Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
NA PODSTAWIE POWIEŚCI ANN-HELÉN LAESTADIUS
KRADZIEŻ
- Dokąd idziesz? - Nazbierać gałązek.
Stado niedługo się zejdzie. Nie odchodź za daleko.
Dobrze.
Stresuję się oznaczaniem ucha.
Nie wiem, czy zapamiętałam wszystkie nacięcia.
Na pewno nie zapomnisz. Twoje jest prawie takie samo jak babci.
Dysponujesz starym znakiem, odziedziczonym po twojej prababci.
W końcu jesteś! Tata cię szukał. Masz dziś sama oznaczyć cielę.
Pamiętaj, że nie należy do ciebie. Masz je tylko pod tymczasową opieką.
Które cielę wybierasz?
Może tamto brązowe?
Nie.
Chcę tamto.
- To białe? - Tak.
Całkiem ładne.
Nástegállu.
- Takie wybrałaś imię? - Tak.
I teraz nacinasz czubek.
Dobrze.
I z drugiej strony.
I wreszcie gieska.
I dotnij w dół.
Dobra robota.
Nie należysz do mnie. Mam cię pod tymczasową opieką.
Nástegállu!
Rozpieszczasz ją, Elsa.
Musi wyrosnąć na dużego i silnego renifera.
Jeśli będziesz za często ją karmić, nie nauczy się szukać chrobotków.
Obiecuję, że jeszcze tylko trochę.
Cześć, Lasse!
Znalazłeś jakieś renifery?
Niestety nie.
Bawią się ze mną w chowanego.
Co to ma być?
A w nocy ktoś podpalił paszę Rickarda.
- Co z tym zrobimy? - O czym rozmawiacie?
O niczym, siostrzyczko.
Wiesz, że renifer z gwiazdą na czole przynosi szczęście?
- Co? - Przynosi szczęście.
Naprawdę?
Podzielisz się ze mną tym szczęściem?
- Potrzebuję go. - Mogę oddać ci połowę.
Połowę? Myślę, że wystarczy.
Wystarczyłoby mi do końca życia.
Wymienimy się pokémonami na przerwie?
- Nie, umówiłam się z Alice. - Mogę posiedzieć z wami?
Jesteś za mała.
Co?
Cześć!
Zaczynamy od liczby 1539.
Waszym zadaniem jest podzielenie jej
przez jeden, dziesięć, sto i tysiąc.
Kto chce spróbować?
Elsa?
Tak?
Znowu śnisz na jawie?
Nie.
Musisz się skupić.
Próbuję.
Ktoś chciałby spróbować?
No cześć.
Witaj.
Cześć, Nástegállu.
Chcesz trochę?
Jedź za nim!
Cholera!
Jesteś cała?
Wracajmy do domu. Wskakuj na skuter.
Ale chyba kogoś tu przyślecie?
Do cholery jasnej!
Kiedy?
W takim razie sami wybierzemy się na policję.
Do widzenia.
Cielęta nie padały wcześniej ofiarami.
Jestem pewny, że to znów był ten drań.
Robert Isaksson?
Cześć.
Posłuchaj. Widziałaś może, kto to był?
Możesz mi powiedzieć.
- Co robiłaś tam sama? - Poczekajmy do jutra.
Mam spać dziś z tobą?
Nie gaś światła.
POLICJA
Był pan umówiony?
Nie, ale rozmawiałem z Johanem Dalmanem. Mówił, żebym wpadł na spisanie raportu.
- O co chodzi? - Zabito nam renifera.
- Poproszę o dane. - Nástegállu.
- O pańskie dane. Nils Johan, tak? - Nils Johan Stuorbma.
- Może pan przeliterować nazwisko? - Tato, muszę do łazienki.
PRZYJĘCIA INTERESANTÓW
Ale pośpiesz się.
S-T-U-O-R-B-M-A.
Rozumiem, ale istnieją regulacje...
- Dlaczego jest to tak skomplikowane? - Żeby nie było jak z Mickem.
Nie potrafił nad sobą zapanować.
Fakt. To istny cud, że cała nasza reszta wróciła żywa.
Tak było, piesku.
- Tak. - Siad!
Szybko ci poszło.
Coś się stało?
Czyli sama zbliżyłaś się na nartach do stada?
No dobrze.
Co tam zobaczyłaś?
Powiedz panu.
Moje cielę...
Nástegállu.
Była cała we krwi.
Nie żyła.
Był tam ktoś jeszcze?
Na pewno?
Skarbie.
Musisz powiedzieć o wszystkim.
Czyli widziałaś, kto to zrobił?
Ciężko nam będzie cokolwiek zdziałać, jeśli nie otrzymamy więcej informacji.
Proszę spojrzeć.
Co czuje dziecko, które znajduje swoje cielę w takim stanie?
Niełatwo jej o tym mówić.
Może renifer zranił się o ostry element ogrodzenia?
Pan tak na poważnie?
I poderżnął sobie gardło?
- Cóż... - No co, do cholery?
Nie popełnił samobójstwa!
Proszę wszcząć śledztwo.
Nie możecie za każdym razem tak nas zlewać.
Panie Stuorbma!
Spokojnie.
