1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:13,040 --> 00:00:17,880
Aleksiej Nawalny. 23 grudnia 2021 roku.
Kolonia Karna nr 2 (Ik-2) Pokrow.

4
00:00:17,960 --> 00:00:22,520
„Spotykając Dmitrija Borisowicza Zimina
na różnych wydarzeniach,

5
00:00:22,600 --> 00:00:27,240
zawsze myślałem sobie:
»Co za niesamowita osoba«.

6
00:00:27,320 --> 00:00:31,200
Gdybym nie wiedział, że istnieje,

7
00:00:31,280 --> 00:00:36,400
pomyślałbym, że stworzono go
jako idealny wzór do naśladowania”.

8
00:00:42,280 --> 00:00:44,600
Ten staruszek nazywa się Dim.

9
00:00:44,680 --> 00:00:48,360
Jest Rosjaninem, a ja Amerykaninem.

10
00:00:48,440 --> 00:00:51,120
Przyjaźnimy się
ponad połowę mojego życia.

11
00:00:53,720 --> 00:00:57,240
Poznaliśmy się w przeddzień upadku ZSRR,

12
00:00:57,880 --> 00:01:01,720
gdy Dim miał 58 lat, tak jak ja teraz.

13
00:01:03,880 --> 00:01:07,760
MOSKWA, ROSJA

14
00:01:07,840 --> 00:01:10,400
Jestem Dmitrij Zimin.
Wystąpiłem w programie,

15
00:01:10,480 --> 00:01:13,320
którego nazwy już nie pamiętam.

16
00:01:21,880 --> 00:01:26,640
Tak się składa,
że urodziłem się w 1933 roku.

17
00:01:33,680 --> 00:01:35,400
Co ciekawe,

18
00:01:35,480 --> 00:01:38,520
był Amerykaninem i był tak młody,
że mógłby być moim synem.

19
00:01:38,600 --> 00:01:40,680
Zostaliśmy przyjaciółmi na całe życie.

20
00:01:48,280 --> 00:01:53,920
Jego rosyjski jest tak dobry
jak mój angielski.

21
00:01:54,000 --> 00:01:55,640
Czyli kiepski.

22
00:02:00,080 --> 00:02:03,720
GRUDZIEŃ 2021 R.

23
00:02:13,120 --> 00:02:14,480
EUROPA

24
00:02:14,560 --> 00:02:18,520
W grudniu 2021 roku,
tydzień przed Bożym Narodzeniem,

25
00:02:19,160 --> 00:02:21,480
zadzwonił do mnie syn Dima, Boris.

26
00:02:22,080 --> 00:02:24,880
Pilnie wezwał mnie z Chicago

27
00:02:24,960 --> 00:02:29,840
do sypialni Dima
w wynajętym mieszkaniu na Cyprze.

28
00:02:29,920 --> 00:02:33,920
Spotkanie w biurze senatora.

29
00:02:37,280 --> 00:02:40,080
Tam Dim opowiedział nam o swoim planie.

30
00:02:43,720 --> 00:02:45,240
Pod koniec roku

31
00:02:45,320 --> 00:02:49,040
zamierza poddać się
eutanazji w Szwajcarii.

32
00:02:54,400 --> 00:03:01,320
OSTATNIE MOMENTY ŻYCIA I CZASU

33
00:03:01,400 --> 00:03:05,960
Poprosiłem, by pochowano mnie
w butach narciarskich.

34
00:03:10,000 --> 00:03:13,120
Wybrałem nagrobek i zdjęcie.

35
00:03:14,640 --> 00:03:16,160
Oraz napis.

36
00:03:17,360 --> 00:03:20,040
„Ten abonent został odłączony”.

37
00:03:33,800 --> 00:03:37,720
W 1992 roku
podczas krótkiego okresu przyjaźni

38
00:03:37,800 --> 00:03:39,760
pomiędzy naszymi supermocarstwami

39
00:03:39,840 --> 00:03:44,480
założyliśmy firmę telekomunikacyjną,
Vimpelcom, która odniosła sukces.

40
00:03:46,120 --> 00:03:49,720
Stałą się pierwszą rosyjską firmą
notowaną poza Rosją

41
00:03:49,800 --> 00:03:54,480
oraz pierwszym telekomunikacyjnym
start-upem notowanym na NYSE.

42
00:03:55,640 --> 00:03:58,160
Obaj staliśmy się dzięki niej majętni.

