Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
СНИМЕНО 2017 - 2024
ПО ЗАВРШУВАЊЕТО НА ВОЈНАТА ВО БОСНА ВО 1995 ГОДИНА,
ДОЈДЕ ДЕМОКРАТИЈА, А СО НЕА И СТРАНСКИ ИНВЕСТИЦИИ.
ЗЕНИЦА БОСНА И ХЕРЦЕГОВИНА
НЕБОТО НАД ЗЕНИЦА
Може да ви дадам две за 5 марки. - Молам?
Две за пет.
Не, фала. Право да ти кажам...
Не смеам да јадам се.
Имам рак и затоа бирам само домашно.
Рак на цревата... И не смеам се.
Ги подигна ли...
Не беа ланцети... Иглите за Давуд.
Ги даваат само ако имате преку 18 год. -Навистина?
Еве ми го автобусот.
Чувај боже...
НАСЕЛБА ТЕТОВО ЗЕНИЦА
Одев пеш и снимав.
За викенд има повеќе.
И ноќе има повеќе, кога никој не контролира.
Вака работи Митал... За викенди.
По цел ден, 24 часа.
Работи фабриката.
Побрзав да го дофатам телефонот.
Чадот беше толку црн... Катастрофа.
Дојде Индиецот и отвори железара тука.
Зошто не отвори во Лондон?
Ама тој дојде тука, и отвори кај мене.
Извинете, ве молам.
Пред војната се водеше евиденција за бројот на заболени.
Јас бев поврзана со здравствениот сектор, со кантоналната болница.
Ракот никогаш не бил проблем.
Син ми има дијабетес тип 1.
Неговата другарка, ќеркичката на комшиите,
има дијабетес тип 1 од пет години.
Нема предиспозиции, никој во семејството немал дијабетес...
Не е резултат на стрес, Живееме во семејно опкружување.
Исто и комшичето... Девојчето одвај го дочекаа...
Немаше ништо, и на пет години доби дијабетес.
Денеска концентрациите во Тетово се меѓу 116 и 228 гр/м3.
Според актуелните законски одредби, дозволената граница е 50 гр/м3,
а највисоката дневна вредност е 100 гр/м3.
Поради зголемените вредности на прашина, сулфур диоксид и азот диоксид
вчера и денеска квалитетот на воздухот во Тетово е оценет како нездрав.
Тие услови може да предизвикаат сериозни последици врз здравјето,
особено кај луѓе со респираторни проблеми.
Избегнувајте престој на отворено.
Загадениот воздух е директно поврзан со болести опасни по живот.
Според проценките на СЗО,
бројот на смртни случаи предизвикани од загаден воздух
во БиХ е највисок во Европа
и втор највисок во светот веднаш по Северна Кореја.
Селам Алејкум! - Алејкум Селам!
Сакаме да направиме една анкета ако не ви пречи.
Секако, нема проблем.
Добро... Фадил Бајрамовиќ.
Рак на грло.
Лекувањето е завршено.
Контроли? Одиш на контроли?
И не добива никаков надомест. - Знаеме!
Ама каков надомест! Да бидеме среќни што сме живи.
И Изета Бајрамовиќ... Кога се разболе?
Минатата година. - Минатата година?
Да, лани во април.
Исто рак? - Да.
Сега примаш терапија? - Да.
Но не сум излекувана. Не можам на операција.
Не може на операција... - Велат, ризично е.
Се плашат да не се рашири на коските.
Метастази? - Да.
Беше на зрачење?
Имав 30 зрачења и 6 хемотерапии, месец и пол, минатото лето.
Знам, тој ни рече дека си во болница.
Веќе три години. - Четири.
Речиси. Сега ќе бидат четири, во октомври.
Почна со болки во грбот... И после умре.
Рак на грло? - Да.
Нема да најдете маж или жена
или семејство во кое нема заболени.
Ене, Бобан и Ипе онаму...
Обајцата беа на операција и се што следува потоа...
Навистина? Не знаев.
Тој не смее да зборува зашто работи во Митал.
Разбирам. - Што му оперираа?
Нешто во стомакот.
На 100 метри или помалку...
Рак насекаде.
Не знам што да ти кажам.
Да, добро... Еве, ние на пример...
На ова кратко растојание, од куќата на Шериф до куќата на Фадил,
имаше 15-16 болни.
А уште не сме ја поминале целата населба.
Само овој дел. - И Исмета почина од рак.
Која Исмета? - Скоморац.
И таа имаше рак. Мајка и на Селиха.
Да, мајка и на Селиха, ја знам. - И таа почина.
Но и свекрвата на Алиса, така?
Да, Ферида, свекрвата на Алиса.
И таа имаше рак. - Чекај да запишам.
Исмета Скоморац. Од што почина?
Од рак. На женските органи.
И Ферида имаше рак.
На женските органи. - Да...
Како Изета, знам.
Изета на Фадил, Ја прашавте? - Да.
Таа уште се лекува, третманот не е завршен.
Е па, толку беше.
Се гледаме!
Пријатен ден! - Се слушаме!
УНИВЕРЗИТЕТ НА ЗЕНИЦА
МАШИНСКИ ФАКУЛТЕТ
Уште колкумина чекаат?
Околу дваесетина. - Дваесетина?
Морам да прекинам, имам состанок.
Ќе направиме пауза од половина час, имам состанок.
Ќе продолжиме после тоа.
А може да дојдете и во среда да ви ги запишам оценките.
Во среда? Супер. - Среда, четврток...
Д-Р ПРОФЕСОР САМИР ЛЕМЕШ
Ова е коксарата.
Ако ова ви изгледа во ред...
Јас сум Бред Пит!
Чадот мора да се фати и да се прочисти.
Мора да се прочисти. А на коксарата нема филтри.
Нема филтри!
Вакво нешто нема да видите никаде во Европа.
Што има во чадот? - Целиот периоден систем.
Коксарата е главен извор на бензен,
бензоапирен и други супстанци
кои се канцерогени и предизвикуваат леукемија
и кои влијаат врз дегенерацијата на ДНК.
Изгаси го светлото.
Ти ќе заклучиш? - Да.
Може да се потпишете тука.
