1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 3 00:00:46,280 --> 00:00:51,080 СНИМЕНО 2017 - 2024 4 00:00:55,280 --> 00:00:59,880 ПО ЗАВРШУВАЊЕТО НА ВОЈНАТА ВО БОСНА ВО 1995 ГОДИНА, 5 00:01:00,360 --> 00:01:07,200 ДОЈДЕ ДЕМОКРАТИЈА, А СО НЕА И СТРАНСКИ ИНВЕСТИЦИИ. 6 00:01:17,600 --> 00:01:23,400 {\an8}ЗЕНИЦА БОСНА И ХЕРЦЕГОВИНА 7 00:01:53,480 --> 00:01:59,600 НЕБОТО НАД ЗЕНИЦА 8 00:02:08,000 --> 00:02:11,120 Може да ви дадам две за 5 марки. - Молам? 9 00:02:11,280 --> 00:02:13,280 Две за пет. 10 00:02:13,400 --> 00:02:16,120 Не, фала. Право да ти кажам... 11 00:02:16,840 --> 00:02:20,000 Не смеам да јадам се. 12 00:02:20,280 --> 00:02:23,960 Имам рак и затоа бирам само домашно. 13 00:02:26,120 --> 00:02:29,400 Рак на цревата... И не смеам се. 14 00:02:33,840 --> 00:02:36,680 Ги подигна ли... 15 00:02:38,280 --> 00:02:42,240 Не беа ланцети... Иглите за Давуд. 16 00:02:42,400 --> 00:02:45,400 Ги даваат само ако имате преку 18 год. -Навистина? 17 00:02:47,560 --> 00:02:50,240 Еве ми го автобусот. 18 00:03:09,840 --> 00:03:12,400 Чувај боже... 19 00:03:21,920 --> 00:03:26,000 {\an8}НАСЕЛБА ТЕТОВО ЗЕНИЦА 20 00:03:46,280 --> 00:03:48,960 Одев пеш и снимав. 21 00:03:51,840 --> 00:03:54,120 За викенд има повеќе. 22 00:03:54,280 --> 00:03:57,560 И ноќе има повеќе, кога никој не контролира. 23 00:03:58,520 --> 00:04:03,280 Вака работи Митал... За викенди. 24 00:04:06,240 --> 00:04:09,960 По цел ден, 24 часа. 25 00:04:10,520 --> 00:04:13,120 Работи фабриката. 26 00:04:19,360 --> 00:04:23,240 Побрзав да го дофатам телефонот. 27 00:04:24,920 --> 00:04:28,720 Чадот беше толку црн... Катастрофа. 28 00:04:40,160 --> 00:04:43,480 Дојде Индиецот и отвори железара тука. 29 00:04:43,600 --> 00:04:46,720 Зошто не отвори во Лондон? 30 00:04:48,720 --> 00:04:52,240 Ама тој дојде тука, и отвори кај мене. 31 00:04:52,600 --> 00:04:55,240 Извинете, ве молам. 32 00:05:07,920 --> 00:05:14,720 Пред војната се водеше евиденција за бројот на заболени. 33 00:05:16,160 --> 00:05:20,480 Јас бев поврзана со здравствениот сектор, со кантоналната болница. 34 00:05:23,040 --> 00:05:26,040 Ракот никогаш не бил проблем. 35 00:05:30,360 --> 00:05:33,360 Син ми има дијабетес тип 1. 36 00:05:33,600 --> 00:05:37,240 Неговата другарка, ќеркичката на комшиите, 37 00:05:37,360 --> 00:05:41,600 има дијабетес тип 1 од пет години. 38 00:05:42,160 --> 00:05:46,920 Нема предиспозиции, никој во семејството немал дијабетес... 39 00:05:47,160 --> 00:05:52,720 Не е резултат на стрес, Живееме во семејно опкружување. 40 00:05:53,240 --> 00:05:57,480 Исто и комшичето... Девојчето одвај го дочекаа... 41 00:05:57,600 --> 00:06:01,800 Немаше ништо, и на пет години доби дијабетес. 42 00:06:11,720 --> 00:06:18,480 Денеска концентрациите во Тетово се меѓу 116 и 228 гр/м3. 43 00:06:18,920 --> 00:06:24,920 Според актуелните законски одредби, дозволената граница е 50 гр/м3, 44 00:06:25,040 --> 00:06:29,120 а највисоката дневна вредност е 100 гр/м3. 45 00:06:29,240 --> 00:06:34,480 Поради зголемените вредности на прашина, сулфур диоксид и азот диоксид 46 00:06:34,600 --> 00:06:39,480 вчера и денеска квалитетот на воздухот во Тетово е оценет како нездрав. 47 00:06:39,600 --> 00:06:43,360 Тие услови може да предизвикаат сериозни последици врз здравјето, 48 00:06:43,480 --> 00:06:46,360 особено кај луѓе со респираторни проблеми. 49 00:06:46,480 --> 00:06:49,360 Избегнувајте престој на отворено. 50 00:06:49,480 --> 00:06:53,920 Загадениот воздух е директно поврзан со болести опасни по живот. 51 00:06:54,040 --> 00:06:56,360 Според проценките на СЗО, 52 00:06:56,480 --> 00:07:00,720 бројот на смртни случаи предизвикани од загаден воздух 53 00:07:00,720 --> 00:07:02,920 во БиХ е највисок во Европа 54 00:07:03,040 --> 00:07:06,720 и втор највисок во светот веднаш по Северна Кореја. 55 00:07:13,040 --> 00:07:15,800 Селам Алејкум! - Алејкум Селам! 56 00:07:17,040 --> 00:07:20,360 Сакаме да направиме една анкета ако не ви пречи. 57 00:07:20,480 --> 00:07:22,600 Секако, нема проблем. 58 00:07:22,720 --> 00:07:25,720 Добро... Фадил Бајрамовиќ. 59 00:07:26,920 --> 00:07:29,040 Рак на грло. 60 00:07:29,160 --> 00:07:31,160 Лекувањето е завршено. 61 00:07:31,360 --> 00:07:35,240 Контроли? Одиш на контроли? 62 00:07:35,720 --> 00:07:40,160 И не добива никаков надомест. - Знаеме! 63 00:07:40,600 --> 00:07:46,240 Ама каков надомест! Да бидеме среќни што сме живи. 64 00:07:46,480 --> 00:07:49,480 И Изета Бајрамовиќ... Кога се разболе? 65 00:07:49,800 --> 00:07:53,720 Минатата година. - Минатата година? 66 00:07:53,920 --> 00:07:57,040 Да, лани во април. 67 00:07:57,240 --> 00:08:00,240 Исто рак? - Да. 68 00:08:02,160 --> 00:08:05,160 Сега примаш терапија? - Да. 69 00:08:05,360 --> 00:08:08,040 Но не сум излекувана. Не можам на операција. 70 00:08:08,360 --> 00:08:12,040 Не може на операција... - Велат, ризично е. 71 00:08:12,240 --> 00:08:16,360 Се плашат да не се рашири на коските. 72 00:08:17,040 --> 00:08:19,720 Метастази? - Да. 73 00:08:19,720 --> 00:08:21,560 Беше на зрачење? 74 00:08:21,720 --> 00:08:27,720 Имав 30 зрачења и 6 хемотерапии, месец и пол, минатото лето. 75 00:08:27,720 --> 00:08:31,600 Знам, тој ни рече дека си во болница. 76 00:08:39,440 --> 00:08:42,400 Веќе три години. - Четири. 77 00:08:42,400 --> 00:08:46,200 Речиси. Сега ќе бидат четири, во октомври. 78 00:08:46,320 --> 00:08:50,320 Почна со болки во грбот... И после умре. 79 00:08:50,960 --> 00:08:55,440 Рак на грло? - Да. 80 00:08:56,200 --> 00:08:59,840 Нема да најдете маж или жена 81 00:09:00,600 --> 00:09:06,720 или семејство во кое нема заболени. 82 00:09:07,080 --> 00:09:11,960 Ене, Бобан и Ипе онаму... 83 00:09:12,440 --> 00:09:17,080 Обајцата беа на операција и се што следува потоа... 84 00:09:17,240 --> 00:09:19,600 Навистина? Не знаев. 85 00:09:19,720 --> 00:09:23,400 Тој не смее да зборува зашто работи во Митал. 86 00:09:23,400 --> 00:09:26,480 Разбирам. - Што му оперираа? 87 00:09:27,320 --> 00:09:31,720 Нешто во стомакот. 88 00:09:32,320 --> 00:09:35,480 На 100 метри или помалку... 89 00:09:35,600 --> 00:09:37,400 Рак насекаде. 90 00:09:37,400 --> 00:09:40,840 Не знам што да ти кажам. 91 00:09:40,960 --> 00:09:43,840 Да, добро... Еве, ние на пример... 92 00:09:44,000 --> 00:09:50,720 На ова кратко растојание, од куќата на Шериф до куќата на Фадил, 93 00:09:50,840 --> 00:09:52,720 имаше 15-16 болни. 94 00:09:52,840 --> 00:09:55,600 А уште не сме ја поминале целата населба. 95 00:09:55,840 --> 00:09:59,600 Само овој дел. - И Исмета почина од рак. 96 00:09:59,840 --> 00:10:02,840 Која Исмета? - Скоморац. 97 00:10:03,000 --> 00:10:08,200 И таа имаше рак. Мајка и на Селиха. 98 00:10:08,320 --> 00:10:11,400 Да, мајка и на Селиха, ја знам. - И таа почина. 99 00:10:11,400 --> 00:10:14,480 Но и свекрвата на Алиса, така? 100 00:10:14,720 --> 00:10:19,080 Да, Ферида, свекрвата на Алиса. 101 00:10:19,200 --> 00:10:22,320 И таа имаше рак. - Чекај да запишам. 102 00:10:22,440 --> 00:10:25,320 Исмета Скоморац. Од што почина? 103 00:10:25,440 --> 00:10:29,120 Од рак. На женските органи. 104 00:10:32,200 --> 00:10:35,200 И Ферида имаше рак. 105 00:10:35,320 --> 00:10:39,080 На женските органи. - Да... 106 00:10:40,000 --> 00:10:42,960 Како Изета, знам. 107 00:10:43,080 --> 00:10:47,440 Изета на Фадил, Ја прашавте? - Да. 108 00:10:48,840 --> 00:10:52,480 Таа уште се лекува, третманот не е завршен. 109 00:10:52,600 --> 00:10:54,720 Е па, толку беше. 110 00:10:55,480 --> 00:10:58,400 Се гледаме! 111 00:10:58,400 --> 00:11:01,200 Пријатен ден! - Се слушаме! 112 00:11:05,040 --> 00:11:08,400 {\an8}УНИВЕРЗИТЕТ НА ЗЕНИЦА 113 00:11:08,720 --> 00:11:12,080 МАШИНСКИ ФАКУЛТЕТ 114 00:11:13,040 --> 00:11:15,200 Уште колкумина чекаат? 115 00:11:15,320 --> 00:11:17,960 Околу дваесетина. - Дваесетина? 116 00:11:18,080 --> 00:11:22,080 Морам да прекинам, имам состанок. 117 00:11:22,200 --> 00:11:25,200 Ќе направиме пауза од половина час, имам состанок. 118 00:11:25,320 --> 00:11:27,080 Ќе продолжиме после тоа. 119 00:11:27,200 --> 00:11:30,840 А може да дојдете и во среда да ви ги запишам оценките. 120 00:11:31,000 --> 00:11:34,000 Во среда? Супер. - Среда, четврток... 121 00:11:34,480 --> 00:11:37,120 Д-Р ПРОФЕСОР САМИР ЛЕМЕШ 122 00:11:41,480 --> 00:11:43,160 Ова е коксарата. 123 00:11:45,200 --> 00:11:48,200 Ако ова ви изгледа во ред... 124 00:11:48,720 --> 00:11:50,840 Јас сум Бред Пит! 125 00:11:55,480 --> 00:11:58,840 Чадот мора да се фати и да се прочисти. 126 00:11:59,200 --> 00:12:03,560 Мора да се прочисти. А на коксарата нема филтри. 127 00:12:05,440 --> 00:12:07,400 Нема филтри! 128 00:12:07,400 --> 00:12:11,600 Вакво нешто нема да видите никаде во Европа. 129 00:12:12,680 --> 00:12:16,080 Што има во чадот? - Целиот периоден систем. 130 00:12:18,720 --> 00:12:22,080 Коксарата е главен извор на бензен, 131 00:12:22,200 --> 00:12:25,320 бензоапирен и други супстанци 132 00:12:25,440 --> 00:12:28,440 кои се канцерогени и предизвикуваат леукемија 133 00:12:29,080 --> 00:12:32,960 и кои влијаат врз дегенерацијата на ДНК. 134 00:13:21,520 --> 00:13:24,720 Изгаси го светлото. 