Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Paki-welcome po ang tatay ko, si Nate Bargatze.
YOUR FRIEND, NATE BARGATZE
I love you.
Salamat.
Phoenix, maraming salamat.
Ang saya no'n.
Salamat.
Ang bait n'yo.
Ito na 'yon. Gawin na natin 'to.
So…
Ano… Gusto ko…
Gustong-gusto ko ang stand-up comedy. Mahal ko 'to.
'Yong trabaho ko no'n, 'yong naging huling seryosong trabaho ko,
'yong trabahong babalikan ko pag pumalpak 'to…
Tagabasa ako ng metro ng tubig.
Salamat.
'Yong trabahong 'yon…
'Yong title ng trabaho ang description ng gagawin mo.
Sinasabi ko, "Tagabasa ako ng metro ng tubig."
"O, ano 'yon?"
Sasabihin ko kung ano, okay?
Magbabasa kami ng mga metro ng tubig. 'Yon 'yong…
'Yon 'yong 100% ng trabaho.
Noong ginawa ko 'to, nasa Wilson County, Mount Juliet, Tennessee ako.
Noong ginawa ko 'to, kailangan kong i-park 'yong truck
at umalis sa lugar.
Daanan ang isang komunidad
at i-record ang nagagamit na tubig ng bawat bahay.
Taong 2001 'yon. Siyempre, nangyari 'yong 9/11.
Kung matanda ka na, maaalala mo na no'ng nangyari ang 9/11,
natakot 'yong buong bansa na may mga pag-aatake pa.
Well, kami din naman
sa Wilson County.
Naisip namin,
galing sila sa New York,
halatang sa Mount Juliet, Tennessee ang susunod.
At lalasunin nila 'yong tubig ng bayan namin.
Kaya inutusan kaming mga tagabasa ng mga metro
na bantayan 'yong mga tangke ng tubig.
Ginawa ko talaga 'to. Tumayo ako…
sa madilim na field, nang mag-isa.
Hinintay ko 'yong mga Taliban.
Walang armas, walang training.
Binigyan nila kami ng parol. Parol lang.
Walang magagawa 'yon kundi ipakita 'yong katawan mo pag inangat.
Wala akong makita kahit two feet sa harap ko.
Kung merong may baril, sasabihin nila, "Barilin mo 'yong may ilaw sa field."
Ilalagay ko sa may puso ko para makakita. Parang, "Ano'ng nangyayari?"
Tingin ko, hanggang ngayon,
lagi kong sinasabi, ano'ng gusto nilang gawin namin?
Tawagan ang Mount Juliet Police?
"Nandito si Osama."
"Nakalusot siya sa mga parol."
"Nasa tangke siya. Alam niya kung paano buksan. Nagulat…"
"Nagulat kami pero alam niya 'yong ginagawa niya."
Kasama ko 'yong asawa ko no'ng nakuha ko 'yong trabaho.
Kasama ko siya bago pa namin maabot kung saan kami ngayon.
Nagustuhan niya dahil sa mga benepisyo na nakuha ko sa water company.
Merong…
So 17 years na kaming kasal.
Salamat.
At alam ko…
Habang tumatagal, mas naiintindihan ko kung bakit siya nasa buhay ko.
Wala ako dito kung wala siya sa buhay ko.
Alam ko 'yon.
Sobrang umaasa na tuloy ako sa kanya dahil do'n.
Wala akong alam
tungkol sa akin. Parang…
Di ko alam kung ano'ng gusto at ayaw kong kainin.
May magsasabing, "Gusto mo 'tong subukan?"
Kailangan isali ko siya.
Sasabihin ko, "Hindi na."
Di ko alam kung gaano katagal mag-microwave.
Kailangan ko pa siyang tanungin na parang pamilya niya 'yong nag-imbento.
"Gaano katagal ko 'to dapat i-microwave?"
Sasabihin niya, "Hanggang uminit."
Parang, "Pero alam kong alam mo kung anong number. Sige na…"
"Sabihin mo lang 'yong number. Di ko…"
"Tatawagan ko 'yong mom ko o sasabihin mo 'yong number."
Kung di niya sasabihin, 90 minutes ang ilalagay ko at iiwan ko.
Ako ang naglalaba ng damit ko.
Salamat. Salamat.
'Yon ang deserve no'n.
No'ng bata ako, mommy ko ang naglalaba ng damit ni dad.
Kaya akala ko, nilalabhan ng mga babae 'yong mga damit ng asawa nila.
Ako lang ang gumagawa no'n dati. At ang totoo,
parang nakalimutan ko lang din no'ng nagdaang 17 taon.
Sakripisyo ko 'yon na di kailangang gawin ng ibang mga asawa.
Isang araw, nagda-drive ako pauwi at bigla ko 'yon naisip,
at sabi ko, "Sige, babanggitin ko 'yon."
Di ko 'yon binanggit no'ng araw na 'yon, ha?
Naisip ko, siguradong dadating ang araw
na mag-aaway kami
at pag matatalo na 'ko…
sasabihin ko lang, "Ako ang naglalaba ng damit ko!"
Sasbihin niya, "Tapos na ang laban."
"Panalo ka na. Nakalimutan ko kung gaano ako kasuwerte."
Naghintay ako ng mga anim na buwan…
Sa wakas, nag-away kami.
Di ko maalala 'yong dahilan. Wala.
Ewan. Hindi 'yon labada. 'Yon ang naaalala ko.
So natatalo na 'ko sa away namin.
At sa isip ko parang, "Ito na 'yon."