Име, адреса и потпис.
Ви благодарам. - Пријатно!
Коксарата е најопасниот погон од железарата.
Од коксарата излегуваат загадувачки материи што ги нема во другите градови.
Тоа се бензен и бензоапирен кои се канцерогени.
А најголемиот проблем е тоа што
тие емисии, количествата што се испуштаат, воопшто не се мерат.
Ние се обидуваме да го натераме министерството
да го натера Арцелор Митал да врши мерења
на емисиите на бензен и бензоапирен
за да имаме доказ колку, всушност, таа компанија загадува.
Супер! - Благодарам.
Во благодарам за интересот.
Се обидуваме да го натераме Арцелор Митал
да го намали загадувањето, да инсталира филтри, но не ни оди баш.
Може да се вклучам? - Повелете.
Знаете ли колку луѓе испоумреа од рак?
Скоро секој втор човек.
Јас работев во железарата до пензија.
Се беше во ред, но кога ја продадоа...
Силајџиќ ја продаде за огромни пари.
Многу сум лут. Се разболев, нервно попуштив.
Извинете за ова... - Нема проблем. Пријатно.
Се борам за себе зашто детето ми е болно.
Да не беше болно, можеби немаше да се борам.
Но се борам за детето и за сите мои мили комшии...
Некои од нив не се веќе меѓу нас. Затоа се борам.
Имаме закажано кај градоначалникот. Ние сме од Еко Форум.
Да? Може да одите. - Може? Благодарам.
Најголемиот проблем е тоа што уште од самиот почеток
имаме проблем со мерење на бензенот.
Едита живее во Тетово и знае...
Секој ден и е над главата тој зулум. Знае за што се работи.
Зеница е загадена од бензен од коксарата,
но тие не сакаат да го мерат.
Беше договорено уште со покојниот градоначалник
Хусо дека градот ќе издвои пари да се купи опрема за мерење.
Наводно, ја купиле и сега пак нешто чекаат... Некаква калибрација...
Секогаш има некаков изговор!
Како градоначалник, се грижам за доброто на граѓаните,
а ова што го правите вие е многу важно.
Но имаме различни улоги, јас мора да играм и со двете страни.
Митал е најголемиот инвеститор во градот, не можам поинаку,
Ви благодарам што дојдовте.
Ви благодарам што се грижите за градот.
Давуд.
Давуд...
Ајде, разбуди се.
Ајде...
6 и 15 е, ајде!
Ајде, мило, стани.
Мора да мериме. Каде ти е апаратот?
Низок ти е шеќерот.
Да ти исцедам портокал?
Сакаш некој купечки сок? - Може.
Веднаш ќе ти донесам.
Еве ти го сокот.
Спремен си? - Уште не сум.
Што е ова? Нутела? Аман, Давуд!
Му паднал шеќерот? - Да, се напи сок.
Колку му беше? - 3,7.
Добро...
Облечи јакна. - Добро.
Прашај го каде ти е јакната.
Каде ја соблече вчера?
Знаеш каде ми е јакната?
Еве ја! - Каде?
Тука е. Не си ја видел.
Имаш ситно за автобус?
Не ми треба. - Добро.
Ти реков дека имам месечна карта.
Црвената, заматена вода не ги загрози флората и фауната во реката Босна.
Арцелор Митал целосно ја разбира загриженоста на граѓаните
и сака да ги разјасни деталите околу вчерашниот инцидент во реката.
Арцелор Митал секогаш сериозно ја сфаќал заштитата на околината.
Вложи значителни инвестиции за заштита...
и ќе продолжи да биде одговорен кон граѓаните на Зеница.
Како лажат!
Секогаш така велат, а никогаш не е точно.
Никогаш.
Сега реагираат зашто се случи излевање во реката.
А кога испуштаат во воздухот, не им е важно, само заради реката...
Да?
Добивме соопштение од Митал.
Слушни го ова.
Чекај... Слушни ме ти мене. - Те слушам.
Нема што Митал да издава соопштенија!
Јас сакам да чујам соопштение од полицијата и инспекцијата.
Не од Митал! - Тие имаат своја инспекција.
Нивната инспекција е неважна!
Единствено што ме радува...
Зашто знам
дека државните законодавци се нечесни...
Мене само ме радува како верник
тоа што сите тие, од прв до последен, засекогаш ќе горат во пеколот.
И затоа можам тука мирно да живеам.
Да не ми беше верата, ќе полудев.
Навистина.
Тие ќе издавале соопштение!
Што се замислуваат?
Го пратиле во Еко Форум кај Самир, а тој ми го препрати.
Смешно и жално.
Ниту еден весник ни телевизија не би требало да го објават тоа соопштение.
Што се замислува? Кој е тој?
Истру еден куп луѓе, а луѓето молчат. Па нека не потруе кога молчиме.
Што можеме? Што можеме?
Загадувањето на реката Босна кај Зеница е потврдено од
Министерството за внатрешни работи и управата на обласната полиција.
Што е потврдено?
На Фејсбук страницата на "Реките на БиХ, биди промената" има видео
од самото место на загадувањето
што укажува на тоа од каде доаѓа црвената боја на реката.
Нормално дека сите сме повредени и исплашени,
не само за животинскиот свет,
туку и за здравјето на луѓето.
и очекуваме сторителите да бидат најстрого казнети.
Така е.
Мора да утврдиме што го предизвикало тоа.
Ќе го казнат, како не!
Секој може да се поткупи.
Полициски службеници излегоа на терен, ја потврдија точноста на информациите
и утврдија дека постои основ за кривично дело загадување на околината.
На терен вршиме одредени истражувања
што ќе ни помогнат да ги докажеме овие кривични дела.
За Зеница Инфо, Весна Јовановиќ.
Ништо не им верувам.
ФЕДЕРАЛНО МИНИСТЕРСТВО ЗА ЗАШТИТА НА ОКОЛИНАТА
Тоа што ни беше спорно кај Митал
беше мерката... - Членот 1.2.2.
Да се изработи анализа на загаденоста околу коксарата.
Истата мерка ја имаше и во првата дозвола од 2010.
И не беше реализирана.
Велат, им било многу скапо. - Секогаш така велат.
