Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Aleksiej Nawalny. 23 grudnia 2021 roku. Kolonia Karna nr 2 (Ik-2) Pokrow.
„Spotykając Dmitrija Borisowicza Zimina na różnych wydarzeniach,
zawsze myślałem sobie: »Co za niesamowita osoba«.
Gdybym nie wiedział, że istnieje,
pomyślałbym, że stworzono go jako idealny wzór do naśladowania”.
Ten staruszek nazywa się Dim.
Jest Rosjaninem, a ja Amerykaninem.
Przyjaźnimy się ponad połowę mojego życia.
Poznaliśmy się w przeddzień upadku ZSRR,
gdy Dim miał 58 lat, tak jak ja teraz.
MOSKWA, ROSJA
Jestem Dmitrij Zimin. Wystąpiłem w programie,
którego nazwy już nie pamiętam.
Tak się składa, że urodziłem się w 1933 roku.
Co ciekawe,
był Amerykaninem i był tak młody, że mógłby być moim synem.
Zostaliśmy przyjaciółmi na całe życie.
Jego rosyjski jest tak dobry jak mój angielski.
Czyli kiepski.
GRUDZIEŃ 2021 R.
EUROPA
W grudniu 2021 roku, tydzień przed Bożym Narodzeniem,
zadzwonił do mnie syn Dima, Boris.
Pilnie wezwał mnie z Chicago
do sypialni Dima w wynajętym mieszkaniu na Cyprze.
Spotkanie w biurze senatora.
Tam Dim opowiedział nam o swoim planie.
Pod koniec roku
zamierza poddać się eutanazji w Szwajcarii.
OSTATNIE MOMENTY ŻYCIA I CZASU
Poprosiłem, by pochowano mnie w butach narciarskich.
Wybrałem nagrobek i zdjęcie.
Oraz napis.
„Ten abonent został odłączony”.
W 1992 roku podczas krótkiego okresu przyjaźni
pomiędzy naszymi supermocarstwami
założyliśmy firmę telekomunikacyjną, Vimpelcom, która odniosła sukces.
Stałą się pierwszą rosyjską firmą notowaną poza Rosją
oraz pierwszym telekomunikacyjnym start-upem notowanym na NYSE.
Obaj staliśmy się dzięki niej majętni.
Trzydzieści lat temu łącząc ludzi,
z niecierpliwością patrzyliśmy w przyszłość.
Dwa miesiące po śmierci przyjaciela Rosja najechała Ukrainę.
W głębi ducha cieszyłem się, że Dim nie musi tego oglądać.
Nie musi patrzeć na terror i okrucieństwa, jakie widziałem,
jakich dopuściła się rosyjska armia w okolicach Kijowa.
Pomyślna przyszłość Rosji, kraju Dima,
oraz Stanów, mojej ojczyzny,
o której marzyliśmy w latach 90., przepadła.
Nasza wspólna historia stała się przejmującą kroniką
starcia amerykańskiego snu z rosyjskim przeznaczeniem.
TRZY MIESIĄCE PRZED EUTANAZJĄ DIMA
Gdy oglądam te nagrania, sam nie wiem, co o nich myśleć.
Czy Dim dawał nam wskazówki o swoim planie?
Mogliśmy się domyślić?
To prawdopodobnie moja ostatnia podróż.
We wrześniu Dim zaprosił nas
na swoją „ostatnią podróż”.
Założyłem, że starszy człowiek po prostu tak nazywa przygodę.
Może rejs?
Dim opuścił Rosję w styczniu 2021 roku,
gdy aresztowano rosyjskiego przywódcę opozycji Aleksieja Nawalnego.
Przez ponad 12 lat rodzina Dima wspierała Nawalnego
oraz inne sprawy, którym sprzeciwiał się rząd.
W Rosji tylko Dim otwarcie wykonywał tę pracę.
Mój drogi Augie, nic się nie zmieniłeś,
odkąd cię ostatnio widziałem.
Trzy miesiące przed jego eutanazją
nikt nie wiedział, że Dim starannie zaplanował
swoje ostatnie dni.
Zabranie na statek jego żony, Mayi, nie było proste,
ale wiele dla niego znaczyło.
Zaprosił też przyjaciela, reżysera,
by nagrał film, który będzie pamiątką dla jego wnucząt.
- Zdjęcie. - Twoje zdjęcie.
- Tak. - Tak.
Przezabawne.
Wszystko pamiętasz!
- Pamiętasz. - Tak, pamiętam.
Bardzo dobrze.
Z tyłu widać systemy Plexsys.
Mogę opowiedzieć twoją historię, Dim?
Na pewno by się zgodził.
Zastanawiałem się, dlaczego zakończył życie na własnych warunkach
i dlaczego zrobił to przed 2022 rokiem.
Dim miał raka, ale nie śmiertelnego.
Zaczynał tracić pamięć, co go przerażało.
„Po co żyć bez wspomnień?”, pytał Dim.
Ale najbardziej
obawiał się wybuchu nowej pełnoskalowej wojny,
przed którą tamtej jesieni Stany codziennie ostrzegały.
Podekscytowałem się.
Mogę się napić koniaku? Mały kieliszek.
Panowie, zdrowie!
Potwornie trzęsą mi się ręce.
Muszę się napić.
Historia zaczynamy w latach 80.,
gdy Rosja była jeszcze częścią ZSRR.
Dim był tajnym radzieckim inżynierem radiowym,
który pracował nad antyamerykańskim radarem rakietowym.
Od wielu dekad Amerykanie i Sowieci byli zagorzałymi wrogami.
W umysłach większości Amerykanów, nie wyłączając mnie,
Związek Radziecki był złym imperium.
Ale wtedy ku zaskoczeniu zwykłych obywateli
nowy przywódca ZSRR Gorbaczow namieszał swoją pierestrojką,
zburzył Mur Berliński i rozmontował komunistyczny system.
Nagle niekończący się wyścig zbrojeń zatrzymał się.
Przed nami świetlana przyszłość dla całej ludzkości.
Dziękuję.
Musimy zrozumieć, że żyliśmy w totalitarnym reżimie.
A taki reżim nie może istnieć
bez wrogów.
Od samego początku cieszyłem się z Gorbaczowa.
Przemawiał do mnie.
Gorbaczow i jego nowy sposób myślenia.
Zrewolucjonizował politykę.
Miałem 22 lata, byłem na drugim roku w Stanford.
Pewnego dnia szedłem przez kampus
i minąłem Wydział Slawistyki.
Zauważyłem szyld reklamujący nadchodzącą wycieczkę do ZSRR.
Z jakiegoś powodu mnie zaciekawiła.
I nagle znalazłem się w Moskwie
w czasie, gdy Sowieci dowiadywali się,
co oznacza pierestrojka.
Moją pierwszą transakcją była wymiana Walkmana
na bilety do teatru Bolszoj.
Wtedy nie miałem pojęcia,
jaka będzie druga transakcja.
ZIMNA WOJNA
W moim życiu były trzy główne okresy.
Pierwszy okres trwał 30 lat.
Pracowałem w kompleksie wojskowo-przemysłowym
w Instytucie Badawczym Mintsa.
Byłem zastępcą projektanta ogromnej stacji radiolokalizacyjnej.
Widziałeś zdjęcia?
To stacja radarowa moskiewskiego
systemu obrony przeciwrakietowej.
Takie systemy powstawały
w ramach porozumienia z Amerykanami.
Słynnego traktat Breżniewa z Nixonem.
Najważniejszym wydarzeniem
w relacjach Ameryki z ZSRR
była wizyta sekretarza generalnego Komitetu Centralnego
Partii Komunistycznej Związku Radzieckiego,
Leonida Breżniewa w Stanach Zjednoczonych.
Pomimo strachu i napięć zimnej wojny
nadal można było zobaczyć, jak sowiecki przywódca
i amerykański prezydent lecą jednym helikopterem.
Miałem wtedy siedem czy osiem lat.
Dziesięć lat wcześniej moi rodzice wyemigrowali
z Meksyku i Kolumbii do Stanów, mając w kieszeni jedynie 24 dolary.
Było to krótko po kryzysie kubańskim,
gdy Rosja pierwszy raz posunęła się do szantażu nuklearnego.
Mój ojciec, wyszkolony inżynier,
pracował w wielu miejscach.
Przez jakiś czas pracował nawet na stacji,
próbując zbudować nowe, spokojne życie swoim dzieciom.
Zgodnie z tym porozumieniem,
słynnym traktatem Nixona z Breżniewem,
każdy kraj mógł mieć jeden system rakietowy.
Wizyta ta zaowocowała nowymi traktatami radziecko-amerykańskimi,
w tym porozumieniem o zapobieganiu wojnie jądrowej.
Zdecydowaliśmy się rozlokować system obrony rakietowej wokół Moskwy.
Amerykanie swój system umieścili
w miejscu, którego nazwy zapomniałem,
ale były tam wyrzutnie wycelowane w Związek Radziecki.
Na wielkim polu.
Oni pilnowali tego miejsca, a my – Moskwy,
co, ogólnie mówiąc,
było niewykonalnym zadaniem.
Bo aby zniszczyć ośrodki wyrzutni amerykańskich,
które mogły wytrzymać ładunki
sześciu kilogramów na centymetr kwadratowy,
potrzebne było bezpośrednie trafienie.