Spiszemy zgłoszenie kradzieży.
Tylko tyle możemy na razie zrobić.
Tato. Tato!
Co to znaczy, że zgłosimy kradzież?
Wsiadaj do auta.
Ale...
Zorzo polarna, zorzo polarna Lipp-lipp-li
Smalec wylewa ci się z ust Lipp-lipp-li
Masz między oczami topór Lipp-lipp-li
Nie zakłócaj spokoju zorzy.
Te światła to dusze zmarłych.
Czyli Nástegállu też tam jest?
Każda istota, która żyła na tym świecie, po śmierci trafia do zorzy.
Nie smuć się odejściem Nástegállu.
Ciesz się czasem, jaki z nią spędziłaś.
Heatta może nie wykarmić stada przez kolejną zimę.
Słyszałem.
Wczoraj padało i było pięć stopni na plusie,
a dziś jest już prawie -20.
Spójrz. Renifery nie są w stanie przekopać się przez tę skorupę.
Fakt, coś się zmieniło.
- Wcześniej tak nie było. - Jaką przyszłość mają moje dzieci?
Chcę dać im szansę na to, by mogły wybrać takie życie.
Ta sprawa z Nástegállu...
Elsie jest ciężko.
Spróbowałbyś ją pocieszyć?
Mogę spróbować.
Widziałem, że lubisz przebywać z reniferami.
- To ciężka praca. - Wiem, ale dam sobie radę.
W to nie wątpię.
Ale masz małe skrzydła. Nie wzbijesz się tak wysoko jak wrona.
Nie jestem wroną.
Wiadomo, że nie. Jesteś małą gówniarą!
Na pewno chcesz być hodowcą reniferów?
Na pewno.
Wiedziałam o tym, odkąd spojrzałam Nástegállu w oczy.
Dlaczego ktoś zabija nasze renifery?
Niektórzy ludzie to idioci.
Nie podoba im się nasz styl życia albo go nie rozumieją.
- Dlaczego? - Uważają, że w czymś przeszkadzamy.
Ale pamiętaj,
że zawsze możesz ze mną pogadać.
W każdej sytuacji.
Zrozumiem, jeśli nie zechcesz.
Ale wtedy...
tajemnice są coraz większe.
Mogą stać się ciężkim brzemieniem.
Zwłaszcza gdy nie masz z kim o nich pogadać.
10 LAT PÓŹNIEJ
Elsa, zabrałaś swoje najlepsze lasso?
Tutaj!
- Tato, to moje nieoznaczone cielę? - Pokaż, ile masz sił.
Przestań tak łazić w kółko, tylko mi pomóż!
- Trzymaj go. - Chwyć go!
Chodź tutaj!
Oznaczmy mu futro.
Spójrz na nich.
A ta dwuletnia?
Pomóż!
Sprawdź znak na uchu.
- Cześć. - No cześć.
- Widziałaś? - Ale co?
Popisuje się.
Pojawia się tutaj, chcąc zwrócić na siebie uwagę.
Niila?
No to chyba mu się udało, prawda?
Patrzy na ciebie!
Niech sobie patrzy.
Może się z nim umówisz?
- Przystojny z niego chłopak. - Elsa i syn Króla Reniferów?
Chciałbym to zobaczyć.
W życiu!
Nie po to harowałam przez ostatnie lata, żeby skończyć jako jego żona.
- Wolałabym zostać z tatą. - Ale sporo byś na tym zyskała.
Po śmierci jego ojca to do niego należy najwięcej reniferów we wsi.
Johan Heatta nie zmarł.
- Nie? - Nie.
Jon-Issát, spójrz. To będzie ten.
- Pomóż mi. - Ten jest twojej siostry.
- Pomóż mi! - Już.
Weź tego.
Ale ciężki.
Jaką czerwoną farbę kupiłeś?
A co to za różnica?
- Ważne, że czerwona. - Zgłupiałeś?
To znaczy?
Czerwień faluńska jest inna niż miedziana.
Dla mnie wyglądają tak samo.
Nagraj mnie.
Ale już.
Ja się zabawię.
Ja pierdolę!
Co z nim zrobimy?
No cóż.
Mięso będzie zepsute.
- Dlaczego? - Bo za bardzo był zestresowany.
A gdy mówimy o naszej historii, ważne jest, aby pamiętać,
że nam jako Saamom nie zezwalano używać własnego języka.
Wyobraźcie sobie.
Moja babcia mówi, że gdy była dzieckiem, wysłano ją do szkoły dla nomadów.
Zgadza się.
Często tak bywało.
Dzieci hodowców reniferów zabierano od ich rodzin.
Musiały chodzić do takich szkół i uczyć się szwedzkiego.
Jon-Issát?
Jeśli nauczyciel usłyszał, jak mój dziadek mówił po saamsku,
bił go linijką.
Tak, wtedy tak było. Pewnie wielu z was zna takie historie.
W szkole nie wolno używać telefonów.
Wiem, ale naprawdę muszę odebrać.
- Cześć. - Mamo, mam lekcje. O co chodzi?
Babcia znowu zaginęła. Musisz pomóc nam jej szukać.
...by myśleć zarówno o ofertach pracy, jak i narażaniu środowiska na zniszczenie...
