Downloaded from YTS.LT
Official YIFY movies site: YTS.LT
Và bạn sẽ bắt gặp rất nhiều linh mục,
cho dù bạn ở đâu.
…năm, bốn, ba, hai, một! Chúc mừng năm mới!
Năm mới, 1975.
Tội phạm tăng.
Tuần trước có 15 án mạng
- ở thành phố tồi tàn này. - Nhiều đấy.
Căng thẳng tăng.
Múa đi, thằng khốn, múa!
Nỗi hoang tưởng tràn lan.
Có lẽ còn có một CIA nữa bên trong CIA.
Có những bậc thầy và nhiều niềm vui.
Tôi muốn hút…
Chạy mau!
Người Mỹ giờ đây rầu rĩ lắm.
Họ bị vùi dập tứ phía bởi Việt Nam, vụ Watergate,
lạm phát, suy thoái.
Họ câm nín, hoảng loạn,
thác loạn tới lả đi nhưng vô ích.
Và tất cả mọi người chỉ có một câu hỏi.
- Cái quái gì đang diễn ra vậy? - Chuyện quái gì thế?
Họ hỏi có chuyện gì thế?
Vậy rốt cuộc là có chuyện gì?
Ta có công nghệ có thể tái tạo anh ấy.
Nước Mỹ đang lên cơn khủng hoảng tâm thần.
Chưa quay được, ngồi yên nhé.
Ngồi đây.
Ngày thứ hai trên biển.
Và nếu có thể sống sót qua vụ này thì tôi sẽ học được rất nhiều điều.
Chúng ta đã trải qua nhiều biến cố
được đưa vào phim thời đó.
NHÀ VĂN
Có an toàn không?
Ngày đó, người ta làm phim không chạy theo xu hướng.
DIỄN VIÊN
Họ làm phim để thể hiện góc nhìn cá nhân.
"Tôi có điều cần nói."
Bấm máy thì bảo,
để tôi tránh đi. Ra hiệu nhé.
Các nhà làm phim muốn giúp mọi người hiểu
tại sao xã hội lại rối loạn như thế.
Tôi thấy 1975 là thời điểm quan trọng nhất…
NHÀ SẢN XUẤT PHIM
…trong lịch sử ngành phim.
Sẽ không bao giờ có lần hai.
Em muốn khiêu vũ không?
Đó là lần duy nhất phim ảnh thực sự phô bày bản chất của ta.
NHÀ PHÊ BÌNH TỰ DO
Và chúng ta sẵn sàng xem.
Đó là phiên bản chân thật nhất
của đất nước này từng được lên màn ảnh.
Nâng ly vì điều đó!
Lựa chọn của tôi…
NHÀ LÀM PHIM
…là Jaws, All the President's Men, Taxi Driver, Barry Lyndon, Nashville.
Mỗi bộ phim này đều có một khía cạnh…
BIÊN KỊCH
…đâm chọc vào chỗ nào đó của bạn.
Tất cả đứng im!
Trời ạ, dài thế nhỉ. Cuckoo's Nest, Network.
Ông đã can thiệp vào những thế lực tự nhiên nguyên thủy, ông Beale!
Phim Hollywood là nghệ thuật.
DIỄN VIÊN
Và đó là động lực thúc đẩy.
Khán giả từng rất thích phim hay.
ĐỒNG TÁC GIẢ
Từ bê bối Watergate cho tới Kỷ niệm 200 năm,
Hoa Kỳ dần sụp đổ và được tái sinh.
Bộ phim này mô tả một đất nước đứng giữa ngã tư đường,
được kể qua các bộ phim đã bắt trọn tinh thần của nó.
Giờ tôi hỏi một câu được không?
- Một thì được, hỏi đi. - Chỉ một, vẫn là câu hỏi đó.
Anh đang chạy trốn điều gì?
Quay lưng lại với ghế trước đi.
Vẫn câu chuyện cũ, phải ở đó mới biết. Mọi thứ thật sống động.
Gạt bỏ đi mọi thứ.
ĐẠO DIỄN
Xóa bỏ luật lệ cũ và ta xây lên một thế giới mới.
Đó là một thời đại hoàn hảo.
NĂM BIẾN ĐỘNG: 1975
Chào buổi chiều.
1975: THẾ GIỚI ĐẢO LỘN
Có người nói nhân dân hạnh phúc nhất
khi có sự thay đổi từ từ.
Không phải thay đổi chóng mặt hay giậm chân tại chỗ,
mà là thay đổi từ từ.
Nhưng dạo gần đây, đã có những thay đổi quá vội vã
đến mức gây khó chịu.
Thế giới ấm cúng, thân thuộc của ta đã hoàn toàn bị đảo lộn.
Hollywood, California, 1975.
Phim cao bồi John Wayne
và các vở nhạc kịch kinh phí khủng của Hollywood xưa giờ đã chết,
bị bóp nghẹt bởi truyền hình và sự xét nét từ công chúng.
Quanh đây chắc nhiều ma lắm.
Các hãng phim bỏ cuộc.
Đó là cơ hội cho nhà làm phim độc lập…
NHÀ LÀM PHIM
…kêu lên: "Tôi có ý này." "Làm đi. Tụi tôi chẳng biết ý nào hay."
Các tù nhân đang thống trị nhà thương điên.
BAY QUA TỔ CHIM CÚC CU
Các anh, dừng lại. Dừng lại ngay lập tức!
Chúng tôi thấy cơ hội và chớp lấy.
Không có kiểu: "Ồ, cái kia…" Mà là: "Làm đi."
"Nếu người đó từ chối, qua đây."
"Thế còn… Ông ta đồng ý rồi à?"
Rồi bắt đầu ghen tỵ các thứ. Chúng tôi hoang dã như thế đấy.
Giám đốc một hãng phim từng nói: "Cứ như thể mặt đất vừa cháy
vừa nở hoa tulip cùng một lúc."
…trời ơi, siêu thật!
Để hiểu chuyện này xảy ra như thế nào, hãy xem hành trình của một diễn viên
nằm ở trung tâm của thế giới mới kỳ lạ này.
Vào năm 1975, ông ấy đang ở thời kỳ đỉnh cao.
Người ta gọi đó là "Tân Hollywood".
Tất cả bắt đầu từ cuối thập niên 60
khi những bộ phim phản kháng văn hóa như Easy Rider
bất ngờ trở lên nổi tiếng.
Đột nhiên phim trở nên phấn khích và nhiệt huyết
và có vẻ mọi người cảm nhận được điều đó.
Vậy nên chúng thành công vượt mong đợi.
Những bộ phim này không nhàm chán.
Không thấy rề rà khi xem.
Tao chính là tuần tra bờ biển!
Tao là tuần tra bờ biển đây! Mang bia cho anh ấy.
Jack muốn phản ánh thời đại mà họ đang sống.
NHÀ VĂN
Đi ngược lại sự tô hồng đời sống Mỹ cũng là động lực của anh ấy.
Giống như lột bỏ lớp veneer.
Và Jack có thể được xem là lãnh đạo của cuộc diễu hành này.
Đến giữa thập niên 70, Jack đã được mời đóng các vai
mà ít diễn viên nào sẽ từ chối,
ví dụ như vai chính trong Godfather và The Sting.
Đúng vậy và tôi nghĩ tôi đủ nhạy bén với nghề
để biết cả hai bộ phim The Sting và Godfather
đều sẽ thành công vang dội.
Đồng thời, tôi cũng cho rằng Chinatown
thú vị hơn hai bộ phim còn lại.
Chinatown mở đầu như một bộ phim trinh thám thông thường.
Nhưng càng đi sâu, mọi thứ càng thối nát.
Con mèo này tọc mạch quá nhỉ?
Tọc mạch thì thế nào nhỉ?
Chúng tôi viết kịch bản ở đây và trong tám tuần đó…
ĐẠO DIỄN
…chúng tôi dồn dập nhận tin từ đủ kênh tin tức về diễn biến hiện tại.
Tất cả diễn ra ở giai đoạn đầu của vụ bê bối Watergate.
- …Hạ viện Hoa Kỳ. - Chủ tịch Hạ viện,
xin mời Tổng thống Hoa Kỳ.
Để hiểu được thái độ vào năm 1975,
bạn phải hiểu sự kiện đã trùm bóng đen lên giai đoạn đó.
BÊ BỐI WATERGATE
Phim All the President's Men được quay vào mùa hè 1975,
về chuyện có thật của các phóng viên tờ Washington Post
là Bob Woodward và Carl Bernstein,
khi họ điều tra vụ đột nhập nhỏ ở Ủy ban Quốc gia Đảng Dân chủ.
Sao các anh ám ảnh với Watergate thế?
- Ám ảnh? - Vụ đó sẽ gây hại cho tờ báo này.
Giống phim Chinatown,
All the President's Men cũng là phim điều tra.
Tôi phải tránh nói chuyện với các anh.
Vì sao? Ông sợ gì? Ai đe dọa ông?
- Ai nói? - Chúng tôi bị gài à?
Có người đã tốn nhiều công sức,
cho dù có kiện hay không, tôi cũng sẽ làm cho ra lẽ.
Tôi đáng lẽ không phải là người bị bắt thóp như thế này.
Không hiểu mình đang điều tra điều gì à?
Chắc anh nghĩ anh biết mình đang dính vào chuyện gì,
nhưng tin tôi đi, anh chẳng biết gì.
Nó liên quan đến toàn bộ cộng đồng tình báo Hoa Kỳ.
Tính mạng của anh đang bị đe dọa.
Hồi ở phố người Hoa, tay công tố viên quận dọa tôi như thế suốt.
Cả hai bộ phim phơi bày một cảm giác đã nhen nhóm kể từ thập niên 50,
rằng phía sau Giấc mơ Mỹ, cho dù là ở Los Angeles đầy nắng…
hay ngoại ô Washington, D.C., thì đều có một bóng đen đang lẩn khuất.
Mục nát hết cả rồi.
Ngày một tồi tệ hơn.
Tóm lại, cuộc sống đã trở thành phim giật gân.
Có nhiều người dễ dàng tin thuyết âm mưu…
CÂY BÚT THE NEW YORKER
…rõ là thế, nhưng với vụ Watergate,
thì lại là sự thật.
BUỘC TỘI BẢY NGƯỜI
Và liên đới đến bên trên.
Theo các nguồn tin nội bộ Nhà Trắng,
các bài viết đã được bí mật xác nhận trong tờ Washington Post hôm nay,
vụ đột nhập Watergate là do cố vấn riêng của Tổng thống Nixon chủ mưu.
Tin đồn về việc luận tội tổng thống không còn chỉ là chuyện phiếm.
Nhưng tôi không ngại những soi xét như vậy,
vì người dân phải được biết tổng thống của họ có mờ ám hay không.
Tôi không phải tội phạm.
Những dấu hiệu
mà phụ huynh mê phim John Wayne đã dạy con cái…
NHÀ VĂN
…để nhận biết người tốt, kẻ xấu không còn được tin dùng nữa.
Woodward và Bernstein là anh hùng năm đó…
NHỮNG NGÀY CUỐI CÙNG CỦA NIXON
…do Redford và Hoffman thủ vai.
WATERGATE TRÊN PHIM
Họ chính là Đội Trưởng Mỹ và Siêu Nhân.
All the President's Men cho mọi người một cái kết có hậu.
NHÀ VĂN
Đúng hơn là… "Có hậu" thì hơi quá,
nhưng phe thiện đã thắng.
1974 NIXON TỪ CHỨC
Nixon mất chức. Công lý đã được thực thi.
GERALD FORD LÀ TỔNG THỐNG THỨ 38 CỦA HOA KỲ
Và rồi dĩ nhiên, công lý bắt đầu sụp đổ.
Thưa người dân Hoa Kỳ, ác mộng đêm trường ở nước ta đã chấm dứt.
