Downloaded from YTS.MX
WYKORZYSTANE W FILMIE ARCHIWALNE NAGRANIA ODŚWIEŻONO I POKOLOROWANO
Official YIFY movies site: YTS.MX
NAGRANIA Z NIEKTÓRYCH ZDARZEŃ POŁĄCZONO, BY STWORZYĆ WCIĄGAJĄCE DOŚWIADCZENIE
WRZESIEŃ 1940
NAZISTOWSKIE NIEMCY ROZPOCZYNAJĄ BOMBARDOWANIE WIELKIEJ BRYTANII
Anglia to ostatnia wyspa oporu w Europie.
Cokolwiek się wydarzy, Anglia się załamie!
BLITZ TRWAŁ OSIEM MIESIĘCY
OTO JAK REAGOWALI NA NIEGO BRYTYJCZYCY
To był wstrząs. Nagle poczuliśmy, że wróg jest blisko.
Że ktoś próbuje nas zniszczyć.
Schowaliśmy się pod schodami.
Myślałam, że spalę się żywcem.
Trzeba było żyć.
Nigdy nie wiesz, jak długo może to potrwać.
Każda chwila spędzona razem jest cenna.
Możliwe, że ostateczna klęska tej złowrogiej dominacji
utoruje nam drogę do solidarności szerszej,
niż bylibyśmy w stanie zaplanować,
gdybyśmy nie przeszli razem przez ten ogień.
BRYTANIA I BLITZ
HRABSTWO ESSEX, ANGLIA
Dla nowych słuchaczy: Wielka Brytania i Niemcy są w stanie wojny.
Dziś rano Niemcy zajęli bez walki Paryż.
Ścigają wroga, dążąc do jego zniszczenia.
DOWÓDZTWO MYŚLIWSKIE RAF
Zaczyna się najważniejszy okres w dziejach.
W razie podboju Wielkiej Brytanii
Hitler wiedziałby, że cały kontynent należy do niego.
Raz, dwa, trzy, opuść.
Raz, dwa, trzy, w prawo patrz.
Nie wiedziałyśmy, co pozwolą nam robić, ale byłyśmy podekscytowane.
Wszystkie miałyśmy po 18, 19, 20 lat.
Nie umiem tego wyjaśnić.
To było coś zupełnie innego
od czegokolwiek, co robiłyśmy wcześniej.
Pracując przy planowaniu, trudno było się nie niepokoić.
Wiedziało się dokładnie, co się dzieje.
Dziś oczy całego świata zwracają się ku Anglii i jej obywatelom.
Wróg nadlatuje z południowego wschodu.
Sektor Sugar jeden pięć, pułap zero.
Ku pilotom Royal Air Force, których obarczono odpowiedzialnością
za obronę tej małej wyspy przed nazistowskimi Niemcami.
Zbliża się, czuję to.
Oczy szeroko otwarte.
Człowiek się w to angażował.
Dopingował lotników.
No, dalej.
To wszystko było dla nas żywe.
Zestrzel go. Ma go, panowie.
W sam kadłub. Kapitalnie.
To rodziło intymność między dziewczętami a chłopcami.
Byli tacy przystojni.
Często dochodziło do romansów,
ale nie spodziewałam się chyba, że poznam pana Cudownego.
Jeśli wyspiarska stolica wytrwa,
może pokrzyżować plany podboju Hitlera.
Hitlerowi się śpieszy. Oczekuje inwazji.
BERLIN, NIEMCY
Jeśli brytyjskie lotnictwo
zrzuci dwa, trzy, cztery tysiące kilogramów bomb...
GŁOS ADOLFA HITLERA
...my zrzucimy 150, 180, 230,
300 tysięcy kilo bomb w jedną noc.
Zetrzemy ich miasta z powierzchni ziemi.
LONDYN
Londyn znalazł się w stanie wojny. Zawyła pierwsza syrena alarmowa.
Wielka Brytania niepokoi się dziś przygotowaniami Niemiec do inwazji.
CO POWIEDZIAŁ HITLER?
POSZUKIWANY ZA MORDY, KRADZIEŻE I PODPALENIA
Właśnie ogłoszono, że dziś o zmierzchu wchodzą w życie przepisy o zaciemnieniu.
GALERIA TATE
LONDYŃSKIE ZOO
Londyn opuściło już 400 tysięcy dzieci,
jutro wyjadą kolejne.
W tych dniach nie brak trudności.
Jedną z nich jest rozłąka rodziców z dziećmi.
Względy bezpieczeństwa są tu jednak nadrzędne.
Byłem chłopcem, a duzi chłopcy wtedy nie płakali.
Zabroniono nam podbiegać do rodziców na pożegnanie,
na ostatni uścisk i całus.
Podziwiałem moją starszą siostrę, Kitty.
Czułem się bezpieczniejszy,
bo Kitty obiecała się mną opiekować.
Matka miała paskudne przeczucie.
