Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Sawa ka na. Ako rin.
Ang totoo, sawang-sawa na tayo sa mainit, humid at maulap na panahon.
Ayaw na nating makarinig ng mga araw na mahigit 32 degrees.
Gagawin lahat sa GM dealers mismo.
Hi, ako si Belinda Carlisle, at nanonood ka ng MTV.
Huli na 'yon!
Sobrang init ulit ngayon para sa malaking bahagi ng bansa.
Sa di bababa sa 24 na lungsod,
ito na ang pinakamainit na June 22.
Ito ang pinakamalala.
Wala akong maalala kung kailan tuloy-tuloy lang ang init.
Napakahirap lalo na para sa 'kin kasi asthmatic ako
at may seryosong banta sa kalusugan.
May mga nagbababala na sa buong kontinente na magiging kritikal ang tagtuyot ng '88.
Sabi ng pamahalaan, tagtuyot na ang kalagayan sa 48 estado.
PANGINOON TULUNGAN MO KAMI
Dahil sa mga tigang na lugar sa kabundukan, tuyong bukid sa Midwest,
at tumataas na temperatura sa buong bansa,
naniniwala na ngayon ang mga tao sa dating inakalang science fiction lang.
Pumatay na ng di bababa sa 36 katao ang heat wave sa buong bansa.
Dalawang lalaking edad early 20s
ang namatay sa heat stroke noong nakaraang buwan.
Sobrang ipinag-aalala na baka magdulot ang init ng pagkaipon ng carbon dioxide
sa atmosphere, ang kinatatakutang greenhouse effect.
Sa tingin ko, ang tinatanong ng lahat ngayon,
sa nararanasang init
sa Middle West at Southwest at sa iba pa ay
"May kinalaman ba ang heat wave at tagtuyot sa greenhouse effect?"
Gusto kong magsimula kay Dr. James Hansen,
ang Director ng Goddard Institute for Space Studies.
Pinakamabilis uminit sa nakalipas na 25 taon ayon sa record.
Noong 1980s ang apat na pinakamaiinit na taon
at 1988 ang magiging pinakamainit na taon sa record.
Tingin ko, matibay ang ipinapakita ng katibayang ito
na na-detect na ang greenhouse effect
at binabago na nito ang klima natin.
Walang heat wave na maisisisi sa greenhouse warming lang.
Pero, sabi nga ni Jim, makatwirang isiping nandito ang greenhouse effect.
Nangyayari na. Nagsimula nang uminit.
NAGSIMULA NA ANG GLOBAL WARMING
Binago natin ang atmosphere mismo, kumbinsido ang maraming scientist,
at makukulong tayo sa bulang iyon.
Nasa loob tayo ng bula.
Babaguhin ng mabilis na pag-init ang itsura ng mundo
at posibleng may kasamang mas madalas na mga natural na sakuna.
Puwedeng magkaroon ang New York ng parehong panahon sa Miami ngayon.
Si Dr. Stephen Schneider ay mula sa National Center for Atmospheric Research.
Siguro nakatanggap ako
ng sampung tawag kada linggo sa nakaraang ilang buwan para itanong,
"Pahiwatig ba ang heat wave at tagtuyot ng sinasabi mo at ng iba pa
"sa humigit-kumulang 15 taon? Masasabi mo na bang, 'Sabi ko na'?"
Bihira ang pagkakataong ang isang gaya mong expert
ay makakausap ang milyon-milyong American at sabihin, "Mga tanga, gising."
Kahit pa'no gawin ang calculations, pabalik, paabante, pagilid,
pareho ang resulta. Kaya alam naming totoo ang greenhouse effect.
Alam mo ba kung ano ang greenhouse effect?
'Yong polusyon sa… oil at mga plastic
at 'yong pagsira no'n sa natural environment natin.
Nire-regulate natin ang traffic at iba pang bagay sa buhay.
Sobrang mahalagang issue 'to na dapat aksiyonan.
Pumunta si President Reagan sa Midwest ngayon
para makita niya mismo ang mga epekto ng tagtuyot.
Ito ang pinakamalalang sakunang nangyari matapos ang Dust Bowl ng 1930s.
Inalo ni Vice President George Bush ang mga magsasaka sa Illinois
na may tuyot na pananim.
Sa taong ito ng kampanya,
sobrang maingat ang White House at ang vice president sa katotohanang
puwedeng sobrang maapektuhan ng pagharap nila sa emergency ng tagtuyot
ang katayuan ng Republicans.
Ladies and gentlemen, ang Vice President ng United States.
Matapos ang pitong taon sa anino ni Ronald Reagan,
nasa spotlight ngayong gabi si George Bush at sinabi, "Gusto kong maging leader n'yo.
"Makinig, tumingin, sabihin sa November ang palagay ninyo."
Para ito sa ngayon, sa mga pangarap ko.
Pag-uusapan natin ang gusto kong gawin, paano ko gustong manguna sa kapaligiran.
Ang Vice President ng US, si Honorable George Bush.
Welcome sa Michigan.
Salamat sa inyo. Salamat.
KANDIDATONG REPUBLICAN
- Maganda dito. - Magandang lugar 'to.
Salamat, ladies and gentlemen.
Maraming salamat.
Maraming usapan ngayong summer tungkol sa greenhouse effect.
Habang umuunlad ang mga bansa sa mundo,
parami nang parami ang sinusunog nilang fossil fuels
at naglalabas iyon ng carbon dioxide
at posibleng may epekto iyon sa pagtaas
ng temperatura sa atmosphere.
Pero sabi ng iba, masyadong malaki raw ang problema,
na imposibleng lutasin ang problema ng global warming.
Simple lang ang sagot ko.
Posible iyon at dapat nating gawin iyon.
At sa mga problemang ito,
walang ideology, walang boundary sa pulitika,
hindi ito tungkol sa pagiging liberal o conservative.
Ang mga iyon ang karaniwang agenda sa hinaharap.
Ang mga nag-iisip na wala tayong magagawa sa greenhouse effect ay nakalimutan
ang epekto ng White House. Bilang pangulo, balak kong aksiyonan iyon.
Soul Train.
Pinakaastig na experience sa America.
UNANG BAHAGI:
"HANDA KA BANG MAGSAKRIPISYO?"
POLICY NG OFFICE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY
MEMORANDUM PARA SA PANGULO
PAGLABAS NG FOSSIL CO2 AT ANG POSIBILIDAD NG MAPAMINSALANG PAGBABAGO SA KLIMA
NAGMUMULA ANG PROBLEMA SA DI NATIN AGARANG PAGLIPAT
SA NON-FOSSIL FUEL
Masamang panahon lang ba ito o makasaysayang pagbabago sa klima?
Paano nito maaapektuhan ang buhay natin?
Ilang taon nang pinag-iisipan ng mga scientist ang mga tanong na iyan.
Isa ang naglabas sa publiko ng problema.
Siya si Dr. Stephen Schneider, isang climatologist sa Boulder, Colorado.
Nagbabala siyang sumusugal tayo sa hinaharap at natatalo tayo.
Si Schneider ang Deputy Head ng Climate Project
sa National Center for Atmospheric Research.
Kahit nakikipag-meeting sa mga katrabaho o naghahanap ng trend sa data ng panahon,
halos obsessive ang pag-aalala niya sa kaligtasan natin.
Lumalaki sa exponential rate ang ilang human pollutants.
Industrial at automotive pollution sa hangin ang tinutukoy mo.
Halimbawa 'yan, oo.
Ang pagsusunog ng fossil fuel, uling, oil at gas,
may by-product lahat sa huli, ang carbon dioxide.
At 'yong dami ng carbon dioxide na ginawa sa loob ng nakaraang siglo,
alam nating parami nang parami sa atmosphere. Walang duda 'yon.
CO2 SA ATMOSPHERE
Nasa 10% ang pagtaas ng carbon dioxide na nakikita natin sa nakaraang 20 taon.
Ano'ng ginagawa no'n?
Humahantong 'yon sa greenhouse effect, napapainit natin ang Earth
na puwedeng humantong sa pagbabago sa klima
sa unang pagkakataon sa nakaraang 5,000 taon.
Puwedeng mangyari sa katapusan ng siglo, may kompetensiya sa natural na pagbabago.
Sinasabi mong puwede 'yon?
Puwede 'yon. Hindi rin isa sa 10,000, sa palagay ko.
- Tingin mo-- - Mas mataas pa do'n.
Magandang gabi. Gusto ko kayong makausap tungkol sa di magandang bagay,
tungkol sa problemang ngayon lang nangyari sa kasaysayan.
Ang oil at natural gas na ginagamit natin para sa 75% ng energy natin
ay nauubos na.
Pareho ang dahilan ng mga problema natin sa energy at problema sa kapaligiran.
Maaksayang paggamit ng resources.
Makakatulong ang pagtitipid na malutas nang sabay ang parehong problema.
May aspekto bang nabanggit ang pangulo ngayong gabi
na hindi n'yo kayang gawin para mabuhay?
Ayokong ginawin sa winter.
Handa ka bang magsakripisyo para makaligtas tayo sa problema?
Ayos lang sa 'kin 'yon.
Ayos lang ding sabihin sa mga anak ko na gawin din nila.
Ang totoo, madalas nila 'kong sinasabihan.