Nhưng ác mộng mới chỉ bắt đầu.
Hãy tưởng tượng cảm giác của khán giả nếu máy đánh chữ chạy tiếp.
Bằng sự tôn trọng với người tiền nhiệm, tôi, Gerald R. Ford, ban lệnh…
MỘT THÁNG SAU
…ân xá toàn diện, vô điều kiện và tuyệt đối cho Richard Nixon.
Ông ta nghĩ mình đang trao cho người dân Mỹ một món quà tuyệt vời.
Tại sao ông làm thế? Ông còn có thể ăn sang đến mức nào nữa?
Còn gì mà ông không đủ tiền để mua?
Tương lai, anh Gittes ạ, mua tương lai.
Và mọi người nói: "Thế là rõ.
ÂN XÁ NIXON? VẬY ÂN XÁ TẤT CẢ…
Chẳng ai liêm khiết."
TIÊU CHUẨN KÉP CỦA FORD
Các đạo diễn trẻ đang nói ra điều đó.
Evelyn, hạ súng xuống đi! Hãy để cảnh sát xử lý!
Hắn mua đứt cảnh sát rồi!
Chinatown là một trạng thái tâm lý đại diện cho
sự vô nghĩa của thiện chí.
SAM WASSON NHÀ VĂN
Bạn nghĩ bạn nắm quyền, bạn làm chủ.
Bạn nghĩ bạn có quyền bầu cử, nghĩ mình đang ở nền dân chủ.
Bạn nghĩ công lý sẽ chiến thắng, sự thật được phơi bày, tình yêu sẽ thắng tất cả.
Không có đâu.
Ôi, không!
Năm 1975, phim Chinatown không nói về phố người Hoa mà nói về nước Mỹ.
Thông điệp của phim là kẻ xấu thường thắng thế.
Khi nước Mỹ thức dậy vào sáng ngày 1 tháng 1 năm 1975,
liệu họ có phản kháng?
Bỏ qua đi, Jake, đây là phố người Hoa đấy.
Năm 1975 là năm đỉnh cao
khi mà bạn có thể làm một bộ phim dở tệ
nhưng khán giả vẫn đổ xô đi xem.
Như một trong các bộ phim nổi nhất, One Flew Over the Cuckoo's Nest.
"Em yêu, tìm được người trông trẻ rồi.
Ta ra ngoài ăn tối rồi xem phim nhé.
Ta sẽ xem phim về một kẻ phạm tội quan hệ tình dục với trẻ vị thành niên
giả vờ để vào nhà thương điên.
Anh ta giúp một đứa nhóc kỳ lạ, nhút nhát khai trai, rồi giúp một người Mỹ bản địa,
cuối cùng, đứa nhóc kỳ lạ và nhút nhát đó tự tử.
Anh ta bị phẫu thuật thùy não, mụ y tá độc ác vẫn nắm quyền kiểm soát.
Và người Mỹ bản địa đó trở thành kẻ trốn trại."
Thật là một tối xem phim thú vị.
Phim ảnh năm 1975 là sự sao nhãng hoàn hảo,
giúp ta quên đi thế sự hỗn loạn ở đời thật.
Nếu bạn đến rạp phim vào ngày đầu năm mới,
có thể bạn đến đó để xem phim The Godfather Phần 2.
Nhưng nếu chỉ muốn xem cái gì đó vui vui, bạn có vài lựa chọn.
Trong đó có Young Frankenstein…
Với phiên bản đen trắng! Không có ý chê bai gì nhé.
…hoặc phim The Man with the Golden Gun,
hay Benji.
Đây không phải phim nói về chó. Chú chó này có cảm xúc.
Nhưng nếu lo ngại về sự suy tàn sắp đến của xã hội,
bạn có thể xem…
…phim The Towering Inferno.
Tân Hollywood có thể đang ở đỉnh cao nhưng vào thời điểm đó,
các bộ phim thảm họa cũng đang ở thời hoàng kim.
Phim Poseidon Adventure, cũng là bộ tôi thích,
Hackman chết ở cuối phim. Mọi người thường quên điểm này.
Mày muốn có kiếp sau? Bước qua xác tao trước đã!
Đó là một bộ phim nặng nề, không hề dễ chịu chút nào.
NHÀ VĂN
Hậu bê bối Watergate, lạc quan biến thành hoài nghi, là thế đấy…
và Hollywood thể hiện sự thay đổi này.
- Ở đây có hỏa hoạn! - Gì mà gấp thế?
"Gấp" hả?
Dunc, nếu vụ cháy là do hệ thống dây điện lộn xộn trong tòa nhà này,
thì lửa có thể lan ra khắp nơi!
Doug, hình như anh đang làm quá lên đấy.
Anh ấy không hề làm quá.
Cái quái gì thế?
Dù lúc đó bạn xem The Poseidon Adventure
hay The Towering Inferno…
hiện trạng này có tồn tại ngoài đời thật, đúng chứ?
THÀNH PHỐ NEW YORK
Thực tế là thành phố New York đã phá sản.
Dường như bộ máy chính trị không thể hành động…
CHỦ TỊCH, TẬP ĐOÀN HỖ TRỢ ĐÔ THỊ
…trừ khi có đại thảm họa.
Phải, năm 1975 là năm tiền cạn kiệt.
Sau nhiều thập kỷ thâm hụt ngân sách,
thành phố New York nhận ra
họ không thể tiếp tục mượn tiền và không còn khả năng chi trả.
Tôi đã không nhận ra thành phố đang ở thời điểm khủng hoảng nhất.
Rác thải chất thành đống. Có ổn không? Không, nhưng đây là New York.
Tôi không thấy. "Ồ, xã hội đang thay đổi."
Đó là xã hội của ta. Chúng ta là như thế.
Sao anh cứ đá mấy cái thùng rác thế?
À, vì ở đây toàn là chuột.
Nếu chưa đá thùng rác mà đã nhấc lên,
chuột có thể bò lên tay mình.
Đá thế này, lũ chuột sẽ chạy trước khi bạn nhấc lên.
Khủng hoảng kinh tế ảnh hưởng đến việc làm của anh ra sao?
Tôi mất hết lòng tin vào công việc.
Sao có thể làm việc khi không chắc
liệu thứ Sáu có lương hay không?
FORD NHẮN: CHẾT ĐI THỀ SẼ PHỦ QUYẾT MỌI KHOẢN CỨU TRỢ
Tôi từng nói vỡ nợ cũng giống như
bước vào bồn tắm nước ấm rồi cứa cổ tay vậy.
Có lẽ bạn chẳng cảm thấy gì vào thời khắc đó,
nhưng ngay lúc đó bạn bắt đầu lìa đời.
Nhưng không chỉ mỗi thành phố New York. Đó là khủng hoảng toàn quốc.
Dân Mỹ từ bé luôn tin
sự thịnh vượng của Mỹ sẽ trường tồn.
Lấy ví dụ thôi nhé, viễn cảnh có thể thiếu hụt năng lượng.
NĂNG LƯỢNG: KIỂM SOÁT
Chuyện đó thật khó hiểu.
DỰ KIẾN SUY THOÁI
Để đáp trả việc Mỹ hỗ trợ Israel,
các nước Ả Rập đã áp cấm vận dầu mỏ.
NAY NGHỈ BÁN XĂNG
Lần đầu kể từ Thế chiến II, Mỹ quay lại với tem phiếu xăng dầu.
HẾT XĂNG
Tôi nghĩ như thế không ổn. Không ổn ở Hoa Kỳ này.
Nền kinh tế Mỹ vận hành dựa trên năng lượng.
Ngành sản xuất xăng dầu ngày một suy thoái.
Không có năng lượng, không có việc làm.
LẠM PHÁT - SUY THOÁI
Tỷ lệ thất nghiệp và lạm phát
đều gần chạm 10% và đang tiếp tục tăng…
TƯ BẢN LIỆU CÓ SỐNG SÓT?
…điều vốn là không thể.
ĐÌNH LẠM
Đều là những cú sốc này,
những cú sốc thương tâm này.
Hôm nay Tổng thống Ford đã đưa ra Thông điệp Liên bang
và đó là một trong những đánh giá bi quan nhất
về tình trạng nước Mỹ mà bất kỳ vị tổng thống nào từng đưa ra
trong một thời gian dài.
Và tôi phải nói với các bạn…
rằng tình trạng Liên bang không ổn.
Không ai có thể dự đoán tương lai.
Nào, đứng im. Cấm động đậy! Đi qua đó!
Nào. Đủ rồi. Tránh xa chuông báo động ra.
Nhanh lên!
Nghĩa vụ đầu tiên khi làm bộ phim đó là…
ĐẠO DIỄN
…"Đây là sự kiện có thật đấy."
Chúng tôi chật vật để bắt kịp thực tại.
Có lẽ do đó mà chúng tôi thích làm phim
về sự kiện có thật từng xảy ra.
Mây che!
Tôi luôn thích những thứ dựa trên câu chuyện có thật.
Pacino chạy vào ngân hàng rồi cướp bóc.
Điều đó rất con người. Với anh ấy là thế. Nỗi tuyệt vọng có thật.
Giờ tôi thấy nó rồi.
- Ai vậy? - Cảnh sát.
Sau đó, người dân cổ vũ anh ta
vì họ ghét cảnh sát.
Họ hô hào: "Đúng rồi, cho chúng nó thấy."
Chào Sonny. Anh đang được phát trực tiếp.
Anh trả lời vài câu hỏi cho chúng tôi nhé?
- Được. - Sao anh lại làm chuyện này?
Sao là sao? Tôi không hiểu ý anh.
Tôi cướp ngân hàng vì ở đây có tiền.
Nên tôi mới đi cướp.
Không, ý tôi là vì sao anh lại có thôi thúc đi cướp tiền?
- Anh không kiếm được việc ư? - Làm gì? Nhân viên ngân hàng?
Ở đây một tuần được bao nhiêu?
- Không nhiều. - Ừ.
Khởi điểm là 150 đúng không?
Tôi ở đây cùng cộng sự và chín người khác.
Bọn tôi đang chết dần chết mòn.
"Tôi đang chết dần chết mòn."
Lương anh một tuần?
Tôi muốn biết. Anh có định nói không?
Tín hiệu đã bị đứt đoạn. Vui lòng chờ.
Chúng tôi sẽ trở lại…
Tâm hồn anh ấy dần tha hóa.
NHÀ VĂN
Mục ruỗng khắp nơi.
Harry, nghe điện thoại đi.
Tối nay chạy ở trung tâm? South Bronx? Harlem?
Lúc nào cũng được, ở đâu cũng được.
Nước Mỹ dần bị cô lập khỏi chính nó.
Lúc đó xảy ra nạn bỏ nhà ra đi và ly hôn.
Gia đình trở thành kẻ lạ.
Giữa đổ vỡ này, một trong những nhân vật biểu tượng nhất thập niên 70 ra đời.
De Niro, ta không cần nói nhiều về bản chất của nó
hay ý nghĩa của nó, tôi không… Mà ta cứ thế cảm nhận nó.
Cô đơn đã theo tôi cả đời, đến mọi nơi.
Quán rượu, xe cộ, vỉa hè, cửa hàng, mọi nơi.
Không thể thoát khỏi nó.
Tôi là người con cô độc của Chúa.
Tôi thấy đó là người sống dưới lòng đất.
Người dưới lòng đất sắp chui lên rồi.
Chúng ta đã kìm chân họ…
cuối cùng họ sẽ bùng nổ.
Lúc đó người ta sống như thế. New York là một nơi kinh khủng.
- Bỏ tay ra! - Rồi, đi đi.
- Bỏ ra! - Rồi, đi đi.
Làm sao làm được phim khi tâm hồn đã vỡ vụn?
Bạn vốn ở địa ngục nên bạn sẽ sa đọa hơn nữa.
