Downloaded from YTS.LT
Official YIFY movies site: YTS.LT
Je zult veel feestvierders zien, waar je ook bent.
…vijf, vier, drie, twee, één. Gelukkig Nieuwjaar.
Nieuwjaar, 1975.
Veel misdaad.
Vorige week waren er 15 moorden…
…in deze stad. -Dat is veel.
De spanning was hoog.
Dans, klootzak. Dans.
Paranoia was ongeremd.
Misschien is er nog een CIA binnen de CIA.
Er waren goeroes en leuke tijden.
Ik wil zuigen aan zijn…
Ren weg.
Het Amerikaanse volk werd somber.
Ze werden overal afgetuigd door Vietnam, Watergate…
…inflatie, de crisis.
Ze zijn afgeknapt, ze zijn kreupel en niets helpt.
En er was één vraag die iedereen had.
Wat is er aan de hand? -Wat is er aan de hand?
Ze willen weten wat er speelt.
Dus wat is er aan de hand?
We kunnen hem herbouwen. We hebben de technologie.
Amerika had een zenuwinzinking.
We kunnen nu niet filmen. Wacht.
Hou je vast.
Dit is mijn tweede dag.
Als ik dit overleef, heb ik veel geleerd.
Er waren enorme tegenslagen.
Films konden dit omarmen.
AUTEUR
Is het veilig?
Films van toen gaven niet toe aan trends.
ACTEUR
Het ging om een persoonlijk standpunt.
'Ik heb iets te zeggen.'
Zeg maar als je draait, dan ga ik de straat op. Cue dat.
Filmmakers wilden mensen helpen te begrijpen…
…waarom de maatschappij zo verknipt was.
1975 was het belangrijkste moment…
FILMPRODUCENT
…in de geschiedenis van film.
En het zal nooit meer gebeuren.
Hou je van dansen?
Dat was het moment waarop films ons onszelf wilden laten zien.
RECENSENT
En dat we bereid waren het te zien.
Het was de eerlijkste versie…
…van dit land die we ooit op het scherm hebben gezien.
Daar drink ik op.
Hier is mijn lijst.
Jaws, All the President's Men, Taxi Driver, Barry Lyndon, Nashville.
Ze hadden allemaal een aspect…
AUTEUR
…wat je prikkelde.
Juist. Sta stil.
Jezus, de lijst is lang. Cuckoo's Nest, Network.
U hebt geknoeid met de oerkrachten der natuur, Mr Beale.
Hollywood-films waren kunst.
ACTRICE
Dat was de motiverende factor.
Mensen waren dol op goede films.
CO-MAKER
Van Watergate tot het tweehonderdjarig bestaan…
…Amerika was ontrafeld en herboren.
Deze film was een portret van een natie op een kruispunt…
…verteld door de films die de ziel vastlegden.
Mag ik je één vraag stellen?
Eén kan, ja. -Eén maar, altijd hetzelfde.
Waar vlucht je voor?
Draai je om.
1975.
Het is het bekende verhaal dat je erbij moest zijn. Het leefde.
Alles was weggeveegd.
REGISSEUR
Alle oude conventies waren weg, we creëerden een nieuwe wereld.
Het was een perfecte tijd.
Goedemiddag.
1975: DE WERELD OP ZIJN KOP
Het mooiste publiekgeluk…
…wordt veroorzaakt door geleidelijke verandering.
Geen snelle verandering of gebrek aan verandering…
…maar geleidelijk.
In onze tijd is verandering zo snel…
…het is verontrustend.
Onze gezellige, bekende wereld wordt op z'n kop gezet.
Hollywood, Californië, 1975.
De John Wayne Westerns…
…en dure musicals van het oude Hollywood waren dood.
Ongedaan gemaakt door tv en een cynisch publiek.
Er zijn hier vast veel geesten.
Studio's lieten het gaan.
Als onafhankelijke filmmaker was dat je kans…
…om te zeggen: 'Ik heb er één.' 'Maak het, we weten niet wat werkt.'
De gevangenen runden de inrichting.
Heren, hou op. Hou nu op.
We zagen een opening en we gingen ervoor.
We zeiden niet: 'Oh, dat gebeurt…' 'Ga ervoor, nu.'
'Als iemand nee zegt, ga ervoor.'
'Zei hij nu ja tegen jou?'
En nu begint de jaloezie. We waren echt wreed.'
Eén studiodirecteur zei: 'Het was alsof de grond in de fik stond…
…en tegelijkertijd bloeiden de tulpen.'
…mijn leven, dat is ongelofelijk.
Om te begrijpen hoe we daar kwamen, kijken we naar één acteur…
…die in de schijnwerpers stond in deze vreemde wereld.
In 1975 was hij aan zijn top.
Ze noemden het 'Nieuw Hollywood'.
Het begon eind jaren 60…
…toen tegencultuur-films zoals Easy Rider…
…onverwachte hits werden.
Opeens is er spanning en passie…
…en mensen voelen dat.
Daarom braken die films door.
Het was niet zwaar om te kijken. Niet alsof je je groenten moest eten.
Ik ben de kustwacht, eikel.
Geef hem nou een biertje.
Jack wilde terugkijken op de tijden waarin ze leefden.
AUTEUR
Het de-verheerlijken van het Amerikaanse leven motiveerde dit.
Het is alsof het laagje vernis eraf werd gehaald.
En Jack was de leider van die optocht.
Halverwege de jaren 70 kreeg Jack rollen aangeboden…
…die weinig acteurs zouden afwijzen…
…zoals hoofdrollen in The Godfather en The Sting
Ja, dat klopt. Ik had genoeg zakeninstinct…
…om te weten dat zowel The Sting en The Godfather…
…grote hits zouden worden.
Tegelijkertijd vond ik Chinatown…
…veel interessanter was.
Chinatown begint als een typisch detectiveverhaal.
Maar hoe dieper het gaat, hoe verrotter het wordt.
Je bent een nieuwsgierig aagje, hè?
Weet je wat daarmee gebeurt?
We schreven het script hier en tijdens die acht weken…
REGISSEUR
…werden we gebombardeerd met alle media over wat er speelde.
Het gebeurde allemaal aan het begin van Watergate.
…Huis van afgevaardigden. -Meneer de spreker…
…de president van de Verenigde Staten.
Om de houdingen van 1975 te begrijpen…
…moet je de gebeurtenis begrijpen die een schaduw wierp over die tijd.
All the President's Men werd gefilmd in de zomer van 1975…
…en het vertelt het verhaal van journalisten…
…Bob Woodward en Carl Bernstein…
…die onderzoek deden naar een inbraak bij het Democratische Nationale Comité.
Wat was die drang naar Watergate?
Drang? -Het is een gevaarlijk verhaal.
Net als Chinatown…
…is All the President's Men een detectiveverhaal.
Ik kan niet met jullie gezien worden.
Waarom? Waar ben je bang voor?
Wie heeft het gezegd? -Is dit 'n val?
Iemand heeft veel moeite gedaan…
…en rechtszaak of niet, ik wil weten wie.
Ik hoor niet gepakt te worden met z'n broek omlaag.
Begrijp je niet wat dit is?
Misschien denk je dat je weet waar je mee te maken hebt…
…maar geloof me, dat is niet zo.
Het betreft de hele Amerikaanse inlichtingendienst.
Jullie levens zijn in gevaar.
Dat zei de officier van justitie in Chinatown.
Beide films laten een gevoel zien dat al opborrelde sinds de jaren 50.
Dat onder de Amerikaanse droom loerde, of het nu in zonnig Los Angeles…
…of de buitenwijken van Washington is.
Het is zo verrot.
Het werd erger.
Het leven was een thriller geworden.
Zoveel mensen zijn dol op complottheorieën…
AUTEUR
…maar in het geval van de Watergate…
…was het echt.
JURY VEROORDEELT 7
Het ging naar de top.
Volgens de goed geplaatste bronnen in het Witte huis…
…worden verhalen bevestigd die nu in de Washington Post staan…
…dat de Watergate inbraak gepland was door raadsheer van president Nixon.
Praatjes over afzetting van de president leek niet langer meer geroddel.
Maar ik verwelkom dit soort onderzoek…
…omdat mensen moeten weten of de president een oplichter is.
Ik ben geen oplichter.
Geen van de signalen…
…die je erft van je John Wayne-kijkende ouders…
AUTEUR
…over wie goeieriken zijn en wie de slechteriken zijn gelden nog.
De helden waren Woodward en Bernstein…
…met dank aan Robert Redford en Dusting Hoffman.
Je had Captain America en Superman.
All the President's Men had een goede afloop.
AUTEUR
Of een… 'Goed' is een sterk woord…
…maar de goeieriken wonnen.
NIXON TREKT ZICH TERUG
Nixon was weg. Gerechtigheid won.
GERALD FORD WERD VANDAAG 38E PRESIDENT
En toen ontrafelde de gerechtigheid zich.
Mijn mede-Amerikanen, onze nationale nachtmerrie is voorbij.
Maar het was slechts het begin.
Stel je voor hoe het publiek zich zou voelen als ze bleven schrijven.
Met respect naar mijn voorganger, geef ik, Gerald R. Ford…
EEN MAAND LATER
…een volledig, absoluut pardon aan Richard Nixon.