Była przekonana, że jeśli zostaniemy z Kitty w Londynie,
to przytrafi się nam coś strasznego.
To miały być wakacje. Tak to nam prezentowano.
To w pewnym sensie był koniec pewnego etapu mojego życia.
Normalnego dzieciństwa.
Nie zdawaliśmy sobie sprawy, jak dalej będzie.
Powiedziano nam tylko, że czeka nas walka.
Nie wiedzieliśmy, co nas czeka.
GŁOS EDITH HEAP
Miałam służbę.
PLANISTKA, 21 LAT
Nawiązano kontakt, w zasadzie usłyszano hałas.
Widziałyśmy od 400 do 1000 nadlatujących Niemców.
Wróg nadlatuje z południowego wschodu.
Sektor Sugar jeden pięć, pułap zero.
Widziałyśmy to i myślałyśmy sobie: „Mój Boże, lecą na Londyn”.
DOKI, LONDYŃSKI EAST END
Wrzesień tego roku był bardzo ciepły.
MIESZKANIEC EAST ENDU, 12 LAT
Spojrzałem w niebo.
Zobaczyłem puszyste chmurki,
malutkie obłoczki na niebie.
Zastanawiałem się, co to takiego.
Wtedy jeszcze się bardzo nie baliśmy, bo nie wiedzieliśmy, co się dzieje.
Patrzyłem na spadające bomby.
Niesamowity widok.
Ukryliśmy się w korytarzu na parterze,
bo nagle zdałem sobie sprawę ze skali tych wydarzeń.
BLITZ, DZIEŃ 1. 7 WRZEŚNIA 1940
Zgłaszać się do punktów kontrolnych.
Sto pomp z regionu E ma czekać w remizie 60.
Dobry wieczór, tu Londyn.
Gdy mówię te słowa, wielkie pożary trawią doki
i tereny przemysłowe na wschodzie miasta.
Przez cały wieczór wozy strażackie pędziły z zachodu na wschód.
Pierwszy raz zobaczyłem, czym naprawdę jest ogień.
Pomógł mi pewien starszy strażak.
Powiedział: „Nic się nie martw. Stój przy mnie”.
Potrzebne trzy odcinki.
„Trzymaj ten wąż. Pod żadnym pozorem go nie puszczaj.
Jeśli cię uderzy, może zabić”.
Odsuńcie się na dole!
Starszy strażak pytał, czy wszystko ze mną w porządku.
Czujesz w takiej sytuacji strach.
Stoję na dachu wysokiego budynku.
Rozpościera się stąd widok na praktycznie cały Londyn.
Gdyby nie był tak straszny, byłby to bodaj najwspanialszy widok w moim życiu.
Cały horyzont na południu
rozświetla czerwonawa poświata.
To wygląda niemal jak Dzień Sądu Ostatecznego,
jak jego wizerunek z dawnych ksiąg.
Dzień Sądu Ostatecznego.
CHELSEA, ZACHODNI LONDYN
STUDENTKA ASP, 17 LAT
Tempo wzrasta.
Dziś rozpoczął się Blitz.
Niebo nad dokami było czerwone jak wielki zachód słońca.
Co za życie!
Nie wiesz, czy za chwilę ktoś cię zbombarduje, czy uwiedzie.
Poznałam przystojniaka imieniem Rupert.
Próbował mnie przekonać, bym straciła dziewictwo.
Lubię nieco łobuzowatych mężczyzn.
Takich mających się za Boga.
SĄSIAD JOAN
Rupert jest pogodzony z wszechświatem, uważa się za jego władcę.
Każda chwila może być moją ostatnią.
Odwrotnością śmierci jest życie,
więc może dam się jutro uwieść Rupertowi.
Gdy wyszliśmy, słyszeliśmy huk płomieni.
Słyszeliśmy je, choć płonęły w dokach.
Zanim tata wstąpił do RAF-u,
kazał mi zadbać o mamę.
Powiedziałem jej, że jest oficjalny schron przeciwlotniczy.
„Chodźmy tam”.
Czułem, że to bezpieczna przystań.
Że nic nam tam nie zagrozi.
Zrobiło się gorąco.
Temperatura stale rosła.
Wołałem matkę. Zastanawiałem się, gdzie jest.
Nie odpowiadała.
Zrozumiałem, że stało się coś strasznego.
Że spadła tam bomba.
BLITZ, DZIEŃ 2. 8 WRZEŚNIA 1940
Największe zniszczenia zanotowano
w robotniczych dzielnicach East Endu.
Całe ulice domków zostały tam obrócone w perzynę.
Wstępnie szacuje się straty po sobotnim nalocie na Londyn
na 400 zabitych i 1400 rannych.
Byłem w domu siostry, z widokiem na Brick Lane.
Na tę ulicę przybył Churchill.
Nagle usłyszałem krzyki, brawa i buczenie
i ujrzałem go, wielką figurę.
Jednak istniał!