Bọn mày là ác quỷ và sẽ xuống địa ngục
- như tất cả bọn tao. - Thôi!
Những gì bạn thấy trong phim là cuộc sống của tôi.
Đưa tôi rời khỏi đây.
Anh ta không thể kết nối. Đó là sự xa lánh.
Bị tách khỏi xã hội
ở thành phố đông dân nhất thế giới,
anh ta bùng nổ.
Tôi đang chết dần.
Ngày nào đó cơn mưa thật sự sẽ đến và cuốn trôi mọi tên rác rưởi.
Và trong những tòa nhà chọc trời ở Manhattan,
một bộ phim khác tả cơn điên đang lan rộng.
Khỏe chứ, Beale?
- Tôi phải tìm người làm chứng. - Ừ, Beale.
Tôi không cần phải nói tình hình rất xấu.
Ai cũng biết tình hình hiện tại.
Tôi muốn bạn đứng lên ngay.
Tôi muốn mọi người đứng lên khỏi ghế.
Tôi muốn tất cả đứng dậy ngay, đi về phía cửa sổ,
mở cửa ra rồi thò đầu ra ngoài, hét lên:
"Tôi điên tiết lắm rồi, tôi không chịu đựng thêm nữa!"
Tôi muốn tất cả đứng dậy ngay. Thò đầu ra ngoài cửa sổ.
Mở cửa ra rồi thò đầu ra ngoài, cứ tiếp tục hét lên:
"Tôi điên tiết lắm rồi! Không…"
Tôi điên tiết lắm rồi, tôi không chịu đựng thêm nữa!
- Tôi không chịu đựng thêm nữa! - Tôi không…
Bạn biết đấy, tôi thật sự muốn… Tôi có vài ý định xấu xa, tôi chỉ…
Phim ảnh có thể dịu dàng ru ta ngủ hoặc khiến chúng ta tỉnh ra.
Tôi thì có hứng thú với khía cạnh "tỉnh ra" đó.
Vị chúng cháu thích nhất, vani và dâu tây.
- Cháu cảm ơn ạ. - Không có gì.
Ơ, đây chỉ là kem vani bình thường.
Những phim như Assault on Precinct 13 của John Carpenter
đưa nỗi bất an của cả nước lên màn ảnh.
Người ta nói hồi đó số tội phạm bạo lực trên đường
là cao nhất kể từ thế kỷ 15.
TỘI PHẠM
Tôi bị đánh vô cớ.
Chỉ đánh thôi. Chúng chẳng cần tiền.
Cứu lấy ngôi làng của chúng ta!
Chứ muốn tôi làm gì, báo cảnh sát?
Gì? Cảnh sát vô dụng lắm. Cô biết mà.
Dân khao khát sự an toàn.
HÃY HỌC KARATE
Họ xuống đường biểu tình và học các lớp dạy tự vệ.
Đó là thời điểm mà anh hùng đô thị bắt đầu xuất hiện.
NHÀ BÁO
Cảnh sát cần được hỗ trợ.
Tại sao chúng ta không tự thành lập một nhóm hành động?
Cụm từ đó không hay. Không tốt.
Nhưng ta phải tự bảo vệ bản thân, hãy làm đi.
Ta cần các hiệp sĩ!
Một loạt phim về hiệp sĩ ra đời.
Một người tự thực thi công lý.
Ông nói tôi đấy hả?
Nói tôi hả?
Cái gì?
Biết bố mày là ai không?
Chết đi, thằng giẻ rách!
Chơi thử đi, con trai.
Có cảm giác: "Ta đã vượt giới hạn.
Chúng ta quá o bế tội phạm, ai đó đang trút bỏ cơn giận."
Bất cứ ai dám có bất kỳ hành động gì có lẽ đều được coi là đáng ngưỡng mộ.
Một nhà phê bình đã gọi dòng phim này là "báo thù tự động".
Đây là câu chuyện về
một người hạ quyết tâm thanh tẩy thành phố bạo lực nhất thế giới
trong Death Wish.
Từ một bộ phim bị coi là rẻ tiền,
với diễn viên hạng B, Charles Bronson,
trong vai một kiến trúc sư theo chủ nghĩa tự do,
có vợ và con gái bị cưỡng hiếp và giết hại.
Các anh muốn gì?
Đừng giỡn, mẹ ạ. Bà biết tụi này muốn gì.
Trong phim, anh ta tìm đến một thị trấn miền Tây hoang vắng
và học làm một siêu anh hùng kiểu John Wayne
rồi anh ta quay lại New York và bắt đầu bắn tội phạm.
Người ta xem đi xem lại bộ phim đó.
Cả rạp sẽ rộ lên tiếng hoan hô.
Các bạn sẽ làm gì?
Liệu các bạn sẽ làm như Charles Bronson trong phim?
Có… Có lẽ là… Có thể.
Death Wish không quá cực đoan.
Bạo lực của phim rất chóng vánh.
Tôi bắn người ta, anh ta bị bắn. Xong chuyện.
Cô biết tôi sợ cái gì không?
Tuần trước tôi ngồi xem hoạt hình Road Runner với con gái.
Họ thả một tảng đá… lên con chó sói hay sói đồng gì đó và nó bẹp dí.
Cảnh đó làm tôi rất sốc.
Tôi thấy rất bạo lực.
Nhưng anh ta giết ai?
Giết những kẻ đáng chết.
Nên anh ta được coi là anh hùng,
mặc dù anh ta rõ ràng chẳng phải anh hùng gì cả.
Điều mà Hollywood thập niên 70 còn thiếu
khi làm về chủ đề thách thức sự suy đồi và mô tả thái độ của nhân dân
và phản hồi với thời cuộc là sự hiện diện của người da đen.
Khán giả đã chán ngấy
sự thiếu đa dạng trong phim ảnh.
Tôi không thích phim không có người da đen.
Có phim về tương lai
tên là Logan's Run.
Không một bóng người da đen.
Tôi bảo: "Người da trắng đâu định cho ta có mặt ở đây."
Nên ta phải tự làm phim.
Và họ tự làm thật.
Blaxploitation tình cờ ra đời.
Melvin Van Peebles có bộ phim 150.000 đô
mà ông ấy chắp vá lại và thu 16 triệu…
ĐẠO DIỄN
…họ khựng lại, nhận ra
có một tệp khán giả nữa…
DIỄN VIÊN
…họ bảo chỉ da đen tới xem,
nhưng ai cũng tới.
Không ít dân da trắng, Do Thái tới rạp suốt
có cả dân Puerto Rico.
Khi đó họ bảo: "Phim này đỉnh đấy."
Sweet Sweetback's Baadasssss Song
trở thành phim độc lập có doanh thu cao nhất từng có.
Hollywood nhận ra thành công không phải là Đen hay trắng.
Mà nó có màu xanh lá.
Shaft thành công đến mức cứu MGM khỏi bờ vực phá sản.
Super Fly đá văng The Godfather khỏi vị trí đầu trên bảng doanh thu.
Thành tích phi thường.
Hắn sẽ hại chết ta.
Đa số phim làm về tội phạm và tình dục,
cũng phấn khích được một thời gian,
nhưng có vẻ khán giả dần thấy mệt mỏi với bắn giết và làm tình.
Coi Blaxploitation là một thể loại phim là sai lầm.
Nó có nhiều thể loại.
Vừa có phim kiểu Blacula.
Vừa có chủ nghĩa hiện thực của tầng lớp lao động như Cooley High.
Thầy Mason sẽ phạt nặng tội cúp học cả tuần.
Lúc nào chả thế.
Một bộ phim về độ tuổi mới lớn. "Tôi muốn làm gì đó
nhưng chẳng biết mình đang hay phải làm gì."
Đó là bản chất của nhân vật tôi đóng.
Cậu ấy có tầm nhìn xa.
Bất chấp tiến bước và không gì cản được.
Không phải là bóc lột. Giống Tân Hollywood…
nhiều bộ phim da Đen cũng phản ánh một xã hội căng thẳng.
Tạ ơn Chúa!
Và giọng nói vang dội nhất ở Mỹ
thuộc về một diễn viên hài.
Ban đầu ông ấy đã cố sao chép Bill Cosby,
nhưng từ khi bắt đầu tìm ra tiếng nói riêng,
ông ấy đã trở thành hiện tượng văn hóa.
Mỗi lần đọc báo:
"Một người da đen vô tình bị bắn trúng 22 lần vào mặt."
Làm sao mà vô tình bắn trúng một anh da đen tám lần vào ngực?
Thủ phạm mới khai: "Thưa Thẩm phán, quý tòa,
anh ta ngã rồi lồng lộn lên…"
Ông ấy là nhân vật trào phúng chủng tộc, nhưng ở chiều ngược lại.
Ông ấy cho người da trắng thấy
ông ấy nhìn họ thế nào.
Có vẻ anh đã khá sẵn sàng đi làm.
SATURDAY NIGHT LIVE MÙA 1
Bên tôi còn một bài kiểm tra tâm lý hay làm nữa.
Chỉ là liên hệ từ. Tôi đọc anh nghe vài từ.
Anh nghĩ đến từ nào thì cứ nói nhé?
- "Trắng." - "Đen."
"Thằng da đen."
"Gã da trắng."
"Bé nhựa đường."
Năm 1975, các cộng đồng tự do trên khắp cả nước
cố thúc đẩy hòa nhập chủng tộc
bằng đưa trẻ em da đen đến trường da trắng bằng xe buýt.
Nhưng không phải ai cũng ủng hộ.
NGỪNG ÉP DI CHUYỂN!
Nhân vật phản đối mạnh mẽ nhất là Sue Connor, dân ngoại ô.
Matthew Connor không đi học vào buổi sáng!
Tẩy chay!
Tôi không phân biệt chủng tộc hay kỳ thị. Nhưng kể cả là thế…
cũng không quan trọng.
- "Da màu." - "Lao động chân đất."
- "Mọi rừng rú." - "Bần cố nông."
Đi học ở đó như đi ra chiến trường.
Chúng em không thể vừa học vừa cố bảo vệ tính mạng của mình.
- "Tóc nùi giẻ." - "Trắng hếu."
Chở chúng về châu Phi!
Họ đuổi xuống xe, rồi đuổi chúng cháu khỏi trường.
Họ ném đá và đủ thứ khác.
- "Mọi rừng rú." - "Trắng ởn."
- "Mọi đen." - "Trắng chết toi."
Vâng, anh Wilson…
anh đủ tiêu chuẩn nhận việc.
Lương khởi điểm 5.000 đô nhé?
"Mại nhà mè."
Sau khi Richard xuất hiện ở Saturday Night Live,
ông ấy trở thành nhân vật văn hóa thời thượng nhất bấy giờ.
PHÂN BIỆT CHỦNG TỘC
Ông ấy có thể chọc cười…
BẰNG XE BUÝT?
…về các chủ đề nhạy cảm.
THẤT NGHIỆP… CAO NHẤT…
TỘI PHẠM TĂNG VỌT
Nhưng có một chủ đề mà chẳng ai muốn động vào.
VIỆT NAM
Năm 1975, tác phẩm duy nhất trên màn ảnh phê bình về Việt Nam
là một phim hài về Hàn Quốc.
M*A*S*H MÙA BA
Tôi nói thật, bên tôi đang bị nã pháo!
Không thể nào.
Bản đồ tình báo mới nhất cho thấy không có kẻ thù trong khu vực của cậu.
Nên cậu đang không bị nã pháo nhé.
Rồi, tất cả bình tĩnh, họ không bắn mãi được đâu.
Bộ phim truyền hình M*A*S*H là
phái sinh của phim hài đen tối cùng tên của Robert Altman.
Chẳng thấy gì.
Máu tràn bờ đê.
Diễn!
Tôi muốn làm về chiến tranh ở Việt Nam.
GIỌNG CỦA ROBERT ALTMAN
Nhưng họ nhất quyết bảo là không được.