Hij denkt dat hij het Amerikaanse volk een prachtig geschenk geeft.
Waarom doe je het? Hoeveel beter kun je eten?
Wat kun je nu nog kopen?
De toekomst, Mr Gittes.
Mensen zeggen: 'Dat bewijst het.'
PARDON VOOR NIXON? DAN VOLLEDIGE AMNESTIE…
'Iedereen is gek'.
FORDS DUBBELE STANDAARD
Alle jonge regisseurs zeggen het.
Evelyn, doe dat wapen weg. Laat de politie dit afhandelen.
Hij is de baas van de politie.
Chinatown is een mentaliteit die staat voor…
…de futiliteit van goede intenties.
AUTEUR
Je denkt dat je kracht hebt, controle.
Je denkt dat je een stem hebt en dat er democratie is.
Je denkt dat gerechtigheid wint en de liefde overwint.
Maar dat is niet zo.
O, nee.
In 1975 is Chinatown niet Chinatown, maar Amerika.
De boodschap is dat de slechteriken winnen.
Terwijl Amerika ontwaakt op 1 januari 1975…
…vechten ze terug?
Vergeet het, Jake. Het is Chinatown.
1975 was het topjaar…
…om mensen een film met slechte afloop te geven…
…en mensen drommen samen om 'm te zien.
Een van de populairste films was One Flew Over the Cuckoo's Nest.
'Hoi, lieverd, ik heb een oppas.'
'We gaan nu uit eten en naar de film…
…en de film die we gaan zien gaat over een veroordeelde verkrachter…
…die zorgt dat hij in een gesticht komt.'
'Hij helpt een rare jongen met seks en daarna een Amerikaanse Indiaan…
…en aan het eind pleegt die rare jongen zelfmoord.'
'Hij wordt afgestopt, de gemene zuster heeft de controle…
…en de Amerikaanse Indiaan wordt voortvluchtig.'
Dat was een leuke avond in de bios.
Films in 1975 waren een perfecte afleiding…
…van de chaos in de echte wereld.
Als je op Nieuwjaarsdag een bioscoop inliep…
…ging je waarschijnlijk naar The Godfather Deel II.
Maar als je wat leuks wilde doen, had je enkele opties.
Waaronder Young Frankenstein…
In zwart-wit, niet vervelend bedoeld.
…of The Man with the Golden Gun…
…of Benji.
Het is geen hondenfilm. De hond heeft emoties.
Maar als je je druk maakte om de dreigende instorting…
…ga je waarschijnlijk naar…
…The Towering Inferno.
Nieuw Hollywood is dan wel op z'n top, maar in die tijd…
…was er een alternatief gouden tijdperk van de rampenfilms.
Poseidon Adventure, waar ik dol op ben…
…waar Hackman aan het eind sterft. Mensen vergeten dat.
Wil je een ander leven? Neem me dan mee.
Het is een zware film. Het is geen feel-good film.
AUTEUR
Post-Watergate wordt optimisme cynisme.
En dat is te zien in Hollywood.
Er is brand. -Waarom is het zo dringend?
'Dringend'?
Hé, Dunc, als die brand is ontstaan door de kabels in dit gebouw…
…kan er overal brand uitbreken.
Doug, je overreageert.
Dat deed hij niet.
Wat was dat?
Of je nou The Poseidon Adventure keek…
…of The Towering Inferno…
…de waarheid bestaat buiten de bioscoop.
New York is failliet.
Het politieke systeem kan niets doen…
VOORZITTER GEMEENTERAAD
…behalve in een crisis.
1975 was het jaar dat het geld op was.
Na decennia van een begrotingstekort…
…kan New York…
…geen geld meer lenen en ze kunnen de rekeningen niet betalen.
Ik merkte niet dat de stad op z'n slechtst was.
Het vuilnis hoopte zich op. Is het mooi? Nee, maar het is New York.
Ik zag het niet als een verandering.
Dat was onze maatschappij. Zo zijn we.
Waarom schop je tegen de blikken?
Het zit hier vol met ratten.
En als je 'm gewoon opraapt…
…kan er zo een rat uitkruipen.
Zo kruipt de rat eruit voor je 't oppakt.
Hij heeft de financiële crisis je werk beïnvloed?
Ik heb geen vertrouwen meer.
Hoe kun je werken als je niet weet of je wel betaald krijgt op vrijdag?
FORD AAN DE STAD: VAL DOOD
Ik zei dat ik dacht dat standaard…
…is alsof in een warm bad stappen en je polsen doorsnijden.
Je voelt misschien niets op het moment, maar dat is wanneer je begint te sterven.
Maar het was niet alleen New York. Dit was een landelijke crisis.
Mensen geloofden…
…dat Amerika's welvaart voor altijd zou duren.
Bijvoorbeeld, het idee dat er een energietekort kan zijn.
ENERGIE: CONTROLE
Het kon gewoon niet.
ECONOMISCHE VERTRAGING
Als reactie op de Amerikaanse steun aan Israël…
…legden Arabische landen een olie-embargo op.
TANKSTATION GESLOTEN
Voor het eerst sinds WO II was er weer brandstofrantsoen.
SORRY GEEN BENZINE
Dat kan niet. Niet in de VS.
Onze Amerikaanse economie draait op energie.
Olieproductie daalt.
Geen energie, geen werk.
INFLATIE - CRISIS - ENERGIE
Zowel werkloosheid en inflatie stonden op tien procent en namen toe…
KAN KAPITALISME OVERLEVEN?
…wat theoretisch onmogelijk was.
STAGFLATIE
Het zijn al die shocks…
…alle traumatische shocks.
President Ford gaf vandaag zijn jaarrede…
…en het was een van de somberste beoordelingen…
…van Amerika die een president ooit heeft gegeven…
…in een lange tijd.
En ik moet zeggen…
…dat het er niet goed uitziet.
Niemand kon voorspellen wat er zou gebeuren.
Geen beweging. Ga daarheen.
Ga weg bij de alarmen.
Kom op.
Tijdens het maken was de grootste verplichting:
REGISSEUR
…'Mensen, dit is echt gebeurd.'
We hebben het zwaar met de realiteit.
Misschien willen we daarom films zien over dingen die echt zijn gebeurd.
Wolk.
Ik was altijd gek op waargebeurde verhalen.
Pacino die de bank in glijdt.
Dat is menselijk. Zo ging dat. De wanhoop was echt.
Nu kan ik het zien.
Wie is daar? -Politie.
En mensen juichten voor hem…
…omdat ze de politie haatten.
Ze zeiden: 'Geef het hem na.'
Hallo, Sonny. Je bent op de radio.
Kun je wat vragen voor ons beantwoorden?
Ja. -Waarom doe je dit?
Ik weet niet wat je daarmee bedoelt.
Ik beroof een bank omdat ze geld hebben.
Daarom beroof ik hem.
Nee, ik bedoel: waarom vind je dat je moet stelen voor geld?
Kun je niet werken? -Als wat? Een geldteller?
Weet je hoeveel dat verdient?
Niet veel. -Niet veel.
Honderdvijftien om te beginnen.
Ik ben hier met mijn partner en negen mensen.
We gaan dood.
'Ik ga dood hier.'
Hoeveel verdien je? Dat wil ik horen. Wil je daarover praten?
Onze verbinding is onderbroken, we keren terug naar onze speciale…
Het is allemaal aangetast vanbinnen.
AUTEUR
Het is overal.
Harry, geef antwoord.
Wil je in het noorden werken? South Bronx? Harlem?
Ik werk wanneer en waar dan ook.
Amerika raakte geïsoleerd van zichzelf.
Er was een epidemie aan voortvluchtigen en scheidingen.
Families werden vreemden.
Daaruit ontstond een van de meest iconische personages van de jaren 70.
De Niro, we hoefden niet eens veel te praten over wat het is…
…en wat het betekende. We voelden het.
Eenzaamheid volgde me mijn hele leven, overal.
Bars en auto's, stoepen, winkels, overal.
Er is geen ontsnappen aan.
Ik ben Gods eenzame man.
Ik voelde me als de ondergrondse man.
De ondergrondse man die nu naar boven komt.
We hielden hem of haar tegen…
…en nu wordt het oorlog.
Mensen leefden zo. New York was een vreselijke plek.
Blijf van me af. -Ga dan weg.
Laat me los. -Ga dan weg.
Hoe maak je een film met een gebroken hart?
Je bent in de hel, je gaat nog dieper.
Je bent in de hel en daar sterf je…
…net als de rest. -Kom op.
Wat je in die film ziet is wat ik altijd voel.
Haal me hier weg.
Hij maakt geen connecties. Het is vervreemding.
Je wordt afgesneden van anderen in de populairste stad ter wereld…
…hij ontploft.
Ik sterf.
Op een dag zal het regenen en dat was al het uitschot van de straat.
En in de wolkenkrabbers boven Manhattan…
…is er nog een film over die verspreidende gekte.
Hoe gaat het, Mr Beale?
Ik moet getuigen. -Oké, Mr Beale.
Ik hoef niet te vertellen dat het slecht gaat.
Iedereen weet dat.
Ik wil dat je nu opstaat.
Ik wil dat jullie allemaal opstaan.
