mobutu vanuit Leopoldville.
Het Congolese leger heeft beslist het staatshoofd te neutraliseren.
'Dit is geen staatsgreep.'
Het is duidelijk...
De afbeelding van een pijp is geen pijp.
De CIA steunde extreemrechtse groepen in andere landen
vanuit een obsessie met communisme
en verkleinde zo hun kansen op democratische ontwikkeling.
Het tegenovergestelde is het geval.
De dag na Mobutu's staatsgreep
kondigt koning Boudewijn zijn verloving aan met Doña Fabiola.
Wij weten dat het leven dikwijls eentonig en vervelend is.
Daarom wil de televisie u verstrooiing brengen.
TSHOMBE BEZOEKT DE KONING
Ik ben vandaag in België om eerst en vooral
mijn respect te betuigen aan de koning.
Belgisch majoor Weber aan het paleis: Tshombe heeft Mobutu ontmoet. Ging goed.
In ruil voor een financiële regeling wil Mobutu Lumumba uitschakelen
(en indien mogelijk fysiek...)
Leve de koningin!
Ik kreeg veel hulp van de koning, een zeer intelligente man
met veel macht in delen van de Belgische regering.
Congo was eigendom van de koninklijke familie.
Leopold stond het af aan de Belgische regering.
Maar de macht van het koninklijke familie in Congo bleef erg groot
en het Congolese leger rapporteerde vaak direct aan het paleis.
privéfilmpjes Andrée Blouin, jaren 60
Ons huis was dagenlang omsingeld door soldaten met machinegeweren.
We verwachtten elk moment de gevreesde klop op de deur.
Op een ochtend
stopten er twee jeeps voor het huis.
Gilbert Pongo, regeringsafgevaardigde, bracht mijn uitzettingsbevel.
Een adviseur van de Lumumba-regering, Andrée Blouin uit Guinee,
de glamoureuze half-Franse métisse met communistische sympathieën
die volgens Lumumba's opponenten te veel invloed heeft.
We waren erin geslaagd mevrouw Blouin uit te schakelen...
De soldaten doen alsof ze thuis zijn.
Ze vragen eten en drinken, spelen met mijn kinderen Eve-Sylviane en Patrick.
Laten hen met hun wapens spelen, tot plezier van de kinderen.
Ik was half voorbereid op dit vertrek.
Maar op het laatste moment kon ik het toch niet opbrengen.
Op het uitzettingsbevel stond alleen 'mevrouw Blouin'.
Mijn kinderen ook, smeekte ik.
Nee, uw kinderen en man kunnen niet mee, zei Pongo.
Op de luchthaven herinnerde hij me eraan dat mijn dierbaren gegijzeld worden.
'Denk eraan.'
'Geen woord tegen de internationale pers of het komt ze duur te staan.'
Kun je zien of een vis huilt in het water?
Om de strijd van Congo naar de VN te verplaatsen
nodigt Chroesjtsjov alle staatshoofden uit voor de Algemene Vergadering van 1960.
We kondigden aan dat de Sovjet-delegatie
door mij zou worden geleid.
Ik heb de VN voorgesteld om een deadline te stellen
waarbinnen de kolonialisten
de onafhankelijkheid van alle volken erkennen.
...meer dan de helft van de wereldleiders ging akkoord.
Dat gooide olie op het vuur.
De Amerikaanse media waren woedend.
Allemaal vervloekten ze de Sovjet-Unie.
Nehru uit India zou komen.
Tito uit Joegoslavië. En Macmillan uit Groot-Brittannië.
Ik verklaar de 15de Algemene Vergadering van de VN voor geopend.
Nasser.
Nehru.
Sékou Touré.
Nkrumah.
Mao Zedong in Peking.
...maar China is nog altijd geen lid en niet welkom in de VN.
Men beweert dat het imperialisme dood is. Nee, het imperialisme is nog niet dood.
Het is stervende.
Het spel is begonnen...