135 00:13:30,440 --> 00:13:33,440 Ти ќе заклучиш? - Да. 136 00:13:34,720 --> 00:13:37,120 Може да се потпишете тука. 137 00:13:38,840 --> 00:13:42,200 Име, адреса и потпис. 138 00:13:42,840 --> 00:13:45,320 Ви благодарам. - Пријатно! 139 00:13:45,480 --> 00:13:50,720 Коксарата е најопасниот погон од железарата. 140 00:13:51,000 --> 00:13:55,600 Од коксарата излегуваат загадувачки материи што ги нема во другите градови. 141 00:13:55,840 --> 00:13:59,200 Тоа се бензен и бензоапирен кои се канцерогени. 142 00:13:59,720 --> 00:14:02,080 А најголемиот проблем е тоа што 143 00:14:02,200 --> 00:14:07,200 тие емисии, количествата што се испуштаат, воопшто не се мерат. 144 00:14:07,320 --> 00:14:10,200 Ние се обидуваме да го натераме министерството 145 00:14:10,320 --> 00:14:14,320 да го натера Арцелор Митал да врши мерења 146 00:14:14,440 --> 00:14:17,960 на емисиите на бензен и бензоапирен 147 00:14:18,080 --> 00:14:21,440 за да имаме доказ колку, всушност, таа компанија загадува. 148 00:14:25,680 --> 00:14:26,960 Супер! - Благодарам. 149 00:14:27,080 --> 00:14:29,400 Во благодарам за интересот. 150 00:14:29,400 --> 00:14:33,400 Се обидуваме да го натераме Арцелор Митал 151 00:14:33,400 --> 00:14:37,600 да го намали загадувањето, да инсталира филтри, но не ни оди баш. 152 00:14:37,720 --> 00:14:40,440 Може да се вклучам? - Повелете. 153 00:14:40,600 --> 00:14:43,480 Знаете ли колку луѓе испоумреа од рак? 154 00:14:43,720 --> 00:14:46,400 Скоро секој втор човек. 155 00:14:46,400 --> 00:14:48,960 Јас работев во железарата до пензија. 156 00:14:49,080 --> 00:14:52,840 Се беше во ред, но кога ја продадоа... 157 00:14:52,960 --> 00:14:55,480 Силајџиќ ја продаде за огромни пари. 158 00:14:55,720 --> 00:14:58,720 Многу сум лут. Се разболев, нервно попуштив. 159 00:15:02,120 --> 00:15:05,200 Извинете за ова... - Нема проблем. Пријатно. 160 00:15:05,320 --> 00:15:07,840 Се борам за себе зашто детето ми е болно. 161 00:15:08,000 --> 00:15:10,720 Да не беше болно, можеби немаше да се борам. 162 00:15:10,840 --> 00:15:14,720 Но се борам за детето и за сите мои мили комшии... 163 00:15:14,840 --> 00:15:18,600 Некои од нив не се веќе меѓу нас. Затоа се борам. 164 00:15:33,200 --> 00:15:37,320 Имаме закажано кај градоначалникот. Ние сме од Еко Форум. 165 00:15:41,960 --> 00:15:45,840 Да? Може да одите. - Може? Благодарам. 166 00:15:46,200 --> 00:15:49,200 Најголемиот проблем е тоа што уште од самиот почеток 167 00:15:49,320 --> 00:15:52,320 имаме проблем со мерење на бензенот. 168 00:15:53,320 --> 00:15:56,320 Едита живее во Тетово и знае... 169 00:15:56,480 --> 00:16:00,440 Секој ден и е над главата тој зулум. Знае за што се работи. 170 00:16:00,720 --> 00:16:04,320 Зеница е загадена од бензен од коксарата, 171 00:16:04,440 --> 00:16:06,200 но тие не сакаат да го мерат. 172 00:16:06,320 --> 00:16:09,160 Беше договорено уште со покојниот градоначалник 173 00:16:09,440 --> 00:16:13,720 Хусо дека градот ќе издвои пари да се купи опрема за мерење. 174 00:16:13,840 --> 00:16:18,080 Наводно, ја купиле и сега пак нешто чекаат... Некаква калибрација... 175 00:16:18,200 --> 00:16:19,960 Секогаш има некаков изговор! 176 00:16:20,080 --> 00:16:23,200 Како градоначалник, се грижам за доброто на граѓаните, 177 00:16:23,320 --> 00:16:25,600 а ова што го правите вие е многу важно. 178 00:16:25,720 --> 00:16:30,480 Но имаме различни улоги, јас мора да играм и со двете страни. 179 00:16:30,600 --> 00:16:34,440 Митал е најголемиот инвеститор во градот, не можам поинаку, 180 00:16:36,320 --> 00:16:38,840 Ви благодарам што дојдовте. 181 00:16:40,120 --> 00:16:43,600 Ви благодарам што се грижите за градот. 182 00:17:06,200 --> 00:17:08,000 Давуд. 183 00:17:08,720 --> 00:17:10,480 Давуд. 184 00:17:11,640 --> 00:17:13,400 Давуд... 185 00:17:13,400 --> 00:17:15,480 Ајде, разбуди се. 186 00:17:17,040 --> 00:17:18,960 Ајде... 187 00:17:20,840 --> 00:17:23,280 6 и 15 е, ајде! 188 00:17:23,520 --> 00:17:26,520 Ајде, мило, стани. 189 00:17:27,480 --> 00:17:32,720 Мора да мериме. Каде ти е апаратот? 190 00:17:54,480 --> 00:17:56,520 Низок ти е шеќерот. 191 00:17:56,720 --> 00:17:59,960 Да ти исцедам портокал? 192 00:18:01,160 --> 00:18:03,920 Сакаш некој купечки сок? - Може. 193 00:18:03,920 --> 00:18:06,200 Веднаш ќе ти донесам. 194 00:18:15,920 --> 00:18:18,440 Еве ти го сокот. 195 00:18:19,040 --> 00:18:22,040 Спремен си? - Уште не сум. 196 00:18:24,640 --> 00:18:28,240 Што е ова? Нутела? Аман, Давуд! 197 00:18:28,760 --> 00:18:32,000 Му паднал шеќерот? - Да, се напи сок. 198 00:18:32,200 --> 00:18:34,040 Колку му беше? - 3,7. 199 00:18:34,200 --> 00:18:36,400 Добро... 200 00:18:38,480 --> 00:18:41,440 Облечи јакна. - Добро. 201 00:18:45,720 --> 00:18:47,960 Прашај го каде ти е јакната. 202 00:18:48,240 --> 00:18:50,400 Каде ја соблече вчера? 203 00:18:50,640 --> 00:18:52,520 Знаеш каде ми е јакната? 204 00:18:53,160 --> 00:18:55,720 Еве ја! - Каде? 205 00:18:55,920 --> 00:18:58,440 Тука е. Не си ја видел. 206 00:19:03,720 --> 00:19:05,720 Имаш ситно за автобус? 207 00:19:05,960 --> 00:19:07,880 Не ми треба. - Добро. 208 00:19:07,880 --> 00:19:10,720 Ти реков дека имам месечна карта. 209 00:21:02,920 --> 00:21:08,200 Црвената, заматена вода не ги загрози флората и фауната во реката Босна. 210 00:21:08,480 --> 00:21:13,200 Арцелор Митал целосно ја разбира загриженоста на граѓаните 211 00:21:13,200 --> 00:21:17,560 и сака да ги разјасни деталите околу вчерашниот инцидент во реката. 212 00:21:17,720 --> 00:21:22,520 Арцелор Митал секогаш сериозно ја сфаќал заштитата на околината. 213 00:21:22,720 --> 00:21:26,240 Вложи значителни инвестиции за заштита... 214 00:21:26,440 --> 00:21:29,720 и ќе продолжи да биде одговорен кон граѓаните на Зеница. 215 00:21:29,960 --> 00:21:32,480 Како лажат! 216 00:21:38,000 --> 00:21:42,240 Секогаш така велат, а никогаш не е точно. 217 00:21:42,720 --> 00:21:44,640 Никогаш. 218 00:21:45,200 --> 00:21:49,440 Сега реагираат зашто се случи излевање во реката. 219 00:21:50,440 --> 00:21:54,440 А кога испуштаат во воздухот, не им е важно, само заради реката... 220 00:21:59,200 --> 00:22:00,480 Да? 221 00:22:01,280 --> 00:22:03,960 Добивме соопштение од Митал. 222 00:22:04,680 --> 00:22:06,720 Слушни го ова. 223 00:22:06,960 --> 00:22:09,480 Чекај... Слушни ме ти мене. - Те слушам. 224 00:22:09,680 --> 00:22:12,720 Нема што Митал да издава соопштенија! 225 00:22:12,960 --> 00:22:16,960 Јас сакам да чујам соопштение од полицијата и инспекцијата. 226 00:22:16,960 --> 00:22:21,240 Не од Митал! - Тие имаат своја инспекција. 227 00:22:21,400 --> 00:22:26,960 Нивната инспекција е неважна! 228 00:22:28,680 --> 00:22:31,640 Единствено што ме радува... 229 00:22:31,640 --> 00:22:34,440 Зашто знам 230 00:22:34,720 --> 00:22:38,720 дека државните законодавци се нечесни... 231 00:22:39,440 --> 00:22:41,520 Мене само ме радува како верник 232 00:22:41,720 --> 00:22:46,200 тоа што сите тие, од прв до последен, засекогаш ќе горат во пеколот. 233 00:22:47,160 --> 00:22:50,720 И затоа можам тука мирно да живеам. 234 00:22:50,960 --> 00:22:54,720 Да не ми беше верата, ќе полудев. 235 00:22:55,200 --> 00:22:57,200 Навистина. 236 00:22:59,880 --> 00:23:03,640 Тие ќе издавале соопштение! 237 00:23:03,640 --> 00:23:05,480 Што се замислуваат? 238 00:23:05,640 --> 00:23:09,080 Го пратиле во Еко Форум кај Самир, а тој ми го препрати. 239 00:23:09,240 --> 00:23:11,480 Смешно и жално. 240 00:23:11,640 --> 00:23:18,040 Ниту еден весник ни телевизија не би требало да го објават тоа соопштение. 241 00:23:18,200 --> 00:23:21,200 Што се замислува? Кој е тој? 242 00:23:21,200 --> 00:23:26,200 Истру еден куп луѓе, а луѓето молчат. Па нека не потруе кога молчиме. 243 00:23:26,520 --> 00:23:30,920 Што можеме? Што можеме? 244 00:23:33,440 --> 00:23:37,720 Загадувањето на реката Босна кај Зеница е потврдено од 245 00:23:37,960 --> 00:23:41,960 Министерството за внатрешни работи и управата на обласната полиција. 246 00:23:41,960 --> 00:23:43,880 Што е потврдено? 247 00:23:43,880 --> 00:23:50,160 {\an8}На Фејсбук страницата на "Реките на БиХ, биди промената" има видео 248 00:23:50,160 --> 00:23:52,560 {\an8}од самото место на загадувањето 249 00:23:53,200 --> 00:23:57,640 што укажува на тоа од каде доаѓа црвената боја на реката. 250 00:23:57,640 --> 00:24:03,440 {\an8}Нормално дека сите сме повредени и исплашени, 251 00:24:03,640 --> 00:24:07,240 {\an8}не само за животинскиот свет, 252 00:24:07,400 --> 00:24:09,520 {\an8}туку и за здравјето на луѓето. 253 00:24:09,720 --> 00:24:13,520 и очекуваме сторителите да бидат најстрого казнети. 254 00:24:13,720 --> 00:24:15,480 Така е. 255 00:24:15,640 --> 00:24:18,720 Мора да утврдиме што го предизвикало тоа. 256 00:24:18,880 --> 00:24:21,000 Ќе го казнат, како не! 257 00:24:21,200 --> 00:24:23,440 Секој може да се поткупи. 