Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Os seguintes telefilmes producíronse e rodáronse integramente no Reino Unido
para Channel 7 entre 1978 e 1981.
Non se volveron exhibir dende a súa emisión inicial.
Si.
Aquí estamos, na cabana onde escribo.
Levo 30 anos nesta cabana.
É importante, antes de comezar,
asegurarse de que estea todo o que me vai facer falta.
Tabaco, claro.
Café, bombóns.
Sempre teño que ter un lapis afiado antes de comezar.
Teño seis lapis, e logo gústame limpar o caderno.
Miren cantas migas de goma.
Xa está.
E logo empézase.
Normalmente hai que facer algunhas correccións.
Si.
A ver…
Henry Sugar tiña 41 anos, era solteiro e rico.
Era rico porque seu pai, que xa morrera, era rico.
E solteiro porque era moi egoísta para compartir os cartos coa muller.
Medía 1,90 e igual non era tan guapo como a el lle parecía.
Prestáballe moita atención á roupa.
Facía os traxes nunha xastraría cara,
as camisas nunha camisaría e os zapatos nunha zapataría.
O barbeiro recortáballe o pelo cada dez días
e sempre lle facían a manicura ao mesmo tempo.
Tiña un Ferrari,
que lle custara case tanto coma unha casa de campo.
Todos os seus amigos eran ricos e el na vida pegara pau.
Os homes coma Henry Sugar andan á deriva polo mundo coma as algas.
Non son especialmente malos, pero tampouco son bos homes.
Forman parte do decorado.
Todos os ricos coma Henry
teñen unha peculiaridade común: un terrible desexo de seren máis ricos.
Dez millóns nunca chegan a nada, e 20 tampouco.
Teñen un desexo insaciable de máis cartos
e terror a espertar un día e non topar nada no banco.
Usan varios métodos para aumentar a súa fortuna.
Uns mercan accións e miran como soben e baixan.
Outros mercan terra, arte ou diamantes. Ou apostan no casino ou aos cabalos.
E outros apostan ao que sexa.
Henry Sugar era un deles, e non lle torcía o bico a trampear.
Unha fin de semana de verán, Henry foi ver a Sir William W. ao campo.
A casa era espléndida, tamén o xardín.
Pero cando Henry chegou aquel sábado, estaba arroiando.
O anfitrión e os outros convidados pasaron a tarde xogando,
mentres Henry miraba como petaba a choiva na ventá.
Henry saíu do salón e foi cara ao vestíbulo.
Paseou pola casa sen rumbo e finalmente entrou na biblioteca.
O pai de William coleccionaba libros e as paredes da biblioteca
estaban cubertas de libros anticuados e encadernados.
Non lle interesaban.
Só lía novela policial e negra, e alí non había diso.
Xa ía marchar
cando os seus ollos se pousaron en algo diferente.
Era delgadiño, non o vería se non destacase entre os outros libros.
Colleuno do estante.
Era só un libro de exercicios dos que usan os nenos na escola.
A cuberta era azul, sen nada escrito.
A primeira páxina, escrita á man con letra negra e clara, dicía:
INFORME SOBRE IMDAD KHAN O HOME QUE VE SEN OLLOS
Que estraño! Que raro! Que é isto?
Acomodouse nunha poltrona e comezou polo principio.
Isto é o que Henry leu no caderno de exercicios.
Son Z. Z. Chatterjee, xefe de cirurxía do Hospital de Calcuta.
O 2 de decembro de 1935, estaba na sala de descanso tomando un té.
Estaban outros tres doutores: Marshall, Mitra e Macfarlane.
Chamaron á porta.
"Adiante", dixen.
Desculpen, señores. Pódolles pedir un favor?
Este cuarto é privado.
Xa sei. Perdón por entrar así,
pero teño algo interesante para mostrarlles.
Estabamos enfadados e non contestamos.
Señores, eu vexo sen usar os ollos.
Pequeno, uns 60 anos,
bigote branco, saíalle un mato de pelo negro polas orellas.
Aínda que me venden a cabeza con 50 vendas,
podo lerlles un libro igual.
Parecía dicilo en serio. A min picoume a curiosidade.
Pase, por favor.
- Cantos dedos mostra o doutor Marshall? - Sete.
- E agora? - Nove.
- Agora? - Tres.
- Agora? - Tres de novo.
E agora?
Ningún.
Cal é o truco?
Non ten truco. Aprendín a facelo tras anos de adestramento.
Que adestramento?
Desculpe, pero iso é asunto privado.
Que quería, entón?
Son dun teatro ambulante. Chegamos hoxe a Calcuta.
Á noite estreámonos no Royal Palace Hall.
A min preséntanme como:
Imdad Khan, o home que ve sen ollos.
Cando a compañía chega a unha cidade, vou a un hospital
e pídolles aos médicos que me venden os ollos a conciencia.
É importante que o fagan doutores
para que non se pense que trampeo.
Logo saio á rúa e fago algo perigoso.
Mirei os outros tres.
Mitra e Macfarlane tiñan que atender os pacientes.
- Marshall dixo… - Por que non? Fagámolo ben.
Asegurémonos de que non vexa nada.
Son moi amables. Fagan o que queiran.
Antes de vendalo, cubrímoslle os ollos con algo suave e duro.
- Masa? - Xusto. Vai á panadaría.
Eu voulle selar as pálpebras.
Levei a Imdad polo corredor ao quirófano.
Déitese aí.
Collín un bote de colodión da lacena.
Vou pegar as pálpebras con isto.
E logo como o quito?
Bótelle alcohol debaixo das pestanas para disolvelo.
Peche os ollos mentres se pon duro. Pasaron dous minutos.
"Abra os ollos", dixen. Non daba, claro.
Collín a pasta do doutor Marshall e pegueilla nun ollo a Imdad.
Enchín toda a cunca
ata que a masa se solapou coa pel.
Fixen o mesmo co outro ollo.
Calquei forte nos bordes.
- É moi incómodo? - Non, para nada. Grazas.
"Véndao", díxenlle a Marshall.
Teño os dedos pegañentos.
Claro. Poñémoslle isto aquí…
O Dr. Marshall púxolle algodón sobre a masa dos ollos.
Quedou pegado.
Incorpórese.
O Dr. Marshall púxolle unha venda de 7 cm na cabeza.
Descúbranme o nariz para respirar.
Claro.
Desculpe, vai quedar algo apertada.
Que tal?
Perfecto.
Parece que tivo unha operación cerebral.
Séntalle ben?
Moi ben.
Felicítoos polo seu meticuloso traballo, señores.
Imdad Khan ergueuse e dirixiuse á porta.
Manda truco! Viches iso? Puxo a man xusto no picaporte.
Marshall deixou de rir.
Imdad andaba normal, bastante rápido, polo corredor.
Seguiámolo a uns cinco metros. Arrepiaba ver este home
coa cabeza totalmente vendada andar coma se nada…
"Viuno!", berrei.
Viu ese carro. Isto é incrible!
Marshall non contestou.
Tiña a cara tesa de incredulidade.
Imdad baixou as escaleiras sen problema.
Nin agarrou a varanda.
Subían varias persoas. Vexan a reacción.
No fondo das escaleiras, virou e saíu á rúa.
Marshall e eu seguímolo de preto.
Abaixo, uns 100 nenos descalzos berraban e acenaban
cara ao home da cabeza branca.
Saudounos erguendo as dúas mans.
Colleu unha bicicleta, subiu e fixo un oito no patio.
Os nenos descalzos seguíano, animándoo e rindo.
Saíu e meteuse nunha rúa con moito tráfico,
con coches pitando e indo en todas direccións.
Guiábaa de marabilla.
Vímolo un minuto máis.
Logo virou e perdémolo de vista.
- "Non dou creto", dixo Marshall. - Non dou creto.
"Eu tampouco", dixen.
Acabamos de ver un milagre.
O resto do día atendín pacientes.
Ás seis da tarde, fun cambiarme ao piso.
Ducheime en auga fría.
Tomei un whisky na terraza cunha toalla na cintura.
Ás sete menos dez, cheguei ao Royal Palace Hall.
Durou dúas horas.
Gustoume. O malabarista, o encantador de serpes, o tragalumes,
o tragasabres que meteu un estoque ata o estómago.
Con gran fanfarra de trompetas,
Imdad Khan saíu facer o seu número.
Chamaron espectadores para vendarlle os ollos.
Espetou coitelos arredor dun rapaz
e disparoulle a unha lata na cabeza.
Logo, puxéronlle un barril metálico por riba da cabeza vendada.
O rapaz púxolle unha agulla nunha man e un fío na outra.
Puxéronlle unha lupa xigante diante
e, sen dubidar,
meteu o fío polo ollo da agulla.
Quedei pasmado.
No camerino, topei a Imdad sentado,
quitando a maquillaxe.
Ten curiosidade, doutor, non?
"Moita", dixen.
Chamoume a atención o mato de pelo negro que lle saía das orellas.
Nunca vira nada semellante.
Teño unha proposta. Non son escritor,
pero, se me di como conseguiu o poder de ver sen ollos,
eu anotareino fielmente
e publicareino no British Medical Journal ou noutra revista famosa.
Ser máis coñecido axudaríao?
- Axudaríame moito. - Magnífico.
Uso taquigrafía para escribir historiais médicos.
Anotei todo o que Imdad me dixo, palabra por palabra.
Cóntollelo tal como o contou.
TODO O QUE ME DIXO IMDAD AQUELA TARDE (PALABRA POR PALABRA)
Nacín no estado de Caxemira en 1873.