Churchill był w moim domu znienawidzony.
Aż do wybuchu wojny.
Wtedy stał się aniołem.
To okrutne, prowadzone na oślep bombardowanie Londynu
jest, rzecz jasna, elementem planów hitlerowskiej inwazji.
Hitler nie zna jednak brytyjskiego ducha
ani twardego charakteru londyńczyków,
od urodzenia przedkładających wolność nad własne życie.
To czas, by wszyscy połączyli siły.
Dla obywateli Londynu nadeszła chwila ciężkiej próby.
Jej końca ani pełnej skali
nie da się jeszcze przewidzieć.
Zabrano mnie do szpitala.
Tam odnalazł mnie ojciec.
Spytałem go, gdzie jest mama. Co z nią.
Odparł krótko:
„Nie żyje”.
To mnie zabolało. Poczułem fizyczny ból.
To ja zabrałem mamę do tego schronu,
w którym zginęła.
Nigdy się z tym nie pogodziłem. Nigdy.
Jej Królewska Wysokość księżniczka Elżbieta.
Tysiące z was w tym kraju musiało opuścić swoje domy
i rozstać się ze swoimi ojcami i matkami.
Tym mieszkającym w nowym otoczeniu przesyłamy wyrazy prawdziwej sympatii.
Jednocześnie pragniemy podziękować dobrym ludziom,
którzy przyjęli was pod swoje dachy poza miastami.
Idźcie na koniec peronu.
Szybko.
Ktoś powiedział, że jesteśmy w Walii.
EWAKUOWANY, PIĘĆ LAT
Ludzie dziwnie tam mówili.
Moja klasa poszła w jedną stronę,
klasa mojej siostry w drugą.
Panie z lokalnych władz załatwiły to tak,
że rodzice zastępczy wybierali dzieci, którymi chcieli się opiekować.
W końcu zostałem tylko ja,
a rodziców już nie było.
Zacząłem się martwić.
Nagle usłyszałem tupot butów.
Do sali wpadła pewna pani i pyta: „Zostali jacyś ewakuowani?
Ten nie bardzo mi się widzi,
zresztą chciałam dziewczynkę”.
Próbowałem się czarująco uśmiechnąć.
Stwierdziła: „No dobrze, wezmę go”.
Poszedłem z tą obcą kobietą.
Nie widziałem Kitty.
Ewakuowani z Londynu mierzyli się ze sporą wrogością
ze strony wielu mieszkańców tej górniczej osady,
bo niedawno miał miejsce strajk górników.
Czuli tam głęboką urazę wobec rządu w Londynie.
Bardzo przeszkadzał im też Winston Churchill.
Pamiętam takich trzech chłopaków,
którzy się nas czepiali, z którymi ciągle się biliśmy.
Moja matka zastępcza skomentowała:
„Przyjeżdżacie tu, żeby uciec przed jedną wojną,
a zaraz sami wywołujecie kolejną”.
Chcieliśmy zagonić cały Londyn do schronów.
Lataliśmy tylko nad Londyn.
PILOT LUFTWAFFE
Co 20 minut, falami.
Wierzyliśmy, że to rzuci Anglię na kolana.
Tu Trafalgar Square.
Hałas, który państwo słyszą w tle, to syrena ostrzegająca przed nalotem.
BLITZ, DZIEŃ 6. 13 WRZEŚNIA 1940
Przy pałacu Buckingham
król i królowa patrzą, jakie mieli szczęście.
Po zbombardowaniu ich domu
pełni zrozumienia i sympatii rozmawiają
z tymi poddanymi, którzy też padli ofiarą nazistowskiego bestialstwa.
Gdy przyjechali król z królową,
ludzie wiwatowali, choć niektórzy mówili: „Wracajcie do pałacu Buckingham.
Zbombardowali was? To była jedna bomba!
Na nas spadły tysiące”.
W East Endzie nie było dość miejsc w schronach.
Metro wydawało się do tego idealne.
Niestety, rząd nie zamierzał go użyć do tego celu.
Zdecydowaliśmy się na zmasowaną kampanię na rzecz otwarcia schronów w metrze.
LIDER KOMUNISTÓW Z EAST ENDU
Naszym celem jest hotel Savoy.
Zaognimy sytuację
przez okupację hotelowego schronu.
Zebrało się 78 osób.
SCHRON PRZECIWLOTNICZY HOTELU SAVOY
Zajmowaliśmy miejsce, w którym nie mieliśmy prawa przebywać.
Przybyła policja.
Oficer zapytał, co zamierzamy tam robić.
„Nie interesuje nas to miejsce. Chcemy otwarcia metra”.
ROBOTNICY Z EAST ENDU OPANOWALI SAVOY
HAŁAŚLIWA GRUPA ŻĄDA PRZYWILEJÓW W ELEGANCKIM LONDYŃSKIM HOTELU
Rząd ogłosił,
że ludność nie może się chronić w tunelach metra.