258 00:24:23,440 --> 00:24:29,200 {\an8}Полициски службеници излегоа на терен, ја потврдија точноста на информациите 259 00:24:29,440 --> 00:24:34,040 {\an8}и утврдија дека постои основ за кривично дело загадување на околината. 260 00:24:34,240 --> 00:24:37,240 На терен вршиме одредени истражувања 261 00:24:37,440 --> 00:24:42,200 што ќе ни помогнат да ги докажеме овие кривични дела. 262 00:24:42,440 --> 00:24:45,920 За Зеница Инфо, Весна Јовановиќ. 263 00:24:46,960 --> 00:24:49,720 Ништо не им верувам. 264 00:24:49,920 --> 00:24:53,960 Ништо не им верувам. 265 00:25:28,280 --> 00:25:32,000 {\an8}ФЕДЕРАЛНО МИНИСТЕРСТВО ЗА ЗАШТИТА НА ОКОЛИНАТА 266 00:25:32,920 --> 00:25:36,040 Тоа што ни беше спорно кај Митал 267 00:25:36,200 --> 00:25:41,920 беше мерката... - Членот 1.2.2. 268 00:25:41,920 --> 00:25:46,240 Да се изработи анализа на загаденоста околу коксарата. 269 00:25:46,400 --> 00:25:49,640 Истата мерка ја имаше и во првата дозвола од 2010. 270 00:25:49,640 --> 00:25:51,480 И не беше реализирана. 271 00:25:51,680 --> 00:25:56,000 Велат, им било многу скапо. - Секогаш така велат. 272 00:25:56,200 --> 00:25:59,480 Им беше наложено, но тие постојано се вадат 273 00:25:59,640 --> 00:26:02,280 на тоа дека им е скапо. 274 00:26:02,440 --> 00:26:06,000 Им беше наложено. Што да правиме? 275 00:26:06,160 --> 00:26:07,720 Како да ги натераме? 276 00:26:07,960 --> 00:26:11,720 Не разбирам, што би требало таа студија да покаже? 277 00:26:11,960 --> 00:26:16,480 Да утврди присуство на бензен, фенол и бензоапирен, 278 00:26:16,680 --> 00:26:19,920 материи кои се докажано канцерогени. 279 00:26:19,920 --> 00:26:22,720 Треба да се мери цела година? 280 00:26:23,000 --> 00:26:27,120 Производството се одвива нон-стоп, 24 часа. 281 00:26:27,480 --> 00:26:31,280 Прецизни резултати може да се добијат и само за еден месец. 282 00:26:33,720 --> 00:26:39,040 Министерке, речиси се е поврзано со коксарата. 283 00:26:39,200 --> 00:26:43,440 Не би требало да е толку скапо за само еден месец. 284 00:26:43,440 --> 00:26:46,400 Да ја видите коксарата... Страшно е! 285 00:26:49,240 --> 00:26:51,880 И тоа ќе покаже се? 286 00:26:52,000 --> 00:26:56,240 Тие состојки се ослободуваат при производството на кокс. 287 00:26:56,440 --> 00:26:59,720 Од коксот се издвојува се што е поврзано со нафта 288 00:26:59,920 --> 00:27:02,240 и со јаглеводородите. 289 00:27:02,440 --> 00:27:09,440 Тие состојки се канцерогени и без исклучок предизвикуваат болести, 290 00:27:09,720 --> 00:27:13,280 рак на белите дробови, на органите за варење и така натаму. 291 00:27:13,440 --> 00:27:20,440 Тие материи директно продираат во клетките низ клеточните мембрани. 292 00:27:20,720 --> 00:27:22,960 Да, да, да. 293 00:27:23,200 --> 00:27:25,720 Можеби не треба да им дадеме дозвола. 294 00:27:25,960 --> 00:27:28,720 Но што да правиме? Ги видовте рударите. 295 00:27:29,160 --> 00:27:33,520 Замислете да ни дојдат на врата 2200 вработени во Митал. 296 00:27:34,280 --> 00:27:37,560 Може да ви дојдат и 10.000 болни од Зеница. 297 00:27:37,720 --> 00:27:41,000 Мора да го најдеме најдоброто решение, 298 00:27:41,200 --> 00:27:45,000 да ги натераме да бидат сериозни. Но сепак, луѓе работат таму. 299 00:27:45,200 --> 00:27:48,000 Никој не бара да престанат со работа. 300 00:27:48,000 --> 00:27:51,440 Видете се со федералната инспекција и побарајте 301 00:27:51,720 --> 00:27:53,600 тие да извршат притисок. 302 00:27:54,280 --> 00:27:59,240 Може ли да договориме состанок за да се договориме само начелно, 303 00:27:59,440 --> 00:28:01,720 па ќе го вклопиме во вашите обврски. 304 00:28:01,960 --> 00:28:05,440 Да биде состанок со Арцелор Митал, Еко Форумот и со нас. 305 00:28:05,880 --> 00:28:10,440 Мислам дека прво треба да се видиме само со Митал. 306 00:28:10,680 --> 00:28:17,200 Да настапиме внимателно за да не ги доведам министерството 307 00:28:17,200 --> 00:28:20,720 или министерката во непријатна ситуација. 308 00:28:20,880 --> 00:28:24,240 Добро. Ви благодарам. - Нема за што. 309 00:28:24,440 --> 00:28:26,440 Ќе бидеме во контакт. 310 00:28:33,720 --> 00:28:39,000 Ние сме од телевизија. Како да ве наведеме? 311 00:28:39,400 --> 00:28:42,000 Што знам... - Федерално министерство... 312 00:28:42,200 --> 00:28:45,920 Да, федерално министерство за заштита на околината. 313 00:28:46,080 --> 00:28:47,320 Да ви кажам нешто. 314 00:28:47,480 --> 00:28:53,920 Кај нас инвеститорите научија дека може да добијат дозвола без проблем. 315 00:28:53,920 --> 00:28:56,920 Тие поставуваат услови, дефинираат што им треба 316 00:28:56,920 --> 00:28:59,400 и добиваат дозвола каква што им одговара. 317 00:28:59,400 --> 00:29:03,280 Никој не знае што ќе биде со коксарата во иднина. 318 00:29:03,440 --> 00:29:06,520 Сето тоа мора да биде во новата еколошка дозвола. 319 00:29:06,720 --> 00:29:11,680 Затоа ние инсистираме да бидеме дел од процесот, да учествува и јавноста 320 00:29:11,880 --> 00:29:16,080 и да ја убедиме државата да го натера Митал да инвестира 321 00:29:16,080 --> 00:29:18,080 во заштита на околината. 322 00:29:19,280 --> 00:29:23,200 Арцелор Митал не е присутен на овој состанок? 323 00:29:23,200 --> 00:29:25,000 Не е. 324 00:29:25,200 --> 00:29:28,640 Азра ме извести дека нема да дојдат. 325 00:29:28,640 --> 00:29:32,160 Но тоа не е важно, ние ќе го завршиме нашиот дел. 326 00:29:32,440 --> 00:29:35,960 Што друго да правиме? Не можам никого да натерам. 327 00:29:36,200 --> 00:29:41,240 Арцелор Митал има обврска уште од 2010 да врши мерења околу коксарата, 328 00:29:41,440 --> 00:29:45,920 Никогаш не си ги исполнил обврските, но секогаш добивал еколошка дозвола. 329 00:29:45,920 --> 00:29:49,520 Дали тоа ќе се случи и сега? - Имате право. 330 00:29:49,720 --> 00:29:55,440 Тоа што ме прашувате го изнесов пред моите претпоставени во министерството. 331 00:29:55,640 --> 00:30:01,160 Токму тоа! Како се издава еколошка дозвола на големите загадувачи 332 00:30:01,160 --> 00:30:05,720 кои ништо не преземаат за граѓаните да бидат задоволни? 333 00:30:05,960 --> 00:30:10,200 Што е целта? Значи, дозволите почнуваат да ја губат смислата. 334 00:30:10,400 --> 00:30:13,240 Поради тоа сме сега тука. И јас мислам како вас. 335 00:30:13,440 --> 00:30:19,720 Очигледно, ние таа задача не знаевме да ја исполниме. 336 00:30:21,240 --> 00:30:25,480 Најскапата градежна зона железарата ја претвори во депонија. 337 00:30:25,640 --> 00:30:29,280 Исфрлени се... Што знам... Илјадници тони отпад. 338 00:30:30,200 --> 00:30:34,480 Но верувајте, многу е тешко. Тука е социо-економскиот фактор. 339 00:30:34,680 --> 00:30:40,240 Многу луѓе живеат од Митал. Верувајте, воопшто не е едноставно. 340 00:30:40,440 --> 00:30:44,440 Тоа не значи дека Митал не може да се однесува поодговорно. 341 00:30:44,440 --> 00:30:46,720 Може, но скапо му е. 342 00:30:46,960 --> 00:30:52,040 За нив заштитата на околината е трошок, а не придобивка за заедницата. 343 00:30:52,200 --> 00:30:53,960 И тоа е тоа. 344 00:30:53,960 --> 00:30:55,720 Ви благодарам. - Нема за што. 345 00:31:03,200 --> 00:31:04,440 Самир? 346 00:31:04,440 --> 00:31:06,720 Не можам, навистина. - Само едно. 347 00:31:06,920 --> 00:31:10,440 Не можам, навистина. Не се лути. 348 00:31:13,720 --> 00:31:17,000 Слегувам од Сметови. 349 00:31:17,160 --> 00:31:19,280 Таму е сончево, сино небото. 350 00:31:19,440 --> 00:31:22,200 Страшно е кога ќе дојдеш тука долу, 351 00:31:22,200 --> 00:31:26,200 кога ќе го видиш ова небо. 352 00:31:27,000 --> 00:31:30,440 Како што изгледа сега... 353 00:31:33,440 --> 00:31:38,520 Навистина сме... Онеправдени. 354 00:31:48,440 --> 00:31:52,040 Добро, луѓе. 355 00:31:59,000 --> 00:32:03,920 На почетокот на годинава СЗО објави уште еден извештај 356 00:32:03,920 --> 00:32:09,200 во кој го докажува влијанието на одредени штетни материи 357 00:32:09,200 --> 00:32:15,200 кои директно го загрозуваат здравјето, во форма на артериосклероза 358 00:32:15,200 --> 00:32:20,200 когнитивни нарушувања и појавата на дијабетес. 359 00:33:29,960 --> 00:33:33,000 Беше извонреден човек. - Да. 360 00:33:33,200 --> 00:33:35,440 Навистина. 361 00:34:11,200 --> 00:34:15,480 Денеска е Фадил, утре сме можеби ние. 362 00:34:15,640 --> 00:34:19,080 Ова е нашата последна средба со Фадил. 363 00:34:19,080 --> 00:34:25,000 Ако ви останал должен, обратете се до неговото семејство, ќе ви надомести. 364 00:34:25,120 --> 00:34:31,560 Ако некој од вас му останал должен, пак нека се обрати до семејството. 365 00:34:31,840 --> 00:34:35,760 Но ако Фадил навредил некого, ве прашувам, ќе му простиме ли? 366 00:34:36,000 --> 00:34:38,760 Ќе му простиме! 367 00:34:38,880 --> 00:34:41,360 И јас му простувам. 368 00:35:23,000 --> 00:35:26,000 Да ја помoлиме Eл Фатиха. 369 00:35:30,480 --> 00:35:32,560 Да ја помoлиме Eл Фатиха. 370 00:36:33,120 --> 00:36:36,640 Ни јас некако немам апетит. 371 00:36:50,000 --> 00:36:52,240 Во очи на изборите бевме сведоци 372 00:36:52,240 --> 00:36:55,840 на бројни важни проекти токму во тој период. 