43
00:04:00,480 --> 00:04:02,720
Trzydzieści lat temu łącząc ludzi,

44
00:04:02,800 --> 00:04:06,000
z niecierpliwością
patrzyliśmy w przyszłość.

45
00:04:14,760 --> 00:04:18,920
Dwa miesiące po śmierci przyjaciela
Rosja najechała Ukrainę.

46
00:04:19,440 --> 00:04:23,960
W głębi ducha cieszyłem się,
że Dim nie musi tego oglądać.

47
00:04:25,520 --> 00:04:30,120
Nie musi patrzeć na terror
i okrucieństwa, jakie widziałem,

48
00:04:30,200 --> 00:04:33,320
jakich dopuściła się rosyjska armia
w okolicach Kijowa.

49
00:04:35,000 --> 00:04:38,160
Pomyślna przyszłość Rosji, kraju Dima,

50
00:04:38,240 --> 00:04:40,200
oraz Stanów, mojej ojczyzny,

51
00:04:40,280 --> 00:04:43,360
o której marzyliśmy w latach 90.,
przepadła.

52
00:04:45,600 --> 00:04:49,080
Nasza wspólna historia
stała się przejmującą kroniką

53
00:04:49,160 --> 00:04:53,920
starcia amerykańskiego snu
z rosyjskim przeznaczeniem.

54
00:04:56,600 --> 00:05:01,840
TRZY MIESIĄCE PRZED EUTANAZJĄ DIMA

55
00:05:06,320 --> 00:05:09,800
Gdy oglądam te nagrania,
sam nie wiem, co o nich myśleć.

56
00:05:09,880 --> 00:05:12,360
Czy Dim dawał nam wskazówki
o swoim planie?

57
00:05:12,920 --> 00:05:14,440
Mogliśmy się domyślić?

58
00:05:17,120 --> 00:05:21,280
To prawdopodobnie moja ostatnia podróż.

59
00:05:22,840 --> 00:05:25,560
We wrześniu Dim zaprosił nas

60
00:05:25,640 --> 00:05:28,400
na swoją „ostatnią podróż”.

61
00:05:28,480 --> 00:05:33,280
Założyłem, że starszy człowiek
po prostu tak nazywa przygodę.

62
00:05:33,880 --> 00:05:35,040
Może rejs?

63
00:05:35,640 --> 00:05:39,760
Dim opuścił Rosję w styczniu 2021 roku,

64
00:05:39,840 --> 00:05:44,840
gdy aresztowano rosyjskiego
przywódcę opozycji Aleksieja Nawalnego.

65
00:05:52,320 --> 00:05:56,560
Przez ponad 12 lat
rodzina Dima wspierała Nawalnego

66
00:05:56,640 --> 00:05:59,920
oraz inne sprawy,
którym sprzeciwiał się rząd.

67
00:06:01,840 --> 00:06:05,520
W Rosji tylko Dim
otwarcie wykonywał tę pracę.

68
00:06:06,120 --> 00:06:10,120
Mój drogi Augie, nic się nie zmieniłeś,

69
00:06:10,200 --> 00:06:13,040
odkąd cię ostatnio widziałem.

70
00:06:14,480 --> 00:06:17,200
Trzy miesiące przed jego eutanazją

71
00:06:17,280 --> 00:06:21,320
nikt nie wiedział,
że Dim starannie zaplanował

72
00:06:21,400 --> 00:06:23,960
swoje ostatnie dni.

73
00:06:24,040 --> 00:06:27,280
Zabranie na statek jego żony, Mayi,
nie było proste,

74
00:06:27,360 --> 00:06:28,800
ale wiele dla niego znaczyło.

75
00:06:34,520 --> 00:06:36,800
Zaprosił też przyjaciela, reżysera,

76
00:06:36,880 --> 00:06:40,120
by nagrał film,
który będzie pamiątką dla jego wnucząt.

77
00:06:40,200 --> 00:06:42,960
- Zdjęcie.
- Twoje zdjęcie.

78
00:06:43,040 --> 00:06:44,360
- Tak.
- Tak.

79
00:06:44,440 --> 00:06:45,480
Przezabawne.

80
00:06:46,240 --> 00:06:47,680
Wszystko pamiętasz!

81
00:06:47,760 --> 00:06:49,880
- Pamiętasz.
- Tak, pamiętam.

82
00:06:49,960 --> 00:06:51,320
Bardzo dobrze.