Meu pai era revisor de tren.
Un día, un mago veu actuar á nosa escola.
Quedei abraiado.
Ás dúas semanas, fuxín cos aforros cunha compañía de teatro ambulante.
Iso foi no 1886, tiña eu 13 anos.
Durante tres anos,
viaxei coa compañía por todo o Punxab.
Ao final, xa era a atracción principal.
Fun aforrando cartos ata xuntar máis de 3000 rupias.
Oín falar daquela dun iogui famoso que adquirira o poder de levitar.
Dicíase que, cando rezaba,
o seu corpo erguíase ata 45 centímetros do chan.
Polo menos, un efecto tremendo.
Bigote?
Deixei a compañía de teatro
e fun a unha vila na ribeira do Ganxes,
onde dicían que vivía o iogui.
Un día, un viaxeiro mencionou un ermitán
que atopara preto de alí, na xungla profunda, só.
Iso chegábame.
Larguei alugar un carro de cabalos.
Cando negociaba co cocheiro,
apareceu un home que ía na mesma dirección
e propuxo irmos xuntos, dividindo o custo.
Vaia sortaza tiven!
Falando co acompañante, souben que era discípulo do grande iogui
e que precisamente ía visitar o seu mestre.
Eu ceibei:
"Ese é o home que eu busco. Podo coñecelo?"
O acompañante miroume con calma.
"Iso é imposible", dixo.
Desde aquela, negouse a contestar as miñas preguntas.
Pero si que souben un pequeno detalle:
a hora do día en que o iogui comezaba a meditación.
O acompañante acenou para deter o carro, baixou e marchou.
Fixen que seguía, pero, tras unha curva,
saltei e volvín polo mesmo camiño.
O home xa desaparecera pola xungla.
Oín renxer algo na maleza.
Pensei: "Se non é el, é un tigre,
que se abalanzará sobre min, esnaquizarame
e comerame, arrancándome a carne a bocados."
Era el.
Non había miga de camiño por onde ía o home.
Abría paso entre bambús altos
e vexetación mesta e variada.
Eu seguíao con sixilo, polo menos uns 100 metros por detrás.
Cando o perdía de vista, que era case sempre,
eu seguía o ruído dos seus pasos.
Media hora durou o tenso xogo de seguir o líder.
Logo, de súpeto, deixei de oílo.
Parei e escoitei.
De súpeto, a través da maleza,
vin un claro e dúas pequenas cabanas. O corazón deume un chimpo.
Había unha almofía ao pé da cabana, e unha alfombra para rezar. Encima,
un gran baobab con preciosas pólas gordas e frondosas.
Aguantei a gran calor do mediodía
e a calor húmida e abafante da tarde, agardando.
Preto das cinco,
subín á árbore e agacheime entre as follas.
Por fin, o iogui saíu da cabana e sentou coas pernas cruzadas na alfombra.
Os seus movementos eran calmos e mainos.
Puxo as mans nos xeonllos
e respirou profundamente polo nariz,
e xa vin que unha especie de resplandor se derretía sobre el.
Durante 14 minutos, permaneceu inmóbil na mesma posición.
Logo, vin, con toda certeza,
o seu corpo erguerse do chan lentamente.
30 cm, 40, 45, 50.
60 cm por riba da alfombra.
Na árbore, dixen para min:
"Aí tes un home sentado no aire."
46 minutos, polo meu reloxo, estivo suspendido o seu corpo.
Logo baixou á terra amodo,
ata pousar as nádegas na alfombra.
Baixei da árbore e corrín cara a el.
O grande iogui lavaba as mans e os pés.
"Canto tempo levas aí?", preguntou.
Colleu un ladrillo e tiroumo con tanta forza
que o partiu en dous contra a miña perna.
Aínda teño a cicatriz. Miren.
Isto foi un golpe de sorte.
O iogui non pode perder o control nin tirar ladrillos.
O vello sentíase humillado, arrepentido e decepcionado consigo mesmo.
Explicou que, aínda que non me collería de discípulo,
ensinaríame algo informalmente
para compensarme polo ataque,
que eu tiña ben merecido.
Isto foi no 1890.
Eu tiña case 17 anos.
Que ensinaba o grande iogui?
Isto.
A mente é dispersa.
Ocúpase de miles de cousas á vez.
Cousas que ves, que oes e que cheiras.
Cousas que pensas e cousas que non queres pensar.
Debes aprender a concentrarte
en visualizar só unha cousa, nada máis.
Esforzándote, podes concentrar a mente
no obxecto que escollas
durante uns tres minutos e medio.
Isto leva uns 20 anos de intensa dedicación diaria.
"Vinte anos!", berrei.
Vinte anos ou máis.
É o que leva normalmente, se é que o dás feito.
Daquela xa serei vello!
Depende. A algúns lévalles dez, a outros 30.
En contadas ocasións, vén algunha persoa
que adquire o poder nun ano ou dous, pero é un entre un millón, non ti.
Tan difícil é concentrar a mente…?
Case imposible. Inténtao, xa verás. Pecha os ollos e pensa en algo.
Pensa só nun obxecto. Visualízao, veo diante de ti.
Nuns segundos, a mente dispérsase.
Coaranse outros pensamentos. É moi difícil.
Así falou o grande sabio iogui.
Entón, comecei os exercicios.
Á noite, sentaba,
pechaba os ollos e visualizaba a persoa que máis quería,
que era meu irmán máis vello, que morreu aos dez anos.
Concentrábame na súa cara, pero, se se me dispersaba a mente,
paraba o exercicio, descansaba uns minutos
e volvíao intentar.
Practicando diariamente cinco anos, dábame concentrado só na cara de meu irmán
durante un minuto e medio.
Ía mellorando.
Mentres tanto,
comecei a gañar cartos facendo prestidixitación.
Dánseme ben os xogos de man,
pero nunca deixei de facer os exercicios.
Á noite, onde estivese, sentaba nun curruncho tranquilo
e concentraba a mente na cara de meu irmán.
Ás veces, acendía unha candea e miraba a chama.
A chama dunha candea, como saben, ten tres partes distintas:
o amarelo na cima, o malva abaixo,
e o negro dentro.
Poñía a candea a 40 cm da cara,
xusto á altura dos ollos,
para non mover nin un músculo do ollo ao erguer ou baixar a vista.
Miraba a parte negra do centro ata desaparecer o que tiña arredor.
Logo, pechaba os ollos e concentrábame na cara de meu irmán.
En 1907, aos 34 anos, podíame concentrar tres minutos
sen dispersárseme a mente en absoluto.
Daquela decateime de que tiña a capacidade,
era só unha rara intuición,
de que, pechando os ollos e mirando con atención algo,
moi intensamente, podía ver o contorno do obxecto que miraba.
Pensei no que me dixera o iogui:
"Hai relixiosos que se concentran tan intensamente
que poden ver sen usar os ollos."
Todas as noites, tras facer os exercicios coa chama da candea,
tomaba un té, vendaba os ollos, sentaba na cadeira e tentaba ver sen os ollos.
Comecei cunha baralla de cartas.
Estudábaas por detrás e adiviñábaas.
Acertaba o 60 % das veces.
Logo, merquei mapas e cartas náuticas
e colgueinas no meu cuarto.
Pasaba horas mirándoas cos ollos vendados, tentando ler a letra pequena.
Todas as noites, durante oito anos, seguín exercitándome nisto.
En 1915, podía ler un libro enteiro,
de cabo a rabo, cos ollos vendados.
Conseguírao!
Por fin, tiña ese poder.
Empecei a facelo nas miñas actuacións.
Á xente gustáballe, pero ninguén cría que fose certo.
Ata os doutores, que me vendaban os ollos a conciencia,
se negan a crer que se poida ver sen ollos.
Esquecen outros xeitos de enviar imaxes ao cerebro.
Imdad Khan calou.
Estaba canso.
"Que xeitos?", preguntei.
A verdade é que non sei.
A visión faina outra parte do corpo.
Que parte?
Aquel día non fun á cama.
Este home obrigaría os científicos a facer piruetas.
Debe ser o home vivo máis valioso.
Tiña que atopar por que medio, biolóxico, químico ou máxico,
podía enviarse a imaxe ao cerebro sen os ollos.
Os cegos poderían ver, os xordos oír. Quen sabe que máis?
"Este home non se pode ignorar", pensei.
Comecei a transcribir todo o que Imdad me dixera aquela noite.
Escribín cinco horas seguidas.
Ás oito da mañá seguinte rematei a parte máis importante:
as páxinas que leron.
Non vin o Dr. Marshall ata a hora do té. Díxenlle o que puiden en dez minutos.
Hoxe ao teatro. Non o podemos perder.
Vou contigo.
Ás 6:45, fomos ao Royal Palace Hall. Aparquei o coche e fomos a pé ao teatro.
"Algo non cadra", dixen.
Non había ninguén fóra, as portas pechadas.
O cartel do show estaba alí, pero alguén escribira por riba:
"Cancélase a actuación de hoxe."
Pregunteille a un porteiro vello: "¿Que pasou?"
- Morreu alguén. - Quen?
Eu xa o sabía.
O home que ve sen os ollos.
"Como?", berrei.
Foi durmir e non espertou máis.
Cousas que pasan.
Volvemos amodo para o coche.
Sentín unha enorme tristura e rabia.
Non debín perdelo de vista, debinlle dar cama e coidados.
Imdad Khan facía milagres.
Comunicábase con forzas misteriosas fóra do alcance da xente normal.