Mili solidne opancerzenie.
Z drugiej strony – żeby zniszczyć Moskwę,
wystarczyło, by przebiła się jedna rakieta.
Moskwę można było zniszczyć jedną bombą wodorową,
więc systemem obrony przeciwrakietowej
był jedynie marnotrawstwem pieniędzy, a nie systemem obronnym.
Breżniew, niedołężny i chory, mieszkał w Moskwie.
Tworzyliśmy system obronny miasta,
a amerykański system pod nazwą Safeguard,
strzegł ich pocisków strategicznych.
System przeciwrakietowy powstał jedynie w pobliżu Moskwy.
Swoją drogą,
mimo że minęło kilka dekad,
nie jestem pewien, czy mogę o tym wszystkim mówić.
Choć tutaj nic takiego nie istnieje.
Bądźcie ostrożni z tą informacją.
W powietrzu panował nieznośny klimat tajemnic.
Dyskrecja, czasami absurdalna,
była ważniejsza od skuteczności.
Czemu więcej geniuszy ukończyło Instytut Fizyczno-Techniczny
niż studia na wydziale Fizyki?
Też zadawałem sobie to pytanie. Znałem wielu ludzi stamtąd.
Chodziło o kulturę.
Studia były praktycznie bezpłatne.
Obok była biblioteka.
Prowadzili inne życie.
W pewnym sensie
zazdrościłem im.
Oczywiście. Z tego, co wiem, byliście ściśle tajnym personelem.
Odcięci od świata.
Nie mogliście jechać za granicę?
A skąd! Nie było szans!
Wszystkie tajne dokumenty w Związku Radzieckim
dzieliły się na tajne, ściśle tajne
i ściśle tajne o szczególnym znaczeniu.
Aby uzyskać dostęp do tych ostatnich,
należało posiadać formularz.
Podsłuch był całkowicie oficjalny.
Cały system był wadliwy.
Sprowadzał się do tego,
że zanim mogłem zadzwonić z mojego biura do innego miasta,
musiałem powiadomić władze,
że chcę odbyć rozmowę międzymiastową.
Obowiązywał zakaz
wykonywania niemonitorowanych rozmów z mieszkania.
Ktoś nas obserwował? Kto wie? Teoretycznie tak.
Byłem kierownikiem największego działu,
głównym projektantem, doktorem nauk, ale nie członkiem partii.
Nigdy do niej nie należałem.
Znalazłem.
Mam dużo…
Szczerze mówiąc, trzeba przyznać,
że aby wyprodukować więcej czołgów niż reszta ludzkości,
w dużej mierze zniszczyliśmy nasz kraj.
Kraj, naród, przede wszystkim zasługuje na szacunek,
gdy zapewnia obywatelom godne życie.
Kiedy poczuł pan, że nie jest już Sowietem?
W sierpniu 1968…
gdy zobaczyłem nasze czołgi w Pradze.
Wtedy iluzja Komsomołu dla mnie upadła.
Zrozumiałem, że moim krajem rządzą bandyci.
NOWA NADZIEJA
Gdybyśmy mieli zaznaczyć najjaśniejszą i najmroczniejszą datę
w kalendarzu naszej historii,
z a najjaśniejsze daty wybrałbym okres,
który przyniósł nam wolność – lata 90.
Wtedy narodziła się wolna Rosja.
A przynajmniej zrobiliśmy krok ku wolności.
Dojście Gorbaczowa do władzy w ZSRR
oraz koniec zimnej wojny zbiegły się w czasie
z okresem rewolucji telekomunikacyjnej w Stanach Zjednoczonych.
Ludzie w ruchu, zajęci, pracujący.
Niektórzy są w stanie kontaktować się przez telefon
z partnerami biznesowymi, klientami, rodziną, przyjaciółmi
nawet podczas podróży.
Inżynierska smykałka mojego ojca bardzo mu pomogła.
W 1983 roku w USA uruchomiono
pierwszy komercyjny system komórkowy.
W 1990 roku mój ojciec i ja, młody niedoświadczony przedsiębiorca,
kupiliśmy Plexsys, małą firmę technologiczną
z Corinth w stanie Missisipi.
Wykorzystaliśmy aktywa firmy,
by wziąć pożyczkę na blisko półtora miliona dolarów.
W tym samym czasie nowa era pokoju w ZSRR sprawiła,
że wojskowi inżynierowie radiowi
szukali sposobu na utrzymanie
bez pomocy państwa.
Związek Radziecki wciąż istniał,
ale nie otrzymywaliśmy wojskowych kontraktów.
Nie płacono nam też pensji.
Fabryki miały ten sam problem.
Próbowały podbić rynek nowymi produktami.
Zachęcano do kontaktu z zagranicznymi firmami.
Olali wszelkie tajemnice,
które właściwie już tajemnicami nie były.
Szukaliśmy sposobu na przetrwanie.
W końcu byliśmy inżynierami.
Mieliśmy głodować?
Wszystkiego zapomniałem.
Muszę podeprzeć się notatkami.
Czułeś, że zostało ci jedynie sprzątanie ulic?
Miałeś rodzinę na utrzymaniu.
Nie było tak. Mieliśmy wykształcenie.
W końcu elektronika radiowa to dość szeroka dziedzina.
Myślałem, że znajdę zajęcie.
W tym momencie na drugim końcu świata,
na przedmieściach Chicago,
do naszych drzwi zapukał ekstrawagancki libańsko-amerykański sprzedawca.
Sprzedawał kosmetyki L'Oréal, nazywał się Ed Saad.
Jeździł czerwonym cadillakiem
z białą skórą w środku, kabriolet.
Był obwieszony biżuterią.
Kompletne szaleństwo.
Nazywał się Ed Saad. Pamiętasz Eda?
Ed Saad. Tak! Pamiętam.
Amerykanin pochodzenia libańskiego z przedmieść Chicago
o imieniu Ed Saad przyszedł do nas
i powiedział: „Czytałem o waszej firmie.
Czytałem o waszym sprzęcie.
Związek Radziecki go potrzebuje.
Wasz system jest zaprojektowany do małych miast.
Jest idealny dla Rosji.
Jeśli się zgodzicie, sprzedacie miliony
swoich systemów w Rosji”.
Przekonał mojego tatę.
Po dwóch czy trzech miesiącach rozmów.
Ja potrzebowałem pół roku, by uznać,
że powinniśmy spróbować i zobaczyć, co się stanie.
Więc zawarł z nami umowę:
„Wezmę od was opłatę konsultacyjną w wysokości 50 000 dolarów”.
To było jego honorarium.
Dwadzieścia pięć tysięcy przed wyjazdem
i 25 tysięcy po podpisaniu umowy.
Musieliśmy użyć kilku kart kredytowych,
żeby opłacić wydatki. Szaleństwo.
Zachęcał nas sukces kosmetyków L'Oreal w Moskwie,
moje doświadczenie z biletami do teatru Bolszoj
oraz dane: zagęszczenie samych linii stacjonarnych w ZSRR
wynosiło zaledwie 17 telefonów na 100 osób.
Krótko mówiąc – ludzie nie mogli się ze sobą kontaktować.
Zanim wsiedliśmy na pokład samolotu PA74 linii Pan-American z JFK do Moskwy,
spisaliśmy testamenty i wykupiliśmy polisy na życie.
Uznaliśmy, że jeśli nie zostaniemy amerykańskimi pionierami w Rosji,
przynajmniej zostawimy rodzinie pieniądze.
Żywy miałem ujemną wartość netto.
Martwy byłbym warty milion dolarów.
W naszym tajnym biurze Vimpel – RTI
zaczęli odwiedzać nas obcokrajowcy.
To było niewiarygodne.
Było wiadomo, że w naszym tajnym instytucie radiowym
moje laboratorium zaczęło robić coś innego.
Skąd się wziął Fabela?
Weszliśmy w branżę telefonów komórkowych.
Fabela na własny koszt dostarczył nam stację bazową i centralę.
Dał nam z 15 takich telefonów.
Podobało nam się, gdy chodziliśmy z nimi przy uchu.
Zaprosił nas do biznesu.
Gdy chodziliśmy po tych instytutach,
były to ściśle tajne placówki,
a my byliśmy Amerykanami.
Dla nas było to coś niewyobrażalnego.
Jakim cudem… Jeszcze trzy lata wcześniej
wszyscy skończylibyśmy w więzieniu
za odwiedzanie tych placówek.
Już po dwóch dniach od wizyty w Vimpelu,
zanim poznałem doktora Zimina,
wiedziałem, że nie mają zamiaru niczego kupić.
Interesowała ich technologia.
Chcieli sami to produkować.
Ed Saad mówił co innego.
Spędziliśmy w Moskwie tydzień.
Już drugiego dnia zrozumieliśmy,
że niczego od nas nie kupią. Chcieli otworzyć własną produkcję.
Szybko zdałem sobie sprawę,
że ci 50-, 60-letni radzieccy inżynierowie radiowi
spotykają się ze mną, młodym, niedoświadczonym Amerykaninem,
bo mieliśmy bufet śniadaniowy.
Szli prosto do stołu, pakowali kanapki do teczek
i dopiero z nami rozmawiali.
Dotarło do mnie, że zabierają jedzenie do domu
i byłem dumny, że możemy chociaż kogoś nakarmić.