Babciu!
Dokąd idziesz?
Do reniferów, rzecz jasna.
Wracajmy do domu.
Nie, tam jest moja siostra. Sama nie da sobie rady.
Wróćmy do domu po psa.
Po psa?
Niby czyjego?
Naszego.
No dobrze, to chodźmy po niego.
Znowu przesoliłeś mięso.
Wystarczy odrobina soli.
Wzmaga pragnienie.
Myślałem o tym, co mówiłeś o kopalni.
Jesteś starszy.
Możesz tam jechać.
Ale to ty przejmiesz schedę po Nilsie Johanie.
Ale dlaczego muszę?
- To Elsa zawsze chciała... - Nieprawda.
Wiesz, że nigdy nie będzie rządziła.
Nikt nie ma tu przyszłości.
Zmiany pogodowe, wylesianie.
Jak mamy przeżyć, jeśli nadal tak będzie?
Chcę być bardziej taki jak ty.
Przystojny?
Wal się. Po prostu chciałbym być tak wolny.
- Wolny? - Możesz robić, co chcesz.
Odbiło ci?
Nie masz pojęcia, o czym mówisz.
Co cię tak wkurzyło?
Jestem najmłodszy w rodzinie.
Nie mam już własnych reniferów i muszę pracować dla twojego ojca.
Nie mam prawa głosu na radzie wspólnoty.
Jestem na samym dole hierarchii. I nie mam już własnego gieska.
- Odebrali ci znak? - Tak.
Bez niego nie czuję się Saamem.
O kurde.
A gdy wracam z kopalni w mieście, nazywają mnie zdrajcą,
bo musiałem podjąć tam pracę.
A ty siedzisz tu sobie i gadasz o wolności.
Nie masz o niczym pojęcia.
Nie masz pojęcia, jak dobre masz tu życie.
Gdy jestem w Kirunie, przez cały czas najbardziej tęsknię za tym miejscem.
Rozumiem.
Pięknie tu.
Praktycznie nie ma tu ludzi.
Bardzo tu spokojnie.
- Halo? - Cześć.
Wpadniesz? Słyszałam strzały niedaleko Heargebuolžy.
O cholera. Już jadę.
Co jest?
Drań znowu to zrobił.
Oczywiście odciął uszy.
Tak.
To chyba jeden z moich.
Pieprzony zasraniec!
To na pewno ten chciwy drań. Ruszajmy za śladami skutera.
Sprawdźmy to miejsce.
Nie wzywamy policji?
Nie kiwną palcem bez dowodów.
Mamy szansę, by dorwać drania.
Spójrz.
Krew.
Zwoził tu martwe zwierzęta.
Wezwij policję.
Muszą sprawdzić te ślady krwi.
Może wrócimy do domu?
- Zajęło im to tylko dwie godziny. - Nie śpieszyli się.
Cześć, Stuorbma.
Cześć.
Znowu was... okradziono?
Tak. A ślady krwi prowadzą od miejsca zarżnięcia aż tutaj.
Dokąd?
Użył odśnieżarki, by pozbyć się stąd śniegu.
A pod wejściem do stodoły są ślady krwi.
Wejdźcie i sprawdźcie to.
Oto i on.
- Nie wywinie się. - Cześć.
Jestem tu służbowo.
Myślisz, że tym razem go zawiną?
- O co chodzi? - O renifera. Jest tu krew.
Chyba się znają.
- Te cholerne... - Wiem, ale musimy to sprawdzić.
Ja pierdolę.
Co się dzieje?
Sprawdzimy te ślady krwi.
To moja prywatna posesja.
Choć pewnie o tym wiecie?
Ślady krwi prowadzą do stodoły.
Upolowałem dziś zająca.
To chyba nadal dozwolone w tym kraju?
Możemy zajrzeć do stodoły?
Tak, ale... nie potrzebujecie nakazu?
Zgadza się.
I nie mamy go.
No właśnie.
Nie macie.
Z wami mogę pogadać, ale Lapońce niech stąd spadają.
- Bez takich określeń. - Jakich?
- „Lapońce”? - Przestań już.
Możecie wracać do domu.
- Zajmiemy się tą sprawą. - No, jasne.
Powinienem zgłosić wtargnięcie.
Nie pracuję tu od dawna, ale słyszałem o kradzieżach reniferów.
Tak, to z pewnością spory problem.
Pewnie Saamowie sami je zabijają.
Ale dlaczego?
Poszczególne wioski są ze sobą skłócone.
Domagają się odszkodowań od rządu.
Ale do tego trzeba zidentyfikować utracone renifery.
Dobrze wiesz, że bez uszu nie mają na co liczyć.
- Wiem. Może i masz rację. - Właśnie.
Ale każdy wie, że to już nieopłacalne mimo tych wszystkich cholernych dotacji.
Do tego uważają, że wszystko do nich należy.
Nie można łowić ryb, bo zakłóca się spokój ich reniferów...
- To skomplikowana sprawa. - Jak zawsze. Tata miał te same problemy.
A teraz zakazują skuterów. Mamy wyciągać je dopiero latem?
Po prostu mnie to wkurza.