De VS had nog altijd de benodigde tweederdemeerderheid,
maar de instroom van nieuwe Afro-Aziatische landen veranderde de Algemene Vergadering
van een VS propagandamiddel in een echt onderhandelingsorgaan.
Als de Afro-Aziatische landen samen stemmen,
kunnen ze tot 46 van de 99 mogelijke stemmen komen.
Dat is een machtsblok om rekening mee te houden.
Het risico bestond dat de Afro-Aziatische opinie zou overhellen naar Chroesjtsjov.
Ambassadeur Stevenson, als de VN faalt in deze onderneming,
is er dan nog hoop voor de mensheid?
Dat is een somber vooruitzicht.
Belangrijk om Chroesjtsjovs 'pompeuze propagandacircus' tegen te gaan
en 'een robuust Afro-Aziatisch blok' af te wenden.
Lumumba vraagt een vliegtuig om zijn zaak te bepleiten op de VN-top in New York...
Hammarskjöld stuurt Lumumba's verzoek officieel door
maar vraagt officieus aan de VS om hem vervoer te weigeren.
De Amerikaanse ambassadeur Timberlake weigert Lumumba een reisvisum.
Kolonel Mobutu plaatst Lumumba dan onder huisarrest: 'verbannen in eigen land.'
FIDEL BIJ DE VN
Om de 15de Algemene Vergadering van de VN bij te wonen
reist de Cubaanse delegatie naar New York
onder leiding van premier en hoofd van de revolutie Fidel Castro.
Knettergekke voeten.
Ik raak er zelf door in de war.
18 SEPTEMBER 1960
2¾ MAANDEN NA DE ONAFHANKELIJKHEID
Wereldleiders zetten New York op z'n kop
Minstens 16 Afrikaanse naties wonen deze Algemene Vergadering bij,
die vooral draait om Congo.
Vele regeringsleiders zullen aanwezig zijn. Een bijeenkomst van mondiaal belang.
Het gerucht ging dat de Cubanen op hun hotelkamers 'kippen slachten en plukken'...
Castro schreeuwde moord en brand
toen hij uit zijn hotel werd gezet.
Als voormalig guerrillero
dreigde hij zijn tent op te zetten voor het VN-gebouw.
Malcolm X nodigt de dakloze Castro uit in het Hotel Theresa
en zet Harlem wereldwijd in de schijnwerpers.
Inspecteur Murphy, die Castro beschermt, wordt benaderd door de CIA:
Of hij hem een doos sigaren wil toespelen.
Die zouden in Castro's gezicht ontploffen...
Murphy is ontzet.
PLAN OM CASTRO TE VERMOORDEN
Ik groet het volk van de Verenigde Staten.
Het was cruciaal om Castro een bezoek te brengen
om het beleid van de VS tegenover Afro-Amerikanen
en de Cubaanse delegatie aan de kaak te stelen.
Het Theresa Hotel. Het wemelt van de politie.
Het stikt van de cameramannen. We pogen binnen te komen.
Je reinste gekkenhuis.
Toen ik Castro voor het eerst ontmoette, maakte hij diepe indruk,
een grote, rijzige man met zwarte baard.
We omhelsden elkaar.
'Omhelzen' is misschien een eufemisme.
Hij boog voorover en omstrengelde me met zijn hele lichaam.
De omhelzing van Fidel en Nikita brengt Cubanen en Sovjets nader tot elkaar.
Wat hebt u daar besproken? -Maak je maar geen zorgen.
Meneer X, waarom bent u vanmorgen met Fidel Castro gaan praten?
Omdat de problemen in Afrika, in Congo en andere plaatsen
voor veel spanning zorgen in Harlem.
We werden naar de kamer van Castro op de 9de verdieping gebracht.
Hij begroette ons, we gingen zitten, de kamer was niet zo groot.
Mijn indruk van Fidel Castro was
dat hij oprecht het belang van zijn volk voor ogen had.
Nog nieuws over Lumumba?
Er wordt wel gespeculeerd over internationale intriges
vanwege Malcolms reizen naar Afrika
en zijn contacten met Nasser.
De CIA hield Malcolm nauwlettend in de gaten.