Doszło nawet do tego, że zaprosiłem was do swojego domu.
W Khimki Khovrino.
Byłem taki dumny, miałem trzypokojowe mieszkanie.
Zapytałem, ile oni mają pokoi.
Odparli tylko, że mieszkają w domach.
Aż w końcu ostatniego, siódmego dnia
spotkaliśmy się z prezesem,
dyrektorem generalnym Vimpel.
Zaprosił wszystkie instytuty, z którymi rozmawialiśmy,
by wynegocjować, jak możemy współpracować.
W tamtym momencie zdecydowaliśmy,
że jeśli ta inwestycja ma się nam zwrócić,
musimy coś wymyślić.
Zaczęliśmy się zastanawiać, co możemy produkować na miejscu
z Vimpelem.
W pewnym momencie, nie wiem dokładnie kiedy,
ale w trakcie negocjacji
doktor Zimin był przeciwny współpracy.
Całkowicie przeciwny.
W pokoju było dosłownie 20 osób,
a on zaczął walić w stół i mówić:
„Nie ma mowy. Nie ma takiej opcji”.
Strasznie się ożywił…
i dosłownie walił w stół.
Postanowiono, że musimy się przygotować na to,
że Vimpel, firma produkcyjna,
będzie działała i współpracowała przy produkcji
z amerykańskim producentem.
Zebrano delegację, którą zaprosił Augie.
W tamtych czasach podróż do USA była nie do pomyślenia.
Gospodarzami byli Amerykanie. Pokryli wszystkie nasze wydatki.
Przysłali nam faks z zaproszeniem
oraz specjalną prośbą, by w delegacji znalazł się
łysy dżentelmen,
który dziko gestykulował i uderzał w stół.
W ostatniej chwili dołączyłem do delegacji.
Pamiętałem jedynie faceta, który robił tak…
Powiedziałem, by upewnili się, jak właśnie wspomniał,
żeby był na liście delegatów. Chciałem go.
Nie wiem, czy ci powiedziałem, może nie,
ale odpowiedzieli: „Na pewno?
Jest bardzo trudny.
Z nikim się nie zgadza.
Był wam przeciwny. Na pewno go chcecie?”.
Odpowiedziałem: „Tak, jestem pewny, bo chcę kogoś z pasją.
Tylko on pokazał jakąkolwiek pasję
podczas naszej wizyty. Reszta była nijaka”.
Augie, twoje zaproszenie do Ameryki,
tam się wszystko zaczęło, odmieniło moje życie.
Moje też.
Gdy przyjechali inżynierowie z wizytą,
Związek Radziecki właśnie przestał istnieć.
Przylecieli z ZSRR do Chicago,
a tydzień później wrócili do Rosji.
Niedługo po tym rosyjski inżynier radiowy, Dmitrij Zimin,
i ja wyruszyliśmy w prawdziwą podróż.
Założyliśmy rosyjsko-amerykańską
firmę telekomunikacyjną Vimpelcom.
Podjęliśmy się ambitnego projektu
stworzenia pierwszej mobilnej sieci w Moskwie,
która połączy ludzi w sposób wcześniej niewyobrażalny.
AMERYKAŃSKI SEN
Trzy wielkie wydarzenia rewolucyjne zbiegły się w czasie.
Upadek Związku Radzieckiego,
wprowadzenie wolnego rynku
i pojawienie się całkowicie nowej technologii komórkowej.
Te trzy wielkie wydarzenia
doprowadziły do niezwykłej rewolucji intelektualnej.
Na starość zrozumiałem, że założyłem start-up.
Zbudowaliśmy go od zera.
Wszystko tworzyliśmy od podstaw.
Pierwsza antena stanęła na dachu
budynku Ministerstwa Spraw Zagranicznych.
W cudowny sposób zasięg obejmował ulicę 8 Marca.
Stamtąd przyszedł pierwszy telefon.
Dwunastego lipca 1992 roku szedłem ulicą 8 Marca.
I zadzwoniłem do Augiego w Stanach.
Dima motywował prosty, lecz sprytny pomysł.
Chciał dać swoim ludziom pracę i pieniądze.
Wniósł swoje zdolności jako inżynier radiowy.
Wiedział, jak budować sieć.
Środki, cele, marketing i planowanie spadły na mnie.
Chyba Dim nie do końca wiedział, co oznacza przedsiębiorczość,
ale jego dziki duch popychał go do odkrywania,
nawet rzeczy, których nie pojmował w pełni.
Następne dziesięć lat mojego życia, od 1991 do 2001 roku,
było najbarwniejszym,
najjaśniejszym okresem mojego życia.
Zebraliśmy się, by uczcić więzi Rosjan i Amerykanów,
które powstały podczas II wojny światowej.
Wspólnie przysięgamy, że szansy, którą straciliśmy 50 lat temu,
by zbudować lepszy świat,
kolejny raz nie zaprzepaścimy.
Sprawy toczyły się szybko.
W Moskwie można było dostrzec zalążki Zachodu.
Adrenalina odpowiadała ryzyku.
Było jasne, że Rosja będzie światowym liderem
i ważną częścią globalnej gospodarki.
Do 1992 roku zyskaliśmy 200 pierwszych klientów.
To był czas niesamowitej ekscytacji.
Przez 30 lat pracowaliśmy
pod presją reżimu sowieckiego.
Nie mogliśmy się wychylać.
I wtedy się wydostaliśmy.
Gdybyśmy budowali komunikację komórkową zgodnie z zasadami,
które obowiązywały w naszym kompleksie wojskowo-przemysłowym,
nadal nic byśmy nie mieli.
W 1996 roku 50 000 ludzi w Moskwie korzystało
z naszej sieci komórkowej.
Cztery lata dzielą
pierwsze połączenie komórkowe między Moskwą a Chicago
a debiutem naszej spółki na NYSE.
IPO było pomysłem Fabela.
Pierwsza oferta publiczna, czyli IPO,
to proces, dzięki któremu prywatna firma
po raz pierwszy oferuje swoje udziały społeczeństwu.
W naszym przypadku dzięki IPO
amerykańscy inwestorzy mogli kupić akcje rosyjskiej firmy.
Mówiłem, że to ogromna sprawa.
Pomysł IPO.
Najpierw pomyślałem, że to szaleństwo, ale uznałem: „Czemu nie?”.
To było ciekawe.
Przekonanie Dima?
Dim zawsze ogromnie mi ufał.
Po prostu mi ufał. Zgodził się.
Po prostu się zgodził.
Tak, całkowicie ufałem Augiemu.
W listopadzie 1995 roku zdecydowaliśmy się na ten krok,
a w listopadzie 1996 r. to zrobiliśmy.
Nawet dzisiaj ogarnięcie IPO w rok jest rzeczą niesłychaną.
Nie byłem naiwniakiem.
Wiedziałem, jak skomplikowana jest Rosja.
Uważałem IPO za najlepszą ochronę naszej firmy.
Dlatego poszedłem w tym kierunku.
Wiedziałem, że wejście na giełdę i zagraniczni inwestorzy
przyniosą nam wsparcie amerykańskiego rządu.
Będą chcieli chronić swoich inwestorów,
zwłaszcza że stosunki USA z Rosją były bardzo silne.
Augie pamięta to lepiej ode mnie,
noc przed wejściem na giełdę.
Siedzieliśmy i ustalaliśmy cenę.
Cenę akcji.
Jeśli będzie za wysoka – nikt ich nie kupi,
jeśli za niska – nigdy nie wiadomo.
Koniec końców i tak okazała się za niska.
Wszyscy rzucili się na akcje. Mogliśmy ją nieco podnieść.
Chcieliśmy się upewnić,
że niezależnie od ustalonej ceny
inwestorzy już pierwszego dnia zarobią.
Chcieliśmy ich nagrodzić za zaufanie.
Pamiętajcie, że zanim weszliśmy na giełdę,
żeby znaleźć bank… a odrzuciło mnie 13 banków,
które powiedziały, że nie wprowadzą nas na giełdę.
On jest za stary, ja za młody.
Do tego to Rosja. Żartujecie sobie?
Pamiętasz, Dim, co się stało
dwa tygodnie i dwa dni po rozpoczęciu objazdówki?
Byliśmy w trasie,
trzy czy pięć dni do wyceny…
Pamiętasz, co się wydarzyło w Rosji?
Jelcyn dostał zawału.
Dwa tygodnie po rozpoczęciu trasy.
Gdyby Jelcyn umarł, nasz plan by spalił.
Upadłby.
Wszyscy się zastanawiają,
„Czy Rosja już zawsze będzie anty-komunistyczna?”.
Zachód wierzył, że tylko Jelcyn
nie dopuści do powrotu komunizmu w Rosji.
Trzy lata wcześniej doszło do zamachu stanu.
Wszyscy sądzili, że bez Jelcyna się nie uda.
Zachód uważał,
że Rosja wróci do komunizmu.
To były dramatyczne chwile, całą naszą pracę
mógł zaprzepaścić jeden incydent.
Na szczęście nic mu się nie stało. Wszczepili mu bypassy.
Tak.
Tak, mieliśmy szczęście!
Wiadomości ze świata.
Dziś na Wall Street…
Tak, to Rosjanie na Wall Street.
Po tym, jak nasza firma zadebiutowała na giełdzie,
jej wartość dobiła do 822 milionów dolarów.