Им беше наложено, но тие постојано се вадат
на тоа дека им е скапо.
Им беше наложено. Што да правиме?
Како да ги натераме?
Не разбирам, што би требало таа студија да покаже?
Да утврди присуство на бензен, фенол и бензоапирен,
материи кои се докажано канцерогени.
Треба да се мери цела година?
Производството се одвива нон-стоп, 24 часа.
Прецизни резултати може да се добијат и само за еден месец.
Министерке, речиси се е поврзано со коксарата.
Не би требало да е толку скапо за само еден месец.
Да ја видите коксарата... Страшно е!
И тоа ќе покаже се?
Тие состојки се ослободуваат при производството на кокс.
Од коксот се издвојува се што е поврзано со нафта
и со јаглеводородите.
Тие состојки се канцерогени и без исклучок предизвикуваат болести,
рак на белите дробови, на органите за варење и така натаму.
Тие материи директно продираат во клетките низ клеточните мембрани.
Да, да, да.
Можеби не треба да им дадеме дозвола.
Но што да правиме? Ги видовте рударите.
Замислете да ни дојдат на врата 2200 вработени во Митал.
Може да ви дојдат и 10.000 болни од Зеница.
Мора да го најдеме најдоброто решение,
да ги натераме да бидат сериозни. Но сепак, луѓе работат таму.
Никој не бара да престанат со работа.
Видете се со федералната инспекција и побарајте
тие да извршат притисок.
Може ли да договориме состанок за да се договориме само начелно,
па ќе го вклопиме во вашите обврски.
Да биде состанок со Арцелор Митал, Еко Форумот и со нас.
Мислам дека прво треба да се видиме само со Митал.
Да настапиме внимателно за да не ги доведам министерството
или министерката во непријатна ситуација.
Добро. Ви благодарам. - Нема за што.
Ќе бидеме во контакт.
Ние сме од телевизија. Како да ве наведеме?
Што знам... - Федерално министерство...
Да, федерално министерство за заштита на околината.
Да ви кажам нешто.
Кај нас инвеститорите научија дека може да добијат дозвола без проблем.
Тие поставуваат услови, дефинираат што им треба
и добиваат дозвола каква што им одговара.
Никој не знае што ќе биде со коксарата во иднина.
Сето тоа мора да биде во новата еколошка дозвола.
Затоа ние инсистираме да бидеме дел од процесот, да учествува и јавноста
и да ја убедиме државата да го натера Митал да инвестира
во заштита на околината.
Арцелор Митал не е присутен на овој состанок?
Не е.
Азра ме извести дека нема да дојдат.
Но тоа не е важно, ние ќе го завршиме нашиот дел.
Што друго да правиме? Не можам никого да натерам.
Арцелор Митал има обврска уште од 2010 да врши мерења околу коксарата,
Никогаш не си ги исполнил обврските, но секогаш добивал еколошка дозвола.
Дали тоа ќе се случи и сега? - Имате право.
Тоа што ме прашувате го изнесов пред моите претпоставени во министерството.
Токму тоа! Како се издава еколошка дозвола на големите загадувачи
кои ништо не преземаат за граѓаните да бидат задоволни?
Што е целта? Значи, дозволите почнуваат да ја губат смислата.
Поради тоа сме сега тука. И јас мислам како вас.
Очигледно, ние таа задача не знаевме да ја исполниме.
Најскапата градежна зона железарата ја претвори во депонија.
Исфрлени се... Што знам... Илјадници тони отпад.
Но верувајте, многу е тешко. Тука е социо-економскиот фактор.
Многу луѓе живеат од Митал. Верувајте, воопшто не е едноставно.
Тоа не значи дека Митал не може да се однесува поодговорно.
Може, но скапо му е.
За нив заштитата на околината е трошок, а не придобивка за заедницата.
И тоа е тоа.
Ви благодарам. - Нема за што.
Самир?
Не можам, навистина. - Само едно.
Не можам, навистина. Не се лути.
Слегувам од Сметови.
Таму е сончево, сино небото.
Страшно е кога ќе дојдеш тука долу,
кога ќе го видиш ова небо.
Како што изгледа сега...
Навистина сме... Онеправдени.
Добро, луѓе.
На почетокот на годинава СЗО објави уште еден извештај
во кој го докажува влијанието на одредени штетни материи
кои директно го загрозуваат здравјето, во форма на артериосклероза
когнитивни нарушувања и појавата на дијабетес.
Беше извонреден човек. - Да.
Навистина.
Денеска е Фадил, утре сме можеби ние.
Ова е нашата последна средба со Фадил.
Ако ви останал должен, обратете се до неговото семејство, ќе ви надомести.
Ако некој од вас му останал должен, пак нека се обрати до семејството.
Но ако Фадил навредил некого, ве прашувам, ќе му простиме ли?
Ќе му простиме!
И јас му простувам.
Да ја помoлиме Eл Фатиха.
Ни јас некако немам апетит.
Во очи на изборите бевме сведоци
на бројни важни проекти токму во тој период.
Меѓу нив е проектот на новата топлана, во Зеница, кој покрај испораката
на топлинска енергија, ќе ја подобри еколошката слика.
Топланата како енергенс ќе ги користи отпадните гасови од Арцелор Митал.
Многу сме задоволни од соработката со градоначалникот Касумовиќ.
И задоволни сме што успеавме да најдеме,
заедно со ЕБОР и финската влада,
решение што се надеваме да го примениме најбрзо можно.
ЕБОР ОБЕЗБЕДУВА ЗЕЛЕНА ЕНЕРГИЈА ЗА ЗЕНИЦА
ВО РЕГИОНОТ НА ЕБОР ПРЕКУ
50 ГРАДОВИ СТАНУВААТ ЗЕЛЕНИ
ИНФОРМИРАЈТЕ СЕ ЗА МЕТОДОЛОГИЈАТА НА ЗЕЛЕНИТЕ ГРАДОВИ
Значи, Европската банка дава кредит
за Митал да направи топлана
која како енергенс ќе го користи валканиот коксен гас.
И ние прашавме, во врска со коксниот гас...
Нели ви реков дека треба да се пречисти пред да се употреби како гориво.