Ik wil dat jullie nu opstaan en naar het raam gaan…
…het opendoen, je hoofd naar buiten steken en schreeuwen:
'Ik word hier gek van en ik pik het niet langer meer.'
Ik wil dat jullie nu opstaan en je hoofd naar buiten steken.
Doe het open, steek je hoofd naar buiten en blijf schreeuwen:
'Ik word hier gek van.'
Ik word hier gek van. Ik kan het niet meer aan.
-Ik kan het niet…
Ik had slechte ideeën.
Een film kan je in slaap laten vallen of het kan je doen ontwaken.
Ik heb interesse in het 'ontwaak' gedeelte.
Onze lievelingssmaken zijn vanille en aardbei.
Bedankt. -Graag gedaan.
Hé, dit is normale vanille.
Films zoals John Carpenters Assault on Precinct 13…
…brengen de angsten van het land in beeld.
Er werd gezegd dat er meer misdaad op straat was…
…dan ooit sinds de 15e eeuw.
MISDAAD
Ik werd zomaar geslagen.
Ze wilden niet eens mijn geld.
Red ons dorp.
Moet ik soms de politie bellen?
De politie doet toch niks, dat weet je.
Mensen wilden veiligheid.
VERKRACHTING IS GEEN FEEST
Ze protesteerden op straat, leerden zelfverdediging.
Het was een tijd waarin je de stadburgerwacht begon te zien.
De politie heeft hulp nodig.
Waarom vormen we geen actiegroepen van burgers?
Het is een vies woord. Slecht.
Maar als we onszelf moeten beschermen, doen we dat.
Burgerwacht is nodig.
Er waren heel veel burgerwachtfilms.
Eén persoon begon ermee.
Praat je tegen mij?
Wat?
Tegen wie denk je dat je het hebt?
Op de grond, klootzak.
Ik probeer het, eikel.
Er heerste het gevoel dat we te ver waren gegaan.
We vertroetelen criminelen, iemand gebruikt hun woede.
Iedereen die iets deed werd gezien als ambitieus.
Een criticus noemde de films 'Wraak-amatics.'
Dit gaat over een man…
…die besloot de meest gewelddadige stad ter wereld te zuiveren.
Death Wish.
Wat werd gezien als een stomme film met een B-acteur, Charles Bronson…
…die een liberale architect speelt…
…en zijn vrouw en dochter worden verkracht en vermoord.
Wat wil je?
Geen grappen, moeder. Doe wat we willen.
In de film gaat hij naar een Western spookstadje…
…hij leert hoe hij een soort John Wayne Avenger wordt…
…en terug in New York begint hij op criminelen te schieten.
Mensen blijven ernaar kijken.
In de bioscopen brak het applaus uit.
Wat zou jij doen?
Zou jij doen wat Charles Bronson doet in Death Wish?
Waarschijnlijk… Misschien.
Death Wish was niet zo extreem.
Het was schoon geweld.
Als ik iemand neerschoot, was dat het.
Weet je wat me bang maakt?
Ik zag de cartoon Road Runner met mijn dochtertje.
Ze laten een rots op de wolf of de coyote vallen hij wordt plat.
Dat vind ik schokkend.
Dat vind ik echt geweld.
Maar wie vermoordt hij?
Hij vermoordt de juiste mensen.
Dus hij wordt gezien als een held…
…ook al is hij duidelijk alles behalve een held.
Het ding wat ontbrak in Hollywood in de jaren 70…
…was de energie van uitdagende corruptie en het vastleggen van de stemming…
…en wie daarop reageerde waren zwarte mensen.
Mensen waren moe…
…omdat er niet genoeg variatie in films was.
Ik hou niet van films omdat er geen zwarte mensen zijn.
Er was een film over de toekomst, Logan's Run.
Er zaten geen zwarten in.
Ik zei: 'Witte mensen willen niet dat wij hier zijn.'
Daarom moeten wij films maken.
En dat deden ze.
BLAXPLOITATIE
Blaxploitatie was een ongeluk.
En Melvin Van Peebles kwam met een film van 150.000 dollar…
…en hij verdiende er 16 miljoen aan.
REGISSEUR
Ze zeiden: 'Wacht.' En er was een heel ander publiek…
ACTEUR
…er was een heel zwart publiek, iedereen zat in de bioscoop.
Er waren witte mensen, er waren joodse mensen…
…er waren Puerto Ricanen.
Ze zeiden: 'Deze film is te gek.'
Sweet Sweetback's Baadasssss Song…
…verdiende het meeste geld als onafhankelijke film ooit.
Hollywood leerde dat succes niet zwart of wit is.
Het is groen.
Juist.
Shaft was zo succesvol dat het MGM van faillissement redde.
Super Fly trapte The Godfather uit de top van de Box Office.
Een geweldige prestatie.
Die eikel wordt onze dood.
Het was vaak misdaad en seks…
…wat heel even spannend was…
…maar mensen waren al dat schieten en neuken zat.
Het was fout om aan te nemen dat Blaxploitatie een genre is.
Het zijn veel genres.
Aan de ene kant had je Blacula.
Aan de andere kant simpele drama's zoals Cooley High.
Mr Mason maakt me af omdat ik al de hele week spijbel.
Dat is niets nieuws.
Het was 'n coming-of-age verhaal. 'Ik wil wat van m'n leven maken'…
…maar ik weet niet waar ik mee bezig ben.'
Dat was mijn personage.
Hij zag verder dan het getto.
Hij wilde pakken wat hij kon en niets zou hem stoppen.
Dit was geen exploitatie. Net als de rest van Hollywood…
…reflecteerden veel zwarte levens een gespannen natie.
Prijs de Heer.
En de meest explosieve stem van Amerika…
…was van een comedian.
Hij was oorspronkelijk iemand die Bill Cosby wilde imiteren…
…maar toen hij zijn eigen stem vond…
…werd hij een cultureel fenomeen.
Je leest in de krant:
'Zwarte per ongeluk 22 keer in zijn gezicht geschoten.'
Hoe schiet je iemand per ongeluk acht keer in zijn borst?
En dan zegt hij: 'Nou, rechter, Edelachtbare…
…hij viel gewoon neer en deed gek.'
Hij was een soort speelman, maar andersom.
Hij liet witte mensen zien…
…hoe zij voor hem leken.
Ik denk dat je klaar bent voor deze baan.
SEIZOEN 1
Er is nog één psychologische test die we altijd doen.
Het is een woordassociatie. Ik zeg een paar woorden…
…en jij moet zeggen wat er bij je opkomt.
'Wit'. -'Zwart.'
'Neger'.
'Bleekscheet.'
'Roetmop'.
In 1975 proberen liberale gemeenschappen in het hele land…
…raciale integratie te promoten…
…door zwarte studenten naar witte scholen te vervoeren.
Maar niet iedereen wil dit.
STOP GEDWONGEN BUSSEN
Een prominent anti-bus figuur is Sue Connor, een voorstadbewoner.
Matthew Connor gaat 's ochtends niet naar school.
Boycot.
Ik ben geen racist, ik ben een bigot. Maar als ik het ben…
…is het onbelangrijk.
'Gekleurd'. -'Redneck'.
'Bosaap.' -Kaaskop.'
Daarheen gaan is alsof je naar de oorlog gaat.
Je krijgt geen onderwijs en je moet constant opletten.
'Kroeskop'. -'Bleekscheet'.
Zet ze op de bus naar Afrika.
Ze stuurden ons uit de bus, ze stuurden ons weg van school.
Ze gooiden met stenen.
'Bosaap'. -'Kaaskop'.
'Neger'. -'Dode kaaskop.'
Oké, Mr Wilson…
Ik denk dat u gekwalificeerd bent.
Is 5000 dollar salaris goed?
Yo mama.
Na Richards verschijning in Saturday Night Live…
…is hij de hipste culturele figuur die er op dat moment bestaat.
SEGREGATIE
Hij kan met grillige onderwerpen…
MET BUSSEN?
…mensen laten lachen.
WERKLOOSHEID IS HET HOOGSTE
MISDAADSPRONG
Maar er was één onderwerp waar niemand over wilde praten.
In 1975 is de enige kritiek op Vietnam op beeld…
…een serie over Korea.
M*A*S*H SEIZOEN 3
Echt, we werden kapotgeschoten.
Onmogelijk.
Mijn informatie toont dat er daar geen vijanden zijn.
Je wordt niet beschoten, jongeman.
Oké, blijf kalm, dit kan niet langer dan voor altijd duren.
De tv-serie M*A*S*H…
…was een spin-off van Robert Altmans zwarte komedie met dezelfde naam.
Ik zie het niet goed.
Het is hier net de Mississippi.
Actie.
Het moest over de Vietnamoorlog gaan.
STEM VAN ROBERT ALTMAN
Maar waren stellig dat dat niet kon.
Dus toen ze het beeld samen zagen…
…moesten we een disclaimer plaatsen dat het in Korea plaatsvond.
EN TOEN WAS ER… KOREA
M*A*S*H, ook al was het niet in Vietnam…
…wist iedereen waar het over ging.
Oorlog is geen hel. Oorlog is oorlog en hel is hel.
En van de twee is oorlog erger.