Nên khi xem bản dựng,
họ bắt chúng tôi chèn lưu ý nhỏ rằng đây là Hàn Quốc.
VÀ RỒI TỚI… HÀN QUỐC
M*A*S*H, dù không đặt bối cảnh ở Việt Nam,
nhưng ai cũng biết là sự việc gì.
Chiến tranh hoàn toàn khác với địa ngục.
So ra thì chiến tranh tệ hơn.
Phải mất rất lâu thì phim về Việt Nam mới bắt đầu được làm nhiều.
Không ai muốn đối mặt.
Trong 15 năm đầu của cuộc chiến
chỉ có duy nhất một phim về Việt Nam từ Hollywood.
The Green Berets.
John Wayne chọn hướng ngược với M*A*S*H.
Sao Hoa Kỳ phát động cuộc chiến đẫm máu này?
Chủ nghĩa cộng sản thống trị thế giới.
Không một ai tin bộ phim đó. Chúng tôi cười nhạo khi xem.
Chỉ toàn là nói dối. Ý tôi là chuyện chúng ta đang thắng thế.
Mục đích là thế đấy, Beckworth!
John Wayne nói rằng tham chiến ở Việt Nam là đúng đắn.
Đó là điều tệ hại nhất mà ông ta từng làm.
Thế hệ bằng tuổi tôi phải ra trận và chết.
Đó là cuộc chiến bẩn thỉu.
ẢNH RIÊNG CỦA OLIVER STONE
Ta đánh bom tàn phá không trừ ai. Nướng một đống tiền.
Lần đầu tôi bị thương
là tại quả lựu đạn của một gã trung sĩ khốn nạn
vì anh ta ném không đủ xa.
Người Mỹ bị chia rẽ sâu sắc về cuộc chiến,
Hollywood cũng y như thế.
Xin giới thiệu Đại Công tước, John Wayne.
Tại lễ trao giải Viện Hàn lâm năm 1975…
sự chia rẽ chiếm trọn sự chú ý.
Xin cảm ơn.
Người dẫn và trao giải đêm đó
là cây đa cây đề trong nhóm người quyền lực ở Hollywood xưa.
Cảm ơn.
Nhưng trong lúc họ truyền lửa cho thế hệ làm phim kế cận
thì đại chúng đã được ngó qua suy nghĩ thật của họ về nhau.
DUSTIN HOFFMAN VÀI TUẦN TRƯỚC ĐÓ
Tôi e Oscar giờ là vô nghĩa.
Nó có cái gì đó thật quái đản.
Cứ như cuộc thi sắc đẹp.
- Ừ. - Tôi thấy mất phẩm giá.
Giải đó thực sự thể hiện những khía cạnh tồi tệ nhất của đất nước này.
Trái với suy nghĩ của Dustin Hoffman,
đây không phải một đêm tục tĩu.
Không hề phù phiếm hay đáng xấu hổ.
Cuối cùng, cuộc chiến giữa thế hệ bùng nổ vào một khoảnh khắc bất ngờ.
Hạng mục phim tài liệu dài thuộc về Hearts and Minds.
Columbia Pictures đã từ chối phát hành Hearts and Minds.
Chủ đề chi phí con người trong chiến tranh quá dễ gây tranh cãi.
Máy bay lại đến rồi.
Đó là hố bom.
Bom rơi trúng chỗ đó, phá nát mọi thứ tôi có.
Thật mỉa mai khi chúng tôi ở đây
ngay trước khi Việt Nam sắp giải phóng.
BERT SCHNEIDER NHÀ SẢN XUẤT
Giờ tôi xin đọc một điện báo ngắn mà tôi đã được nhờ đọc
bởi người Việt Nam.
"Vui lòng gửi tới tất cả bạn bè Hoa Kỳ của chúng tôi sự công nhận
cho tất cả những gì họ đã làm nhân danh hòa bình.
Xin gửi lời chào thân tình tới toàn thể người dân Hoa Kỳ."
Cảm ơn rất nhiều.
Dĩ nhiên mọi thứ căng như dây đàn.
Chúng tôi nín thở.
Bert Schneider sản xuất Easy Rider.
Schneider có tư tưởng cực kỳ cấp tiến. Anh ấy khiến Viện Hàn lâm chướng mắt.
Viện Hàn lâm là một tổ chức cực kỳ bảo thủ.
Họ không muốn có người lên sân khấu nói những câu như thế.
Hậu trường loạn hết lên
khi John Wayne và Sinatra chạm trán Bert Schneider.
Tôi có mặt ở hậu trường. Tôi thấy Sinatra đi ngang qua.
Và tôi nhường đường vì tôi không biết…
tôi chẳng biết phải làm gì.
Tôi nổi gai ốc.
Bob Hope nhất quyết đòi Viện Hàn lâm thu hồi giải thưởng.
Viện Hàn lâm tuyên bố: "Chúng tôi không chịu trách nhiệm về
bất kỳ yếu tố chính trị nào trong chương trình
và chúng tôi rất tiếc khi các yếu tố đó xuất hiện tối nay."
Ba tuần sau, khi quân đội miền Bắc vây chặt Sài Gòn,
đài phát thanh quân đội phát bài "Giáng sinh trắng", tức là…
…toàn bộ lính Mỹ phải rút đi ngay lập tức.
RÚT KHỎI SÀI GÒN
SÀI GÒN THẤT THỦ
Và họ chạy như bay tới trực thăng đang chờ sẵn.
Có lẽ đó là trải nghiệm đáng sợ nhất
mà tôi từng trải qua.
Phi công Nam Việt Nam nhảy ra để được thủy thủ Mỹ vớt.
Những máy bay đáp thành công…
sẽ cứ thế bị đẩy qua mạn thuyền và rơi xuống biển.
Lính thủy Hoa Kỳ phải dùng hơi cay
để ngăn những người này đi theo,
những người mà người Mỹ đã hứa là sẽ đưa khỏi Việt Nam.
Những người leo lên trên này là đang đi tìm cái chết,
nhưng hết cách rồi.
Chiến tranh ở Việt Nam đã kết thúc.
NGÀY 6/5/1975 MỘT TUẦN SAU
Đây là chuyện đáng buồn và bi kịch về nhiều mặt.
Nhưng quân đội Hoa Kỳ vẫn rất hùng mạnh,
dù đang có những vấn đề hiện hữu,
và chúng ta muốn mọi kẻ thù trong tương lai biết rằng
chúng ta sẽ không bị khuất phục.
Tránh ra, đối thủ đáng gờm.
- Chỉ là vết xước thôi. - Xước?
- Đứt lìa tay rồi kìa! - Ai bảo.
Chứ kia là cái gì?
- Ta từng bị nặng hơn. - Nói dối!
Lên đi, đồ chết nhát!
Nhưng chỉ hai tuần sau khi thua ở Sài Gòn,
một tàu chở cointainer Mỹ, chiếc Mayaguez,
bị lực lượng cộng sản Campuchia chiếm giữ.
Dẫn đến phản ứng dữ dội từ quân đội Mỹ.
Chính quyền Ford quyết tâm
chứng minh Hoa Kỳ vẫn là một thế lực đáng gờm.
Muỗi đốt inox.
Sau vụ việc,
con tàu được giải cứu và sự ủng hộ với Ford tăng đột biến.
Tổng thống nhận được sự ủng hộ áp đảo của công chúng.
Ta sẽ bắt ngươi trả giá!
- Cái gì cơ? - Lại đây!
Ngươi làm gì được, bôi máu lên ta?
Nhưng y như chiến tranh ở VIệt Nam, sự thật phức tạp hơn thế.
Khá sốc óc.
Ta có biên bản các cuộc họp NSC và Henry Kissinger nói:
"Ta cần thắng ở đâu đó, thật hay giả không quan trọng,
chỉ cần thể hiện là đừng giỡn mặt với Hoa Kỳ."
Dĩ nhiên, gậy ông đập lưng ông.
Nhiều lính thủy hy sinh vô nghĩa.
Một mớ lộn xộn.
Truyền thông lại ăn mừng…
CUỘC GIẢI CỨU
…như thể đó là trận Bulge.
"HOAN HÔ… LẠI VỀ ĐỈNH CAO!"
Sự ái kỷ của quân đội Hoa Kỳ ở trạng thái tồi tệ nhất.
Thật điên loạn.
Thôi, coi như hòa.
Vài tháng sau, khi sự thật dần được tiết lộ,
nhiều người Mỹ bắt đầu tự hỏi họ có thể tin ai.
Niềm tin phải có nghĩa là không cần đoán xem
cái gì nên tin, cái gì không.
Bạn phải chứng minh mình đáng tin.
Cho dù là pháo cầu từ kẻ chơi khăm thiếu sáng suốt…
ĐOẠN QUẢNG CÁO KHÔNG CÔNG BỐ
hay là ký ức những năm gần đây,
thì cũng không thể chia rẽ nhân dân và tổng thống.
Tôi hạnh phúc và tự hào về Hoa Kỳ
Khi xe limo có thể công khai diễu hành trên những con đường ở Dallas,
tức là nước Mỹ đã có sự chuyển mình.
Sau một thập kỷ căng thẳng,
nhân dân và tổng thống lại một lần nữa đồng lòng.
Tôi tự hào về Hoa Kỳ
"TA CHÍNH LÀ NGƯỜI DÂN"
Thật vui mừng khi chứng kiến
Tôi hạnh phúc và tự hào về Hoa Kỳ
Tôi hạnh phúc và tự hào về…
Rồi xảy ra hai vụ ám sát bất thành.
Ở Sacramento là do thành viên của băng Mason khét tiếng,
"Squeaky" Fromme.
Ở San Francisco, đã có nổ súng.
Dấu ấn của ông ta là
việc ông ta bị ám sát hụt hai lần
trong vòng ba tuần liên tiếp.
Nghe vậy là đủ hiểu.
THE GODFATHER PHẦN II
Năm 1975, bạo lực chính trị phổ biến đến bất ngờ.
Và có một vụ ám sát vẫn chưa phai nhòa trong tâm trí
của người dân nước Mỹ.
Đây là Dealey Plaza ở Dallas.
Vào ngày 22/11/1963, một tiếng súng nổ ra.
Trong vòng 12 năm kể từ vụ ám sát Kennedy,
nhiều người nghi ngờ thông cáo chính thức là chỉ có một tay súng.
Geraldo Rivera phơi bày toàn bộ câu chuyện khi lần đầu cho phát đoạn phim
của Zapruder trên truyền hình quốc gia.
Như mọi người thấy, phần đầu bị hất văng mạnh về sau.
Chứng kiến đầu Kennedy nổ tung quả là hãi hùng,
nhưng là thứ ta cần phải xem.
Nó khiến tôi nhìn thế giới với một con mắt khác.
Việc công bố đoạn phim một lần nữa dấy lên nghi vấn về vụ ám sát,
càng khiến người ta nghi ngờ tuyên bố chính thức
và làm gia tăng nghi ngờ về các vụ ám sát khác.
Anh ở đâu khi Kennedy bị bắn?
Kennedy nào?
Nhiều người giờ nghi ngờ rằng sợi dây kết nối các vụ án
nằm trong chuỗi các âm mưu.
Hoặc là một âm mưu cực to.
ÂM MƯU HOANG TƯỞNG
TRƯỚC VỤ ÁM SÁT
Kể từ vụ ám sát,
sáu người nữa cũng đã mất mạng vì tai nạn gì đó.
Và kẻ đã sát hại họ sẽ cố gắng giết cả em.
Thôi nào.
Khi làm phim, tôi không hề quan tâm tới chuyện
người ta nhận định phim thế nào.
Tôi chỉ quan tâm đến việc kể sự thật.
Warren Beatty là tiếng nói nặng tính chính trị nhất Hollywood,
ông vừa là biểu tượng gợi cảm
vừa đối đầu với Richard Nixon.