Нивниот одговор беше дека топланата е посебна фирма од Митал.
Коксарата е на Арцелор Митал, а топланата е нова фирма.
А кој е директор на таа нова фирма? Истиот човек од Митал.
Кого правите будала!
Колку перфидно се префрла одговорноста.
Може чај? - Може.
ЕБОР е кратенка за Европска банка за обнова и развој.
АПЗГ е кратенка за Акционен план за зелени градови.
Ќе донесат експерти од Европска Унија кои ќе го изработат тој акционен план
кој ќе ги содржи сите зафати што треба да се преземат
за да се реши проблемот со загадувањето.
Пред 8 дена градоначалникот Касумовиќ им достави на членовите на советот
материјали за зелениот план за Зеница и побара јавна расправа.
Нашиот град е прв во Босна што влезе меѓу зелените градови.
Како еден од најзагадените, добиваме средства од европските фондови.
ЕБОР изработи акционен план за Зеница да стане зелен град.
Тој план содржи список на конкретни активност
како и неопходни инвестиции во Зеница
за да ги намали сите видови загадување во градот.
Има зафати и чекори предвидени за овој период.
Ќе има казни? - Не, нема казни.
Се е засновано врз добра волја.
Ова е нов пристап
во развивањето проекти за поддршка на градовите во нивната зелена агенда.
Почитувани одборници, почитуван градоначалнику и членови на ЕБОР,
ви благодарам што дојдовте
на презентацијата на нацрт акциониот план "Зелен град" за Зеница.
Јас сум Агњешка Бјалецка, проект лидер за АПЗГ.
Сакам да кажам неколку збора за програмата на зелени градови.
Во однос на инвестициите,
моментално за оваа програма се доделени 350 милиони евра,
но имаме плафон од околу 1,5 милијарди.
Колку помалку автомобили, толку подобар воздух.
Ова е за доброто на сите.
Најважно е луѓето да одат пеш на работа, пеш во шопинг...
Да се поттикне и овозможи безбедно возење велосипеди,
да се подигне свеста кај возачите за односот кон велосипедистите
и велосипедистите да може да се движат без страв.
Таквата култура е исто толку важна како и инвестициите.
Сите велат дека е решен проблемот со загадувањето на градот,
воздухот ќе ни биде чист зашто ќе добиеме нова топлана.
Таа приказна може да ја продаваат некому кој не знае.
Коксниот гас е канцероген.
Мора да се пречисти. пред да се употреби како гориво.
Зашто, кога ќе проработи топланата, ќе користи нечист коксен гас.
Во сите политики на Европската банка стои дека се грижи за околината.
Велат, сме биле зелен град, ни дадоа сертификат.
А да ги прашаме, каков е тоа зелен град што користи непречистен коксен гас?
Здраво на сите, уште еднаш.
Сакам на кратко да ви ја презентирам работата на ЕБОР
и како ги финансираме проектите.
Бакната е формирана по падот на комунизмот.
Банката е предвидена да го поттикнува
развојот на одржливи и успешни пазарни економии.
Тоа значи дека не инвестираме само во градот
за подигање на топланата,
туку очекуваме и одржливост на инвестициите. Секогаш.
Ние сме меѓународна институција со седиште во Лондон,
но присутни сме во сите компании со кои соработуваме.
Работиме со компании во централна и јужна Европа,
Источна Европа, но исто и во Северна Африка и централна Азија.
Следниот месец ќе биде усвоен. - Да се надеваме.
Секако дека ќе биде.
Не успеавте да го видите објектот на Митал?
Не.
Малку е чудно... Ме одбија.
Веројатно зашто немаат дозвола.
Рекоа, немало никого во објектот. Си помислив дека
би било интересно да го видиме постоечкиот енергетски центар.
Тие се едно до друго, нели?
Објектот е огромен.
Да, се простира на огромна површина...
Колку четвртина град, Арцелор Митал е колку четврт град.
Сега ќе ги замолам консултантите на проектот
да одговорат на прашања од публиката.
Големите индустриски комплекси како Митал воопшто не се вклучени,
не се ни спомнати.
Ја гледав вчерашната презентација и не слушнав никаков коментар за тоа.
Се правиме дека не постои.
Би сакал да го чујам вашиот коментар.
Секако не сметаме дека го исклучуваме или игнорираме Арцелор Митал,
не го игнорираме фактот дека е огромен комплекс.
Во Зеница имаме мешани индустриски и станбени зони
кои не може да се одделат.
Особено ако се потпреме врз фабриката како извор на топлинска енергија,
што вие го правите, што ЕБОР го финансира,
навистина не може да го игнорираме тој факт.
Мора да биде спомнат и Митал.
ЕБОР е многу ангажиран како главен инвеститор,
главен кредитор на новиот извор на енергија.
Затоа, мислам дека е неопходно
и исклучително важно да бидат присутни и тие и да ги изнесат нивните податоци.
Ако може да одговорам еден дел...
Во процесот на обезбедување податоци не добивме евиденција за загадувачот.
Ги имаме податоците од автоматските мерни станици,
но немаме податоци за загадувањето од Митал.
Знаете колку долго треба да се регистрираат загадувачите.
Затоа зборувавме за тоа со ЕБОР и консултантите.
Може да издадеме предупредување во рамките на АПЗГ,
Да речеме дека тоа е се што може градот да го направи,
но дека е важен и поширокиот контекст
и дека индустријата исто така мора да ги почитува еколошките правила.
Може да го вклучиме во АПЗГ ако градот се согласи.
Секако! Имавме јавна расправа за тоа
и мислам дека тоа е одличен потег на ЕБОР
да го вметне тоа предупредување со информациите што ги наведовте.
Совршено е.
Им испраќа многу силна порака на тие што одлучуваат.
И треба да им испрати силна порака и на сите акционери
врз кои градот нема никакво влијание.
Но тоа е само порака.
ЕБОР испраќа порака до федералните власти,
до оние што имаат моќ да ги сменат нештата,
што може да ги забрзаат итн.
Но тоа не го решава проблемот на градот.
Мислам дека АПЗГ е повеќе скроен за потребите на ЕБОР...