Najciekawszy w tej dziwnej wojnie
jest sposób, w jaki londyńczycy rozwiązali problem głębokich schronów.
Krążyły plotki.
„Idźcie do metra, wszystko będzie dobrze”.
Ale wejścia były zamknięte, pilnowali ich żołnierze.
Zbierało się coraz więcej osób.
Ludzie potrząsali bramami.
„Wpuśćcie nas!”
Nagle usłyszeliśmy ryk.
Ktoś w rządzie zmienił zdanie.
Ojciec stwierdził: „To wielkie zwycięstwo klasy robotniczej”.
Tak zaczęliśmy nasze podziemne życie.
Nowa faza bitwy o Anglię.
Po tygodniach niepewności OKW
nakazało masowe naloty na żeglugę i porty.
Kanał La Manche co dzień przekraczają setki niemieckich myśliwców i bombowców.
Ta wyspiarska forteca to ostatnia cytadela Europy Zachodniej
stojąca na drodze ambicji Hitlera.
RAF to najlepsze siły lotnicze świata,
ale Niemcy nadal mają przewagę liczebną w powietrzu.
Musieliśmy wygrać tę wojnę.
Byłyśmy gotowe zapłacić za to każdą cenę.
Wiedziałyśmy, że walczymy o życie.
Nie zamierzałyśmy się poddać.
Musiała być nas chyba setka.
Mężczyźni nas szanowali.
Byłyśmy akceptowane.
Czułyśmy radość,
że jesteśmy samodzielne i możemy robić swoje.
Kiedy poznałam Denisa, prowadziłam ciągnik.
Nasypał mi piachu do silnika i tak go zatrzymał.
Kazałam mu go ponownie uruchomić. „Popsułeś, to napraw”.
NAGRANIE EDITH HEAP
Tak zrobił.
Denis był dość dobrze zbudowany, miał dobrą posturę.
Był całkiem przystojny.
Nie uśmiechał się typowo,
bo wstydził się dwóch zębów,
ale miał swoją wersję uśmiechu.
Uznał najwyraźniej, że mnie lubi.
Spytał, czy idę na potańcówkę naszej eskadry.
Zgodziłam się.
Wpadłyśmy tam wszystkie po służbie, on już na mnie czekał.
Mieliśmy szczęście, że się poznaliśmy.
Gdyby nie wojna, być może by do tego nie doszło.
Był zabawny.
Straszny był z niego romantyk.
Często się śmialiśmy.
Dzięki temu wszystko było bardziej intensywne, lepsze, mocniejsze.
Każda chwila spędzona razem jest cenna,
bo nigdy nie wiesz, jak długo może to potrwać.
Dobiega końca pierwszy miesiąc bitwy o Londyn.
Miasto wciąż stoi.
BLITZ, DZIEŃ 24. 1 PAŹDZIERNIKA 1940
Poddano je ciężkiej próbie, ale nie traci ducha.
Damy radę.
Myśli, że wygra, bombardując kobiety i dzieci?
Bardzo się myli.
To Londyn. Żyjemy, szalejemy.
Na razie. Najlepszego.
Nieobecność Ruperta wzbudziła we mnie wyjątkowe uczucia.
Nie widziałem go od tygodnia.
Cały ranek o nim myślałam. Jak długo bez niego wytrzymam?
Widziałam 17 niemieckich samolotów
i setki wybuchających pocisków.
Usłyszałam krzyk.
CHŁOPAK JOAN
Stary R szedł chwiejnym krokiem,
zupełnie ignorując tę kanonadę.
Poszliśmy do kawiarni Mountview. Muzycy nosili czerwone marynarki.
Wielkie mozaikowe filary migotały w świetle,
a ja byłam niemal pijana szczęściem.
Wszystko jest wzmocnione, przyśpieszone.
Wykończeni, wracaliśmy do siebie
między ruinami Shaftesbury Avenue.
Kochaliśmy się z wielką powagą,
a mnie przepełnił spokój i zachwyt.
To jedna z niewielu satysfakcjonujących rzeczy
pozostałych w tym życiu.
Jeśli Niemcy chcieli złamać morale londyńczyków,
to koszmarnie przestrzelili.
Wydaje się, że Niemcy zmienili podejście
do ataków na Wielką Brytanię,
pragnąc wyrządzić większe szkody.
Niemiecki wódz zasugerował, że wojna może potrwać.
Wszyscy wiedzieliśmy, że to trudna misja.
Każdego dnia ktoś z nas nie wracał.
PILOT LUFTWAFFE, 20 LAT
Nastroje były poważne.
Przed startem zastanawiałem się, czy wrócimy.
„Czy nic mi nie będzie?
Czy zobaczę jeszcze dom?”
ŚRODKOWA ANGLIA
Coventry nawiązało do historii dzięki paradzie Godivy.
To ważny ośrodek przemysłowy
dzięki lady Godivie,
która zdjęła swe bogate szaty, by wywalczyć miastu wolność.
