Downloaded from YTS.LT
Official YIFY movies site: YTS.LT
Zobaczycie tłumy świętujących,
gdziekolwiek będziecie.
Nowy Rok 1975.
Szerzy się przemoc.
Odnotowano już 15 zabójstw.
- Przeklęte miasto. - To dużo.
Wzrasta napięcie.
Tańcz, skurwielu!
Szerzy się paranoja.
A może wewnątrz CIA jest CIA.
Mieliśmy guru i złote czasy.
Possałabym mu…
W nogi!
Amerykanie stają się zgorzkniali.
Wszędzie tylko Wietnam, Watergate,
inflacja, depresja.
Mają dość, wypalili się,
zajebali na śmierć, a pomocy znikąd.
W głowach przewija się jedno pytanie.
Co się, kurwa, dzieje?
Pytają, co się, kurwa, dzieje.
No więc, co się, kurwa, działo?
Ameryka przeżywała załamanie nerwowe.
Nie kręcimy teraz, czekajcie.
Czekamy.
Mój drugi dzień na morzu.
Jak przetrwam, sporo się nauczę.
Braliśmy te ciosy na klatę.
Kino nam pomagało.
AUTOR, SILVER SCREEN FIEND
Czy to bezpieczne?
W tych czasach kino nie ulegało trendom.
AKTOR
Liczył się osobisty punkt widzenia.
„Chcę coś powiedzieć”.
Dajcie znak, to spadam z ulicy.
Filmowcy pomagali ludziom zrozumieć,
czemu społeczeństwo jest takie pojebane.
Rok 1975 był przełomowy…
PRODUCENT FILMOWY
…w historii przemysłu filmowego.
Nigdy się nie powtórzy.
Lubisz tańczyć?
Ten jedyny raz w historii filmy pokazywały nam, jacy jesteśmy.
KRYTYK NEW YORK TIMESA
A my chcieliśmy to zobaczyć.
To był najwierniejszy obraz kraju,
jaki mogliśmy obejrzeć na ekranie.
Wypijmy za to.
Moja lista.
FILMOWIEC
Szczęki, Wszyscy ludzie prezydenta, Taksówkarz, Barry Lyndon, Nashville.
Miały za zadanie…
SCENARZYSTKA NASHVILLE
…wbijać szpileczki w widza.
Ręce do góry!
Rany, długa ta lista. Lot nad kukułczym gniazdem, Sieć.
Zadarłeś z siłami natury, panie Beale!
W Hollywood powstawała sztuka.
AKTORKA ALICE JUŻ TU NIE MIESZKA
To było motywujące.
Ludzie kiedyś lubili dobre kino.
WSPÓŁTWÓRCA STUDIA
ZAWÓD: REPORTER
Od Watergate po Dwusetlecie.
Ameryka umarła i narodziła ponownie.
Ten film to opowieść o narodzie na rozdrożu,
ujęta w obrazach odsłaniających jego duszę.
Mogę ci zadać jedno pytanie?
- Jedno możesz. - Jedno, zawsze to samo.
Przed czym tak uciekasz?
Usiądź tyłem do mojego fotela.
Rok 1975.
Tę historię trzeba przeżyć samemu.
Wszystko zniknęło.
REŻYSER TAKSÓWKARZA
Stare konwencje zniknęły. Tworzyliśmy nowy świat.
Idealny moment.
1975: ROK, KTÓRY ZMIENIŁ AMERYKĘ
Witam państwa.
W społeczeństwie najwięcej szczęścia
przynoszą stopniowe zmiany.
Nie gwałtowne, nie ich brak, ale takie,
które dokonują się powoli.
W naszych czasach zmiany zachodzą gwałtownie,
a to nas niepokoi.
Nasz wygodny świat wywraca się do góry nogami.
Hollywood, Kalifornia, rok 1975.
Filmy z Johnem Wayne’em
i wysokobudżetowe musicale dawnego Hollywood odeszły,
pogrążone przez telewizję i cyniczną opinię publiczną.
Pewnie wiele tu duchów.
Studia odpuściły.
Będąc niezależnym twórcą,
nagle dostajesz szansę,
bo nikt nie wiedział, co zaskoczy.
Pacjenci przejęli wariatkowo.
LOT NAD KUKUŁCZYM GNIAZDEM
Panowie, przestańcie.
Dostrzegliśmy okazję i skorzystaliśmy.
Nie zastanawialiśmy się, tylko szliśmy po nią.
„Jak ten się nie zgodził, szliśmy do innego”.
„Tobie się zgodził?”
Była zazdrość. Graliśmy bez pardonu.
Jak to ujął szef pewnej wytwórni: „Ziemia płonęła,
jednocześnie rodząc tulipany”.
Niesamowite!
Żeby zrozumieć, jak do tego doszło, przyjrzyjmy się karierze aktora,
który znalazł się w centrum nowego świata.
W 1975 roku grał w pierwszej lidze.
To była era Nowego Hollywood.
Wszystko zaczęło się w końcu lat 60,
SWOBODNY JEŹDZIEC
gdy filmy kontrkultury jak Swobodny jeździec
odniosły niespodziewany sukces.
Nagle pojawiła się pasja,
którą widzowie od razu wyczuli.
Dlatego te filmy się przebiły.
To nie filmy, które trzeba odhaczyć.
To nie coś, co trzeba odbębnić.
OSTATNIE ZADANIE
To ja jestem jebanym strażnikiem!
Teraz nalej mu piwa.
Jack chciał pokazać nasze czasy.
AUTOR
Odczarować amerykański sen.
To było burzenie fasady.
PIĘĆ ŁATWYCH UTWORÓW
Jack wiódł w tym prym.
W połowie lat 70. Jackowi oferowano role,
jakich się nie odmawia,
na przykład w Ojcu chrzestnym, w Żądle.
To prawda, miałem na tyle intuicji,
by wiedzieć, że Żądło i Ojciec chrzestny
okażą się wielkimi hitami.
Jednocześnie wtedy uważałem,
że Chinatown będzie ciekawszym wyborem.
Chinatown zaczyna się jak typowy kryminał.
Ale im głębiej w las, tym gorsze wątki wychodzą.
Wścibski z ciebie koleś, co?
Wiesz, co się z takimi dzieje?
Przez osiem tygodni pisania scenariusza…
REŻYSER CHINATOWN
…byliśmy bombardowani newsami.
To był początek afery Watergate.
Panie przewodniczący.
Prezydent Stanów Zjednoczonych.
Chcąc zrozumieć nastroje panujące w 1975,
trzeba poznać wydarzenia, które rzucają na te lata cień.
Wszyscy ludzie prezydenta powstali latem 1975 roku.
Historia dwóch dziennikarzy Washington Post,
Boba Woodwarda i Carla Bernsteina,
którzy badają sprawę drobnego włamania do biura Demokratów.
Co się tak uparliście na to Watergate?
- Uparli? - Śmierdząca sprawa.
Podobnie jak Chinatown,
Wszyscy ludzie prezydenta to film kryminalny.
Oby nikt nas razem nie widział.
Dlaczego? Czego się pan boi?
- Kto tak powiedział? - Umowa?
Ktoś tu się bardzo postarał.
Z nakazem czy bez, i tak się dowiem.
Nie mnie przyłapano na gorącym uczynku.
Nie rozumiesz, w co się pakujesz?
Może ci się zdawać, że wiesz, o co tu chodzi,
ale uwierz mi, nie wiesz.
Cały wywiad amerykański w tym siedzi.
Grozi wam niebezpieczeństwo.
Prokurator zwykł tak mawiać w Chinatown.
Oba filmy odkrywają nastroje narastające od lat 50.,
kiedy spod obłoków amerykańskiego snu, czy to w słonecznym Los Angeles…
czy na przedmieściach Waszyngtonu, zaczęła przezierać ciemność.
To straszne.
I robi się gorzej.
Życie zaczęło się zamieniać w thriller.
Ludzie lubią teorie spiskowe…
PISARKA, THE NEW YORKER
Ale w przypadku Watergate
to się działo naprawdę.
I sięgnęło wierchuszki.
Źródła zbliżone do Białego Domu
potwierdzają doniesienia Washington Post,
że włamanie do Watergate zaplanował doradca prezydenta Nixona.
Wzmianki o impeachmencie nie są już bezpodstawne.
Popieram takie działania,
bo ludzie muszą wiedzieć, czy ich prezydent jest oszustem.
Nie jestem nim.
Nauki, które wpoili nam
nasi kochający Johna Wayne’a rodzice,
AUTOR
odróżniające dobro od zła, straciły znaczenie.
Bohaterami zostali Woodward i Bernstein
dzięki Robertowi Redfordowi i Dustinowi Hoffmanowi.
Byli jak Kapitan Ameryka i Superman.
We Wszystkich ludziach prezydenta mamy happy end.
AUTOR
Może nie happy end,
ale dobro wygrywa.
NIXON REZYGNUJE
Nixon wyleciał. Sprawiedliwość wygrała.