Het duurde lang voordat er films over Vietnam kwamen.
Mensen wilden het niet onder ogen komen.
Tijdens de eerste 15 jaar van de oorlog…
…was er maar één Vietnam-film uitgekomen uit Hollywood.
The Green Berets.
John Wayne ging een andere kant op met M*A*S*H.
Waarom heeft de VS oorlog?
Communistische wereldheerschap.
Niemand kon die film geloven. We lachten erom toen we 'm zagen.
En het waren allemaal leugens. Het concept dat we wonnen.
Daar gaat het om, Mr Beckworth.
John Wayne, hij stond ervoor dat het oké was om in Vietnam te zijn.
Dat was het ergste wat hij volgens ons deed.
Mensen van mijn leeftijd gingen erheen en stierven.
Het was echt een walgelijke oorlog.
OLIVER STONES FOTO'S VAN VIETNAM
We bombardeerden iedereen kapot. We gaven een fortuin uit.
Mijn eerste wond kwam…
…van een klote sergeant die een granaat gooide…
…en hij gooide niet ver genoeg.
Amerikanen waren zeer verdeeld over de oorlog…
…en Hollywood was niet anders.
Hier komt Big Duke zelf, John Wayne.
Bij de Academy Awards van 1975…
…was die verdeling duidelijk te zien.
Bedankt.
De hosts en presentatoren die avond…
…waren vooral oud-Hollywood royalty.
Bedankt.
Maar toen zij de fakkel doorgaven aan de volgende generatie filmmakers…
…kreeg het kijkpubliek een voorproefje van wat ze echt over elkaar dachten.
WEKEN VOOR DE ACADEMY AWARDS
De Academy Award betekent niks meer.
Er is iets grotesks aan.
Die doen aan schoonheidsverkiezingen.
Ja. -Ze zijn vernederend.
Ze laten de slechtste kant van dit land zien.
En in tegenstelling tot wat Dustin Hoffman denkt…
…is het geen obscene avond.
Het is niet opzichtig en niet gênant.
Ten slotte kwam de generatiestrijd tot een hoogtepunt op een onverwacht moment.
Voor filmlange documentaires is de winnaar Hearts of Minds.
Columbia Pictures weigerde om Hearts and Minds uit te brengen.
De focus op de menselijk kosten van oorlog is te controversieel.
Weer de vliegtuigen.
Dat is een bommenkrater.
De bom sloeg hier in en vernielde alles wat ik had.
Het is ironisch dat we hier zijn…
…vlak voor Vietnam werd bevrijd.
PRODUCENT
Ik zal nu een kort verhaal voorlezen wat me is gevraagd te doen…
…door het Vietnamese volk.
'Geef aan al onze vrienden in Amerika onze erkenning door…
…van wat ze hebben gedaan in de naam der vrede.'
'Gegroet aan vriendschap aan het Amerikaanse volk.'
Heel erg bedankt.
Het was natuurlijk erg intens.
We hielden allemaal onze adem in.
Bert Schneider produceerde Easy Rider.
Schneider was enorm radicaal. Hij vond de Academy vreselijk.
De Academy was een zeer conservatieve organisatie.
Ze wilden niet dat iemand zulke dingen op het podium zei.
Alle hel brak los backstage…
…toen John Wayne en Sinatra Bert Schneider confronteerden.
Ik ging backstage en zag Sinatra langslopen.
Ik ging aan de kant, want ik wist niet…
Ik wist niet wat ik moest doen.
Ik voelde geen rust.
Bob Hope stond op een rectificatie van de Academy.
De Academy zegt, ik citeer: 'We zijn niet verantwoordelijk…
…voor politieke referenties in dit programma…
…en het spijt ons dat dit op deze avond plaatsvond.'
Drie weken later omringden de Noord-Vietnamezen Saigon…
…en hoorde je op de radio White Christmas, wat betekende…
…dat alle Amerikanen direct geëvacueerd moesten worden.
EVACUATIE VAN SAIGON
En toen was het een aanval op de wachtende helikopter.
Waarschijnlijk de engste ervaring…
…die ik ooit heb meegemaakt.
Zuid-Vietnamese piloten sprongen eruit en werden opgepikt door schippers.
Zij die het wel redden…
…werden simpelweg over de reling de zee in geduwd.
De Amerikaanse marine gebruikte traangas…
…om deze mensen achter te houden…
…mensen die Amerika had beloofd uit Vietnam weg te halen.
Die mensen plegen hier nu zelfmoord, maar wat doe je eraan?
De oorlog in Vietnam is voorbij.
6 MEI 1975 EEN WEEK NA DE VAL VAN SAIGON
Het was in veel aspecten tragisch.
Maar de VS heeft een sterk leger…
…ondanks onze huidige problemen…
…en we willen dat potentiële tegenstanders weten…
…dat we ons tegen ze verzetten.
Ga aan de kant, waardige vijand.
Het is maar een schrammetje. -Een schrammetje?
Je arm ligt eraf. -Niet waar.
Wat is dat dan?
Ik heb wel erger gehad. -Leugenaar.
Kom op, watje.
Maar twee weken na de val van Saigon…
…werd een Amerikaans containerschip, de Mayaguez…
…in beslag genomen door communisten in Cambodja.
Dit lokte een enorme militaire reactie uit in Amerika.
De Ford-administratie was vastberaden…
…om te bewijzen dat er niet te spotten viel met Amerika.
Het is maar een vleeswond.
In de nasleep…
…werd het schip gered en Fords populariteit steeg enorm.
De president krijgt overweldigende steun van het volk.
Juist, daar zul je voor boeten.
Wat? -Kom hier.
Wat ga je doen, op me bloeden?
Mar net als bij de Vietnamoorlog, was de waarheid complexer.
Het is expliciet.
We hebben aantekeningen van NSC-vergaderingen en Henry Kissinger met:
'We moeten ergens vechten, of het nou echt is of niet…
…met Amerika valt niet te sollen.'
Natuurlijk werkte dat averechts.
We zijn veel mariniers verloren voor niets.
Het was een zooitje.
Maar het werd gevierd in de media alsof het de slag om de Ardenne was.
'GEFELICITEERD… WE ZIJN WEER IN DE REALITEIT.'
Amerikaans militair narcisme op z'n slechtst.
Het is gekte.
Oké, we noemen het gelijkspel.
Een paar maanden later, toen het echte verhaal uitkwam…
…vroegen veel Amerikanen zich af wie ze konden vertrouwen.
Vertrouwen is niet hoeven te raden…
…wat het wel of niet betekent.
Vertrouwen moet je verdienen.
Noch de kersenbommen van een verdwaasde grapjas…
NOOIT VERTOONDE FORD CAMPANGE
…noch alle recentelijke herinneringen kunnen het volk en hun president scheiden.
Ik voel me goed over Amerika.
Wanneer een limousine openlijk door Dallas kan paraderen…
…is er een verandering die plaatsvindt in Amerika.
Na een decennium van spanning…
…zijn het volk en hun president weer samen.
Ik voel me goed over Amerika
'WIJ ZIJN HET VOLK'
het is geweldig om te zien
ik voel me goed over Amerika
ik voel me goed over…
Toen kwamen er de twee moordaanslagen.
In Sacramento was het een lid van de beruchte Manson Gang…
…'Squeaky' Fromme.
In San Francisco werd er geschoten.
De man was bijzonder…
…omdat er twee pogingen tot moord op hem waren gepleegd…
…binnen drie weken van elkaar.
Dat zegt genoeg.
In 1975 was politiek geweld schokkend normaal.
UITVOERENDE ACTIE
Er was een moord die nu nog op de voorgrond staat…
…van het Amerikaanse geheugen.
Dit is Dealey Plaza in Dallas.
Op de 22e dag van november 1963 werd er geschoten.
In de 12 jaar sinds de moord op Kennedy…
…twijfelden velen aan het verhaal van een enkele schutter.
Geraldo Rivera brak het verhaal open toen de Zapruder-film…
…voor het eerst op tv liet zien.
En zoals je ziet, knalt het hoofd hier naar achteren.
Het was vreselijk om Kennedy's hoofd beschoten te zien worden…
…maar het was belangrijk.
Daardoor zag ik de wereld anders.
De uitgave van de film wakkerde weer veel vragen over zijn dood aan…
…waardoor er nog meer wantrouwen in het officiële verhaal was…
…en meer wantrouwen was over andere moordenaars.
Waar was je toen Kennedy werd vermoord?
Welke Kennedy?
Velen vermoeden nou dat wat misdaad verbindt…
…complottheorieën zijn. Misschien zelfs wel één grote.
COMPLOTTHEORIE
MOMENTEN VOOR MOORD
Sinds de moord…
…zijn er zes mensen gestorven in een ongeluk.
En wie ze ook heeft vermoord, zal mij vermoorden.
Wanneer ik een film maak, maakt het me niet uit…
…in hoe mensen het opvatten.
Ik wil de waarheid vertellen.
Warren Beatty had een van de meest politiek beladen stemmen in Hollywood…
…hij was zowel een sekssymbool…
…en antagonist van Richard Nixon.
The Parrallax View bijvoorbeeld, waar Warren Beatty…
…journalist is die het verhaal achter een politieke moord ontrafelt…
…rechtvaardigde de paranoia.