Honestly, nalungkot akong magagamit ko na 'yon.
Gano'n kasarap sa pakiramdam 'yon.
Naawa ako sa kanya. kasi…
Naisip ko, "Akala niya panalo na siya. May sasabihin akong pasabog."
Biglaan lang,
sabi ko, "Nilalabhan ko 'yong mga damit ko."
At sabi ko, "Wala nang ibang kagaya ko."
Nagulat ako na nagsimula ito ng pangalawang away na di ko inasahan.
Magkaiba kami ng paglalaba.
Babasahin niya 'yong label. Sinasabay ko 'yong mga basahan at suit.
Pag…
Di ko alam.
"Gusto mong ilagay 'yong sapatos mo sa loob? Sige na."
Pagkatapos maglaba, laging isang talampakan ang layo
ng washing machine sa pader.
Parang, "Ang dami namang nilagay sa loob." Alam mo 'yon?
"Tingnan mo, halos basa na lahat."
Lagi akong nagta-travel. Obviously.
So kasama niya 'yong anak namin sa bahay.
Nakita n'yo naman, maganda 'yong anak namin.
Pero alam kong mahirap na nasa bahay siya.
Kailangan niyang maging nanay at tatay,
maging mabuti at masamang magulang.
Tapos uuwi ako at sobrang bibo ko.
Kung hindi, magugulo ko 'yong routine.
Sinasabi niya 'tong mga 'to sa akin. At…
Pag-uwi ko, hihiga kami ng anak ko sa kama.
Tapos papagalitan kami kasi nag-uusap kami. Di ako 'yong nagsasalita, ha?
Pero sinisigawan kami na parang ako 'yong nagsasalita.
Naiintindihan ko kasi di ko iniisip 'yong mga consequences ng lahat.
May isang aso kami.
Gusto ko pa ng isa pa.
Ayaw ng asawa ko ng isa pa kasi mahirap.
Mahirap magkaro'n ng dalawang aso
kasi kailangang buksan 'yong pinto sa likod at ipalabas 'yong dalawang aso.
Tapos isasara mo, so ngayon nasa labas na sila.
Nasa loob ka,
di mo sila binabantayan pero…
Tapos gusto nilang bumalik pero sasabihin mo,
"Kailangan kong papasukin lahat ng aso."
"Sasabihin mo, "Isang aso, dalawa… Tingnan mo lahat ng mga asong 'to."
Ganito… 'Yong totoo, hindi ko pa naalagaan 'yong nag-iisang aso namin pero…
Dalawa? Magiging masaya pag dalawa.
Sa kama namin natutulog 'yong aso namin.
May nagsabi sa 'kin na di dapat ginagawa 'yon
kasi mawawala ang pagiging dominante mo sa aso mo.
Tinanong ko siya. Sabi ko, "Tingin mo, ilang taon na 'to?"
Mga doodle 'to.
Para na silang di aso.
Tao na siya. Mga tao na sila.
Parang nasa 1980 pa 'tong taong 'to no'ng iniiwan pa 'yong mga aso sa labas.
'Yong mga 'yon, kailangang dominante ka sa kanila.
May lobo ka sa bakuran.
Pupunta 'yong mga kaibigan mo. "Gusto mong lumabas?" "Ayoko."
Siya din 'yong mas matipid sa amin.
Di sa masamaang paraan. Gusto niyang nakapatay 'yong mga ilaw.
Papatayin 'yong mga ilaw, makakatipid. Papatayin… 'Yong mga ilaw…
Pag patay 'yong ilaw, masaya 'yong environment na 'yon.
Buksan, hanapin 'yong upuan mo.
Kumuha ka ng stick, patayin mo ulit.
Maupo ka sa dilim at maging malungkot… Maging malungkot buong araw.
Pero nakakatipid ka.
Paghiga ko, "Papatayin mo 'yong ilaw?"
"Di ko masabi kung nakabukas. Tumayo ka't patayin mo."
Sa eighty years, ibibigay namin sa anak namin 'yong $37 na na-save namin.
Ganito, maaksaya din kasi ako.
Pag may paubos na, tinatapon ko na.
Ketchup. Pag ganito na lng 'yong natirang ketchup, parang…
Ihahalo niya 'yong luma sa bagong ketchup.
Kaya laging nakakadiri 'yong ketchup.
Toothpaste.
Gagamitin ko 'yon kagaya ng sa tingin ko'y paggamit ng normal na tao.
Di ako dapat makaramdam ng muscles para lang mailabas 'yon.
Di ako maglalagay ng plantsa sa ibabaw.
Pero mas gagawin niya 'yon.
Pag tapos na siya, ibibigay niya sa palaboy na pinakasalan niya.
Puputulin niya tapos ilalabas niya.
Nag-asawa ako ng matandang galing sa Depression. Pinakasalan ko.
Mabubuhay sana siya sa Depression.
Di niya mapapansin na may Depression.
Ayaw na ayaw ko ang pizza party.
Iimbitahan ko 'yong friends ko.
Sasabihin ko, "Mag-order tayo ng pizza."
Sasabihin niya, "Gaano kadami?"
"Damihan na."
"Ayaw kong maubusan ng pizza sa harap ng mga kaibigan ko."
Sabi niya, "Tanungin mo sila."
Sabi ko, "Di ko pwedeng tawagan 'yong mga 40-year-old
at sabihing, "Gaano kadaming pizza ang kakainin mo mamaya?"
May mga totoong… May pamilya sila.
Sa building sila nagtatrabaho ngayon.