Ví dụ như phim The Parallax View, Warren Beatty thủ vai
một phóng viên khám phá được một âm mưu ám sát chính trị,
điều hoang tưởng lại có cơ sở.
Chuyện trước đây cứ ngỡ là hoang đường…
thì trong khoảnh khắc này, lại lộ ra là hoàn toàn có thật.
Đây là chủ đề rất quan trọng.
Hoàn toàn tái khai mở toàn bộ nền tảng của cuộc đời…
mà ta đã trải qua suốt 25 năm qua.
Không lâu sau đó, Seymour Hersh ở tờ New York Times lên bài
về vụ CIA đã theo dõi những người Mỹ phản đối chiến tranh suốt nhiều năm.
Thượng nghị sĩ đảng Dân chủ Frank Church đã tự mình điều tra.
ỦY BAN CHURCH
Ta chưa từng có báo cáo công khai đầy đủ
về hoạt động tình báo nội địa.
FRANK CHURCH CHỦ TỊCH, ỦY BAN ĐẶC BIỆT
Vì thế, ủy ban này đã tiến hành điều tra vấn đề đó.
Có một nỗi khiếp sợ…
SỬ GIA AN NINH QUỐC GIA
…rằng chính phủ đã trở nên quá quyền lực,
rằng ngoài kia có những thế lực đen tối được chính phủ thả xích.
Từ đó vấn đề dần lớn hơn.
Nhìn kìa. Ghê thật.
Trong vòng vài tháng tới,
cả đất nước chăm chú theo dõi khi Ủy ban Church lần đầu tiết lộ
những bí mật về các vụ ám sát ở nước ngoài,
việc đánh thuốc người dân Hoa Kỳ
và nghe lén các lãnh đạo đấu tranh dân quyền.
Giờ ta đã được biết sự thật về những chuyện thực sự thâm hiểm.
Tất cả những chuyện ta phản đối
chính là những chuyện ta cũng làm.
Nếu có cơ hội, hắn đã giết ta rồi.
Những bộ phim như The Conversation và Three Days of the Condor
thể hiện rằng những nỗi hoang tưởng là thật.
Three Days of the Condor là phim về việc CIA sát hại người dân,
ra mắt ngay khi các buổi điều trần đang diễn ra.
Ông làm cái gì vậy?
Sự tương đồng khiến ta rợn người.
Anh nghĩ không bị lật tẩy khi nói dối đồng nghĩa với nói sự thật ư?
Không.
Có thể coi Ủy ban Church là dấu chấm hết của thập niên 60.
Ta có thể tin tưởng tổ chức nào sẽ làm điều đúng đắn đây?
Nếu một ngày nào đó chính phủ này trở nên bạo ngược,
nếu có một kẻ độc tài kiểm soát đất nước này,
thì khả năng công nghệ
mà hệ thống tình báo đã trao cho chính phủ
có thể giúp cho chính phủ áp đặt một chế độ độc đoán tuyệt đối
và ta sẽ không có cách nào chống trả.
Chào mừng đến phòng thử nghiệm
của Phòng Kỹ thuật về Con người thuộc Tập đoàn Parallax.
Chuyện gì đã xảy ra với đất nước chúng ta?
Một lý tưởng và niềm hy vọng nhất định mà ta cứ nghĩ ta có
đã bị dập tắt.
Cuộc sống của chúng ta là giấc mơ hay cơn ác mộng nước Mỹ?
"Ôi, hỏng hết rồi, mình phải bắt đầu lại."
Điều ta thừa hưởng từ cha mẹ giờ không thể dùng được nữa
và ta không thực sự có gì để thay thế.
Như một nhà văn đã nói, đó là thời đại sau mọi thứ và trước hư vô.
Với nhiều người, lối thoát duy nhất là nhập cuộc chơi.
TÔI
Tác phẩm tiêu biểu nhất của thập niên 70
theo tôi là Jonathan Livingston Seagull.
Kể về một chú mòng biển tách đàn,
chú có cơ hội trở thành một cá thể độc lập và rồi sải cánh bay đi,
đó là cuốn sách bán siêu chạy và đã được chuyển thể thành phim.
Mòng biển Jonathan Livingston,
cậu không bay giống cách chúng tôi bay.
Kể từ giờ đến mãi về sau cậu sẽ kẻ lạc loài!
Lạc loài…
Tác phẩm nói rằng để hiện thực hóa bản thân
là tách mình khỏi cộng đồng.
Rằng cộng đồng là nguồn cơn áp bức,
cộng đồng là gốc rễ của rào cản
và ta phải thoát ra để trở thành chú mòng biển tự do tuyệt đối.
Ta không thể giúp bất kỳ ai trước khi ta tự giúp chính mình.
Đó là bước ngoặt đầu tiên hướng tới thế hệ "Tôi",
thay vì một thế hệ "Chúng ta".
Cả một ước mơ cuối thập niên 60 đã tan biến.
Chúng tôi nói rằng nếu chính phủ Hoa Kỳ
không dừng cuộc chiến…
VẬN ĐỘNG PHẢN CHIẾN 1968
…thì chúng tôi sẽ ngăn chặn chính phủ Hoa Kỳ.
Tôi nghĩ cả giai đoạn đó…
NHÀ ĐẦU TƯ MẠO HIỂM
…thực ra là một cuộc tìm kiếm ngoài bản thân, ở thế giới bên ngoài,
và tôi nghĩ chúng ta đã nhận ra…
chính tâm trí con người của ta đã tạo ra chiến tranh.
Nếu tâm trí ta không tịnh, thì Trái Đất cũng không thể hòa bình.
Những bộ phim như Tommy và Carrie của Brian De Palma
khám phá những tiềm năng ẩn giấu bên trong.
Carrie dị hợm!
CARRIE WHITE NGU XUẨN
Điều gì sẽ xảy ra khi bạn bị thao túng
bởi một thế lực muốn bạn giao nộp bản thân
và làm cho vấn đề hiện tại đang khiến bạn rối trí, biến mất?
Và vào năm 1975,
đã có một con đường mới để hiện thực hóa cá nhân.
Một con đường mà không hẳn tôn giáo, cũng chẳng phải giáo phái cuồng tín.
Mà là một cách cộp mác nước Mỹ.
Một doanh nghiệp.
Và cái tôi là mặt hàng được rao bán.
Sống tịnh tâm là khi có thể phân biệt…
NHÀ SÁNG LẬP, EST
…giữa hậu môn và cái hố dưới đất.
Các anh chị sống mất dạy là bởi anh chị không thể phân biệt
giữa hậu môn của anh chị và cái hố dưới đất.
THÀNH PHỐ SAN JOSE, CALIFORNIA
Werner Erhard, nhà sáng lập và bậc thầy của phong trào mới là EST.
Mọi người thấy chán chường. "Hay là chăm chút cho bản thân."
Hồi xưa làm gì có ai nói câu này?
EST có thể không phải là tâm lý trị liệu,
nhưng lại hấp dẫn đối với những người đi tìm hạnh phúc
mà cuộc sống mãi chưa được như ý.
Thập niên 60 đặt ra nhiều câu hỏi
mà thập niên 70 đáp: "Thôi, đừng có lo.
Đừng lo về chuyện đó." Và những câu hỏi đó mãi còn bỏ ngỏ.
Hồi bé, bố mẹ đưa tôi vào trại mồ côi…
HỘI THẢO EST
…mấy lần liền.
- Và… - Tuyệt vời nhỉ?
- Đau đớn lắm. - Không hề. Tự cô làm nó đau.
Đau rồi cô nhận lại được gì?
Người để thương.
Giờ hãy tìm hiểu xem tại sao cô lại đưa bản thân vào trại mồ côi.
Cô đưa mình vào trại mồ côi
vì trẻ mồ côi là chiêu cao tay nhất mà cô có thể nghĩ ra.
Cô không thể nghĩ được cái gì tốt hơn.
Nào, phần thưởng là gì? Làm trẻ mồ côi thì cô được gì?
Tôi vượt trội hơn bất kỳ ai trên thế giới.
Đúng rồi đấy.
"Chuyện này xảy ra vì thâm tâm bạn muốn nó xảy ra."
Nghe sởn cả gai ốc,
nhưng cũng an tâm đến lạ, vì nó có nghĩa là luôn có lý do.
Và cũng có nghĩa là: "Ta có thể nghĩ kiểu khác."
Chiến tranh và những người đã thiệt mạng, các anh chị không kiểm soát được.
Hãy tự kiểm soát cuộc đời rối ren của các anh chị ấy.
Cuộc sống chẳng có gì viên mãn và mọi người đã thử mọi cách
mà chẳng ích gì,
rồi cố gắng trong tuyệt vọng để cuộc sống tốt lên và các anh chị là rác rưởi.
Cảm xúc của anh chị không nhất thiết phải có liên quan đến hiện thực.
Phải như thế thì các anh chị mới sống sót được.
Dừng! Dừng lại đi!
Một thông điệp hoàn hảo vào thời đó
rằng con người hoàn toàn làm chủ vận mệnh.
Rằng thực tế phụ thuộc vào cảm xúc chứ không phải sự thật.
Nhưng nếu ta hoàn toàn làm chủ định mệnh,
thì những người khác hẳn cũng có thể làm được.
Từ đó dẫn đến việc một số người theo EST nói
người dân miền Bắc Việt Nam chắc đã thầm mong bị đánh bom.
Rằng hiếp dâm, trẻ em chết đói,
thậm chí diệt chủng Do Thái, đều là do nạn nhân mong muốn xảy ra.
Ba cái vụ hiện thực hóa bản thân đều chỉ là lừa đảo lấy tiền thôi.
Tôi sẽ hiện thực hóa được bản thân mình và đều là nhờ anh.
Anh khiến nguyên một bộ phận người Mỹ tin rằng:
"Tôi tin thì là thật." Gì cũng thế.
NHÀ VĂN
Ta muốn cái gì là sự thật thì sẽ là thật, dù rõ ràng là không phải.
Với một số người, thời đó như một quả cầu disco
tạo thành từ hàng trăm tôi thu nhỏ nhảy nhót.
Tom Wolfe gọi đó là "thế hệ 'Tôi'".
Và kết quả từ đó thật tai hại.
Mất khả năng giao tiếp với con người.
Nhưng một công cụ mới chuẩn bị ra đời sẽ đẩy con người xa hơn về hướng đó.
Đây là bộ não trung tâm, bộ não của cả thế giới.
Tôi muốn biết vài thông tin về các quyết định của tập đoàn…
ai quyết định và bằng cách nào.
Trả lời đi.
- Từ chối. - Trả lời.
Từ chối…
Mi phải trả lời, Zero!
CÔNG NGHỆ
Cuộc cách mạng thông tin làm tăng sức mạnh bộ não con người,
thay đổi vĩnh viễn cách người Mỹ làm, chơi, thậm chí là suy nghĩ.
HỆ THỐNG XỬ LÝ NGÔN NGỮ MÁY
Hồi đó, máy tính đa phần được sử dụng bởi chính phủ và tập đoàn lớn.
Nhưng với một số người trẻ, tương lai có vẻ tươi sáng.
Có rất nhiều người dự đoán
sẽ có các cửa hàng phần mềm, y như cửa hàng băng đĩa ngày nay
và sẽ có hàng nghìn cửa hàng như thế.
Tôi đồng tình với điều đó.
Tôi từng là sinh viên Harvard.
Vào năm 1975, chúng tôi chơi Breakout.
Mục tiêu là phá gạch
rồi sau cùng, bạn sẽ cố bắn bóng ra sau hàng gạch.
Đầu năm 1975,
Bill Gates quyết định bỏ học Harvard
để phát triển phần mềm cho một sản phẩm mới toanh,
máy tính cá nhân.
Công ty mới của ông sẽ thay đổi cả thế giới.