373 00:36:56,000 --> 00:37:02,400 Меѓу нив е проектот на новата топлана, во Зеница, кој покрај испораката 374 00:37:02,400 --> 00:37:05,640 на топлинска енергија, ќе ја подобри еколошката слика. 375 00:37:05,800 --> 00:37:11,440 Топланата како енергенс ќе ги користи отпадните гасови од Арцелор Митал. 376 00:37:11,440 --> 00:37:16,080 Многу сме задоволни од соработката со градоначалникот Касумовиќ. 377 00:37:16,080 --> 00:37:18,520 И задоволни сме што успеавме да најдеме, 378 00:37:18,640 --> 00:37:22,320 заедно со ЕБОР и финската влада, 379 00:37:22,480 --> 00:37:27,120 решение што се надеваме да го примениме најбрзо можно. 380 00:37:36,080 --> 00:37:38,920 ЕБОР ОБЕЗБЕДУВА ЗЕЛЕНА ЕНЕРГИЈА ЗА ЗЕНИЦА 381 00:37:54,840 --> 00:37:56,800 {\an8}ВО РЕГИОНОТ НА ЕБОР ПРЕКУ 382 00:37:56,800 --> 00:37:58,520 {\an8}50 ГРАДОВИ СТАНУВААТ ЗЕЛЕНИ 383 00:38:00,560 --> 00:38:03,760 {\an8}ИНФОРМИРАЈТЕ СЕ ЗА МЕТОДОЛОГИЈАТА НА ЗЕЛЕНИТЕ ГРАДОВИ 384 00:38:11,480 --> 00:38:14,640 Значи, Европската банка дава кредит 385 00:38:14,880 --> 00:38:17,840 за Митал да направи топлана 386 00:38:18,000 --> 00:38:21,160 која како енергенс ќе го користи валканиот коксен гас. 387 00:38:22,080 --> 00:38:26,320 И ние прашавме, во врска со коксниот гас... 388 00:38:26,480 --> 00:38:31,760 Нели ви реков дека треба да се пречисти пред да се употреби како гориво. 389 00:38:32,480 --> 00:38:38,640 Нивниот одговор беше дека топланата е посебна фирма од Митал. 390 00:38:38,840 --> 00:38:45,080 Коксарата е на Арцелор Митал, а топланата е нова фирма. 391 00:38:45,080 --> 00:38:48,760 А кој е директор на таа нова фирма? Истиот човек од Митал. 392 00:38:48,880 --> 00:38:52,040 Кого правите будала! 393 00:38:52,480 --> 00:38:56,040 Колку перфидно се префрла одговорноста. 394 00:38:59,640 --> 00:39:02,080 Може чај? - Може. 395 00:39:02,080 --> 00:39:06,160 ЕБОР е кратенка за Европска банка за обнова и развој. 396 00:39:06,360 --> 00:39:12,120 АПЗГ е кратенка за Акционен план за зелени градови. 397 00:39:12,800 --> 00:39:19,360 Ќе донесат експерти од Европска Унија кои ќе го изработат тој акционен план 398 00:39:19,640 --> 00:39:24,640 кој ќе ги содржи сите зафати што треба да се преземат 399 00:39:24,800 --> 00:39:28,480 за да се реши проблемот со загадувањето. 400 00:39:31,480 --> 00:39:37,280 Пред 8 дена градоначалникот Касумовиќ им достави на членовите на советот 401 00:39:37,480 --> 00:39:44,440 {\an8}материјали за зелениот план за Зеница и побара јавна расправа. 402 00:39:45,640 --> 00:39:50,480 Нашиот град е прв во Босна што влезе меѓу зелените градови. 403 00:39:50,640 --> 00:39:55,120 Како еден од најзагадените, добиваме средства од европските фондови. 404 00:39:56,640 --> 00:40:03,640 ЕБОР изработи акционен план за Зеница да стане зелен град. 405 00:40:04,120 --> 00:40:09,520 Тој план содржи список на конкретни активност 406 00:40:09,640 --> 00:40:14,400 како и неопходни инвестиции во Зеница 407 00:40:14,400 --> 00:40:18,000 за да ги намали сите видови загадување во градот. 408 00:40:26,360 --> 00:40:30,640 Има зафати и чекори предвидени за овој период. 409 00:40:30,800 --> 00:40:34,280 Ќе има казни? - Не, нема казни. 410 00:40:34,480 --> 00:40:37,480 Се е засновано врз добра волја. 411 00:40:37,640 --> 00:40:40,520 Ова е нов пристап 412 00:40:40,640 --> 00:40:45,640 во развивањето проекти за поддршка на градовите во нивната зелена агенда. 413 00:41:01,080 --> 00:41:06,960 Почитувани одборници, почитуван градоначалнику и членови на ЕБОР, 414 00:41:06,960 --> 00:41:09,960 ви благодарам што дојдовте 415 00:41:09,960 --> 00:41:16,520 на презентацијата на нацрт акциониот план "Зелен град" за Зеница. 416 00:41:18,640 --> 00:41:23,040 Јас сум Агњешка Бјалецка, проект лидер за АПЗГ. 417 00:41:23,040 --> 00:41:27,440 Сакам да кажам неколку збора за програмата на зелени градови. 418 00:41:27,440 --> 00:41:29,520 Во однос на инвестициите, 419 00:41:29,520 --> 00:41:34,520 моментално за оваа програма се доделени 350 милиони евра, 420 00:41:35,480 --> 00:41:40,120 но имаме плафон од околу 1,5 милијарди. 421 00:41:41,120 --> 00:41:45,640 Колку помалку автомобили, толку подобар воздух. 422 00:41:45,800 --> 00:41:48,120 Ова е за доброто на сите. 423 00:41:48,600 --> 00:41:54,480 Најважно е луѓето да одат пеш на работа, пеш во шопинг... 424 00:41:54,640 --> 00:41:58,480 Да се поттикне и овозможи безбедно возење велосипеди, 425 00:41:58,480 --> 00:42:03,160 да се подигне свеста кај возачите за односот кон велосипедистите 426 00:42:03,360 --> 00:42:06,520 и велосипедистите да може да се движат без страв. 427 00:42:06,640 --> 00:42:11,880 Таквата култура е исто толку важна како и инвестициите. 428 00:42:52,000 --> 00:42:56,120 Сите велат дека е решен проблемот со загадувањето на градот, 429 00:42:56,320 --> 00:43:01,640 воздухот ќе ни биде чист зашто ќе добиеме нова топлана. 430 00:43:01,840 --> 00:43:05,960 Таа приказна може да ја продаваат некому кој не знае. 431 00:43:06,560 --> 00:43:09,880 Коксниот гас е канцероген. 432 00:43:10,000 --> 00:43:15,480 Мора да се пречисти. пред да се употреби како гориво. 433 00:43:15,880 --> 00:43:19,920 Зашто, кога ќе проработи топланата, ќе користи нечист коксен гас. 434 00:43:19,920 --> 00:43:25,160 Во сите политики на Европската банка стои дека се грижи за околината. 435 00:43:25,480 --> 00:43:30,280 Велат, сме биле зелен град, ни дадоа сертификат. 436 00:43:30,640 --> 00:43:37,640 А да ги прашаме, каков е тоа зелен град што користи непречистен коксен гас? 437 00:43:45,840 --> 00:43:48,800 Здраво на сите, уште еднаш. 438 00:43:49,080 --> 00:43:54,880 Сакам на кратко да ви ја презентирам работата на ЕБОР 439 00:43:55,000 --> 00:43:57,120 и како ги финансираме проектите. 440 00:43:57,320 --> 00:44:01,400 Бакната е формирана по падот на комунизмот. 441 00:44:01,560 --> 00:44:07,000 Банката е предвидена да го поттикнува 442 00:44:07,000 --> 00:44:12,640 развојот на одржливи и успешни пазарни економии. 443 00:44:12,840 --> 00:44:19,840 Тоа значи дека не инвестираме само во градот 444 00:44:20,040 --> 00:44:23,080 за подигање на топланата, 445 00:44:23,080 --> 00:44:27,200 туку очекуваме и одржливост на инвестициите. Секогаш. 446 00:44:28,320 --> 00:44:31,800 Ние сме меѓународна институција со седиште во Лондон, 447 00:44:32,000 --> 00:44:36,560 но присутни сме во сите компании со кои соработуваме. 448 00:44:38,280 --> 00:44:42,640 Работиме со компании во централна и јужна Европа, 449 00:44:42,840 --> 00:44:47,080 Источна Европа, но исто и во Северна Африка и централна Азија. 450 00:44:58,080 --> 00:45:01,000 Следниот месец ќе биде усвоен. - Да се надеваме. 451 00:45:01,000 --> 00:45:03,040 Секако дека ќе биде. 452 00:45:21,280 --> 00:45:24,960 Не успеавте да го видите објектот на Митал? 453 00:45:24,960 --> 00:45:26,920 Не. 454 00:45:26,920 --> 00:45:31,280 Малку е чудно... Ме одбија. 455 00:45:31,480 --> 00:45:34,000 Веројатно зашто немаат дозвола. 456 00:45:34,120 --> 00:45:37,960 Рекоа, немало никого во објектот. Си помислив дека 457 00:45:37,960 --> 00:45:42,040 би било интересно да го видиме постоечкиот енергетски центар. 458 00:45:42,040 --> 00:45:45,520 Тие се едно до друго, нели? 459 00:45:45,640 --> 00:45:48,440 Објектот е огромен. 460 00:45:48,440 --> 00:45:52,480 Да, се простира на огромна површина... 461 00:45:52,600 --> 00:45:58,160 Колку четвртина град, Арцелор Митал е колку четврт град. 462 00:46:00,640 --> 00:46:05,760 Сега ќе ги замолам консултантите на проектот 463 00:46:05,880 --> 00:46:08,280 да одговорат на прашања од публиката. 464 00:46:18,120 --> 00:46:22,120 Големите индустриски комплекси како Митал воопшто не се вклучени, 465 00:46:22,280 --> 00:46:24,080 не се ни спомнати. 466 00:46:24,080 --> 00:46:30,320 Ја гледав вчерашната презентација и не слушнав никаков коментар за тоа. 467 00:46:30,480 --> 00:46:33,480 Се правиме дека не постои. 468 00:46:33,640 --> 00:46:36,760 Би сакал да го чујам вашиот коментар. 469 00:46:37,000 --> 00:46:42,600 Секако не сметаме дека го исклучуваме или игнорираме Арцелор Митал, 470 00:46:42,760 --> 00:46:46,160 не го игнорираме фактот дека е огромен комплекс. 471 00:46:46,480 --> 00:46:51,640 Во Зеница имаме мешани индустриски и станбени зони 472 00:46:52,120 --> 00:46:55,120 кои не може да се одделат. 473 00:46:55,600 --> 00:47:02,000 Особено ако се потпреме врз фабриката како извор на топлинска енергија, 474 00:47:02,280 --> 00:47:05,880 што вие го правите, што ЕБОР го финансира, 475 00:47:06,040 --> 00:47:08,760 навистина не може да го игнорираме тој факт. 476 00:47:08,880 --> 00:47:12,480 Мора да биде спомнат и Митал. 477 00:47:13,000 --> 00:47:17,480 ЕБОР е многу ангажиран како главен инвеститор, 478 00:47:17,480 --> 00:47:21,480 главен кредитор на новиот извор на енергија. 479 00:47:21,640 --> 00:47:25,520 Затоа, мислам дека е неопходно 480 00:47:25,640 --> 00:47:30,640 и исклучително важно да бидат присутни и тие и да ги изнесат нивните податоци. 