Met speciale aandacht voor zijn bezigheden in Afrika.
In een memorandum van acht pagina's vroeg hij de leiders van 33 Afrikaanse naties
om steun voor zijn plan om de VS voor de VN te dagen
wegens het schenden van de mensenrechten van de Afro-Amerikanen.
Het is een menselijk probleem, geen Amerikaans of zwart probleem.
Het is een wereldprobleem dat buiten de jurisdictie
van de Amerikaanse overheid moet worden bepleit,
net zoals de problemen van de zwarten in Zuid-Afrika, Angola en elders
in de VN worden bepleit omdat het om mensenrechten gaat.
Het gaat niet om schending van burgerrechten, maar van mensenrechten.
De VS ontzegt ons niet alleen het recht om burger te zijn, maar om mens te zijn.
Als de geschiedenis slaapt, spreekt ze zich uit in dromen:
op het voorhoofd van slapende mensen...
Ik stel voor dat wanneer het VN-Handvest wordt herzien,
Afrika een permanente zetel in de Veiligheidsraad krijgt.
Niet alleen vanwege het groeiende aantal Afrikaanse VN-leden,
maar ook vanwege het toenemende belang van Afrika in de wereldpolitiek.
Al in mijn eerste dagen bij de VN
werd ik benaderd door Amerika's lange arm.
De intriganten in de delegatie kregen niet veel media-aandacht,
maar hun rol was cruciaal.
Het waren Amerikaanse delegatieleden die cruciale stemmen moesten veiligstellen,
en mogelijke tegenstand de kop indrukken.
We manipuleerden zoveel als we konden
om stemmen te krijgen in de VN.
Hoe doe je dat? Door steekpenningen te betalen?
Ik wist dat de CIA ook contact met mensen legde.
Af en toe vroeg een Afrikaan me
of ik een 'tassendrager' was of niet...
Gebruikte methoden waren omkoping of chantage.
Landen waar de VS zakelijke belangen had, kregen minder subtiele hints.
Ik richtte een 'pr-kantoor' op in New York
en zat voornamelijk bij de VN
om Afrikanen op te zoeken en hen 'aan te moedigen'...
Wij dachten dat een VN-delegatie van Kasa Vubu pro-Amerikaans zou zijn.
Een delegatie van Lumumba, God weet wat die zou zijn.
Ambassadeur Timberlake was een goede vriend van mij.
Hij was getuige geweest op mijn huwelijk in Bombay.
En hij vroeg of ik voor Kasa Vubu wilde 'zorgen'.
De 'onkosten' zouden gedekt worden.
Met wat kunstgrepen kregen we Kasa Vubu in de VN.
In mijn hoedanigheid van president van de Republiek Congo
maak ik hierbij de samenstelling van mijn delegatie bekend.
De wettige regering van Congo is de regering van Patrice Lumumba.
Het besluit om Kasa Vubu een delegatie te laten installeren, heeft ons geschokt.
Nog nooit is de VN zo vernederd.
Wij uit Azië zijn diep geschokt en bedroefd.
Er kan geen Afrikaan zijn in deze Vergadering
die zich niet schaamt voor deze situatie.
Ondanks hevig protest van Afro-Aziatische landen
installeerde de VN onder druk van Amerika de delegatie van Kasa Vubu.
Hammarskjöld was ontzet over het feit dat de Vergadering zo diep gezonken was.
Het vuile werk in Congo
werd uitgevoerd door secretaris-generaal van de VN, Hammarskjöld.
De geschiedenis zal het u niet vergeven.
Een man die elementaire gerechtigheid met voeten treedt,
hoort ontslag te nemen als secretaris-generaal.
Ik roep de secretaris-generaal op zijn recht op weerwoord uit te oefenen.
Door af te treden zou ik de organisatie te grabbel gooien.
Daar heb ik het recht niet toe.
Het zijn niet de Sovjet-Unie of andere grote mogendheden
die de VN nodig hebben voor hun bescherming.
Wel alle andere naties. De VN is in de eerste plaats hun organisatie.