Khẩu hiệu của Microsoft là:
"Máy tính trên mọi bàn, máy tính trong mọi nhà."
Chúng tôi sẽ lược bớt vế sau
tùy vào địa điểm vì đó là ý tưởng quá kỳ quặc.
Máy tính không được xem là đồ vật cá nhân.
Nó quá phức tạp, quá khó hiểu.
Phải bắt đầu từ đâu chứ?
Đại đa số phản ứng tích cực
khi có công cụ mới, thông tin ở ngay trong tầm tay.
Với chiếc máy tính hoàn thiện trước mặt,
Horace Enya đã đào tạo để nó nhận ra âm thanh.
Lắc và búng tay.
Với một chương trình khác,
bộ máy của thế kỷ 20 sẽ tái tạo một đoạn âm nhạc ngắn.
Ta không phải đàn ông ư?
Ta là Devo!
Ta không phải đàn ông ư?
D-E-V-O…
Trong phim, công nghệ lại hiếm khi được coi là công cụ vì tiến bộ,
mà là thứ đi đàn áp.
Sẵn sàng lập trình.
Khoảnh khắc sự thật phơi bày.
Có người thấy bị đe dọa hoặc nghĩ là máy tính dễ gây cảm giác thiếu nhân tính
và một số khác sợ là một ngày nào đó máy tính sẽ giành việc của họ.
Vào năm 1975, nhiều người nghi ngờ bản thân,
nhưng là kiểu nghi ngờ tốt.
Nó giúp xử lý rất nhiều vấn đề
mà không gây ra quá nhiều phiền toái đi kèm.
Mọi người lo sợ cho tương lai.
Chúng ta kết nối nhiều hơn hẳn trước đây,
nhưng đồng thời ta ngày càng xa cách.
Đó là một cảm giác đã được bắt trọn
trong bộ Nashville của Robert Altman.
Bộ phim không có nội dung.
Nó là tập hợp các khoảnh khắc ở vùng trung tâm Hoa Kỳ.
Công việc chính của tôi là cố lột tả điều tôi quan sát được.
Nó như một bức tranh, tôi…
Đó là góc nhìn của tôi về vấn đề của tôi.
Tôi không còn gì để nói. Miễn bình luận.
Một bộ phim chậm. Thời nay liệu có ai làm phim như thế?
Có lẽ là không.
Vì phim là phải có
nhân vật chính diện đối đầu với phản diện.
Đó là cái nơ mà ai cũng chê là không muốn có,
nhưng rồi khi không có thì họ lại hỏi: "Nơ đâu rồi?"
Nhưng bộ phim rất cuốn hút, bạn là một phần của nó.
Nashville là bộ phim về 24 nhân vật,
nhưng khán giả, là bạn, là nhân vật thứ 25.
Bạn mang theo những định kiến sẵn có.
Thưa những người đóng thuế và cổ đông ở Mỹ,
cho phép tôi nói thẳng. Tôi sẽ hủy vài sự thay thế.
HAL PHILLIP WALKER ĐẢNG THAY THẾ
Đảng Thay thế, trong suốt quá trình chiếc xe tải
không đả động gì tới chuyện nó sẽ thực sự làm
hoặc hứa sẽ làm. Mà chỉ nói sẽ thay thế.
Chúng ta có vài vấn đề mà tiền không giải quyết hết được.
Khi phim được công chiếu, có người gọi tới nhà tôi,
anh ta nói: "Cho tôi đăng ký.
Tôi muốn bầu cho anh ấy, anh ấy nghe có vẻ xuất sắc."
Tôi bảo: "Xin lỗi, nhưng đảng đó chưa có thật."
Nashville đã phần nào mổ xẻ chi tiết bản sắc thực của nước Mỹ.
Không phải chỉ thiếu thống nhất, mà là thiếu cốt lõi.
Nashville được lòng giới phê bình nhưng không phải ai cũng thích.
Như một khán giả ở Kansas đã nói:
"Có người bảo tôi không thích Nashville
vì tôi không hiểu phim.
Có lẽ họ đúng,
nhưng có vẻ có một số nhà làm phim và phê bình không hiểu nước Mỹ."
Diễn!
Mấy người nông thôn này được cái chân chất, dễ gần.
Có cả fan mà.
Và họ là những người bầu ra tổng thống.
Doanh thu phòng vé của Nashville thất bại.
Sự chia rẽ giữa vùng trung Hoa Kỳ và hai bờ Đông Tây ngày một sâu sắc.
Cắt tóc đi. Anh không thuộc về Nashville.
Hôm trước tôi vào nhà vệ sinh nam,
trời đất ạ, có một gã cột tóc đuôi ngựa.
Tim tôi như lộn ngược.
Cứ tưởng vào nhầm phòng.
Năm 1975,
tinh thần của Tân Hollywood đã lan đến phim truyền hình
và bộ phim hài nổi tiếng nhất nước Mỹ trao tiếng nói cho sự chia rẽ này.
Giữa suy thoái và lạm phát
chính phủ này đang cướp trắng từ bố đấy!
- Biến đi! - Bố không thể bỏ đi…
All in the Family đã làm thay đổi truyền hình.
Truyền thẳng vào phòng khách nhà bạn là những câu hỏi về dân quyền,
mối quan hệ trong gia đình khi các thành viên bất đồng về chính trị,
theo cách mà phim về cao bồi, sự nghiệp
về ngành y và các chủ đề khác đã không làm.
Nhà nhà xem All in the Family.
Nhưng họ không thấy cùng một chuyện.
Có một số người đồng tình với Mike và Gloria.
Nếu bố làm ngơ trái phiếu trường học
thì bố không quan tâm đến tương lai của Mỹ.
Vậy mà dám xưng là người Mỹ?
Thì sao?
Rất nhiều người đồng tình với Archie,
nhân vật bảo thủ, đầy định kiến,
cũng có mặt đáng mến, hơi lạc hậu so với thời cuộc.
Archie Bunker đại điện cho thế giới quan của họ.
Họ coi ông ta như người phát ngôn.
Giờ chắc bố sẽ nói rằng người da đen
có cơ hội bằng bố ở Mỹ?
Họ có nhiều hơn chứ.
Làm gì có một triệu người nào diễu hành và tẩy chay để xin việc cho bố.
Ừ, công việc của ông ấy là nhờ ông bác xin hộ.
Archie, vào khoảnh khắc ấy, trông như quá khứ.
Nhưng giờ nhân vật đó giống tương lai hơn.
Những bộ phim như Harlan County, USA, về nỗ lực lập công đoàn của thợ mỏ
thể hiện tầng lớp lao động da trắng đã bị bỏ rơi.
Thế còn chi phí sinh hoạt cao? Thế còn ngày nghỉ phép?
Được hẳn năm ngày.
- Anh đã nghỉ ốm à? - Tôi mà ốm thì cạp đất mất.
Từ thập niên 30 đến 70,
nền kinh tế không chỉ vận hành trơn tru mà còn mang tính chia sẻ.
1972 là năm công bằng nhất trong lịch sử nước Mỹ.
PHÂN VỊ 95 - TRUNG VỊ PHÂN VỊ 20
Việc ở quê, nhà máy sản xuất hay nấu bia Budweiser
là những công việc tốt nhất, nhưng giờ khan hiếm.
Nền kinh tế lao dốc.
Tất cả chạy theo việc kiếm tiền từ tài chính,
không phải từ năng suất.
PHỐ WALL
Phần ngon thì công ty giữ, còn mình nó vắt kiệt rồi đuổi đi!
Đúng thế!
Làm gì có thế hệ "Tôi" nào
cho những người làm việc trong một nhà máy lắp ráp Ford.
Nước Mỹ sẽ vận hành trơn tru nếu anh để yên cho họ tiếp tục mơ.
Nếu họ thực sự có cơ hội cải thiện cuộc sống.
Khi điều đó không còn nữa, thì anh gặp rắc rối rồi.
Biết gì không? Nếu đám Dân chủ các anh được toại nguyện,
thì cả nước này sẽ nghe một tiếng giật nước lớn.
Đó là tiếng đất nước Hoa Kỳ bị xả trôi xuống bồn cầu.
Khi phân loại tầng lớp xã hội bắt đầu sụp đổ,
văn hóa trở thành phương thức biểu đạt cho mối quan tâm của lớp lao động da trắng.
Các tổ chức chính trị quốc gia như Quỹ Di sản…
BẦU ỦNG HỘ SỰ SỐNG VÌ THẾ HỆ MAI SAU!
…viện nghiên cứu mới, cử người tới tổ chức dân…
KIỂM SOÁT SÚNG QUẢN NGƯỜI
…và nói là có lời giải cho phiền muộn của họ.
TẬP ĐOÀN MORAL MAJORITY
Và lời giải đó được gọi là "chủ nghĩa cộng hòa bảo thủ".
Hallelujah
Mượn chiến lược từ Cánh Tả, họ tổ chức các cuộc biểu tình, diễu hành.
Vào năm 1974…
DIỄU HÀNH PHẢN ĐỐI PHÁ THAI
…Diễu hành vì Sự sống thu hút 20.000 người.
Vào năm 1975, có tới 50.000 người.
PHẢN ĐỐI DỰ ÁN XE BUÝT
Khi nghị sĩ ủng hộ xe buýt, Edward cố lên tiếng.
- Các ông sẽ… Đây không phải là… - Dân không muốn nghe ông nói.
Để con ông đi xe buýt đi!
Khi Thượng nghị sĩ Kennedy rút lui về văn phòng,
đám đông bắt đầu…
Chúng ta luôn cống hiến cho đất nước.
Bằng tất cả mọi thứ mà đất nước đòi hỏi ở ta, ta cho đi vì ta yêu nước Mỹ.
Và chẳng có cách nào ngu si hơn…
VẬN ĐỘNG CHỐNG XE BUÝT
…để ăn mừng lễ kỷ niệm 200 của nước Mỹ
bằng việc tự nguyện trao đi con cái của ta cho đám hoạch định xã hội.
Nhưng một số người theo Cộng hòa bảo thủ nghi ngờ Tổng thống Ford
và sợ rằng ông ấy bí mật theo chủ nghĩa tự do.
FORD LÊN THỚT
Nên vào năm 1976, họ muốn tổ chức một Đại hội đảng cho mọi ứng viên
mà trong đó Ford chỉ là một trong nhiều người ứng cử.
Khách mời đầu tiên của tối nay là một hiện tượng trong giới chính trị.
Có những người nói 1975 có lẽ mới chỉ là bắt đầu.
Hãy đón chào nguyên thống đốc California…
Ronald Reagan.
Hân hạnh.
Gặp anh vui quá, John. Cảm ơn đã mời tôi…
sau hai tháng hơn thất nghiệp.
Đúng rồi…
Dường như ông ta chẳng biết mình nghĩ sao về các vấn đề quan trọng.
Ông ta chỉ là diễn viên cần tìm việc.
Vào năm 1975,
Ronal Reagan ngộ ra một điều.
Đảng Cộng hòa bấy lâu nay không được lòng mọi người.
Vậy sao không coi chính trị như phim và rao bán giấc mơ Mỹ?
Thứ nhất, người Mỹ, nếu họ chịu
rà soát lại một chút và nhìn quanh,
cho dù các rắc rối hiện tại tăng gấp ba
thì ta vẫn sống tốt hơn phần còn lại của thế giới.
Theo nhiều mặt, bản chất của Ronald Reagan là
chiều theo mong muốn của công chúng,
muốn tin rằng những chuyện đang diễn ra là giả.
HOA HẬU TRẺ HOA KỲ
Một phần là vì ngày nào ta cũng bị công kích.
Ta nghe đủ mọi tin xấu, đủ lời cáo buộc
và dần chấp nhận các cáo buộc là bằng chứng ta có tội.