Gagawin mo ba ang kaya mo?
Sa tingin ko gagawin ko. Susubukan ko. Oo.
Di yata 'yon kaya ng pangulo mag-isa.
Sigurado 'kong tutulong tayong lahat.
Tinakot ka ba ni President Carter kagabi tungkol sa energy?
Di ko napanood si Carter kagabi. Lasing ako kagabi.
Sa pagtatapos ng siglong ito, gusto kong kunin ng bansa natin ang 20%
ng lahat ng energy na ginagamit natin mula sa araw.
Ni hindi man lang pinansin
'yong mga pangmatagalang bantang ilang taon pa lang ang nakalipas,
ang pagkaipon ng carbon dioxide.
Apektado kayo at ako ng ganitong problema.
Dapat maging paraan ng pamumuhay ang pagtitipid ng energy.
Ito ang CBS Evening News kasama si Walter Cronkite.
Magandang gabi.
Tatlong pangulo ang sumubok na kumbinsihin tayong bawasan ang paggamit ng oil.
Pero nabigo sila.
Tumaas ang konsumo pati na ang dependence sa foreign oil.
Habang nahihirapan ang Iran na ayusin ang pulitika,
di pa rin iyon mag-e-export ng oil.
Mahalaga ang oil ng Iran sa paggawa ng gasoline ng America.
Puwedeng maging kasingseryoso ito ng '73-'74 embargo sa Arab oil.
Nilabas ng Energy Department ang planong pagrarasyon ng gasolina
na posibleng maglimita sa mga may sasakyan sa dalawang galon kada araw.
WALANG GAS
Dalawa na ang napilahan ko.
- Ngayong umaga? - Ngayong umaga.
- Ga'no katagal sa una? - Parehong mahigit isang oras.
At wala na 'kong gas.
Patay na.
Dapat iuwi na lang 'yong mga kotse, igarahe,
at iwan na 'yon do'n.
Di 'yan ang ginawa mo.
Di ko ginawa kasi walang gumawa. Ano'ng gagawin ko? Maupo sa bahay mag-isa?
Kung lahat gagawin 'yon, magandang idea 'yon.
Di ba nakakadiri 'to?
Ba't walang tumatawag sa pangulo? Ba't niya hinahayaang mangyari 'to?
Magandang gabi.
Gusto kong ianunsiyo ngayong gabi ang balak kong
makuha ang Republican nomination sa pagkapangulo ng United States.
Kung nagdududa kang
di kayang ibigay ng pamahalaan ang pangangailangan ng taumbayan,
tingnan mo na lang ang kaguluhang tinatawag na nating Problema sa Energy.
Ang sagot sa problema natin sa energy
ay kunin ang kapangyarihan mula sa pamahalaan
at ibalik iyon sa mga kamay ng mga eksperto sa field ng energy.
Naglalabas na ang mga oil company ng financial statements
para sa second quarter ng taong ito, ang panahon ng pinakamahahabang pila,
at tumataas ang kita nila.
Kasama ko si Jack Bennett,
Senior Vice President at miyembro ng board of directors ng Exxon Corporation.
Di raw makatao ang kita n'yo, sabi ng isang union leader.
Hindi ka ba medyo nahihiyang kumita kayo nang 119% increase?
Di ako nahihiya kasi alam kong naging moderate kami.
GUMAGANA BA ANG CAPITALISM?
Nagtanong ako at inirerekomenda ko sa convention na ito
na i-nominate si George Bush.
PAMBANSANG REPUBLICAN CONVENTION
BUSH BILANG VICE PRESIDENT
Si George Bush, isang Connecticut Yankee
na lumipat sa Texas at yumaman sa negosyo ng oil.
Dating Kongresista mula sa Houston,
dating Ambassador sa United Nations,
dating Director ng Central Intelligence Agency.
Ang diskarte ni Governor Reagan sa policy ng energy,
ilagay lahat ng resources sa isang lalagyan
at ibigay ang lalagyang iyon sa malalaking oil company.
Sino'ng binoto mo?
- Binoto ko si Reagan. - Iboboto ko si Reagan.
- Si Reagan. - Binoto niya rin si Reagan.
Sino pa?
Si Carter.
- Sino'ng binoto mo no'ng 1976? - Si Carter.
Hindi siya masamang tao.
Salamat naman, matapos ang naranasan natin kay Carter,
sino'ng gusto ng apat na taon pa niya?
PROJECTION NG NBC NEWS - PANALO SI REAGAN
Kagabi, sa buong bansa, nagustuhan ng mga negosyante ang balita.
Kailangang harapin ang mga inefficient at mabigat na regulasyon,
alisin ang mga maaalis at baguhin ang iba pa.
Hiniling ko na kay Vice President Bush na manguna sa cabinet-level task force
sa regulatory relief.
- Handa ka na ba? - Oo.
- Okay. - Puwede nating ilapit sa kanya?
- Bilis. - Rolling pa.
- Okay. - Okay, Mr. Garvin.
- Masaya kang nasa White House si Reagan? - Oo.
Sa tingin ko… Sa mga nangyari at sa kinalagyan natin dati,
kung titingnan siguro ang unang 30 araw o kung ilan man 'yon,
wala na siyang mahihiling pa.
Tumukoy si Vice President Bush ng 30 regulations na ire-review.
Sumobra na tayo sa pag-regulate ng federal government ng mga bagay.
Gustong paluwagin ng Reagan administration ang federal laws sa air pollution.
Kasama sa mga pagbabago ang pagpapababa ng auto-emission standards
at pagpapadali para sa industriya na magsunog ng uling.
Gusto ng administrasyong ito na umunlad ang ekonomiya
sa pagbawas ng panghihimasok ng pamahalaan
para palawakin ang kalayaan ng tao.
At sama-sama nating gagawing dakilang muli ang America. Salamat.
Gusto ko ang MTV ko.
PLANO SA ENERGY: PALAWAKIN ANG PRODUKSIYON NG ULING
MALAWAK NA PAGMINA NG ULING NG '81
Kinalahati ni Reagan ang solar budget ni Carter.
Ibinenta ng Exxon ang solar-collector plant nito.
Namuhunan na ang Exxon ng mahigit 300 milyong dolyar para gumawa ng uling.
BAKA MAYURAKAN ANG KAPALIGIRAN NATIN
MARUMING NEGOSYO ANG PAGSUSUNOG NG ULING.
Inatake ng conservationists ang planong pabilisin ang paggawa
ng uling at minerals sa 310 milyong ektarya ng public land.
Tagadito 'ko. Gusto kong maramdamang malayang tumira dito.
MR. MALAKING OIL
WAG MAGHUKAY
PAGTATAYA NG DEMAND
Sa kasamaang palad, walang ibang modelo ng Earth
na mapag-eeksperimentuhan natin
para makita ang dahilan ng mga pagbabago sa klima.
Kaya kailangang gumamit ng mathematical models ng klima.
Tapos, talagang dudumihan 'yong model.
Mag-type ka ng ibang concentration ng CO2.
Paabantihin sa maraming taon
sa kunwaring oras.
Mag-compute ng bagong klima. At doon galing ang mga pagtatayang
nagsasabi ng pag-init nang dalawa o tatlong degree
sa 100 taon.
Kinukumpara sa testing ang simulations at ang maraming empirical observation.
Halimbawa, galing ang intake na 'to do'n sa Mauna Loa,
'yong sobrang sikat na observatory.
Kumukuha 'to ng hangin mula sa labas at ipinapasok 'yon sa instruments.
Sinet-up ni Dave Keeling 'yang instrument.
Ginawa niya 'yan base sa dating science na ginawa ni Roger Revelle.
Kinilabutan akong tumayo sa harap kasi posibleng mabago ng instrument
ang landas ng industrial civilization.
Sinusukat na nito mula pa noong 1958 ang carbon-dioxide content sa atmosphere.
CONCENTRATION NG CO2 SA ATMOSPHERE
Dobleng oil ang ginagamit nating mga Amerikano
araw-araw kumpara sa buong mundo.
At nagmimina tayo ng mas maraming uling kaysa sa iba.
Nandito tayo ngayon sa humit-kumulang 350 parts per million.
Pataas ang tuloy-tuloy na galaw.
Kaya kung kukunin ang curve at itutuloy ang pag-project, di lang didiretso.
Lalabas na pataas ng page ang graph nito.
TINATAYANG CO2 SA ATMOSPHERE
MEAN SA PAGBABAGO NG TEMPERATURA
TINATAYANG TEMPERATURA
DUMOBLENG CO2
POSIBLENG PAG-INIT
PAG-INIT NG CO2 WALANG OCEAN HEAT CAPACITY
TINATAYANG PANDAIGDIGANG PAGBABAGO SA TEMPERATURA
Sa pagtatapos ng siglong ito,
sa una o unang dalawang dekada ng susunod na siglo,
do'n maaabot 'yong level na may malaking epekto
base sa kasalukuyang theories.