Wat ooit vergezocht leek…
…wordt nu gezien als iets echts.
Het is een belangrijk onderwerp.
Alle onderwerpen werden heropend van…
…de afgelopen 25 jaar van ons leven.
Niet lang daarna meldde Seymour Hersh bij de New York Times…
…dat de CIA al jaren Amerikanen bespioneerden die anti-oorlog waren.
Liberale senator Frank Church deed persoonlijk onderzoek.
DE CHURCH-COMMISSIE
Er is nog nooit openbaar onderzoek gedaan naar intelligentie-operaties in huis.
VOORZITTER SENAAT SELECT-COMMISSIE
Daarom doet deze commissie dit onderzoek.
Er was een gevoel van angst…
HISTORICUS NATIONALE VEILIGHEID
…dat de overheid te machtig zou worden…
…dat er duistere machten waren die de overheid los liet.
Vanaf toen werd het alleen maar erger.
Moet je zien.
De komende paar maanden…
…zat het land vastgekluisterd terwijl de Church-commissie onthulde…
…voor het eerst geheimen over vreemde moorden…
…het drogeren van Amerikaanse burgers…
…en het afluisteren van burgerrechtenleiders.
Nu krijgen we de waarheid over echt gestoorde dingen.
Alles waar we tegen waren…
…is iets wat we ook echt doen.
Hij zou ons vermoorden als het kon.
Films als The Conversation en Three Days of the Condor…
…lieten zien dat de paranoia echt was.
Three Days of the Condor, over de CIA die mensen vermoordt…
…kwam uit terwijl de hoorzittingen bezig waren.
Wat doe je?
De parallellen waren griezelig.
Denk je dat betrapt worden op een leugen hetzelfde is eerlijk zijn?
Nee.
Ik zie de Church-commissie als het einde van de jaren 60.
Welke instellingen kun je nog vertrouwen?
Als deze overheid ooit een tirannie wordt…
…als een dictator de leiding neemt…
…kan de technologische capaciteit…
…die de inlichtingendienst aan de overheid heeft gegeven…
…helpen om totale tirannie op te leggen…
…en kunnen we niet terugvechten.
Welkom in de testkamer…
…van de Parallax Corporation-afdeling van Human Engineering.
Wat is er met ons land gebeurt?
Het idealisme en de hoop die we dachten te hebben…
…was uitgeblust.
Leefden we de Amerikaanse droom of een Amerikaanse nachtmerrie?
'Wauw, alles is fout. Ik moet opnieuw beginnen.'
Wat we van onze ouders geërfd hebben komt niet van pas voor ons…
…en we kunnen het niet vervangen.
Die tijd, zoals één auteur schreef, was post-alles en pre-niets.
Voor veel mensen was de enige uitweg naar binnen.
De ultieme tekst van de jaren 70…
…was Jonathan Livingston Seagull.
Het ging over een zeemeeuw die losbreekt van zijn zwerm…
…en een individu kan zijn en vrij rond kan vliegen…
…het was een enorme bestseller waar een film van werd gemaakt.
Jonathan Livingston Seagull…
…jij vliegt niet zoals wij.
Daarom ben je voor altijd een buitenbeentje.
Buitenbeentje…
Het is het idee zelfactualisatie gaat over uit de gemeenschap stappen.
Dat de gemeenschap een bron van onderdrukking is…
…een bron van beperking…
…en je moet weg om een vrije zeemeeuw te worden.
Je kunt niemand anders helpen voor je jezelf helpt.
Het is de eerste stap richting het idee van een 'Mij' generatie…
…in plaats van een 'Wij' generatie.
Die droom van eind jaren 60 vervaagde.
We zeggen dat als de overheid niet stopt met de oorlog…
ANTI-OORLOGACTIVIST
…wij stoppen met de overheid van de VS.
Die hele periode…
INVESTEERDER
…was een zoektocht buiten onszelf, een zoektocht in de externe wereld…
…en wat we zagen was…
…dat onze menselijke geest juist de oorlog creëert.
Als er geen gemoedsrust kan zijn, is er geen vrede op aarde.
Films als Tommy en Brian De Palma's Carrie…
…verkenden de verborgen potentie in jezelf.
Enge Carrie, Enge Carrie.
CARRIE WHITE EET STRONT
Wat gebeurt er als je beheerst wordt…
…door een kracht die wil dat je jezelf overgeeft…
…en dat hetgeen wat je meemaakt en niet begrijpt weg laat gaan?
En in 1975…
…was er een nieuw pad naar zelfactualisatie.
Een dat niet echt een religie was en niet echt een sekte.
Het was uniek Amerikaans.
Een bedrijf.
En de 'zelf' was te koop.
Als je gefocust bent, zie je het verschil…
OPRICHTER, EST
…tussen je kont en een gat in de grond.
Je bent een eikel omdat je het verschil niet weet…
…tussen je kont en een gat in de grond.
SAN JOSE, CALIFORNIË
Deze man is Werner Erhard, oprichter en goeroe van de EST-beweging.
Mensen vervelen zich. 'Hé, misschien moet ik aan mezelf werken.'
Wie zei dat nou vroeger?
EST doet misschien niet aan psychotherapie…
…maar het trekt mensen aan die geluk zoeken…
…en problemen hebben in hun leven.
In de jaren 60 waren er veel vragen…
…waarvan in de jaren 70 zeiden: 'Geen zorgen.'
Die vragen werden nooit beantwoord.
Mijn ouders stopten me in een weeshuis…
…meerdere keren.
En… -Is dat niet mooi?
Het doet pijn. -Nee. Dat doe jij zelf.
Wat wil je bereiken met pijn?
Dat mensen om me geven.
Laten we kijken waarom je naar een weeshuis ging.
Jij ging naar een weeshuis…
…omdat wees zijn het beste was wat je kon bedenken.
Je kon niks beters bedenken.
En wat heeft het opgeleverd? Wat heeft wees zijn opgeleverd?
Ik kan beter zijn dan iedereen ter wereld.
Zeker weten.
'Dit is je overkomen omdat je dat stiekem wilde.'
Het was zo eng.
Maar het biedt ook troost, want dat betekent dat er een reden was.
En het betekent ook: 'Ik ken een andere oplossing bedenken.'
Oorlogen en uitgeroeide mensen zijn te veel confrontatie.
Confronteer je eigen verdomde soap.
Het leven bevredigt niet en je hebt alles geprobeerd…
…en niets werkt.
Je bent wanhopig om te slagen maar je stelt niks voor.
Je gevoelens passen niet bij de rest van de realiteit.
Zo hoort het te zijn om te overleven.
Stop. Hou op.
Het was de perfecte boodschap voor die tijd…
…dat mensen totale controle hadden over hun lot.
Die realiteit was gebaseerd op gevoelens, niet op feiten.
Maar als we controle hebben over ons lot…
…dan hebben anderen controle over dat van hen.
Dat leidde ertoe dat EST-volgers zeiden…
…dat de Noord-Vietnamezen de bombardementen wilden.
Dat verkrachting, verhongerende kinderen…
…en zelfs de Holocaust gewenst was door de slachtoffers.
Al die zelfactualisatie was gewoon een geldmachine.
Ik word gerealiseerd en dat komt door jou.
Er waren hele groepen Amerikanen die dachten:
ik bepaal de waarheid. alles. Alles kan waar zijn.
Alles wat we willen kan waar zijn, zelfs als het duidelijk niet zo is.
Voor sommigen was deze tijd net een discobal…
…waar honderden van je kleine ik ronddraaiden.
Tom Wolfe noemde het 'De "Mij" generatie'.
En wat daaruit voortkwam, was vreselijk.
Het verlies van communicatie met mensen.
Maar er kwam een nieuw hulpmiddel dat mensen er nog verder in zou duwen.
Hij is het centrale brein, het brein van de wereld.
Ik wil wat informatie over zakelijke beslissingen…
…over hoe en wie ze maakt.
Geef hem antwoord.
Negatief. -Geef antwoord.
Negatief, negatief…
Het moet, Zero.
TECHNOLOGIE
De informatierevolutie breidde de kracht van het brein uit…
…en veranderde de manier waarop Amerikanen werken, spelen en denken.
TEKSTVERWERKINGSSYSTEMEN
In die tijd werden computers vooral gebruikt door overheden en bedrijven.
Maar voor sommige jongeren was er een stralende toekomst.
Veel mensen voorspellen…
…dat er softwarewinkels komen net zoals er platenwinkels zijn…
…en dat er duizenden zullen zijn.
Ik ben het ermee eens.
Ik studeerde aan Harvard.
In 1975 speelden we Breakout.
Je gooit de bakstenen om…
…en de bal moet ertussen gaan.
Begin 1975…
…besloot Bill Gates te stoppen met Harvard…
…om software te ontwikkelen voor een gloednieuw product…
…de persoonlijke computer.
Zijn nieuwe bedrijf veranderde de wereld.
De Microsoft slogan was:
'Een computer op elk bureau en in elk huis.'
Dat tweede deel lieten we weg…
…want afhankelijk van waar we waren leek het gek.
Ze werden niet gezien als iets voor het individu.
Het is zo ingewikkeld en verwarrend.
Waar begin je?