Agora estaba morto.
"Acabouse", dixo Marshall.
Acabouse.
"Si", dixen eu.
Acabouse.
Esta é unha crónica verdadeira e fiel das miñas dúas reunións con Imdad Khan.
Vaia, vaia!
Isto é moi interesante.
Este dato é fantástico.
Poderíame cambiar a vida.
O dato a que se refería Henry
era que Imdad Khan aprendera a identificar as cartas
mirándoas polo dorso.
Sendo, como se dixo, un xogador trampón,
Henry decatouse de que podía gañar unha fortuna.
Baixou ao cuarto do mordomo
e pediu unha candea, un candeeiro e unha regra.
Foi ao seu cuarto, pechou porta e persianas e apagou a luz.
Puxo a candea no toucador e colleu unha cadeira.
Viu que os ollos lle quedaban xusto á altura da mecha.
Coa regra, colocou a cara a 40 cm da candea,
como se indica no libro.
Imdad Khan visualizaba a cara da persoa que máis quería,
que, no seu caso, era o seu finado irmán.
Henry non tiña irmáns.
Entón, decidiu visualizar a súa propia cara.
Cando Henry miraba a zona negra do centro da chama,
pasou algo extraordinario.
A mente quedoulle en branco, o cerebro inmóbil,
e, de súpeto, sentiu que o seu corpo estaba encerrado,
comodamente,
naquela pequena zona negra desa nada ardente.
Certo que só durou 15 segundos.
Logo, estivese onde estivese,
esforzouse por practicar coa candea cinco veces ao día.
Por primeira vez, púxose a facer algo con entusiasmo
e fixo progresos considerables.
Tras seis meses,
concentrábase na imaxe da súa cara durante tres minutos
sen que lle pasase pola cabeza nada máis.
"Son eu", pensaba Henry.
Son un entre un millón coa capacidade de adquirir poderes de ioga moi rápido.
Ao cabo dun ano, pasaba de cinco minutos e medio.
Xa chegara a hora.
Salón de Henry en Londres. Medianoite.
Treme de emoción cando, por primeira vez, coloca a baralla boca abaixo
e concéntrase na primeira carta.
O único que ve é o deseño de liñas finas e vermellas do dorso,
quizais o deseño de cartas máis común do mundo.
Agora concéntrase no outro lado da carta.
Concéntrase intensamente na cara invisible do outro lado da carta.
Pasan trinta segundos. Un minuto, dous, tres.
Non move un músculo.
A súa concentración é absoluta.
Visualiza o reverso da carta.
Ningún outro pensamento lle pode vir á cabeza.
No cuarto minuto, ocorre algo.
De xeito máxico, pero claro,
unha mancha negra vólvese unha pica, un garabato vólvese un cinco.
O cinco de picas.
Cos dedos tremendo, colle a carta e dálle a volta.
"Conseguino", dixo.
Henry obsesiónase. Só sae da casa para mercar comida e bebida.
Pasa o día, e ás veces a noite, enriba das cartas co cronómetro,
reducindo o tempo, segundo a segundo.
Nun mes, minuto e medio. Seis meses, 20 segundos.
Sete meses máis, dez segundos.
O obxectivo é cinco.
Se non dá visto a carta en cinco segundos,
non terá éxito nos casinos.
Canto máis se achega, máis difícil é acadar o obxectivo.
En catro semanas pasa de dez a nove segundos. En cinco de nove a oito.
Non lle importa traballar duro. Fai doce horas seguidas sen problema.
Sabe que ao final o conseguirá.
Os últimos dous segundos lévanlle 11 meses.
Pero un sábado á tarde…
Cinco segundos. Pasa toda a baralla, cronometrando cada carta.
Cinco segundos, cinco segundos, cinco segundos.
Canto tempo lle levou acadalo?
Tres anos e tres meses de esforzo constante.
Había máis de 100 casinos en Londres.
Henry era socio de dez. Lord's House era o favorito.
O mellor do país, nunha gran mansión xeorxiana.
Boas, Sr. Sugar.
…dixo o home cuxo traballo era non esquecer caras.
Subiu pola marabillosa escaleira ata a caixa.
Fixo un cheque de 10 000 libras.
Mulleres gordas rodeaban a ruleta, coma galiñas arredor do comedeiro.
Homes con puro e cara encarnada contaban as fichas,
con ollos brillantes de cobiza.
Raro.
Por primeira vez, Henry mirou con desagrado esa horrible xente rica.
Henry buscou unha cadeira libre nunha mesa de blackjack.
O croupier colleu a placa e meteuna nun burato.
Era noveiro, de ollos negros e pel pálida.
Non sorría e só falaba o necesario.
Tiña mans delgadas e aritmética nos dedos.
Colleu unha manda de fichas de 25 libras e púxoas na mesa.
Non as contou. Eses dedos non se trabucaban.
Púxoas fronte a Henry.
Ao colocar as fichas,
mirou a primeira carta da baralla.
En cinco segundos viu un dez. Puxo oito fichas, 200 libras,
o máximo permitido en Lord's House.
Saíulle o dez. A segunda era un nove.
Dezanove en total.
Con 19, plantas.
Paras e agardas que a banca non teña 20 ou 21. Clarísimo.
- Ao chegar a Henry, o croupier dixo… - 19.
Pasou ao seguinte. "Espere", dixo Henry.
O croupier volveu a Henry.
Ergueu as cellas e mirouno.
- Pide carta con 19? - …preguntou.
Só había dúas cartas coas que non se pasaría, o as e o dous.
Só un parvo se arriscaría a pedir carta con 19, con 200 libras alí.
Víase o revés da seguinte. O croupier non a tocara.
"Si, outra carta", dixo Henry. O croupier deulla.
O dous de trevos aterrou á beira do dez e o nove.
- 21. - …dixo o croupier.
Mirou a cara de Henry
e detívose nela, calado, atento, abraiado.
Henry descolocárao. Case ninguén pide carta con 19.
El fíxoo cunha tranquilidade e unha seguridade abraiantes, e gañou.
Mirou o croupier e decatouse de que se trabucara.
Chamara a atención. "Desculpe."
Iso nunca máis.
Ten que ter tino, e mesmo deixarse perder ás veces.
A partida seguiu.
Tiña tanta vantaxe que lle custaba gañar só unha cantidade razoable.
Nunha hora, gañara 30 000 libras. Aí parou.
Podería ben ser un millón.
Grazas.
Henry agora era capaz de facer cartos
máis rápido ca ninguén no mundo enteiro.
Interesante.
Se esta historia fose inventada,
cumpriría inventar un final emocionante e con sorpresa.
Algo dramático e inusual.
Por exemplo, Henry podía ir contar o diñeiro á casa.
Mentres o conta, podía de súpeto sentirse mal.
Dóelle o peito.
Decide ir para a cama e quita a roupa.
Vai espido coller o pixama.
Pasa por diante do espello de corpo enteiro e para.
Polo costume, empeza a concentrarse.
De súpeto, ve a través da súa pel.
Coma os raios X, pero mellor. Ve todo.
Arterias, veas, o sangue.
Fígado, riles, intestinos. Ve bater o corazón.
Mira onde lle doe no peito
e ve un vulto na vea grande que vai ao corazón no lado dereito.
Un coágulo de sangue. Ao primeiro, parece parado.
Logo móvese, pero moi pouco, só un milímetro.
O sangue empuxa por detrás e pasa,
e o coágulo móvese.
Avanza un centímetro. Henry mira, horrorizado.
Sabe que un coágulo grande solto circulando pola vea
chegará ao corazón.
Vai morrer.
Non é mal final de ficción, pero isto non é ficción, é real.
O que non é certo é o nome, non era Henry Sugar.
O seu nome había que protexelo, e aínda hai.
Á parte diso, é un feito real.
Como é real, o final ten que ser certo.
Isto é o que pasou.
Henry paseou unha hora. A noite estaba agradable,
a cidade seguía esperta.
Notaba o feixe de billetes no peto da chaqueta.
Púxolle a man encima.
Moitos cartos por unha hora de traballo. Pero estaba perplexo.
Non entendía por que non estaba máis contento polo éxito.
Se isto pasase hai tres anos, antes do ioga, tolearía de contento.
Iría correndo celebralo a un local nocturno.
Henry non estaba ledo.
Estaba triste.
Sempre que apostaba, estaba seguro de gañar.
Non había emoción, suspense nin perigo.
Sabía que podía viaxar polo mundo facendo millóns.
Pero sería divertido?
Ademais, ¿non era posible que a adquisición dos poderes do ioga
cambiase totalmente a súa actitude ante a vida?
Era posible.
Ao día seguinte, Henry espertou tarde, ergueuse,
viu o enorme feixe de billetes no toucador e…
rexeitouno.
Eh?
Bos días, señor. É para vostede, é un presente.
Pero…
Un que?
Métao no peto.
Vale.
Que é?
- Son cartos. - Cóllanos.
Ei!
Veña…
Soou o timbre.
Que demo fai?
Perdón, estaba repartindo cartos.
Armou un disturbio.
Tirei cartos. Perdón. Non o fago máis. Axiña marcharán.
O policía sacou un billete de 50 libras.
- Ah, colleu un. - É unha proba. De onde vén o diñeiro?
Gañeino no casino. Tiven moitísima sorte.
Henry deu o nome do casino e o policía anotouno.
Compróbeo. É certo.
Non me importa.
- Ai, non? - En absoluto.
De feito, creo o que di,
pero non xustifica o que fixo para nada.
Non fixen nada ilegal, non?