CÁNH HỮU SẴN SÀNG
Đây là lý do ông ta hấp dẫn nhiều người Mỹ đến thế…
HÂM NÓNG ĐẢNG CỘNG HÒA
…vì họ chỉ muốn tin rằng mọi chuyện sẽ ổn.
Rằng bằng cách nào đó, chỉ bằng ý chí,
sự trong sạch của nước Mỹ sẽ được phục hồi.
Tại sao ta phải sợ hãi?
Không ai từng sống trên đời đấu tranh mạnh mẽ hơn,
trả cái giá đắt hơn cho tự do
hoặc nỗ lực nhiều hơn vì phẩm giá con người.
Chúng ta là công dân Mỹ và ta có một cuộc hẹn với định mệnh.
Như Nikita Khrushchev từng nói với Richard Nixon:
"Nếu người ta tin con sông vô hình là có thật,
thì đừng nói rằng họ sai.
Mà hãy xây một cây cầu vô hình."
Chào Kimosabe.
Rồi All in the Family cũng mất vị trí chương trình truyền hình hàng đầu.
Thay thế nó là một bộ phim hài
có cái nhìn trìu mến hơn với Mỹ.
Các bộ phim như Happy Days không giống phim điện ảnh.
Nó gạt bỏ mọi yếu tố chính trị và tập trung vào cảm giác hoài niệm.
Hoài niệm vốn luôn là một trong những đặc trưng của người Mỹ.
Đây là sự hoài niệm về những thứ đã xảy ra chỉ mới ngày hôm kia.
"Hồi 1962, khi thiếu niên chỉ là thiếu niên, nó mới đẹp làm sao."
Phim bối cảnh xưa, âm nhạc, thậm chí nhà hàng ngày xưa
đều thỏa mãn mong muốn quay lại với tháng ngày hạnh phúc.
Đến mức việc làm phim nhạc kịch của Cole Porter có Burt Reynolds thủ vai
cũng được hoan nghênh.
- Em là ngôi sao - Anh còn hơi à? Mệt quá.
Cô vũ công nhảy múa Em là ngôi sao!
Như miếng bánh nóng hổi
Có thể đó là đồ ăn nhanh cho cảm xúc của người Mỹ,
nhưng nó cũng… có vẻ thuyết phục.
"Trước Việt Nam thì thế nào,
trước Watergate, trước giai đoạn tăm tối?"
"Ồ, từng có một thời khi tất thảy sinh sôi và đầy hy vọng."
Tôi chết chưa?
Ta muốn nghe nói dối vì bùi tai.
Và anh ấy xuất phát!
Ta muốn có anh hùng. Ta muốn thấy cái kết có hậu.
- Thành công! - Ôi chao!
- Pha nhảy đó quá đỉnh. - Hết xảy.
Happy Days thực sự muốn bạn tạm cất não đi.
Tôi hiểu được tại sao.
Rất khó để phân định rạch ròi quá khứ và hiện tại.
Hiểu ý tôi chứ?
Cái nguy hiểm về hoài niệm là nó có chọn lọc.
Nó là những giải pháp bị bóp méo cho những vấn đề hiện nay…
cứ ngỡ là thật, vì nhớ lại hồi đó tốt biết bao.
Một nhà văn đã mô tả cảm giác này là hoài niệm cấp tiến…
đại ý là hiện thực không thể đẹp bằng ký ức…
PHỤ NỮ ĐOÀN KẾT LẠI
…và rằng mọi người thà quên đi.
Nhưng với phần lớn người Mỹ, cuộc sống không giống Happy Days.
- Donald! - Được thôi, Roy!
Được, cứ chạy đi!
Alice, nếu cô biết cách tôn trọng tôi một chút,
thì may ra dạy được nó.
Với nhiều phụ nữ,
thế giới thật là nơi họ từ bỏ mọi ước mơ của mình
và cảm thấy bị giam cầm bởi thực tại.
Tôi gặp Marty và bảo:
"Tôi muốn bộ phim này được kể từ góc nhìn của phụ nữ.
Anh biết gì về phụ nữ?"
Anh ấy bảo: "Chẳng gì cả, dạy tôi đi."
Dự án đó thật tuyệt.
MARTIN SCORSESE ĐẠO DIỄN
Rất thú vị vì mọi rào cản được phá bỏ.
Alice xử lý vấn đề theo những cách khác với đàn ông.
Phải kết hôn.
Phụ nữ độc thân giống hầu gái già.
Mọi cô gái tôi quen biết
đều có mục tiêu là lấy chồng, sinh con, thế là hết.
Hết được vui chơi.
Khi chồng qua đời,
Alice ra đi để theo đuổi giấc mơ trở thành ca sĩ phòng trà.
Nhưng khi cô ấy chỉ có thể làm phục vụ bàn,
cô ấy bắt đầu tự vấn vị trí của mình trên đời.
Chúng tôi làm bộ phim đó khi phụ nữ bắt đầu nhận ra
họ là một cá thể hoàn toàn riêng biệt,
không nhất thiết phải gắn với đàn ông.
Tôi biết, nhưng đây là cuộc đời tôi. Của tôi.
Tôi sẽ không hỗ trợ cuộc đời của bất kỳ người đàn ông nào.
Đúng.
Đó là một sự thức tỉnh.
Đây là thời đại giải phóng phụ nữ…
PHỤ NỮ ĐOÀN KẾT!
…họ đấu tranh để tái định nghĩa vai trò của họ trong xã hội.
PHỤ NỮ TOÀN BỘ QUYỀN CỦA TA!
Còn xã hội có lắng nghe không lại là chuyện khác.
Có một giám đốc kinh doanh từng bảo: "Nếu cô là đàn ông,
thì cô đã có thể tự quay bộ phim đầu tay sau Nashville."
Tôi nghĩ mọi người thấy sợ.
Phim trong giai đoạn đó hiếm khi xoay quanh phụ nữ
và việc mô tả phụ nữ nắm quyền còn hiếm hơn.
Mahogany. Diana Ross vĩ đại.
Tôi không quan tâm Viện Hàn lâm nói gì. Đó là…
Một trong ba tác phẩm xuất sắc nhất năm 1975.
"Anh cần em."
Dĩ nhiên rồi. Anh biết vì sao không?
Vì tôi là người thắng cuộc, anh yêu ạ!
Bạn không thực sự sống trừ khi bạn nắm quyền.
Như Faye Dunaway trong phim Network
vào vai người phụ nữ sắc sảo bậc nhất thập niên 70.
Tối qua Howard Beale đã nói ra cảm giác của mọi người Mỹ,
rằng anh ta chán ngấy những chuyện vớ vẩn! Anh ta nói ra nỗi tức giận của đại chúng.
Tôi muốn chương trình đó, Frank.
Tôi có thể biến nó thành chương trình số một truyền hình.
Đó là khởi đầu thực sự.
Cô ấy lanh trí, sáng tạo, tài năng vô bờ…
và cô ấy điều hành họ hướng tới công việc cô ấy làm, cô ấy thích điều đó.
Cảnh báo trước, tôi không đi xa trong buổi hẹn đầu.
Để rồi xem.
Có người nói người phụ nữ mà cô tạo ra trong Network
có thể đẩy phong trào phụ nữ lùi lại 50 năm.
Cô có sợ điều đó không?
Chúng tôi đang cố tách ra khỏi vai trò định kiến gán cho phụ nữ
vốn thể hiện góc nhìn sai lệch về bản chất thật của phụ nữ.
Nên không thể lật lọng kiểu:
"Ừ, nhưng phút cuối phải thùy mị nết na."
Nhưng không phải mọi phụ nữ đều muốn thay đổi.
Bắn tùy ý.
Phong trào Bình quyền cho Nữ
đã vấp phải ngày càng nhiều rắc rối trên khắp cả nước.
Gần đây nhất là thất bại trong cuộc khảo sát
ở New York và New Jersey.
BẦU KHÔNG CON MUỐN MẸ Ở NHÀ!
PHỤ NỮ CỦA NĂM
ERA là tu chính án sẽ đảm bảo
bình đẳng giới cho mọi cư dân Mỹ.
MỸ 1975 NĂM PHỤ NỮ QUỐC TẾ
Phụ nữ muốn vai trò vượt xa nội trợ.
Bác sĩ ơi, vấn đề của tôi là khi được hoàn toàn tự do lựa chọn,
thì tôi không muốn tuân theo mong muốn của xã hội.
Stepford Wives là một bộ phim có sắc thái nữ quyền
bao trùm lên nội dung phim mang tính hoang tưởng.
Bà vợ nội trợ đảm đang, xinh đẹp, chung thủy
và cái ý tưởng về việc thực ra họ là rô-bốt vô hồn
đã phá vỡ khuôn mẫu cũ.
Và một điều ấn tượng xảy ra.
Ta bắt đầu thấy các bà nội trợ bình thường bắt đầu tham gia hoạt động xã hội
để bảo vệ giá trị đạo đức truyền thống.
Họ nhắm vào ERA.
CHẤM DỨT E.R.A.
Họ cảnh báo về một tương lai phụ nữ phải ra chiến trường,
sẽ có nhà vệ sinh chung giới…
TÔI TÔN THỜ VỢ HỦY BỎ ERA
…và ERA có thể mở đường để hợp pháp hóa
hôn nhân đồng giới.
Trừ khi đàn ông có thể mang thai y như phụ nữ,
còn không thì thật bất công cho phụ nữ khi nói những quy định về hỗ trợ gia đình
phải được chia đều giữa chồng và vợ.
Dave đã vất vả cả ngày dài, vậy mà về nhà anh ấy thấy gì?
Một đống cẩu thả.
Bobby, cô bị ảnh hưởng rồi.
Tôi chẳng bị gì cả.
Tôi chỉ muốn trông giống một người phụ nữ và giữ gìn nhà cửa ngăn nắp thôi.
Câu chuyện đạt đến điểm bùng nổ vào mùa hè,
kích động bởi nhân vật không ngờ nhất.
Tôi nói với chồng: "Nếu ta phải tới Nhà Trắng…
THÁNG 8 NĂM 1975
…thì em sẽ đi, nhưng em phải được là chính em.
Nếu họ không thích em, thì cứ việc đuổi em về."
Betty Ford,
cựu vũ công Martha Graham hóa Đệ nhất Phu nhân bất đắc dĩ,
đã xuất hiện trên 60 Minutes cho bài phỏng vấn đơn giản để ủng hộ ERA.
Nhưng những quan điểm tự do của bà về phá thai, cần sa
và ngoại tình khiến cả nước ngỡ ngàng.
Bà cũng đã nói về người trẻ sống chung trước khi cưới.
- Đúng là thế mà, phải không? - Đúng.
Nếu Susan Ford tới gặp bà và nói:
- "Mẹ, con đang ngoại tình." - Tôi chắc chắn…
Tôi sẽ không thấy ngạc nhiên.
Tôi sẽ hỏi con về người đàn ông mà con đang có ý định ngoại tình cùng.
Bà ấy cởi mở về việc điều trị ung thư vú và bị nghiện,
ở cái thời những chủ đề này hiếm khi được công khai nhắc tới.
NGƯỜI PHÓNG KHOÁNG
Nhờ cởi mở về những vấn đề của mình,
mà bà vừa được yêu mến, vừa bị ghét bỏ.
Betty Ford đã nói vài điều với đồng nghiệp của tôi trên sóng.
NANCY REAGAN 4 THÁNG SAU
Bà sẽ trả lời câu hỏi kiểu đó thế nào?
Tôi nghĩ mình không trả lời được đâu.
Mức độ ủng hộ Ford bắt đầu tuột dốc.
Có vài chỉ báo mới
cho thấy Ronald Reagan đang gia tăng sức hút.
THÁNG 9 NĂM 1975
Cuộc đối đầu hứa hẹn sẽ gay gắt hơn vào năm 1976,
khi Reagan đột ngột vượt qua Tổng thống Ford tám điểm.