RESEARCH TANKER NG EXXON
INTERNAL DOCUMENT NG EXXON
IMINUNGKAHING RESEARCH PROGRAM NG EXXON PARA TUMULONG SURIIN ANG GREENHOUSE EFFECT
KOKOLEKTAHIN ANG MGA SUMUSUNOD SA MGA DARAANAN NG TANKER:
PCO2 SA ATMOSPHERE
PCO2 SA KARAGATAN
INTERNAL DOCUMENT NG EXXON
MGA ISSUE NG CO2 GREENHOUSE AT KLIMA
PINAKAPOSIBLENG PAGTAAS NG TEMPERATURA
PUWEDE NATING IANGKOP ANG SIBILISASYON NATIN
SA MAS MAINIT NA PLANETA O IWASAN ANG PROBLEMA
SA PAMAMAGITAN NG BIGLAANG PAGBABAWAS NG PAGGAMIT NG FOSSIL FUELS
PROPERTY NG US - BAWAL MAG-TRESPASS
Kahit mga pesimistang nag-predict ng teribleng sitwasyon,
di talaga nag-predict ng malaking epekto sa 50 taon o higit pa.
Kaya wala 'kong nakikitang dahilan para magmadali.
Humantong na sa bagong yugto ang problemang 'to.
May lumabas na scientific consensus at tapos nang pagtalunan kung kailan
talagang mararamdaman ang mga unang epekto.
Bilang resulta, lumilipat na 'to mula sa scientific realm
papunta sa pulitika.
Pa'no magre-react ang policymakers sa challenge na 'to?
'Yong mga nag-iisip na wala tayong magagawa sa greenhouse effect
ay nakakalimutan ang epekto ng White House.
At bilang pangulo, balak kong aksiyonan ito.
Maraming salamat.
PANGALAWANG BAHAGI: "SINONG GEORGE BUSH ANG TINITINGNAN KO?"
Walong minuto makalipas ang 10:00 sa WHO,
ako si Jan Mickelson. Puwede mong sabihin ang mga pangunahing issue
na dapat harapin ng bagong pangulo?
Ang gusto kong gawin ng bagong pangulo, talagang ingatan ang kapaligiran
at ilagay ang mga tamang tao.
Sa bawat survey sa opinyon ng publiko, parang bipartisan issue 'yan.
Issue sa apple pie, pagiging ina 'yan.
Wala sigurong bagong administrasyon na mahihirapang harapin 'yan.
Isa ang issue sa kapaligiran na ginagamit ni Georgre Bush para lumayo
sa kasalukuyang administrasyon.
Kulang pa yata ang ginagawa natin
sa mga nakaraang taon para ingatan ang kapaligiran. Kailangang dagdagan pa.
Galing sa isa sa charter members
ng crew na sumira sa kapaligiran na pumunta sa Washington no'ng 1981,
talaga ngang kakaiba.
Sa tingin ko, boboto ang mga tao dahil sa issue sa kapaligiran.
Issue 'yan na kinagagalit ng mga tao
o nagsisigurong lalabas sila at kikilos sa araw ng eleksiyon.
Kailangan natin ng pangulong maglilinis ng kapaligiran.
Kailangan nating mas galingan pa para sa kapaligiran natin
at magiging mabuting pangulo ako para sa kapaligiran.
Magiging mahusay ako kasi committed ako.
Minsan pa, di ko alam aling George Bush ang tinutukoy ko dito o tinitingnan ko.
Plano kong iboto si George Bush.
- Iboboto ko si Dukakis. - Si Bush.
Tapos na.
Panalo si George Bush.
Malaking hakbang ang ginawa ni George Bush
sa pagpuno ng mga natitirang matataas na posisyon sa administrasyon.
Pumayag si Bill Reilly na maging administrator ng EPA.
Si William Kane Reilly,
counsel ng pangulo sa Environmental Qualities,
World Wildlife Fund,
ang Conservation Foundation.
Kung hahayaan ang development na magparoo't parito,
patuloy pa rin siguro tayong makakakita sa buong bansa
ng pag-aaway ng environmentalists at developers.
Sa pagkakaalam ko,
ito ang unang pagkakataong ang pinuno ng pangunahing conservation organization
ay direktang itinalaga
sa posisyong administrator ng EPA.
ENVIRONMENTALIST SA PUSO
Siguro di lang salita 'yong sinabi sa kampanya
tungkol sa polusyon at kapaligiran.
Inanunsyo din ni Mr. Bush na si John Sununu
ang magiging Chief of Staff ng White House ni George Bush.
Si Gov. John Sununu,
conservative, Republican, PhD sa engineering.
Sabi ng mga kaibigan, nangampanya din siya nang husto
para maging energy secretary ni Ronald Reagan
at sobrang nadismaya nang iba ang napili.
At ano bang klaseng tao siya?
Matalino, mayabang,
naninindigan, determinado.
Mandirigmang may ideology.
Napakahalagang bahagi ang energy sa kakayahan ng bansang ito
na maipagpatuloy ang kalidad ng buhay. Natukoy nang mahalaga ang kalidad na 'yon.
Nakikita mo rin ba ito bilang pagkakataon para magbigay ng opinyon mo sa pangulo?
Kung may pagkakataon akong magsalita na may conservative perspective
sa paglabas ng mga issue, gagawin ko.
Mainitin ba ang ulo mo?
Pussycat ako.
Parating na sila. Gusto mong…? Puwede dito o sa labas.
- Baka medyo flat. - Oo.
- Morning sa inyo. - Good morning.
- Sobrang aga. - Good morning.
Good morning.
Kumain tayo.
Ano pa ba'ng meron tayo? Patty?
Bibigyan ko lang siya ng kaunting basura tapos maupo na tayo.
Hinanda ko 'to para maging legitimate ako, kung magiging saksi ka.
Gagawin kitang legitimate?
- Oo, ipanumpa mo 'ko. - Ngayon na? Gawin na natin.
- Na maayos at matapat kong gagawin… - Na maayos at matapat kong gagawin…
- …ang mga tungkuling… - …ang mga tungkuling…
- …papasukin ko. - …papasukin ko.
- Kasihan ako ng Diyos. - Kasihan ako ng Diyos.
- Salamat. - Congratulations.
- Pasok ka na. - Magagawa ko na.
- Ayos. - Oo, salamat.
Wala nang atrasan 'to.
- Maraming salamat. - Ayos 'yan.
Ang dali no'n.
Sige, mag-utos ka na ngayon. Magpaka-chief ka.
EDITORYAL NG OIL & GAS JOURNAL
SULAT TUNGKOL SA ENERGY PARA SA NAHALAL NA PANGULONG GEORGE BUSH
NABABAHALA PA RIN KAMI SA POSIBILIDAD NG HINDI MATALINONG PAGGASTOS NG PERA
SA MGA MALABO O KADUDA-DUDANG HANGARIN SA KAPALIGIRAN
PAGLALAGALAG SA KUMUNOY: POLICY NI BUSH SA KAPALIGIRAN
NAGING CHEERLEADER ANG TEAM NI BUSH PARA SA KAPALIGIRAN
AT TILA MASASADLAK NA NAMAN ANG AMERICA SA DI PINAG-ISIPANG MGA REGULASYON.
NAPANSIN NG INDUSTRIYA ANG KAUGNAYAN SA GREENHOUSE-EFFECT.
PAGTIRA SA OIL?
ITO ANG HULING BAGAY NA KAILANGAN NG INDUSTRIYA NGAYON
Kaya ngayong gabi, dapat nating kunin ang malakas na America at paghusayin pa.
Dapat nating tugunan ang ilang seryosong problema.
Kailangan ng bagong ugali sa kapaligiran.
Dahil lumipas na
ang oras para sa pag-aaral lang at oras na para kumilos.
At sa ilang kaso,
ang mga gulf at karagatan ng baybayin natin
ang may pangako ng mga reserbang oil at gas
na mas makakapag-secure sa bansa natin para di na sobrang umasa sa oil ng iba.
At pag ligtas na magagamit ang mga pinakamalaking reserba,
gaya noong nasa Alaska National Wildlife Refuge,
dapat nating gawin iyon.
Exxon Valdez. Traffic sa Valdez.
Oo. Ang Valdez na ulit 'to.
Sumadsad kami nang husto.
Tumatagas ang oil.
At medyo magtatagal kami dito.
Sumadsad ang tanker na Exxon Valdez matapos magkarga ng 1.25 milyong bariles
mula sa pipeline ng Alaska.
Mahigit 8.5 milyong galon ang bumuhos sa Prince William Sound.
Sino pa'ng nandiyan?
Umalis 'yong piloto banda dito. Sinabi ng barko sa VTS
na gusto niyang pumunta sa side na 'to
ng traffic-separation scheme
kaysa bumaba dito
kasi may mga tipak ng glacier dito na galing sa Columbia Glacier.
Tumama siya sa reef
sa humigit-kumulang 12 knots, halos buong binuksan 'yon.
Di pa nare-realize ng press kung ga'no nabuksan ang barko.
Parehong nag-co-chair.
- Coast Guard at EPA. - Oo.
Coast Guard sa dagat, EPA sa lupa.
Tahimik.
Sobrang malaking problema 'to para sa Alaska at sa ating lahat talaga.
Mahalaga ang pagtitipid. Mahalaga ang energy.
Pupunta si Bill Reilly, pinuno ng EPA,
sa Alaska para masusing tingnan
ang kalagayan ng sakunang 'to.
Malayo pa ang destinasyon ng Exxon sa north ng Alaska
para maghanap ng reserves na halos 480 kilometro sa itaas ng Arctic Circle.