481 00:47:31,600 --> 00:47:34,080 Ако може да одговорам еден дел... 482 00:47:35,520 --> 00:47:40,480 Во процесот на обезбедување податоци не добивме евиденција за загадувачот. 483 00:47:40,480 --> 00:47:46,320 Ги имаме податоците од автоматските мерни станици, 484 00:47:46,480 --> 00:47:51,880 но немаме податоци за загадувањето од Митал. 485 00:47:52,080 --> 00:47:56,280 Знаете колку долго треба да се регистрираат загадувачите. 486 00:47:56,480 --> 00:48:01,000 Затоа зборувавме за тоа со ЕБОР и консултантите. 487 00:48:01,360 --> 00:48:04,600 Може да издадеме предупредување во рамките на АПЗГ, 488 00:48:04,760 --> 00:48:09,320 Да речеме дека тоа е се што може градот да го направи, 489 00:48:09,480 --> 00:48:13,440 но дека е важен и поширокиот контекст 490 00:48:13,440 --> 00:48:18,520 и дека индустријата исто така мора да ги почитува еколошките правила. 491 00:48:18,640 --> 00:48:23,880 Може да го вклучиме во АПЗГ ако градот се согласи. 492 00:48:24,000 --> 00:48:27,640 Секако! Имавме јавна расправа за тоа 493 00:48:29,120 --> 00:48:33,000 и мислам дека тоа е одличен потег на ЕБОР 494 00:48:33,280 --> 00:48:39,600 да го вметне тоа предупредување со информациите што ги наведовте. 495 00:48:39,760 --> 00:48:41,520 Совршено е. 496 00:48:41,640 --> 00:48:45,440 Им испраќа многу силна порака на тие што одлучуваат. 497 00:48:45,440 --> 00:48:50,040 И треба да им испрати силна порака и на сите акционери 498 00:48:50,040 --> 00:48:53,080 врз кои градот нема никакво влијание. 499 00:48:53,480 --> 00:48:56,000 Но тоа е само порака. 500 00:48:56,120 --> 00:49:01,080 ЕБОР испраќа порака до федералните власти, 501 00:49:01,080 --> 00:49:05,000 до оние што имаат моќ да ги сменат нештата, 502 00:49:05,120 --> 00:49:07,640 што може да ги забрзаат итн. 503 00:49:08,280 --> 00:49:13,000 Но тоа не го решава проблемот на градот. 504 00:49:13,360 --> 00:49:20,360 Мислам дека АПЗГ е повеќе скроен за потребите на ЕБОР... 505 00:49:20,880 --> 00:49:27,600 Обезбедување заеми за електрични автобуси, ЛЕД осветлување, итн. 506 00:49:27,760 --> 00:49:30,080 Но тоа, сепак, не го решава проблемот. 507 00:49:30,080 --> 00:49:33,720 Многу е важно да го вметнеме тоа предупредување. 508 00:49:33,720 --> 00:49:36,800 Овој АПЗГ има еден сериозен недостаток, 509 00:49:37,000 --> 00:49:41,480 му фалат информации за индустријата. 510 00:49:41,640 --> 00:49:45,120 За да ги подобриме работите, мора да сториме повеќе, 511 00:49:45,320 --> 00:49:48,120 сите акционери мора да сторат повеќе. 512 00:49:48,320 --> 00:49:52,640 Зашто овој АПЗГ ќе се користи секаде, знам. 513 00:50:00,000 --> 00:50:01,880 Може да добијам ваша визит-карта? 514 00:50:02,000 --> 00:50:04,640 Сакам да поразговараме 515 00:50:04,800 --> 00:50:09,120 за издувните гасови од топланата. 516 00:50:09,320 --> 00:50:11,640 Тоа не е мој проект. 517 00:50:11,840 --> 00:50:14,560 Но ќе ве упатам на тој што го води. 518 00:50:14,560 --> 00:50:21,080 Ве молам, зашто имавме жалба по јавната расправа... 519 00:50:25,600 --> 00:50:29,120 По јавната расправа за загрозување на околината 520 00:50:29,280 --> 00:50:32,080 имавме жалба што беше игнорирана. 521 00:50:32,080 --> 00:50:39,160 Би сакал да најдам некого во ЕБОР 522 00:50:40,000 --> 00:50:45,360 со кого би можеле да го покренеме прашањето на издувните гасови 523 00:50:45,640 --> 00:50:47,640 од новата топлана. 524 00:50:47,800 --> 00:50:51,480 Ќе ви ги пратам деталите. Ве молам, пратете ми имејл 525 00:50:51,480 --> 00:50:55,480 со кого да контактирам во врска со овој проект, 526 00:50:56,360 --> 00:51:00,120 новата топлана. Мора да го покренеме ова прашање 527 00:51:00,320 --> 00:51:03,000 зашто е игнорирано 528 00:51:03,120 --> 00:51:06,640 од страна на Арцелор Митал. Тие сакаат да го заташкаат 529 00:51:06,800 --> 00:51:11,040 и би сакал да видиме како може да го решиме со помош на ЕБОР. 530 00:51:34,480 --> 00:51:36,320 Почитувана г-ѓо Насел, 531 00:51:37,120 --> 00:51:42,120 ЕБОР обезбеди долгорочен заем од 41 милион евра 532 00:51:42,280 --> 00:51:44,920 за заедничкото вложување Топлана Зеница 533 00:51:44,920 --> 00:51:49,000 за изградба на комбинирана топлинска и електрична централа. 534 00:51:50,640 --> 00:51:53,480 Главниот извор на горивото за греење 535 00:51:53,600 --> 00:51:57,640 се топилницата и коксарата на Митал. 536 00:51:58,520 --> 00:52:03,120 Коксарата е застарена фабрика и голем загадувач, 537 00:52:03,320 --> 00:52:06,800 во сопственост на Арцелор Митал Зеница. 538 00:52:09,800 --> 00:52:13,480 Вашиот клиент одби да ги примени најдобрите расположиви техники 539 00:52:13,600 --> 00:52:17,000 тврдејќи дека не може технички да ги реализира, 540 00:52:17,160 --> 00:52:20,160 иако таа опција е веќе во функција 541 00:52:20,360 --> 00:52:25,160 во фабриките на Митал во Белгија, Италија и Франција. 542 00:52:28,120 --> 00:52:32,040 Хроничното изложување на мали количества бензен 543 00:52:32,040 --> 00:52:37,760 доведува до главоболки, намален апетит, умор, поспаност, 544 00:52:37,880 --> 00:52:43,080 нервоза, психолошки проблеми и болести на крвотокот. 545 00:52:45,520 --> 00:52:47,920 Зголемено изложување на бензен 546 00:52:47,920 --> 00:52:52,520 има канцероген и генотоксичен ефект врз човечкото тело. 547 00:52:52,640 --> 00:52:56,040 Бензоапиренот е исклучително канцероген 548 00:52:56,040 --> 00:52:59,640 и доведува до оштетување и мутација на ДНК, 549 00:53:00,120 --> 00:53:03,080 има негативен ефект врз работата на мозокот, 550 00:53:03,080 --> 00:53:06,560 го намалува бројот на леукоцити во крвта 551 00:53:06,560 --> 00:53:10,480 и го намалува лачењето на половите хормони. 552 00:53:13,600 --> 00:53:19,120 Со почит, Самир Лемеш Еко Форум, Зеница 553 00:53:25,120 --> 00:53:32,120 Денеска Арцелор Митал свечено го отвори новиот погон... 554 00:53:32,320 --> 00:53:36,960 Денеска во Зеница се отвори најмодерен енергетски комплекс во БиХ, 555 00:53:36,960 --> 00:53:40,000 со вредност од 53 милиони евра. 556 00:53:48,120 --> 00:53:53,320 ЕБОР го финансираше овој проект во 2018 година 557 00:53:53,480 --> 00:53:55,560 заедно со локалните партнери. 558 00:53:55,560 --> 00:54:00,120 Ова е е важен момент за овој град и неговите граѓани 559 00:54:00,280 --> 00:54:02,560 и за стабилноста на греењето. 560 00:54:02,560 --> 00:54:05,640 Особено му благодарам на Арцелор Митал 561 00:54:05,840 --> 00:54:08,440 кој е главен партнер во овој проект, 562 00:54:08,440 --> 00:54:12,600 но исто така и на финските компании 563 00:54:13,000 --> 00:54:17,760 и секако, на Топланата што успешно ќе го реализира овој проект. 564 00:54:17,880 --> 00:54:20,000 Ви благодарам. 565 00:54:20,480 --> 00:54:26,120 И на градот, секако. Го заборавив градот. Ви благодарам. 566 00:54:27,000 --> 00:54:31,000 А сега ќе се обрати Никил Мехта, 567 00:54:31,000 --> 00:54:34,640 главен директор на Арцелор Митал Зеница. 568 00:54:35,280 --> 00:54:40,040 ЕБОР искрено веруваше во овој проект и целосно го поддржа 569 00:54:40,040 --> 00:54:45,600 обезбедувајќи средства за негова изведба во износ од 50 милиони евра. 570 00:54:52,480 --> 00:54:57,200 Зеница е првиот град во БиХ што ќе се придружи на зелените градови во Европа. 571 00:54:57,640 --> 00:55:00,520 Затоа и нашето греење мора да биде еколошко. 572 00:55:00,640 --> 00:55:06,160 Додека јас сум градоначалник, Митал ќе има апсолутна поддршка од мене 573 00:55:06,360 --> 00:55:09,400 зашто тоа што требаше да го направат властите 574 00:55:09,400 --> 00:55:12,840 го направија тие, се нафатија да гарантираат за кредитот. 575 00:56:06,760 --> 00:56:09,040 Здраво, Златане. 576 00:56:12,000 --> 00:56:15,800 Како си? - Надвор многу студи. 577 00:56:16,320 --> 00:56:18,480 Види го ова. 578 00:56:28,280 --> 00:56:31,000 Службен допис... - Гледам. 579 00:56:31,120 --> 00:56:34,400 Ви благодариме за прашањето во врска со Топланата Зеница 580 00:56:34,400 --> 00:56:38,440 и за споделувањето важни податоци со ЕБОР. 581 00:56:38,440 --> 00:56:43,400 Топланата е комбинирана топлинска и електрична централа. 582 00:56:43,400 --> 00:56:45,360 Знаеме! 583 00:56:45,480 --> 00:56:50,800 ЕБОР нема никаков договор со Арцелор Митал 584 00:56:51,120 --> 00:56:55,720 и следствено, нема механизам да иницира евентуални инвестиции во коксарата. 585 00:56:57,120 --> 00:56:59,880 Банката обезбедува финансии 586 00:57:00,000 --> 00:57:04,120 само на независната компанија Топлана, 587 00:57:04,480 --> 00:57:06,640 не и на Арцелор Митал. Користењето 588 00:57:08,120 --> 00:57:09,960 отпадни гасови од фабриката 589 00:57:10,080 --> 00:57:12,320 се сметаат за најдобри достапни техники 590 00:57:12,480 --> 00:57:17,000 и се дел од напорите на компанијата да ги исполни стандардите на ЕУ. 591 00:57:17,120 --> 00:57:22,640 Значи, ова е директен одговор од банката. 592 00:57:25,120 --> 00:57:29,040 Истиот случај беше и со зелениот град, се сеќаваш? 593 00:57:29,040 --> 00:57:33,000 Исто беше. Ние немаме влијание, не е поврзано со Митал... 594 00:57:33,120 --> 00:57:36,120 Се правиме дека Митал не постои. 