W zaledwie pięć lat, zaczynając od zera w nowym kraju.
Nikt nie sądził, że to możliwe w 1990 roku,
poza Edem Saadem, sprzedawcą kosmetyków,
i Jegorem Gaidarem, pierwszym reformatorem postsowieckiej gospodarki.
Dmitrij Borisowicz.
Mimo całej krytyki wobec Gaidara okazało się, że miał rację.
Od 1992 roku minęły zaledwie cztery lata
i pierwszy raz w historii rosyjska firma
wprowadza rosyjskie papiery wartościowe
na nowojorską giełdę.
Gdy potrzebowaliśmy pieniędzy na rozwój firmy,
żyliśmy z pożyczek bankowych, co zrozumiałe.
Ale w Rosji pożyczki są bardzo drogie, do 30% odsetek rocznie.
Na początku, gdy biznes kwitł, było to do przyjęcia.
Ale gdy zaczyna się spłacać odsetki,
nie można rozwinąć biznesu na pożyczkach.
Powinniśmy, jak reszta świata, walczyć o dostęp
do taniego kapitału na rozwój firmy.
Najtańsze pieniądze można znaleźć na giełdach.
To był pierwszy raz dla firmy, pierwszy raz w historii.
W Imperium Rosyjskim była firma,
która weszła na giełdę.
Z błogosławieństwem cara Mikołaja II
załatwiono pożyczkę
na budowę linii kolejowej Moskwa–Władywostok.
Ale firma coś wypuściła. Obligacje czy coś takiego.
I nie było samej struktury giełdowej.
Obligacje kolejowe.
Więc jeśli chodzi o giełdę, byliśmy pierwsi w historii.
Tak. W historii.
Co daliśmy im w prezencie? Samowar?
Car Mikołaj dał nam złoty samowar,
gdy wystawili obligacje.
Stał w sali posiedzeń, bo to bardzo cenny artefakt.
Jeśli pójdziecie na nowojorską giełdę,
samowar stoi w ich sali posiedzeń.
Wpadliśmy na pomysł, żeby dać im samowar z Gżelu.
- Oto zdjęcie. - Samowar z Gżelu.
Mieliśmy flagę Rosji.
Flagę Stanów Zjednoczonych i flagę Beeline na balkonie.
Całe Wall Street było zamknięte.
Zorganizowaliśmy różne rosyjskie wydarzenia kulturowe.
Pierwszy raz zaprosiliśmy rosyjskie tancerki
na amerykańską giełdę.
Rosyjskie tancerki tańczyły na parkiecie giełdy.
Wszyscy oglądali. Coś niesamowitego.
Pamiętam ojca Augiego.
Moim zdaniem był szczęśliwszy od niego.
Pamiętasz swoje ostanie słowa w przemowach,
których udzielałeś w trakcie objazdu?
Czym kończyłeś?
Pamiętasz? Po angielsku?
Mówiłeś jedno zdanie.
Spróbuję sobie przypomnieć.
Zapamiętałem to, ale już wyleciało.
- Przypomnij mi. - Przypomnij.
Tak. „Wyczekuję…
Wyczekuję świetlanej przyszłości”.
„Wyczekuję…”
„Świetlanej przyszłości!”
Tak!
Każdą przemowę tak kończył:
„Wyczekuję świetlanej przyszłości”.
- Tak. To był jego znak firmowy. - „Wyczekuję…”
Machałem też rękami.
Zrobiliśmy chyba 120 prezentacji.
Kiedy Dmitrij Borisowicz stał się bogatym człowiekiem?
- Nie pamiętasz? - Wcale tak o sobie nie myśli.
Kiepski ze mnie partner do rozmowy. Nic nie pamiętam.
On wcale tak nie myśli. Nigdy nie było takiej chwili.
Nie pamiętam.
Już sobie przypominam.
Poczekajcie chwilę. Przypominam sobie, co pamiętam.
Pierwszy raz
usłyszałem, że jestem bogaty…
Ktoś mi powiedział.
Znaliśmy takiego faceta. Lenya Rożetskin.
Czasami wracałem do domu nie ze stacji metra na lotnisku,
ale ze stacji Dynamo, żeby przejść się parkiem.
Czasami nawet całą drogę szedłem pieszo.
Kiedyś wpadłem na Rożetskina niedaleko stacji Dynamo.
Pyta: „Dmitrij Borisowicz, co tutaj robisz?”. A ja: „A co?”.
„Wiesz, ile jesteś wart?”
Wtedy dotarło do mnie…
Nigdy o tym nie myślałem.
Powiedział mi wtedy:
„Błąkasz się sam, ale wiesz, ile jesteś wart?”.
Nawet przez myśl mi nie przeszło sprzedanie udziałów w Vimpelcom.
Tu nie chodziło o bogactwo.
Jak niby miałem sprzedać udziały? To było nie do pomyślenia.
To jak sprzedaż dziecka. Nie do pomyślenia.
Uważano mnie za bogacza,
ale tylko z nazwy.
Tak uważałem, dobrze to pamiętam.
Było panu wtedy łatwo?
Napotkał pan jakieś trudności, opór, presję?
N iech Bóg błogosławi, cokolwiek się działo!
Na początku lat 90., po upadku Związku Radzieckiego,
przestępczość zorganizowana w Moskwie wzrosła.
To była walka o „ochronę”.
Gangi chciały nas mieć pod swoim parasolem
i w zamian żądały udziałów.
Czy to nie było przerażające?
Właściwie to były czasy, gdy było strasznie.
Pamiętam, jak musiałem zatrudnić ochroniarza.
- Kiedy? - Nie powiem!
Pewnego lata, dość późno wieczorem,
około północy,
wracałem do domu i mijałem stację metra Riecznoj wokzał.
Doszedłem do wniosku, że na wiele sposób
doktor Zimin był bardziej naiwny niż ja.
Ulica była pusta.
Nikogo nie było w okolicy.
Podeszła do mnie grupa facetów.
Nie zwracałem na nich uwagi.
Nagle
dwóch facetów z tej grupki
podeszło do mnie w ciszy i uderzyli mnie w twarz
bez słowa.
Cisza. I bum!
Próbowałem się ruszyć i znów oberwałem.
Upadłem, a oni mnie skopali.
Miałem zakrwawioną twarz.
W takim stanie wróciłem do domu.
Zaczęły pojawiać się różne teorie.
To oczywiste, że chcieli mnie zastraszyć.
Chcieli, bym zrozumiał, co mogą zrobić.
Uderzyli mnie tylko w twarz, ale mogli posunąć się dalej.
Często w naszym biurze zjawiali się przestępcy.
Raz musiałem szybko uciekać do Stanów Zjednoczonych.
Jeden z naszych pierwszych partnerów został zabity,
mimo że odszedł już z firmy.
Choć mieszkałem niedaleko Chicago,
nigdy nie widziałem takiej przemocy.
ROSYJSKIE PRZEZNACZENIE
Jelcyna już nie było i pojawił się Putin.
Co pan o nim myślał?
- O Putinie? - Tak.
Teraz ledwie pamiętam.
Pomyślałem sobie,
że wygląda na miłego faceta, ale to czekista.
„ Czekista ” to określenie członka radzieckiej policji,
poprzednika KGB.
Dim znał to słowo bardzo dobrze z dzieciństwa.
To nie są przyzwoici ludzie.
Miałem niejasne podejrzenia.
Fakt, że był czekistą, stawiał go pod dużym znakiem zapytania.
- Dzień dobry! - Dzień dobry!
Dmitrij Borisowicz, dzień dobry!
Proszę usiąść.
- Dzień dobry! - Dzień dobry!
- Dzień dobry. - Dzień dobry.
FUNDACJA ZIMINA
W 1935 aresztowano mojego ojca.
Dowiedziałem się o tym od mojej „drugiej matki”, niani,
która pamiętała, jak go aresztowali
i wszystko mi opowiedziała.
Szeptała,
jak przyszli po mojego ojca.
Żeby mama nie słyszała.
Mama zabraniała o tym mówić.
„Gdyby tylko twój ojciec żył…”
Była tam cała ekipa, która piła,
jadła i opowiadała żarty.
Ktoś na nich doniósł.
Przeczytałem ten donos.
Potem go opublikowano.
Co czyni z człowieka drania?
Nie z punktu widzenia dziennikarza, ale naukowca.
W świecie zwierząt z wielu powodów
u wielu występuje wzmożona agresja, zwłaszcza u samców.
Agresja to próba zajęcia dominującej pozycji
w relacjach z innymi.
Są w stadach osobniki,
które nie potrafią okazać agresji.
Są słabi, nic na to nie poradzą.
Jedynym sposobem okazania agresji
jest zbliżenie się do przywódcy, samca alfa.
Pod jego ochroną, jak w przypadku małp,
takie osobniki mogą obrzucać odchodami silniejszych od siebie.
W ten sposób dookoła przywódcy tworzą warstwę draństwa.
Czy powinniśmy byli się poznać?
Dim, tajny radziecki inżynier radiowy
i intelektualista urodzony w rodzinie określanej „wrogami państwa”,
stracił ojca w gułagu Stalina.
A ja jestem Amerykaninem, synem imigrantów,
któremu kraj dał wszystko.
Dwa różne światy.
Nawet do śmierci Dima
nie potrafiliśmy wyjaśnić, co nas ze sobą połączyło.