83
00:06:51,400 --> 00:06:55,160
Z tyłu widać systemy Plexsys.

84
00:06:55,240 --> 00:06:57,280
Mogę opowiedzieć twoją historię, Dim?

85
00:06:57,800 --> 00:06:59,480
Na pewno by się zgodził.

86
00:07:00,280 --> 00:07:04,160
Zastanawiałem się, dlaczego zakończył
życie na własnych warunkach

87
00:07:04,240 --> 00:07:06,640
i dlaczego zrobił to przed 2022 rokiem.

88
00:07:07,240 --> 00:07:09,920
Dim miał raka, ale nie śmiertelnego.

89
00:07:10,000 --> 00:07:13,400
Zaczynał tracić pamięć,
co go przerażało.

90
00:07:14,040 --> 00:07:17,440
„Po co żyć bez wspomnień?”, pytał Dim.

91
00:07:18,000 --> 00:07:19,360
Ale najbardziej

92
00:07:19,440 --> 00:07:24,000
obawiał się wybuchu
nowej pełnoskalowej wojny,

93
00:07:24,080 --> 00:07:27,600
przed którą tamtej jesieni
Stany codziennie ostrzegały.

94
00:07:27,680 --> 00:07:30,680
Podekscytowałem się.

95
00:07:31,200 --> 00:07:34,640
Mogę się napić koniaku? Mały kieliszek.

96
00:07:35,840 --> 00:07:38,120
Panowie, zdrowie!

97
00:07:38,200 --> 00:07:40,760
Potwornie trzęsą mi się ręce.

98
00:07:40,840 --> 00:07:42,920
Muszę się napić.

99
00:07:51,120 --> 00:07:52,760
Historia zaczynamy w latach 80.,

100
00:07:52,840 --> 00:07:55,280
gdy Rosja była jeszcze częścią ZSRR.

101
00:07:56,160 --> 00:07:59,000
Dim był tajnym radzieckim
inżynierem radiowym,

102
00:07:59,080 --> 00:08:02,760
który pracował nad antyamerykańskim
radarem rakietowym.

103
00:08:08,520 --> 00:08:12,760
Od wielu dekad Amerykanie i Sowieci
byli zagorzałymi wrogami.

104
00:08:14,040 --> 00:08:16,840
W umysłach większości Amerykanów,
nie wyłączając mnie,

105
00:08:16,920 --> 00:08:19,720
Związek Radziecki był złym imperium.

106
00:08:21,440 --> 00:08:24,600
Ale wtedy ku zaskoczeniu
zwykłych obywateli

107
00:08:24,680 --> 00:08:29,600
nowy przywódca ZSRR Gorbaczow
namieszał swoją pierestrojką,

108
00:08:29,680 --> 00:08:33,760
zburzył Mur Berliński
i rozmontował komunistyczny system.

109
00:08:35,920 --> 00:08:40,680
Nagle niekończący się wyścig zbrojeń
zatrzymał się.

110
00:08:41,280 --> 00:08:47,480
Przed nami świetlana przyszłość
dla całej ludzkości.

111
00:08:47,560 --> 00:08:50,000
Dziękuję.

112
00:08:54,680 --> 00:08:58,720
Musimy zrozumieć,
że żyliśmy w totalitarnym reżimie.

113
00:08:58,800 --> 00:09:01,680
A taki reżim nie może istnieć

114
00:09:01,760 --> 00:09:04,480
bez wrogów.

115
00:09:10,240 --> 00:09:14,520
Od samego początku
cieszyłem się z Gorbaczowa.

116
00:09:14,600 --> 00:09:16,520
Przemawiał do mnie.

117
00:09:17,640 --> 00:09:20,120
Gorbaczow i jego nowy sposób myślenia.

118
00:09:20,200 --> 00:09:26,240
Zrewolucjonizował politykę.

119
00:09:27,080 --> 00:09:30,280
Miałem 22 lata,
byłem na drugim roku w Stanford.

120
00:09:31,760 --> 00:09:34,240
Pewnego dnia szedłem przez kampus

121
00:09:34,320 --> 00:09:36,840
i minąłem Wydział Slawistyki.

122
00:09:36,920 --> 00:09:41,800
Zauważyłem szyld reklamujący
nadchodzącą wycieczkę do ZSRR.

123
00:09:44,560 --> 00:09:46,920
Z jakiegoś powodu mnie zaciekawiła.