To starożytne miasto i setki jego fabryk produkują
najnowocześniejsze maszyny na świecie.
Potrzeba więcej kobiet do fabryk amunicji
i służb pomocniczych,
zwłaszcza kobiet gotowych opuścić dom i jechać, gdzie im każą.
Czułam dreszczyk emocji związany z podróżą, robieniem czegoś innego.
Coventry. Ta stacja to Coventry.
Tata próbował mnie od tego odwieść.
Zawsze chciał nas trzymać blisko.
Żeby dorosnąć, musiałam wyjechać.
Byłam zdeterminowana.
Pojechałam pracować dla wojska.
Następnego dnia zabrali nas do fabryki.
Wszyscy przyjechali rowerami.
Tysiące ludzi jeździło nimi do pracy.
Rozbrzmiały pierwsze syreny.
Powiedzieli, że przyniosłam pecha. „Nie chcemy cię tu”.
Lotnicy strzelali do rowerzystów.
Nie mogłam w to uwierzyć.
Widziałam, jak spadają z rowerów.
Spełnialiśmy tylko swój obowiązek.
Nikt z nas nie miał nic przeciw zwykłym ludziom.
Cała ta strategia z Coventry, mająca zastraszyć Wielką Brytanię,
była kompletnym idiotyzmem.
Od początku nalotu wiedzieliśmy, że jest źle.
Schowaliśmy się pod schodami.
ROBOTNICA FABRYCZNA
Każdy mówił, że to najlepsze miejsce, najbardziej bezpieczne.
Nagle zrobiło się ciemno,
pojawił się ogień.
Miałam długie włosy, zaczęły się tlić.
To było przerażające.
Myślałam, że spalę się żywcem.
BLITZ, DZIEŃ 69. 15 LISTOPADA 1940
Przypominam wszystkim, jak ważne jest,
żeby całą wodę w Coventry przegotować przed użyciem.
Nieważne, skąd ją czerpiecie,
przegotujcie ją przed użyciem.
KATEDRA W COVENTRY
Wróciliśmy do Edynburga, wyglądając jak uchodźcy.
Byłam kłębkiem nerwów.
Kiedy po powrocie słyszałam syreny,
byłam bliska histerii.
Luftwaffe przeprowadziła wczoraj liczne naloty na Wielką Brytanię.
KANAŁ LA MANCHE
Wielogodzinne naloty
dotknęły wielu części kraju.
Często zrzucano bomby zapalające.
Na południowe wybrzeże...
LISTA ZABITYCH
zachodnią Anglię...
środkową Anglię...
i północny zachód.
GLASGOW, SZKOCJA
Wszystkie pożary zostały opanowane.
Według dowództwa wczorajsze niemieckie naloty
koncentrowały się na Liverpoolu i miały wyłączyć z użytku jego port.
Setki niemieckich bombowców skupiły się na Liverpoolu,
wywołując zniszczenia większe nawet niż w Coventry.
Churchill mówił nam, jacy jesteśmy odważni.
Że nigdy się nie poddamy.
MIESZKANKA LIVERPOOLU, 17 LAT
Ludność Liverpoolu po tym nalocie
poddałaby się z dnia na dzień.
Przywódcom łatwo mówić.
Gdy siedzą sobie w tych swoich stalowych schronach.
Byłam pełna nienawiści, bo Niemcy mogli nam to robić,
a my nie mogliśmy na to nic poradzić.
Po prostu czekaliśmy tam, aż nas pozabijają.
Co pani sądzi o kwestii odwetu?
Gdybym była mężczyzną, poleciałabym tam
i urządziła im to, co oni nam tutaj.
Co pan sądzi po tym wszystkim o zrobieniu w Berlinie
tego samego co tutaj?
Jestem zdecydowanie za.
Oby tam było nawet gorzej. Dla tego przeklętnika.
Sądzi pan, że należy zbombardować Berlin?
Tak jak oni bombardują Londyn?
Zdecydowanie. Po dziesięciokroć.
Żałuję berlińskich kobiet i dzieci, ale co z naszymi kobietami i dziećmi?
BLITZ, DZIEŃ 100. 16 GRUDNIA 1940
Jestem przekonany, że z powodzeniem odeprzemy
tę straszliwą nawałnicę.
Cokolwiek się wydarzy, wszyscy będziemy walczyć do upadłego.
Mannheim-Ludwigshafen, drugi co do wielkości port śródlądowy Europy,
wkrótce będzie celem ataku.
To prawdziwy labirynt doków, instalacji i zakładów chemicznych.
Kiedy żyjesz wśród śmierci...
nigdy chyba nie sądzisz, że przyjdzie i po ciebie.
Ale zaczynasz czuć, oni zaczynają czuć,
kiedy uderzy pocisk.
Zyskują wtedy określoną aurę.
Myślisz sobie: „Po tym już do domu nie wrócisz”.
Oni też to wiedzą.