GERALD FORD ZOSTAJE 38. PREZYDENTEM
A potem wszystko się posypało.
Rodacy, ten długi koszmar naszego narodu dobiegł końca.
Koszmar miał się dopiero zacząć.
Wyobraźcie sobie, co byście poczuli, gdyby tekst powstawał dalej.
Z szacunku do mojego poprzednika ja, Gerald Ford, ogłaszam…
MIESIĄC PÓŹNIEJ
…pełne ułaskawienie dla Richarda Nixona.
Sądzi, że robi Amerykanom wspaniały prezent.
Dlaczego to robisz? Co jeszcze możesz zjeść?
Co jeszcze możesz kupić?
Przyszłość, panie Gittes.
Ludzie uważali, że to dowód.
UŁASKAWIENIE DLA NIXONA?
Że wszyscy to oszuści.
PODWÓJNE STANDARDY FORDA
To samo mówili młodzi reżyserzy.
Evelyn, odłóż broń! Zostaw to policji!
On kupił policję!
Chinatown obnaża bezsens dobrych intencji.
AUTOR
Sądzisz, że masz władzę, kontrolę.
Masz prawo głosu. Żyjesz w demokracji.
Sprawiedliwość zatryumfuje. Prawda i miłość zwyciężą.
Tak nie jest.
W 1975 Chinatown dzieje się w Ameryce.
Przesłanie jest takie, że zło zwycięży.
Ameryka obudziła się 1 stycznia 1975 roku.
Czy stawi opór?
Daj spokój, Jake. To Chinatown.
W 1975 roku ludziom dawało się
najbardziej dołujący film,
a i tak walili do kin.
Na przykład na bardzo popularny Lot nad kukułczym gniazdem.
„Skarbie, załatwiłem opiekunkę.
Pójdziemy na kolację i do kina.
Obejrzymy film o skazanym gwałcicielu,
który udaje świra, żeby pójść do psychiatryka.
Tam pomaga zaliczyć wstydliwemu dziwakowi, potem pomaga rdzennemu Amerykaninowi,
a potem wstydliwy dziwak popełnia samobójstwo.
Robią mu lobotomię, zła przełożona trzyma wszystkich za pysk,
a rdzenny Amerykanin ucieka z więzienia”.
Taka była rozrywka w kinach.
Filmy z 1975 roku stanowiły odskocznię dla tego,
co działo się w prawdziwym życiu.
DZIEŃ SZARAŃCZY
Jak trafiliście do kina w Nowy Rok,
to pewnie na drugą część Ojca chrzestnego.
Jeśli szukaliście czegoś lżejszego, było kilka opcji.
Na przykład Młody Frankenstein…
Wersja czarno-biała! Bez urazy.
…lub Człowiek ze złotym pistoletem,
lub Benji.
To nie jest zwykły pies. On ma uczucia.
Jeśli martwił was nieuchronny upadek społeczeństwa,
mogliście pójść na…
Płonący wieżowiec.
Nowe Hollywood przeżywało swój rozkwit,
ale to była złota era filmów katastroficznych.
PORT LOTNICZY 1975
W Tragedii Posejdona, którą uwielbiam,
Hackman na końcu umiera. Ludzie o tym zapominają.
Chcesz zmieść kolejne życie? Weź moje.
Ciężki film. Bynajmniej nie pokrzepiający.
AUTOR
Po Watergate optymizm przeszedł w cynizm.
Przemianę tę widać też w Hollywood.
PŁONĄCY WIEŻOWIEC
- Mamy pożar! - Po co te nerwy?
„Nerwy”?
Jak ten pożar wywołało tanie okablowanie,
zaraz zapłonie cały budynek.
Doug, chyba trochę przesadzasz.
Wcale nie.
Co to było?
Nieważne, czy woleliście Tragedię Posejdona,
czy Płonący Wieżowiec…
prawda dokonywała się poza kinem.
Nowy Jork zbankrutował.
System polityczny działa tylko…
PRZEWODNICZĄCY WŁADZ MIEJSKICH
…w czasie kryzysu.
W 1975 roku skończyły się pieniądze.
Po latach wydatków deficytowych
Nowy Jork nie był w stanie
dalej zapożyczać się ani płacić rachunków.
Nie zauważyłem, że miasto szło na dno.
Rosły góry śmieci. Fajnie? Nie, ale to Nowy Jork.
Nie czułem zmiany w społeczeństwie.
A się zmieniło. Tacy byliśmy.
Dlaczego pan kopie każdy kubeł?
W środku są szczury.
Jak nie kopnę,
szczur może przebiec mi po ręce.
A tak uciekają.
Kryzys finansowy wpływa na pana pracę?
Nie mam złudzeń.
Co to za praca, kiedy nie wiesz,
czy dostaniesz w piątek wypłatę?
FORD DO MIASTA: ZDYCHAJ! ZAWETUJE KAŻDĄ POMOC
Porównywałem tę sytuację do tego,
jakby wejść do ciepłej kąpieli i podciąć sobie żyły.
Nic się nie czuje,
ale proces umierania się zaczął.
To nie dotyczyło tylko Nowego Jorku, ale całego kraju.
Naród żył w wierze,
że dobrobyt będzie trwać wiecznie.
Weźmy na przykład braki energii.
To nie miało sensu.
ZASTÓJ EKONOMICZNY
Odpowiadając na wsparcie Ameryki dla Izraela,
kraje arabskie nałożyły embargo.
PALIWA BRAK
Po raz pierwszy od czasów wojny znów wydzielano benzynę.
Nie powinno tak być. Na pewno nie w Stanach.
Amerykańska gospodarka opiera się na energii.
Produkcja ropy maleje.
Brak energii, brak pracy.
INFLACJA, RECESJA, ENERGIA
Bezrobocie i inflacja sięgają 10% i rosną…
CZY KAPITALIZM PRZETRWA?
…co powinno być niemożliwe.
STAGFLACJA
To był szok.
Trauma.
Prezydent Ford wygłosił dziś orędzie.
To jedna z najbardziej przygnębiających wizji,
jaką kiedykolwiek przedstawił
amerykański prezydent.
Jestem zmuszony powiedzieć…
że stan państwa nie jest dobry.
Nikt nie wiedział, co będzie dalej.
Ręce do góry! Nikt się nie rusza!
PIESKIE POPOŁUDNIE
Odsunąć się od alarmów.
No już!
Najważniejsze przesłanie filmu…
REŻYSER
…„To się wydarzyło naprawdę”.
Nie było łatwo dotrzymać kroku rzeczywistości.
Może dlatego robienie filmów
opartych na faktach jest ciekawe.
Zawsze lubiłem prawdziwe historie.
Pacino biega po banku i się ślizga.
To było autentyczne. Jego desperacja była prawdziwa.
Teraz to widzę.
- Kto to? - Gliny.
Potem tłum mu wiwatuje,
bo nienawidzi glin.
Coś w stylu „walcz z systemem”.
Cześć, Sonny. Jesteś na antenie.
Odpowiesz na kilka pytań?
- Tak. - Dlaczego to robisz?
Nie rozumiem pytania.
Napadam na bank, bo tam jest kasa.
Dlatego robię napad.
Chodzi mi o to, dlaczego musisz kraść?
- Nie możesz pracować? - Jako kto? Kasjer?
Wiesz, ile zarabia kasjer?
- Niewiele. - No tak.
Sto piętnaście na start?
Jest tu mój wspólnik i dziewięcioro ludzi.
My tu zdychamy.
„Zdycham tu”.
Ile zarabiasz?
Chcę wiedzieć. Powiesz mi?
Proszę państwa, transmisja przerwana.
Wrócimy do państwa…
To w nim koroduje.
AUTOR
Zjada go.
Harry, odbierz.
TAKSÓWKARZ
Chcesz dziś jeździć w lepszej dzielnicy?
Pracuję zawsze i wszędzie.
W Ameryce wszyscy się izolowali.
To była epidemia ucieczek i rozwodów.
Rodzinnego wyobcowania.
Z tego rozkładu powstał kultowy bohater lat 70.
Nie musiałem wiele rozmawiać z De Niro.
Po prostu czuliśmy to.
Samotność prześladuje mnie przez całe życie.
W barach, samochodach, sklepach, na ulicy.
Nie ma ratunku.
Jestem bożym samotnikiem.
Widziałem go jako człowieka z podziemia,
który teraz wyjdzie do świata.
Dotąd mu na to nie pozwalaliśmy…
ale teraz będzie wojna.
Ludzie tak żyli. Nowy Jork był okropny.
- Zabieraj łapy! - Wyjdź.
Jak robić film, gdy masz pogruchotane serce?
Jak jesteś w piekle, to schodzisz niżej?
Jesteś w piekle i tam umrzesz.
Jak my wszyscy.
To, co widać w filmie, miałem na porządku dziennym.
Zabierz mnie stąd.
Nie nawiązuje więzi. Jest wyobcowany.
Odizolowany od ludzi
w najbardziej zaludnionym mieście
w końcu wybucha.
Umieram.
Kiedyś przyjdzie deszcz i zmyje ten syf z ulic.