Ik blijf op mijn post zolang mijn ambtstermijn duurt
als dienaar van de organisatie, in het belang...
Ik blijf op mijn post zolang mijn ambtstermijn duurt
als dienaar van de organisatie in het belang van al die andere naties
zolang zij dat wensen.
Hammarskjöld vroeg zich af of hij na die stormachtige middag
nog wel welkom was op de Sovjetreceptie.
Tot zijn verbazing werd hij door Chroesjtsjov
hartelijk ontvangen met de gebruikelijke omhelzing.
Oh, ik heb wel duizend dromen.
Al wat ik doe, is dromen. De hele tijd.
Ik hoor dat je pianospeelt.
Nee, dit is dromen.
In 1955 vond de Bandungconferentie plaats in Indonesië.
De Afrikanen, Aziaten, Arabieren, alle niet-witte volkeren kwamen samen
en spraken af om hun verschillen opzij te zetten
en te benadrukken wat ze gemeen hadden.
De parade van mondiale wereldleiders schrijdt verder in New York.
BANDUNGCONFERENTIE IN HARLEM!
In Hotel Theresa houden beveiligers demonstranten op afstand,
terwijl Nasser en Fidel Castro met elkaar overleggen.
De geest van Bandung stelde kansloze naties in staat onafhankelijkheid te verwerven.
Nehru uit India.
Nkrumah uit Ghana.
Fidel Castro begint zijn historische toespraak
en belichaamt daarmee de rebellenstem uit Latijns-Amerika.
De situatie in Cuba
is zoals die in Congo.
De kolonialistische inmenging was overduidelijk.
Wij veroordelen de manier
waarop de VN-troepen in Congo hebben ingegrepen.
De enige leider die de belangen van zijn land blijft verdedigen,
is Lumumba.
President Eisenhower arriveert voor de Algemene Vergadering van de VN van 1960.
Een van de belangrijkste diplomatieke bijeenkomsten in de geschiedenis.
We gaan een Frans deuntje voor u spelen.
Het was duidelijk dat een Congolese regering onder Lumumba uitgesloten was.
Na alle internationale steunbetuigingen van Ghana, Guinee, Caïro,
Moskou en Delhi, die zich allen achter Lumumba scharen,
is de vraag of ingrijpen niet geboden is.
President Eisenhower zei iets, ik weet niet meer precies wat,
dat op mij overkwam als een bevel om Lumumba te vermoorden.
Er viel een stilte van 15 seconden.
Hebt u enkele van die apparaten meegebracht
waarmee de CIA met behulp van dit gif mensen zou kunnen doden?
Jazeker. -Richt het niet op mij.
Het beruchte hartaanvalpistool
vuurt een giftige ijspijl af die vervolgens smelt.
Vuur je met dit pistool het pijltje af?
Ja, meneer de voorzitter.
Weet het doelwit dat hij geraakt is en zal sterven?
Er is een ijspijltje ontwikkeld dat iemand zou kunnen raken zonder dat hij het merkt.
Was de Afrikaanse tournee uw idee?
Nee, van Buitenlandse Zaken.
Laat u in Congo niet ontvoeren. -Mij wil vast niemand ontvoeren.
Hoe waren hogere regeringskringen betrokken bij de activiteiten van de CIA?
In hoeverre wist de president dat de CIA medeplichtig was aan moordaanslagen?
Het Congolese volk heeft het recht om zijn land in vrijheid op te bouwen.
Inmenging van andere landen in hun binnenlandse aangelegenheden
zou een conflicthaard creëren in het hart van Afrika.
Drie dagen na Eisenhowers toespraak in de VN
komt CIA-chemicus Sidney Gottlieb, alias 'Joe uit Parijs', in Congo aan
met 'een tandpasta die een exotisch gif bevat'.
Tegenover de ambassade was Café de la Presse.
Op het terras zat een man die ik herkende.
Hij zei: Ik ben Joe uit Parijs. We hebben veel te bespreken.
Ik zei: Wat dan? Hij zei: Je moet Lumumba vermoorden.