Tatanungin ko bang, "Madami kang kinain kanina?"
"Hindi, nagtitipid kasi kami kaya gusto kong malaman
kung ilang pizza 'yong kakainin mo."
Gusto ko lang bumili ng gamit nang di niya nalalaman
at… ang hirap no'n.
Magagawa ko 'yon kung alam ko kung ano'ng bangko ko.
Pero dadaan pa 'ko sa kanya para malaman 'yon.
Titingin-tingin ako.
Iisipin ko, "Kung may bangko ako, ano bang pipiliin ko?"
Pupunta ako sa mga bangko at sasabihin ko, "Nandito ba 'yong pera ko?"
Lagi niya 'kong tinutulungan.
Pag may binili ako at di nagkasya, di ko na 'yon ibabalik.
Nahihiya ako.
Sigurado akong parehong tao 'yong nando'n.
At maaalala nila ako.
Sasabihin nila, "Alam naming di ka kasya sa damit na 'yan."
Binabalik niya 'yong pinamili sa grocery.
Oo. Pagkain.
Ang… Ang totoo, tingin ko bawal 'yon.
Totoo.
Binu-bully niya 'yong mga batang 15-year old.
Di nila alam ang gagawin.
Dadating 'yong nanay nila, "Ang bilis naging weird ng saging n'yo."
Sasabihin nila, "Ano?"
"Ikaw pumili niyan. Di sa akin 'yan. Ano'ng sinasabi mo?"
"Papalitan ko na. Papalitan ko na lang."
"Oo, nagnanakaw ng saging ang babaeng 'yon."
Kamakailan lang, papunta ako sa kotse at may college student na papalapit.
Nangangalap siya ng pera
para sa kalikasan o para sa Earth.
Kalikasan at Earth 'yon.
Ewan. Mga totoong salita ang ginamit niya. Pero basically…
Tumingin siya at sinabing, "Para 'to sa Earth."
Sabi ko, "Oo nga. Maraming pinagdadaaanan ang Earth ngayon."
Tapos…
Sinabi niya lahat ng pinagdadaanan ng Earth ngayon.
Alam mo, polusyon 'yan.
Sabi niya, "Nilason ang tubig natin."
Alam mo, sabi ko, "Di 'yan mangyayari pag nakaduty ako."
Bumibili yata ako ng puno, di ako sigurado.
Bibigyan ko sana siya ng cash. Sabi niya,
"Credit card ang gamitin mo." Sabi ko, "Okay."
Kaya…
nilagay ko sa ipad niya lahat ng impormasyon ng pamilya ko.
$75 'yon.
Tapos swinipe niya 'yong card at no'ng nabawas na,
sabi niya, "Para lang alam mo, buwanang bayad 'to."
Oo.
No'ng natapos, saka niya sinabing, "Maka-cancel 'to sa website."
Sabi ko, "Di ko alam ang nangyayari."
Sabi niya, "Akin na ang email mo para sa resibo."
Sabi ko, "Sige." Nilagay ko 'yong email ng asawa ko.
Hulaan n'yo kung sino'ng tatapos nito?
Ipapapuputol niya 'yong puno na 'yon bukas.
Tinawagan ko siya kasi kailangan ko siyang tawagan pag may sina-sign up ako at…
Sinagot niya at sinabing, "Ako na'ng bahala." Tapos binaba.
Siya ang nagpapatakbo ng lahat. May mga bagay na hindi…
May bago kaming bubong at di ko alam 'yon.
Isang bagong bubong. Nalaman ko pa sa mga kapitbahay ko.
Sabi nila, "Kumusta 'yong bagong bubong?"
Sabi ko, "Hindi ko alam ang sinasabi mo."
Sabi nila, "Di mo alam na bago 'yon?"
Sabi ko, "Hindi."
Pinuntahan ko siya at sabi ko, "Kailangan mong pag-usapan 'yong bubong
na di mo sinabi sa akin."
"Mukha akong tanga do'n."
Nakatira kami… Sa lugar namin, nakatira kami sa cul-de-sac.
Exciting 'yon kasi lumaki ako sa deretsong kalye…
at pinangarap kong tumira sa cul-de-sac.
Pag nakakakita no'n, sasabihin mo, "Nai-imagine mong tumira sa gano'n?"
Ginagawa namin 'yong mga cul-de-sac stuff.
Kung may dumadating, sasabihin namin, "Ano'ng ginagawa nito dito…"
Kahit anong kotse.
Sasabihin namin, "Umalis na kayo sa cul-de-sac namin."
Nilalabas namin 'yong basura,
sa isa sa mga araw. Di ko alam kung anong araw, basta araw.
Ginagawa namin. Sa isang araw.
Alam kong nalimutan naming ilabas a few weeks ago.
Nakakasira ng pamilya 'yong stress na 'yon.
Buong linggo, may parang, "Mag-kamay kayo pag kakain."
Pag may bisita, "Ibulsa n'yo 'yang mga basura. Iuwi n'yo sa bahay."
Suwerte kami sa kapitbahay namin. Ang cool nila
at close kami sa kanila.
Lahat sila may totoong trabaho.
Nag-college talaga sila.
At… management consultant 'yong isa.
So mina-manage niya lahat ng mga consultant at…
Mahirap ang trabahong 'yon. Okay?
Maraming mga consultant at sasabihin niya, "Bumalik ka na lang."
Di ba? "Di pwedeng…"
"Di ka pwedeng magpakonsulta dito."
Kaya
busy siya.