Ilegal?
Vostede é parvo!
Se ten a sorte de gañar tal cantidade de diñeiro
e quere regalalo, non pode guindalo pola ventá.
Mándeo a onde sexa útil. A un hospital ou un orfanato.
Hai hospitais e orfanatos que non teñen para mercar regalos de Nadal.
Vén o babeco este,
que non sabe o que é a necesidade,
e guinda os cartos á rúa.
Baixou as escaleiras con estrondo e marchou.
Henry non se moveu.
As verbas do policía, e o seu enfado,
doéronlle moito.
Estaba avergoñado.
Sentíase fatal.
Logo, de súpeto,
Henry notou unha forte sacudida eléctrica por todo o corpo
e ocorréuselle unha magnífica idea que cambiaría todo.
Comezou a pasear, pensando nas cousas que farían posible a súa idea.
Un. Vou gañar moitos cartos
cada día da miña vida de aquí en diante.
Dous. Só irei ao mesmo casino unha vez cada seis meses.
Tres. Non farei demasiados cartos nun día.
50 000 libras por noite como máximo.
Catro. 50 000 libras por noite, por 365 días ao ano,
son 18,25 millóns de libras.
Cinco. Hai que moverse. Tres noites como moito na mesma cidade.
Londres, Montecarlo, Cannes, Biarritz, Deauville,
As Vegas, Cidade de México, Bos Aires, Nassau.
Seis. Collo os cartos e monto hospitais e orfanatos en todo o mundo.
Como soño, soa demasiado sentimental,
pero na realidade pode funcionar.
Non creo que sexa sentimental. Sería formidable e marabilloso.
Sete. Necesito un socio que recolla o diñeiro
e o mande a onde cumpra.
Alguén en quen eu poida confiar cegamente.
John Winston era o contable de Henry, e de seu pai.
O pai de John fora contable do avó de Henry.
Pode ser o máis rico do mundo.
Non quero ser o máis rico do mundo.
Non podo operar en Inglaterra polo fisco.
Irei para Suíza, pero non mañá.
Non estou solteiro, teño obrigas.
Teño que falar coa familia e informar os socios.
Teño que vender a casa, buscar unha en Suíza e sacar os nenos da escola.
De alí a un ano, Henry mandáralle 120 millóns de libras
a John Winston en Lausanne.
Os cartos enviábanse cinco veces á semana á empresa suíza Winston Sugar.
Só John e Henry sabían de onde viña o diñeiro
e a onde ía.
O envío do luns era o máis grande, ían cartos de venres, sábado e domingo,
cos bancos pechados.
Henry movíase moi rápido e cambiaba a identidade varias veces por semana.
Ás veces John só sabía onde estaba Henry polo enderezo do banco que mandara cartos.
Era tremendo.
Henry morreu o ano pasado aos 63 anos, de embolia pulmonar.
El viuno vir, pero estaba moi tranquilo.
Executara o plan durante máis de 20 anos.
Fixera 644 millóns de libras.
Fundara e puxera en funcionamento 21 hospitais infantís e orfanatos,
dirixidos e financiados por John Winston desde Lausanne.
O traballo estaba feito.
E como sei eu todo isto? Boa pregunta. Cóntollelo.
Ao pouco de morrer Henry, John Winston chamoume desde Suíza.
Presentouse
como director de Winston Sugar S. L. e pediume que fose velo a Lausanne
coa idea de escribir a historia da empresa.
Non sei como me escolleu.
Marcaríame ao chou nunha lista de escritores.
Dixo que me pagaría ben e engadiu:
"Morreu un home extraordinario. Chamábase Henry Sugar.
A xente debía saber o que fixo polo mundo."
Na miña ignorancia,
preguntei se a historia merecía poñerse por escrito.
Isto enfadou moito a John Winston, igual ata se ofendeu.
En cinco minutos, por teléfono, faloume da carreira secreta de Henry Sugar.
Xa non era secreta.
Henry morrera e non volvería pisar un casino.
"Alá vou", dixen.
En Lausanne, coñecín a John Winston, que pasa dos 70, e a Max Engelman,
un famoso maquillador que viaxaba con Henry
para disfrazalo e ocultar a súa identidade.
Os dous quedaron desfeitos pola morte de Henry. Max máis ca John.
Queríalle moito. Era magnífico.
John Winston mostroume o caderno azul orixinal
escrito por Z. Z. Chatterjee en Calcuta en 1935.
E eu copieino palabra por palabra.
"A última pregunta," dixen.
"Vostede chámalle Henry Sugar, pero ese non era o seu nome.
Non quere que diga quen era cando escriba a historia?"
- Non. - …dixo John.
Nós prometemos non revelar a identidade.
Xa se saberá, antes ou despois.
Era dunha coñecida familia inglesa,
pero prefiro que non tente descubrilo.
Por favor, chámelle só Sr. Henry Sugar.
E iso é o que fixen.
The Wonderful Story of Henry Sugar
foi escrita por Roald Dahl na cabana da súa casa, Gipsy House,
en Great Missenden, no condado de Buckingham,
entre febreiro e decembro de 1976.
SENDEIRO PÚBLICO
A Ernie déranlle un rifle polo aniversario.
Colleu a arma e as balas e saíu para ver que podía matar.
Fronte á casa de Raymond, meteu dous dedos na boca e asubiou, estridente.
Raymond era o mellor amigo de Ernie. Vivía preto.
Ergueu o rifle por riba da cabeza.
"Recoiro!", dixo Raymond. "Que ben o imos pasar!"
Os rapaces marcharon. Era un sábado á mañá de maio.
Os castiñeiros estaban en flor
e os espiñeiros das sebes estaban brancos.
Cando ían polo camiño estreito entre sebes,
mataron todos os paxaros que viron.
Liñaceiros, pardais, papuxas, escribentes amarelos…
Cando chegaron á vía do tren, tiñan 14 paxaros colgados nun cordel.
"Mira", dixo Ernie, estendendo o brazo. "Alí."
Nos arbustos, había un neno mirando as pólas dunha árbore cuns prismáticos.
"Watson! O papón ese."
Peter Watson tiña corpo delicado.
Tiña pencas e levaba lentes con cristais gordos.
Era un alumno brillante, ía en cursos superiores ao seu, con 13 anos.
Gustáballe a música e tocaba ben o piano.
Os xogos non eran o seu. Era calado e educado.
Os dous rapaces máis grandes achegáronse amodo ao pequeno.
Non os viu, tiña os prismáticos nos ollos e estaba abraiado polo que vía.
"Mans arriba!", berrou Ernie, apuntando.
Peter deu un chimpo.
Mirou polos prismáticos os dous intrusos.
"Veña!", berrou Ernie. "Mans arriba!"
Peter Watson non se moveu, agarrando os prismáticos coas dúas mans.
Mirou a Raymond e a Ernie.
Non tiña medo, pero sabía que tiña que ter tino con eles.
Levábanlle feito moitas falcatruadas.
Mans arriba.
Iso era o máis sensato.
Raymond achegouse e colleulle os prismáticos.
"A quen espías?", berrou.
Peter barallou as súas opcións.
Podía escapar, pero colleríano en segundos.
Podía pedir socorro, pero ninguén o oiría.
Só podía calmarse e tentar convencelos de que o deixasen.
"Estaba mirando un peto verdeal", dixo.
- "Un que?" - "Un peto verdeal macho." Picus viridis.
Apalpou o tronco dunha árbore seca, á busca de larvas.
"Onde está?", dixo, apuntando.
- "Voulle tirar!" - "Non", dixo Peter,
mirando a restra de paxaros no ombreiro de Raymond.
"Fuxiu cando berraches. Os petos son moi asustadizos."
Raymond bisboulle algo a Ernie.
Ernie deu unha palmada na perna. "Boa idea."
Puxo a arma no chan e botouse sobre Peter.
Guindouno no chan.
Raymond sacou un cordel e cortou un cacho.
Ataron ben a Peter polos pulsos.
"Agora as pernas", dixo Raymond.
Peter recibiu unha puñada na barriga.
Quedou sen alento e inmóbil.
Os grandes atáronlle os nocellos con cordel, coma a unha galiña.
Ernie colleu a arma
e comezaron a guiar o neno cara á vía do tren.
Peter Watson non dixo nada.
Fixesen o que fixesen, falar non serviría de nada.
Arrastrárono polo terraplén
e tombárono ao longo entre as vías. Estas mesmas vías.
Estas mesmas vías. Isto pasoume hai 27 anos. Chámome Peter Watson.
"Máis cordel," dixo Ernie.
Ao remataren, Peter estaba indefenso, firmemente atado entre as vías.
Só podía mover a cabeza e os pés.
Ernie e Raymond deron un paso atrás para mirar.
"Moi ben feito", dixo Ernie.
"Isto é un asasinato", dixo o neno deitado.
"Depende", dixo Ernie.
"Depende da altura dos trens.
Se non te moves, igual te salvas."
Eles subiron o terraplén e sentaron tras uns arbustos.
Ernie sacou tabaco e fumaron.
Peter xa sabía que non o ían ceibar.
Estaban tolos e eran perigosos.
Rapaces tolos, perigosos e parvos.
"Cálmate e pensa", dixo Peter para si.
Tombado, inmóbil, sopesou as opcións.
A parte máis alta era o nariz.
Calculou que o nariz sobresaía 10 cm por riba das vías.
Era demasiado? Quen sabe, cos trens diésel.
A cabeza descansaba na grava entre dúas travesas.
Tiña que espetala algo máis.