Denis zapytał: „Czy jeśli dostanę urlop, będziemy mogli spędzić go razem?”.
Odparłam: „Tak, jeśli chcesz”.
Załatwiliśmy to i pojechaliśmy do Cambridge.
Cóż to był za romans!
To było...
coś nie z tego świata. Nierealne.
Zjedliśmy kolację i zawzięcie dyskutowaliśmy.
Potem powiedział, że chce mi coś wyznać.
Poszliśmy do mojej sypialni. Nigdy nie zabierało się tam mężczyzn.
Otworzył butelkę szampana
i zapytał:
„Wyjdziesz za mnie?”.
„Oczywiście!”
Położyliśmy się do swoich łóżek.
Okazał mi wielki szacunek.
Tak mnie cenił,
że nie chciał mnie w żaden sposób narazić.
Choć pewnie dałabym się wtedy przekonać.
Kiedy wiesz, że ktoś może do ciebie nie wrócić,
nie chcesz zmarnować okazji.
Kolejnej możesz nie dostać.
Boże Narodzenie w roku Blitzu.
BLITZ, DZIEŃ 109. 25 GRUDNIA 1940
Jemioła i drut kolczasty.
Karabiny i anielskie włosy.
Niemiecka ambasada w Waszyngtonie powiadomiła rzekomo rząd brytyjski,
że Niemcy nie będą jutro bombardować Anglii,
o ile ta też nie będzie bombardować niemieckiego terytorium.
Od teraz do kolejnych świąt
czeka nas 12 miesięcy coraz większego trudu i poświęceń.
Niedaleko, w podziemnych schronach,
całe rodziny świętowały Wigilię.
Przyszła wielka koperta.
Rozdarłam ją. Koszmar się spełnił.
PAMIĘTNIK JOAN WYNDHAM, 18 LAT
Powołanie do służby czynnej. Royal Navy.
Pomyślałam sobie: „Boże. Samotne święta”.
Chciałabym umrzeć. Tak bardzo pragnę Ruperta.
Puby są pełne szczęśliwych ludzi śpiewających o Tipperary.
Spędziłam ponurą noc w nieogrzewanym pokoju.
Spałam w ubraniu na twardym łóżku.
Nie ma jak Boże Narodzenie w przytułku.
Nieoficjalny rozejm powietrzny trwa,
co wiele krajów w Europie świętuje jak drugą Gwiazdkę.
Obie strony zatrzymały bombowce na lotniskach.
BLITZ, DZIEŃ 113. 29 GRUDNIA 1940
Strzegąca londyńskiego City
katedra św. Pawła zajmuje wyjątkowe miejsce w sercach.
Trzykrotnie pochłonęły ją płomienie.
Ta katedra była miejscem kultu.
STRAŻAK, 17 LAT
Miejscem zaufania.
Był w niej Bóg.
Gdyby Hitler zniszczył katedrę św. Pawła,
złamałby ducha londyńczyków
i reszty ludzi w tym kraju.
Anglia to ostatnia wyspa oporu w Europie.
Nadejdzie godzina,
gdy jedna strona pęknie.
I nie będą to nazistowskie Niemcy!
Doszło do ciężkiego bombardowania rejonu City bombami zapalającymi.
Opanowano sytuację na dziedzińcu katedry św. Pawła.
Trzymaj.
- Trzymaj. - Odsuńcie się na dole!
Wezwano nas.
Churchill jasno dał do zrozumienia naszym szefom: macie ocalić katedrę.
Uważał, że jeśli da się ją uratować, będziemy mieli jakiś symbol oporu.
To nie był ogień, lecz nawałnica płomieni.
Z nieba spadały bomby zapalające.
Zrzucali je na Londyn tysiącami.
Było tak gorąco...
że gdyby ogień dotarł do katedry,
zawaliłaby się cała kopuła.
Nazistowska furia spada na stolicę.
Podpalili londyńskie City, w tym sześć kościołów.
Ciągle nadlatywały samoloty,
a jazgot ich nurkujących silników ogłuszał.
Flary świeciły tak jasno, że było jak w dzień. Nawet gwiazdy zgasły.
Te ujęcia prezentują piekło na ziemi.
Świat zobaczy nalot, którego celem nie były instalacje wojskowe,
lecz to, co ludzie kochali od stuleci.
Słynne budowle miejskie, takie jak Guildhall.
Wtedy poczułem się jak mężczyzna.
Wykonywaliśmy pracę, przy której stawką było nasze życie
i życie naszych kolegów.
Nie mogłem się doczekać, aż wrócę do domu i opowiem o tym mamie.
Gdy utrzymywaliśmy ogień pod kontrolą,
nie zbliżał się do katedry św. Pawła.
Tu Londyn.
Jest bardzo cicho.
Dochodzi pierwsza nad ranem.
Płomienie otaczające wielki trójkąt
głównej dzielnicy biznesowej Londynu zostały już zagaszone.