In precies die woorden?
Hoofd CIA DR Congo
Zoals u het nu zegt?
Hij zei: Ik heb opdracht jou wat vergif te bezorgen.
Van wie moest hij dat? -President Eisenhower, zei hij.
Volgens het rapport kan men concluderen
dat president Eisenhower de CIA opdroeg Lumumba te doden.
Wij willen ons niet mengen in de interne aangelegenheden van deze nieuwe naties
door middel van subversie, geweld, propaganda of andere middelen.
Dank u en God zegene u.
Hallo, dit is Willis Conover in Washington DC
met The Voice of America Jazz Hour.
Hallo mensen, dit is Satchmo, Louis Armstrong.
Ik neem de volgende 15 minuten over van mijn goede vriend Willis Conover.
Armstrong werd door de overheid uitgeroepen tot Amerika's Ambassadeur der Liefde
en werd in oktober 1960 op tournee gestuurd in Congo.
Amerika's wapen was een blue note in mineur.
Meneer Louis Armstrong,
de koning van de jazz.
Welkom, meneer Armstrong.
Toen ze al die problemen hadden met Lumumba in Congo,
stuurden ze ons daarheen.
Dat baarde ons zorgen, omdat Tshombe grote moeite had met Lumumba.
En wij vonden allemaal dat Lumumba gelijk had...
Voor de Belgen tellen de Congolezen niet. Mensenlevens tellen niet.
Slechts het winstbejag van Union Minière telt. Dit zijn de feiten.
Louis zei tegen Tshombe: Je bent niet goed bezig.
'Je neemt al dat geld aan. Je moet geven en nemen.'
Want hij logeerde bij Tshombe.
Dus Louis moet iets geweten hebben. Tshombe hielp de grote bedrijven...
De secretaris-generaal van de VN zei:
Katanga wordt in leven gehouden door geld van Union Minière.
Vergeet niet dat ik een politicus ben.
Ik heb veel tegenstanders, en die noemen me 'de geldla'.
Maar integendeel, wij helpen Union Minière En niet andersom.
Heeft Buitenlandse Zaken iets gezegd over de do's en don'ts?
Ze zeiden dat we ons niet met politiek moesten bemoeien...
Om te voorkomen dat de 1500 ton uranium in Katanga in handen valt van de Sovjet-Unie,
gebruikt de CIA het concert van Armstrong als paard van Troje.
CIA-team op Armstrongs concert in Katanga 23 november 1960
We gingen in Elisabethstad naar een concert van Louis Armstrong.
Ik ging samen met ambassadeur Timberlake en zijn vrouw Julie.
Met de vrouwen erbij moest het lijken op een sociale aangelegenheid.
En kwam Mobutu voor het concert? -Nee, hij kwam voor het geld.
Al te veel [Lumumba] moordenaars ter plaatse.
Niet nodig om er nog meer te sturen!
Na Katanga speelt Armstrong zijn laatste concert in Leopoldville...
Joseph Kabasele schrijft een eerbetoon aan Armstrong
DAG TOVENAAR
Godzijdank
hier ben je in het land van je vrienden
Dit land
in het hart van Afrika, ons Congo
Armstrong,
elders noemen ze je Satchmo
Hier in Congo
noemen we je: Okuka Lokole
Een tovenaar die toverspreuken uitspreekt met een stem als rinkelende bellen
EEN MIJL DAAR VANDAAN:
LUMUMBA BLIJFT VERBANNEN IN EIGEN LAND
Armstrong beseft dat hij als dekmantel is gebruikt...
en dreigt zijn Amerikaanse nationaliteit op te geven en naar Ghana te verhuizen.
Patrice Lumumba bleef vechten.
Niemand durfde hem te executeren, zoals was gepland.
Ze wilden wel van hem af, maar Lumumba maakte nog altijd indruk op zijn vijanden.
Ze wisten dat hij nog altijd de wettige premier was.
Maar onzichtbare handen wurgden hem.
En die handen kwamen van ver.
Van heel ver.