595 00:57:37,640 --> 00:57:40,000 Мислам, навистина... 596 00:57:40,120 --> 00:57:42,000 Добро. Тоа е се? 597 00:57:42,120 --> 00:57:44,600 Тоа е тоа. - Се гледаме подоцна. 598 00:57:45,120 --> 00:57:47,480 Пријатно. 599 00:59:01,480 --> 00:59:04,640 Сакаш кафе? - Може. 600 00:59:16,000 --> 00:59:19,480 Ја нахрани мачката? - Да. 601 00:59:24,320 --> 00:59:26,320 Чекај малку... 602 00:59:26,480 --> 00:59:32,000 Градот, тие Финците и Митал ја основаат Топланата. 603 00:59:32,000 --> 00:59:34,360 Бараат пари, добиваат пари. 604 00:59:34,480 --> 00:59:37,440 Така е. А Митал веќе го поседува поголемиот дел. 605 00:59:37,440 --> 00:59:42,040 И сега не им е важно ако коксниот гас и гасот од високите печки 606 00:59:42,040 --> 00:59:45,840 предизвикуваат еколошка штета зашто... 607 00:59:46,040 --> 00:59:49,480 Не се поврзани, не е дел од Топланата. 608 00:59:50,000 --> 00:59:54,120 И сега се прават будали и го игнорираат тоа што им го напишав. 609 00:59:54,360 --> 00:59:57,640 Го игнорираат тоа дека коксарата е поврзана со топланата 610 00:59:57,840 --> 01:00:00,360 и дека без неа не може да функционира. 611 01:00:01,600 --> 01:00:05,520 Мора да побараме да биде опфатен комплетниот процес 612 01:00:05,640 --> 01:00:08,920 Не може да земеш само еден дел и да речеш дека е добар. 613 01:00:25,120 --> 01:00:27,640 Датумот на кредитот... 614 01:00:29,040 --> 01:00:34,480 Датумот на кредитот е 14 ноември 2018 година. 615 01:00:39,840 --> 01:00:42,480 Да побараме под Топлана Зеница... 616 01:00:48,480 --> 01:00:50,480 Топлана... 617 01:00:59,120 --> 01:01:04,000 Топланата е основана на 23 јануари, 2019 година. 618 01:01:05,040 --> 01:01:07,920 Кредитот е одобрен во 2018 година. 619 01:01:09,640 --> 01:01:16,000 Значи, како можела Топланата да потпише договор 620 01:01:16,120 --> 01:01:21,520 кога во 2018 година Топланата воопшто не постоела? 621 01:01:21,640 --> 01:01:27,080 Значи, тие лажат. Арцелор Митал е вистинскиот клиент на банката. 622 01:01:27,280 --> 01:01:30,080 Тоа што кредитот после го префрлиле на Топланата, 623 01:01:30,080 --> 01:01:33,640 која е во нивна сопственост, 624 01:01:33,840 --> 01:01:38,640 нема врска со ова. Значи, Арцелор Митал е клиентот кој е потпишан. 625 01:01:38,880 --> 01:01:44,640 Така што... Ајде, баш да го видам проектот. 626 01:01:52,600 --> 01:01:55,360 Во времето на финансирањето 627 01:01:55,480 --> 01:02:02,480 се сметаше дека проектот е усогласен со НРТ стандардите за комбинирано греење. 628 01:02:02,640 --> 01:02:05,800 Сега мора да ги најдам тие НРТ-и... 629 01:02:07,080 --> 01:02:09,640 Мора да ги најдам НРТ-и 630 01:02:11,120 --> 01:02:14,800 Морам да ги најдам за да утврдам... 631 01:02:15,880 --> 01:02:20,000 Најдобрите расположливи техники за големи фабрики... 632 01:02:20,000 --> 01:02:22,840 Еве го, коксниот гас... 633 01:02:26,480 --> 01:02:29,360 Има еден куп од овие НРТ-и... 634 01:02:33,640 --> 01:02:37,000 Еве го. Го најдов. 635 01:02:38,320 --> 01:02:40,600 Технички опис. 636 01:02:42,000 --> 01:02:44,000 Ова е таа реченица. 637 01:02:44,640 --> 01:02:51,640 За да се оптимизираат и енергетската ефикасност и емисиите во природата 638 01:02:53,000 --> 01:02:57,000 овие постројки, значи, Топланата, 639 01:02:57,120 --> 01:03:03,080 се вклучени во системот за управување со процесни гасови 640 01:03:03,320 --> 01:03:07,880 што се однесува на целата интегрирана постројка, 641 01:03:08,080 --> 01:03:11,760 наместо секој процес да се третира одделно. 642 01:03:11,880 --> 01:03:15,120 Ова е таа реченица. Тоа ми требаше. 643 01:03:18,280 --> 01:03:23,400 До одделот за жалби на Европската банка за обнова и развој. 644 01:03:23,400 --> 01:03:29,440 На 18 јануари, 2023 година добивме одговор од ЕБОР. 645 01:03:29,440 --> 01:03:35,360 Тие тврдат дека ЕБОР нема договорни обврски со Арцелор Митал 646 01:03:35,480 --> 01:03:39,840 и следствено, немаат механизам да ја спроведат инвестицијата во коксарата. 647 01:03:40,760 --> 01:03:46,120 Но, кредитот е доделен на 14 ноември, 2018 година, 648 01:03:46,320 --> 01:03:51,600 а Топланата Зеница е регистрирана на 23 јануари, 2019 година. 649 01:03:55,520 --> 01:03:59,560 Според законот, големите фабрички постројки се обврзани 650 01:03:59,560 --> 01:04:06,000 со документот ЕУР25521 ЕН за најдобрите расположливи техники: 651 01:04:06,120 --> 01:04:11,120 "Големите фабрички постројки се дел од системот за управување со гасови 652 01:04:11,280 --> 01:04:14,080 што се однесува на објектот како целина, 653 01:04:14,080 --> 01:04:18,000 а на не секој процес одделно." 654 01:04:19,000 --> 01:04:24,560 Со почит, Самир Лемеш, Еко Форум, Зеница. 655 01:04:30,640 --> 01:04:33,120 ЕБОР го регистрираше барањето 656 01:04:33,280 --> 01:04:37,480 на Еко Форумот за проверка на усогласеноста на проектот 657 01:04:37,600 --> 01:04:39,960 Топлана Зеница со политиките на банката. 658 01:04:39,960 --> 01:04:45,840 Суштината на жалбата на Еко Форумот до ЕБОР е барањето 659 01:04:46,000 --> 01:04:49,520 проектот Топлана да се третира како еколошки прифатлив. 660 01:04:52,040 --> 01:04:54,840 Поаѓаат од Лондон. 661 01:04:57,280 --> 01:05:02,000 Не знам дали ќе одат и во Митал или ќе дојдат само кај нас. Не ми кажаа. 662 01:05:07,560 --> 01:05:11,120 Здраво! Добар ден! 663 01:05:11,320 --> 01:05:13,320 Добре дојдовте! 664 01:05:14,840 --> 01:05:19,800 Вака изгледа активистичка организација. 665 01:05:22,640 --> 01:05:26,440 Како патувавте? Какво е времето во Лондон? 666 01:05:26,440 --> 01:05:29,840 Вчера врнеше и малку е постудено од тука. 667 01:05:30,640 --> 01:05:34,480 Тогаш, уживајте во времето тука. - Благодарам, Самир. 668 01:05:35,640 --> 01:05:38,320 Колку време имаме? - Половина час. 669 01:05:38,480 --> 01:05:41,440 Половина час? Денеска имате и друг состанок? 670 01:05:41,440 --> 01:05:44,320 Да, во четири се среќаваме со еден клиент. 671 01:05:44,480 --> 01:05:45,840 Добро. 672 01:05:46,560 --> 01:05:51,280 Еве што најдовме. Според документот 673 01:05:51,520 --> 01:05:53,640 за најдобрите применливи техники: 674 01:05:53,880 --> 01:05:57,880 "Големите фабрики се дел од процесот за управување со гасот 675 01:05:58,000 --> 01:06:01,000 и се однесуваат на објектот како целина, 676 01:06:01,000 --> 01:06:04,040 а не на одделни погонски единици. 677 01:06:04,040 --> 01:06:10,040 Според тој документ, производниот процес е интегрален, 678 01:06:10,280 --> 01:06:13,000 не може да се раздели. 679 01:06:13,120 --> 01:06:15,840 Успеавте ли да разгледате, Самир, 680 01:06:16,000 --> 01:06:20,360 како банката ги третираше производниот процес и потенцијалните ризици 681 01:06:20,480 --> 01:06:22,760 кога го изработуваа проектот? 682 01:06:22,880 --> 01:06:26,280 Да, и јавно ги прашав, 683 01:06:26,520 --> 01:06:29,120 но не добив одговор. 684 01:06:29,480 --> 01:06:33,600 Пред да си одиме, не интересира 685 01:06:34,480 --> 01:06:39,840 дали сметате дека ќе биде добро ако коксарата се затвори? 686 01:06:40,120 --> 01:06:43,520 Тоа го сакате? - Секако дека не. 687 01:06:43,640 --> 01:06:48,000 Крајната цел е да се подобри производството на коксарата? 688 01:06:48,120 --> 01:06:53,760 Да, сакаме коксарата да работи, 689 01:06:54,600 --> 01:06:58,160 но да не загадува над дозволеното. 690 01:06:58,480 --> 01:07:04,040 Фабриката да работи како што работат во Германија, Белгија и другите земји. 691 01:07:04,040 --> 01:07:07,000 Може јас да кажам нешто? - Секако. 692 01:07:07,000 --> 01:07:09,520 Во моментов имам чувство 693 01:07:09,880 --> 01:07:15,160 дека нас, во Босна, не сметате за некакви нижи суштества 694 01:07:15,480 --> 01:07:18,440 А бараме сосема нормални работи. 695 01:07:18,440 --> 01:07:24,560 Да се почитуваат законите, да не ни ги трујат децата. 696 01:07:24,760 --> 01:07:31,000 Тоа е. Не сме ние против работата и развојот. 697 01:07:31,640 --> 01:07:36,280 Ние сметаме дека сме луѓе исто вредни 698 01:07:36,640 --> 01:07:40,320 како некаде на западот или каде било на светот. 699 01:07:40,480 --> 01:07:45,360 Тоа ни е единствената цел. Да бидеме исто вреднувани. Благодарам. 700 01:07:47,640 --> 01:07:49,840 Ви благодарам. 701 01:08:03,360 --> 01:08:06,360 Ви благодарам што го видовте ова... 702 01:08:06,640 --> 01:08:09,280 И што го помирисавте. 703 01:08:17,720 --> 01:08:23,320 Старо купувам! Стари фрижидери, стари мотори, стари жици... 704 01:08:23,520 --> 01:08:26,200 Стари кади, куфери... 705 01:08:44,200 --> 01:08:46,560 Катастрофа! Извинете ме... 706 01:08:46,680 --> 01:08:49,880 Ало! Добар ден. 707 01:08:52,840 --> 01:08:54,600 Одлично! 708 01:08:54,720 --> 01:09:00,600 Петок на пладне, состанок со министерката во Министерството. 709 01:09:00,720 --> 01:09:03,240 Може, супер! Многу ви благодарам! 710 01:09:03,840 --> 01:09:05,800 Пријатно! 711 01:09:06,080 --> 01:09:09,880 Ќе знаеш да излезеш? Тука е малку како лавиринт. 712 01:09:10,000 --> 01:09:12,240 Заслужуваш подобар кабинет. 713 01:09:12,360 --> 01:09:14,920 Нели? Ова е како ѓубриште. 