124
00:09:47,680 --> 00:09:51,160
I nagle znalazłem się w Moskwie

125
00:09:51,240 --> 00:09:54,120
w czasie, gdy Sowieci dowiadywali się,

126
00:09:54,200 --> 00:09:55,920
co oznacza pierestrojka.

127
00:09:57,000 --> 00:10:01,000
Moją pierwszą transakcją
była wymiana Walkmana

128
00:10:01,080 --> 00:10:03,320
na bilety do teatru Bolszoj.

129
00:10:04,760 --> 00:10:06,480
Wtedy nie miałem pojęcia,

130
00:10:06,560 --> 00:10:08,720
jaka będzie druga transakcja.

131
00:10:08,800 --> 00:10:14,760
ZIMNA WOJNA

132
00:10:21,040 --> 00:10:24,760
W moim życiu były trzy główne okresy.

133
00:10:24,840 --> 00:10:27,200
Pierwszy okres trwał 30 lat.

134
00:10:27,280 --> 00:10:29,960
Pracowałem w kompleksie
wojskowo-przemysłowym

135
00:10:31,080 --> 00:10:33,000
w Instytucie Badawczym Mintsa.

136
00:10:41,400 --> 00:10:46,280
Byłem zastępcą projektanta
ogromnej stacji radiolokalizacyjnej.

137
00:10:46,360 --> 00:10:48,720
Widziałeś zdjęcia?

138
00:10:51,720 --> 00:10:55,200
To stacja radarowa moskiewskiego

139
00:10:55,280 --> 00:10:58,480
systemu obrony przeciwrakietowej.

140
00:11:01,000 --> 00:11:04,160
Takie systemy powstawały

141
00:11:04,240 --> 00:11:06,640
w ramach porozumienia z Amerykanami.

142
00:11:06,720 --> 00:11:10,120
Słynnego traktat Breżniewa z Nixonem.

143
00:11:11,200 --> 00:11:13,040
Najważniejszym wydarzeniem

144
00:11:13,120 --> 00:11:16,040
w relacjach Ameryki z ZSRR

145
00:11:16,760 --> 00:11:20,640
była wizyta sekretarza generalnego
Komitetu Centralnego

146
00:11:20,720 --> 00:11:23,720
Partii Komunistycznej
Związku Radzieckiego,

147
00:11:23,800 --> 00:11:28,520
Leonida Breżniewa
w Stanach Zjednoczonych.

148
00:11:31,480 --> 00:11:33,760
Pomimo strachu i napięć zimnej wojny

149
00:11:33,840 --> 00:11:36,880
nadal można było zobaczyć,
jak sowiecki przywódca

150
00:11:36,960 --> 00:11:40,040
i amerykański prezydent
lecą jednym helikopterem.

151
00:11:44,560 --> 00:11:47,080
Miałem wtedy siedem czy osiem lat.

152
00:11:47,840 --> 00:11:50,280
Dziesięć lat wcześniej
moi rodzice wyemigrowali

153
00:11:50,360 --> 00:11:55,200
z Meksyku i Kolumbii do Stanów,
mając w kieszeni jedynie 24 dolary.

154
00:11:55,280 --> 00:11:58,040
Było to krótko po kryzysie kubańskim,

155
00:11:58,120 --> 00:12:01,800
gdy Rosja pierwszy raz
posunęła się do szantażu nuklearnego.

156
00:12:05,520 --> 00:12:08,200
Mój ojciec, wyszkolony inżynier,

157
00:12:08,280 --> 00:12:10,800
pracował w wielu miejscach.

158
00:12:10,880 --> 00:12:13,040
Przez jakiś czas
pracował nawet na stacji,

159
00:12:13,120 --> 00:12:16,960
próbując zbudować nowe,
spokojne życie swoim dzieciom.

160
00:12:25,360 --> 00:12:27,000
Zgodnie z tym porozumieniem,

161
00:12:27,080 --> 00:12:30,320
słynnym traktatem Nixona z Breżniewem,

162
00:12:33,760 --> 00:12:38,840
każdy kraj mógł mieć
jeden system rakietowy.

163
00:12:38,920 --> 00:12:44,320
Wizyta ta zaowocowała nowymi
traktatami radziecko-amerykańskimi,

164
00:12:45,120 --> 00:12:49,600
w tym porozumieniem
o zapobieganiu wojnie jądrowej.

165
00:12:51,000 --> 00:12:56,280
Zdecydowaliśmy się rozlokować system
obrony rakietowej wokół Moskwy.