1,270 kilometro ang lalakbayin ng Trans-Alaska pipeline
sa port ng Valdez na walang yelo sa Prince William Sound.
Isa ang Valdez sa pinakamagagandang lugar sa mundo.
Inirekomenda ka.
Ikaw ang unang environmentalist na namuno sa ahensiya.
Sobrang laking responsibilidad 'yan para sa 'yo.
Puwede mo ba kaming bigyan ng assessment ng pinsala?
Mahirap ilarawan sa salita na magpapahayag ng pakiramdam
na mabibigay sa 'yo ng gano'n karaming oil sa tubig.
Nakakadurog lang ng puso.
Tinatanong ko, "Ito na ba ang best na magagawa natin?"
Ine-explore, hinuhukay, at pina-pump ng walong pangunahing oil company
ang mahigit 50% ng oil sa America.
May mga sariling pipeline ang walong pangunahing oil company
pati na refineries at 60% ng gasolinahan sa United States.
At hindi yata naiisip ng maraming tao kung ga'no kalaki ang Exxon.
May mahalagang tanong sa corporate responsibility, Mr. Jamieson.
Dapat bang maging kasinglaki ng Exxon ang anumang kompanya?
Ano'ng ginawa namin na sobrang sama?
Sa tingin ko, nabigo tayong
bigyan ng sapat na atensiyon ang sobrang lalang pinsala
na patuloy na magagawa ng oil sa kapaligiran natin.
At lumalabas ang mga mas malawak na tanong
ng pagdepende natin sa fossil fuels at oil.
I-boycott ang Exxon!
Ito ang tingin ko sa 'yo, Exxon.
I-boycott ang Exxon!
Una ngayong gabi, interview kay Lawrence Rawl,
ang chairman ng board ng Exxon Corporation.
Malaki ba ang mawawala sa inyo bilang industriya
dahil sa public relations at iba pang epekto nito?
Hindi ito excuse o pagtatangkang sabihing hindi ito masamang bagay.
Masamang bagay na nangyari ito.
Pero ang totoo, hindi ako naniniwalang sobrang laki ng epekto
malibang gusto ng mga taong tumigil na sa paggamit ng oil
o kumpletong sumuko na sila sa energy.
Wala yata sa 'ting nag-iisip na 'yon ang practical na gawin.
Mr. Rawl, salamat sinamahan mo kami. Salamat sa pagkakataon.
Tinatanong ng press at iba pa
kung talaga bang magiging makakalikasan ang administrasyong ito.
Tinataya ng scientists na kung di kikilos para mabawasan ang greenhouse gases,
tataas nang di bababa sa two hanggang three degrees ang temperatura
sa taong 2050.
Wag tayong mangahas na balewalain 'yon.
Ang pag-iingat sa kapaligiran ay pagsuporta sa buhay sa Earth
na pangmatagalan.
Sa tingin ko, tayo sa EPA ang tagatakbo sa malayo ng pamahalaan.
Sa halimbawa at paghikayat natin,
naniniwala akong mapangungunahan ng bansa ang pag-restabilize ng planeta.
Maraming salamat.
GINAGAWANG MAKAKALIKASAN ANG WHITE HOUSE
- Uy, Bill. - Mr. President.
- Kumusta? - Mabuti. Salamat.
Mr. President. Mr. Chairman.
Mike, dahil narito siya, maupo ka. Mas madali.
- Sige. - Mag-usap tayo dito. Bill, sa tabi ko.
Kayong lahat, Al, Mike, kahit saan, maupo kayo at…
MEMORANDUM PARA SA PANGULO
CLIMATE CHANGE ANG MAHALAGANG INTERNATIONAL NA PROBLEMA SA KAPALIGIRAN.
ANUMANG EPEKTIBONG PAGTATANGKANG PIGILAN ANG GLOBAL WARMING
AY KAILANGAN NG INTERNATIONAL NA KASUNDUAN.
MULA SA PANGULO - PARA KAY JOHN SUNUNU
NA-REALIZE KO DAHIL SA REPORT NI REILLY NOONG APRIL 28 NA FULL AGENDA ITO
NA KAILANGAN NATING AKSIYONAN.
KAILANGANG KUMILOS AGAD SA KLIMA
INAALALA KO ANG PAGHAHANDA SA PANGULO SA MGA MALAWAKANG KASUNDUAN NG MGA BANSA.
HINDI NGAYON ANG ORAS PARA MAGBIGAY NG PAG-ASA.
DAPAT GAMITIN ANG "SUNUNU PRINCIPLE"
NG SOBRANG PANGAKO SA KAMPANYA AT KAUNTING PANGAKO SA PAMAMAHALA.
PAGDINIG TUNGKOL SA GREENHOUSE EFFECT
Simula na ng hearing na 'to.
Gusto kong i-welcome ang mga saksi.
Sina Dr. James Hansen at Dr. Steven Schneider.
Dr. Schneider, masasabi mo bang meron nang consensus sa scientific community
na magkakaroon ng pag-init?
Kung ang consensus ay pagsasabi na karamihan sa mga taong may kaalaman
ay itinuturing iyong posibilidad, oo, siguradong meron
at malamang isang dekada na o higit pa.
Tatanungin kita, Dr. Hansen, nahilingan ka bang i-brief si Mr. Sununu
o ang staff ng White House tungkol sa mga issue
ng global climate change?
- Di pa. - Nahilingan ka na ba, Dr. Schneider?
Hindi pa.
Dr. Hansen, sa pahayag mo,
tumugon ka sa kahilingan namin para sa scientific understanding
sa pagsasabing mas titindi ang tagtuyot dahil sa pagdami ng greenhouse gases
sa United States.
Naguguluhan ako na sinabi mo rin sa page four ng pahayag mo
na hindi dapat ituring na maaasahan ang conclusion na iyon.
Bakit direkta mong kinokontra ang sarili mo
sa ibinibigay mong testimonya tungkol sa scientific question na ito?
'Yong huling paragraph sa section na 'yan
na mukhang taliwas do'n,
di ako ang sumulat niyan.
Dinagdag 'yon sa testimonya ko sa proseso ng pag-review.
Kung pinilit ka ng Bush administration
na magbago ng scientific conclusion,
isa 'yong anyo ng science fraud na gawa nila.
Tumutol ako na idagdag ang paragraph na 'yon kasi ang totoo,
sinasabi no'n na naniniwala akong di maaasahan
lahat ng scientific conclusions ko. Talagang di ako sang-ayon do'n.
Kinakatawan ng testimonya ang scientific opinion ko,
di ang policy ng pamahalaan.
Hindi ako naniniwalang
dapat baguhin ang mga aspekto ng science sa testimonya.
Dahil diyan, mananatiling adjourned ang hearing na ito.
Nag-aalala ka bang may gumanti o may magpahirap sa 'yo?
Ngayon, oo.
Ayoko lang magkaposisyon sa pulitika.
Science ang trabaho ko. At 'yon ang gusto kong gawin.
At kung may magbago
ng nararamdaman kong scientific evaluation ko,
'yon ang seryosong problema sa 'kin.
Kasi nabubuhay ako para sa science ko.
Ipinahiya si President Bush ngayong linggo ng NASA scientist
na nagsabing pinagaan ang testimonya niya para paliitin ang problema.
Ilang buwan lang ang nakalipas, sinabihan ang taumbayan
na magiging iba sa dati ang bagong administrasyon.
Isa sa mga inasahang may malaking pagbabago
ang pag-iingat sa kapaligiran. Nag-aalala ako, Mr. President,
na nahuhulog sa parehong pattern ang kasalukuyang administrasyon
na naranasan sa nakaraang walong taong kapabayaan.
At kahit nakinabang ako sa pagiging malapit
kay President Reagan, sa tingin ko maraming malalim na kaibahan.
Maganda ang team natin.
Hindi pa yata tayo talagang nasusubok ng panahon
kumpara sa ibang naupo sa desk na 'to sa Oval Office na 'to.
Pero gusto kong isiping kapag dumating ang gano'ng pagsubok,
magagawa ko ang best ko
base sa tamang impormasyong galing sa mga sobrang magaling na tao.
Ano ang kasiguruhan naming
di na mauulit ang pagbusal sa scientists gaya ng nangyari kay Jim Hansen?
Sa tingin ko 'yong mga nabanggit ngayong linggo tungkol diyan
ay nagpakitang mas lalong di 'yan mangyayari sa hinaharap.
Pa'no mo ilalarawan ang kasalukuyang pananaw ng administrasyon
tungkol sa urgency ng global warming? Di ba sobrang urgent na?
Sa tingin ko nililinaw ng pangulo
na binibigyan natin ng sobrang taas na priyoridad ang global warming.
Balak nating makilahok ang buong mundo dito
at mapabilis ang science
at ang iba pang trabaho bilang paghahanda sa pagtugon dito.
Gagawin natin iyong mahalagang priyoridad ng foreign policy natin.
Iniisip ko, komportable ka ba sa trabaho mo at pa'no mo ire-rate
ang environmental performance ng administrasyon ngayon?
Ang sagot sa tanong na 'yan ay sobra akong nag-e-enjoy
at sobrang 'kong masaya sa kalagayan ng mga bagay.