Gerald Ford là tổng thống nghiêng hẳn về bảo thủ.
Tại sao ông ta lại gần như trở thành một con rối của Cánh Tả?
Tôi cho rằng nguyên nhân chủ yếu là văn hóa.
Gia đình Gerald Ford là một gia đình Mỹ thực thụ, cả tốt lẫn xấu.
Họ là một gia đình cực kỳ bền chặt, yêu thương và gần gũi với nhau.
Còn gia đình của Ronald Reagan thì lục đục.
Con gái ông ta là Patti Davis
đổi tên để cắt đứt quan hệ với ông ta.
Nancy Reagan tạo ra câu "Hãy nói Không" với ma túy.
Bà đã dùng chất gây nghiện mà Betty Ford dùng.
Nhưng Ronald đã xoay chuyển được tình hình
và biến gia đình mình thành The Stepford Wives.
Tôi chỉ định lấy hộ cà phê thôi mà.
Tôi tưởng ta là bạn.
Gia đình Reagan hoàn hảo vào thập niên 70 theo nghĩa là họ không hề bình thường.
Họ thực sự đại diện cho một khoảnh khắc bước ngoặt.
Ta có dám đối mặt với khuyết điểm của ta với tư cách cá nhân và đất nước?
Hay chúng ta sẽ giả vờ như
nước Mỹ thực sự không có gia đình không hoàn hảo?
Vào tháng 11,
người chiến thắng cuộc bầu cử tổng thống năm 1976
là một nhân vật ngoài lề, hiếm được nhắc đến vào năm 1975.
Và tôi cầu nguyện là tôi sẽ không phụ sự tin tưởng của các bạn,
sẽ làm các bạn hài lòng.
Phong trào dân túy của Ronald Reagan sẽ tạm thời lui về phía sau.
Một vài tháng trước, đạo diễn 29 tuổi Steven Spielberg
đã đến buổi chiếu thử phim mới của ông.
Có một khán giả quá sợ hãi, chạy ra ngoài sảnh và nôn thốc tháo.
Rồi thay vì bỏ về, khán giả đó quay lại ghế ngồi.
Đó là lúc Spielberg biết phim này sẽ nổi tiếng.
Tôi thích đưa mọi người vào rạp tối đen với hàng nghìn người lạ
và cho họ trải nghiệm không thể nào quên.
Tôi rất muốn làm việc với phong cách kể chuyện thân mật
và những mối quan hệ, khao khát của con người.
Nhưng tương tự, tôi thích cả bắp rang bơ.
Chỉ đơn giản là thích thôi.
Anh sẽ cần con thuyền to hơn.
"Anh sẽ cần con thuyền to hơn." Ừ, phải thế đấy.
Nhưng tôi sẽ ở trên bờ thôi, nên anh khuyên hơi thừa.
Tôi khá thân với Steven.
Ngày phim ra mắt, chúng tôi leo lên taxi.
Người ta xếp hàng dài bảy con phố từ rạp chiếu phim.
Tôi chưa từng thấy cảnh nào như thế.
Ở thời chúng tôi, đó là phim bom tấn.
Khán giả đã xem xong, họ rất phấn khích.
Đỉnh cao máu me. Thế đấy.
Bộ phim…
Phim hay nhất tôi từng xem. Hay nhất.
Tôi không muốn tắt đèn phòng ngủ vào ban đêm
vì sợ con cá mập sẽ lao ra khỏi làn nước
leo lên tầng tám và xé xác tôi.
Thông điệp của Jaws là gì?
Một bộ phim ẩn dụ hoàn hảo cho thời kỳ Watergate.
Jaws cũng có lấp liếm thông tin.
Chủ yếu là về hoạt động hậu cần quanh việc đóng cửa các bãi biển.
Phim này là về tình đồng đội.
Cuộc chạm trán cuối cùng với bản thân.
Cơn khủng hoảng hiện sinh.
Vớ vẩn. Jaws là phim về quái vật. Người ta xem Jaws vì nó đáng sợ.
Nội dung chẳng có gì.
Lý do Jaws nổi như cồn là vì phim hay.
Nhưng Hollywood đã học được bài học qua việc quảng bá Jaws,
khán giả sẽ yêu thích phim đó.
Từ đó chọn ra phim nào được làm.
"Phim nào dễ bán vé?"
Jaws.
Cá mập đắt hàng lắm.
Cứ có là chúng tôi nhập về.
Chỉ cần nhìn giống cá mập là bán được.
Nhưng cho dù chỉ là một bộ phim quái vật,
thì nó cũng chạm đến một cảm giác ngày càng rõ.
Con cá mập phần nào tượng trưng cho cuộc sống năm 1975.
"Gì cơ, Mỹ đã thua cuộc?"
"Tổng thống Mỹ phạm pháp?"
"Người Ả Rập nghèo đang kiểm soát nền kinh tế?"
Vậy là, theo đúng phong cách của Hollywood,
họ cho chúng nổ tung, y như cách John Wayne sẽ làm.
Phim càng đơn giản càng hay.
Jaws đã vào hàng kinh điển. Sẽ không lỗi thời.
Khi anh ấy xem ảnh các nạn nhân bị cá mập cắn
và phản chiếu lên mắt kính…
đó chính là làm phim.
Có lẽ khi quay, Steven không nghĩ rằng:
"Mình sẽ tạo ra một cột mốc tài chính mà người ta sẽ phải phá hủy nghệ thuật
thì mới mong thi thoảng chạm tới mốc đó."
Đến cuối năm,
Jaws đã có doanh thu vượt qua mọi bộ phim trong lịch sử.
Nhưng kỷ lục này sẽ sớm bị phá vỡ,
vì giờ là thời đại của phim bom tấn.
Cười đi, thứ gớm ghiếc…
Hollywood đọc vị bầu không khí rất nhanh nhạy.
Họ nói: "Họ thích người thắng cuộc."
Chỉ mấy năm mà khác quá nhiều.
Nên làm thêm phim huyền ảo chất lượng.
Chúng ta đã có rất nhiều, đến mức ngán hàng đống phim phê bình xã hội.
Vì sao cháu thích phim như Jaws?
Cháu không biết.
Kẻ xấu không thắng nữa mà thua.
Thời đại Tân Hollywood đã kết thúc.
Và chuông hết hiệp một vang lên…
Khi 1975 dần kết thúc, tất cả mọi người đều có một câu hỏi.
Hoa Kỳ vẫn ổn chứ?
Thưa ông Studs Terkel?
Cái quan trọng ấy, George, là ổn với ai?
Không tin nổi! Nhà vô địch đã đo ván!
Khi ta nói đến ông già 200 tuổi này,
thực thể 200 năm tuổi là Mỹ…
DẪN CHƯƠNG TRÌNH
…ông ta sống quá cá nhân,
- đặt nặng… - Đúng.
…"tôi" thay vì "chúng ta",
chú trọng vào "tôi" thay vì "ta".
Apollo đấm Rocky dồn dập…
Ta sẽ làm tốt hơn khi hợp tác, hòa đồng với mọi người.
NHÀ TÂM LÝ HỌC
Đây cũng là một vấn đề lớn trên thế giới ngày nay.
Năm nay đã gần kết thúc.
Hãy cùng nhau nhìn lại 1975 nhé?
Năm nay đúng là bết bát, may là sắp qua rồi.
1976 sẽ khá hơn nhiều. Mặc xác 1975.
MỪNG 200 NĂM CÁCH MẠNG HOA KỲ
Năm 1976 là sinh nhật 200 năm của Mỹ.
Nhưng một số người không biết có nên hủy ăn mừng không.
Có lẽ chẳng có gì đáng để ăn mừng.
Chúng ta khẳng định một chân lý hiển nhiên rằng mọi người sinh ra đều bình đẳng.
Rằng tạo hóa đã ban cho họ những quyền tất yếu và bất khả xâm phạm.
- Trong đó có quyền sống, quyền tự do… - …và mưu cầu hạnh phúc.
Nhưng vào ngày 4 tháng 7, cả nước ra đường mừng sinh nhật.
Kỷ niệm 200 năm,
một ngày lễ Quốc khánh hớn hở gấp 1.000 lần.
Trang hoàng lòe loẹt, hơi hướng Disney…
ĐẠI TIỆC MỪNG SINH NHẬT HOA KỲ
…nhưng cũng rất hân hoan!
Có lẽ là vì chiếc bánh gato năm tầng,
chuyến tàu Tự do…
buổi diễu hành.
Một phần trong tôi luôn yêu thích nước Mỹ phiên bản Disney.
Ta đang sống trong thế giới đó.
Một trong những câu chuyện ấm lòng của năm 1976
kể về một diễn viên nghèo bán kịch bản về một nhân vật yếu thế
và tạo ra tác phẩm nổi nhất năm.
Nhưng khi ta bóc tách câu chuyện có hậu này, thì Rocky là ai?
Đại diện cho điều gì?
Một anh da trắng tầng lớp lao động
bị thế chỗ bởi một gã da đen to mồm.
Trúng cằm! Ồ, anh ta sẽ…
Tại giải Oscars,
những bộ phim xuất sắc nhất giữa thập niên 70 cạnh tranh mục Phim xuất sắc.
Taxi Driver. Network. All the President's Men.
Và phim đoạt giải là…
Rocky. Irwin Winkler và Robert Chartoff, các nhà sản xuất.
Rocky giành Oscar. Đó là đêm cuối cùng. Thế là hết.
Mọi thứ thay đổi, vì giờ mọi người đi xem phim
để xem bộ nào kiếm được nhiều nhất.
Bước sang thập niên 80, các công ty đã lấy lại quyền lực.
Họ là những người chẳng quan tâm gì đến phim
và chỉ quan tâm đến tiền.
Một khi đã biến một loại hình nghệ thuật thành sản phẩm của tư bản,
thì nó đã mất đi thứ gì đó.
Những giọng nói độc đáo trong làng làm phim vẫn ở đó.
Nhưng họ là ngoại lệ, không phải lẽ thường.
Gửi tới mọi Rocky trên thế giới, tôi yêu các bạn.
Cảm ơn.
1975 là lúc nước Mỹ gần như đã chạm đến lời thú nhận mình không hoàn hảo.
Và trong một thoáng ngắn ngủi,
điện ảnh và văn hóa đại chúng đã có thể khai thác điều đó
nhưng ta bị choáng ngợp và ta quay ngoắt đi.
Nhưng khi bạn định xem lại những bộ phim đó, họ bảo:
"Đừng có xem lại.
Chúng có tồn tại, là một phần của cuộc sống."
Chúng ta phải biết ơn sự thiếu trách nhiệm của bố mẹ chúng ta đến mức nào
khi đưa ta đi xem những hình ảnh gây sang chấn đó?
Trời ạ, cái thời đó.
Bạn không thể tái tạo thập niên 70.
Cầu thủ bên tôi có vài lời muốn nói. Các em nói đi?
Các cậu đã chơi tốt.
Và đội tôi hơi bất lịch sự với các cậu từ đầu mùa.
Chúng tôi muốn xin lỗi.
Vẫn nghĩ các cậu không phải một đội giỏi bóng chày.
Toàn đội các cậu có gan lắm.
Sẵn sàng chưa? Được rồi.
Tám, sáu, bốn, hai. Ta muốn cảm ơn ai?
Đội Bears! Hoan hô!
Này, Yankee, lấy câu xin lỗi với cái cúp ra
rồi tọng vào họng đi!
Còn nữa, cứ chờ tới năm sau đi.
Năm 1975 cảm giác như một sự kết thúc, nhưng lại không phải.
Đó chỉ là một chương trong câu chuyện của nước Mỹ.
Đất nước này là một, không thể bị chia rẽ, và ai cũng được hưởng tự do, công bằng.
Có gì mà phải lo chứ?
Biên dịch: Phương Phạm