166
00:12:56,840 --> 00:13:01,760
Amerykanie swój system umieścili

167
00:13:01,840 --> 00:13:04,120
w miejscu, którego nazwy zapomniałem,

168
00:13:04,200 --> 00:13:10,440
ale były tam wyrzutnie
wycelowane w Związek Radziecki.

169
00:13:10,520 --> 00:13:12,920
Na wielkim polu.

170
00:13:13,000 --> 00:13:15,880
Oni pilnowali tego miejsca,
a my – Moskwy,

171
00:13:16,920 --> 00:13:20,160
co, ogólnie mówiąc,

172
00:13:20,240 --> 00:13:24,920
było niewykonalnym zadaniem.

173
00:13:26,200 --> 00:13:32,040
Bo aby zniszczyć
ośrodki wyrzutni amerykańskich,

174
00:13:32,120 --> 00:13:35,760
które mogły wytrzymać ładunki

175
00:13:36,520 --> 00:13:39,760
sześciu kilogramów
na centymetr kwadratowy,

176
00:13:39,840 --> 00:13:43,400
potrzebne było bezpośrednie trafienie.

177
00:13:43,480 --> 00:13:46,480
Mili solidne opancerzenie.

178
00:13:46,560 --> 00:13:49,720
Z drugiej strony –
żeby zniszczyć Moskwę,

179
00:13:49,800 --> 00:13:53,160
wystarczyło,
by przebiła się jedna rakieta.

180
00:13:54,600 --> 00:14:00,200
Moskwę można było zniszczyć
jedną bombą wodorową,

181
00:14:00,280 --> 00:14:03,560
więc systemem obrony przeciwrakietowej

182
00:14:04,280 --> 00:14:09,160
był jedynie marnotrawstwem pieniędzy,
a nie systemem obronnym.

183
00:14:09,240 --> 00:14:13,320
Breżniew, niedołężny i chory,
mieszkał w Moskwie.

184
00:14:13,400 --> 00:14:16,720
Tworzyliśmy system obronny miasta,

185
00:14:16,800 --> 00:14:21,400
a amerykański system
pod nazwą Safeguard,

186
00:14:22,040 --> 00:14:26,880
strzegł ich pocisków strategicznych.

187
00:14:27,640 --> 00:14:32,880
System przeciwrakietowy
powstał jedynie w pobliżu Moskwy.

188
00:14:32,960 --> 00:14:34,320
Swoją drogą,

189
00:14:35,680 --> 00:14:38,040
mimo że minęło kilka dekad,

190
00:14:41,440 --> 00:14:44,040
nie jestem pewien,
czy mogę o tym wszystkim mówić.

191
00:14:44,120 --> 00:14:46,280
Choć tutaj nic takiego nie istnieje.

192
00:14:46,880 --> 00:14:49,440
Bądźcie ostrożni z tą informacją.

193
00:14:53,200 --> 00:14:56,080
W powietrzu panował
nieznośny klimat tajemnic.

194
00:14:57,480 --> 00:15:03,160
Dyskrecja, czasami absurdalna,

195
00:15:03,800 --> 00:15:06,720
była ważniejsza od skuteczności.

196
00:15:07,400 --> 00:15:10,440
Czemu więcej geniuszy ukończyło
Instytut Fizyczno-Techniczny

197
00:15:10,520 --> 00:15:12,720
niż studia na wydziale Fizyki?

198
00:15:12,800 --> 00:15:16,920
Też zadawałem sobie to pytanie.
Znałem wielu ludzi stamtąd.

199
00:15:19,880 --> 00:15:22,080
Chodziło o kulturę.

200
00:15:22,160 --> 00:15:24,440
Studia były praktycznie bezpłatne.

201
00:15:25,680 --> 00:15:28,920
Obok była biblioteka.

202
00:15:30,240 --> 00:15:31,760
Prowadzili inne życie.

203
00:15:31,840 --> 00:15:33,640
W pewnym sensie

204
00:15:36,240 --> 00:15:38,200
zazdrościłem im.

205
00:15:38,880 --> 00:15:45,160
Oczywiście. Z tego, co wiem,
byliście ściśle tajnym personelem.

206
00:15:45,240 --> 00:15:46,360
Odcięci od świata.

207
00:15:46,440 --> 00:15:48,160
Nie mogliście jechać za granicę?