Het was vooral iets positiefs…
…dat er een nieuw hulpmiddel was, informatie binnen handbereik.
Met de complete computer voor hem…
…traint Horace Enya het om geluid te herkennen.
Rinkel en klik.
Met een ander programma…
…maakt de 20e-eeuwse machine een deuntje.
zijn we geen mensen?
wij zijn Devo
zijn we geen mensen?
D-E-V-O…
In film werd technologie zelden gezien als een hulpmiddel voor vooruitgang…
…maar eerder een bron van onderdrukking.
Programmeren gereed.
Het moment van de waarheid.
Sommige mensen voelen zich bedreigd en denken dat het dehumaniseert…
…en anderen vrezen dat het hun werk zal overnemen.
In 1975 was er veel zelftwijfel, maar dat was een goede zelftwijfel.
Het loste veel problemen op…
…maar het veroorzaakt weinig problemen.
Mensen voelden zich ongemakkelijk.
We waren meer verbonden dan ooit…
…maar tegelijkertijd groeiden we verder uit elkaar.
Dat gevoel werd heel goed vastgelegd…
…in Robert Altmans Nashville.
De film heeft geen plot.
Het is een verzameling momenten in Midden-Amerika.
Mijn grootste taak is reflecteren op wat ik zie.
Het is als een schilderij.
Het is mijn visie van wat ik zie. Dat is alles.
Ik heb niets te zeggen. Geen opmerkingen.
En het is een trage film. Zou dat nu nog gemaakt worden?
Waarschijnlijk niet.
Want je hoort…
…een protagonist en antagonist te hebben.
Dat is de boog waarvan iedereen zegt: 'Die willen we niet.'
En dan geef je ze geen boog en dan zeggen ze: 'Waar is de boog?'
Maar je hebt erin geïnvesteerd.
Nashville is een verhaal over 24 mensen…
…maar het publiek is het 25e personage.
Je hebt je eigen vooropgezette ideeën.
Mede-belastingbetalers en aandeelhouders van Amerika.
Ik zal gelijk ter zake komen, ik zie af van een vervanging.
De Replacement Party, de truck die je overal ziet…
…er wordt niet gezegd wat het nou eigenlijk gaat doen…
…of wat de beloftes zijn. Het gaat alleen dingen vervangen.
We hebben problemen die geld alleen niet kan oplossen.
Toen de film uitkwam, werd ik opgebeld…
…en de man zei: 'Ik wil me aanmelden.
Ik wil voor deze man stemmen. Hij is geweldig.'
Ik zei: 'Sorry, maar het is niet echt.'
Nashville is een geweldige vivisectie van Amerikaanse authenticiteit.
Het is meer dan een gebrek aan samenhang, het is gebrek aan substantie.
Nashville is een criticus' lieveling, maar niet iedereen was onder de indruk.
Zoals een filmganger in Kansas zei:
'Iemand zei dat ik Nashville niet leuk vond omdat ik het niet begreep.
Dat kan wel zo zijn…
…maar er lijken filmmakers en critici te zijn die Amerika niet begrijpen.'
Actie.
Het zit zo met plattelandsmensen, ze houden van grassroots.
Nou, ze hebben fans.
En zij verkiezen de president.
Nashville was een Box Office teleurstelling.
De verdeling tussen Midden-Amerika en de kusten groeide.
Als je je haar knipte, hoorde je niet in Nashville.
Ik moest laatst naar de wc en daar stond een vent met een staart.
Mijn hart begaf het bijna. Ik dacht dat ik verkeerd was.
In 1975…
…vond de ziel van Nieuw Hollywood zijn weg naar de tv…
…en de populairste serie in Amerika gaf die groeiende verdeling een stem.
Tussen de crisis en inflatie…
…brengt deze administratie je naar de schoonmakers.
Ga weg. -Je kunt niet weglopen.
All in the Family veranderde televisie.
Recht in je woonkamer werden burgerrechten in twijfel getrokken…
…familiedynamiek wanneer een gezin verdeeld was over politiek…
…op een manier waarop cowboy- misdaad- en ziekenhuisseries dat niet deden.
Iedereen keek All in the Family.
Maar niet iedereen zag hetzelfde.
Sommige mensen kozen de kant van Mike en Gloria.
Als je niet geeft om schoolobligaties, geef je niet om de toekomst van je land.
En jij noemt jezelf Amerikaan?
Ja.
Veel mensen kozen Archies kant…
…die van reactionair, intolerant…
…maar wel sympathiek, de loser van de geschiedenis.
Archie Bunker stond voor hun wereldbeeld.
Ze zagen hem als een spreekbuis.
Ga je me nu vertellen dat de zwarte man dezelfde kansen heeft in dit land als jij?
Meer. Hij had er meer.
Bij mij waren er geen miljoenen mensen die demonstreerden voor mijn werk.
Nee, hij kreeg 'm van z'n oom.
Archie staat op dat moment voor het verleden.
Maar nu lijkt hij meer op de toekomst.
Films als Harlan County, USA over mijnwerkers die een vakbond willen…
…toonde dat de witte arbeidersklasse werd achtergelaten.
Hoe zit 't met kosten van levensonderhoud? En ziekteverlof?
Vijf dagen.
Ben je ziek geweest? -Dat kan ik me niet veroorloven.
Van de jaren 30 tot de jaren 70…
…werkte de economie niet alleen, maar het werd gedeeld.
1972 was het meest gelijke jaar in de Amerikaanse geschiedenis.
95E PERCENTIEL 20E PERCENTIEL
Simpel werk, een plaatwerkfabriek, een Budweiser fabriek…
…dat waren de beste banen en dat droogde op.
De economie was bagger.
Het ging allemaal om geld verdienen aan financiën…
…niet aan productiviteit.
Het bedrijf hield de appel en gaf ons het klokhuis.
Dat is wat ze deden.
Er was geen 'Mij' generatie…
…voor de man die in een fabriek een Ford bouwde.
Amerika werkt goed als je die droom in leven houdt
Als er een manier was om van daar naar daar te komen.
Wanneer dat stopt, krijg je problemen.
Weet je wat? Als jullie liberalen ons blijven dwarsbomen…
…zullen we één grote spoeling horen.
Dat is het geluid van de VS die door het toilet wordt gespoeld.
Terwijl klasse als categorie ineen begint te storten…
…wordt cultuur de uitdrukking van de belangen van de witte arbeidersklasse.
Nationale politieke organisaties zoals The Heritage Foundation…
STEM PRO-LEVEN VOOR DE VOLGENDE GENERATIE!
…stuurt een denktank afgezanten naar die mensen…
WAPENCONTROLE IS MENSEN CONTROLE
…om te zeggen dat er een antwoord is.
DE MORELE MEERDERHEID
En dat antwoord is: 'conservatief republicanisme.'
Ze leenden strategieën van de linksen en organiseerden demonstraties.
In 1974…
ANTI-ABORTUS OPTOCHT
…waren er 20.000 mensen bij de Levensmars.
In 1975 waren dat er 50.000.
Een van hun doelwitten, pro-bus senator Edward Kennedy, probeerde te spreken.
Wil je… -Het volk geeft niks om wat je zegt.
Zet jouw kids op de bus.
Toen senator Kennedy naar zijn kantoor liep, ging het publiek…
We hebben altijd aan ons land gegeven.
Alles wat ons ooit is gevraagd gaven we, want we houden van Amerika.
Ik kan geen achterlijkere manier bedenken…
ANTI-BUS ACTIVIST
…om de 200e verjaardag van Amerika te vieren…
…dan om onze kinderen weg te geven aan die sociale planners zonder strijd.
Maar sommige Republikeinse conservatievelingen twijfelen aan Ford…
…en vrezen dat hij stiekem een liberaal is.
FORD IN DE PROBLEMEN
Dus in 1976 willen ze een congres voor alle kandidaten…
…waar Mr Ford slechts een van de velen was.
Mijn eerste gast is nogal een fenomeen in de politiek.
Sommigen zeggen dat 1975 slechts het begin was.
Een applaus voor de ex-gouverneur van Californië.
Ronald Reagan.
Goed je te zien.
Fijn om hier te zijn, John. En fijn dat ik mag komen na…
…twee maanden werkloosheid.
Dat klopt.
Het leek alsof hij niet wist hoe hij over belangrijke problemen dacht.
Hij was een acteur die een klus wilde.
In 1975…
…besefte Ronald Reagan zich iets.
De republikeinse partij was al jaren onpopulair.
Dus waarom verkocht je politiek niet als een film over de Amerikaanse droom?
Ten eerste, als het Amerikaanse volk gewoon…
…om zich heen keek.
Als je onze problemen verdriedubbelt…
…zijn we nog beter af dan de meeste mensen op aarde.
Op veel manieren draaide Ronald Reagan…
…om het publieke verlangen…
…om te geloven wat er gebeurde en niet om wat er echt gebeurde.
Deels omdat we elke dag werden neergeknuppeld.
We blijven slechte dingen horen, beschuldigingen…
…en we accepteren de beschuldigingen als bewijs van schuld.
KLAAR OP RECHTS
Daarom trekt hij zoveel Amerikanen aan…
VERHITTING VAN DE REPUBLIKEINEN
…die gewoon willen geloven dat het goedkomt.