W drapaczach chmur nad Manhattanem…
SIEĆ
…też rozgrywało się szaleństwo.
Witam, panie Beale.
- Muszę dać świadectwo. - Oczywiście, panie Beale.
Nie muszę mówić, że jest źle.
Wszyscy to wiedzą.
Powstańcie wszyscy.
Wstańcie z krzeseł.
Podejdźcie do okien,
otwórzcie je i krzyczcie.
„Wariuję i dłużej nie wytrzymam”.
Wstańcie i wyjrzyjcie przez okno.
Otwórzcie okna i krzyczcie,
że wariujecie…
Wariuję i dłużej nie wytrzymam!
Mam teraz kilka niedobrych pomysłów…
Film może cię uśpić albo rozbudzić.
Mnie interesują te, które człowieka budzą.
Najlepsze smaki. Waniliowy z truskawką.
UCIECZKA NA GÓRĘ CZAROWNIC
- Dzięki. - Proszę.
ATAK NA POSTERUNEK 13
To zwykła wanilia.
Filmy jak Atak na posterunek 13 Johna Carpentera
przenosiły na ekran niepokoje społeczne.
Podobno tyle przemocy na ulicach nie było
od piętnastego wieku.
Pobili mnie bez powodu.
Nawet nie chcieli pieniędzy.
Co mam zrobić, wezwać gliny?
Oni nic nie zrobią. Wiesz przecież.
Naród chciał bezpieczeństwa.
GWAŁT TO NIE PARTY ZNAMY KARATE
Wychodził na ulice, uczył się samoobrony.
Powstawały grupy samozwańczej straży.
DZIENNIKARZ
Policja potrzebuje pomocy.
Załóżmy grupy obywatelskie.
Ten świat jest zły.
Ale jeśli musimy się bronić, zróbmy to.
Chcemy ochotniczych stróżów prawa!
Pojawiły się filmy o takich strażnikach.
WYJĘTY SPOD PRAWA JOSEY WALES
STRAŻNIK PRAWA
Gość bierze sprawy w swoje ręce.
Mówisz do mnie?
Co?
A, kurwa, do kogo?
Wal się, skurwielu!
Staram się, zjebie.
Było poczucie, że poszliśmy za daleko.
ŻYCZENIE ŚMIERCI
Rozpieszczamy przestępców, ktoś wyładowuje złość.
Każdy, kto kiwnął placem, był uważany za bardzo ambitnego.
Pewien krytyk nazwał te filmy „dramatami zemsty”.
To historia o człowieku,
który zaprowadza porządek w najbrutalniejszym mieście świata.
Życzenie śmierci.
To miał być zwykły film
z aktorem klasy B, Charlesem Bronsonem
w roli liberalnego architekta,
któremu ktoś gwałci i zabija żonę i córkę.
Czego chcesz?
Nie pogrywaj. Wiesz, czego chcemy.
W filmie udaje się do miasteczka rodem z westernów
i uczy się, jak być mścicielem w stylu Johna Wayne’a.
Wraca do Nowego Jorku, żeby zabijać przestępców.
Ludzie oglądali to na okrągło.
W kinach rozlegały się brawa.
Co byś zrobił?
No co?
To, co Charles Bronson w Życzeniu śmierci?
Pewnie… Może.
Życzenie śmierci nie było aż takie.
To była czysta przemoc.
Jak zabiłem gościa, nie żył. Koniec.
Wiesz, co mnie przeraża?
Oglądałem z córką Strusia Pędziwiatra.
Na wilka czy na kojota spadł głaz. Zwierzak zupełnie się rozpłaszczył.
To mnie zaszokowało.
To była dopiero przemoc.
Ale kogo on zabija?
Właściwych ludzi.
Traktowany jest jak bohater,
mimo że wcale nim nie jest.
W Hollywood lat 70.,
mimo walki z korupcją i odzwierciedlania ducha narodu
i ducha czasów, zabrakło czarnych.
Ludzie chyba chcieli
różnorodności w kinie.
Nie lubię filmów bez czarnych.
Jest taki film o przyszłości. Ucieczka Logana.
Nie ma w nim czarnych.
Pewnie biali nas w niej nie planują.
Dlatego my musimy robić filmy.
I zrobili.
Blaxploitation to był przypadek.
Melvin Van Peebles robi film za 150 000,
który zarabia 16 milionów.
REŻYSER
Ludzie się dziwią i okazuje się,
że cała publika
AKTOR
w całym kinie była czarna.
Byli biali, paru Żydów, Portorykańczycy.
Było pozamiatane.
Sweet Sweetback’s Baadasssss Song
stał się najbardziej dochodowym filmem niezależnym w historii.
Hollywood zrozumiało, że sukces nie jest biały ani czarny.
Tylko zielony.
Shaft odniósł wielki sukces i uratował MGM przed bankructwem.
Odlot zdetronizował Ojca chrzestnego w rankingach kinowych.
To był niesamowity film.
Ten frajer nas zabije.
SOBOTNIA NOC
Ciągle przewijały się zbrodnia i seks,
przez jakiś czas to ruszało ludzi,
ale w końcu chyba mieli dość.
Blaxploitation to nie gatunek filmowy.
To wiele różnych gatunków.
Był na przykład Blacula.
Albo dramat obyczajowy Chłodne wyżyny.
W przyszłym tygodniu pan Mason nie zobaczy mnie w szkole.
Żadna nowość.
To historia o dojrzewaniu. „Chcę coś zrobić ze swoim życiem,
ale nie mam pojęcia co”.
Taki był mój bohater.
Szukał odpowiedzi.
Nic go nie było w stanie powstrzymać.
Podobnie jak inne kino Nowego Hollywood
filmy czarnych twórców portretowały naród.
Chwalcie Pana!
MYJNIA SAMOCHODOWA
A najbardziej donośny głos
pochodził od komika.
Najpierw próbował naśladować Billa Cosby’ego.
Ale jak zaczął mówić własnym głosem,
stał się fenomenem kultury.
W gazecie zawsze czytasz:
„Czarny przypadkowo postrzelony 22 razy w twarz”.
Jak można przypadkiem postrzelić czarnego osiem razy w klatkę?
Goście mówią: „Wysoki sądzie,
upadł i ześwirował…”
Był jak najlepszy minstrel.
Mówił białym, jak ich widzi.
Pewnie się pan nadaje do tej pracy.
Mamy tu jeszcze test psychologiczny.
Skojarzenia słowne. Podam kilka słów.
Pan mówi, co panu przyjdzie do głowy.
- Biały. - Czarny.
Murzyn.
Białas.
Asfalcik.
W 1975 roku środowiska liberalne w kraju
promowały integrację rasową,
wożąc autobusami czarnych uczniów do białych szkół.
Nie wszystkim się to podobało.
Najbardziej wojującą przeciwniczką wożenia była Sue Connor.
Matthew Connor nie idzie dziś do szkoły!
Bojkot!
Nie jestem rasistką ani fanatyczką. Nawet jakbym była…
nie o to tu chodzi.
- Kolorowy. - Burak.
- Bambus. - Dzięcioł.
Dla mnie to jak pójście na wojnę.
Nie da się uczyć, jednocześnie mając oczy dokoła głowy.
- Dzikus. - Wsiok.
Odwieźcie ich do Afryki!
Wypędzili nas z autobusu i ze szkoły.
Rzucali w nas kamieniami.
- Bambus. - Białas.
- Czarnuch. - Martwy białas.
Dobrze, panie Wilson…
Ma pan tę pracę…
Może na początek 5000 dolarów?
Twoją matkę też.
Po występie w Saturday Night Live
Richard staje się najbardziej fajową personą świata kultury.
Bierze się za najbardziej drażliwe tematy,
a ludzie się z nich śmieją.
Był jednak jeden temat, o którym nikt nie chciał mówić.
W 1975 roku jedynym głosem z ekranu krytykującym Wietnam
był sitcom o Korei.
Przecież mówię, że nas bombardują.
Niemożliwe.
Zaktualizowana mapa pokazuje mi, że w waszym sektorze nie ma wojsk wroga.
Nie bombardują was, młody człowieku.
Spokojnie, to nie może trwać w nieskończoność.
Serial telewizyjny M*A*S*H
to spin-off czarnej komedii Roberta Altmana pod tym samym tytułem.
Nic nie widzę.
Mamy tu całą Missisipi.
Akcja!
Chciałem, żeby to było o Wietnamie.
MÓWI ROBERT ALTMAN
Ale za nic nie chcieli się zgodzić.
Jak zobaczyli film,
kazali nam wstawić wyjaśnienie, że dzieje się w Korei.
Chociaż M*A*S*H nie dział się w Wietnamie,
wszyscy wiedzieli, o co chodzi.
Wojna to nie piekło. Wojna to wojna, a piekło to piekło.
Wojna jest dużo gorsza.
Minęło sporo czasu, zanim Wietnam zaczął się przebijać.
Nikt nie chciał się tym zajmować.