208
00:15:48,240 --> 00:15:50,200
A skąd! Nie było szans!

209
00:15:50,280 --> 00:15:54,800
Wszystkie tajne dokumenty
w Związku Radzieckim

210
00:15:54,880 --> 00:15:57,720
dzieliły się na tajne, ściśle tajne

211
00:15:57,800 --> 00:16:00,800
i ściśle tajne o szczególnym znaczeniu.

212
00:16:00,880 --> 00:16:04,120
Aby uzyskać dostęp do tych ostatnich,

213
00:16:04,200 --> 00:16:06,800
należało posiadać formularz.

214
00:16:06,880 --> 00:16:09,880
Podsłuch był całkowicie oficjalny.

215
00:16:13,840 --> 00:16:17,880
Cały system był wadliwy.

216
00:16:18,560 --> 00:16:21,360
Sprowadzał się do tego,

217
00:16:21,440 --> 00:16:27,640
że zanim mogłem zadzwonić
z mojego biura do innego miasta,

218
00:16:27,720 --> 00:16:30,800
musiałem powiadomić władze,

219
00:16:30,880 --> 00:16:33,400
że chcę odbyć rozmowę międzymiastową.

220
00:16:34,840 --> 00:16:37,000
Obowiązywał zakaz

221
00:16:37,080 --> 00:16:40,440
wykonywania niemonitorowanych rozmów
z mieszkania.

222
00:16:40,520 --> 00:16:42,840
Ktoś nas obserwował?
Kto wie? Teoretycznie tak.

223
00:16:44,080 --> 00:16:47,800
Byłem kierownikiem największego działu,

224
00:16:47,880 --> 00:16:51,480
głównym projektantem, doktorem nauk,
ale nie członkiem partii.

225
00:16:53,040 --> 00:16:54,560
Nigdy do niej nie należałem.

226
00:16:55,440 --> 00:16:56,640
Znalazłem.

227
00:16:58,240 --> 00:17:00,400
Mam dużo…

228
00:17:00,480 --> 00:17:04,520
Szczerze mówiąc, trzeba przyznać,

229
00:17:04,600 --> 00:17:09,560
że aby wyprodukować więcej czołgów
niż reszta ludzkości,

230
00:17:09,640 --> 00:17:11,640
w dużej mierze zniszczyliśmy nasz kraj.

231
00:17:11,720 --> 00:17:15,680
Kraj, naród, przede wszystkim
zasługuje na szacunek,

232
00:17:15,760 --> 00:17:19,840
gdy zapewnia obywatelom godne życie.

233
00:17:19,920 --> 00:17:22,440
Kiedy poczuł pan,
że nie jest już Sowietem?

234
00:17:22,520 --> 00:17:24,320
W sierpniu 1968…

235
00:17:29,680 --> 00:17:31,680
gdy zobaczyłem nasze czołgi w Pradze.

236
00:17:33,760 --> 00:17:37,320
Wtedy iluzja Komsomołu dla mnie upadła.

237
00:17:37,400 --> 00:17:42,960
Zrozumiałem,
że moim krajem rządzą bandyci.

238
00:17:43,040 --> 00:17:46,640
NOWA NADZIEJA

239
00:17:46,720 --> 00:17:50,520
Gdybyśmy mieli zaznaczyć
najjaśniejszą i najmroczniejszą datę

240
00:17:50,600 --> 00:17:54,920
w kalendarzu naszej historii,

241
00:17:55,680 --> 00:18:01,440
z a najjaśniejsze daty wybrałbym okres,

242
00:18:02,880 --> 00:18:06,840
który przyniósł nam wolność – lata 90.

243
00:18:06,920 --> 00:18:10,520
Wtedy narodziła się wolna Rosja.

244
00:18:11,200 --> 00:18:13,480
A przynajmniej zrobiliśmy
krok ku wolności.

245
00:18:15,600 --> 00:18:18,280
Dojście Gorbaczowa do władzy w ZSRR

246
00:18:18,360 --> 00:18:21,280
oraz koniec zimnej wojny
zbiegły się w czasie

247
00:18:21,360 --> 00:18:24,520
z okresem rewolucji telekomunikacyjnej
w Stanach Zjednoczonych.

248
00:18:26,560 --> 00:18:29,560
Ludzie w ruchu, zajęci, pracujący.