Kumpiyansa akong nagre-react ang political leaders
sa mga pananaw ng mga nasasakupan nila.
Kaya bilang scientist, tingin ko, mahalagang pumunta sa publiko
kasi pag naintindihan at nakita nila ang problema,
nakakahanga ang bilis ng pagsunod ng pulitiko nang may, quote, "leadership".
May haka-hakang talagang natulungan ka
sa klima sa pulitika ng Valdez oil spill,
ng pag-uusap sa greenhouse effect.
Nakondisyon ng lahat ng 'yan ang publiko para humanap ng aksiyon
at na-propose 'yan ng pangulo.
Sobrang committed kami
sa malaking pagbawas ng greenhouse gas.
Nagpo-propose kami ng alternatibong fuel innovation
na may mas banayad na epekto pagdating sa greenhouse gas
kaysa sa gasolina, na papalitan ng mga 'yon.
SINUSUPORTAHAN NI BUSH ANG ALTERNATIVE FUELS
Lumabas sa survey na sobrang nag-aalala ang mga tao sa United States
tungkol sa kapaligiran, gaya sa Western Europe.
May pinakamataas na level ng pag-aalala ngayon sa kasaysayan.
Tinatawag itong Green Summit dahil ito ang unang beses
na ginawang ganito kalaking priyoridad ng Group of Seven leaders ang kapaligiran.
Sa mesa, pagsisikap na magkaroon ng kasunduan ng mga bansa
tungkol sa greenhouse effect.
Nagkasundo tayo
na kailangan agad ng decisive action para ma-preserve ang Earth.
Sobrang committed kami sa framework convention o treaty
na lalahukan ng lahat ng pangunahing bansang naglalabas
ng mga gas para subukang kontrolin ang mga iyon.
Gaano katibay at kalapit ang suporta sa 'yo at sa EPA ni President Bush?
Siya lang sa mga leader ng Western countries
ang may kasamang environment advisor, ako, sa Paris do'n sa summit.
- Walang duda, nando'n ang pangulo. - Hindi ka niya iiwan sa ere?
Siguradong hindi.
Mr. Reilly, maraming salamat sinamahan mo kami.
Pinakita n'yo kaninang umaga
'yong pinsala sa South Carolina dahil sa Bagyong Hugo.
Makakaasa tayong habang umiinit ang Earth, ang mga pangyayaring gaya ng Bagyong Hugo
na karaniwan kada 50 taon ay darating na kada 25 taon, halimbawa.
Pa'no kung sabihin ko, "Ayos 'yan, pero haka-haka pa rin 'yan.
"Bumalik ka pag mapapatunayan na"?
Totoo 'yan. Mapapatunayan namin 'yan sa susunod na 20 taon.
Ang problema, ginagawa namin
'yong experiment sa laboratory na tinatawag na Earth
at mararanasan natin ito at ng lahat ng may buhay.
Dr. Schneider, salamat. Babalik kami pagkatapos ng patalastas.
Naminsala ang Bagyong Hugo do'n.
Nagpaikot-ikot, nagpakabagyo do'n.
Natural na sakuna. Hindi ko kasalanan.
Ipapakita namin ang mga kategorya: deforestation, global warming…
HINDI CARTOON ANG MUNDO
KUMILOS NA NGAYON
I-BOYCOTT ANG OIL COMPANIES NA WALANG HABAS SA PAGSIRA NG KAPALIGIRAN.
INTERNAL DOCUMENT NG EXXON
PRESENTATION SA BOARD OF DIRECTORS NG EXXON CORPORATION
POSIBLENG MAS MATITINDING EPEKTO NG GREENHOUSE - ESTADO AT PANANAW
NARIRINIG NA NATIN ANG DI MAIIWASANG PANAWAGAN PARA UMAKSIYON
NAPAKA-ACTIVE NG MEDIA.
KATAYUAN NG EXXON
PARA MAPAHUSAY ANG PAG-UNAWA SA PROBLEMA
HINDI LANG ANG SCIENCE KUNDI ANG GASTOS AT EKONOMIYA
SIYEMPRE KAILANGAN NATING GUMAWA NG IBANG MAPAMIMILIANG TUGON
Eto siya.
- Magaling na doctor. Sorry pinaghintay ka. - Walang problema.
Ako, si D. Allan Bromley,
- …ay nanunumpang… - …ay nanunumpang…
…susuportahan at ipagtatanggol…
Pupunta sina Bill Reilly at Allan Bromley sa Netherlands sa isang linggo
para talakayin sa international community
kung pa'no natin responsableng,
may diin sa salitang "responsable,"
matutugunan ang kasalukuyang estado ng pagkaunawa sa problema
na maayos na makakatupad sa mga obligasyon natin sa lahat.
AYUSIN SA LOOB - IPAKITANG NAGKAKAISA
MEMORANDUM PARA KAY JOHN H. SUNUNU MULA KAY: D. ALLAN BROMLEY
NAG-AALALA AKO SA MGA SABI-SABING MAY PAHIWATIG NA KUMIKILOS ANG EPA
PARA MATINDING SUPORTAHAN ANG MGA PROGRAMANG BAWASAN ANG CO2.
8 KAAWAY NI SAWYER PINATALSIK
PINAGTATALUNANG WORLD CONFERENCE INAASAHAN SA GLOBAL WARMING
MAGTITIPON-TIPON ANG ENVIRONMENTAL MINISTERS MULA SA HALOS 70 BANSA
SA NETHERLANDS PARA SA PINAKASERYOSONG PAGHAHARAP NG MGA PAMAHALAAN
TUNGKOL SA GLOBAL WARMING.
Pinag-uusapan ng 60 environmental minister ang tinatawag na "pagliligtas sa planeta".
Dito dapat pirmahan ang mga unang kasunduan
para labanan ang kinatatakutang greenhouse effect.
Sa Noordwijk, Minister Nijpels,
ano-ano ang mga ipo-propose mo?
Gusto nating banggitin
ang pagbabawas ng lahat ng gas na sanhi ng greenhouse effect,
lalo na ang CO2.
DRAFT NG DEKLARASYON
KINIKILALA NG MGA MAUNLAD NA BANSA NA DAPAT I-STABILIZE ANG EMISSION NG CO2
SA KASALUKUYANG LEVEL BAGO LUMIPAS ANG TAONG 2000
Handa ang karamihan na i-stabilize ang emission ng CO2 sa taong 2000.
Pero gusto ng ilang bansa sa West, na magkakasama ngayon sa US embassy,
na bumuo ng nagkakaisang paninindigan laban sa gayong hakbang.
Sabi n'yo, sa pagkakaintindi ko, na kulang ang alam namin.
Ano'ng iba mula sa pananaw ng America?
Ang gusto namin, magkaro'n ng mas malinaw na pagkaunawa
ng mga magiging epekto sa ekonomiya.
May sobrang malalakas na puwersa sa loob ng Bush administration
na ayaw makakita ng aksiyon para sa issue na 'to
at mukhang ang environment minister natin,
si Mr. Reilly, ay walang kalayaang umaksiyon mula sa White House
para mangako sa progresibong paninindigang inihain ng Dutch government.
'Yan na 'yong huling paragraph?
KINIKILALANG DAPAT I-STABILIZE ANG CO2 BAGO LUMIPAS ANG TAONG 2000
KINIKILALANG DAPAT I-STABILIZE,
HABANG SINISIGURO ANG PANATAG NA PAG-UNLAD NG EKONOMIYA NG MUNDO, ANG EMISION NG CO2
Nabigo ang international conference sa global warming
na magkasundo ngayon sa panukalang
bawasan ang emission ng carbon dioxide,
emission na sabi ng scientists ay sanhi ng tinatawag na greenhouse effect.
At may mga seryosong tanong tungkol sa papel ng United States
na sugpuin ang pagbabawas.
Ang proposal sa unang malaking international conference na ito
sa global warming ay magtatakda sana sa taong 2000 bilang target
para mabawasan ang polusyon ng carbon dioxide.
Pinaboran iyon ng 63 bansa, anim lang ang tumutol,
na pinangunahan ng United States.
Ano'ng nangyari sa pagitan?
Kinumbinsi nina Chief of Staff John Sununu at Science Advisor Allan Bromley
ang pangulo na kailangan pang pag-aralan ang problema.
KAILANGAN PANG PAG-ARALAN
Panalo para kay White House Chief of Staff John Sununu ang kabagalan ni Bush
at pagkatalo kay William Reilly, Environmental Protection Administrator.
Sobrang tinututukan ng mundo
kung tatanggapin ng United States ang specific targets
lalo na ang pag-stabilize ng emission ng CO2 sa taong 2000.
- Tatanggapin ba natin 'yon? - Di tayo papayag.
Tinatanggap nating pag-stabilize ng greenhouse gas ang goal.
Mr. Reilly, tinatanggap nating goal 'yon, na pangangailangan 'yon,
na kailangan 'yon, ba't di magtakda ng target date?
Umaasa tayong ma-negotiate 'yon sa susunod na taon.
Handang-handa na tayong gampanan ang papel natin no'n.
PANGATLONG BAHAGI:
"IPINAGBIBILI BA ANG SCIENCE?"
May kapansin-pansing pagbabago
sa pagpigil nila na parang nanggagaling sa Chief of Staff sa tanong na ito.