Przez pierwsze 15 lat wojny w Wietnamie
powstał o niej tylko jeden film w Hollywood.
Zielone berety.
John Wayne widział tę wojnę inaczej.
Dlaczego Ameryka prowadzi tę okropną wojnę?
Komunistyczna dominacja na świecie.
Nikogo nie przekonał ten film. Śmialiśmy się w czasie projekcji.
To było kłamstwo na kłamstwie. Ten pomysł, że wygrywamy.
Tak trzymać, panie Beckworth!
John Wayne uważał, że Wietnam jest okej.
To jego największy grzech naszym zdaniem.
Ludzie w moim wieku ginęli.
To była paskudna wojna.
PRYWATNE ZDJĘCIA OLIVERA STONE’A
Bombardowaliśmy, co się tylko ruszało. Wydaliśmy fortunę.
Pierwszy raz zostałem ranny
przez durnego sierżanta, który rzucił granatem,
ale za blisko.
Wojna mocno podzieliła Amerykanów,
w Hollywood było tak samo.
Oto Big Duke we własnej osobie, przed państwem John Wayne.
Podczas ceremonii wręczania Oscarów w 1975
ten podział błyszczał najjaśniej.
Gospodarze i prezenterzy
należeli do śmietanki Hollywood.
Gdy przekazali mikrofony młodszemu pokoleniu filmowców,
widać było, co jedni myślą o drugich.
PARĘ TYGODNI PRZED CEREMONIĄ
Sądzę, że Akademia straciła swą moc.
Wydaje się nieco groteskowa.
To konkurs piękności.
Uwłaczający na swój sposób.
Prezentuje najgorszą stronę naszego kraju. Tak uważam.
Inaczej niż Dustin Hoffman, nie uważam,
że to żenujący wieczór.
Nie jest niesmaczny ani niestosowny.
Bitwa międzypokoleniowa rozegrała się w niespodziewanej chwili.
W kategorii filmów dokumentalnych statuetkę zdobywa obraz Hearts and Minds.
Columbia Pictures odmówiła wydania Hearts and Minds.
Kwestia ludzkich kosztów wojny zdała się zbyt kontrowersyjna.
Znowu samoloty.
To lej po bombie.
Zniszczyła wszystko, co miałem.
To zakrawa na ironię, że jesteśmy tu
dzień przed wyzwoleniem Wietnamu.
PRODUCENT HEARTS AND MINDS
Oto krótki telegram, o którego odczytanie
poprosił mnie naród wietnamski.
„Przekazujemy wyrazy uznania naszym przyjaciołom w Ameryce
za to, czego dokonali w imię pokoju.
Z wyrazami przyjaźni dla narodu amerykańskiego”.
Dziękuję bardzo.
Napięcie było ogromne.
Wszyscy wstrzymali oddech.
Bert Schneider wyprodukował Swobodnego jeźdźca.
Był radykałem. Zaszokował Akademię.
To bardzo konserwatywna organizacja.
Nie życzyli sobie, żeby ktoś ze sceny mówił takie rzeczy.
Za kulisami zrobiło się piekło.
John Wayne i Sinatra odpowiedzieli Bertowi Schneiderowi.
Byłem za kulisami. Zobaczyłem Sinatrę.
Zszedłem mu z drogi, bo nie wiedziałem…
Nie wiedziałem, co robić.
Czuć było napięcie.
Bob Hope nalegał na odwołanie ceremonii.
Akademia stwierdza, cytuję: „Nie odpowiadamy
za polityczne deklaracje podczas programu
i przepraszamy, że takowe miały dziś miejsce”.
Trzy tygodnie później Wietnam Północny otoczył Sajgon,
a z wojskowego radia popłynęły dźwięki White Christmas, co było sygnałem…
…do ewakuacji dla wszystkich Amerykanów.
UPADEK SAJGONU
Szalony sprint do czekającego śmigłowca.
Najbardziej przerażające doświadczenie
w moim życiu.
Piloci Wietnamu Południowego wyskakiwali z helikoptera, licząc na pomoc Amerykanów.
Ci, którym udało się wylądować…
byli spychani do morza.
Marines używali gazu łzawiącego,
żeby odpędzić ludzi,
którym Ameryka obiecała pomóc w ucieczce z Wietnamu.
Ci, co tu zostaną, skazują się na śmierć,
ale co począć?
Wojna w Wietnamie dobiegła końca.
TYDZIEŃ PO UPADKU SAJGONU
Smutna i tragiczna w wielu wymiarach.
Ale Stany Zjednoczone są silne militarnie
mimo obecnych problemów.
Chcemy, żeby nasi przeciwnicy wiedzieli,
że stawimy im czoła.
Odejdź, zacny adwersarzu.
- To ledwie zadrapanie. - Zadrapanie?
- Odpadła ci ręka. - Nieprawda.
To co tu leży?
- Bywało gorzej. - Kłamca!
Dawaj, gogusiu!
Dwa tygodnie po upadku Sajgonu
amerykański kontenerowiec Mayaguez
został przejęty przez komunistyczne siły Kambodży.
Amerykanie odpowiedzieli z mocą.
Administracja Forda musiała pokazać,
że Ameryka jest mocarstwem, z którym się trzeba liczyć.
Drasnąłeś mnie.
W następstwie tego
statek odbito, a popularność Forda poszybowała w górę.
Prezydent miał duże poparcie wśród społeczeństwa.
Teraz to cię urządzę!
- Że co? - Dawaj!
A co, sikniesz na mnie krwią?
Podobnie jak w wojnie w Wietnamie, prawda była bardziej złożona.
To dosyć jasne.
Są notatki ze spotkań Rady Bezpieczeństwa, gdzie Henry Kissinger mówi,
że trzeba komuś skopać tyłek,
bo czas pokazać, że z Ameryką się nie zadziera.
Oczywiście to się na nas odbiło.
Straciliśmy niepotrzebnie wielu marines.
To był koszmar.
Media to przedstawiły…
URATOWANY
…jak ofensywę w Ardenach.
WRACAMY DO GRY, MISTRZU!
Militarny narcyzm Ameryki w najgorszym wydaniu.
Szaleństwo.
Dobra, powiedzmy, że remis.
Kilka miesięcy później, gdy wypłynęła prawda,
Amerykanie zaczęli się zastanawiać, komu mogą ufać.
Zaufanie to brak potrzeby zgadywania,
co jest prawdą, a co nie.
Na zaufanie trzeba sobie zasłużyć.
Ani petardy niefortunnego żartownisia…
NIENADANY SPOT KAMPANII FORDA
…ani wspomnienia ostatnich lat
nie staną między ludźmi a ich prezydentem.
Skoro ulicami Dallas może jechać otwarta limuzyna,
to znaczy, że w Ameryce coś się zmieniło.
Po dekadzie niepokojów
naród i jego prezydent znowu są razem.
JESTEŚMY NARODEM
Potem były dwie próby zamachów.
W Sacramento zatrzymano członkinię bandy Mansona,
Fromme, czyli „Squeaky”.
W San Francisco padł strzał.
Facet słynie z tego,
że stawił czoła dwojgu zamachowcom
w odstępie trzech tygodni.
To mówi wszystko.
OJCIEC CHRZESTNY, CZĘŚĆ II
W 1975 roku przemoc polityczna była szokująco powszechna.
ZAMACH NA PREZYDENTA
O jednym morderstwie
Amerykanie wciąż pamiętali.
Oto Dealey Plaza w Dallas.
GOSPODARZ GOOD NIGHT AMERICA
W 1963 roku 22 listopada rozległ się strzał.
W ciągu 12 lat od zabójstwa Kennedy’ego
wielu podważało oficjalną wersję o jednym zabójcy.
Geraldo Rivera rozpoczął dyskusję, emitując film Zaprudera
po raz pierwszy w publicznej telewizji.
Jak widać, głowa zostaje gwałtownie odrzucona do tyłu.
Ciężko się oglądało te obrazy,
ale to było ważne.
Wtedy inaczej spojrzałem na świat.
Emisja filmu na nowo postawiła pytania o jego śmierć,
budząc sceptycyzm co do oficjalnej wersji
i podejrzenia, że zamachowców było więcej.
Gdzie byłeś, gdy umarł Kennedy?
W MROKU NOCY
Który Kennedy?
Niektórzy sądzą, że te zbrodnie łączą
teorie konspiracyjne.
Jedna wielka teoria.
TUŻ PRZED ZAMACHEM
Od dnia zabójstwa
w wypadkach zginęło sześciu ludzi.
Ten, kto ich zabił, zabije też mnie.
SYNDYKAT ZBRODNI
Gdy robię film, nie interesuje mnie,
jak ludzie go przyjmą.
Interesuje mnie prawda.
Warren Beatty mówił w Hollywood upolitycznionym głosem,
jednocześnie będąc symbolem seksu…
SZAMPON
…i przeciwnikiem Richarda Nixona.
W Syndykacie zbrodni, gdzie Warren Beatty
gra reportera, który odkrywa polityczny spisek,
paranoja była uzasadniona.