249
00:18:29,640 --> 00:18:32,720
Niektórzy są w stanie
kontaktować się przez telefon

250
00:18:32,800 --> 00:18:36,440
z partnerami biznesowymi,
klientami, rodziną, przyjaciółmi

251
00:18:36,520 --> 00:18:38,680
nawet podczas podróży.

252
00:18:38,760 --> 00:18:42,120
Inżynierska smykałka mojego ojca
bardzo mu pomogła.

253
00:18:42,920 --> 00:18:46,440
W 1983 roku w USA uruchomiono

254
00:18:46,520 --> 00:18:48,640
pierwszy komercyjny system komórkowy.

255
00:18:48,720 --> 00:18:52,840
W 1990 roku mój ojciec i ja,
młody niedoświadczony przedsiębiorca,

256
00:18:52,920 --> 00:18:55,560
kupiliśmy Plexsys,
małą firmę technologiczną

257
00:18:55,640 --> 00:18:57,320
z Corinth w stanie Missisipi.

258
00:18:57,400 --> 00:18:59,360
Wykorzystaliśmy aktywa firmy,

259
00:18:59,440 --> 00:19:03,400
by wziąć pożyczkę
na blisko półtora miliona dolarów.

260
00:19:05,560 --> 00:19:09,040
W tym samym czasie
nowa era pokoju w ZSRR sprawiła,

261
00:19:09,120 --> 00:19:11,400
że wojskowi inżynierowie radiowi

262
00:19:11,480 --> 00:19:14,360
szukali sposobu na utrzymanie

263
00:19:14,440 --> 00:19:15,920
bez pomocy państwa.

264
00:19:18,480 --> 00:19:20,440
Związek Radziecki wciąż istniał,

265
00:19:21,600 --> 00:19:25,560
ale nie otrzymywaliśmy
wojskowych kontraktów.

266
00:19:25,640 --> 00:19:27,200
Nie płacono nam też pensji.

267
00:19:28,240 --> 00:19:32,720
Fabryki miały ten sam problem.

268
00:19:32,800 --> 00:19:35,320
Próbowały podbić rynek
nowymi produktami.

269
00:19:35,920 --> 00:19:40,960
Zachęcano do kontaktu
z zagranicznymi firmami.

270
00:19:41,040 --> 00:19:44,880
Olali wszelkie tajemnice,

271
00:19:44,960 --> 00:19:50,320
które właściwie
już tajemnicami nie były.

272
00:19:51,000 --> 00:19:54,560
Szukaliśmy sposobu na przetrwanie.

273
00:19:54,640 --> 00:19:57,080
W końcu byliśmy inżynierami.

274
00:19:57,160 --> 00:19:59,200
Mieliśmy głodować?

275
00:20:07,520 --> 00:20:08,840
Wszystkiego zapomniałem.

276
00:20:08,920 --> 00:20:12,680
Muszę podeprzeć się notatkami.

277
00:20:12,760 --> 00:20:15,520
Czułeś, że zostało ci
jedynie sprzątanie ulic?

278
00:20:15,600 --> 00:20:17,280
Miałeś rodzinę na utrzymaniu.

279
00:20:17,360 --> 00:20:20,360
Nie było tak. Mieliśmy wykształcenie.

280
00:20:20,440 --> 00:20:23,200
W końcu elektronika radiowa
to dość szeroka dziedzina.

281
00:20:23,280 --> 00:20:24,880
Myślałem, że znajdę zajęcie.

282
00:20:25,600 --> 00:20:27,920
W tym momencie na drugim końcu świata,

283
00:20:28,000 --> 00:20:29,560
na przedmieściach Chicago,

284
00:20:29,640 --> 00:20:33,960
do naszych drzwi zapukał ekstrawagancki
libańsko-amerykański sprzedawca.

285
00:20:34,040 --> 00:20:37,920
Sprzedawał kosmetyki L'Oréal,
nazywał się Ed Saad.

286
00:20:39,200 --> 00:20:42,960
Jeździł czerwonym cadillakiem

287
00:20:43,040 --> 00:20:46,680
z białą skórą w środku, kabriolet.

288
00:20:47,240 --> 00:20:49,080
Był obwieszony biżuterią.

289
00:20:49,960 --> 00:20:51,680
Kompletne szaleństwo.

290
00:20:51,760 --> 00:20:54,200
Nazywał się Ed Saad. Pamiętasz Eda?

291
00:20:54,280 --> 00:20:56,720
Ed Saad. Tak! Pamiętam.