Pananaw ko lang 'yon mula sa malayo.
Talagang nakaka-depress.
Oo. Sinubukan ko na! Pero tandaan n'yo, di 'to ang pananaw ko.
Hindi 'to pagkumpara sa nakaraang ideological na administrasyon.
May mga ideological na tao gaya ni Sununu,
pero mas maraming para sa political administration.
Naniniwala talaga 'kong malibang pilitin ng publiko na umaksiyon,
haharapin nila ang isang bahagi ng party nila para sa pulitika.
Pananaw ko 'yan. Di yata 'to sabwatan.
Iiwasan nila 'to hangga't kaya nila.
Susan, may maliit na buhok sa taas.
Ano'ng meron?
Inilarawan ng mga source sa administrasyon ang matinding debate sa loob
kung pa'no sasabihin ang issue sa global warming,
nakipagtalo, bukod sa iba pa, si Sununu
kay Environmental Protection Agency Administrator William Reilly.
Mr. President.
Marami sa environmental community ang nagdududa sa commitment mo
bilang environmentalist dahil sa tuloy-tuloy na report ng away
sa pagitan ng Chief of Staff at EPA Administrator mo
na pinapaliit ang mga bagay gaya ng global warming.
- Ano'ng masasabi mo do'n? - Mali sila.
Hindi puwedeng sumagad.
Magaling ang ginagawa ng EPA Chief.
Magaling ang ginagawa ng Chief of Staff ko. At alam n'yo,
itong laging pagtatangkang malaman ang nasa loob,
hindi interesado ang mga tao sa America diyan.
Naniniwala ang ilang tao na iniisip mong ikaw ang Assistant President ng US
at binigay nilang pinakabagong halimbawa
ang pagsusulat mo ng policy ng pangulo tungkol sa global warming.
SINO'NG ENVIRONMENT CZAR, CHIEF NG E.P.A. O SI SUNUNU?
May maliit na tendency ang ilang bureacrat na di pinangalanan
sa panig ng environmentalists na subukang gumawa ng policy sa bansa
na magbabawas sa paggamit ng uling, oil, at natural gas.
Tingin ko ayaw ng America na di makagamit ng kotse.
Karamihan sa mga taong may paninindigan
sa mga issue sa kapaligiran ay talagang naninindigan laban sa paglago.
At kumbinsido akong
magagawa ang mga responsibilidad sa kapaligiran
nang di nagiging laban sa paglago, trabaho, at America.
Ga'no kalaki ang impluwensiya mo sa policy?
Trabaho kong siguruhing sa oras na available para sa pangulo,
nakakausap niya ang lahat na gusto niyang nando'n.
Kaya tagabukas ako ng pinto, hindi tagasara.
MAHAL NA GOVERNOR SUNUNU:
MARAMING SALAMAT SA ORAS NA MAGSALITA
PINAHAHALAGAHAN KO ANG PAGKAKATAONG MAKIPAGKITA SA IYO
SINUSUPORTAHAN AT PINUPURI KO ANG PAGTANGGI NINYO NG PANGULO
NA I-ENDORSE ANG PAGBAWAS NG POLUSYON PARA LIMITAHAN ANG GLOBAL WARMING
Kilala kang matalinong tao at may matibay na opinion,
pag may payong di ka sang-ayon, sinasabi mo, "Sige"?
Alam kong matalino ang pangulo para magtanong
pag palagay niyang makakapag-ambag ako at nagtatanong siya minsan.
Pasok, Brad.
POLICY NG OFFICE OF SCIENCE AND TECHNOLOGY
MEETING NG MGA SCIENTIFIC "SKEPTIC" TUNGKOL SA GLOBAL WARMING.
GAYA NG HINILING NI GOV. SUNUNU, ISANG MEETING NG GOVERNOR
AT NG MALIIT NA GRUPO NG SCIENTISTS NA MEDYO SKEPTICAL
SA KILALANG PAGHARAP SA ISSUE NG GLOBAL WARMING
ANG ITINAKDA SA OPISINA NG GOVERNOR NG 2:30 P.M.
ANG MGA KALAHOK AY SINA:
Laging pabago-bago ang klima
at wala sa nakita natin sa nakaraang isang daang taon
na mukhang kakaiba sa mga pagbabagong 'yon.
ANG MGA KALAHOK AY SINA:
Di pa sobrang umiinit na dapat mangyari
at 'yon ang totoong problema sa usapin ng greenhouse.
HINAHAMON NG SKEPTICS ANG MALALANG PANANAW NA "GREENHOUSE"
WALANG PANGANIB SA GREENHOUSE
Walang totoong suporta ng science
para sa tinatawag na global greenhouse warming.
GLOBAL WARMING: PURO USAP-USAPAN O SAKUNA?
PURO USAP-USAPAN LANG
PURO USAP-USAPAN LANG BA ITO?
Di 'to, dapat n'yong maintindihan, muntikan nang sakuna.
Hindi naman parang pantay ang hati sa scientists ng US
o malapit man lang do'n.
Nakatanggap si Dr. Fred Singer ng consulting fees mula sa Exxon.
BIGYANG-DIIN ANG KAWALAN NG KATIYAKAN SA SCIENTIFIC CONCLUSIONS
TUNGKOL SA POSIBLENG MATINDING EPEKTO NG GREENHOUSE.
Editor si Prof. Michaels sa World Climate View,
na pinondohan ng Western Fuels Association,
isang consortium ng mga coal utility.
MGA ESTRATEHIYA
1. ITURING NA THEORY ANG GLOBAL WARMING (HINDI FACT).
KUNG UMIINIT ANG EARTH, BAKIT MAS LUMALAMIG SA KENTUCKY?
ANG PINAKASERYOSONG PROBLEMA SA MATINDING GLOBAL WARMING AY
BAKA DI TOTOO IYON.
2. PUNTIRYAHIN ANG PRINT AT RADIO MEDIA PARA TALAGANG MAIBALITA.
Madalas namang banggitin ang mga pananaw na 'yon
at hinahangaan ng kilalang archdeacon ng conservatism mismo, si Rush Limbaugh.
Hindi sinisira ng mga tao ang Earth.
Di tayo nagdudulot ng global warming.
Kinukuha ko ang pansin ng maraming tao
at pinananatili 'yon hangga't kaya ko.
Negosyo 'to.
Magbibigay ako ng scientists na magsasabing walang global warming,
kasingdami ng magsasabing meron.
Isa sa inaasahan ko si Pat Michaels, University of Virginia.
9. MULA SA SCIENTIFIC COMMUNITY
Wag asahang sobrang malulungkot ang mga nasa Western Fuels
kung mag-conclude ang scientists na pinondohan nila na ang emission ng CO2
ay mabuti pa nga sa kapaligiran.
Sa taong 2085,
dumoble sa 540 parts per million ang level ng carbon dioxide sa atmosphere.
Anong klaseng mundo ang ginawa natin?
Ang pagdoble ng CO2 sa atmosphere
ay magdudulot ng matinding greening ng planetang Earth.
'Yong pelikula mo na naipalabas sa maraming lugar
na gawa ng industriya ng uling at ng OPEC
ay pinondohan ng industriya ng uling. Tama ba?
Tama.
At ginawa 'yon ng kumpanyang itinatag mo kasabay ng trabaho mo.
Tama ba?
Tinulungan 'yong magawa ng kumpanyang itinatag ko kasabay ng trabaho ko,
pero may isang taon na 'kong walang kaugnayan sa kumpanyang 'yon.
- Sino'ng head ng kumpanyang 'yon? - 'Yong asawa ko.
Pero ano 'to?
Ipinagbibili ba ang science?
Karangalang makasama si Steve Schneider.
Salamat, John.
Sobrang labo ng issue ng greenhouse effect at global warming
sa isip ng karamihan bago ang heat wave, tagtuyot, at sunog.
Tapos ngayon biglang natataranta sa media. Sabi ng maraming critic, "Ay, di gano'n."
Eto ang halimbawa ng isa sa mga mas aral na scientific journal.
Ano?
May bumunot ba sa saksakan?
May taga-Forbes ba ditong gustong isaksak ulit 'yon?
Baka nandito si Gov. Sununu. Ah, okay.
KARANIWANG KASO NG SOBRANG PAGRE-REACT
ANG PREDICTION NIYA PARA SA 1991:
HEAT WAVE NA MAY PAGKATARANTA
'Yong mga itinangging seryoso ang global warming,
binigyan sila ng industriya ng fossil fuel at nina John Sununu at Bush administration
ng sobrang laki at lakas na megaphone.
Do'n nagsimula ang maraming kapangitan.
Ngayong gabi, "Hell on Earth."
Pa'no mo 'ko matitingnan bilang responsableng scientist?
Alam mo ang nagagawa ng carbon dioxide.
Alam mo ang properties kaugnay ng solar radiation.
Nababahala ka?
Sasabihin ko sa mga tao 'yong di nila alam.
Malamang di sobrang mababawasan ang concentration ng carbon dioxide
sa atmosphere sa susunod na 30 taon.
Gusto mong sirain ang ekonomiya.
Di 'yon pagsira sa ekonomiya.
Ano'ng gagawin natin? Maupo lang?
Diyan lang. Gusto kong tapusin ang isang 'to. Okay.