Actuary naman 'yong isa.
Akala ko sa mga ibon 'yon.
Sabi ko, "Ano 'yong ibon na 'yon?
Sabi niya, "Hindi ko alam." Sabi ko…
"Actuary ka pero di mo alam kung no'ng ibon 'yon?"
Pumunta ako sa career day ng school ng anak ko.
Alam kong masaya 'yong trabaho ko
pero kinabahan ako kasi mga totoong tao 'yong kasama ko at matatalino sila…
Gusto ko sanang mag-isa lang sa table.
Nilagay nila ako sa table na may surgeon.
Na tingin ko, sinadya nila.
Para ipakita sa mga batang,
"Eto ang pinagkaiba ng pagbabasa."
So lumalapit 'yong mga bata,
tapos sinabi nila, "Anong subjects ang ginamit mo para sa comedy?"
Naisip ko, di ko nga alam 'yong mga subject na meron sila.
Sabi ko, "English ang gamit ko. English ako pag nasa stage."
Tinanong siya, "Gaano katagal nag-aaral para maging surgeon?"
Sabi niya, "54 years" yata o ano ba. Parang…
Tinanong ako, "Gaano katagal maging komedyante?"
Sabi ko, "Pwede na kayo." So…
"Magtapos kayo ng elementary,
pasayahin n'yo ang mga magulang n'yo, tapos gawin n'yo na."
Nahirapan akong mag-aral. May…
At… halos di ako nakapagtapos, nakapasok ako sa community college.
Halos di ako natanggap kahit tinatanggap nila ang karamihan.
Isang taon ako sa community college at wala akong credits.
Di alam ng maraming tao na 'yong community college,
college 'yon na parang,
"Malamang di ka aalis sa komunidad mo. So…"
"Ipapakita namin 'yong mga ginagawa dito sa bayan."
"Bibigyan ka ng idea tungkol sa lugar."
Buong taon,
wala akong credits kasi nag-remedial class ako.
'Yong remedial, para sa…
Mga klase para sa mga kaedad ko
na gustong mag-aral ulit kasi wala silang maalala.
Pinasok ko agad pagka-graduate ko. Sabi nila…
Sabi nila, "Wala kang maalala sa school?" Sabi ko, "Kakatapos ko lang."
Sabi nila, "Parang di mo alam 'yon."
Parang mga 50 lahat ng nando'n.
Sabi ko, "Sino 'yong teacher?"
"Sabihin n'yo pag natatanong ako. Sino 'yong teacher?"
Basic 'yong kinuha ko… Speech 'yong kinuha ko.
Sa college.
Tapos… kasama ko 'yong mga kaibigan ko
na papunta sa business class o ano.
Kahit saan. Tapos sasabihin ko, "Sige, kita tayo pagkatapos ng Speech."
Ang di ko maintindihan, mali pa din ang pagkasabi ko sa maraming salita.
Sinasabi ko,
"Poim." "Poim." Walang may alam nito.
Poem. Parang, di ba?
P-O-E-M. Sasabihin ko, "poim."
Ayusin mo nga 'yon, speech class.
E, kung gusto kong maging "poim" writer?
Paano kung madami akong "poim" ideas?
Walang magseseryoso sa 'kin, sasabihin ko, "Pakinggan mo ang 'poims' ko."
"Ol." Sabi ko, "Ol."
Super Southern.
Oil. Di ko nga alam kung paano sabihin sa inyo.
Oil. O-I-L.
Oo.
Sinasabi ko, "Motor ol."
Parang, "Tinfol."
Southern community college,
dapat madatory na maayos nila 'yon.
Dapat isulat ang O-I-L sa blackboard,
sasabihin ko, "Ol."
Sasabihin nila, "Kami na ang bahala."
"Posible na magtrabaho ka sa gano'n."
"Silver War."
Gano'n ko sinasabi.
Imbes na "Civil."
Sasabihin ko, "SIlver War."
Kasi…
Ganito. Ako 'yong may kasalanan. Okay? Di ko…
Sinasabi ko, ni di ko alam kung ano 'yang "Silver War."
Wala akong alam sa kasaysayan.
Alam ko 'yon kasi pag nanonood ako ng history movie,
nae-excite at kinakabahan ako.
"Ano'ng mangyayari?"
Nanood ako ng Pearl Harbor.
Alam n'yo, nagulat din ako kagaya nila.
Di ako nagbabasa.
At tingin ko, importante 'yon.
Susi sa pagiging matalino ang pagbabasa.
At … At hindi ko ginagawa.
Inabutan na 'ko ng epekto nito.
Gusto kong gawin. Gusto ko 'yong idea ng pagbabasa. Bumibili ako ng mga libro
pero ang daming salita naman kasi.
At…
Gano'n lahat.
Bubuksan mo lang at parang, "Ano'ng sinasabi mo?"
Di ba…
At di pa tumitigil. Bawat page, dumadami 'yong mga salita.
Lagyan n'yo kaya ng mga bakanteng page?
Pwedeng pahingahin mo muna ako?
Magaling magbasa 'yong mga mata ko.
'Yong utak ko kasi.
Magaling magbasa ang mga mata ko.
Nakakalungkot kasi naka-attach sila sa bobong utak na 'to.
Nakatingin sila sa mga salita na parang,
"Di mo 'to naiintindihan, p're?"
"Limang beses na natin binasa 'yong sentence. Iba naman."
Fiction, non-fiction. Di ko alam kung alin ang totoo.
Ang ginagawa ko, binabasa ko ang lahat ng libro na parang totoo.