To, co kiedyś wydawało się naciągane…
teraz było zupełnie prawdopodobne.
To bardzo poważny temat.
To ponowne badanie tkanki…
tworzącej ostatnie 25 lat naszego życia.
Niedługo potem Seymour Hersh na łamach New York Timesa donosił,
że CIA od lat szpieguje Amerykanów o poglądach antywojennych.
Senator Frank Church osobiście badał tę sprawę.
KOMISJA CHURCHA
Nigdy nie było publicznego rozliczenia
wewnętrznych operacji wywiadowczych.
Niniejsza komisja poprowadzi takie śledztwo.
Pojawił się rodzaj lęku…
HISTORYK
…że rząd stał się zbyt silny
i uruchomił podejrzane procedury.
Tak się to wszystko zaczęło.
ROZMOWA
Patrzcie tylko. Jasny gwint.
Przez kolejne kilka miesięcy
naród z uwagą śledził odkrywane przez komisję
sekrety o zabójstwach za granicą,
odurzaniu amerykańskich obywateli
i podsłuchiwaniu działaczy praw człowieka.
Poznaliśmy kilka potwornych prawd.
Okazało się, że sprzeciwiamy się rzeczom,
które właściwie sami robimy.
Zabije nas, jak będzie miał okazję.
Filmy jak Rozmowa czy Trzy dni Kondora
pokazały, że paranoja była uzasadniona.
Trzy dni Kondora, mówiące o morderstwach CIA,
weszły do kin w czasie pierwszych przesłuchań.
Co robisz?
Podobieństwa były dosyć szokujące.
Jak nie dasz się złapać na kłamstwie, to znaczy, że mówisz prawdę?
Nie.
Sądzę, że Komisja Churcha poniekąd zakończyła lata 60.
Którym instytucjom można zaufać?
Jeśli ten rząd posunął się do tyranii,
jeśli nasz kraj przejęła dyktatura,
możliwości technologiczne,
jakimi dysponują środowiska wywiadowcze,
umożliwiłyby wprowadzenie totalnej tyranii,
z którą nie dałoby się walczyć.
Witamy w pokoju badawczym
Działu Inżynierii Czynników Ludzkich.
Co się stało z naszym krajem?
Idealizm i nadzieja, które w naszym mniemaniu mieliśmy,
uległy wyczerpaniu.
Żyliśmy amerykańskim snem czy amerykańskim koszmarem?
„Wszystko źle. Zaczynamy od nowa”.
Prawdy wpojone przez rodziców nie zdają egzaminu,
ale nie mamy nic w zamian.
Nastała era, w której było już wszystko i nie czekało nas nic.
Dla wielu ludzi jedynym wyjściem było wejść w głąb siebie.
JA
Dla mnie najważniejszym tekstem lat 70.
jest nowela Mewa.
Opowiada o mewie, która odłączyła się od stada
i samotnie lata wysoko po niebie.
Prawdziwy bestseller, na podstawie którego powstał film.
Jonathanie Livingstonie Seagullu,
nie latasz tak jak my.
Skazujemy cię na wieczną banicję.
Banicja…
Idea jest taka, że samorealizacja
wiąże się z odejściem od społeczności.
Społeczność jest źródłem opresji.
Społeczność nas ogranicza.
Trzeba się z niej wydostać i być wolnym jak mewa.
Najpierw musisz pomóc sobie, potem innym.
To pierwszy zwiastun Generacji „Ja”,
będącej w opozycji do Generacji „My”.
Marzenie poprzedniej dekady umarło.
Jeśli rząd Stanów Zjednoczonych
nie zakończy tej wojny…
AKTYWISTA ANTYWOJENNY
…to my zakończymy ten rząd.
Sądzę, że to był…
INWESTOR
…czas poszukiwań w świecie zewnętrznym.
Dostrzegliśmy, że…
to umysły ludzkie wywołują wojny.
Jeśli nie ma pokoju w naszych umysłach, nie będzie go na świecie.
Filmy jak Tommy czy Carrie Briana De Palmy
odkrywały zamknięty wewnątrz potencjał.
Wiedźma Carrie!
CARRIE, WAL SIĘ
Co będzie, jeśli zawładnie tobą siła,
która każe ci ulec i pozbawi cię tego,
co w tobie siedzi i czego nie ogarniasz?
W 1975 roku
pojawiła się nowa droga do samorealizacji.
Nie była to religia ani kult.
Jednak była typowo amerykańska.
Biznes.
Przedmiotem handlu było własne ja.
Życie w równowadze oznacza umiejętność…
ZAŁOŻYCIEL EST
…odróżnienia własnej dupy od wołu.
Jesteś dupą wołową,
jak tego nie umiesz.
Ten człowiek to guru i założyciel nowego ruchu o nazwie EST.
Ludzie się nudzą. „Może trochę nad sobą popracuję?”
Za starych czasów nikt by czegoś takiego nie powiedział.
EST nie oferuje psychoterapii,
ale przyciąga ludzi, którzy poszukują szczęścia,
którzy nie radzą sobie ze swoim życiem.
W latach 60. zadawano wiele pytań,
które w latach 70. zbywano: „Nie martw się tym”.
Nigdy nikt nie znalazł odpowiedzi.
Jak byłam mała, rodzice oddali mnie do sierocińca.
SEMINARIUM EST
Kilkakrotnie.
Czy to nie piękne?
- To mnie zraniło. - Nieprawda. Sama się zraniłaś.
Jaka jest korzyść w byciu zranionym?
Troska ludzka.
Zastanówmy się, dlaczego umieściłaś się w sierocińcu?
Zrobiłaś to,
bo sierociniec to najlepsza forma nacisku, jaką mogłaś wymyślić.
Nie wymyśliłabyś lepszego szwindlu.
Jaka jest korzyść? Co masz z bycia sierotą?
Będę najlepsza na świecie.
No pewnie!
Spotkało cię to, bo skrycie tego chciałeś.
Zajebiście przerażające,
ale też dziwnie pocieszające, bo znaczy, że był powód.
Znaczy też, że da się inaczej na to patrzeć.
Wojny i eksterminacja ludności to za wiele, by się z tym mierzyć.
Zmierz się ze swoją własną operą mydlaną.
Życie nie daje satysfakcji. Próbowaliście wszystkiego.
Nic nie działa.
Za wszelką cenę chcecie, żeby podziałało, ale jesteście do dupy.
Wasze emocje nie odzwierciedlają rzeczywistości.
Dlatego to do was należy przetrwanie.
Idealny przekaz na tamte czasy:
ludzie w pełni kontrolują swój los.
Rzeczywistość opiera się na uczuciach, a nie na faktach.
Lecz jeśli mamy kontrolę nad swoim losem,
inni muszą ją mieć nad swoim.
Co pchnęło część zwolenników EST do stwierdzenia,
że mieszkańcy Wietnamu Północnego chcieli być zbombardowani.
Gwałty, głodujące dzieci,
nawet Holokaust był wolą jego ofiar.
Cała ta samorealizacja to był przekręt.
Uświadomiłem to sobie dzięki tobie, stary.
Mieliśmy tu cały przekrój Ameryki:
„Prawda jest taka, jak chcę”.
AUTOR
Wszystko może być prawdą, co tylko chcemy.
Dla niektórych ten czas był jak kula dyskotekowa,
w której wirują setki ich małych ja.
Tom Wolfe ukuł nazwę Generacja „Ja”.
Wyszło z tego coś okropnego.
Utrata komunikacji między ludźmi.
Nowe narzędzie miało pchnąć ludzi jeszcze bardziej w głąb siebie.
On jest mózgiem centralnym. To mózg świata.
Chciałbym informacji co do decyzji korporacyjnych…
kto je podejmuje i jak.
Odpowiedz mu.
- Odmowa. - Odpowiedz.
Odmowa…
Odpowiedz, Zero!
TECHNOLOGIA
Rewolucja informacyjna rozwija umysł człowieka,
bezpowrotnie zmieniając pracę, zabawę i sposób myślenia Amerykanów.
TEKSTOWE SYSTEMY KOMPUTEROWE
W tamtych czasach z komputerów korzystał rząd oraz korporacje.
Dla niektórych młodych ludzi przyszłość rysowała się jasno.
Wielu ludzi uważa,
że będą sklepy z oprogramowaniem, tak jak dziś z płytami,
i że będą ich tysiące.
Ja się z tym zgadzam.
Byłem studentem Harvardu.
W 1975 grało się w Breakout.
Strącało się cegiełki,
aż w końcu pojawiała się piłka…
Na początku 1975 roku
Bill Gates postanawia rzucić studia,
by pracować nad oprogramowaniem dla nowego produktu,
komputera osobistego.
Jego nowa firma zmieni świat.
Slogan Microsoftu brzmiał:
„Komputer na każdym biurku w każdym domu”.
Pomijaliśmy jego końcówkę
zależnie od tego, gdzie byliśmy, bo brzmiała niewiarygodnie.
Komputery nie były dla zwykłych ludzi.
To takie trudne i zniechęcające.
Od czego zacząć?