Lumumba, als je me kunt horen
kom nog een laatste keer terug
zodat we je kunnen prijzen in naam van de onafhankelijkheid...
Lumumba's macht was gegroeid, zijn troepen controleerden grote delen van Congo.
De Lumumbisten stonden op het punt twee derde van het land te heroveren.
...het was tijd om te vechten voor een tweede onafhankelijkheid.
Ziet u snel werk voor uw talenten?
Ja, er zit weer iets aan te komen. Ik kan natuurlijk niets onthullen.
Maar ik denk dat we weer aan de slag kunnen.
Premier van de DR CONGO, 1964-1965
De Belgen nemen een man genaamd Tshombe, die een moordenaar is.
Meteen gaat hij naar Zuid-Afrika om meer moordenaars in te huren.
Ze noemen hen eervol 'huurling'.
Ze gooien bommen op dorpen, blazen Congolese vrouwen en baby's op.
Dit is extremisme.
De Belgische regering is faliekant tegen het inzetten van huurlingen.
Er is in Katanga geen enkele Belgische huurling meer.
Belgische minister van Buitenlandse Zaken, 1961-1966
België is noch kolonialistisch,
noch neokolonialistisch, noch imperialistisch.
Union Minière is een particulier bedrijf, niet politiek actief, nooit geweest.
Ik heb zo'n 10.000 vliegmijlen gemaakt met bombarderen.
Duizenden bommen van 12,5 kg verschaft door Union Minière.
We vlogen in een licht vliegtuig over een lang stuk spoorweg
van Kobongo naar Kabala.
Ik raakte de tel kwijt van het aantal afgebrande dorpen.
Al onderdruk je de emotie van morele verontwaardiging, het raakt je soms toch.
Het raakte mij, niet bij het zien van de dakloze dorpen,
maar bij het vriendelijke gezwaai van de witte officier die deze operaties leidde.
In december 1960 waren in de Belgische 'pacificatie'-campagne
al tegen de 70.000 Baluba gedood.
In 1964 had de 'pacificatie' al honderdduizenden levens gekost.
Bent u een Simba? -Ja, ik ben een Simba.
Hoe oud bent u? -Twintig.
Twintig jaar? -Ja.
Hoe zou jij je voelen als een Congolese broeder je aansprak...
Ze zien eruit zoals jij. Jij ziet er even Congolees uit als een Congolees.
Hoe zou jij je voelen als een van hen je vroeg wat jouw regering doet in Congo?
Ik kreeg die vraag toen ik daar was.
Maar je weet niet wat je moet zeggen.
Je tong blijft in je mond.
Onafhankelijkheid is nooit bereikt.
De onafhankelijkheid was alleen in naam.
De lotsbestemming is duister als koning en volk twee verschillende liederen horen.
We kunnen niet met twee voeten tegelijk dansen.
Op economisch vlak stonden we nergens.
Waarom zijn we gekoloniseerd?
Waar gaat onze natuurlijke rijkdommen naartoe?
We hebben diamanten, goud, koper, tin, enzovoort.
partizaan en Lumumba-aanhanger
Ze halen huurmoordenaars met Amerikaanse vliegtuigen,
en Amerikaanse bommen,
en droppen ze op Afrikaanse dorpen.
En jullie zwarten zitten hier alsof je er niets mee te maken hebt.
Waren het echt gijzelaars of wilden jullie ze doden?
Het waren gijzelaars. Ze moesten de vliegtuigen weghouden.
Het bombarderen voorkomen.
Als we gijzelaars hadden, stopten de bombardementen.
Als het witte publiek de pers gebruikt om uit te vergroten
dat de levens van witte gijzelaars in gevaar zijn,
geven ze mij de indruk dat ze meer belang hechten aan een witte gijzelaar
dan aan de dood van een mens ongeacht diens huidskleur.
Het moet hoe dan ook slagen.
Desnoods sluiten we een pact met de duivel om Congo te herenigen. Basta!
Schieten, vernietigen, het dorp platbranden en de kippen en de geiten afmaken.