Pat, kalokohan 'yon.
Di lang nasa laylayan ng science ang opinions ni Dr. Lindzen
pero ayon sa satellite data kamakailan, malamang mali.
Dr. Lindzen, sabi niya nasa laylayan ka.
Sa tingin ko nakakapagtakang pahayag 'yan.
Nasa'n 'yong huling computer model mo?
Hindi lang computer models ang paraan para mag-research.
Wala ka sa pinakabago.
Gentlemen…
Salamat.
Maraming salamat.
Maupo kayo at welcome.
Baka nakita ng ilan sa inyo ang dalawang scientist sa isa sa mga show.
Sabi ng isang scientist, kung patuloy daw tayong magsusunog ng fossil fuels
sa bilis ngayon,
sa katapusan ng susunod na siglo,
puwedeng mas uminit ang Earth
nang five degrees Celsuis.
Wala namang nakitang katibayan ng pagbabago 'yong isang scientist.
Dalawang scientist, dalawang eksaktong taliwas na pananaw.
Ano na'ng gagawin natin?
GIYERA SA GOLPO
Nagkakamali ang sinumang
nagsasabing hindi tungkol sa oil ang krisis na ito.
Ang US pa lang, 23% ng oil nito ang kinukuha mula dito.
Kaya sinumang kumokontrol sa oil ay may malaking kapangyarihan.
Ang mga trabaho natin, pamumuhay, sariling kalayaan,
magdurusa lahat kung mahuhulog ang pagkontrol
ng malaking oil reserves ng mundo
sa kamay ng taong iyon, si Saddam Hussein.
Sa ngayon, sinusuportahan ng publiko ang pangulo sa krisis na 'to,
inasahan na iyan pero malakas ang suporta.
Biglang tumataas ang suporta.
USA!
Ang tanong, kailangan bang magmadali ng US sa Middle East para depensahan ang oil?
Sa kabila ng kontrobersiya sa greenhouse effect,
may mga alam na tayo.
Pinakamataas sa kasaysayan ang concentration ng gases
gaya ng carbon dioxide at methane,
mas mataas kaysa sa recent geologic past,
'yong record ng 160,000 years ng ice cores.
Kung susukatin ang dami ng CO2 at gases na nakulong sa glaciers,
may pahiwatig na mga 100 years ago,
mas kaunti nang 25%
ang CO2 sa atmosphere.
CO2 SA ATMOSPHERE
Sa ngayon sa 1991,
nasa 0.4 degrees Celsius na mas mataas ang temperatura
kumpara sa average ng 1950 hanggang 1980.
Ngayong taon ang pangalawang pinakamainit na taon sa record,
sunod lang sa 1990.
Pero ba't banayad ang panahon?
Titingnan ni George Lindsay Young ang tanong na 'yan.
Sasabihin ng ilan na global warming ang sagot.
Pero depende kung sino'ng tatanungin mo.
Ang problema ngayon, may publikong di sigurado,
nakikinig sa debateng isinasalin gamit ang media
at iniisip ng publiko na lagi tayong nag-aaway-away.
Maraming tao, sa tingin ko, ang nalito dahil sa debateng 'yon.
Paano tayo magtatagumpay bilang demokrasya
kung di tayo makapagpadala ng signal sa mga pulitiko kung ano'ng gagawin
kasi litong-lito tayo kaya tayo mismo nahihirapang alamin?
May warning sa pinakahuling survey ng NBC News-Wall Street Journal.
Ang approval rating ng pangulo, kahit sobrang taas pa rin,
nine points na mas mababa kaysa no'ng isang buwan, pinakamababa sa buong taon.
At malinaw na ekonomiya ang problema.
8 percent lang ang sang-ayon sa assessment ng pangulo
na bumubuti ang mga bagay.
44% ang nagsasabing lumalala ang mga ito.
Pero sa ganitong numbers, parang dapat may isakripisyo.
PANG-APAT NA BAHAGI:
"ANO'NG GINAGAWA SA ATIN NG KALIKASAN?"
Sa June 1, 1992,
magtitipon-tipon ang world leaders
mula sa halos lahat ng bansa sa Rio de Janeiro sa unang Earth Summit.
Hawak ng United Nations, pipirma sila ng treaties
na magtatakda ng kinabukasan ng pandaigdigang kapaligiran natin.
Nakataya ang buong sangkatauhan.
Ang problema, baka hindi lumahok ang pangulo natin.
Pinapalabas na sa mga screen sa mahigit 500 sinehan sa buong bansa
ang patalastas na mukhang pelikula tungkol sa katapusan ng mundo.
Inspirasyon ang maiksing pelikula ng mahigit 5,000 telegram sa pangulo.
Pero di pa sinasabi ni Mr. Bush kung pupunta siya sa Summit.
Di madaling di pumunta o pumunta.
Kailangan mo lang pag-isipan.
Ayon sa sources, nagdedebate ang administrasyon
kung talagang kaya nitong i-stabilize ang global warming gases.
Sa unang pagkakataon, may pakiramdam na posible ang ganoong plano
at di kailangang sirain ang ekonomiya.
Naging posibleng mangyari ang debateng 'to
dahil sa pag-alis ni John Sununu bilang Chief of Staff.
Mangangampanya siya.
Di niya kailangan ng dagdag na target na matitira ng mga tao.
Pinakamabuti para sa pangulo na umalis ako.
Sabi nila sobra daw siyang laban sa kapaligiran at nakaka-intimidate
na walang nangahas na kumontra sa kanya.
INAARAL NG U.S. ANG KATAYUAN SA KLIMA
Kilala na ngayon sina William Reilly at ang team niya
sa Environmental Protection Agency.
Umaasa silang maipakita sa White House kung paano masa-stabilize
ng ilang hakbang ang nilalabas na carbon dioxide ng America.
- Good morning, Mr. President. - Welcome, environmentalists.
Lahat ng klase.
- Halika, maupo ka dito. - Gusto ko dito ang mga tao.
Dito, pasok ka. Mas madaling maupo dito.
Kasya tayong lahat sa shot.
Gusto ko talagang pasalamatan si Bill Reilly,
pasalamatan ang secretary,
pasalamatan ang chairman, si Mike Deland, sa pagpunta,
at sabihing excited akong makatrabaho sila
at ang Cabinet
para makakuha ng suporta para sa budget na 'to sa Capitol Hill
at sa patuloy na pagiging mga responsableng katiwala ng kapaligiran.
Mr. President, sinasalamin ba nito
ang posibleng pag-aalala tungkol sa bumababang survey?
- Nag-aalala ka ba sa bumababang survey? - Hindi.
May eleksiyon ngayong taon at maraming paratang
at tingin ko magpapatuloy lang tayo.
At… Survey? Diyos ko, parang mataas ngayon, mababa kinabukasan.
Meron ba ditong may tanong tungkol sa kapaligiran?
Tanong sa domestikong kapaligiran.
PUMILI O MATALO
Ano'ng pinakamahalagang issue sa 'yo sa eleksiyon? Ano'ng isang issue?
Mahalaga ang ekonomiya.
- Kapaligiran. - Ekonomiya.
Laging may papel ang ekonomiya sa eleksiyon.
Mahirap ang panahon. Natatanggal sa trabaho.
Lahat naghahanap ng trabaho.
IMPORMASYON SA TRABAHO
Nakakatakot na kailangan niyang pumunta sa ospital.
Dapat naming pag-isipan bago siya ipasok kasi wala kaming perang pambayad.
Sa mga nangyayari,
di ko nararamdamang kontrolado ni President Bush.
Ngayon ang pinakamababang approval rating ni President Bush sa survey.
INTERNAL DOCUMENT NG EXXON
REPORT SA MGA AMBAG NG EXXON NOONG 1992 PARA SA KAPAKANAN NG PUBLIKO
Magandang hapon at welcome sa Cato Institute at sa policy forum.
"Ang Katapusan ng Mundong Alam Natin: Pumunta sa Rio ang Apocalypse Lobby."
Sakuna para sa United States ang treaty sa global warming.
Talagang wala 'yong inaalok para sa mga tao sa America
at ibabalik tayo no'n sa dating level ng kayamanan at kalusugan.
At eco-imperialism 'to.
Ito talaga ang gusto ng Rio.
Parang may pagkilos
ng sobrang liberal na Democrats
at ilang extremist sa environmental movement
na ang tanging sagot para magkaroon ng magandang kapaligiran
ay itigil ang pag-asenso at pag-unlad.
Di nagdudulot ng global warming ang mga tao.
At pinapatakbo ang environmental movement ng mga militanteng nangunguna do'n.
Iyon na yata ang bagong tahanan ng socialism.
Kailangan yata nating ituro sa publiko kung ano talaga ang nangyayari
sa pang-aabuso sa science.
At kailangan na 'yang gawin ngayon.
WALA NANG PARK - WALA NANG WETLAND WALA NANG MAGANDANG ILOG - WALA!
Karamihan ng mga tao di pumupunta sa ganitong tungkol sa kapaligiran.
Mga komunistang liberal o kung anuman, pinoproblema 'to pero di 'to totoo.
- Kaya natin! - Kaya natin!
Balik sa mga telepono. Sige na.
Wala tayong global warming.
Sisirain ng liberal democrats ang ekonomiya.