Tata harował przez całe życie. Niczego nie dostał za darmo i...
Sam nie wiem.
To niesprawiedliwe, no ale cóż. Życie jest niesprawiedliwe aż do śmierci.
No tak.
No dobra, ale ta krew pod stodołą?
- Skąd się wzięła? - Mówiłem, że upolowałem zająca.
Gdzie go masz?
Mogłabyś chociaż ściągnąć buty?
To wszystko moja wina.
Twoja?
Gdybym przed laty coś powiedziała, nie działoby się to dzisiaj.
Jak to? Co masz na myśli?
To Robert zabił Nástegállu.
Zawsze go podejrzewaliśmy.
Czuliśmy, że to był on.
Ale po tamtej wizycie na policji tata nie chciał cię dłużej stresować.
Robert ci groził?
Powinnam była wtedy coś powiedzieć.
Odpowiadam za każdego zabitego renifera.
Milczałam ze strachu.
Jedynym winnym jest ten drań.
Nie ty.
Musisz o tym wiedzieć.
Co to ma być?
Dowód.
Teraz ruszycie w końcu dupy?
Nie wstyd wam?
Zasuwa jak szalona.
Jakoś wszyscy są cali.
Cześć, Olle.
Ponoć Elsa była wczoraj na policji.
- Skąd wiesz? - Rozeszło się.
Natrafiła na krew pod stodołą Isakssona.
Ale policja nie kiwnęła palcem.
Też zabito mi renifera w zeszłym tygodniu.
Ale będzie lepiej, jeśli to my dwaj pogadamy z policją.
Niby dlaczego?
Jakkolwiek byśmy nie oceniali ich pracy w tej sprawie,
musimy z nimi współpracować.
Trzeba położyć kres temu okrutnemu procederowi.
Nie możesz się tak u nich zjawiać i zwyczajnie ich prowokować.
Nie prowokowałam ich.
Przekazałam im dowód.
Gówno robią w tej sprawie.
Mamy przymykać na to oko?
- Elsa przynajmniej próbuje coś zdziałać. - Nie chcemy się o to kłócić.
Poprzesz mnie tutaj?
Wiesz, że mamy jutro ważne spotkanie.
Nie możemy ryzykować, że wszyscy obrócą się przeciwko nam.
To prawda.
Zacząłeś trzymać jego stronę?
Olle przemawia w imieniu wioski.
No to niech przemawia! Trzeba to załatwić.
Pozwól działać tym, których do tego wybrano.
Ja nikogo nie wybrałam.
A ty olewasz mnie, bo jestem kobietą.
Elsa.
Przestań.
Sporo mówi się o współpracy, ale jak mamy ją podjąć,
skoro znamy negatywne skutki otwarcia kopalni?
Kopalnia podzieli wioskę na dwie części i przetnie trasy migracyjne naszych stad.
Jak mamy przemieszczać się między letnimi i zimowymi pastwiskami,
gdy między nimi leży kopalnia odkrywkowa?
Może autobusem?
W dodatku sama kopalnia ma się znaleźć na dobrych pastwiskach.
To jedno z niewielu miejsc, w którym ostała się brodaczka.
I jeszcze jedno.
Gdzie mają powstać nowe drogi?
Starczy już tego!
Zakazujecie skuterów, bo przeszkadzają reniferom.
Nie możemy łowić ryb ani polować.
A gdy ma się pojawić 250 miejsc pracy, które uratują całą okolicę?
- Też się sprzeciwiacie! - Właśnie!
Mamy w wiosce świetną szkołę, którą wszyscy chcemy utrzymać.
Jest też lodowisko i przedszkole.
Za co je utrzymamy,
jeśli nie będziemy tu mieszkać, pracować i płacić podatków?
Olle, nie mam nic do waszych reniferów.
Dobrze o tym wiesz.
Ale od zeszłego lata jestem bez pracy.
Sofia choruje i musi siedzieć w domu. Mamy małego synka.
Christer, wiem o waszej sytuacji i bardzo wam współczuję.
Ale z czego będziemy żyć, jeśli nasze zwierzęta wymrą?
Potrzeba tego teraz, nie za parę lat.
- Potrzebujemy rozwiązania dla wszystkich. - Mamy po cichu wymrzeć?
Renifery nie znajdą jedzenia w kopalni, więc hodowcy mają się stąd wynieść, tak?
- Tego nie sugeruję. - Nie?
- A co? - Elsa, usiądź.
Może po prostu je wybijcie?
Wtedy pozbędziecie się także nas. I tak próbujecie od co najmniej 20 lat.
Mordujecie je. Znęcacie się nad nimi.
Nagrywacie to. Ale narzekacie na odszkodowania?
I wszyscy doskonale wiecie,
kto za tym stoi.
O czym ty gadasz?
Co?
Oskarżasz nas o zabijanie waszych cholernych reniferów?
Sami zabijacie te swoje renifery!
Oznaczacie je i wypuszczacie z zagród.
Biegają sobie wolno i łażą przy drogach.
Co chwila jakiś pakuje się pod koła.
Musicie lepiej ich pilnować i tyle!
Chcesz wywołać wojnę światową?
Odbiło ci już zupełnie?