Przede wszystkim to bardzo pozytywna rzecz.
To narzędzie, dzięki któremu informacje są na wyciągnięcie ręki.
Siedząc przed komputerem,
Horace Enya uczy go dźwięków.
Dzwonek i trzask.
Z innym oprogramowaniem
maszyna 20. wieku odtwarza prostą muzykę.
Nie jesteśmy ludźmi?
Jesteśmy Devo!
Nie jesteśmy ludźmi?
D-E-V-O…
ŚWIAT PRZYSZŁOŚCI
W filmach rzadko ukazywano technologię jako narzędzie postępu,
raczej jako źródło opresji.
Programowanie gotowe.
Chwila prawdy.
Niektórzy się ich boją, inni sądzą, że nas odczłowieczą,
a jeszcze inni, że zabiorą nam pracę.
W 1975 było wiele wątpliwości,
pozytywnych wątpliwości,
rozwiązujących problem,
bez kreowania nowych.
Ludzie bali się przyszłości.
Byliśmy w stałym kontakcie,
jednocześnie oddalając się od siebie.
Ten stan świetnie oddaje
Nashville Roberta Altmana.
Film nie ma fabuły.
To zbiór scen z serca Ameryki.
Przede wszystkim staram się pokazać to, co widzę.
To jak malowanie obrazu…
To moja wizja tego, co mnie spotyka.
Nie mam nic do dodania. Żadnych komentarzy.
Tam się niewiele dzieje. Czy dziś powstałby taki film?
Pewnie nie.
Film musi mieć
protagonistę i antagonistę, ścierających się ze sobą.
To jest wisienka na torcie, której widz nie chce.
A jak jej zabraknie, pyta: „A gdzie wisienka?”.
Ale już się zaangażował i w tym jest.
Nashville to historie 24 bohaterów,
a widz jest 25 bohaterem.
Wnosi swoje założone z góry idee.
Bracia podatnicy i akcjonariusze Ameryki,
pozwólcie, że przejdę od razu do rzeczy.
Partia Wymiany, ten van przewijający się w filmie.
Nie mówią o planach wyborczych,
żadnych obietnic, nic. Tylko, że dokonają wymiany.
Napotkaliśmy problemy, których pieniądze nie rozwiążą.
Kiedy film wszedł do kin, odebrałam telefon od człowieka,
który chciał wstąpić do partii.
„Będę głosował na gościa, jest świetny”.
Odparłam, że mi przykro. „On tak do końca nie istnieje”.
Nashville to niesamowita wiwisekcja amerykańskiego społeczeństwa.
Nie tylko brak mu spójności, ale istoty.
Nashville podobał się krytykom, ale nie wszystkim przypadł do gustu.
Jak powiedział pewien widz z Kansas:
„Jak nie podobał mi się Nashville,
to znaczy, że go nie zrozumiałem.
Może tak jest,
ale to znaczy, że są filmowcy i krytycy, którzy nie rozumieją Ameryki”.
Tacy goście z prowincji przyciągają masy.
Mają swoich fanów.
A masy wybierają prezydenta.
Nashville nie odniósł sukcesu kasowego.
Pogłębiał się podział między wybrzeżem a środkowymi stanami.
Zetnij włosy. Nie pasujesz do Nashville.
Wszedłem do męskiej toalety,
a tam facet z włosami w kucyk.
Prawie mi wyskoczyło serce.
Myślałem, że pomyliłem toalety.
W 1975 roku
duch Nowego Hollywood zawędrował do telewizji,
a w najpopularniejszym sitcomie Ameryki odbijała się wizja rosnącego podziału.
Między recesją a inflacją
ten rząd puści cię w skarpetkach!
- Idź sobie! - Nie uciekniesz…
Serial All in the Family zmienił telewizję.
Rozbrzmiewały tu pytania o prawa człowieka,
zmieniała się dynamika rodziny, którą dzieliła polityka,
w sposób, jaki nie pokazywały tego filmy
o kowbojach czy lekarzach.
Wszyscy oglądali All in the Family.
Ale każdy widział coś innego.
Niektórzy trzymali z Mikiem i Glorią.
Jak nie obchodzą cię obligacje szkolne,
to nie obchodzi cię przyszłość tego kraju.
Nazywasz siebie Amerykaninem?
Tak.
Wielu popierało Archiego,
konserwatywnego, świętoszkowatego,
dosyć sympatycznego nieudacznika.
Archie Bunker reprezentował ich światopogląd.
Był ich rzecznikiem.
Teraz mi powiesz, że czarny ma takie szanse
w tym kraju jak ty?
Większe.
Nie dla mnie szły tłumy po ulicach, żeby załatwić mi pracę.
Załatwił mu ją wujek.
Archie wtedy należał do świata przeszłości.
Ale dziś jest bardziej z przyszłości.
Film Harlan County, USA o górnikach próbujących się zjednoczyć
pokazał, że biała klasa robotnicza została w tyle.
A co z kosztami utrzymania? A chorobowe?
Pięć przeklętych dni.
- Byłeś na zwolnieniu? - Nie stać mnie.
Od lat 30. do lat 70.
działała gospodarka i korzystali z niej wszyscy.
Rok 1972 był rokiem największej równości w historii Ameryki.
MEDIANA
Praca w małych miastach, w zakładach metalu, w browarach…
To były najlepsze prace, ale wszystko się skończyło.
Gospodarka była do bani.
Zarabiało się na finansach,
a nie na produkcji.
Firma wzięła jabłka, nam dali ogryzki.
Racja!
Generacja „Ja” nie była dla kogoś,
kto stał na taśmie w fabryce Forda.
Ameryka ciężko pracuje, jeśli tli się jej sen.
Jeśli jest szansa, żeby pójść dalej.
Jak tego zabraknie, rodzą się problemy.
Jak wy liberałowie pójdziecie swoją drogą,
wszyscy usłyszymy jeden wielki plusk.
Ameryki spuszczanej w toalecie.
Kiedy dochodzi do rozpadu klasowego,
kultura staje się wyrazem interesów białej klasy robotniczej.
Organizacje polityczne jak Heritage Foundation,
będące nowym think tankiem,
wysyłają swoich emisariuszy, żeby przekonali ludzi,
że istnieje lekarstwo na ich niedolę.
To lekarstwo nazywa się konserwatywny republikanizm.
Korzystając ze strategii lewicy, organizują marsze i protesty.
W 1974 roku
marsz życia zgromadził 20 tysięcy ludzi.
W 1975 aż 50 tysięcy.
Zwolennik integracji rasowej, senator Edward Kennedy próbował rozmawiać.
- Mówi pan… - Ludzie nie chcą tego słuchać!
Woź tym busem swoje dzieci!
Gdy senator wycofywał się do biura,
tłum zaczął…
Zawsze służyliśmy ojczyźnie.
Dawaliśmy, o co prosiła, bo ją kochamy.
Nie znam głupszego sposobu…
ZWOLENNICZKA SEGREGACJI W AUTOBUSACH
…świętowania dwusetnej rocznicy Ameryki
niż powierzenie naszych dzieci
specom od planowania społecznego.
Niektórzy republikanie obawiają się, że prezydent Ford
może być ukrytym liberałem.
FORD MA KŁOPOTY
Dlatego chcą, by konwencję w 1976 roku
otworzyć dla wielu kandydatów.
Mój pierwszy gość to fenomen na scenie politycznej.
Niektórzy twierdzą, że rok 1975 to ledwie początek.
Powitajcie byłego gubernatora Kalifornii,
Ronalda Reagana.
Miło cię gościć.
Mnie miło, że pamiętałeś o mnie, John…
po ponad dwóch miesiącach bezrobocia.
Racja.
Miałem wrażenie, że nie ma zdania w ważnych kwestiach.
Był jak aktor, który czeka na chałturę.
W 1975 roku
Ronald Reagan zrozumiał pewną rzecz.
Partia Republikańska od lat nie cieszyła się popularnością.
Może potraktować politykę jak kino i sprzedać Amerykanom ich sen?
Po pierwsze gdyby Amerykanie
trochę rozejrzeli się dokoła,
nawet jakby potroić nasze kłopoty,
i tak mamy lepiej niż jakikolwiek naród na ziemi.
W wielu aspektach rola Ronalda Reagana
polegała na przekonywaniu narodu,
że to, co widać, nie dzieje się naprawdę.
MISS MŁODEJ AMERYKI
Codziennie ktoś nas atakuje.
Ciągle słyszymy oskarżenia
i w końcu przyjęliśmy je za pewnik.
SKRĘT W PRAWO
Dlatego spodobał się wielu Amerykanom…
REPUBLIKANIE NA START
…którzy chcieli wierzyć, że wszystko będzie dobrze.
Że wystarczy siła woli
i Ameryka odzyska swoją niewinność.
Czego mamy się bać?
Żaden naród na ziemi nie walczył zacieklej,
nie oddał więcej za wolność
ani za godność człowieka.
My Amerykanie mamy rendez-vous z przeznaczeniem.