Ang masasabi ko, may problema tayo sa wizard
ngayon sa bansang 'to.
Pumunta kami sa… Pumunta kami sa Europe last year.
Noong papunta kami sa… Nag-plane kami galing Nashville papuntang London.
at pumunta kami… 4:42 p.m. Nashville time no'n.
Naglaro kami ng pamilya ko at sabi ko, "Hulaan natin kung ano'ng oras sa London."
Sabi ko 12:42 a.m.
Sabi ng anak namin 1:42 a.m.
'Yong hula ng asawa ko, 11.
'Yon lang.
Hindi niya sinabi 'yong 42.
Kaya…
Sabi ko, "Sabihin mo 'yong 42."
Sabi niya, "Alam mo na 'yon."
Sabi ko, "Oo, pero ipakita mo sa bata na alam mo ang sasabihin ng normal na tao."
Nag-away kami dahil do'n.
Kung pupunta kayo ng Europe,
'yon ang pinakaluma. Sobrang luma.
Akala mo matanda na tayo pero sasabihin mo na lang, "Good night."
"Ano'ng ginagawa n'yo dito?"
Maglalakad ka at sasabihin nila, "No'ng 8 pa 'yang building na 'yan."
Sasabihin mo, "Diyos ko."
Pumunta din ako sa Australia.
Sobrang layo ng Australia.
Mas malaki pa pala ang Earth kesa sa akala ko.
Nag-travel kami ng 16 hours, mahigit 500 miles kada oras.
Muntik nang di makarating. Muntik na.
Mali yata 'yong dinaanan namin.
Nagka-jet lag ako do'n.
Okay lang kasi maaga akong nagising.
Nagising ako ng 5:45 a.m. at di ako nagigising nang gano'n kaaga.
Kaya nauna ako sa pila sa breakfast buffet.
Ito ang sasabihin ko. Pag nagising ka ng 5:45 a.m.
medyo malayo pa ang tanghali.
Akala mo tanghali na pero 8:30 pa pala.
Pagdating ng 6:00 p.m., parang, "Ba't nasa labas pa sila?"
"Bakit di lumubog ang araw?"
'Yon ang susunod na phase ng buhay ko, 'yong paggising nang maaga.
Nagsimula na kami. 9:15 na kami nagigising.
Alam n'yo na.
Di ko pa nakitang pumasok 'yong anak ko pero malapit na.
Nilalamig na din ako ngayong tumanda na.
Forty-five. Laging nilalamig. Dapat my jacket ako palagi.
Pwedeng 135 degrees sa labas
pero maglalakad akong naka-jacket.
Tapos nakikita ko 'yong mga bata at naiisip ko,
"Asan 'yong mga jacket n'yo?"
Mahina ang katawan ko. Masakit ang mga balikat ko
kasi nakaganito ako sa stage.
Grabe. Mali talaga na pumasok ako sa ganito.
Kung alam ko lang na magiging malaking problema 'to,
sinubukan ko siguro na hindi 'to gawing habit.
Hindi 'to kaya ng katawan ko.
Nagpadoktor ako para ipaayos 'to…
Kinausap nila ako na para akong lumang kotse.
Sabi niya, "Wag mo nang pagkagastusan 'to."
Napunit ko 'yong kalamnan ko. 'Yong kaluluwa ko yata 'yon.
Sa gitnang-gitna 'yon ng katawan ko.
Akala ko sa harap. Naisip ko,
"Masakit din ang likod ko." Kaya…
Ano bang nasa gitna?
Anong muscle ba ang nasa gitna?
Nag-hiking ako. Tumalon ako mula sa bato.
Isang talampakan ang taas.
Pag lapag ko, pakiramdam ko gano'n
pag tinatamaan ng kidlat.
Naramdaman ko sa mga kuko ko.
Fifty-fifty na kung nakabukas 'yong zipper ko.
Parang suwertehan na lang.
Di ko alam ang nangyayari. Nagzi-zipper ako buong buhay ko.
Pero ngayon, tuloy-tuloy lang,
parang, "Kita tayo mamaya." Gano'n lang.
Ang daling hubarin ng pantalon ko.
Naisip ko, "Apat na oras akong naglakad-lakad…"
Mas matagal na kasi akong umiihi ngayon.
At di pa ako sanay sa bagong old rhythm.
Pag forty ka na, akala mo tapos ka nang umihi.
Matututo ka na parang, "Maghintay muna tayo."
"Hayaan nating kumonti ang traffic."
Pasok labas na 'yong mga bata.
Sasabihin ko, "Pakisabing okay lang ako."
Sa pagkain… May problema pa din ako sa pagkain.
Mahilig ako sa processed food. Gusto ko talaga.
Farm-factory-table guy ako.
Gusto ko… Gusto ko na maraming kamay ang naghahanda ng pagkain ko.
Pawala na rin 'to. Ramdam mo… Ramdam ko talaga.
Hindi ko na kaya. Ang sakit nga, e.
Sasabihin ko sa sarili ko. Na nagawa ko na. At…
Retired na 'yong jersey ko sa pagkain ng fast food.
Nagawa ko na lahat.
Nag-Taco Bell ako. Tinapon ko sa basurahan ng kapitbahay
para di malaman ng asawa ko.
Gumamit ako ng maraming ketchup
sa restaurant na may lumapit sa akin at sinabing,
"Ang daming ketchup niyan."
Gaano ba karaming ketchup ang pwede?
Ayaw niyang makialam, alam mo 'yon?