Dat op de een of andere manier, op pure wilskracht…
…Amerika's onschuld zou worden hersteld.
Waarom zouden we bang zijn?
Niemand heeft ooit eerder op aarde geleefd en harder gevochten…
…meer gedaan voor vrijheid of om de eer van de mens te verbeteren.
Wij zijn Amerikanen en we hebben een afspraak met het lot.
Zoals Nikita Khrushchev ooit zei tegen Richard Nixon:
'Als het volk denkt dat er een onzichtbare rivier is…
…zeg dan niet dat die er niet is.
Bouw een onzichtbare brug.'
Hoi, Kimosabe.
All in the Familie verloor zijn plek…
…als de nummer één show op tv.
Daarvoor in ruil kwam een serie…
…die Amerika in een warmere gloed zag.
Als je naar iets als Happy Days keek…
…is het niet zoals de film.
Het haalt alle politiek weg en wil gewoon aan nostalgie denken.
Nostalgie maakte altijd al deel uit van het Amerikaanse karakter.
En dit is nostalgie naar iets wat…
…net was gebeurd.
'Was het niet geweldig toen we in 1962 nog tieners waren?
Historische films,
muziek en zelfs restaurants van vroeger…
…voedden het verlangen om die fijne tijden te herleven.
Het leek zelfs een goed idee om een Cole Porter musical te maken…
…met Burt Reynolds.
Je bent de top. -Hoe kun je zingen? Ik ben duizelig.
je bent een dansend ballet je bent de top
je bent een hete tamale
Misschien was dat wel het fast food van Amerikaanse emoties…
…maar je ziet het ook.
'Hoe was het voor Vietnam, voor Watergate, voor alle duisternis?'
'O, er waren tijden dat er nog groei was en hoop.'
Ben ik dood?
We willen liegen, want het voelt goed.
En daar gaat hij.
We willen de helden. We willen de goede afloop.
Het is 'm gelukt. -O, man.
Wat een geweldige sprong. -Fantastisch.
Happy Days wilde dat je je brein uit kon zetten.
En ik snap het.
Het is lastig om de grens tussen het verleden en het heden te bewaren.
Snap je?
Nostalgie is echter selectief.
Het is een vervorming van de oplossing voor hedendaagse problemen…
…die waar lijken te zijn, want 'we hadden het goed.'
Een auteur beschreef dit gevoel als radicale nostalgie…
…het idee dat het heden niet op kan tegen een herinnering…
VROUWEN VERENIG JE
…en dat mensen het liever vergeten.
Maar voor een groot deel van het land was het leven niet als Happy Days.
Donald. -Het is oké, Roy.
Het is oké, ren weg.
Alice, als je iets meer respect zou hebben…
…neemt hij dat misschien over.
Voor veel vrouwen…
…was de echte wereld een plek waar hun dromen vervaagden…
…en ze vastzaten in de realiteit.
Ik ontmoette Marty en zei:
'Ik wil dat deze film het perspectief van een vrouw toont.'
'Wat weet je over vrouwen?'
Hij zei: 'Niets, maar ik wil het leren.'
Dat was geweldig.
REGISSEUR
Het doorbrak alle barrières.
Alice heeft problemen…
…die heel anders waren dan die van een man.
Je moest getrouwd zijn.
Een vrijgezelle vrouw was als een oude vrijster.
Elk meisje dat ik kende…
…had als doel om te trouwen, kinderen te krijgen en dat was het.
Het feest is voorbij.
Wanneer haar man sterft…
…gaat Alice haar droom achterna om een loungezangeres te worden.
Maar wanneer ze alleen kan werken als serveerster…
…trekt ze haar plek in de wereld in twijfel.
We maakten die film toen vrouwen begonnen te beseffen…
…dat ze samen een entiteit waren…
…en niet slechts in verhouding tot een man.
Maar het is mijn leven. Dat van mij.
Het is niet het leven van een man waar ik hem bij help.
Nee.
Het was een openbaring.
Vrouwen bevrijdden zich…
VROUWEN KOM SAMEN!
…en ze vochten voor een nieuwe plek in de maatschappij.
ONZE RECHTEN EN NIETS MINDER!
Of de maatschappij zou luisteren was een andere zaak.
Ik had een zakenmanager die zei: 'Als jij een man was…
…zou je je eerste film na Nashville kunnen maken.'
Mensen waren bang.
Films voor dat tijdperk richtten zich zelden op vrouwen…
…en nog minder vaak op vrouwen met macht.
Mahogany, de geweldige Diana Ross.
Het boeit me niet wat de Academy zei.
Dat was een van de top drie dingen die in 1975 werd gedaan.
'Ik heb je nodig'.
Tuurlijk. Wil je weten waarom?
Omdat ik een winnaar ben. Een winnaar, schatje.
Je leeft niet tenzij je macht hebt.
Faye Dunaway in Network…
…speelde een van de stoerste vrouwen in de jaren 70.
Howard Beale vertelde gisteren wat elke Amerikaan voelt…
…dat hij al deze onzin zat is. Hij articuleert de volkswoede.
Ik wil die show, Frank.
Ik kan van die show het grootste succes maken op tv.
Dit is echt een verandering.
Ze is grappig, creatief, ze heeft talent…
…en verzamelt iedereen voor een baan die zij doet.
Ik moet je waarschuwen, ik doe niks op een eerste date.
We zien wel.
Ik heb gehoord dat de vrouw die jij in Network creëerde…
…de vrouwenbeweging 50 jaar terugzet.
Ben je daar bang voor?
We proberen stereotypische vrouwenrollen achter ons te laten…
…die een slecht beeld geven van wat een vrouw echt is.
Je kan dan niet zeggen: 'Ja, maar ze moet wel aardig zijn.'
Maar niet alle vrouwen wilden verandering.
Schiet wanneer je wilt.
De vrouwenbeweging voor gelijke rechten krijgt telkens meer problemen.
Een voorbeeld was een nederlaag in de peilingen in New York en New Jersey.
STEM NEE IK WIL MAMA THUIS!
VROUWEN VAN HET JAAR
ERA was een grondwetaanpassing…
…die gendergelijkheid garandeerde.
VERENIGDE NATIES VROUWEN JAAR
Vrouwen wilden meer zijn dan huisvrouwen.
Dokter, mijn probleem is dat gezien de keuzevrijheid…
…ik verdomme geen Charmin wil.
Stepford Wives is een feministisch verhaal…
…gelaagd over een paranoïde plot.
De loyale, mooie, bekwame huisvrouw…
…het idee dat ze zielloze robots waren…
…verscheurde het oude verhaal.
En er gebeurde iets bijzonders.
Je ziet het activisme van de gewone huisvrouw…
…die vecht voor traditionele normen.
Hun doelwit was de ERA.
Ze waarschuwden voor een toekomst waar vrouwen moesten vechten…
…en met genderneutrale badkamers…
IK AANBID MIJN VROUW
…en dat ERA de weg vrij zou maken voor het homohuwelijk.
Tot het gelijk is voor mannen en zij baby's kunnen krijgen…
…is er een dubbele last voor vrouwen als je zegt dat de steun voor het gezin…
…gelijk moet zijn voor man en vrouw.
Dave werkt de hele dag, en wat ziet hij als hij thuiskomt?
Een slons.
Bobby, nu heb jij het ook al.
Niets heeft me.
Ik wil er gewoon uitzien als een vrouw en mijn huis netjes houden.
Het gesprek bereikte een hoogtepunt in de zomer…
…getriggerd door een onverwacht figuur.
Ik zei tegen mijn man: 'Als we naar het Witte Huis moeten…
AUGUSTUS 1975
…ga ik, maar ik ga als mezelf.
Als ze dat niks vinden, gooien ze me er maar uit.'
Betty Ford…
…voormalig danser voor Martha Graham, werd huiverig First Lady…
…en deed een routine-interview op 60 Minutes waarin ze ERA steunde.
Maar haar liberale standpunten over abortus, marihuana…
…en ontucht schokte het land.
Je hebt het ook gehad over jongeren die samenwonen voor ze trouwen.
Dat doen ze toch? -Inderdaad.
Wat als Susan Ford tegen je zei:
'Moeder, ik heb een affaire.' -Ik zou…
Ik zou niet verbaasd zijn.
Ik zou willen weten wie die man is…
…met wie ze een affaire wil.
Ze was open over haar borstkankerbehandeling…
…en drugsverslaving in tijden dat dit zelden werd besproken.
VRIJE GEEST IN HET WITTE HUIS
Door op haar eigen gebrokenheid te leunen… …werd ze zowel gevierd als beschimpt.
Betty Ford zei bepaalde dingen tegen mijn collega, Morley Safer.
VIER MAANDEN LATER
Hoe zou jij die vragen hebben beantwoord?
Ik denk dat ik geen antwoord had gegeven.
Fords peilingen stortten in.
Er waren nieuwe indicaties dat Ronald Reagans kracht toenam.
De confrontatie zou worden aangescherpt in 1976…
…wanneer Reagan ineens acht punten voorstond op president Ford.
Gerald Ford was een conservatieve president.
Waarom vertegenwoordigde hij dit soort onderwerpen links?