Nikita Chruszczow powiedział Richardowi Nixonowi:
„Jeśli naród wierzy, że widzi niewidzialną rzekę,
nie mów mu, że jej nie ma,
tylko wybuduj niewidzialny most”.
Cześć, Kimosabe.
Serial All in the Family
w końcu stracił popularność.
Jego miejsce zajął sitcom,
który ukazywał Amerykę w jasnych barwach.
Jeśli spojrzeć na Happy Days,
to w ogóle nie jest kino.
Nie ma tu żadnej polityki, jest tylko nostalgia.
Nostalgia zawsze była częścią kultury amerykańskiej.
Tęsknota za tym,
co było jeszcze niedawno.
AMERYKAŃSKIE GRAFFITI
Czyż nie było wspaniale, gdy nastolatek był nastolatkiem jak w 1962?
ZABAWNA DAMA
Filmy, muzyka, nawet restauracje podsycały
pragnienie wskrzeszenia szczęśliwych dni.
Strzałem w dziesiątkę zdawało się obsadzenie Burta Reynoldsa
w musicalu Cole’a Portera.
Jak możesz śpiewać? Mam zawroty głowy.
OSTATNIA MIŁOŚĆ
To był fast food z emocjami,
ale… kryje ziarno prawdy.
Jak było przed Wietnamem?
Przed Watergate? Przed ponurymi czasami?
Ach, czyli był okres ekspansji nadziei.
Umarłem?
Chcemy kłamstw, bo tak jest nam łatwiej.
Wystartował!
Chcemy bohaterów i happy endu.
Udało mu się!
- Wspaniały skok. - Niesamowity.
Oglądając Happy Days, trzeba było wyłączyć myślenie.
Zupełnie to rozumiem.
Trudno oddzielić przeszłość od przyszłości.
SZARE OGRODY
Rozumiecie?
Niestety nostalgia bywa selektywna.
DOMEK NA PRERII
Wypacza rozwiązania bieżących problemów.
Lubimy myśleć: „Patrzcie, jak było dobrze”.
Pewien twórca nazwał ten stan radykalną nostalgią…
JESTEM CZŁOWIEKIEM
…gdzie teraźniejszość nie dorównuje wspomnieniom…
KOBIETY RAZEM
…a ludzie woleliby zapomnieć.
Większość z nich nie miała takiego życia jak w Happy Days.
ALICJA JUŻ TU NIE MIESZKA
Już, spadaj stąd!
Gdybyś okazała trochę więcej szacunku,
może i jemu by się udzielił.
Dla wielu kobiet
świat stał się miejscem, w którym musiały porzucić marzenia,
stał się dla nich pułapką.
Powiedziałam Marty’emu,
że chcę opowiedzieć tę historię z kobiecego punktu widzenia.
„Co ty wiesz o kobietach?”
Odparł, że nic i że chętnie się dowie.
I to było super.
To było fajne, bo runęły wszelkie bariery.
Alice musi uporać się z problemami,
inaczej niż radzi sobie z nimi mężczyzna.
Trzeba być mężatką.
Samotna kobieta była starą panną.
Wszystkie moje koleżanki
chciały mieć męża i dzieci, i koniec.
To tyle.
Kiedy umiera jej mąż,
Alice chce spełnić swoje marzenie i zostać szansonistką.
Ale kiedy zostaje tylko kelnerką,
zaczyna kwestionować swoje miejsce w świecie.
Kręciliśmy ten film, kiedy kobiety zaczęły rozumieć,
że stanowią niezależny byt,
że nie trzeba na nie patrzeć przez pryzmat mężczyzn.
Wiem, ale to moje życie. Moje.
A nie jakiegoś faceta, któremu mam służyć.
Ależ nie.
To było przebudzenie.
To był czas wyzwolenia.
KOBIETY, ŁĄCZCIE SIĘ!
Czas walki kobiet o nowe miejsce w świecie.
KOBIETY MAJĄ TAKIE SAME PRAWA
Czy świat ich wysłucha, było inną kwestią.
Kiedyś jeden z szefów powiedział mi, że gdybym byłą mężczyzną,
po Nashville dostałabym szansę na swój pierwszy film.
Myślę, że ludzie się bali.
Filmy z tego okresu rzadko mówią o kobietach,
a jeszcze rzadziej o kobietach mających władzę.
Mahogany. Wspaniała Diana Ross.
Nie obchodzi mnie zdanie Akademii.
Jeden z najlepszych trzech obrazów 1975.
„Potrzebuję cię”.
No jasne. A wiesz dlaczego?
Bo ja zwyciężam, skarbie.
Nie ma cię, dopóki nie dzierżysz władzy.
Faye Dunaway w Sieci
zagrała najgorszą kobietę dekady.
Wczoraj Howard Beale ogłosił, co czuje Ameryka,
że ma dość tego syfu, wyraził gniew ludu.
Chcę mieć ten program, Frank.
Zrobię z niego największy hit telewizji.
To jest prawdziwy odjazd.
Ma inteligencję, wyobraźnię i talent.
Rozstawia wszystkich po kątach, żeby osiągnąć swój cel, i kocha to.
Uprzedzam cię, że nie robię nic na pierwszej randce.
Zobaczymy.
Podobno postać, którą stworzyłaś w Sieci,
może zatrzymać ruch feministyczny.
Masz takie obawy?
Staramy się uciec od stereotypowych ról kobiecych,
które powielają ich nieprawdziwy obraz.
Nie można zatem powiedzieć:
„Ale na końcu musi stać się miła”.
Nie wszystkie kobiety chciały zmian.
Ognia.
Ruch Equal Rights for Women
ma coraz większe kłopoty w całym kraju.
Ostatni cios to porażka w głosowaniu
w Nowym Jorku i New Jersey.
GŁOSUJ NA „NIE” CHCĘ MIEĆ MAMĘ W DOMU!
KOBIETY ROKU
ERA to poprawka konstytucyjna,
gwarantująca równość płci.
MIĘDZYNARODOWY ROK KOBIET
Kobiety chciały robić coś więcej.
ŻONY ZE STEPFORD
Doktorze, mam taki problem, że zważywszy na wolność wyboru, chcę robić więcej
niż tylko sprawdzać stan papieru w toalecie.
Żony ze Stepford to opowieść feministyczna,
którą przeplata wątek paranoi.
Idea, że wierne i kompetentne gospodynie
tak naprawdę są robotami pozbawionymi duszy,
burzyła dotychczasowy porządek.
Zaczyna się dziać coś niepokojącego.
Zwyczajne panie domu walczą
o tradycyjne wartości moralne.
Ich celem staje się ERA.
Ostrzegają przed przyszłością, w której kobiety będą wysyłane na front,
w której będą koedukacyjne WC…
MODLĘ SIĘ O ŻONĘ BEZ ERA
…i że ERA przetrze szlaki
dla małżeństw gejowskich.
Dopóki mężczyźni nie będą mieć dzieci tak jak kobiety,
to będzie dla kobiet podwójny ciężar, jeśli utrzymanie rodziny
będzie po równo rozłożone między mężów i żony.
Dave ciężko pracuje cały dzień i kogo zastaje po powrocie?
Fleję.
Bobby, teraz ciebie dopadło?
Nic mnie nie dopadło.
Chcę tylko wyglądać jak kobieta i mieć czysty dom.
Dyskusja sięgnęła zenitu latem
za sprawą najbardziej niespodziewanego głosu.
Powiedziałam mężowi, że jeśli znów mam iść do Białego Domu…
SIERPIEŃ 1975
…to okej, ale na moich zasadach.
Jak komuś się nie podoba, niech mnie wyrzuci.
Betty Ford,
była tancerka Marthy Graham, okazała się niepokorną pierwszą damą.
W wywiadzie dla 60 Minutes wsparła poprawkę ERA.
Jej liberalne podejście do aborcji, marihuany
i niewierności zadziwiły rodaków.
Wspominała pani o młodych ludziach, którzy żyją razem przed ślubem.
- Chyba robią tak? - Owszem.
A gdyby przyszła do pani Susan Ford…
- „Mamo, mam romans”. - Z pewnością…
Nie byłabym zaskoczona.
Chciałabym dowiedzieć się wielu rzeczy
o młodzieńcu, z którym planuje związek.
Otwarcie mówiła o leczeniu raka piersi
i uzależnieniach w czasach,
gdy o tym milczano.
WOLNY DUCH W BIAŁYM DOMU
Przyznając się do własnych słabości,
była jednocześnie podziwiana i piętnowana.
Betty Ford zdobyła się na kilka wyznań podczas rozmowy w telewizji.
CZTERY MIESIĄCE PÓŹNIEJ
Jak pani odpowiedziałaby na takie pytania?
Nie udzieliłabym odpowiedzi.
Notowania Forda spadały w sondażach.
W nowych sondażach
popularność Ronalda Reagana rośnie.
GRUDZIEŃ 1975
Rywalizacja zaostrzyła się w 1976 roku,
gdy Reagan wyprzedził prezydenta Forda ośmioma punktami.
Ford był konserwatywnym prezydentem.