Pero nakita niya. Sabi ng asawa niya, "Hayaan mo na."
Sabi niya, "Kailangan kong magsalita. Di ko…"
"Parang di niya alam… Walang nagke-ketchup nang gano'n kadami."
Nag drive-through ako sa McDonald's at di bumukas ang bintana ko.
'Yong universe 'yon na nagsasabing, "Tigilan mo na."
At pinaglaban ko.
Nakakahiya kasi alam nila,
kasi kailangang lumampas… Kailangan kong buksan 'yong pintuan
kaya tatamaan 'yong speaker.
Kaya nilampasan ko.
Sabi no'ng nasa likod ko, "Aalis ka na?"
Sabi ko, "Ayaw bumukas ng bintana ko."
Bubuksan ko 'yong pinto. So nasa tabi ng gas tank 'yong speaker.
Kailangan isigaw ko ang order ko.
Narinig no'ng lalaki.
Tiningnan ko 'yong screen, nakalagay lahat doon.
Alam na tuloy ng buong lugar 'yong order ko.
Pumunta ako sa window, 'yong drive-through window.
Kinailangan kong lampasan para mabuksan 'yong pinto.
Nilampasan ko at nakita ko sila. Sabi nila, "Saan ka pupunta?"
Sabi ko, "Wala." Dinaanan ko,
at nakita nila 'yong buong katawan ko na nakaupo sa upuan.
Grabe.
Kung di mo pa nagawa 'yon, ramdam ko talagang sobrang hina ko no'n.
Nakaupo lang sila do'n at magha-"Hi" ka.
Makikita nila 'yong mga paa mo.
Basta na lang nilang tinapon sa akin na parang oso.
Mahilig kami sa fast food.
'Yong mga text ng pamilya namin, nag-text 'yong dad ko.
Sabi niya, "May paraan para makatipid sa Big Mac."
Sabi niya, umorder ka ng double cheeseburger at humingi ng Big Mac sauce."
Sabi niya, "Mas mura
at aalisin nila 'yong pangatlong bun so Atkins 'yon.
Ganoon dapat. Sa pangatlong bun mo masasabi na,
"Di ko yata kailangan ang bun na 'yan."
Tumatanda na ang parents ko. Di pa sobrang tanda
pero nasa edad na sila na, alam mo 'yon, pag nadapa,
babagsak sila sa sahig.
May edad talaga na mangyayari 'yon.
Parang, pag napada ako, 40 years nang di tumama ang katawan ko sa sahig.
Pero para sa kanila, hindi ko alam.
Parang sinasabi ng nasa taas na, "Sasama kami."
At…
Sasabihin ng nasa baba, "Ano?" Parang…
Di ba, walang parang, "Teka."
Ni hindi nila alam kung ano'ng nangyayari.
Nakatingin lang sila sa'yo at maiisip mo,
"Di mo 'to nararamdaman?"
At sobrang bilis tatama sa sahig. Para silang nahulog sa bubong.
Maririnig ng lahat, "Ano'ng nangyayari?"
Sasabihin ko, "Natumba 'yong parents ko!"
"Kailangan silang itayo."
"May pasa ang mom ko na di pa mawawala ng two years."
Nauuna na lang akong maglakad sa kanila.
Para akong Sherpa.
Ipinapaalam ko 'yong terrain ng dadaanan namin.
"May carpet, ha?"
"May carpet. Paglabas natin, mas maliwanag na kesa sa loob."
"Oo at may cobblestone. Di mo magagawa 'yan. So…"
"Humiga ka sa carpet."
"I-aatras ko 'yong kotse sa building."
Pinasundo namin sa mom ko 'yong anak ko sa bahay ng kaibigan niya.
Tinext ko 'yong address.
Pumunta siya sa maling bahay.
Kumatok siya sa pinto. Binuksan ng isa pang lola.
May mali dito.
Para 'tong dalawang aso na nagkikita sa magkabilang gilid ng bakod.
Mahirap nang pabalikin sila sa loob.
Tinanong ng mom ko, "Nandiyan ba 'yong apo ko?"
Sabi no'ng matanda, "May tatlong apo akong lalaki."
Wala nang solusyon.
Dalawang lola lang.
"May gamit ka? Ako din."
Nag-usap sila ng 30 minutes. Maling pinto pala.
Pinuntahan ko ang anak ko at hinanap 'yong mom ko.
'Yong mga babae ang nagpapatibay ng mga relasyon para tumagal.
Pag may nakita kang matatandang mag-asawa, mga 80-year old…
80 na sila at 'yong babae… Siya ang namamahala.
At 'yong asawang lalaki sasabihin niya, "Asan na tayo?" Parang…
Nahuhulog 'yong mga utak namin sa bangin. Para bang…
Nasa labas lang siya dahil sinabi niyang,
"Lumabas ka, makipagkita ka sa mga tao."
Parang zookeeper na nilalakad 'yong matandang gorilla.
"Magpahawak ka sa mga bata."
Pinapakain siya ng mga tao. "Wag n'yong ipakain 'yan."
"Parang gusto niya." "Gusto niya nga."
"Di niya alam na pwede siya niyan."
Laging pumupunta 'yong dad ko sa ospital. At…
May operasyon siya walong beses sa isang taon.
Gusto niya 'yon.
Sasabihin ng doktor, "Pwede kang mag-stretch."
Sasabihin niya, "'Yong operasyon na."
Inoperahan siya dahil adik siya sa Afrin, 'yong nose spray.
Oo.
Naadik din ako sa Afrin.