Moveu a cabeza aos lados para arredar a grava
e facer un pequeno oco debaixo da cabeza.
Calculou que baixara a cabeza 5 cm.
Iso valería. Agora faltaban os pés.
Cruzounos para dentro para non sobresaíren
e agardou polo tren.
Preguntouse se se crearía algún baleiro debaixo do tren
ao pasar por riba, que tirase por el. Igual si.
Tiña que concentrarse
en pegar ben todo o corpo contra o chan.
"Non afrouxes. Ponte teso e pégate contra o chan."
Peter Watson miraba o ceo branco.
Pasaba un cúmulo de nubes de esquerda a dereita.
Un avión cruzou a nube.
Un monoplano con fuselaxe vermella.
Un vello Piper Cub, pensou que era. Mirouno ata desaparecer.
Logo, de súpeto,
oíu unha curiosa vibración das vías que tiña aos dous lados.
Era moi suave, case inaudible, un leve murmurio
que semellaba vir polas vías ao lonxe.
Peter Watson ergueu a cabeza e mirou para a vía
que se estendía ata o horizonte
e viu o tren.
Primeiro, só un punto negro, pero nuns segundos
o punto medrou,
foi collendo forma e non era un punto,
senón a fronte férrea cadrada dun tren diésel.
Peter baixou a cabeza e meteuna
no buraco que cavara na grava.
Cruzou os pés para dentro,
pechou os ollos e pegou o corpo contra o chan.
O tren pasou cunha enorme explosión, coma se lle metesen un balazo na cabeza.
Coa explosión veu un vento violentísimo,
coma un furacán entrándolle polo nariz ata os pulmóns.
O ruído abouxábao, o vento afogábao.
Era coma se o comesen vivo,
engulido polo ventre dun monstro asasino e atronador.
Logo acabouse. O tren xa pasara.
Peter Watson abriu os ollos e viu o ceo
e a gran nube branca pasando por riba.
Xa pasara e el sobrevivira.
- Céibao. - …dixo Ernie.
Raymond cortou os cordeis que o ataban á vía.
"Desátalle os pés, deixa as mans atadas."
Raymond cortou o cordel dos nocellos.
"Pero segues sendo prisioneiro, meu", dixo Bernie.
Os dous rapaces grandes guiaron a Peter polo campo cara ao lago.
As mans do prisioneiro seguían atadas.
Ernie levaba a arma na outra man
e Raymond levaba os prismáticos de Peter.
O lago era longo e estreito, con salgueiros arredor da beira.
No medio, a auga estaba limpa, pero a beira era unha xunqueira.
Ernie dixo: "Faremos o seguinte.
Ti cólleslle os brazos, eu as pernas, e randeámolo nos xuncos desa lameira."
"Mira!", dixo Raymond. "Alí. Vamos por el."
Peter Watson virouse e viuno.
Un niño feito cunha morea de xuncos e xuncas,
que se erguía 60 cm por riba da auga.
Enriba, un elegante cisne branco, sentado coma a Dona do lago.
Tiña a cabeza virada cara aos rapaces, alerta e vixiante.
"Recoiro", berrou Raymond. "Que bonito."
Ernie soltou a man de Peter e puxo a arma no ombreiro.
"Isto é… unha reserva de aves", dixo Peter, tatexando.
"Unha que?", preguntou Ernie.
Peter comezou a sentir unha enorme carraxe.
Tratou de falar con calma.
"Os cisnes están moi protexidos,
non se poden matar no niño. Pode ter crías debaixo."
Non fagas iso. Non o podes facer. Por favor, para!
A bala deu na elegante cabeza do cisne
e o longo pescozo foi caendo ata colgar da beira do niño.
Abre.
"Sóltalle as mans. É o noso perdigueiro."
Raymond cortou o cordel que ataba as mans do neno.
"Vai por el!"
"Négome", dixen.
Ernie deulle unha labazada ben forte a Peter.
Saíulle un fío de sangue polo nariz.
"Se te volves negar, vouche prometer algo.
Vouche partir os dentes, os de arriba e os de abaixo. Entendes?"
Peter calou.
"Contesta", ladrou Ernie. "Entendes?"
"Si", dixo Peter Watson en voz baixa.
A Peter soltáronselle as bágoas ao baixar pola ribeira e entrar na auga.
Achegouse ao cisne morto e colleuno coas dúas mans.
Debaixo, había dúas crías, co corpo cuberto de peluxe gris.
Estaban apiñadas no centro do niño.
"Ten ovos?", berrou Ernie desde a beira.
"Non", contestou Peter. "Nada."
Trouxo o cisne morto para a beira do lago.
Deixouno no chan, ergueuse e púxose fronte aos outros dous.
Os seus ollos, aínda chorosos, ardían de carraxe.
"Debiades estar mortos vós", dixo.
Ernie parecía algo perplexo, pero enseguida se recuperou.
Unha perigosa chispa brilláballe nos seus ollos negros.
"Dáme a navalla, Raymond."
Hai un artello do óso que une a á ao corpo.
Ernie espetou a navalla no artello e cortou o tendón.
A navalla estaba afiada, cortaba ben e a á axiña saíu nunha peza.
Ernie virou o cisne e cortoulle a outra á. "Cordel", dixo, estirando a man.
Ernie cortou oito pezas dun metro.
Atou o cordel pola parte de arriba da á grande.
"Ergue os brazos."
Peter Watson estaba de pé á beira do lago
nesa preciosa mañá de maio,
con aquelas enormes ás frouxas
colgándolle grotescamente do costado.
Ernie deu unha palmada e bailou unha xiga na herba.
"Acabastes?", preguntou Peter Watson.
"Os cisnes non falan", dixo Ernie.
Desfilaron pola beira do lago ata chegaren a un salgueiro alto.
As pólas longas colgaban do alto
ata case tocaren a superficie do lago.
"O que vas facer, Sr. Cisne, é subir á cima da árbore
e, cando esteas alí, estendes as ás e engalas."
"Fantástico!", berrou Raymond.
A idea de subir e distanciarse destas bestas gustoulle moito a Peter.
Ao chegar á cima, quedaría alí.
Dubidaba que o fosen buscar alá arriba.
Se fosen, poríase nunha póla delgada
que non aguantase o peso de dous.
A árbore era doada de subir, con pólas baixas por onde empezar.
"Máis arriba", berrou Ernie.
Peter chegou a un punto que xa non podía superar.
Tiña os pés nunha póla do grosor do pulso dun home.
A póla estendíase por riba do lago
e logo virada cara a baixo.
Descansou nela despois da subida.
Estaba moi alto, a uns 15 metros do chan. Non vía os outros.
Xa non estaban ao pé da árbore.
"Escoita ben!"
Arredáranse da árbore
ata un punto desde o que vían ben a Peter na cima.
Mirando para baixo,
Peter decatouse do escasa que era a follaxe do salgueiro.
Case non o cubría para nada.
"Colle por esa póla,
sigue andando ata estares enriba da auga enlamada e engala."
Peter non se moveu.
Miraba as figuras distantes no campo no chan.
Estaban inmóbiles, mirándoo a el.
"Vou contar ata dez.
Se non estendes as ás e botas a voar, dispároche.
Así serán dous cisnes os que cazo hoxe.
Empezo.
Un, dous, tres, catro, cinco, seis!"
Peter Watson permaneceu inmóbil. Nada o movería a partir dese momento.
"Sete, oito, nove, dez!"
Peter viu a arma no ombreiro,
apuntándoo a el.
Oíu o estoupido do rifle
e a bala pasar pitando, rozándolle a cabeza.
Daba medo, pero non se moveu.
Viu a Ernie cargando outra bala na arma.
"Última ocasión!", berrou Ernie. "A seguinte dáche."
Peter agardou.
Mirou a Ernie entre os ranúnculos do campo, co outro rapaz ao pé del.
Puxo a arma no ombreiro de novo.
Esta vez oíu o estoupido cando a bala lle deu na coxa.
Non lle doía, pero o golpe fora tremendo.
Coma se bourasen nel cun mazo,
soltáronselle as pernas da póla en que estaba.
Tentou agarrarse a algo coas mans.
A póla en que se colgou torceu e partiu.
Algunhas persoas, cando as castigan demasiado, máis do que é soportable,
derrúbanse e réndense.
Outras, as menos,
serán sempre imbatibles.
Vense en tempos de guerra e tamén en tempos de paz.
Teñen un espírito indomable
e non hai nada, nin dor nin tortura nin ameaza de morte
que os faga renderse.
Peter Watson era un deles.
Cando intentaba agarrarse a unha póla para non caer da cima da árbore,
de súpeto pensou que ía gañar.
Ergueu a vista e viu unha luz enriba do lago.
Era tan brillante e fermosa que non podía deixar de mirar.
A luz chamábao e atraíao,
e el lanzouse cara á luz e estendeu as ás.
Tres persoas dixeron que viran un gran cisne branco
voando sobre a vila aquela mañá.
Un mestre, un home que repoñía tellas no tellado da farmacia
e un neno que xogaba nun campo.
A Sra. Watson, que lavaba os pratos no vertedoiro,
mirou pola ventá xusto no momento
en que unha cousa branca enorme se precipitou sobre o céspede do xardín.
Saíu correndo.
Axeonllouse
á beira do seu único fillo, encollido no chan.
"Meu neno!", berrou. "Meu neniño querido!"
"Que che pasou?"
The Swan inspírase nunha nova xornalística sobre un feito real
que Dahl gardou no Ideas Book durante 30 anos,
ata que escribiu este conto en outubro de 1976.