Ik denk dat het vooral cultureel was.
Gerald Fords familie was een echte Amerikaanse familie.
Ze hadden een ontzettend hechte, liefhebbende familie.
En Ronald Reagans familie was een chaos.
Zijn dochter, Patti Davis…
…veranderde haar naam om niet met hem geassocieerd te worden.
Nancy Reagan was 'Zeg gewoon nee'.
Zij nam dezelfde drugs als Betty Ford.
Maar hij wist dat om te keren…
…en van zijn gezin The Stepford Wives te maken.
Ik wilde je gewoon koffie geven.
Ik dacht dat we vrienden waren.
De Reagans waren een perfecte jaren 70 familie…
…omdat ze volledig gestoord waren.
Het stond echt voor zo'n losgeslagen moment.
Komen we onze minpunten onder ogen als volk, als land?
Of gaan we doen alsof…
…de echte Amerikanen een rommelige gezinnen hebben?
In november…
…was de winnaar van de presidentsverkiezing van 1976…
…een buitenbeentje dat in 1975 nog amper genoemd werd.
Ik bid dat ik kan voldoen aan jullie vertrouwen en niet teleurstel.
Ronald Reagans populistische beweging zou weer onder het oppervlak verdwijnen.
Een paar maanden later was de 29-jarige regisseur Steven Spielberg…
…bij een voorvertoning van zijn film.
Op een gegeven moment rende iemand uit het publiek weg om over te geven.
En in plaats van weg te gaan, kwam de kijker weer terug.
Dat was het moment dat Spielberg wist dat hij een hit had.
Het is leuk als mensen in een donkere bioscoop zitten met duizenden vreemden…
…en ik ze een onvergetelijke ervaring kan geven.
Ik wil mezelf bezighouden met intiem verhalen vertellen…
…over fantasieën en relaties van mensen.
Maar ik hou ook van popcorn met boter.
Ik kan het niet helpen.
Je hebt een grotere boot nodig.
'Je hebt een grotere boot nodig.' Dat zou je denken.
Ik ga toch het water niet in, dus je hebt het tegen de verkeerde.
Ik was goed bevriend met Steven.
De dag dat het uitkwam, stapte ik in een taxi.
Er stond een rij zeven straten van de bioscoop vandaan.
Ik had nog nooit zoiets gezien.
In onze tijd was dat een kaskraker.
Mensen waren extatisch.
Prachtig bloederig, dat was het.
Ze…
Ik heb nog nooit zoiets gezien. De beste film.
Ik wilde 's nachts het licht niet uitdoen…
…omdat ik bang was dat er een haai uit het water zou springen…
…naar de achtste verdieping om me te verslinden.
Het is een perfecte gelijkenis met het Watergate-tijdperk.
Jaws heeft een cover-up.
Het gaat vooral over de logistiek rondom het afsluiten van stranden.
Volgens mij gaat het om kameraadschap.
Een ultieme confrontatie met jezelf.
Een soort existentiële paniek.
Onzin. Jaws is een monsterfilm. Je gaat naar Jaws omdat het eng is.
Het is een film over niets.
De reden dat Jaws zo populair was, is omdat het geweldig is.
Maar Hollywood leerde dat door de marketing van Jaws…
…het publiek er gek op was.
Dat beïnvloedt het maken van films.
'Wat voor film kunnen we verkopen?'
Jaws.
Alle bedrijven met haaien deden het goed. We kregen alles wat we konden.
Als het op een haai leek, verkocht het.
Maar zelfs als het maar een monsterfilm was…
…ging het in op het groeiende sentiment.
De haai is een symbool van hoe het is om in 1975 te leven.
'Amerika verloor de oorlog?'
'Er is een criminele president?'
'De Arabieren hebben nu controle over de economie?'
Dus zoals dat gaat in Hollywood…
…buitten ze het uit zoals John Wayne zou hebben gedaan.
De simpele films doen het het best.
Jaws was een klassieker. Die blijft.
Wanneer je de foto's van de slachtoffers in zijn glazen gereflecteerd ziet…
…dat is film maken.
Ik denk niet dat toen Steven het maakte hij dacht:
'Ik ga een financiële grens stellen dat mensen kunst moeten verwoesten…
…om er elke keer weer aan moeten te voldoen.'
Eind dat jaar…
…had Jaws meer opgeleverd dan welke film dan ook.
Maar dat record hield niet lang stand…
…want toen kwam het tijdperk van de kaskrakers.
Lachen, klootzak.
Hollywood is zich bewust van de sfeer.
'Mensen willen een winnaar.'
Wat maakt een paar jaar nou uit.
Het wordt tijd voor een fantasiefilm.
Zoveel zijn niet geslaagd…
…door alle films met sociaal commentaar.
Wat vind je leuk aan Jaws?
Ik weet het niet.
De slechterik wint niet meer, hij verliest.
Nieuw Hollywood was voorbij.
Dat was de bel voor de eerste ronde.
Eind 1975 hadden mensen één vraag.
Werkt Amerika nog?
Studs Terkel?
De grote vraag, George, is voor wie?
Niet te geloven. De kampioen ligt.
Als we het hebben over een 200-jarige man…
…een 200-jarige entiteit die wij kennen als een Amerikaan…
…dan is hij te individualistisch.
Hij legt nadruk op… -Mee eens.
…'mij' in plaats van 'ons'.
Er ligt nadruk op 'ik' en niet op 'wij'.
Apollo gaat los op Rocky…
We kunnen zoveel beter als we met mensen leren omgaan.
PSYCHOLOOG
Dit is een groot probleem in de hedendaagse wereld.
Het jaar is bijna voorbij.
Laten we even terugkijken op 1975.
Het was een rotjaar, ik ben blij dat het voorbij is.
1976 moet beter worden want… door 1975.
AMERIKAANSE REVOLUTIE
1976 was de 200e verjaardag van Amerika.
Maar sommigen vroegen zich af of ze het moesten afzegen.
Misschien viel er niets te vieren.
We zeggen dat het duidelijk is dat alle mensen gelijk zijn.
Dat hun maker ze onbetwistbare rechten heeft gegeven.
Zoals leven, vrijheid… -…en het nastreven van geluk.
Maar op 4 juli vierde het land haar verjaardag.
Het 200-jarig bestaan…
…was een gekke onafhankelijkheidsviering keer duizend.
Het leek nep, Disney-achtig.
GEWELDIGE AMERIKAANSE VERJAARDAG
Maar het was ook groots.
Misschien waren het de taart met vijf lagen…
…de Vrijheidstrein…
…de optochten.
Ik vond de Disney-versie van Amerika altijd ergens wel leuk.
Dat is de wereld waarin we leven.
Een van de positieve verhalen van 1976…
…was een worstelende acteur die een film over een underdog verkocht…
…en dat werd de grootste hit van het jaar.
Maar als je dat positieve verhaal bekijkt, wie is Rocky dan?
Waar staat hij voor?
Een witte man uit de arbeidersklasse…
…die verdrongen wordt door een luidruchtige zwarte man.
Recht op z'n kin. Hij gaat…
Bij de Oscars…
…waren een aantal geweldige films uit de jaren 70 genomineerd.
Taxi Driver, Network, All the President's Men.
En de winnaar is…
Rocky, Irwin Winkler en Robert Chartoff, producenten.
Rocky wint de Oscar. Die avond was het einde.
Alles was veranderd omdat mensen naar de film gingen…
…om te kijken welke film het meeste opleverde.
Tegen het begin van de jaren 80 kregen bedrijven hun macht terug.
Dit zijn mensen die niet om films geven…
…maar alleen om geld.
Als je een kunstvorm verandert naar een kapitalistisch product…
…verliest het iets.
Unieke stemmen in film zijn nooit verdwenen.
Maar ze werden een uitzondering in plaats van de norm.
Aan alle Rocky's ter wereld, ik hou van je.
Bedankt.
1975 was het jaar waarin Amerika bijna zei: 'Ik heb ook minpunten.'
En voor heel even…
…kon cinema en popcultuur daarnaar kijken…
…maar het was te veel en we maakten dat we wegkwamen.
Maar als je naar die films kijkt, zeggen ze:
'Je bekijkt ze niet opnieuw.'
'Ze zijn er, ze horen bij je leven.'
Hoe dankbaar zijn we onze ouders dat ze zo onverantwoordelijk waren…
…en ons visuele trauma's lieten zien?
God, dat moment.
Je kunt de jaren 70 niet namaken.
Mijn jongens willen iets tegen je team zeggen. Jongens?
Jullie hebben goed gespeeld.
En we zijn het hele seizoen gemeen geweest.
We willen sorry zeggen.
We vinden jullie nog steeds slecht.
Jullie hebben lef.
Klaar? Oké.
Twee, vier, zes, acht, wie waarderen wij?
Bears. Hoera.
Hé, Yankees, pak je excuses en je beker maar…
…en steek 'm in je reet.
En nog iets, wacht maar tot volgend jaar.
1975 voelde als een einde, maar dat was het niet.
Het was een nieuw hoofdstuk in het verhaal van Amerika.
We zijn één natie, onzichtbaar, met vrijheid en gerechtigheid voor allen.
Wat kan er misgaan?
Vertaling: Maartje van der Zeijden