Voelde je je niet ongelukkig in die situatie?
Nee, het was een heerlijk leventje.
Geen vaste werktijden. Mooi weer.
De bankrekening dikte aan.
Werken met de opdracht om vrouwen en kinderen te doden, dorpen uit te moorden?
Dat wilden de Belgen. De vrouwen waren erger dan de mannen.
Maar zij vochten voor zichzelf, terwijl jij voor geld vocht?
De Baluba zijn kannibalen.
Die kun je niet beschouwen
als gewone mensen. Dat is niet hetzelfde als Ieren of zelfs Duitsers afschieten.
Zou u zelf Europese gijzelaars gedood hebben?
Ja, ik zou ze gedood hebben.
Als je ziet hoe we gebombardeerd werden, dat is alsof we
als beesten werden uitgemoord.
Als een zwarte terugslaat, is hij een extremist.
Hij moet lijdzaam toekijken, zonder emoties, geweldloos zijn en van de vijand houden.
Of het een verbale of fysieke aanval is, hij moet het ondergaan.
Als hij weerstand biedt en probeert zich te verdedigen,
is hij een extremist.
Soms namen de militairen dorpelingen gevangen.
Ze gingen eromheen staan
en ze riepen: Is dit je zoon? Of je dochter?
Dan moet je er seks mee hebben waar iedereen bij staat.
Ik vecht in Afrika voor vrijheid en democratie.
Onze operatie in Congo is een NAVO-operatie.
Gefilmd door Gualtiero Jacopetti, 1964
Jacopetti kwam aan. Ik kreeg te horen
van generaal Mobutu dat hij mocht filmen.
Jacopetti is een goede regisseur.
Misschien heeft hij gezegd: Hier wordt een man neergeschoten.
'Zet hem wat meer naar links, zodat de zon beter op hem schijnt.'
Journalisten kunnen voor 500 Congolese frank een executie kopen. Al dan niet van een rebel.
In Leopoldville bezocht ik vaak het Goethe-Institut.
Het is een instituut van de Bondsrepubliek.
Maar ik moet zeggen dat we
de zaken langs twee lijnen lieten lopen.
De officiële politiek en de onofficiële.
Ik heb pianoconcerten bijgewoond in het Goethe-Institut.
Ik ben geen man die alleen maar n***** doodt.
Het is mij een eer u opnieuw bij deze gelegenheid te verwelkomen.
De uitmuntende artiesten
die vandaag tot ons spreken over dingen
die alleen verteld kunnen worden in de taal van de muziek,
bied ik onze hulde en dank aan.
We wisten niet hoe we verder moesten.
We moesten een brug bouwen om de rivier over te steken.
Het was donker en we zouden wachten tot de ochtend om over te steken.
Maar 's ochtends voerden de militairen een verrassingsaanval uit.
Sommigen ontsnapten langs de rivier.
Anderen werden ter plekke gedood.
Mulele, ik en een paar andere partizanen vielen in de rivier.
We zijn in het water gebleven van 's morgens tot acht uur 's avonds.
Het water tot hier.
Rugzak en geweer boven water.
Het betekent:
'Ze logen toen ze zeiden dat vrouwen niet sterk zijn.
Maar door wat we hebben meegemaakt weten wij dat vrouwen sterk zijn.'
3 DECEMBER 1960 5 MAANDEN NA DE ONAFHANKELIJKHEID
Ik denk dat we het Sovjet-gevaar in Congo hebben overschat.
CONGO
Mobutu's bandieten martelden hun gevangenen.
Met de hulp van Amerikaanse en Belgische kolonisators
werd de wettig verkozen premier Patrice Lumumba met zijn kameraden gearresteerd.
De kolonialisten zeggen dat Lumumba een communist is.
Lumumba is duidelijk geen communist, maar een patriot.
Is het geen tijd om een einde te maken aan het kolonialisme?
Chroesjtsjov dient een resolutie in om een einde te maken aan het kolonialisme.
Sommigen moeten hun kracht en waarheid nog erkennen.