Dlaczego nagle stał się narzędziem w rękach lewicy?
Myślę, że jednym z czynników była kultura.
Rodzina Fordów to była typowa amerykańska rodzina, bez upiększeń.
Silna, kochająca, zżyta.
W rodzinie Reagana panował chaos.
Jego córka, Patti Davis,
zmieniła nazwisko, bo nie chciała być z nim kojarzona.
Nancy Reagan promowała slogan: „Po prostu powiedz nie”.
A łykała to samo, co Betty Ford.
On zamienił swoją rodzinę
w Żony ze Stepford.
Miałam podać ci kawę.
Myślałam, że się przyjaźnimy.
Rodzina Reagana była rodziną z lat 70.
Zupełnie dysfunkcyjną.
To był moment przełomowy.
Czy jako naród stawimy czoła swoim słabościom?
Czy będziemy udawać,
że prawdziwi Amerykanie nie mają problemów w rodzinie?
W listopadzie 1976 wybory prezydenckie
wygrał outsider, o którym się prawie nie mówiło w 1975.
Modlę się, by spełnić wasze oczekiwania
i nigdy was nie zawieźć.
Populizm Ronalda Reagana
na jakiś czas zniknął pod powierzchnią.
Kilka miesięcy wcześniej 29-letni reżyser Steven Spielberg
miał prapremierę swojego nowego filmu.
W pewnej chwili przerażony widz wybiegł z sali i zwymiotował,
po czym wrócił na swoje miejsce.
Wtedy Spielberg zrozumiał, że ma hit.
SZCZĘKI
Lubię zwabić ludzi do ciemnej sali, gdzie wśród tłumu nieznajomych
przeżyją doświadczenie, którego nigdy nie zapomną.
Interesuje mnie intymna narracja,
fantazje ludzi i relacje między nimi.
Na równi z tym lubię maślany popcorn.
Tak już jest. Uwielbiam go.
Przyda ci się większa łódź.
„Przyda ci się większa łódź”. Też tak myślę.
Ale ja nie wchodzę do wody.
Rozmawiasz z niewłaściwą osobą.
Przyjaźniliśmy się ze Stevenem.
Jak film wszedł do kin, wsiedliśmy do taksówki.
Kolejka do kasy ciągnęła się przez siedem przecznic.
Nigdy czegoś takiego nie widziałem.
W naszych czasach to był przebój kasowy.
Ludzie wychodzą z kin zachwyceni.
Cudownie krwawe. Dosłownie.
To było takie…
Najlepszy film, jaki w życiu widziałem.
Bałem się wyłączyć światło w domu na noc
na wszelki wypadek, jakby nagle wyskoczył
rekin i mnie połknął.
O czym są Szczęki?
Świetna alegoria Watergate.
Szczęki to przykrywka.
To film o logistyce zamykania plaż.
Mówi o sile braterstwa.
Fundamentalne konfrontowanie własnego ja.
Rodzaj paniki egzystencjalnej.
Bzdury. To horror. Idziesz na Szczęki, żeby się bać.
Film jest o niczym.
Stał się hitem, bo jest super.
Ale Hollywood się nauczyło, że marketing filmowy
spodoba się widzom.
To kształtuje kinematografię.
Jakie filmy się sprzedadzą?
Szczęki.
Biznes ze szczękami kręci się jak szalony.
Robimy, co możemy.
Towar związany z rekinami sprzedaje się na pniu.
Nawet jeśli to tylko film o potworze,
wpisuje się we wszechogarniające uczucie.
Stał się symbolem odzwierciedlającym życie w 1975.
Ameryka przegrała wojnę?
Ma prezydenta oszusta?
Arabowie kontrolują naszą gospodarkę?
W najlepszym hollywoodzkim stylu
oto strzelanka, jaką nie wzgardziłby John Wayne.
Najlepsze są proste filmy.
Szczęki to klasyka. Przetrwają.
Przegląda zdjęcia ofiar rekina,
a one odbijają się w okularach…
Tak się robi filmy.
Nie sądzę, że jak Steven robił ten film,
chciał ustawić finansową poprzeczkę tak, by ludzie mogli ją zniszczyć,
na nowo próbując tworzyć sztukę.
Pod koniec roku
Szczęki zarobiły najwięcej w całej historii kinematografii.
Ale ten rekord nie utrzymał się długo,
bo nadchodziła era blockbusterów.
Uśmiechnij się, sukin…
Hollywood szybko wyczuwa trendy.
Ludzie chcą oglądać zwycięzcę.
Kilka lat nie robi różnicy.
Nadszedł czas na dobre kino fantasy.
Wypaliliśmy się w kwestii
komentowania życia społecznego.
Co ci się podoba w takich filmach jak Szczęki?
Nie wiem.
Że źli przegrywają.
Nowe Hollywood się skończyło.
Pod koniec 1975 ludzi nurtowało jedno pytanie.
Czy Ameryka wciąż działa?
Studs Terkel?
Zależy dla kogo.
Ta dwustuletnia staruszka,
bo to 200 lat Ameryki…
GOSPODARZ OPEN MIND
…stała się indywidualistką,
skupioną wyłącznie na sobie.
Stawia na „Ja”, nie na „My”.
Apollo bombarduje Rocky’ego…
Będzie nam lepiej, jeśli dogadamy się z innymi.
PSYCHOLOG
To jeden z największych problemów dzisiejszego świata.
Nadchodzi koniec roku.
Spójrzmy na najważniejsze wydarzenia.
To był paskudny rok, Cieszę się, że mamy go za sobą.
Rok 1976 będzie dużo lepszy. Pluję… na 1975.
DWUSETLECIE 1776–1976
Rok 1976 to dwusetne urodziny Ameryki.
Niektórzy chcieli odwołać obchody.
Może nie było czego świętować.
Niniejsze prawdy uważamy za niezbite. Wszyscy ludzie rodzą się równi.
Stwórca obdarzył ich niezbywalnymi prawami.
- Prawem do życia, wolności… - …i prawem do szczęścia.
Czwartego lipca naród świętował swoje urodziny.
Dwusetlecie.
Głupkowaty 4 lipca do potęgi entej.
Sztuczne i disneyowskie…
WIELKA IMPREZA URODZINOWA USA
… ale jakie fajne!
Było coś magicznego w pięciopiętrowych tortach,
Pociągu Wolności…
i paradach.
Zawsze gdzieś tam lubiłem disneyowską Amerykę.
To nasz świat.
Oto historia ku pokrzepieniu serc.
Aspirujący aktor sprzedał scenariusz o słabeuszu
i zrobił największy hit roku.
Odrzucając podnoszącą na duchu narrację, kim jest Rocky?
Co reprezentuje?
Biały koleś z klasy robotniczej,
którego tłucze pyskaty czarny facet.
Podczas gali Oskarów
konkurowały najlepsze filmy lat 70.
Taksówkarz. Sieć. Wszyscy ludzie prezydenta.
Oskara otrzymuje…
Rocky. Producenci Irwin Winkler i Rober Chartoff.
Rocky dostaje Oscara. To był koniec wieczoru.
Wszystko się zmieniło. Ludzie chodzili do kina,
żeby zobaczyć, który film zarobił najwięcej.
W latach 80. firmy odzyskały władzę.
Tych ludzi nie interesuje kino,
oni chcą tylko pieniędzy.
Gdy sztuka zmienia się w produkt,
następuje swoista strata.
Niezależne głosy nie ucichły.
Po prostu brzmiały dużo rzadziej.
Do wszystkich Rockych na świecie, kocham was.
W 1975 roku Ameryka prawie przyznała się do swoich słabości.
Przez tę krótką chwilę
kino i popkultura wzięły je na tapetę,
ale to było zbyt wiele, więc posłaliśmy wszystko w diabły.
Wraca się do tych filmów i wtedy dociera do nas,
że nie trzeba ich znowu oglądać,
bo one są częścią naszego życia.
Tak bardzo jesteśmy wdzięczni rodzicom, że byli aż tak nieodpowiedzialni,
zapewniając nam te seanse traumy.
Boże, co za czas.
Nie da się odtworzyć lat 70.
Moi chłopcy chcieliby wam coś powiedzieć.
STRASZNE MISIE
Chcemy powiedzieć, że zagraliście dobry mecz.
Źle was traktowaliśmy.
Chcemy przeprosić.
Wciąż uważamy, że nie jesteście aż tak dobrzy.
Ale macie jaja. Wszyscy.
Gotowi?
Dwa, cztery, sześć, komu oddajemy cześć?
Misiom!
Hej, weźcie sobie te przeprosiny razem z tym pucharem
i wsadźcie prosto w dupę!
I jeszcze jedno. Widzimy się w przyszłym roku.
Zdawało się, że rok 1975 będzie ostatnim, ale tak się nie stało.
To był po prostu kolejny rozdział w historii Ameryki.
Jesteśmy jednym narodem, niepodzielnym. Wolność i sprawiedliwość dla wszystkich.
Co może pójść źle?
Napisy: Anna Zeller