Mówię, jak jest.
- I przez to cała wioska jest przeciw nam. - Naucz córkę manier, do cholery!
- Jak poszło? - Niech twoja córka ci powie.
Co się stało?
Jest w złym humorze i tyle.
Babciu.
- To będą ładne buty. - Się wie.
Wszystko się dla ciebie ułoży.
Nadal pamiętam, jak smutna byłaś, gdy zabito twoje cielę.
Karmiliśmy renifery, gdy twój tata mi o tym powiedział.
Rozmawiał z tobą o tym?
Wtedy zrozumiałem,
że będziesz walczyć z całym tutejszym złem.
Ale tego potrzebowałam!
Wiesz co?
Zawsze sądziłem, że wyjedziesz.
No dobra.
Nie możesz nikomu o tym powiedzieć.
Myślałam o wyjechaniu.
Przynajmniej na jakiś czas.
Mogłabym pójść na studia i zdobyć wykształcenie.
Mogłabym wtedy pomóc nam tutaj i mieć większą siłę przebicia.
I władzę.
No to zrób to, Elsa.
Jesteś młoda.
Zapewnij sobie dobrą przyszłość.
Oboje wiemy, że renifery to niepewna przyszłość.
Nie możemy się poddać, Lasse.
Uśmiech!
Przecież się uśmiecham.
O nie, usuń to!
Nie możesz go zapisać.
- Właśnie to robię. - Nie ma takiej opcji.
Babcia mówi, że krążą tam dusze naszych przodków.
Babcie znają się na tym.
Szykuje się wybuch.
- Co? - Zaraz nastąpi wybuch.
Wystraszyłaś się?
Oby nie było tam żadnych ludzi.
Kopalnia pochłania wszystko.
To jak podcinanie gałęzi, na której się siedzi.
Nie można przeskoczyć na inną?
A jeśli nie ma już żadnych innych?
Mattias!
Co ty wyprawiasz?
Wstawaj.
Co tu robisz?
Czasami jesteś jak duże dziecko!
Co u ciebie?
Co robisz?
Ale pytam poważnie.
- Co u ciebie? - W porządku.
Pogadaj ze mną.
Wkurwia mnie ten drań.
Krew prowadziła aż do jego stodoły, a oni nic nie zrobili!
Tak samo tata.
Woli przymykać na to oko.
Jakby nic się nie działo.
Nie zauważasz tego?
Wkrótce nie będzie już reniferów.
Powinniśmy go zabić.
Zebraliśmy się tutaj, aby pożegnać...
brata, syna...
O czym ona mówi?
...i dobrego przyjaciela.
- Teraz nie wiemy, dokąd trafi. - Mamo.
- Pewnie do piekła. - Nie rozmawiamy w kościele.
- Co? - Nie rozmawiamy tutaj.
Lasse urodził się w Čalmmejávrris
w 1988 roku.
Od młodości wiedział, że chce być hodowcą reniferów.
Mieszkał z siostrą Hanną i jej mężem...
Idę do toalety.
Teraz nie możesz.
Może być nam ciężko zrozumieć,
dlaczego Lasse postanowił nas opuścić.
Znaczył tak wiele dla was wszystkich.
Zawsze będziecie o nim pamiętać.
Z prochu powstałeś...
i w proch się obrócisz.
Zostanę jeszcze.
Wrócę do domu pieszo.
Na razie!
Młoda!
Wyrazy współczucia.
Lasse był w porządku.
Za dzieciaka graliśmy razem w hokeja.
Spotykaliśmy się na rybach. Pomyślałem o jego matce, która...
Posłuchaj.
Ostrzegam cię.
Przestań zabijać nasze renifery.
Uważaj, jak wiele mówisz.
- Dopiero zaczynam. - Czyżby?
- Cześć. - Czołem.
MIESIĄC PÓŹNIEJ
Spójrz, kogo tu mamy.
Spójrz.
I to srebrne.
Spójrz na tę broszkę.
O rety!
Wyglądasz wspaniale. Mogłabym zrobić ci zdjęcie?
- No nie wiem. - Zgódź się i skasuj ją.
Pięćset koron za zdjęcie z prawdziwą Saamką.
Dobrze.
Śpiewam na cześć mojej siostry
Złaź ze sceny, chlorze!
- A tobie co? - Narobisz mi wstydu.
Usiądź.
Cześć, Elsa.
Cześć.
- Cześć. - No cześć.
Śpiewam na cześć mojej siostry
Cześć. Jak leci?
- Tak? - Cześć.
Przy drodze ułożono głowy reniferów.
- Musisz przyjechać. - Co? Serio?
Tak. Zbieraj się.
Zjechali się już policjanci i reporterzy. Pośpiesz się.
Dobra. Gdzie jesteś?
...na przestępstwo.
I pewnie wymierzone w Saamów?
- O Boże! - Wiem.
Nie rozumiem. Kto miałby zrobić coś tak szalonego?
- Ktoś, kto nie lubi Saamów. - Dzień dobry.
Lovisa Eriksson z Expressen. Kto według was to zrobił?
Równie dobrze mogli to być Saamowie.
Dlaczego mieliby zabijać własne renifery?