Ze volgen nog altijd de beulen van gisteren, hun kolonisators.
Vandaag misschien nog wel, maar morgen niet meer.
Het volk zal opstaan en de rug rechten
om eigen meester te worden in plaats van slaven van de kolonisators.
Houd dit in gedachten, heren. Die dag zal sneller komen dan u denkt.
Dood aan de koloniale slavernij. Draag die ten grave, diep in de grond.
Hoe dieper, hoe beter.
We wisten dat de VS met tegenzin
voor onze resolutie zou stemmen.
We plaatsten de VS voor een dilemma.
Als ze tegen stemden, dan leken ze net als de kolonisators.
Wat zal helpen om dit te bewerkstelligen is de onafhankelijkheid van Afrika.
We identificeren ons ermee. Westerse imperialisten en kolonialisten
zien dit als een grote bedreiging.
Meer dan het communisme, marxisme of socialisme,
zien ze het afrikanisme als de echte bedreiging.
Een soldaat probeert de speech in Lumumba's mond te proppen.
Verenigde Arabische Republiek? Ja.
Ethiopië? Ja.
Sovjet-Unie? Ja.
India? Ja.
Nigeria? Ja.
België? Onthouding.
Verenigde Staten? Onthouding.
De Verklaring Inzake het Verlenen van Onafhankelijkheid
aan Koloniale Landen en Volkeren
is door de Vergadering goedgekeurd.
Er was Aziatisch-Afrikaanse unanimiteit in de Algemene Vergadering van de VN
over de 'Verklaring tegen kolonialisme'.
We dienen ons eigen verhaal te schrijven.
Kijk naar het openstellen van de Zaïrese grens.
Een besluit van het Westen. Dat is VN-resolutie 929.
Ik ken het uit mijn hoofd, want ik weet nog precies hoe je vanaf dat moment
de ene na de andere genocide kreeg en daarna de Congo-oorlog. In vijf minuten.
24 biljoen dollar: huidige schatting aan nog ongewonnen ertsen in de DR Congo...
Meer dan 80.000 verkrachte vrouwen behandeld in het Panzi-ziekenhuis sinds 1999.
Iedereen kijkt weg.
De VN observeert alleen maar.
Dat kost 2 miljard dollar per maand. Al bijna 25 jaar.
Lumumba is gevangengenomen dankzij de VN.
Hij stond onder bescherming van de VN.
Vandaag is het net zo.
Op 17 januari 1961 was u op de luchthaven van Elisabethstad
toen Lumumba, Mpolo en Okito aankwamen.
Hoofd van de Katangese politie, 1961-1963
Waarom was u op die luchthaven? -Er was me gezegd
dat er een belangrijk pakje aankwam: de drie personen in kwestie.
Hoe waren ze eraan toe?
Ze leefden nog. Voor zover ik kon zien van waar ik stond,
waren ze niet stervende.
We hebben vanochtend vernomen
van de autoriteiten in Katanga
dat Patrice Lumumba en twee van zijn kompanen overleden zijn.
Vrijdag gaan onze vrouwen naar de Verenigde Naties.
Abbey Lincoln verkrijgt 60 VN-tickets van de Cubaanse delegatie.
Ik zal er zijn. -Ik ook. Zeker weten!
Vrijdagochtend 8.30 uur
Abbey Lincoln, de schrijfster Maya Angelou en 60 demonstranten
verstoren een vergadering van de Veiligheidsraad.
De vraag is dus als volgt:
Zal de VN blijven bestaan?
Zal de poging om vrede te bewerkstelligen door de...
Moordenaar!
Lumumba!
Moordenaar!
Lumumba. Lumumba!
Moordenaars!
Beulen!
Slavendrijvers.
Racistische klootzakken!
Ku Klux Klan uitschot!
We zijn hier vandaag om te rouwen
om de wrede moord op Patrice Lumumba.
Hier spreekt geen communist!
Hier spreekt een woedende zwarte man!
7 maanden na de onafhankelijkheid wordt Lumumba in Katanga vermoord
met medeweten van de Belgische regering.