Od samego początku poczuliśmy do siebie szacunek,
nieskończoną lojalność, pasję i żądzę przygody.
Zwykłe ludzkie cechy połączyły nas na zawsze…
Dim został ojcem chrzestnym jednego z moich synów.
Wyskoczył mi artykuł na Facebooku.
„Co robili biznesmeni, gdy mieli 18 lat?
Dmitrij Zimin, założyciel Vimpelcom.
Fundacja Dynasty. Nagroda Oświeconych”.
Zupełnie zapomniałem.
Przeczytać na głos?
„Wiosna 1951 roku.
Nasz wielki przywódca wciąż żyje. Nasz przyjaciel i nauczyciel.
Mieszkamy w mieszkaniu komunalnym w Bolszoj Afansjewski Pierieułek.
Są kolejki do mycia przy zlewie w kuchni i do łazienki.
Wtedy nie używano słowa »toaleta«, przynajmniej nie w naszym mieszkaniu.
Papieru toaletowego też nie było.
Można było wpaść w tarapaty, jeśli powiesiło się
w łazience gazetę z portretem wielkiego przywódcy.
W mieszkaniu nie było wanny ani prysznica.
Ale wiedziałem już, że chcę być inżynierem radiowym.
I nim właśnie zostałem”.
O Boże!
Zacząłem robić zdjęcia w młodym wieku,
chyba w siódmej klasie.
Wynegocjowałem z rodzicami umowę na noc.
Mieliśmy dwa pokoje.
Jeden dostałem ja. Nikt nie mógł wchodzić ani wychodzić.
Okna były zasłonięte.
Przynosiłem wiadra z wodą
i specjalne pojemniki.
Kiedy nazbierałem górę zdjęć,
szedłem do kranu w kuchni.
Sąsiedzi byli wyrozumiali.
„Moim najcenniejszym sprzętem był telewizor domowej roboty.
Jedyny w mieszkaniu komunalnym.
Dorabiałem sobie, naprawiając odbiorniki i telewizory.
Czasami zalewały mnie myśli i uczucia,
którymi nie mogłem podzielić się z rodziną”.
Mama. Pochodzili z Dokszyc.
Ich nazwisko to Doksziccy.
Przede wszystkim wtedy,
jeszcze przed rewolucją,
upadła strefa osiedlenia.
Więc Żydzi ruszyli do Petersburga i Moskwy.
Mama była wśród nich.
Pracowała jako stenografka i maszynistka. Były to pożądane zawody.
Urodziłem się przy dźwięku maszyny do pisania.
Wypisywała nam życie.
Całą dobę.
Nigdy nie widziałem jej dokumentów.
Nie wiedziałam jedynie,
że przed moim tatą
była już mężatką, nie miałem pojęcia.
Mama.
Jej pierwszy mąż też był prześladowany. Jak mój ojciec.
Zmarł.
Ciągano ją na przesłuchania.
Mieliśmy kategoryczny zakaz rozmawiania o polityce.
Nauczyła się tego z doświadczenia.
Tam…
Rosja nazywa się Stalin.
Skąd się bierze taka miłość do swojego pana?
Byliśmy świadkami obłędu,
g dy ludzie zaczęli odczuwać nie tylko strach,
ale także miłość do swoich dręczycieli.
Członek stada
boi się swojego przywódcy, bo może mu zrobić wszystko.
Ale łatwiej mu będzie przetrwać,
jeśli nie tylko będzie się bał, ale też kochał swojego oprawcę.
Łatwiej mu żyć, łatwiej się rozmnażać,
jeśli kocha dręczyciela.
Co naprawdę sądzisz
o naszej ostatniej podróży w życiu?
Przyjemna.
Tak.
Dlatego mogę palić.
Kompromis.
Jeden papieros, dobrze?
Jeden papieros.
Pójdę po papierosa, jeśli w ogóle jakieś mam.
Wtedy pozwolę sobie
dać ci klapsa.
Dobrze.
Nic już nie zagraża mojemu zdrowiu.
A ty odbierasz mi szczęście. W imię czego?
Dlaczego? Na co komu takie długie życie?
Liczy się jego jakość.
Jakość.
Mam odmawiać sobie przyjemności
dla lepszego zdrowia?
Dlaczego?
Na co mi w takim razie zdrowie?
Żeby żyć jeszcze dłużej?
Jak długo? Po co?
Po co?
Czy fizyczna nieśmiertelność jest osiągalna?
Nie sądzę.
Przedłużenie życia może być zwyczajnie niemoralne.
Nie da się tego zrobić.
Cykl życia, zmiana,
jest niezbędna dla jego trwania.
Jest równie destrukcyjna jak stała, niezmienna moc.
Pamiętajmy o „Borodino”.
Tak.
„Wujku, powiedz, nie na próżno
Moskwę oddaliśmy Francuzom,
Puszczając miasto z dymem?
Wszak były starcia zagorzałe,
A powiadają, że niemałe!
Nie próżno pomną w Rosji całej
Bitwę pod Borodinem!”
Nikt nie wie nic o tym,
jak poślubiłem Mayę Pawłowną.
Jak to było. Miałem kolegę, Valerę Sotina.
Latem jeździliśmy razem na obóz.
Powiedział: „Jedźmy na obóz.
Mam koleżankę, która jest archeologiem i organizuje ekspedycje.
Możesz pojechać na obóz i jeszcze ci za to zapłacą”.
Gdzieś w obwodzie nowogrodzkim.
Zatrudnili mnie tam jako szofera.
Podobało mi się.
Kierowcę uważano za bardzo szanowaną osobę.
Miejsca, w których Maya wykonywała wykopaliska,
są niesamowite.
Krewni mojego ojca.
Mój zmarły ojciec.
Mieszkali we wsi Łosinka,
którą zapamiętałem
jako jedno z najprzyjemniejszych miejsc w dzieciństwie.
Dom w Łosince był pełen książek.
Tylko one zostały
po bogaczach. Wtedy nie zdawałem sobie sprawy,
ale później dowiedziałem się, że rodzina Ziminów była bogata.
Musimy koniecznie zrozumieć naszą historię,
a jeszcze tego nie zrobiliśmy.
Ponad sto lat temu
w naszym kraju doszło do katastrofy.
Było nią dojście do władzy
czekistów, komunistów,
którzy nadal tam rządzą, jedynie w przebraniu.
Nasz kraj został skazany
na skromne osiągnięcia.
Mój dziadek był wielkim producentem.
To byli ludzie z zupełnie innej kultury.
Aleksandr Guczkow,
przewodniczący Dumy Państwowej,
był kuzynem mojej babci.
Utrzymywaliśmy to w tajemnicy.
Pamiętam, że pod koniec
II wojny światowej
ciocia Lena powiedziała mi, że w niektórych jej dokumentach,
w których wypisywało się krewnych,
ostrożnie zmieniła literę w nazwisku: z „Guczkow” na „Tuczkow”.
Był przewodniczącym Rządu Tymczasowego,
zasiadał w Dumie Państwowej.
Nie do pomyślenia było
mieć takiego krewnego.
Oczywiście zatuszowano całą sprawę.
Jedyne, co mi zostało po tej dynastii,
to Encyklopedia Brockhausa i Efrona.
Bezużyteczna książka.
To, co przygnębia mnie
najbardziej,
co wywołuje we mnie smutek,
może nawet nie historia tej konkretnej rodziny.
Mam wrażenie, że Rosję zestrzelono przy starcie,
że to nie był tylko los mojej rodziny.
Ale też tysięcy innych.
W historii kraju doszło do ogromnej tragedii.
Rosję zestrzelono podczas startu.
Emigracja Zworykina kosztowała Rosję…
Bo telewizja została wynaleziona w USA, a nie w Rosji.
Kosztowała Rosję, co mnie zszokowało,
wielokrotność rocznego PKB kraju.
To samo dotyczy Sergieja Brina, młodego chłopaka…
Wspomnę tylko widzom, to współzałożyciel Google.
Szacuje się, że to kosztowało Rosję dwu- lub trzykrotność rocznego budżetu.
Gdyby nie te tragiczne wydarzenia,
Rosja byłaby jednym z największych krajów na świecie,
który mógłby chwalić się nie ilością wyprodukowanych czołgów,
ale poziomem życia obywateli.
Wszystko zostało zniszczone, zestrzelone.
Lub wyemigrowało.
W którym roku skończyłem liceum i poszedłem na studia? Zapomniałem.
Ja ukończyłam w 1954 r.
Jesteś młoda.
Ty jesteś trzy lata starszy.
Zupełnie zapomniałem.
Pierwszą klasę skończyłem…
w 1941 albo 1942…
W 1942 r. skończyłem pierwszą klasę.
Dziesięć lat później, w 1952, skończyłem liceum.
W 1952 roku zacząłem studia.
Już kiedyś mówiłem…
że moje życie potoczyło się tak, jak się potoczyło,
dzięki szczęśliwemu przypadkowi.
Mama nauczyła mnie,
gdy miałem 15 czy 16 lat
i musiałem wypełnić pierwsze formularze,
żeby nigdy nie wpisywać, że mój ojciec był prześladowany.
Pisałem, że ojciec zmarł, gdy miałem dwa lata.
To była prawda.
Po prostu nie pisałem, gdzie umarł, a umarł w gułagu.