At ito ang bagong agenda ng socialism.
550 tayong minero ng uling!
Iligtas ang trabaho natin!
- Mga trabaho ang pinag-uusapan. - Tama.
May hinaharap din.
- Anti-environmentalists. - Wag kaming alisan ng trabaho!
Nag-o-organize sila ng malakas na coalition sa buong bansa.
Sabi nila, hindi na raw kaya ng bansang ito na iligtas ang Earth.
ILIGTAS ANG MALALAKI MATATANDANG PUNO
Nabasa na siguro ninyo ang Rio conference tungkol sa kapaligiran.
Pinigilan kong pumunta doon dahil sa tingin ko,
ang kailangan nating gawin bago pumunta
ay magkaroon ng maayos na policy sa kapaligiran.
Pero gusto ko rin ng suporta sa maayos na policy sa ekonomiya.
Galing dito at abroad ang pressure kay Mr. Bush
mula sa mga kalaban niya sa pulitika at sa United Nations
dahil naglalabas ang United States ng carbon dioxide
higit sa alinmang bansa sa mundo.
Nakakahiya yata sa bansa natin na si President Bush lang ang leader
ng pangunahing bansa sa buong mundo
na tumatanggi pa ring pumunta sa Earth Summit sa June sa Brazil.
Sabi ni Mr. Reilly,
di siya tumatanggi, ipinag-iisipan niya.
Malaki ang tiwala ko kay Bill Reilly.
Sa tingin ko magaling siya at sinusubukan niyang galingan sa trabaho
kahit mahirap.
Mr. President, sinusubukan mo bang maliitin si Mr. Reilly sa Rio?
Si Mr. Reilly… top environmentalist, suportado ko siya.
Kumikilos siya sa paraang dapat gawin nang disente at may dignidad.
At
nakakaramdam ako ng totoong
obligasyon.
Kasama sa tungkulin ko bilang pangulo ang gawin ang dalawang bagay.
Una, gumawa ng policy sa kapaligiran.
Sa kabilang banda,
mag-alala para sa mga pamilyang Amerikano, mga kailangan ng trabaho.
At pupunta ako sa Rio
at ipapahayag ko ang mga matibay na punto
ng maayos na record sa kapaligiran.
Gusto ko lang ayusin 'yong greenhouse effect
nang sabay-sabay dito sa taas.
Di isasakripisyo ang mga trabaho dito sa baba.
Bibiyahe ako ngayon
sa Rio de Janeiro para samahan ang mahigit 100 head of state
sa United Nations Conference on Environment and Development.
Sa tingin ko mahalagang magkaroon ng parehong salitang 'yon,
kapaligiran at development, pantay at seryoso.
At ganoon nga.
Sobrang init na mga taon gaya no'ng 1988
na may sobrang lalakas na bagyo gaya ng Gilbert o no'ng '89, Bagyong Hugo.
'Yong mga nangyayari minsan sa 50 taon, mangyayari na minsan sa 30
at minsan sa 20 taon.
Itatanong ng mga tao sa susunod na siglo, "Ano'ng ginagawa sa 'tin ng kalikasan?"
Di kalikasan, kundi tayo ang may ginagawa sa kalikasan at sa sarili natin.
Sa lahat ng taon mula noong 1866
nang simulang subaybayan ang temperatura ng Earth,
pinakamainit ang katatapos lang na taon.
Ang '90s ang pinakamainit na dekada sa isang libong taon.
Malamang may mga pinsala na.
Alam nating natutunaw na ang glaciers sa bundok.
Alam nating mas matataas na ang dagat kaysa dati.
At naibalita ngayon lang na maitatala ang 2003
bilang pangatlong pinakamainit na taon na naranasan ng mundo.
Pinalalakas natin ang mga bagyo,
naipakita na 'yan. Pinaparami natin ang heatwave.
Puwedeng maging pinakamainit na taon sa record ang 2010.
Mas mainit pa lang tayo nang isa.
Pa'no kung iinit nang tatlo o lima na na-project sa susunod na ilang dekada
hanggang katapusan ng siglo?
Nakatakda ang 2014 bilang pinakamainit na taon sa record.
2015 ang pinakamainit na taon sa record.
Sa record, 2016 ang may pinakamainit na temperatura.
Nag-tie ang 2020 bilang pinakamainit na taon sa record.
Malaki ang lamang na 2023 ang pinakamainit na taon sa record.
Mga iginagalang na delegate, dapat kong sabihing ito
ay isang makasaysayang sandali.
Gayunpaman, magiging ganoon lang
kung ang Rio Conference
ay magmamarka rin ng bagong simula.
May mga report na pine-pressure ng US ang mga pamahalaan
na wag magkaroon ng kasunduang bawasan ang emission ng carbon dioxide
sa taong 2000 sa level noong 1990.
Hindi, never nag-pressure ang US sa kahit sino.
Malinaw na sabi-sabi lang 'yan.
Seryosong pinupuna ang pamahalaan ng US
dahil minaliit ang convention tungkol sa global warming
sa dahilang masasaktan no'n ang ekonomiya ng America.
Bumigay ang ibang bansa,
pumayag sa treaty na nananawagan sa mas malinis na hangin
nang walang takdang petsa para makamit iyon.
NAKAKAHIYA KA - U.S.
Tinatalakay lang namin ang katotohanang lahat sa United States
lalo na ang mga kabataan
ay di masaya sa mga policy ng administrasyon.
Aminin natin,
may mga puna sa United States,
pero dapat kong sabihin,
pumunta kami sa Rio na ipinagmamalaki ang nagawa namin.
Hindi kailanman madaling tumayo mag-isa sa prinsipyo pero minsan,
kailangang gawin bilang pinuno.
Ngayon ang panahong iyon.
Siniguro kong marinig ang speech ninyo, Your Excellency.
Ikinalulungkot kong di 'yon nagustuhan ng ilan
pero minsan dapat tumayo ang United States sa iniisip naming malinaw na prinsipyo.
Sa mata ng maraming delegasyon,
mas isolated ang United States sa conference na ito
higit kailanman sa halos anumang issue mula noong Vietnam War.
Dito, ang tingin sa America ay isinuko ang papel nito bilang leader,
tumangging pumirma sa bagong ayos ng mundo para sa kapaligiran.
Umuwi na si George Bush.
Ang kapalit niya, si William Reilly, ang pinakahinahanap sa Rio.
Mr. Reilly, guilty ang United States dito
ng pamumulitika sa kapaligiran.
Ano'ng masasabi mo diyan?
Maraming tao ang nagdala ng malalaking inaasahan sa conference.
Di makatotohanang inaasahan pati sa US.
Malinaw na political season namin ngayon
at hindi lang tutuparin ng conference ang inaasahan ng mga pumuntang
may makatotohanang kaalaman sa mga magagawa ng ganitong bagay.
Sa puntong 'yan, pupunta na 'ko sa meeting kasama ang minister ng Mexico. Salamat.
Mabuting leadership ba na hayaan ang bansang 'to
na kaladkaring nagsisisipa at nagsisisigaw sa unang Earth Summit sa Rio
at itinakwil ka sa harap ng mundo?
Di ako naniniwala na ang leadership, Robin, ay pagsama sa karamihan.
Pero mukha ring halos pinlanong ipahiya ka no'ng ginawa 'yon.
Di 'yon ang pinakamagandang nangyari sa 24 oras.
Kumuha ka ng nangungunang environmentalist
at pinuri ka dahil do'n.
Kung makakalikasan kang pangulo,
ba't di ka tumayo at ipagtanggol ang sarili mong environmentalist?
Hindi ba mas mahihirapan ang pangulo dahil dito?
Hindi yata nito mapapadali ang buhay ng sinuman sa 'min.
Sabi ni White House Spokesman Marlon Fitzwater, committed si Mr. Bush.
Nagbago lang ang isip niya tungkol sa global warming.
Ang pinakanaaalala ko,
'yong hindi pagkakatugma na sa wakas
naging spokesperson ako para sa United States
at pagkakaroon ng
nakaka-disappoint na presentation sa kung ano ang practical
at makatotohanang handa nating gawin.
'Yong di ko nagawang himukin ang White House,
ang pangulo na suportahan ang bagay na sa tingin ko ay sobrang mahalaga.
'Yong advantage na nagkaroon sana kami
kung nag-commit si President Bush
na seryosong gawin ang pagbabawas ng greenhouse gases
ay baka nagawa naming
hindi na maging partisan ang usapin sa United States.
Pangulong Republican, may naidulot sana 'yon.
Nagsisisi akong hindi namin nagawa 'yon.
Kung babalikan ko
no'ng sinimulan kong talagang ipilit 'yong issue,
nabigo ang karamihan sa immediate objective ko.
Pero eto na tayo.
Paudlot-udlot tayong umasenso.
Pero sobra nang natutunan ng mga tao ang problema
na malapit na tayo sa pagpapatupad ng pagbabago sa kultura…
pero gumagalaw 'yon sa panahong panghenerasyon.
Oo.
Nagre-record na.
NETWORK PARA SA PAG-DETECT NG PAGBABAGO NG COMPOSITION NG ATMOSPHERE
BUWANANG MEAN VALUE NG CO2
Nagsalin ng Subtitle: Ewygene Templonuevo