- Też coś jej powiem. - Odpuść.
- Dostają za to odszkodowanie. - Muszę.
- Nie. Pamiętasz, co mówił mój tata. - Mam to gdzieś!
Mogę wyjaśnić, dlaczego są zabijane.
Słucham.
To przez nienawiść do nas.
Ma to nas jak najbardziej dotknąć.
Ktoś z naszej wioski zabija renifery od co najmniej 20 lat.
A policja nic z tym nie robi.
Mamy u siebie ponad 100 kopii policyjnych zgłoszeń.
Dlaczego nie reagują?
Wiele osób chce się nas pozbyć.
Nie zgodziliśmy się czasem co do tego, że ja będę rozmawiał z mediami?
Problem w tym, że nikt z nimi nie rozmawia.
Jak ludzie mają się dowiedzieć?
Odkąd opublikowano ten artykuł, już trzy razy grożono mi śmiercią.
Takie są skutki gadania z reporterami.
- Twierdzisz, że to przeze mnie? - Nie rozumiesz?
Twoje agresywne działania narażają nas.
- Nie wygląda to dobrze, Elsa. - Rozmawiałem z kierownictwem rady.
Podjęliśmy decyzję w sprawie Elsy.
- Tato! - Nie powinna chodzić na spotkania.
Wyrzucacie mnie?
- Nie możecie. - Decyzja już zapadła.
Kiedy?
Nie masz nic lepszego do roboty niż podejmowanie głupich decyzji?
Mógłbyś częściej przebywać tutaj i dbać o swoje renifery.
Cholera jasna.
TY PRZERUCHANA KURWO ZDYCHAJ, LAPOŃSKA SZMATO
Puszczaj!
Co wy wyprawiacie?
- To on zaczął. - Kłamiesz!
Zawsze zaczynają Lapońce!
Jon-Issát!
Porozmawiamy o tym w środku. Idziemy.
Niech mnie pani zostawi. To Laponiec zaczął!
Jon-Issát. Co w ciebie wstąpiło?
To przez ciebie!
Jest gorzej, odkąd pojawił się ten wywiad!
Nie chcę, żebyś była naszą nauczycielką!
No to zrób to, Elsa.
Jesteś młoda.
UNIWERSYTET LUDOWY SAAMÓW
Zapewnij sobie dobrą przyszłość.
Oboje wiemy, że renifery to niepewna przyszłość.
Urząd ds. górnictwa udzielił spółce Venture Mining koncesji
na próbne wydobycie rudy żelaza w Njunjisvárri.
Spór o kopalnię...
Wiesz, co zastałam wczoraj po powrocie do domu?
Babcia chodziła boso na zewnątrz. Nie dajemy już sobie z nią rady.
Skutki dla hodowli reniferów będą katastrofalne.
Chcemy odwołać się od tej decyzji.
Zgadzamy się co do tego i podkreślamy to.
Przykro nam, że ta sprawa się przeciąga.
Oczywiście szanujemy prawo Saamów do wyrażenia swojego zdania.
Ale szkoda, że zawsze ktoś musi protestować.
Myśli, że robimy to dla rozrywki?
...wiele szkół wiejskich na północy Szwecji ma zostać zamkniętych
ze względów gospodarczych i demograficznych.
Wielu mieszkańców obawia się, że...
Musimy podjąć decyzję.
...o edukację dzieci i szanse dla młodych na życie w słabo zaludnionych obszarach.
Zadzwoniłam tam.
Znajdzie się dla niej pokój.
To tutaj.
- Gotowy? - Wołałeś Elsę?
- Nie jedzie z nami. - Oczywiście, że jedzie.
Pośpiesz się. Co tam robisz?
Lepiej zostań w domu.
Dlaczego?
I tam zostanie zbudowana kopalnia?
Zgadza się.
- Naprzeciwko Átnjánvári. - Dzień dobry.
Nils Johan, wybacz, ale Elsa nie jest tu mile widziana.
- To żart, Johan? - Nie.
W nocy spalili mi paszę. Ale pewnie już wiecie?
Nic na to nie poradzę.
Poważnie, Olle?
Decyzja była jednogłośna.
- Witajcie. - Nie była jednogłośna.
Parę dni temu Jon-Issát wrócił ze szkoły.
Brał udział w bójce. Był bardzo zestresowany.
To przez ciebie w naszej wiosce wygaduje się te głupoty.
A rozmowy dorosłych wpływają na nasze dzieci.
Czyli co? Mam nie uczyć dzieci stawiania się w słusznych sprawach?
Za długo już o tym dyskutujemy.
Idź już sobie.
I tak nie chcemy tu być.
Lasse miał rację.
- W tej wiosce mieszkają sami idioci. - Pieprzeni kretyni.
Znalazłaś mniejsze stado?
Kilka kręciło się po północnej stronie Vuoskoduottar.
Myślisz czasem o Lassem?
- Mówił ci coś? - Nie. A tobie?
Chyba nie mógł odnaleźć swojego miejsca.
Zaczynasz gadać jak pastorka.
Cholera jasna!
Mam dość patrzenia na twoją naburmuszoną twarz.
To zamknij oczy.
Nikt cię o to nie prosił.