Obserwowałem pożary z dachu.
Nietrudno było wyobrazić sobie Londyn sprzed trzech stuleci,
gdy trawił go wielki pożar w 1666 roku.
Wydawało się, że czyjaś urękawiczona dłoń zrzuca bombę z dachu.
To cud, że te bomby nie trafiły katedry.
Pomyślałem sobie, że ktoś tam wyżej mówi właśnie:
„Łapy precz”.
Zostało udowodnione,
że ta forma szantażu, groźby mordów i terroru...
nie tylko nie osłabiają ducha brytyjskiego narodu,
ale wręcz sprawiają, że rozwinął się on
bardziej niż kiedykolwiek wcześniej.
Nie możemy się nachwalić pilotów RAF-u.
Codziennie walczą z przewagą wroga.
Codziennie wracają zwycięsko.
Brytania przygotowuje się do odparcia inwazji.
Przyleciało 80 niemieckich samolotów. Nie wróciło 25 z nich.
To może być punkt zwrotny całej wojny.
Jakość tryumfuje nad ilością.
Nie wierzyliśmy w możliwość przegranej.
Wszyscy tak czuli.
Przynajmniej w naszej bazie.
To było dość naiwne.
Ja i Denis planowaliśmy nasz ślub.
Chcieliśmy go jak najszybciej.
On tego chciał.
Oficerowie mówili,
że nie lubią, kiedy piloci się zaręczają,
bo robią się ostrożni.
A pilot myśliwski nie może być ostrożny.
Musi dawać z siebie wszystko,
bez myślenia o jakiejś kobiecie czekającej w bazie.
NIC NIE MÓW NIKOMU, OSTRZEŻ BICIEM DZWONU
Rano zaczął się wielki nalot. Miałam służbę.
Nie pamiętam, ilu Niemców wtedy leciało, ale wielu.
Nasłuchujcie.
Wróg nadlatuje z południowego wschodu. Sektor Sugar jeden pięć, pułap zero.
Strefa 243. Hastings, Ashford, Dover.
Tak.
Ostrzeliwują nas.
Mało brakowało.
- Chyba oberwaliśmy. - Tak.
Sprawdź prędkość myśliwca 182.
Uważnie sprawdź prędkość 182.
SOS od 207.
Ktoś powiedział: „Spada samolot.
Nie ma spadochronu”.
Proszę czekać.
Wróg 8170: usunięto.
Wróg 8171: zmiana. Proszę czekać...
Wiedziałam, kto to był.
Wiedziałam.
Nie pytajcie skąd, ale wiedziałam.
Starszy sierżant zaczął do mnie mówić...
Przepraszam.
Powiedział:
„Denis zaginął”.
Odparłam, że wiem.
I wtedy... uspokój się.
DWADZIEŚCIA LAT
Spadł nad morzem.
Nic nie znaleziono.
Tego właśnie chciał. Zawsze mówił, że jeśli go zestrzelą i zabiją,
nie chce wojskowego pogrzebu.
Żałuję, że nie zostaliśmy małżeństwem.
Na dobę, dwa dni, pięć miesięcy, nieważne.
Tego żałuję.
BLITZ, DZIEŃ 245. 10 MAJA 1941
To tylko część liczącej ponad 60 tysięcy osób widowni
finału Preston North End – Arsenal.
Drużyny gotowe, Preston w ciemnych spodenkach.
FINAŁ PUCHARU LIGI 1941, STADION WEMBLEY, LONDYN
Wielu było przeciw organizowaniu finału podczas wojny,
ale żołnierze i inni pracownicy wojenni dostaną szansę,
by pomyśleć o czymś zupełnie innym.
Kolejny atak Prestonu.
Strzelają gola.
Ostatecznie mecz kończy się remisem.
Trudno powiedzieć, czy stać nas teraz na takie imprezy.
Nad Wielką Brytanią świeci dojrzały, żółty księżyc.
Rozbrzmiały syreny.
Powietrze wypełnia potworny ryk silników.
Szykuje się poważny nalot na Londyn.
Jak wygląda stolica Wielkiej Brytanii? Głos ma Edward R. Murrow.
Czasami słyszy się hałaśliwe zaśpiewy
lub płaczliwe wezwania taksówki.
Byłem w kilku schronach przeciwlotniczych. Były wypełnione w połowie.
Na powierzchni Londyn przejawia wiele oznak radości i odwagi.
Postanowiłam wstąpić do wojska. Zostałam planistką.
Dali mi urlop na długi weekend.
Rupert pisze, że może przyjechać,
ale w każdej chwili mogliby go wezwać.
Może poznam kogoś nowego. Pilota albo kogoś.
Choć na pewno nie polubię go tak jak Ruperta.
Imprezę zorganizowano w wielkim mieszkaniu.
Słyszeliśmy w odległości huki, ale nikt nie zwracał na nie uwagi.
Nagle usłyszeliśmy straszliwe wycie.