XORNAL NOVAS "DO DÍA"
Pola tarde, o cazarratas veu á gasolineira.
Achegouse á entrada silenciosamente.
Os seus pés non facían ruído na grava.
Traía un macuto colgado nun ombreiro
e chaqueta anticuada de pana, con petos grandes.
Os pantalóns de pana estaban atados nos xeonllos cun cordel.
- Ola. - Si.
Operario antirroedores.
Aqueles olliños escuros inspeccionaron o local.
- O cazarratas? - Si.
Delgado, faccións marcadas,
dous dentes amarelos longos que sobresaían sobre o labio inferior.
Orellas redondas e delgadas, preto da caluga.
Os ollos eran case negros,
pero, cando te miraban, tiñan un escintileo amarelo.
- Veu rápido. - Ordes de Sanidade.
Sanidade? E vai cazar todas as ratas?
- Si. - Como?
Si, como?
Depende das ratas e de onde estean. Hai varios métodos.
- Con trampas. - Que?
- Trampas. - Que?
El bufou.
Non as cazo así. Non son coellos.
Ergueu a cabeza,
olfacteando o aire e movendo o nariz dun lado a outro.
As ratas son listas. Para cazalas, hai que coñecelas.
Hai que coñecer as ratas.
Saben o que fan? Obsérvano a un.
Cando un se prepara para exterminalas, estano observando.
Non están nos sumidoiros, non?
Non, nos sumidoiros, non.
- Neles é delicado. - Pensaba que non.
Ai, non? Gustaríame velo traballar no sumidoiro.
Gustaríame saber como o faría exactamente.
Envelenándoas, supoño.
Onde poñería o veleno exactamente?
No sumidoiro.
Iluminóuselle a cara.
Xa o sabía. "No sumidoiro."
Sabe que? Arrastraríano os residuos.
Todo. O sumidoiro é coma un río.
Que faría vostede, Sr. Cazarratas, nun sumidoiro?
O cazarratas achegouse un paso.
A súa voz adoptou ton confidencial,
a voz de quen revela segredos profesionais.
Trabállase coa idea de que a rata é un roedor.
Todo o que se lles dá, róeno.
Se hai que traballar no sumidoiro, que se fai?
A súa voz tiña o ton gutural do croar da ra,
e el semellaba deleitarse na pronuncia das palabras,
coma se gozase do seu sabor.
Éntrase no sumidoiro cunhas cantas bolsas de papel castaño
cheas de pasta de escaiola. Nada máis.
Logo cólganse no teito do sumidoiro
para quedaren colgadas sen tocar a auga,
pero que lles cheguen as ratas.
Claud escoitaba, abraiado.
A rata vén nadando polo sumidoiro, ve a bolsa e para.
Chéiraa, non cheira mal.
- Que fai? - Róea.
Si. Comeza a roer na bolsa e rómpea,
e a rata morde un merecido bocado de masa.
E logo?
Iso chega.
- Mátaa? - Cae redonda.
- A escaiola… - Aumenta ao mollala.
Ao entrar nos condutos, medra
e mátaa máis rápido ca nada.
Hai que coñecer as ratas.
A cara iluminóuselle de orgullo.
Xuntou os dedos longos e achegou as mans á cara.
Onde están esas ratas, logo?
A verba "ratas" saíulle cun son doce, coma se fixese gargarexos con manteiga.
No palleiro, aí en fronte.
- Dentro non? - Non, só no palleiro.
Aposto a que as hai dentro, remexendo na comida e espallando enfermidades.
- Hai enfermidades aquí? - Miroume a min, logo a Claud.
- Estamos todos ben. - Seguro?
- Seguro. - Nunca se sabe.
Falaba coma un funcionario de Sanidade,
decepcionado porque non tiñamos peste bubónica.
As ratas están no palleiro. Como as vai eliminar?
O cazarratas sorriu, renarte.
Meteu a man no macuto e sacou unha lata, sopesándoa nas mans mentres falaba.
Veleno. Veleno especial. Veleno mortal.
Irían ao cárcere seis meses se os collen cunha cullerada disto.
Chega para matar un millón de homes.
- Queren ver? - Si.
Sacou un penique e abriu a tapa.
Aquí está.
Falou con afecto daquilo e ensinoullo a Claud.
É millo ou orxo?
Avea mollada con veleno mortal.
Se metes un gran na boca, morres en tres minutos.
Non podo perder de vista a lata.
Acariciou a lata e sacudiuna.
Os grans de avea batéronse dentro.
Hoxe non llelo damos, porque as ratas non o comerían.
Hai que coñecelas. Son moi desconfiadas.
Hoxe dáselle avea limpa e sabedeira para que non lles faga mal.
Só para engordalas, e mañá o mesmo.
E pasado mañá e mais o día despois.
Gustaralles tanto que axiña virán todas as ratas do distrito.
Moi listo.
Hai que ser listo, máis listo ca as ratas.
Que xa é dicir.
"Case ten que ser unha rata", dixen.
Escapoume, non o puiden evitar. Estaba mirando para el.
Causoulle un grande efecto.
- Xusto! - …berrou.
Vostede entendeuno. Aí falou.
Un bo cazarratas ten que parecerse a unha rata.
Ser aínda máis listo ca unha rata, e iso non é doado.
Veña, vamos. Teño présa.
Leonora Benson chamoume ao pazo con urxencia.
Tamén ten ratas?
Todo o mundo ten ratas.
O cazarratas foi cara á entrada.
O seu andar parecíase moito ao dunha rata.
Ese andar lento, suave, torcendo moito os xeonllos,
sen faceren ruído na grava os seus pasos.
Saltou a cancela e deu unha volta arredor do palleiro,
ciscando mandas de avea polo chan.
Ao día seguinte volveu e fixo o mesmo.
O día despois volveu vir, e o seguinte tamén.
Finalmente, no cuarto día, botou a avea envelenada.
Pero non a ciscou, senón que a puxo en moreas
arredor do palleiro.
- Teñen can? - Si.
Se queren que morra unha morte horrible, ábranlle a cancela.
Ao outro día, veu coller os mortos.
Déixenme un saco vello para metelos.
Estaba todo gabancioso, os ollos brillábanlle de orgullo.
Íalle mostrar ao público os resultados da captura.
Claud colleu un saco e cruzamos o camiño.
El andaba arredor do palleiro. Abaixouse para mirar unha morea de veleno.
- Fallou algo. - …murmurou.
Tiña voz suave e cabreada.
Axeonllouse diante doutra morea para examinala.
- Algo fallou, carallo. - Que pasou?
Non contestou, pero as ratas non tocaran o cebo.
"Estas ratas son moi listas", dixen.
O home estaba cabreado, notábaselle na cara, no nariz
e en que cravaba os dentes amarelos no labio inferior.
- Déixese de caralladas. - …dixo, mirándome.
O que pasa é que alguén lles dá de comer.
Teñen comida rica en algures, e moita.
As ratas non rexeitan a avea, non sendo que estean ben fartas.
O home deu a volta, calado.
Comezou a coller a avea envelenada cunha pa
e meteuna nunha lata.
Ao acabar, os tres volvemos cruzar o camiño.
O cazarratas estaba onda o surtidor, triste e derrotado.
A súa cara colleu aspecto taciturno.
Encerrouse en si polo fracaso, cos ollos agachados e rabiosos,
sacando a lingua a un lado dos dentes amarelos.
Botoume unha mirada furtiva e logo outra a Claud.
Moveu o nariz para cheirar o ar.
Púxose na punta dos pés, balanceándose,
e, con ton suave e confidencial, dixo:
Queren ver algo?
Quería recuperar a súa reputación.
- Que? - Queren ver algo asombroso?
Meteu a man dereita no peto de fóra da chaqueta
e sacou unha rata viva grande, que agarraba ben cos dedos.
Carafio!
Ven?
Abaixouse un pouco e estirou o pescozo,
mirándonos lascivamente coa enorme rata na man,
agarrándoa polo pescozo co polgar e outro dedo,
trincándoa ben para que non mordese.
Sempre leva ratas no peto?
Sempre levo unha ou dúas encima.
Meteu a outra man no peto e sacou algo pequeno e branco.
- É un furón? - O cazarratas sorriu e bisbou.
O furón parecía coñecelo e non se moveu.
Nada mata ratas máis axiña ca o furón.
Tiña os dous animais preto diante del.
O nariz do furón estaba a 15 cm da cara da rata.
Os ollos brillantes do furón miraban a rata.
A rata tentaba arredarse do asasino.
- E agora… - …dixo.
…miren.
Tiña a camisa caqui desabotoada.
Colleu a rata e meteuna por dentro, pegada á pel.
O cinto non a deixaba baixar da cintura.
Logo meteu o furón.
De súpeto, armouse un rebumbio debaixo da camisa.
A rata corría arredor do corpo e o furón seguíaa.
Deron seis ou sete voltas, o vulto pequeno seguindo o grande,
achegándoselle cada vez máis,
ata xuntárense os dous vultos.
Houbo pelexa e uns berros estridentes.
Mentres pasaba isto, o cazarratas estivo inmóbil,
coas pernas separadas, os brazos colgados e os ollos mirando a cara tesa de Claud.
Logo, meteu a man debaixo da camisa
e sacou o furón.
Coa outra, sacou a rata morta.
Había restos de sangue no fociño do furón.
"Non me deu moito gusto iso", dixen.
Aposto a que nunca viron nada así antes.
Pois non.
Un día vano morder na barriga.