Обезбедување заеми за електрични автобуси, ЛЕД осветлување, итн.
Но тоа, сепак, не го решава проблемот.
Многу е важно да го вметнеме тоа предупредување.
Овој АПЗГ има еден сериозен недостаток,
му фалат информации за индустријата.
За да ги подобриме работите, мора да сториме повеќе,
сите акционери мора да сторат повеќе.
Зашто овој АПЗГ ќе се користи секаде, знам.
Може да добијам ваша визит-карта?
Сакам да поразговараме
за издувните гасови од топланата.
Тоа не е мој проект.
Но ќе ве упатам на тој што го води.
Ве молам, зашто имавме жалба по јавната расправа...
По јавната расправа за загрозување на околината
имавме жалба што беше игнорирана.
Би сакал да најдам некого во ЕБОР
со кого би можеле да го покренеме прашањето на издувните гасови
од новата топлана.
Ќе ви ги пратам деталите. Ве молам, пратете ми имејл
со кого да контактирам во врска со овој проект,
новата топлана. Мора да го покренеме ова прашање
зашто е игнорирано
од страна на Арцелор Митал. Тие сакаат да го заташкаат
и би сакал да видиме како може да го решиме со помош на ЕБОР.
Почитувана г-ѓо Насел,
ЕБОР обезбеди долгорочен заем од 41 милион евра
за заедничкото вложување Топлана Зеница
за изградба на комбинирана топлинска и електрична централа.
Главниот извор на горивото за греење
се топилницата и коксарата на Митал.
Коксарата е застарена фабрика и голем загадувач,
во сопственост на Арцелор Митал Зеница.
Вашиот клиент одби да ги примени најдобрите расположиви техники
тврдејќи дека не може технички да ги реализира,
иако таа опција е веќе во функција
во фабриките на Митал во Белгија, Италија и Франција.
Хроничното изложување на мали количества бензен
доведува до главоболки, намален апетит, умор, поспаност,
нервоза, психолошки проблеми и болести на крвотокот.
Зголемено изложување на бензен
има канцероген и генотоксичен ефект врз човечкото тело.
Бензоапиренот е исклучително канцероген
и доведува до оштетување и мутација на ДНК,
има негативен ефект врз работата на мозокот,
го намалува бројот на леукоцити во крвта
и го намалува лачењето на половите хормони.
Со почит, Самир Лемеш Еко Форум, Зеница
Денеска Арцелор Митал свечено го отвори новиот погон...
Денеска во Зеница се отвори најмодерен енергетски комплекс во БиХ,
со вредност од 53 милиони евра.
ЕБОР го финансираше овој проект во 2018 година
заедно со локалните партнери.
Ова е е важен момент за овој град и неговите граѓани
и за стабилноста на греењето.
Особено му благодарам на Арцелор Митал
кој е главен партнер во овој проект,
но исто така и на финските компании
и секако, на Топланата што успешно ќе го реализира овој проект.
Ви благодарам.
И на градот, секако. Го заборавив градот. Ви благодарам.
А сега ќе се обрати Никил Мехта,
главен директор на Арцелор Митал Зеница.
ЕБОР искрено веруваше во овој проект и целосно го поддржа
обезбедувајќи средства за негова изведба во износ од 50 милиони евра.
Зеница е првиот град во БиХ што ќе се придружи на зелените градови во Европа.
Затоа и нашето греење мора да биде еколошко.
Додека јас сум градоначалник, Митал ќе има апсолутна поддршка од мене
зашто тоа што требаше да го направат властите
го направија тие, се нафатија да гарантираат за кредитот.
Здраво, Златане.
Како си? - Надвор многу студи.
Види го ова.
Службен допис... - Гледам.
Ви благодариме за прашањето во врска со Топланата Зеница
и за споделувањето важни податоци со ЕБОР.
Топланата е комбинирана топлинска и електрична централа.
Знаеме!
ЕБОР нема никаков договор со Арцелор Митал
и следствено, нема механизам да иницира евентуални инвестиции во коксарата.
Банката обезбедува финансии
само на независната компанија Топлана,
не и на Арцелор Митал. Користењето
отпадни гасови од фабриката
се сметаат за најдобри достапни техники
и се дел од напорите на компанијата да ги исполни стандардите на ЕУ.
Значи, ова е директен одговор од банката.
Истиот случај беше и со зелениот град, се сеќаваш?
Исто беше. Ние немаме влијание, не е поврзано со Митал...
Се правиме дека Митал не постои.
Мислам, навистина...
Добро. Тоа е се?
Тоа е тоа. - Се гледаме подоцна.
Пријатно.
Сакаш кафе? - Може.
Ја нахрани мачката? - Да.
Чекај малку...
Градот, тие Финците и Митал ја основаат Топланата.
Бараат пари, добиваат пари.
Така е. А Митал веќе го поседува поголемиот дел.
И сега не им е важно ако коксниот гас и гасот од високите печки
предизвикуваат еколошка штета зашто...
Не се поврзани, не е дел од Топланата.
И сега се прават будали и го игнорираат тоа што им го напишав.
Го игнорираат тоа дека коксарата е поврзана со топланата
и дека без неа не може да функционира.
Мора да побараме да биде опфатен комплетниот процес
Не може да земеш само еден дел и да речеш дека е добар.
Датумот на кредитот...
Датумот на кредитот е 14 ноември 2018 година.
Да побараме под Топлана Зеница...
Топлана...
Топланата е основана на 23 јануари, 2019 година.
Кредитот е одобрен во 2018 година.
Значи, како можела Топланата да потпише договор
кога во 2018 година Топланата воопшто не постоела?
Значи, тие лажат. Арцелор Митал е вистинскиот клиент на банката.
Тоа што кредитот после го префрлиле на Топланата,
која е во нивна сопственост,
нема врска со ова. Значи, Арцелор Митал е клиентот кој е потпишан.
Така што... Ајде, баш да го видам проектот.
Во времето на финансирањето
се сметаше дека проектот е усогласен со НРТ стандардите за комбинирано греење.
Сега мора да ги најдам тие НРТ-и...
Мора да ги најдам НРТ-и
Морам да ги најдам за да утврдам...
Најдобрите расположливи техники за големи фабрики...