Na zewnątrz rozpętało się piekło, ale byliśmy zbyt pijani, żeby się przejąć.
To była dziwna noc. Ludzie się nie bali.
Gazeciarz stał przy swoim stoisku...
DORAŹNY POSTERUNKOWY
...choć trwało bombardowanie.
„Wynik finału!”
Od strony Piccadilly szła prostytutka.
Śpiewała, miała otwartą parasolkę.
Śpiewała Deszczową piosenkę.
Nie mamy szacunków liczby ofiar,
ale rząd wydał komunikat,
według którego zginęło wiele osób.
Pilne doniesienia z Europy: Niemcy wypowiedziały wojnę Rosji.
Adolf Hitler porzucił nadzieje na szybkie podbicie Wielkiej Brytanii.
Wczorajszej nocy niemieckie samoloty nie latały. Dziś też nie.
Dawno już nie słyszeliśmy syren.
Kina na Leicester Square są otwarte,
choć w Londynie nadal stosuje się środki bezpieczeństwa.
Miasto jest poranione,
ale wciąż pokazuje uśmiechniętą twarz.
Bombardowania zelżały.
Matka postanowiła, że mamy natychmiast wracać do domu.
Żeby rodzina znowu była razem.
Z samego rana poszedłem szukać odłamków.
Radowałem się z powrotu do domu.
Poszliśmy z Kitty do szkoły.
Ja do sekcji dla dzieci młodszych...
ona dla starszych.
Dla nas był to zwykły dzień w szkole.
Zeszliśmy do stołówki
i jedliśmy tam kanapki.
Zanim się zorientowałem,
usłyszałem nad głową odgłosy silników samolotowych.
Nauczycielka krzyczała, żebyśmy weszli pod stół.
Pamiętam, jak wpadła tam Kitty. Biegła do mnie.
A potem spadła bomba.
SZKOŁA ERICA, 1943
Spełniło się paskudne przeczucie matki.
Mnie i Kitty przydarzyło się coś strasznego.
Informujemy o nalocie wykonanym przez samotny niemiecki bombowiec.
To była naprawdę nagła śmierć.
Nikt nie miał czasu się ratować.
Zginęło 38 dzieci.
I sześcioro nauczycieli.
ZAPYTANIA W SPRAWIE OFIAR NALEŻY SKŁADAĆ W RATUSZU
Mnie wykopano.
Odniosłem bardzo poważne rany.
Matka odwiedzała mnie w szpitalu,
a ja ciągle pytałem o Kitty.
Wpadła na stołówkę i biegła do mnie.
Osłoniła mnie.
I zginęła.
Gdyby nie Kitty, ja też bym nie żył.
Nie mam co do tego wątpliwości.
To, co ją zabiło, zabiłoby mnie.
Nigdy tego nie zapomnę.
W zasadzie byłem szczęściarzem,
dane mi było robić tak wiele rzeczy.
Poznałem miłą dziewczynę, pobraliśmy się, mamy trójkę dzieci.
Po zakończeniu wojny świat był już inny.
Musieliśmy się zbliżyć. Potrzebowaliśmy jedności.
System klasowy się załamał.
Wierzyliśmy, że zasługujemy na coś innego.
Żyło się nam lepiej.
JOAN WYNDHAM DOŁĄCZYŁA DO WAAF I ZERWAŁA Z RUPERTEM
PO 40 LATACH OPUBLIKOWAŁA SWOJE DZIENNIKI I ZOSTAŁA PISARKĄ
Czasami czuję wagę tego, co się dzieje na świecie,
ale nie potrafię tego ubrać w słowa.
Połowa świata próbuje zniszczyć drugą.
Nic już nie będzie takie samo.
Ale nie czuję się inaczej niż w czasach pokoju.
No, jestem nieco szczęśliwsza.
EDITH HEAP PRZEZ CAŁĄ WOJNĘ SŁUŻYŁA JAKO OFICERKA WYWIADOWCZA
WYSZŁA ZA MĄŻ I URODZIŁA DWIE CÓRKI
Później zabrakło chyba takiej determinacji.
Chroniliśmy nasze życie, nasz kraj,
cały nasz naród. Każdego.
Cywile też byli gotowi walczyć do upadłego.
Możliwe, że ostateczna klęska tej złowrogiej dominacji
utoruje nam drogę do solidarności szerszej,
niż bylibyśmy w stanie zaplanować,
gdybyśmy nie przeszli razem przez ten ogień.
Napisy: Kuba Żywko
TO ŚWIADECTWA TYCH,
KTÓRZY PRZETRWALI BLITZ W LATACH 1939-43
CZĘŚĆ Z NICH CZYTALI AKTORZY
ZREDAGOWANO JE DLA KLAROWNOŚCI
FILM ZMONTOWANO, ŁĄCZĄC RÓŻNE NAGRANIA,
OD DOKUMENTÓW PO RZĄDOWE ODTWORZENIA