Inaczej nawet nie zobaczyłbym
Instytutu Lotnictwa ani wydziału radiotechnicznego.
Mama tego pilnowała.
Ale pokazałem jej język,
wypełniłem formularz i zrobiłem sobie kopię.
Od tamtej pory zawsze pisałem to samo.
MOSKIEWSKI INSTYTUT LOTNICTWA
Ani razu nie było problemu.
No i w paszporcie miałem, że jestem Rosjaninem.
To ważny element mojej biografii.
Nie jestem pewien, czy gdybym zarejestrował się jako Żyd,
dostałbym się do elitarnego ośrodka.
W powietrzu można było wyczuć atmosferę pogromu.
Instytut znajdował się przy stacji Sokoł.
To był ostatni przystanek. Jeździłem tramwajem.
Czasem chodziłem pieszo, czasem jeździłem tramwajem.
Ale powoli zaczynałem się bać.
W powietrzu można było wyczuć zbliżający się pogrom.
Nie miałem odwagi wypierać się żydowskiej twarzy,
zwłaszcza gdy byłem z mamą, która wyglądała na żydówkę.
To upokorzenie było
przygnębiające.
Cykl, do którego zmierzałem całe życie,
począwszy od lat szkolnych
w szkole nr 59 w Starokonyushenny Peruolok,
aż do instytutu i tak dalej.
Niewiele pamiętam
z rozmów o władzy poza tymi, w których…
ją odrzucałem.
Czuł pan odrazę.
Odrazę i oburzenie.
Ludzie zainteresowani nauką
są różni w różnych branżach.
Ale jakimś sposobem wszystkich nazywa się dysydentami.
W inny sposób się nie da.
Czemu tylu dysydentów ma wykształcenie fizyczne,
a niewielu humanistyczne?
Są podatni na systematyczne myślenie,
konspirację, dlaczego tak jest?
Przynajmniej ci, których znałem,
są fizykami.
Może dlatego,
że w naukach ścisłych, fizyce, matematyce…
Może to zabrzmieć nieco wulgarnie.
Te nauki wymagają całkowitej szczerości.
Innowatorzy z zasady nie są konwencjonalni.
Są inni. To odszczepieńcy.
To pasjonaci, jest ich niewielu.
To, jak żyją i co tworzą,
zależy nie tylko od pieniędzy.
Nie uda nam się,
jeśli wyrobimy w sobie szacunku dla odmiennych poglądów.
1953 rok. Dobrze pamiętam śmierć Stalina.
O Boże!
Nie wiem, czy to była tragedia, farsa czy kpina.
Nie zatrzymałem gazety z dnia, gdy przywrócono dobre imię mojemu ojcu,
gdy matka dostała jego wypłatę.
Nie pamiętam już, za dwa lub trzy miesiące.
Wpadła w histerię.
W szystko zdarzyło się jednocześnie.
Oczyszczono go, a my dostaliśmy wypłatę.
W PRZÓD DO PRZESZŁOŚCI
FEDERACJA ROSYJSKA
Fakt, że był czekistą, stawiał go pod dużym znakiem zapytania.
Co do tego, czy Rosja
użyje wojska bez sankcji ONZ.
Zawsze będziemy działać
w granicach prawa międzynarodowego.
Powiem tak: to, co się teraz dzieje, bardzo mnie smuci.
Te wydarzenia sprawiają,
że chce mi się płakać.
Mam wrażenie, że staliśmy się całkowicie innym państwem.
Potem przyszła pora na nadzieję,
a teraz chodzi wyłącznie o przetrwanie.
Pamięta pan spotkanie biznesmenów, na które przyszedł Putin?
Miało miejsce miesiąc po aresztowaniu Chodorkowskiego.
W październiku 2003 roku.
Michaił Chodorkowski, uważany za najbogatszego Rosjanina,
spędził dziesięć lat w więzieniu.
Teraz jest liderem opozycji i mieszka w Londynie.
Putin powiedział: „Wszystko w porządku, możecie się odprężyć”.
S łynny kongres Rosyjskiego Związku Przemysłowców i Przedsiębiorców,
którzy powitali Putina owacją na stojąco.
Nagłówek w gazecie brzmiał:
„Głośny i długi aplauz.
Wszyscy wstali, by uniknąć więzienia”.
Co tam się działo?
Może Augie coś doda.
Działaliśmy głównie w Moskwie.
Biznes był w Moskwie.
Ciężko pracowałem,
walcząc o licencje na regiony.
Było jasne, że firma musi się rozszerzyć.
To by kosztowało kolosalne pieniądze.
Szybko zrozumiałem,
że aby rozwinąć firmę, trzeba wydać pieniądze.
A ja stracę pakiet kontrolny.
Jeśli będę musiał oddać część kontroli, żeby rozwijać firmę,
wolę całkowicie z niej odejść.
Czemu postanowił pan odejść, gdy firma odnosiła sukcesy?
- To było chyba w 2001 roku. - To była przemyślana decyzja.
Ważnym czynnikiem
była zmiana sytuacji w polityce.
Było wiele czynników,
które zbiegły się w czasie.
Dojście do władzy ekipy Putina z Petersburga
i pojawienie się pewnych urzędników,
którzy mieli konflikt interesów.
Z jednej strony regulowali biznesy,
ale z drugiej – sami byli biznesmenami.
Sojusznik Putina, Leonid Reiman, były minister komunikacji,
został skazany w 2008 roku na Wyspach Dziewiczych.
Trybunał w Zurychu uznał, że złamał rosyjskie prawo.
Konkurencja dostaje wszystko.
A ty nie dostajesz nic.
To był ślepy zaułek.
Zrozumiałem, że rząd ma zamiar zainterweniować,
co zaszkodzi naszej firmie.
Przewidzieliśmy to.
Reiman był ministrem,
a jednocześnie miał własną firmę komórkową,
z siedzibą w Petersburgu.
Agresywnie pomagał rozwijać firmę,
w której miał udziały, nie było to tajemnicą.
Co więcej, gdy tylko został ministrem,
firma dostała darmową licencję na całą Rosję.
Co było nie do pomyślenia.
Pod tym względem
było oczywiste, że tracimy konkurencyjność
przez bezwstydne wykorzystywanie
zasobów administracyjnych na korzyść jego firmy.
Czyste złodziejstwo.
Był ministrem i przedsiębiorcą.
Wykorzystywał władzę administracyjną, by pomagać swojej firmie.
To było oczywiste, a ja nie mogłem nic zrobić.
Byliśmy atakowani.
Ale takie problemy
znacząco się różniły od zorganizowanej przestępczości lat 90.
Zmienił się rodzaj szaleństwa i jego intensywność.
Wszystko stało się dla mnie jasne.
Równocześnie
ze sprzedażą udziałów,
czyli przekazaniem kontroli, złożyłem rezygnację.
Wszystko do tego prowadziło.
Uznałem, że wolę odejść na własnych warunkach,
niż czekać, aż ktoś zrobi to za mnie.
Wszystko działo się krok po kroku.
Powoli doszliśmy do punktu,
gdzie nie jesteśmy już federacją,
ale państwem unitarnym.
Konstytucja jest całkowicie dysfunkcyjna.
W tych samych rękach jest władza polityczna
i kontrola nad wszystkimi gałęziami władzy:
sądowniczą, wykonawczą i ustawodawczą.
Wszystkie dochody z ropy naftowej trafiają w te same ręce.
Pamiętam, że Boris Niemcow,
człowiek, którego szanuję…
Boris Niemcow, były wicepremier Rosji
i przywódca opozycji,
został zastrzelony w 2015 roku przed Kremlem.
…powiedział, że w ramach sprzeciwu
będzie siedział podczas hymnu.
Dla mnie to też było bardzo bolesne.
W taki sposób myślał.
Instynktownie wiedział, kiedy powiedzieć: „Już czas”.
Już czas.
To była ważniejsza decyzja niż odejście z Vimpelcomu.
„Zakończę wszystkie moje komercyjne działania.
Skupię się na filantropii.
Nie będę już zajmował się biznesem”.
Coś niezwykłego.
Całkowicie nowa kariera.
Nowe życie.
Może.
Przyjaciele!
Następnym dużym etapem w moim życiu była emerytura.
O d 2001 do 2016 roku zajmowałem się filantropią.
Fundacja Dynasty.
Nigdy nie byłem miliarderem.
Byłem milionerem, a nawet multimilionerem,
ale nigdy miliarderem.
W skrócie – założyłem fundusz powierniczy,
na który przekazałem 90% pieniędzy.
Postawiłem ścisły, umowny warunek,
że beneficjentem tych pieniędzy
nie mogę być ani ja, ani moi spadkobiercy, ani moi krewni.
Wyłącznie cele charytatywne.
Mój syn i żona poparli tę decyzję.
Gdy przelałem wszystkie pieniądze na ten fundusz,
nie należał już do mnie.
Gdyby fundusz był mój, zżarłoby mnie to od środka.
Co to ma być?
Podejmujesz decyzję i oddajesz wszystko.
- Rozumiem. - Palisz za sobą most.
Zacząłem zakładać fundację Dima.
Zadbałem, by była przejrzysta i przetrwała na zawsze.
ROSJA
Dim postanowił oddać 90% swojego bogactwa.
Odebrał pieniądze nawet synowi,
ale to nie przeszkadzało Borisowi.