Zawsze użalasz się nad sobą.
Po prostu przestań.
Cholerni próżniacy.
Odpuść.
- Nie ma sensu się wykłócać. - Myślałem, że to lubisz.
- Wiecie, że obowiązuje zakaz na skutery? - Nie.
Pierwsze słyszę.
Tacy już są Lapońce.
- Nie chcecie się niczym dzielić. - Przeszkadzamy komuś?
- Naszym reniferom. - Reniferom?
I gdzie one są, do cholery?
Wy jeździcie cały dzień i jakoś to im nie wadzi.
Mamy takie samo prawo tu przebywać.
Nie, nie macie.
- Nie dziś. - Kto tak twierdzi?
Ja. I prawo.
To nasze pastwiska. A was obowiązuje zakaz.
Dość tego.
- Jedźmy. - Wędkuję tu od dziecka, Lapońcu.
Wcześniej wędkowali tu nasi ojcowie.
- A teraz jakiś Stuorma się tu rządzi. - Mattias, przestań!
Zabijesz mnie przez parę golców?
Nie.
Bardziej przez renifery.
No dobra.
Uspokój się.
Ty kretynie!
Mówiłem, żebyś nim nie wymachiwał, bo wypadki chodzą po ludziach.
Wróć w przyszłym tygodniu na zdjęcie szwów.
Co w ogóle u ciebie?
Nie licząc tego guza?
Czasami boli mnie tutaj.
Sypiasz dobrze?
Niezbyt.
Ktoś...
zabija nasze renifery.
Strzela do nich.
Wiem.
Czytałam o tym w gazecie.
To okropne.
Mogę dać ci zwolnienie lekarskie, żebyś sobie odpoczął.
- Mogę też polecić ci psychologa. - Dzięki, ale nie trzeba.
Musimy zgłosić go za napaść.
- Po prostu o tym zapomnij. - Masz potwierdzenie od lekarza.
A ja mogę być świadkiem.
Kumpluje się z Martinsson i resztą gliniarzy.
Będzie tak samo jak z reniferami.
Gówno z tym zrobią.
Nie mów o tym rodzicom.
Cześć.
LUDOWE SAAMSKIE CENTRUM ZDROWIA PSYCHICZNEGO I LECZENIA UZALEŻNIEŃ
- Pomożesz mi z tym? - Poproś Elsę.
Mamo, wyjeżdżasz na jedną noc.
- Spróbujesz się cieszyć? - Spakowana?
Od lat nie byłam w spa.
Dziękuję.
Co ci się stało?
To nic takiego.
Spadłem ze skutera.
Musisz jeździć ostrożniej.
A wy kiedy wracacie?
Nie wiem. Może jutro. Pamiętaj o zachodniej stronie.
- Na razie. - Chodź.
Jeździ jak szalony. Boję się, że będzie miał wypadek.
Co oni wyprawiają?
Cześć, Cugo.
Chodź tu.
No chodź.
- Numer alarmowy. Proszę podać... - Potrzebuję pomocy.
Ktoś próbuje się włamać do mojego domu. Jest uzbrojony.
- Proszę podać adres. - Salmasjärvi 24.
- Na pewno jest uzbrojony? - Już tu jest. Muszę się rozłączyć.
Musimy pogadać.
Nigdy nie obgadaliśmy tego porządnie.
Może to moja wina. Sam nie wiem. Powinniśmy byli to zrobić dawno temu.
Zgodzisz się?
Czego się boisz?
Chodź tutaj i...
Jak tam chcesz.
Wtedy nie powinnaś była tego zobaczyć.
Ale co tam w ogóle robiłaś?
I to całkiem sama?
Nie miałem prawa wiedzieć, że się tam chowasz.
Przyznam, że nie podobał mi się twój ton, gdy się poprzednim razem widzieliśmy.
Zupełnie jakbyś zapomniała,
że mamy umowę.
I co może się stać, jeśli ktoś ją złamie.
Zaczęłaś za dużo gadać.
A nie powinnaś.
Mówię ci to dla twojego dobra.
Wezwałam policję!
Już tu jadą!
Będą tu lada chwila!
Co robicie tu w środku nocy?
Odśnieżasz o takiej porze?
Tak.
Za dnia pracuję.
Gdzie byłeś w ostatnich godzinach?
W domu i...
- No i odśnieżałem. - Ktoś może to potwierdzić?
Bóg mi świadkiem. Zamknij się!
Ponoć groziłeś kobiecie śmiercią w jej domu.
Śmiercią?
- Wyglądam wam na mordercę? - Jesteś pijany, Robert?
No i? Coś tam mogłem wypić.
- To nadal dozwolone. - Wpadnij jutro na badanie DNA.
Niczego nie zrobiłem. Możecie wejść do środka i się rozejrzeć.
Otwórz szafkę z bronią.
Dalej.
Zamknij się, Cosmo!
O co ci chodzi, Cosmo?
- Stresujesz się? - Co?
- Wyglądasz, jakbyś się stresował. - Raczej mój pies.
Ten cholerny i nieposłuszny...
Moglibyście chociaż zdjąć buty!
Widzę, że nic z tego.
Kiedy...
ostatnio go używałeś?