'Yong totoo, kung di n'yo alam kung ano 'yon,
wag n'yo nang alamin.
Isa 'yon sa pinakamagandang bagay na nasubukan ko.
Galit na galit 'yong asawa ko no'n. Kaya kailangan kong itago sa kanya.
Naririnig niya pa din sa malayo.
Kahit isang hithit lang, "Ano 'yan?"
"Hindi ako mabubuhay nang ganito."
"Di ako nagtatrabaho para may mag-Afrin sa bahay ko."
Pumunta sa doktor 'yong dad at mom ko.
Sabi ng doktor, "Gumagamit ka ba ng Afrin?"
Sabi ng dad ko, "Hindi."
Sabi ng doktor, "Alam ko na."
"Sinabi ko lang 'yon. So…"
"Gaano katagal ka nang gumagamit?" Sabi ng dad ko, "Five years."
Kasinungalingan 'yon.
Sabi ng mom ko, "Sabihin mo ang totoo."
Sabi niya, "45 years na siyang gumagamit."
45 years na siyang gumagamit. At para lang may basehan,
nakasulat sa kahon na wag gamitin 'yon ng higit sa tatlong araw.
Walang gamot sa mundo
na nagsasabi na dapat 'tong gamitin ng 45 years.
Iniisip ko ang parents ko
kasi nagiging masyadong makabago 'yong mundo.
At tulad nila, galing din ako sa 1900s.
Kailangan mag-ingat sa mga galing sa 1900. Matanda na kami.
At si… Si lola Helen ko, galing pa siya sa '30s.
Bingi siya.
Hindi nila alam na bingi siya noon. Walang idea 'yong mga doktor.
Nagulat sila.
Gano'n kagaling 'yong mga doktor dati.
Sabi nila… Tiningnan siya at binugahan ng usok sa mukha.
Mga totoong doktor 'yon. Sabi nila, "Di ko alam."
"Bastos siya. Masasabi ko 'yon."
'Yong nakita ko noong lumalaki ako…
Pinapanood namin… Magician 'yong dad ko.
Pinapanood namin 'yong dad ko na nagma-magic sa Wilson County Fair.
Masaya ang mga perya. Pag di ka… Meron pa hanggang ngayon.
Hindi yata alam ng gobyerno ang tungkol sa kanila pero…
Sinasakyan natin 'yong mga rides na mabilisang ginagawa.
Papanoorin namin 'yong dad ko.
Magma-magic siya.
Sa tabi niya,
may donkey na nagha-high dive
sa pool.
Kaya mahirap kunin 'yong atensiyon ng lahat.
Pag tinatanong ng dad ko, "Ito ang card mo?"
Sinasabi ng mga tao, "Tatalon na 'yong donkey."
Akala mo ayaw mong makita, hanggang nasa taas na siya.
At di literal 'yong salitang "talon".
Nahuhulog 'yong mga donkey sa high dive.
Pero di pwedeng ilagay sa karatula 'yon, di ba?
Papanoorin mo bang mahulog 'yong donkey?
Hindi. Sige.
Pero kung tumalon siya? At least gusto niya.
Aakyat 'yong donkey sa ramp,
na parang 40 feet ang taas.
At tatayo lang siya do'n dahil ayaw niyang tumalon.
Ayaw niyang gawin 'yon, so…
Pero masa-stuck siya kasi di sila nakakaatras.
Di ako sigurado kung totoo 'yon pero…
Di pa ako nakakita ng donkey na umatras.
Di naman talaga ako naghanap pero honestly,
dapat nakakita na 'ko ng donkey na umatras 45 years ago.
Nakatayo do'n 'yong donkey. At ipapaakyat niya din 'yong aso.
Tatahulan ng aso 'yong donkey at tatalon siya sa pool.
Kung nakita mo 'to, pag tama ng donkey sa tubig,
maiisip mo, "Umalis na siguro tayo."
Di siya ganoon kasaya gaya ng inakala mo.
Parang katangahan 'to pero magugulat ka
na makikita mo nga 'yong sinabi ng karatula na makikita mo.
Nalaman 'yon ng PETA.
Pinasara nila. Parang inisip ng mga tao,
"Tama, naiintindihan namin."
May isa pang pinasara ang PETA,
noong 1980s din 'to.
Buhay na 'ko no'n.
Pwede mong kalabanin ang orangutan sa perya.
Ipapaupo lang nila 'yong orangutan sa boxing ring
at kakalabanin siya ng mga lalaki.
Mga lalaki lang,
kasi di ko ma-imagine na may babaeng lumalaban sa kanya.
Pwede mong ipagsama ang orangutan sa isang libong babae
at pag tinanong, "May lumaban ba sa kanya?"
Sasabihin nila, "Di namin naisip na kalabanin siya."
Isama mo siya sa tatlong lalaki
at kakalabanin siya ng dalawa sa kanila.
Pangungunahan no'ng isa at sasabihin, "Kalabanin n'yo 'yang orangutan."
Papasok 'yong mga lalaki
at sasabihin nila, "Kakalabanin namin 'yang orangutan."
At patutumbahin silang lahat no'ng orangutan.
Walang internet para i-search, "Gaano kalakas ang orangutan?"
Puro kuwento lang kasi dati.
Kailangan may makilala kang nakipaglaban sa orangutan.
Parang, "Pero ang payat ng braso niya."
Sasabihin niya, "Alam ko. Kaya din ako pumasok, e."
Kaya pinatigil din 'yon ng PETA.
Oo.