Еве го, коксниот гас...
Има еден куп од овие НРТ-и...
Еве го. Го најдов.
Технички опис.
Ова е таа реченица.
За да се оптимизираат и енергетската ефикасност и емисиите во природата
овие постројки, значи, Топланата,
се вклучени во системот за управување со процесни гасови
што се однесува на целата интегрирана постројка,
наместо секој процес да се третира одделно.
Ова е таа реченица. Тоа ми требаше.
До одделот за жалби на Европската банка за обнова и развој.
На 18 јануари, 2023 година добивме одговор од ЕБОР.
Тие тврдат дека ЕБОР нема договорни обврски со Арцелор Митал
и следствено, немаат механизам да ја спроведат инвестицијата во коксарата.
Но, кредитот е доделен на 14 ноември, 2018 година,
а Топланата Зеница е регистрирана на 23 јануари, 2019 година.
Според законот, големите фабрички постројки се обврзани
со документот ЕУР25521 ЕН за најдобрите расположливи техники:
"Големите фабрички постројки се дел од системот за управување со гасови
што се однесува на објектот како целина,
а на не секој процес одделно."
Со почит, Самир Лемеш, Еко Форум, Зеница.
ЕБОР го регистрираше барањето
на Еко Форумот за проверка на усогласеноста на проектот
Топлана Зеница со политиките на банката.
Суштината на жалбата на Еко Форумот до ЕБОР е барањето
проектот Топлана да се третира како еколошки прифатлив.
Поаѓаат од Лондон.
Не знам дали ќе одат и во Митал или ќе дојдат само кај нас. Не ми кажаа.
Здраво! Добар ден!
Добре дојдовте!
Вака изгледа активистичка организација.
Како патувавте? Какво е времето во Лондон?
Вчера врнеше и малку е постудено од тука.
Тогаш, уживајте во времето тука. - Благодарам, Самир.
Колку време имаме? - Половина час.
Половина час? Денеска имате и друг состанок?
Да, во четири се среќаваме со еден клиент.
Добро.
Еве што најдовме. Според документот
за најдобрите применливи техники:
"Големите фабрики се дел од процесот за управување со гасот
и се однесуваат на објектот како целина,
а не на одделни погонски единици.
Според тој документ, производниот процес е интегрален,
не може да се раздели.
Успеавте ли да разгледате, Самир,
како банката ги третираше производниот процес и потенцијалните ризици
кога го изработуваа проектот?
Да, и јавно ги прашав,
но не добив одговор.
Пред да си одиме, не интересира
дали сметате дека ќе биде добро ако коксарата се затвори?
Тоа го сакате? - Секако дека не.
Крајната цел е да се подобри производството на коксарата?
Да, сакаме коксарата да работи,
но да не загадува над дозволеното.
Фабриката да работи како што работат во Германија, Белгија и другите земји.
Може јас да кажам нешто? - Секако.
Во моментов имам чувство
дека нас, во Босна, не сметате за некакви нижи суштества
А бараме сосема нормални работи.
Да се почитуваат законите, да не ни ги трујат децата.
Тоа е. Не сме ние против работата и развојот.
Ние сметаме дека сме луѓе исто вредни
како некаде на западот или каде било на светот.
Тоа ни е единствената цел. Да бидеме исто вреднувани. Благодарам.
Ви благодарам.
Ви благодарам што го видовте ова...
И што го помирисавте.
Старо купувам! Стари фрижидери, стари мотори, стари жици...
Стари кади, куфери...
Катастрофа! Извинете ме...
Ало! Добар ден.
Одлично!
Петок на пладне, состанок со министерката во Министерството.
Може, супер! Многу ви благодарам!
Пријатно!
Ќе знаеш да излезеш? Тука е малку како лавиринт.
Заслужуваш подобар кабинет.
Нели? Ова е како ѓубриште.
Кога доаѓав... - Види што ми направиле.
Кога доаѓав, одвај ти го најдов кабинетот во целиов хаос.
Мислиш дека е случајно? Чувај се!
По нашите состаноци и притисоци Федералното министерство прифати
дека Арцелор Митал конечно, по 10 години,
мора да изврши мерења на канцерогените состојки околу коксарата.
Тоа е еден чекор напред.
Тука Самир Лемеш.
Што е се мерењата? Каде вршите мерење?
Во кругот на коксарата или одите и подалеку?
Значи, одите со комбе, запирате и собирате примероци.
Аха...
Митал конечно прифати да изврши
едно мерење на канцерогените елементи околу коксарата.
Таа мерка се одложуваше веќе десет години.
И конечно добија согласност да ја спроведат таа мерка.
Како си, Мирнес? - Здраво, како сте?
Требаше да се изврши пред десет и повеќе години.
Знаеш како е кај нас...
И сега примероците одат во Белград?
Веќе отидоа. - Отидоа?
Прекрасно. Ова се тие филтри, овие стаклени влакна?
И чисти се пред да се... - Пред да се вградат.
Ги мерите пред употребата и...
Прво 24 часа се кондиционира во простор со стабилна температура и влага.
Добро.
И што собравте таму долу? Прашина?
И бензен.
Успеавте и со бензенот?
Ние чекаме со години да се измери бензенот.
Го купивме хроматографот за теренска работа.
Може да измери само четири компоненти,
бензен, толуен, етилбензен и ксилен.
И не мора да ги праќаш на анализа? - Тука се резултатите.
И какви се резултатите?
Да не зборуваме за тоа пред да ги објавиме. Разбираш?
Митал и другите... - Да, тие плаќаат.
Тогаш од нив ќе ги бараме. Всушност, ќе ги бараме од министерството.
Испуштаа секакви работи.
Не знаеме што е... Но не трујат.
Повелете!
Повели. - Селам Алејкум!
Седни крај шпоретот.
Сакаш чај или кафе?
Сеедно. - Добро.
Како е жената за која ми кажуваше? - Баш им кажував...
Ништо нема од неа... Вегетира.
Кој тоа? - Жена му на Фахро, Мелча.
Добре дојдовте!
Како сте ми?
Некои луѓе веќе познавате тука. - Мило ми е.
Повелете. Како сте?