Cztery albo pięć dni temu.
- Nie wiem. - Nie wiesz?
- Nie jestem pewny. - Serio?
Jeśli to osoba, o której myślę, podam ją do sądu o zniesławienie.
- Mówię ci... - Nie wygaduj głupot, Robert.
Zrobię to! To jakieś polowanie na czarownice.
Zgłoszę to teraz.
- Nie zgłosisz. - Zabieram się za to.
- Czyżby? - Tak!
Ani trochę nie żartuję!
Dlaczego to trwa tak długo?
Może zabrali go na przesłuchanie.
Oby.
Nie spędzę nocy w domu, póki ten szaleniec jest na wolności.
Rozumiem.
Wiesz, że możesz tu zostać tak długo, jak tylko zechcesz.
Oczywiście.
Nie rozumiem tego.
Tylko ty o nas walczysz.
I spotykasz się tylko z krytyką.
Wstydzę się za ojca.
I chyba słusznie?
To, jak cię potraktował...
To nie twoja wina.
Słyszałaś?
Otworzysz?
- Cześć. - Czołem.
- Mogę wejść? - Pewnie.
- Zastałem Elsę? - Tak. Elsa?
Cześć. Twój tata powiedział, że na razie przeniosłaś się tutaj.
Zależy, czy go aresztowaliście.
Porozmawialiśmy z Robertem i z twoimi sąsiadami, ale nic to nie dało.
Jak to?
Jego buty nie pasują do śladów. Sąsiedzi nic nie widzieli i nie słyszeli.
Czyli nie odpowie za grożenie mi śmiercią?
Chodź do mnie.
Tu Mattias. Zostaw wiadomość.
Gdzie jesteś?
Robert pewnie oprawił już renifera z wczoraj.
Poszukam dowodów w jego stodole. Tylko tak możemy go powstrzymać.
Co to ma być?
Mam cię, cholerny złodzieju!
ELSA: ZADZWOŃ DO MNIE! ODEZWIJ SIĘ! GDZIE JESTEŚ?
PRZEPRASZAM
Cholera.
Co jest?
Pomóż mi! Mam złamaną nogę!
Zastrzelenie świni może być uznane za kradzież?
Kurwa, pośpiesz się!
Przyznaj się do tych wszystkich reniferów.
I do grożenia mi śmiercią.
Idź do diabła, lapońska kurwo!
Lód się załamuje!
Pęka pode mną! Pomóż mi!
Lód się załamuje!
Pomóż mi!
Pomóż mi, do cholery!
Pomocy!
Pomóż mi!
Pomóż mi, do cholery!
Łap!
Cofnij się!
Zejdź z cienkiego lodu.
Załamał się pod nim.
Kurwa, co teraz zrobimy?
- Musimy powiadomić policję. - Pomyślą, że to ja go zabiłam.
To był wypadek.
Wszystko widziałem.
Gdzie się podziewałeś?
Nie mogłam się dodzwonić!
Mógł mnie zabić!
Co zamierzałeś zrobić?
Mów!
Postradałeś zmysły?
Kretyn!
Jak mogłeś?
Niczego nie zrobiłem.
Proszę, wybacz mi.
Cześć.
Cześć, Elsa.
Przesłuchanie Elsy Stuorbmy.
Data: 2 maja 2023 roku.
No dobrze, Elsa.
Chętnie wysłuchamy, co masz nam do powiedzenia.
Dzisiaj...
widziałam, jak Robert Isaksson utonął.
Zawsze wiedziałam, że to on.
Ciągnijcie!
Odkąd zabił Nástegállu.
Policja schwytała przestępczą grupę w Salmasjärvi,
która znęcała się nad reniferami, uprawiała kłusownictwo i nielegalny ubój.
Dowody znaleziono w stodole mężczyzny,
który utonął w rzece Salmasjohka.
Te ustalenia to wynik starannego śledztwa, które prowadziliśmy już od dawna.
- Pokazaliśmy hodowcom... - „Starannego”.
...że podchodzimy poważnie do takich kradzieży.
Biedne cielę. Zamarzło.
Musisz z kimś porozmawiać.
Zaraz czerwiec, a nadal jest sporo śniegu.
Z psychologiem.
Z kimś, kto cię zrozumie.
Posłuchaj. O nic się nie martw.
Zadbamy z Elsą o wszystko do twojego powrotu.
Będzie dobrze.
- Jedź ostrożnie. - Wrócę jutro.
Spróbuj w taki sposób. Pokazać ci?
Lepiej zarzucać z otwartą dłonią.
Lasse mnie tego nauczył.
Zdradzić ci tajemnicę?
Nikomu innego go nie pokazywałam.
To ucho Nástegállu.
Dlaczego je zatrzymałaś?
Widzę to tak.
Póki wspominamy tych, którzy odeszli,
to zawsze będą przy nas.
Nástegállu dała mi siłę do walki.
Teraz znasz moją tajemnicę.
Dziś wybieram swoje cielę.
Naprawdę?
Ale pamiętaj...
Nie należy do ciebie. Masz je tylko pod tymczasową opieką.
Bardzo dobre cięcie. Właśnie tak należy to robić.
Napisy: Krzysiek Igielski