714 01:09:14,920 --> 01:09:18,720 Кога доаѓав... - Види што ми направиле. 715 01:09:18,840 --> 01:09:24,160 Кога доаѓав, одвај ти го најдов кабинетот во целиов хаос. 716 01:09:24,600 --> 01:09:28,760 Мислиш дека е случајно? Чувај се! 717 01:09:33,920 --> 01:09:38,760 По нашите состаноци и притисоци Федералното министерство прифати 718 01:09:38,880 --> 01:09:42,280 дека Арцелор Митал конечно, по 10 години, 719 01:09:42,400 --> 01:09:46,840 мора да изврши мерења на канцерогените состојки околу коксарата. 720 01:09:46,960 --> 01:09:49,920 Тоа е еден чекор напред. 721 01:09:55,200 --> 01:09:57,160 Тука Самир Лемеш. 722 01:09:57,280 --> 01:10:02,520 Што е се мерењата? Каде вршите мерење? 723 01:10:02,640 --> 01:10:06,760 Во кругот на коксарата или одите и подалеку? 724 01:10:07,920 --> 01:10:13,000 Значи, одите со комбе, запирате и собирате примероци. 725 01:10:15,600 --> 01:10:17,400 Аха... 726 01:10:19,800 --> 01:10:22,200 Митал конечно прифати да изврши 727 01:10:22,320 --> 01:10:27,840 едно мерење на канцерогените елементи околу коксарата. 728 01:10:28,000 --> 01:10:31,040 Таа мерка се одложуваше веќе десет години. 729 01:10:31,200 --> 01:10:34,920 И конечно добија согласност да ја спроведат таа мерка. 730 01:11:07,200 --> 01:11:11,760 Како си, Мирнес? - Здраво, како сте? 731 01:11:12,840 --> 01:11:16,520 Требаше да се изврши пред десет и повеќе години. 732 01:11:16,640 --> 01:11:19,520 Знаеш како е кај нас... 733 01:11:19,720 --> 01:11:23,000 И сега примероците одат во Белград? 734 01:11:23,160 --> 01:11:25,880 Веќе отидоа. - Отидоа? 735 01:11:27,320 --> 01:11:31,520 Прекрасно. Ова се тие филтри, овие стаклени влакна? 736 01:11:31,640 --> 01:11:36,720 И чисти се пред да се... - Пред да се вградат. 737 01:11:36,840 --> 01:11:39,960 Ги мерите пред употребата и... 738 01:11:39,960 --> 01:11:45,600 Прво 24 часа се кондиционира во простор со стабилна температура и влага. 739 01:11:45,720 --> 01:11:46,720 Добро. 740 01:11:46,720 --> 01:11:50,600 И што собравте таму долу? Прашина? 741 01:11:50,720 --> 01:11:52,760 И бензен. 742 01:11:52,880 --> 01:11:54,960 Успеавте и со бензенот? 743 01:11:54,960 --> 01:11:58,200 Ние чекаме со години да се измери бензенот. 744 01:11:58,400 --> 01:12:02,000 Го купивме хроматографот за теренска работа. 745 01:12:02,160 --> 01:12:04,600 Може да измери само четири компоненти, 746 01:12:04,720 --> 01:12:07,600 бензен, толуен, етилбензен и ксилен. 747 01:12:07,720 --> 01:12:11,640 И не мора да ги праќаш на анализа? - Тука се резултатите. 748 01:12:11,640 --> 01:12:13,400 И какви се резултатите? 749 01:12:13,600 --> 01:12:17,720 Да не зборуваме за тоа пред да ги објавиме. Разбираш? 750 01:12:17,720 --> 01:12:21,600 Митал и другите... - Да, тие плаќаат. 751 01:12:21,720 --> 01:12:25,720 Тогаш од нив ќе ги бараме. Всушност, ќе ги бараме од министерството. 752 01:12:33,560 --> 01:12:36,080 Испуштаа секакви работи. 753 01:12:36,240 --> 01:12:41,960 Не знаеме што е... Но не трујат. 754 01:12:42,800 --> 01:12:45,320 Повелете! 755 01:12:47,360 --> 01:12:50,040 Повели. - Селам Алејкум! 756 01:12:54,160 --> 01:12:56,920 Седни крај шпоретот. 757 01:12:57,560 --> 01:13:02,160 Сакаш чај или кафе? 758 01:13:03,200 --> 01:13:05,240 Сеедно. - Добро. 759 01:13:08,040 --> 01:13:13,080 Како е жената за која ми кажуваше? - Баш им кажував... 760 01:13:13,240 --> 01:13:16,600 Ништо нема од неа... Вегетира. 761 01:13:16,720 --> 01:13:20,160 Кој тоа? - Жена му на Фахро, Мелча. 762 01:13:20,720 --> 01:13:22,600 Добре дојдовте! 763 01:13:26,040 --> 01:13:28,160 Како сте ми? 764 01:13:28,280 --> 01:13:33,000 Некои луѓе веќе познавате тука. - Мило ми е. 765 01:13:35,400 --> 01:13:37,720 Повелете. Како сте? 766 01:13:37,720 --> 01:13:39,760 Ти ги подготви? 767 01:13:41,560 --> 01:13:43,560 Повелете! - Здраво! 768 01:13:44,040 --> 01:13:45,880 Селам Алејкум. 769 01:13:46,720 --> 01:13:49,960 Тука ми се сите другарки? 770 01:13:51,720 --> 01:13:53,640 Повели, седни. 771 01:13:53,840 --> 01:13:55,720 Нека си седне... 772 01:13:57,280 --> 01:13:59,640 Да седнам тука? 773 01:13:59,640 --> 01:14:01,680 Добро. Чекај... 774 01:14:03,360 --> 01:14:06,200 Кога му истече еколошката дозвола на Митал, 775 01:14:06,320 --> 01:14:11,280 ги притискавме да го исполнат тоа што го потпишале како обврска. 776 01:14:11,520 --> 01:14:15,000 Една од обврските беше 777 01:14:15,160 --> 01:14:19,720 да се мерат хемикалиите што ги испушта коксарата. 778 01:14:20,320 --> 01:14:23,720 Сево ова што вие го кажавте, овие малигни болести, 779 01:14:23,840 --> 01:14:26,720 ракови, леукемија, тумори... 780 01:14:26,720 --> 01:14:29,680 Не се од правот и сулфур диоксидот во воздухот, 781 01:14:29,680 --> 01:14:32,720 туку од тоа што го испушта коксарата. 782 01:14:32,840 --> 01:14:35,000 Од бензенот, бензоапиренот... 783 01:14:35,160 --> 01:14:41,320 Има цел список хемикалии што излегуваат само од коксарата. 784 01:14:41,600 --> 01:14:47,720 Успеавме да ги натераме да ги измерат. Четири недели по ред 785 01:14:48,160 --> 01:14:52,040 ги мереа хемикалиите околу коксарата. 786 01:14:52,200 --> 01:14:58,920 Се покажа дека концентрациите се од 50 до 250 пати повисоки од дозволеното. 787 01:15:00,000 --> 01:15:06,000 Значи, ако границата била 1 нанограм, биле измерени 250 нанограми. 788 01:15:10,920 --> 01:15:15,240 За да ја утврдиме врската меѓу болестите 789 01:15:15,400 --> 01:15:19,560 и измерените емисии од коксарата, 790 01:15:19,720 --> 01:15:25,160 во текот на оваа година ќе извршиме ДНК анализи. 791 01:15:26,160 --> 01:15:29,200 Сте чуле за ДНК? 792 01:15:29,400 --> 01:15:36,240 Како што ни објаснија, ќе мора да земат примероци од 40 луѓе 793 01:15:36,880 --> 01:15:38,400 од тука, од Тетово, 794 01:15:38,600 --> 01:15:44,720 значи, тие кои се директно под удар, и 40 луѓе кои живеат доволно далеку, 795 01:15:44,880 --> 01:15:48,880 но со слични животни навики. 796 01:15:49,640 --> 01:15:52,560 Мора на луѓето да им објасниме што правиме. 797 01:15:52,680 --> 01:15:56,960 Тоа ќе биде малку незгодно. - Тоа ќе биде најголем проблем. 798 01:15:56,960 --> 01:16:01,080 Ги разбирам дека сакаат да си ги задржат работните места. 799 01:16:01,240 --> 01:16:04,520 Има место за се, но ова е едно од решенијата. 800 01:16:04,640 --> 01:16:07,400 Знам, но мора да им објасниме на луѓето. 801 01:16:07,680 --> 01:16:11,920 Мора да разговараме со нив и да им објасниме дека 802 01:16:12,400 --> 01:16:17,400 не ни е цел да се затвори железарата, туку само да се стават филтери. 803 01:16:17,600 --> 01:16:23,560 Јас нема ништо да изјавам. 804 01:16:23,720 --> 01:16:29,160 Нема да кажам ништо поради што би се затворила фабриката. 805 01:16:29,760 --> 01:16:33,680 Не сакам некој да остане без работа. 806 01:16:33,680 --> 01:16:38,720 Што ви е поважно, здравјето или платата? 807 01:16:38,720 --> 01:16:40,800 Не е така едноставно. 808 01:16:40,960 --> 01:16:43,680 Има 2.500 работници... 809 01:16:43,920 --> 01:16:46,600 Помножено со 2, 3, 4... 810 01:16:46,720 --> 01:16:49,720 Никој не вели дека ќе останат без работа. 811 01:16:49,720 --> 01:16:53,920 Тоа сакам да кажам, да не останат без работа. 812 01:16:53,920 --> 01:16:57,000 Но од што, всушност, се плашиме? Да бидеме реални. 813 01:16:57,280 --> 01:17:00,080 Има добри страни и лоши страни. 814 01:17:00,240 --> 01:17:03,520 Секој си ги чува егзистенцијата, семејството... 815 01:17:03,640 --> 01:17:08,000 А што ако се разболат? - Ќе се разболат во секој случај. 816 01:17:08,160 --> 01:17:10,520 А полошо е кога немаат пари. 817 01:17:10,640 --> 01:17:15,160 По таа аналогија, сите треба да се откажеме. 818 01:17:15,960 --> 01:17:20,920 Кој од управата ќе седне да ни го објасни ова што ни го кажа Самир? 819 01:17:20,920 --> 01:17:25,040 Од управата? -Од каде било. Никој не сака. Никој не смее да каже. 820 01:17:25,200 --> 01:17:28,720 Мислите на управата на фабриката? - Да на железарата и Митал. 821 01:17:28,840 --> 01:17:31,240 Ниту еден вработен не смее да каже ништо. 822 01:17:31,360 --> 01:17:38,080 А зошто некој странски капиталист треба да ни одредува нам, на локалните, 823 01:17:38,240 --> 01:17:40,280 како да се бориме за нашето здравје? 824 01:17:40,400 --> 01:17:41,760 Не треба но... 825 01:17:41,880 --> 01:17:45,600 Тој им го дава лебот, тој им плаќа. 826 01:17:45,720 --> 01:17:47,960 Тука не може да се усогласиме. 827 01:17:47,960 --> 01:17:53,200 Госпоѓата е 100 посто во право. Сто посто! Точно е. 828 01:17:53,320 --> 01:17:57,280 Точно е дека се плашат. Но според мене, 829 01:17:57,400 --> 01:18:02,600 прво треба жителите систематски да се едуцираат. 830 01:18:03,040 --> 01:18:07,800 Немаме многу време имаме само една година. 831 01:18:07,960 --> 01:18:11,920 Ако ја развлечеме работата, ако почнеме да се премислуваме, 832 01:18:11,920 --> 01:18:16,200 тргни - застани, треба - не треба... Ништо не сме направиле. 833 01:18:19,720 --> 01:18:23,360 Како прво, ќе биде анонимно. Ниту едно име нема да се спомне. 