W pełni popierał ten pomysł.
Wtedy nikt nie rozdawał pieniędzy.
P oza Warrenem Buffetem, który zrobił to tego samego roku.
Fundacja działa na podstawie instrukcji,
które spisano na samym początku.
Zapisano, że celem fundacji jest wspieranie
nie samej nauki, ale naukowców.
W spieranie mądrych ludzi.
W dziedzinie nauk ścisłych łatwiej zidentyfikować
utalentowaną, inteligentną osobę niż w innych dziedzinach.
Wydawanie. Na co miałbym wydawać pieniądze?
Fundacja Dynasty.
Nagroda Oświeconego,
która istnieje do dziś.
Było wspaniale.
Czuję się jak człowiek honoru.
W mitologii, zapewne nie tylko naszej, rosyjskiej,
zarabianie pieniędzy
było uznawane za grzech.
Vimpelcom oczywiście zarabiało.
Firma była notowana na giełdzie.
Ale wiązało się to z radosnymi, lekkimi emocjami.
Nie jak u Mefistofelesa: „Ludzie giną za metal.
Tam balem rządzi Szatan”.
Nic z tych rzeczy.
Nie był to czyn destrukcyjny, raczej coś nowego, interesującego,
niemal uświęconego.
W Rosji widziałem wielu wziętych biznesmenów
i bogatych ludzi.
Wielu z nich zarabiało nie po to, by się wzbogacić,
ale by być fajniejszym od innych.
Pieniądze stały się narzędziem,
które zbliżało ich do władzy.
Ale ani władza, ani ciągła męska rywalizacja
nie motywowały Dima.
Chciał stworzyć coś wyjątkowego, coś, co przyniesie prawdziwą zmianę.
Wiele osób, które poznałem,
miało zdolności przywódcze i talent jak Dim,
ale jego wyróżniało coś jeszcze:
słabość, wielkie serce.
Zawsze postrzegałem…
swoją pracę w sposób egoistyczny.
Robiłem to, co sprawiało mi przyjemność.
Los sprawił, że największą radość czerpałem z dobrych uczynków.
I dziękuję za to Bogu.
Filantropia i takie tam.
Jestem wdzięczny losowi,
że mogłem wykonywać tę pracę i cieszyć się tym.
Jestem hedonistą.
Przy okazji, jedyny Rosjanin,
który otrzymał Medal Carnegiego za Bohaterstwo.
Co?
Jedyny Rosjanin z Medalem Carnegiego za Bohaterstwo.
Tak.
Za filantropię. Zapomniałem.
Tak. Zapomniałem.
Za działalność charytatywną.
Gdy Dim sprzedał swoje akcje,
z czasem sprzedałem też swoje.
Wróciłem do domu i postanowiłem zostać policjantem.
W dzieciństwie nigdy nie marzyłem o pracy jako policjant.
Mój przyjaciel z Chicago
był w zarządzie non-profitowej jednostki policyjnych śmigłowców.
Poprosił mnie o stworzenie modelu biznesowego,
by nie musieli stale żebrać o środki na paliwo.
Na początku było to zadanie biznesowe,
ale pewnego dnia komendant zapytał, czy chcę być policjantem.
Zgodziłem się. Spędziłem dziewięć miesięcy w akademii policyjnej.
Miałem 44 lata, a reszta 20.
Teraz postrzegam siebie najpierw jako policjanta,
a dopiero potem biznesmena.
To naszywka komendanta. Noszę ją na mundurze.
Moja gwiazda to numer siedem.
Mamy 11 000 funkcjonariuszy w biurze szeryfa w Chicago,
więc jestem numerem siedem.
Zgodnie z tradycją policyjną
podczas szkolenia kadeci
wymieniają się naszywkami.
Odbyliśmy wspólnie wiele niesamowitych szkoleń
w biznesie.
Więc chcę ci przekazać tę naszywkę.
Coraz rzadziej odwiedzałem Moskwę.
Jak większość obcokrajowców
nie zauważałem znaczących zmian w kraju, aż do 2014 roku.
Widziałem tylko rozwój biznesu.
Ale wszystko się zmieniło, gdy Rosja zaanektowała Krym.
Wtedy zdałem sobie sprawę, że wizja Dima co do przyszłości kraju
jest całkowicie sprzeczna z kierunkiem, w jakim podąża Rosja.
Oglądamy z ciekawością wszystko, co dzieje się na Ukrainie.
Modlimy się do Boga, by wszystko się rozwiązało.
To bardzo ważne. Wybór drogi jest oczywisty.
Wybór drogi politycznej.
Jeśli Bóg da, wszystko się ułoży.
To nie tylko wasze sprawy.
Dotyczą też nas.
Wcześniej obawiałem się naszego rządu,
ale prawdziwym ciosem był Krym.
Krym był…
osobistą zniewagą.
Jak mogło do tego dojść?
Ukrainie dano gwarancje.
Gwarancje integralności granic.
I je pogwałcono.
Fundacja Dynasty została uznana za zagranicznego agenta.
Szczerze mówiąc, to był dla mnie szok.
Po wydaniu dziesiątek książek,
po zainwestowaniu tylu pieniędzy
w naukę i inne projekty…
Jak się pan poczuł, gdy pan o tym usłyszał?
Dotkliwie urażony.
Rozumiem.
Fundacja Zimina była jedną z pierwszych w Rosji,
które w 2015 r. uznano „zagranicznymi agentami”.
Zakończyła programy edukacyjne
dla tysięcy nauczycieli i uczonych w całym kraju.
Każdy, kto otrzymał od niej finansowanie,
ryzykował podobne oskarżenia.
Zimin nie mógł już reinwestować dochodów,
które zarobił w Rosji, w swój kraj.
Poczułem się urażony i obrażony.
Pytałem Boga: „Czemu tak się dzieje?
Jestem stąd, z Arbatu.
Co się dzieje?”.
To było podłe.
Chyba tak.
Zgodnie z prawem miałem wszędzie stawiać pieczątki,
by oznaczyć zagranicznego agenta.
Jeśli fundacja…
zbiera pieniądze na pobożny cel
i dowiaduje się, że została uznana za zagranicznego agenta,
to jeszcze zrozumiałe.
Ale gdy fundacja, która nie zbiera pieniędzy, tylko je przekazuje,
musi określać się zagranicznym agentem,
to zwyczajnie nonsens i kpina.
To nie miało sensu.
To takie smutne.
Strasznie smutne.
Problem tkwił w tym, że mój syn Boris
finansował opozycję.
Sfinansował pan wysłanie Nawalnego za granicę?
Tak. Może Boris to sfinansował, ale pieniądze były moje.
Czy on tu wróci? Czy musi wrócić?
Myślę, że wróci. To odważny człowiek.
Choć nie wiem, czy to konieczne.
C o według pana powinien teraz zrobić?
Musi
robić dalej to, co robił to tej pory.
Przemawiać, pisać, oponować.
Aleksiej Nawalny, przywódca rosyjskiej opozycji,
został zabity w rosyjskim więzieniu w 2024 roku.
W 2021 roku w wieku 88 lat
Dim udał się za granicę, by odwiedzić syna Borisa,
który uciekł z Rosji przed politycznym prześladowaniem.
Krótko po wyjeździe Dima
jego wnuczka odebrała w jego imieniu
wezwanie na przesłuchanie.
To pokazuje mroczony klimat współczesnej Rosji.
Dim raczej nie mógłby wrócić,
bo groził mu areszt.
Życie Dima przeplata się z cyklem historii
Rosji XX wieku.
Prawie 100 lat po tym,
jak rząd rozbił rodzinę Dima,
zrobił to ponownie.
Dmitrij Borisowicz, chwilkę.
Dobrze.
Proszę.
Zaraz ruszamy.
Daj.
Zanim ruszymy.
Wezmę.
Dziękuję.
Kocham Moskwę. Jestem moskwianinem.
Często
tęsknię za Moskwą. Nawet teraz.
Ale jednocześnie, gdy słyszy się wiadomości…
Tęsknota za Moskwą
bije się w głowie…
ze zdrowym rozsądkiem.
To najbardziej przygnębiające uczucie…
jakie ostatnio mnie nawiedza.
Pochodzę z Arbatu.
Tam jest całe moje życie.
Najpiękniejsze miejsca.
Jednocześnie nie ma innego miejsca, gdzie…
doznaję tego…
niesamowitego nostalgicznego uczucia,
jakie odczuwam, spacerując ulicami Arbatu.
Sivtsev Vrazhok, Starokonyushennaya, Vlasyevsky.
Opowiadanie o tym brzmi banalnie.
Nie da się tego opisać.
Nie można doświadczyć takich uczuć,
nieważne, jak piękne miejsca odwiedzisz,
Rzym, Londyn.
Są piękne!
Ale to uczucie…
przeżytego życia, znajdziesz tylko tam.
„Teraz to postanowione. Bez powrotu,
Opuszczam rodzinne pola.
Już nie będą topole
Brzęczeć nade mną liśćmi.
Niski dom bez mnie się zgarbi,
Mój stary pies dawno zdechł.
Umrzeć – to Bóg mi wyznaczył.
Na krętych ulicach Moskwy”.
Jestem patriotą w tym sensie,
że żadnego kraju na świecie nie wstydzę się tak,
jak wstydzę się swojego.