…díxolle Claud, pero estaba intrigado, e o cazarratas púxose chulo.
Queren ver algo máis asombroso?
Algo que non crerían se non o visen cos seus ollos?
Mirei a Claud con moita desconfianza.
Si.
O cazarratas meteu a rata nun peto e o furón noutro.
Logo meteu a man no macuto e sacou outra rata viva.
Carafio!
Sempre levo unha ou dúas ratas encima.
Hai que coñecer as ratas.
E, para coñecelas, hai que telas preto.
Esta é de sumidoiro. Vella e lista coma un allo.
Ven como me mira seguido, adiviñando que vou facer?
- Ven? - Moi desagradable.
Que vai facer?
Esta demostración íame gustar menos aínda.
- Pásenme un cordel. - Claud pasoullo.
O cazarratas atoulle unha pata traseira.
A rata remexeuse, pero el agarrouna ben.
Teñen unha mesa dentro?
Non queremos a rata dentro.
Cómpreme unha mesa ou algo chan.
Fomos ao surtidor e o cazarratas puxo a rata encima.
Atou o cordel a un poste para amarrar a rata.
Ela encolleuse, inmóbil e desconfiada,
unha gran rata gris con ollos negros
e rabo con escamas, enroscado sobre a superficie metálica.
Miraba o cazarratas de esguello para ver que ía facer.
O cazarratas arredouse uns pasos e a rata relaxouse ao momento.
Sentou nas ancas
e lambeu a pel gris do peito.
Logo rañou o fociño coas garras de diante.
Semellaba despreocupada dos homes que estaban alí.
- Apostamos algo? - …dixo o cazarratas.
"Non, grazas", dixen eu.
- É máis divertido se se aposta. - A que quere apostar?
Apóstolles a que mato esa rata sen usar as mans.
Métoas no peto e non as uso.
Estaba claro que el quería gañar cartos.
Mirei á rata que ía morrer e empecei a sentirme mareado.
Non porque a fose matar,
senón pola maneira en que a ía matar,
cun entusiasmo considerable.
- Daralle patadas. - Non.
- Cos brazos? - Nin brazos nin pernas nin mans.
- Sentarase nela. - Non.
- A ver, logo. - Aposten unha libra.
Polo carallo. Por que?
- Canto apostaría? - Cero.
Vale. Entón, nada.
- Fixo que ía ceibala. - Aposto un xilin.
A sensación de mareo aumentaba,
pero isto tiña unha inexplicable atracción.
Eu era incapaz de marchar ou de moverme.
- Vostede tamén? - Non.
Quere que o faga por iso?
- Eu non quero. - U-los cartos?
Claud puxo un xilin.
O cazarratas puxo dúas moedas de seis peniques.
Feito.
Nós arredamos.
El achegouse, meteu as mans no peto
e inclinou o corpo cara á rata.
A rata encolleuse, asustada. Parecía que ía saltar á cara do cazarratas,
pero empezou a cear atrás, arrastrando amodo o corpo, encollida,
ata que o cordel da pata se tensou.
Inclinouse máis cara á rata, seguíndoa cos ollos adiante e atrás. De súpeto…
- Ela asustouse. - …e saltou polo aire.
Quedou colgada do cordel, debeu derrancar a perna do tirón.
Encolleuse no lateral do surtidor, no cabo do cordel,
cos bigotes tremendo e o corpo longo teso co medo.
Logo, o cazarratas comezou a mover a cara moi amodo,
achegándose a ela.
Eu quería berrarlle que parase, pero non daba falado.
Ía pasar algo moi desagradable, diso estaba seguro.
Algo sinistro e cruel, pero agora tiña que velo.
Había menos dun palmo entre as dúas caras.
A rata encolleuse, tensa e aterrorizada.
El tamén estaba tenso,
pero cunha tensión activa, coma un resorte aprisionado.
Debuxóuselle un sorriso nos beizos.
Logo, de súpeto, atacou,
coma unha cobra,
cun movemento da cabeza, rápido coma unha coitelada…
…que saía dos músculos inferiores…
…e eu albisquei a súa boca aberta de todo…
…e dous dentes…
…e a cara desfigurada coa boca aberta.
Non quixen ver máis.
Pechei os ollos e, cando os abrín, a rata estaba morta.
O cazarratas meteu os cartos no peto
e cuspiu para lavar a boca.
Con iso é co que fan a regalicia.
As fábricas de chocolate usan sangue de rata para facer regalicia.
O sangue de rata non ten mal ningún.
Vostede é repugnante.
Pero vostede comeuno moitas veces.
As regalicias fanse con sangue de rata.
Non nos conte máis nada, grazas.
Férveno en caldeiras, a burbullar e fumegar,
que remexen homes con paus longos.
É un segredo das fábricas de chocolate
e ninguén o sabe, agás os cazarratas que fornecen o produto.
Notou que os espectadores non o seguían.
Notábasenos a hostilidade, repugnancia e enfado na cara.
Parou e deu a volta sen dicir nada máis.
Mirámolo marchar cara á estrada co seu andar lento, delicado e pausado.
Os seus pasos non se oían, nin sequera na grava.
Que raro!
As ratas non comeron a avea envelenada.
Debe haber algo nutritivo no palleiro.
A finais dos 40, Dahl viviu en Wisteria Cottage, Amersham,
onde escribiu Claud's Dog,
unha colección de contos breves inspirados na vida desta zona.
The Ratcatcher é un deles.
Cheguei á casa á medianoite.
De camiño ao bungaló, apaguei as luces
para que non desen na ventá e espertasen a Harry Pope.
Non facía falta. Tiña a luz acesa.
Aparquei, fun cara á entrada,
contando os pasos, para non dar ningún de máis,
Un, dous, tres, catro.
Fun ao cuarto de Harry, abrín e mirei.
Estaba na cama, esperto. Non se moveu nin me mirou.
Pero oínlle murmurar baixiño…
Axuda.
"Axuda?"
Abrín a porta e entrei.
Para.
"Para?" Case non oía nada. Parecía que lle custaba moito falar.
- Axuda. - "Axuda?"
Que pasa, Harry?
Saca zapatos.
"Saca zapatos?"
Lembraba a George Barling tras recibir un disparo,
arrimándose no motor de reposto do avión, murmurando sobre o piloto xaponés
e bisbando a duras penas coma Harry agora.
Logo George Barling anicouse…
e morreu.
Saca zapatos.
"Saca zapatos?"
Non entendía, pero non ía protestar.
- Que pasa, Harry? - Non toques.
Estaba deitado, cunha saba por riba do corpo.
Tiña posto o pixama e suaba moitísimo.
Facía calor. Eu suaba, pero non tanto.
Tiña a cara e a almofada empapadas.
Pareceume malaria.
- Que pasa? - Krait.
- Que? - Krait.
- Krait? - Cobra.
- Picoute unha? Onde, canto tempo hai? - Non.
Que?
Non picou aínda.
Iso confundiume. Mireino sorprendido.
Krait na barriga, durmida.
Saltei para atrás.
Mireille a barriga e a saba que a cubría.
Era imposible saber se había algo debaixo.
Como? Tes unha cobra durmindo na barriga?
Si.
Como chegou aí?
Non debín preguntar. Debín dicirlle que non falase.
Deitado, lendo. Notei algo no peito, tras libro.
Facendo cóxegas.
De esguello vin krait deslizándose sobre pixama.
Pequena. Uns 25 cm.
Sabía que non podía moverme. Quedei teso, mirándoa.
Pensei que iría por riba da saba.
Harry calou un momento.
Non quería molestala falando.
Pero meteuse por baixo.
Noteina debaixo do pixama, movéndose na barriga.
Logo parou. Agora está aí durmindo.
Estiven esperando.
- Canto tempo? - Horas.
Horas e horas, carallo.
Non aguanto inmóbil moito máis. Teño que tusir.
De feito,
iso non era raro nunha krait.
Andan arredor das casas e buscan sitios quentes.
O sorprendente era que aínda non picase a Harry.
A picadura é mortal, non sendo que teñas un antídoto contra o veleno á man.
Son delgadiñas e pequenas, coma esta.
Podería entrar unha por unha fenda da porta do cuarto dun neno, por exemplo.
O encargado dunha plantación de té díxome que unha picara unha ovella.
Cando abriu a ovella en canal, o sangue era negro coma o pote.
"Vale, Harry", dixen. Agora tamén eu bisbaba.
Non te movas e non fales se non cómpre.
Se non se asusta, non pica. Arranxarémolo.
Saín do cuarto con coidado e collín un coitelo afiado na cociña.
Metino no peto, listo para usalo se Harry asustaba a krait e o picaba.
Listo para cortar a Harry e sacar o veleno.
"Harry", dixen.
Creo que o mellor é apartar a saba con coidado e botar unha ollada.
Ti es parvo!
A súa voz era inexpresiva, falaba demasiado baixo e suave.
A expresión tíñaa nos ollos e na comisura dos beizos.
A luz asustaraa. A cobra matarame.
Tes razón.
- E se ergo a saba e a guindo tan pronto…? - Chama médico.
Miroume coma se xa o debera ter pensado eu.
Un médico, claro. Chamarei o Dr. Ganderbai.
Saín, mirei o número do Dr. Ganderbai, collín o teléfono e apurei á operadora.
- Son o encargado Woods. - Ola. Aínda non está na cama?
Veña e traia soro. Para unha krait.
Unha krait? A quen picou?
Soou coma unha explosión na orella.
A ninguén, aínda.