Ano pa man ang sinasabi tungkol sa PETA, may nagawa talaga sila noong 1900s.
'Yong una… 'Yong una nilang ginawa, sa mga car manufacturer.
Bago naimbento 'yong mga dummy para sa crash test, baboy ang ginagamit nila.
So papaupuin nila 'yong baboy.
At 'yong baboy… Matatalino ang mga baboy.
Maganda 'yong araw niya.
Parang, "Ipapa-drive n'yo 'ko?"
Medyo masaya, masaya 'yong araw niya.
Nakalabas 'yong siko niya.
"Sigurado kayo? Ipapa-drive n'yo sa 'kin 'to?"
Ano bang maipapakita no'n? Wala namang leeg 'yong mga baboy.
'Yon ang kinalakihan ko.
Pag tinitingnan ko 'yong anak ko, naiisip kong para akong Pilgrim.
Naniniwala sila sa mga mangkukulam.
Dagdag ko lang, gusto kong sabihin
na pinakamahirap na panahon para sa mga babae ang panahon ng mga mangkukulam.
Ayokong maging seryoso
pero maraming nagsasabi na 'yong pagboto daw.
Di ako sang-ayon. Pangkukulam muna, tapos pagboto.
Pangkukulam, tapos malaki 'yong agwat, saka 'yong pagboto.
Pag nag-jaywalk ka noon, sasabihin nila, "Mangkukulam 'yan."
Sasabihin mo, "Eto na."
Hanga ako sa kanila kasi pwede silang lumipad pero di nila ginawa.
Sige, sorry. 'Yon… Ganito,
mahirap isingit ang mga joke tungkol sa mangkukulam.
Maraming aspeto na kasama.
Kailangan isali mo 'yong mga Pilgrim.
May typing class ako no'ng Grade seven.
Gano'n…
Akala ko aksaya lang ng oras 'yon.
At…
Sa isip ko, parang "Sino ba ang magta-type?"
"Cursive na lahat sa hinaharap."
Kaya… 'Yong hinaharap…
Di ko alam ang nangyayari… Pati technology.
Di ko alam ang AI.
Di mo pwedeng malaman kung ano'ng AI at makakita ng donkey na mag-high dive.
Iisa lang dapat at 'yong donkey ang nakita ko, kaya labas na 'ko.
Pag nag-email ako at masyadong malaki 'yong file, di ko na alam ang gagawin.
Siguro susubukan kong i-send ulit.
'Yon ang gagawin… Di ba ang tanga no'n?
Sasabihin ng computer, "Hindi." Tapos sasabihin ko, "E, ngayon?"
Nagiging makabago na ang mga hotel.
Maraming hotel na tinutuluyan ko, pag nag-shower ka,
kalahati lang 'yong may harang.
So bukas siya.
Nababasa 'yong sahig.
Kasi 'yon ang hinaharap.
Gusto nilang may tubig sa sahig.
At matanda na 'ko at bobo.
Kasi… Sinubukan talaga namin na nasa tub lang ang tubig.
Big deal 'yon. Pero ngayon…
gusto na nilang mabasa 'yong sahig.
Gusto nilang walang harang pero buhay pa 'ko,
kaya parang, "Sige, kalahating harang."
"Pag wala na siya, wala nang harang,
mababasa ang sahig, made-drain sa balkonahe."
No'ng kakasimula kong mag-tour, kailangan may wake-up call ako.
Gano'n ako nagigising sa umaga.
Tatawag ako sa hindi ko kilala.
At parang, "Gigisingin mo ba ako bukas?"
Siya 'yong huling taong kakausapin ko.
Tatawagan ko ang asawa ko tapos 'yong lalaking di ko pa nakita.
"Promise gigisingin mo 'ko bukas?"
Maggo-goodnight kami sa isa't isa.
Twenty years nang walang gumagawa ng wake-up call.
'Yong lalaking kasama ko,
Twenty four years old siya. Di pa siya nakapag wake-up call.
So nasa hotel kami at nakita niya 'yong wake-up call sa phone.
Sabi niya, "Magpapa-wake up call ako."
Sabi ko, "Wag na."
"Para 'yang ashtray sa airplane."
Sabi niya, "Sige lang."
Okay. So sinet up niya.
Kinabukasan, tumunog 'yong phone niya. Hindi niya sinagot.
Di niya alam na 'yon dapat ang gagawin niya.
Dapat sagutin 'yong phone para malaman ng tumatawag na gising ka na.
So 'yong tumatawag, na malamang bata din, naisip niya,
"Kailangan kong kumatok sa pinto."
"Wala pang ibang gumamit ng service na 'to."
"Siguro sobrang importante ng taong 'to."
Umakyat siya at kumatok sa pinto.
Di niya pa rin sinagot.
Pumasok 'yong lalaki sa kuwarto.
Seryoso, totoo 'to.
Dalawang bata 'to na di alam ang ginagawa nila.
Pumasok siya sa kuwarto at naisip niya, "Hahawakan ko ba siya?"
"Gano'n ba ang wake-up call?"
"Kailangan hawakan ko ang taong di ko pa nakita, sa dilim?"
Siguro nag-ingay siya, sinabi niyang, "Hep. Uy, ano na? Hep!"
"Hep."
Umasa siya na di niya na kakalabitin.
Pero kailangan niyang kalabitin. 'Yon ang sabi niya sa 'kin.
Ginigising daw siya at sinasabing, "Uy, p're."
"Gising na."
Thank you so much.
Nagsalin ng Subtitle: Ana Camela Tanedo