Ти ги подготви?
Повелете! - Здраво!
Селам Алејкум.
Тука ми се сите другарки?
Повели, седни.
Нека си седне...
Да седнам тука?
Добро. Чекај...
Кога му истече еколошката дозвола на Митал,
ги притискавме да го исполнат тоа што го потпишале како обврска.
Една од обврските беше
да се мерат хемикалиите што ги испушта коксарата.
Сево ова што вие го кажавте, овие малигни болести,
ракови, леукемија, тумори...
Не се од правот и сулфур диоксидот во воздухот,
туку од тоа што го испушта коксарата.
Од бензенот, бензоапиренот...
Има цел список хемикалии што излегуваат само од коксарата.
Успеавме да ги натераме да ги измерат. Четири недели по ред
ги мереа хемикалиите околу коксарата.
Се покажа дека концентрациите се од 50 до 250 пати повисоки од дозволеното.
Значи, ако границата била 1 нанограм, биле измерени 250 нанограми.
За да ја утврдиме врската меѓу болестите
и измерените емисии од коксарата,
во текот на оваа година ќе извршиме ДНК анализи.
Сте чуле за ДНК?
Како што ни објаснија, ќе мора да земат примероци од 40 луѓе
од тука, од Тетово,
значи, тие кои се директно под удар, и 40 луѓе кои живеат доволно далеку,
но со слични животни навики.
Мора на луѓето да им објасниме што правиме.
Тоа ќе биде малку незгодно. - Тоа ќе биде најголем проблем.
Ги разбирам дека сакаат да си ги задржат работните места.
Има место за се, но ова е едно од решенијата.
Знам, но мора да им објасниме на луѓето.
Мора да разговараме со нив и да им објасниме дека
не ни е цел да се затвори железарата, туку само да се стават филтери.
Јас нема ништо да изјавам.
Нема да кажам ништо поради што би се затворила фабриката.
Не сакам некој да остане без работа.
Што ви е поважно, здравјето или платата?
Не е така едноставно.
Има 2.500 работници...
Помножено со 2, 3, 4...
Никој не вели дека ќе останат без работа.
Тоа сакам да кажам, да не останат без работа.
Но од што, всушност, се плашиме? Да бидеме реални.
Има добри страни и лоши страни.
Секој си ги чува егзистенцијата, семејството...
А што ако се разболат? - Ќе се разболат во секој случај.
А полошо е кога немаат пари.
По таа аналогија, сите треба да се откажеме.
Кој од управата ќе седне да ни го објасни ова што ни го кажа Самир?
Од управата? -Од каде било. Никој не сака. Никој не смее да каже.
Мислите на управата на фабриката? - Да на железарата и Митал.
Ниту еден вработен не смее да каже ништо.
А зошто некој странски капиталист треба да ни одредува нам, на локалните,
како да се бориме за нашето здравје?
Не треба но...
Тој им го дава лебот, тој им плаќа.
Тука не може да се усогласиме.
Госпоѓата е 100 посто во право. Сто посто! Точно е.
Точно е дека се плашат. Но според мене,
прво треба жителите систематски да се едуцираат.
Немаме многу време имаме само една година.
Ако ја развлечеме работата, ако почнеме да се премислуваме,
тргни - застани, треба - не треба... Ништо не сме направиле.
Како прво, ќе биде анонимно. Ниту едно име нема да се спомне.
Тоа не е дозволено. Ќе потпишеме изјава дека под кривична одговорност
не смееме да спомнеме ниту едно име.
Во тој поглед се целосно заштитени.
Тие само ќе ја анализираат оваа група
и другата група, таа од малку подалеку, и ќе споредуваат.
Како ви изгледа тоа?
Дали тоа би ви бил...
Некаков показател, некаква сатисфакција?
Тоа би бил добар напредок.
Нешто мора да се преземе.
Зашто, ова навистина излегува од контрола.
Навечер, кога ќе го отворам прозорецот,
ме буди смрдеата што ме гуши.
Ме гуши смрдеата од тоа што го испуштаат ноќе.
Ноќе ги испуштаат отровите. - Сите го велат тоа.
Ми го суши грлото... Чувствувам дека нешто ме гуши.
Имам болна тироида. И тоа е тоа...
Може ли да се открие дали некој е заболен од нешто?
Секако. - И да може да се лекува на време...
Јас да се лекував на време,
не ќе бев во оваа состојба.
Што се однесува до мене, од мене имате поддршка.
Се ќе биде во ред.
Се надевам дека брзо ќе почнеме и брзо ќе завршиме...
Успешно. - Секако.
Успешно. - Секако, Не се откажуваме.
Благодарам. Биди жив и здрав.
Ви благодарам за се. Пријатно.
Ви благодарам што се пошегувавте.
Пријатно! - Со здравје!
Извинете ако не се разбравме.
Нема проблем, Алма, совршено се разбираме.
Се гледаме! - Среќно!
Покана до граѓаните-волонтери за учество и анализи
на генотоксичниот ефект од конкретното воздушно загадување
е тема на денешната прес-конференција во просториите на Еко Форумот Зеница.
На овој начин ги каниме граѓаните да ни се јават
и да го пополнат прашалникот за да може да ги спроведеме истражувањата.
Нашите институции не спроведоа такво истражување зашто не сакаат.
Идејата потекнува од Чешка
кога истражувањето спроведено пред 25 години
докажа дека кај луѓето изложени на конкретни загадувачи
како бензенот, се појавила ДНК мутација.
Затоа на овој начин ги покануваме граѓаните
на возраст од 20 до 40 години.
Лицата треба да исполнуваат неколку услови: да бидат непушачи,
да немаат потврдена дијагноза и медицинска терапија...
Селам Алејкум! Како сте?
Не може да најдеш десет луѓе кои се здрави, кои немаат
некаква дијагноза или не се плашат.
Огласот го објавивме пред 15 дена, се јавија само шестмина.
Од тие шестмина, тројца не ги исполнуваат условите.
Не може да најдеме луѓе. Тоа му се пожалив...
Луѓето се плашат, се плашат... Не смеат...
Главно,,,
Седни малку, мила Едита.
Ова е турско? - Да. И ова е турско.