Może i boję się innych, ale wstyd mi jedynie za mój kraj,
za żaden inny.
Patriotyzm przybiera różne formy.
Miłość do plemienia, miłość do przywódcy,
który może i jest okrutny, ale jest przywódcą.
Ta miłość szybko przeradza się w ksenofobię,
w nienawiść do sąsiadów.
W tym tkwi niebezpieczeństwo.
W epoce kamienia ten kompleks nazywano patriotyzmem.
Potem przerodził się on w miłość do kraju,
do przywódcy.
Jest jeszcze inny rodzaj patriotyzmu.
Prawie jak miłość do rodziców,
miłość do miejsca narodzin,
czuła miłość do najbliższego otoczenia.
Jakie interesujące rzeczy
możesz zabrać do swojego kraju?
Pierwsza miłość to dumna miłość. Duma z plemienia.
Drugi rodzaj pochodzi z nauki od świata.
To dwa rodzaje patriotyzmu.
Już dawno straciłem wiarę.
Wiem, że żyjemy w państwie autorytarnym
z wszystkimi konsekwencjami.
Z systemem politycznym, którego nie zmienią żadne wybory.
Czy inwestorzy powinni martwić się
rosyjską inwazją na Ukrainę?
Ciągle mówią o wejściu rosyjskich wojsk na Ukrainę.
Na początku roku przeprowadziliśmy ćwiczenia Zapad 2021
i jak widać, do inwazji nie doszło.
Żaden człowiek,
nikt nie powinien sprawować władzy za długo.
Nie może mieć władzy absolutnej.
To było wielkie odkrycie:
podział władzy i sukcesja władzy.
Wojny toczą się tylko wtedy, gdy ktoś rządzi na czas nieokreślony.
Podjąłem decyzję o przeprowadzeniu specjalnej operacji wojskowej.
Nasze plany nie przewidują okupacji ukraińskich terenów.
Czego trzeba, by wybuchła wojna
między Anglią, Francją i Niemcami?
Najprostszej rzeczy: dożywotniego przywódcy.
I tyle, mamy wojnę!
Na świecie jest około 200 krajów.
Niektóre mają broń nuklearną.
Coraz więcej.
Niektóre
żyją w ciągłej wrogości z sąsiadami.
W niektórych panują autorytarne reżimy,
gdzie decyzja, czy użyć takiej broni,
czy zniszczyć znienawidzonego sąsiada,
w zasadzie zależy od jednej osoby.
Ludzie zastanawiają się, jak stabilny może być taki świat
przez sto lat?
Czy taki świat może być stabilny?
Wydaje się bardzo niestabilny.
Co do eskalacji jądrowej:
nie zaczęliśmy tej retoryki.
Dysponujemy taktyczną bronią nuklearną,
która jest kilkukrotnie silniejsza
od bomb zrzuconych przez Amerykanów
na Hiroszimę i Nagasaki.
Trzy lub cztery razy silniejsza.
Mamy ich o wiele więcej
niż Europa,
niż nawet Amerykanie w Stanach.
I tak mamy ich znacznie więcej.
Agresja na Rosję ze strony państwa, które nie ma broni nuklearnej,
ale jest wspierane przez państwo nuklearne,
będzie uznana
za ich wspólny atak na Federację Rosyjską.
Również wtedy, gdy wróg przy pomocy broni konwencjonalnej
poważnie zagrozi naszej suwerenności.
Jedynie społeczeństwo,
które potrafi w duszy zastąpić
miłość do narodu miłością do ludzi…
Tylko takie społeczeństwo przetrwa.
Społeczeństwo przesiąknięte nienawiścią
nie może być stabilne ani zrównoważone.
Stoi przed nami ogromne wyzwanie.
Tylko społeczeństwo humanitarne
może istnieć przez bardzo długi czas.
OSTATNIA PODRÓŻ
Uświadomiłem sobie, że to będzie moja ostatnia podróż.
Mam w końcu 88 lat.
Prawie na pewno.
Ale ogólnie czuję się dobrze.
Ojcze, cieszę się, że tu jesteśmy.
Nie sądziłem, że to możliwe.
Dziękuję, Augie, że tu jesteś.
Jakieś dziesięć lat temu, jeśli dobrze pamiętam,
poprosiłeś mnie o napisanie książki
o Vimpelcomie i mojej perspektywie, doświadczeniu.
Jestem coraz bliżej napisania jej, jeszcze nie,
jeszcze nic nie wydałem, ale napisałem…
Brakuje mi może jednego rozdziału.
Zanim wróciłem do domu,
Dim dał mi zaktualizowaną autobiografię,
a ja powiedziałem mu, że prawie skończyłem książkę
o naszej wspólnej historii.
Kilka miesięcy później, gdy Rosja bombardowała Kijów,
niszcząc miasta i rodziny,
musiałem zmienić jej zakończenie.
Rosyjska część firmy, którą założyliśmy 30 lat temu,
raczej już nigdy nie będzie częścią globalnego biznesu,
a oddziały na Ukrainie i na całym świecie
dalej kwitną i działają.
Wróciłem do zarządu,
by wskrzesić pionierskiego ducha, który ukształtował nas w 1991 roku.
W czasie trzeciego tygodnia wojny odbyłem pierwszą podróż na Ukrainę
z prywatną misją policyjną.
Obiecaliśmy pomóc Ukrainie
i od tego czasu jesteśmy tam wolontariuszami.
Podpisz po rosyjsku, a ja przetłumaczę na angielski.
Dobrze.
- Jak będziesz gotowy. - Chwila.
Boris, ręka mi się tak trzęsie,
że przez ostatni rok nie mogłem pisać.
- Ja podpiszę. - Dobra.
Powiem tak, poprawisz mnie.
„Drogi Augie…”
„Drogi Augie, proszę, byś uznał się za współautora
tej książki,
bo jesteś współautorem mojego losu”.
- Dobrze powiedziane. - Rany.
„Współautor”. Razem.
Stałeś się współautorem mojego losu.
Nie mogę. Cholera!
Dasz radę.
Straszne bazgroły. Nie mogę.
Później. Później podpiszę.
- Dobra. - Dobra.
Świetnie, dziękuję!
Przeczytajmy coś.
Żegnaj, przyjacielu. Żegnaj.
Mój drogi, zawsze będziesz w moim sercu.
Pisane nam było się rozstać i znów się spotkać.
Żegnaj, przyjacielu… Ręce się nie trzęsą.
Nie ma łez i zmarszczek.
Śmierć w tym życiu to nic nowego.
Życie też nie jest nowsze.
Tuż przed śmiercią
Dim zebrał na Cyprze zespół kolegów, naukowców i intelektualistów.
Pracowali z fundacją Dima od wielu lat.
Uzgodnili nowe cele filantropijne.
Za radość z nauki, za oświecenie,
które jest dobre nie tylko dla oświeconych,
ale też dla tych, którzy oświecają.
Gratulacje!
Przed Bożym Narodzeniem 2021 roku
wybrałem się z Dimem i Borisem w ostatnią wycieczkę do Szwajcarii,
gdzie eutanazja jest legalna.
Dim postanowił poddać się jej przed 2022 rokiem.
Zdrowie i szczęście, prawda?
Chciał odejść w pokoju.
I, co najważniejsze, w odpowiednim momencie.
Miał niezwykłe wyczucie czasu.
Różniliśmy się pod wieloma względami.
Dim był zagorzałym ateistą,
a ja chrześcijaninem wierzącym w Boga.
Początkowo myślałem, że nie pogodzę się z jego śmiercią.
Choć próbowałem go od tego odwieść,
był stanowczy i się spieszył.
Obaj wierzyliśmy w znaczenie wolnej woli
i całkowitą kontrolę
człowieka nad własnym losem.
To pomogło mi zaakceptować jego decyzję.
To nasze pożegnalne zdjęcie.
Ta podróż jest końcem
mojej osobistej historii z Dimem i postsowiecką Rosją.
Historia, którą dzieliliśmy, zatoczyła pełne koło.
Wszystko, co osiągnęliśmy
podczas krótkiej przyjaźni między Stanami a Rosją,
zostało zaprzepaszczone…
z wyjątkiem naszej więzi.
Gdybym był młodszy…
Myślę, że jednym
z najważniejszych zadań,
jakie stoi przed inteligencją,
jest edukacja.
Ogólnie rzecz biorąc, nie jest fajnie być starszym panem,
z moimi nogami już kiepsko.
Zawsze coś się psuje.
Tak.
Ale są też dobre strony.
Widzisz swój horyzont
i chcesz krzyczeć: „Chłopaki, żyjcie!”.
Przemyślcie to!
Dokładnie dwa miesiące później, w lutym 2022 roku,
Rosja najechała Ukrainę.
Maya zmarła rok po śmierci Dima.
Pochowano ich razem na Cyprze.
Fundacja Zimina nadal wspiera naukę i naukowców
na uniwersytetach w Tel Awiwie i Arizonie, i w Technionie
Od 2022 roku fundacja pracuje na Ukrainie,
wspierając edukację w szkołach średnich na linii frontu
oraz odbudowując biblioteki i szkoły.
Nie możemy wymienić rosyjskich kolegów,
którzy pracowali przy tym projekcie, bo zagraża to ich bezpieczeństwu.
Napisy: Wiktor Kowal