Harry ten unha durmindo na barriga baixo a saba.
Houbo un silencio de tres segundos.
Falando amodo, non coma unha explosión, o Dr. Ganderbai dixo…
Que non se mova nin fale. Entende?
- Claro, doutor. - Vou agora.
Colgou e eu volvín ao cuarto.
Os ollos de Harry chamaban.
Ganderbai xa vén. Non te movas.
Que carallo pensa que fago?
Non podemos falar.
Cala a boca, logo.
Os músculos dun lado da boca, os de sorrir,
movíanselle espasmodicamente, mesmo cando xa acabara de falar.
Non me gustou iso nin como me falou.
Chegou o coche do Dr. Ganderbai.
Saín recibilo.
- Onde está? - Non esperou pola miña resposta.
Entrou no vestíbulo, deixou o bolso nunha cadeira.
Levaba zapatillas de casa.
Andaba sen facer ruído, coma un gato silencioso.
Harry mirou de esguello.
Ao chegar á cama, mirou a Harry e sorriu.
Tranquilizouno asentindo e dixo…
Non se preocupe. Isto é doado. Xa me encargo eu.
Foi á cociña e eu seguino.
Abriu o bolso.
Hai que meterlle soro, pero con coidado. Non se pode queixar.
Tiña unha inxección e un frasco nas mans.
Cravou a agulla e sacou un líquido amarelo.
- Deuma a min. - Agárrea ata que lla pida.
Volvemos ao cuarto.
A Harry brillábanlle os ollos.
O Dr. Ganderbai remangouno con coidado ata o cóbado, sen mover o brazo.
Estaba separado da cama. Murmuroulle…
Voulle dar unha inxección. Unha picada. Non se mova.
Non aperte os músculos da barriga. Reláxeos.
Harry mirou a xiringa. Volveulle o espasmo aos beizos.
O Dr. Ganderbai colleu un tubo de goma e atoullo ao bíceps.
Limpou con alcohol un cacho do antebrazo.
Ergueu a xiringa, mirou a medida e botou algo do líquido amarelo.
Harry tiña a cara suada,
brillaba coma se se lle derretese unha crema facial na pel.
Vía a vea azul do seu antebrazo, inchada polo torniquete.
Vin a agulla sobre a vea, pegada ao brazo.
Logo introduciuna de lado na vea,
amodo e firme, e entrou fácil coma no queixo.
Harry mirou o teito, pechou os ollos e abriunos.
Ganderbai achegou a boca á súa orella.
Agora non pasará nada aínda que o pique. Non se mova, volvo agora.
- "Está salvado?", preguntei. - Depende.
Ganderbai limpou a fronte e mordeu os beizos.
Hai solución para isto.
Falaba amodo, tratando de pensar mentres falaba.
Ímoslle administrar a anestesia
ao bicho, tal como está.
Era unha magnífica idea.
Non é seguro, as cobras teñen sangue frío. A anestesia non actúa rápido nelas.
Non se me ocorre nada máis.
- Éter ou cloroformo? - Asentín.
- Cal? - Preguntábame a min? Eu non sei.
Cloroformo!
Levoume polo brazo ao vestíbulo.
Vaia á miña casa. O rapaz estarao esperando.
A chave do armario dos velenos.
Colla o cloroformo. Na etiqueta laranxa ten o nome. Eu quedo aquí por se acaso.
Vaia lixeiro!
- Os zapatos… - Non fan falta.
Fun rápido e en 15 minutos xa volvera co frasco de cloroformo.
Sabe o que imos facer, pero estase poñendo nervioso.
Non sei canto tempo aguantará.
Harry seguía deitado na mesma posición ca antes.
Tiña a cara pálida e suada. Virou os ollos cara a min.
Eu sorrinlle e asentín.
Ganderbai colleu o tubo do torniquete
e enganchoulle un funil de papel.
Afrouxou algo a saba de debaixo do colchón,
colleu o tubo e meteuno debaixo da saba cara ao corpo de Harry.
Non sei o que lle levou meter o tubo.
Entre 20 e 40 minutos. Eu non vía moverse o tubo,
pero a parte visible íase acurtando.
O Dr. Ganderbai suaba,
con pingas na fronte e no labio superior, pero con mans firmes,
sen sacar os ollos da saba que cubría a barriga.
Sen mirar, pediu o cloroformo.
Saquei o tapón e púxenlle o frasco na man,
sen soltalo ata que o agarrou ben.
Sr. Pope, vou mollar o colchón. Vai notar frío por debaixo.
- Prepárese e non se mova. - Fágao xa!
Por primeira vez, Harry levantou a voz. O Dr. Ganderbai mirouno e logo seguiu.
Botou unhas gotas no funil e agardou a que baixasen.
Botou máis e agardou.
O cheiro nauseabundo do cloroformo espallouse,
traendo recordos desagradables
de enfermeiros e cirurxiáns nunha sala branca.
Ganderbai seguiu botando
e eu vía o abundante vapor que saía coma fume do funil.
Parou, volveu encher o funil e pasoume o frasco.
Sacou o tubo amodo e parou, ergueito.
A tensión de facer iso debeu ser enorme
porque a súa voz soaba así…
Dámoslle 15 minutos para funcionar.
Díxenllo a Harry.
- Dámoslle 15 minutos… - Xa oín!
O Dr. Ganderbai saltou, con cara de enfadado.
Mirou a Harry moi serio. Volveulle o espasmo do músculo.
Agardamos 15 minutos.
O Dr. Ganderbai mirou a Harry
cunha mirada intensa e penetrante,
concentrándose con toda a forza para que Harry non se movese.
Non apartou a vista del e, sen dicir nada,
parecía estarlle berrando.
- Dicíndolle… - Non se mova, non fale!
Non o estrague agora! Entendido?
Harry seguía cos espasmos, suando, pechando e abrindo os ollos,
mirándome a min, á saba, ao teito,
pero non ao Dr. Ganderbai.
Pero o Dr. Ganderbai facíao aguantar.
Era coma se se inflase un globo
que ía explotar, pero eu seguía mirando.
O Dr. Ganderbai asentiu, xa estaba preparado.
Póñase do outro lado. Collemos por cadanseu lado e apartamos a saba.
Moi amodo. Non se mova, Sr. Pope.
Agora víase todo o peito de Harry.
Vin o cinto branco do pantalón do pixama, atado nun lazo.
Máis abaixo, vin un botón de nácara.
Eu nunca tiven un botón na petrina do pixama, moito menos de nácara.
Ás veces pénsanse frivolidades en momentos tensos.
Á parte diso, nada na barriga.
Non se mova.
Ganderbai miroulle o corpo e debaixo das pernas.
Coidado. Pode estar na perneira do pixama.
Harry incorporouse.
A primeira vez que se movía.
Ergueuse, púxose de pé na cama e sacudiu as pernas.
Pensamos que o picara.
Ganderbai colleu un bisturí,
pero Harry parou de saltar,
mirou o colchón e berrou…
Non está!
O Dr. Ganderbai ergueuse e mirou a Harry.
Harry estaba ben. Non o picara.
Non o ía picar nin ía morrer. Estaba todo ben.
Máis ou menos.
Se cadra soñouno, Sr. Pope.
Pola maneira de dicilo, sabía que non quería burlarse del.
Era unha broma trala extrema tensión.
Harry non o tomou así. Seguía alí de pé,
mirando a Ganderbai. Comezou a pórse encarnado.
Estame chamando mentireiro?
Ganderbai non se moveu, mirando a Harry.
Harry deu un paso adiante. Brillábanlle os ollos.
- Puto bengalí de merda. - "Cala, Harry", dixen.
- Moreno de merda… - Cala!
- Casta atrasada… - Cala!
Abonda!
Ganderbai saíu. Seguino ata a entrada.
Está fóra de si, non sabe o que di.
Baixamos as escaleiras e fomos ao Morris Motors do médico.
XUTE BRITÁNICO
Entrou no coche. "Fixo un milagre", dixen.
- Salvoulle a vida. - Non o creo.
Vostede podía… El débelle a vida.
- Débelle a vida, doutor. - Non tal.
Síntoo moito.
Non ten por que.
O Dr. Ganderbai acendeu o motor e arrancou.
Dahl comezou a escribir Poison en xaneiro de 1950.
Púxolle nome ao personaxe Woods
en homenaxe a un compañeiro piloto da forza aérea morto na batalla de Atenas.
Estas son as calidades que tes que posuír ou intentar acadar
se queres ser escritor de ficción.
Tes que ter unha imaxinación vívida.
Tes que saber escribir ben.
Iso significa que as túas escenas deben cobra vida
na mente do lector.
Non todo o mundo ten esa habilidade.
É un don.
É algo que tes ou non tes.
Tes que ter resistencia, noutras palabras,
tes que seguir co que estás,
sen nunca te render.
Hora tras hora,
día tras día,
semana tras semana,
mes tras mes,
ano tras ano,
tras ano.
Tes que ser perfeccionista.
Iso significa non quedar nunca satisfeito co que escribiches
ata que o escribas outra vez
e outra vez e o deixes o mellor posible.
Tes que ser moi disciplinado.
Traballas só.
Non tes xefe.
Non haberá ninguén para te despedir se non vas traballar.
Nin para che dar un aviso se zangoneas.
Axuda moito ter sentido do humor.
Non é imprescindible se escribes para adultos,
pero para cativos é vital.
Tes que ser humilde.
O escritor que pensa que a súa obra é marabillosa
leva mal camiño.
Subtítulos: Manuel Puga Moruxa