Да? - Ало!
Сакам да се пријавам за ДНК тестот.
Добре дојдовте. - Здраво.
Повелете наваму.
Колку далеку живеете од коксарата Арцелор Митал Зеница?
Околу 1,5 километар.
Сте имале ли ортодонтска терапија или фиксна протеза?
Не.
Колку далеку живеете од Митал? - Малку повеќе од километар.
Селам Алејкум. - Алејкум Селам.
Ова е физиолошки раствор. Малку е студен и солен.
Дали некој во вашето семејство има туморски и хронични болести?
Да.
Добре дојде. Одиме горе.
Дали сте имале пречки по престој на отворено
на места со покачено аеро-загадување?
Главно, кашлање.
ИНСТИТУТ ЗА ГЕНЕТСКО ИНЖЕНЕРСТВО
ЛАБОРАТОРИЈА ЗА ЦИТОГЕНЕТИКА.
Одлично. Благодарам.
Одлично.
Ви благодарам.
РЕЗУЛТАТИТЕ ОД ДНК ТЕСТИРАЊАТА УШТЕ СЕ ВО ИЗРАБОТКА
АНАЛИЗАТА НА ВОДАТА ВО РЕКАТА БОСНА
ПОКАЖА 910 ПАТИ ПОВЕЌЕ
ПОЛИЦИКЛИЧНИ АРОМАТИЧНИ ХИДРОКАРБОНАТИ ОД ДОЗВОЛЕНОТО.
ВО ТЕКОТ НА ЧЕТИРИНЕДЕЛНИОТ ПЕРИОД НА МЕРЕЊА
МЕРЕЊАТА НА БЕНЗЕН ВО ОДРЕДЕНИ ПЕРИОДИ ПОКАЖУВАА КОНЦЕНТРАЦИИ
ДО 25 ПАТИ ПОВЕЌЕ ОД ДОЗВОЛЕНОТО.
ПОСВЕТЕНО НА ЛУЃЕТО ОД ЗЕНИЦА.
Кои се идните планови на Арцелор Митал во Зеница?
Ќе одговорам многу кратко.
Арцелор Митал Зеница планира да продолжи со одржливо производство
на одржлив и еколошки издржлив начин.
НАБРЗО ПО СНИМАЊЕТО НА ФИЛМОВ,
АРЦЕЛОР МИТАЛ ОБЈАВИ ДЕКА ЌЕ ЈА ЗАТВОРИ КОКСАРАТА
ВРЗ ОСНОВА НА:
"СОСТОЈБАТА НА КОКСАРАТА, КАКО И ОД ЕКОНОМСКИ И ЕКОЛОШКИ ПРИЧИНИ."
НА АРЦЕЛОР МИТАЛ ИМ БЕШЕ ПОНУДЕНО ДА ГИ ОБРАЗЛОЖАТ ТВРДЕЊАТА ВО ФИЛМОВ.
СЛЕДУВА КРАТКО СИЖЕ НА НИВНАТА ИЗЈАВА
ШТО МОЖЕ ВО ЦЕЛОСТ ДА СЕ ПРОЧИТА НА СЛЕДНИОВ САЈТ.
АРЦЕЛОР МИТАЛ ТВРДИ ДЕКА ЗАТВОРАЊЕТО НА КОКСАРАТА РЕЗУЛТИРАШЕ
СО 80 ПОСТО НАМАЛУВАЊЕ НА ИСПУШТЕНИ ГАСОВИ ОД ЖЕЛЕЗАРАТА ВО ЗЕНИЦА.
ЦЕЛОСНОТО ВРАЌАЊЕ НА НАЈНИСКОТО НИВО ЌЕ СЕ СЛУЧИ ЗА 132 ГОДИНИ.
МИТАЛ ГИ ОТФРЛА ТВРДЕЊАТА НА ГРАЃАНИТЕ ДЕКА ИСПУШТАЊЕТО СЕ ЗГОЛЕМУВАЛО
ЗА ВИКЕНДИ И НОЌЕ КОГА НЕМАЛО КОНТРОЛА И ТВРДИ:
"ТОА НЕ Е ИЗВОДЛИВО. НЕМАТЕ ОСНОВА ЗА ТАКВИ ОБВИНУВАЊА."
АРЦЕЛОР МИТАЛ ИМПЛЕМЕНТИРАШЕ
БРОЈНИ МЕРКИ ЗА ОДРЖУВАЊЕ И ПОДОБРУВАЊЕ ВО ТЕКОТ НА ГОДИНИТЕ.
СПИСОКОТ НА ТИЕ МЕРКИ Е ДОСТАПЕН НА ИНТЕРНЕТ.
АРЦЕЛОР МИТАЛ ПЛАНИРАШЕ ДА ВЛОЖИ 36 МИЛИОНИ ЕВРА,
НО ЈА ПОВЛЕЧЕ ТАА ОДЛУКА ПО ЗАТВОРАЊЕТО НА КОКСАРАТА.
АРЦЕЛОР МИТАЛ ГИ ПОЧИТУВА ПОВЕЌЕТО ПОТРЕБНИ МЕРКИ
ОД ЕКОЛОШКИТЕ ДОЗВОЛИ.
СИТЕ РЕЛЕВАНТНИ МЕРКИ СЕ ИЛИ БЕА ПРИМЕНЕТИ,
ОСВЕН ТИЕ ШТО ВЕЌЕ НЕ СЕ ВАЛИДНИ ПОРАДИ ЗАТВОРАЊЕТО НА КОКСАРАТА.
АРЦЕЛОР МИТАЛ ПРИФАЌА ДЕКА КВАЛИТЕТОТ НА ВОЗДУХОТ ВО ЗЕНИЦА Е ПРОБЛЕМАТИЧЕН.
НО АКО ТВРДИТЕ
ДЕКА КОКСАРАТА Е ГЛАВЕН ИЗВОР НА БОЛЕСТИТЕ ВО ЗЕНИЦА,
ТОГАШ ГРЕШИТЕ.
НЕМА СТУДИИ НИТУ ДОКАЗИ ШТО ГО ПОТКРЕПУВААТ ТОА.
МЕДИЈАТРАНСЛЕЈШНС