834 01:18:24,360 --> 01:18:31,280 Тоа не е дозволено. Ќе потпишеме изјава дека под кривична одговорност 835 01:18:31,640 --> 01:18:34,280 не смееме да спомнеме ниту едно име. 836 01:18:34,720 --> 01:18:37,640 Во тој поглед се целосно заштитени. 837 01:18:38,720 --> 01:18:41,600 Тие само ќе ја анализираат оваа група 838 01:18:41,720 --> 01:18:45,080 и другата група, таа од малку подалеку, и ќе споредуваат. 839 01:18:45,240 --> 01:18:47,160 Како ви изгледа тоа? 840 01:18:47,280 --> 01:18:49,840 Дали тоа би ви бил... 841 01:18:50,320 --> 01:18:53,640 Некаков показател, некаква сатисфакција? 842 01:18:53,640 --> 01:18:56,520 Тоа би бил добар напредок. 843 01:18:56,640 --> 01:18:58,760 Нешто мора да се преземе. 844 01:18:58,880 --> 01:19:02,560 Зашто, ова навистина излегува од контрола. 845 01:19:03,840 --> 01:19:08,040 Навечер, кога ќе го отворам прозорецот, 846 01:19:08,320 --> 01:19:11,240 ме буди смрдеата што ме гуши. 847 01:19:11,360 --> 01:19:17,840 Ме гуши смрдеата од тоа што го испуштаат ноќе. 848 01:19:18,200 --> 01:19:24,560 Ноќе ги испуштаат отровите. - Сите го велат тоа. 849 01:19:24,680 --> 01:19:30,000 Ми го суши грлото... Чувствувам дека нешто ме гуши. 850 01:19:30,200 --> 01:19:34,520 Имам болна тироида. И тоа е тоа... 851 01:19:35,320 --> 01:19:39,720 Може ли да се открие дали некој е заболен од нешто? 852 01:19:39,840 --> 01:19:43,680 Секако. - И да може да се лекува на време... 853 01:19:43,800 --> 01:19:47,760 Јас да се лекував на време, 854 01:19:48,160 --> 01:19:51,560 не ќе бев во оваа состојба. 855 01:19:52,600 --> 01:19:57,800 Што се однесува до мене, од мене имате поддршка. 856 01:20:06,680 --> 01:20:08,520 Се ќе биде во ред. 857 01:20:08,640 --> 01:20:12,720 Се надевам дека брзо ќе почнеме и брзо ќе завршиме... 858 01:20:12,720 --> 01:20:14,240 Успешно. - Секако. 859 01:20:14,360 --> 01:20:17,120 Успешно. - Секако, Не се откажуваме. 860 01:20:24,000 --> 01:20:26,920 Благодарам. Биди жив и здрав. 861 01:20:33,960 --> 01:20:37,000 Ви благодарам за се. Пријатно. 862 01:20:37,720 --> 01:20:39,880 Ви благодарам што се пошегувавте. 863 01:20:40,000 --> 01:20:42,600 Пријатно! - Со здравје! 864 01:20:45,000 --> 01:20:47,840 Извинете ако не се разбравме. 865 01:20:48,000 --> 01:20:51,280 Нема проблем, Алма, совршено се разбираме. 866 01:20:52,800 --> 01:20:55,040 Се гледаме! - Среќно! 867 01:21:42,000 --> 01:21:45,280 Покана до граѓаните-волонтери за учество и анализи 868 01:21:45,400 --> 01:21:50,000 {\an8}на генотоксичниот ефект од конкретното воздушно загадување 869 01:21:50,320 --> 01:21:56,800 е тема на денешната прес-конференција во просториите на Еко Форумот Зеница. 870 01:21:57,520 --> 01:22:00,880 На овој начин ги каниме граѓаните да ни се јават 871 01:22:01,000 --> 01:22:05,520 и да го пополнат прашалникот за да може да ги спроведеме истражувањата. 872 01:22:05,640 --> 01:22:10,520 Нашите институции не спроведоа такво истражување зашто не сакаат. 873 01:22:10,640 --> 01:22:13,320 Идејата потекнува од Чешка 874 01:22:13,520 --> 01:22:16,680 кога истражувањето спроведено пред 25 години 875 01:22:16,680 --> 01:22:20,040 докажа дека кај луѓето изложени на конкретни загадувачи 876 01:22:20,040 --> 01:22:22,800 како бензенот, се појавила ДНК мутација. 877 01:22:22,920 --> 01:22:26,400 Затоа на овој начин ги покануваме граѓаните 878 01:22:26,600 --> 01:22:31,240 на возраст од 20 до 40 години. 879 01:22:31,360 --> 01:22:35,840 Лицата треба да исполнуваат неколку услови: да бидат непушачи, 880 01:22:35,960 --> 01:22:40,720 да немаат потврдена дијагноза и медицинска терапија... 881 01:22:41,680 --> 01:22:45,000 Селам Алејкум! Како сте? 882 01:22:45,600 --> 01:22:50,000 Не може да најдеш десет луѓе кои се здрави, кои немаат 883 01:22:50,160 --> 01:22:52,720 некаква дијагноза или не се плашат. 884 01:22:52,720 --> 01:22:57,760 Огласот го објавивме пред 15 дена, се јавија само шестмина. 885 01:22:57,880 --> 01:23:02,240 Од тие шестмина, тројца не ги исполнуваат условите. 886 01:23:02,360 --> 01:23:05,920 Не може да најдеме луѓе. Тоа му се пожалив... 887 01:23:06,840 --> 01:23:10,040 Луѓето се плашат, се плашат... Не смеат... 888 01:23:11,680 --> 01:23:13,320 Главно,,, 889 01:23:13,600 --> 01:23:16,720 Седни малку, мила Едита. 890 01:23:16,720 --> 01:23:21,280 Ова е турско? - Да. И ова е турско. 891 01:24:58,520 --> 01:25:00,680 Да? - Ало! 892 01:25:00,680 --> 01:25:04,640 Сакам да се пријавам за ДНК тестот. 893 01:25:09,840 --> 01:25:11,800 Добре дојдовте. - Здраво. 894 01:25:12,520 --> 01:25:14,000 Повелете наваму. 895 01:25:14,400 --> 01:25:17,600 Колку далеку живеете од коксарата Арцелор Митал Зеница? 896 01:25:17,720 --> 01:25:19,520 Околу 1,5 километар. 897 01:25:19,640 --> 01:25:22,880 Сте имале ли ортодонтска терапија или фиксна протеза? 898 01:25:23,000 --> 01:25:24,520 Не. 899 01:25:24,640 --> 01:25:29,600 Колку далеку живеете од Митал? - Малку повеќе од километар. 900 01:25:30,720 --> 01:25:33,160 Селам Алејкум. - Алејкум Селам. 901 01:25:33,920 --> 01:25:37,960 Ова е физиолошки раствор. Малку е студен и солен. 902 01:25:38,760 --> 01:25:44,320 Дали некој во вашето семејство има туморски и хронични болести? 903 01:25:44,600 --> 01:25:45,920 Да. 904 01:25:51,720 --> 01:25:54,280 Добре дојде. Одиме горе. 905 01:25:54,560 --> 01:25:57,720 Дали сте имале пречки по престој на отворено 906 01:25:57,720 --> 01:26:01,000 на места со покачено аеро-загадување? 907 01:26:01,240 --> 01:26:03,840 Главно, кашлање. 908 01:26:03,960 --> 01:26:06,680 {\an8}ИНСТИТУТ ЗА ГЕНЕТСКО ИНЖЕНЕРСТВО 909 01:26:07,760 --> 01:26:10,200 ЛАБОРАТОРИЈА ЗА ЦИТОГЕНЕТИКА. 910 01:26:11,000 --> 01:26:13,160 Одлично. Благодарам. 911 01:26:13,280 --> 01:26:14,760 Одлично. 912 01:26:16,040 --> 01:26:17,880 Ви благодарам. 913 01:26:34,720 --> 01:26:41,480 РЕЗУЛТАТИТЕ ОД ДНК ТЕСТИРАЊАТА УШТЕ СЕ ВО ИЗРАБОТКА 914 01:26:45,080 --> 01:26:50,680 АНАЛИЗАТА НА ВОДАТА ВО РЕКАТА БОСНА 915 01:26:50,680 --> 01:26:52,480 ПОКАЖА 910 ПАТИ ПОВЕЌЕ 916 01:26:52,480 --> 01:26:59,000 ПОЛИЦИКЛИЧНИ АРОМАТИЧНИ ХИДРОКАРБОНАТИ ОД ДОЗВОЛЕНОТО. 917 01:27:00,440 --> 01:27:04,120 ВО ТЕКОТ НА ЧЕТИРИНЕДЕЛНИОТ ПЕРИОД НА МЕРЕЊА 918 01:27:04,120 --> 01:27:09,560 МЕРЕЊАТА НА БЕНЗЕН ВО ОДРЕДЕНИ ПЕРИОДИ ПОКАЖУВАА КОНЦЕНТРАЦИИ 919 01:27:09,560 --> 01:27:13,000 ДО 25 ПАТИ ПОВЕЌЕ ОД ДОЗВОЛЕНОТО. 920 01:27:17,200 --> 01:27:22,400 ПОСВЕТЕНО НА ЛУЃЕТО ОД ЗЕНИЦА. 921 01:27:57,760 --> 01:28:01,560 Кои се идните планови на Арцелор Митал во Зеница? 922 01:28:01,680 --> 01:28:04,920 Ќе одговорам многу кратко. 923 01:28:04,920 --> 01:28:12,000 Арцелор Митал Зеница планира да продолжи со одржливо производство 924 01:28:12,760 --> 01:28:16,240 на одржлив и еколошки издржлив начин. 925 01:28:20,240 --> 01:28:23,360 НАБРЗО ПО СНИМАЊЕТО НА ФИЛМОВ, 926 01:28:23,360 --> 01:28:28,560 АРЦЕЛОР МИТАЛ ОБЈАВИ ДЕКА ЌЕ ЈА ЗАТВОРИ КОКСАРАТА 927 01:28:28,560 --> 01:28:29,920 ВРЗ ОСНОВА НА: 928 01:28:29,920 --> 01:28:35,960 "СОСТОЈБАТА НА КОКСАРАТА, КАКО И ОД ЕКОНОМСКИ И ЕКОЛОШКИ ПРИЧИНИ." 929 01:28:41,000 --> 01:28:47,960 НА АРЦЕЛОР МИТАЛ ИМ БЕШЕ ПОНУДЕНО ДА ГИ ОБРАЗЛОЖАТ ТВРДЕЊАТА ВО ФИЛМОВ. 930 01:28:47,960 --> 01:28:52,520 СЛЕДУВА КРАТКО СИЖЕ НА НИВНАТА ИЗЈАВА 931 01:28:52,520 --> 01:28:55,800 ШТО МОЖЕ ВО ЦЕЛОСТ ДА СЕ ПРОЧИТА НА СЛЕДНИОВ САЈТ. 932 01:28:58,280 --> 01:29:03,080 АРЦЕЛОР МИТАЛ ТВРДИ ДЕКА ЗАТВОРАЊЕТО НА КОКСАРАТА РЕЗУЛТИРАШЕ 933 01:29:03,080 --> 01:29:07,800 СО 80 ПОСТО НАМАЛУВАЊЕ НА ИСПУШТЕНИ ГАСОВИ ОД ЖЕЛЕЗАРАТА ВО ЗЕНИЦА. 934 01:29:07,800 --> 01:29:13,040 ЦЕЛОСНОТО ВРАЌАЊЕ НА НАЈНИСКОТО НИВО ЌЕ СЕ СЛУЧИ ЗА 132 ГОДИНИ. 935 01:29:14,880 --> 01:29:20,360 МИТАЛ ГИ ОТФРЛА ТВРДЕЊАТА НА ГРАЃАНИТЕ ДЕКА ИСПУШТАЊЕТО СЕ ЗГОЛЕМУВАЛО 936 01:29:20,360 --> 01:29:25,320 ЗА ВИКЕНДИ И НОЌЕ КОГА НЕМАЛО КОНТРОЛА И ТВРДИ: 937 01:29:25,320 --> 01:29:30,720 "ТОА НЕ Е ИЗВОДЛИВО. НЕМАТЕ ОСНОВА ЗА ТАКВИ ОБВИНУВАЊА." 938 01:29:32,560 --> 01:29:34,920 АРЦЕЛОР МИТАЛ ИМПЛЕМЕНТИРАШЕ 939 01:29:34,920 --> 01:29:39,720 БРОЈНИ МЕРКИ ЗА ОДРЖУВАЊЕ И ПОДОБРУВАЊЕ ВО ТЕКОТ НА ГОДИНИТЕ. 940 01:29:39,720 --> 01:29:43,720 СПИСОКОТ НА ТИЕ МЕРКИ Е ДОСТАПЕН НА ИНТЕРНЕТ. 941 01:29:45,880 --> 01:29:51,720 АРЦЕЛОР МИТАЛ ПЛАНИРАШЕ ДА ВЛОЖИ 36 МИЛИОНИ ЕВРА, 942 01:29:51,720 --> 01:29:58,400 НО ЈА ПОВЛЕЧЕ ТАА ОДЛУКА ПО ЗАТВОРАЊЕТО НА КОКСАРАТА. 943 01:30:00,600 --> 01:30:05,960 АРЦЕЛОР МИТАЛ ГИ ПОЧИТУВА ПОВЕЌЕТО ПОТРЕБНИ МЕРКИ 944 01:30:05,960 --> 01:30:08,360 ОД ЕКОЛОШКИТЕ ДОЗВОЛИ. 945 01:30:08,360 --> 01:30:12,360 СИТЕ РЕЛЕВАНТНИ МЕРКИ СЕ ИЛИ БЕА ПРИМЕНЕТИ, 946 01:30:12,360 --> 01:30:18,440 ОСВЕН ТИЕ ШТО ВЕЌЕ НЕ СЕ ВАЛИДНИ ПОРАДИ ЗАТВОРАЊЕТО НА КОКСАРАТА. 947 01:30:20,160 --> 01:30:25,720 АРЦЕЛОР МИТАЛ ПРИФАЌА ДЕКА КВАЛИТЕТОТ НА ВОЗДУХОТ ВО ЗЕНИЦА Е ПРОБЛЕМАТИЧЕН. 948 01:30:25,720 --> 01:30:27,160 НО АКО ТВРДИТЕ 949 01:30:27,160 --> 01:30:33,240 ДЕКА КОКСАРАТА Е ГЛАВЕН ИЗВОР НА БОЛЕСТИТЕ ВО ЗЕНИЦА, 950 01:30:33,240 --> 01:30:34,520 ТОГАШ ГРЕШИТЕ. 951 01:30:34,520 --> 01:30:39,200 НЕМА СТУДИИ НИТУ ДОКАЗИ ШТО ГО ПОТКРЕПУВААТ ТОА. 952 01:30:43,200 --> 01:30:46,200 МЕДИЈАТРАНСЛЕЈШНС