292
00:20:56,800 --> 00:21:00,280
Amerykanin pochodzenia libańskiego
z przedmieść Chicago

293
00:21:00,360 --> 00:21:02,480
o imieniu Ed Saad przyszedł do nas

294
00:21:02,560 --> 00:21:05,520
i powiedział: „Czytałem o waszej firmie.

295
00:21:05,600 --> 00:21:08,520
Czytałem o waszym sprzęcie.

296
00:21:09,360 --> 00:21:11,840
Związek Radziecki go potrzebuje.

297
00:21:12,520 --> 00:21:15,800
Wasz system jest zaprojektowany
do małych miast.

298
00:21:15,880 --> 00:21:18,600
Jest idealny dla Rosji.

299
00:21:19,240 --> 00:21:22,640
Jeśli się zgodzicie, sprzedacie miliony

300
00:21:23,320 --> 00:21:25,480
swoich systemów w Rosji”.

301
00:21:26,160 --> 00:21:28,000
Przekonał mojego tatę.

302
00:21:28,080 --> 00:21:31,240
Po dwóch czy trzech miesiącach rozmów.

303
00:21:31,320 --> 00:21:33,960
Ja potrzebowałem pół roku, by uznać,

304
00:21:34,040 --> 00:21:36,760
że powinniśmy spróbować
i zobaczyć, co się stanie.

305
00:21:36,840 --> 00:21:39,600
Więc zawarł z nami umowę:

306
00:21:39,680 --> 00:21:43,280
„Wezmę od was opłatę konsultacyjną
w wysokości 50 000 dolarów”.

307
00:21:43,360 --> 00:21:44,840
To było jego honorarium.

308
00:21:45,440 --> 00:21:48,120
Dwadzieścia pięć tysięcy przed wyjazdem

309
00:21:48,200 --> 00:21:51,800
i 25 tysięcy po podpisaniu umowy.

310
00:21:53,000 --> 00:21:55,160
Musieliśmy użyć kilku kart kredytowych,

311
00:21:55,240 --> 00:21:57,760
żeby opłacić wydatki. Szaleństwo.

312
00:21:57,840 --> 00:22:01,520
Zachęcał nas sukces
kosmetyków L'Oreal w Moskwie,

313
00:22:01,600 --> 00:22:04,160
moje doświadczenie
z biletami do teatru Bolszoj

314
00:22:04,240 --> 00:22:08,280
oraz dane: zagęszczenie
samych linii stacjonarnych w ZSRR

315
00:22:08,360 --> 00:22:12,000
wynosiło zaledwie
17 telefonów na 100 osób.

316
00:22:13,760 --> 00:22:16,840
Krótko mówiąc – ludzie nie mogli
się ze sobą kontaktować.

317
00:22:17,960 --> 00:22:23,160
Zanim wsiedliśmy na pokład samolotu PA74
linii Pan-American z JFK do Moskwy,

318
00:22:23,240 --> 00:22:26,160
spisaliśmy testamenty
i wykupiliśmy polisy na życie.

319
00:22:27,920 --> 00:22:32,000
Uznaliśmy, że jeśli nie zostaniemy
amerykańskimi pionierami w Rosji,

320
00:22:32,080 --> 00:22:34,400
przynajmniej zostawimy
rodzinie pieniądze.

321
00:22:34,480 --> 00:22:36,600
Żywy miałem ujemną wartość netto.

322
00:22:36,680 --> 00:22:39,200
Martwy byłbym warty milion dolarów.

323
00:22:43,040 --> 00:22:46,920
W naszym tajnym biurze Vimpel – RTI

324
00:22:47,000 --> 00:22:48,840
zaczęli odwiedzać nas obcokrajowcy.

325
00:22:48,920 --> 00:22:50,880
To było niewiarygodne.

326
00:22:52,040 --> 00:22:55,880
Było wiadomo,
że w naszym tajnym instytucie radiowym

327
00:22:55,960 --> 00:22:59,560
moje laboratorium
zaczęło robić coś innego.

328
00:23:01,160 --> 00:23:03,160
Skąd się wziął Fabela?

329
00:23:03,240 --> 00:23:07,280
Weszliśmy w branżę
telefonów komórkowych.

330
00:23:07,960 --> 00:23:13,080
Fabela na własny koszt dostarczył nam
stację bazową i centralę.

331
00:23:13,160 --> 00:23:19,240
Dał nam z 15 takich telefonów.

332
00:23:19,320 --> 00:23:23,520
Podobało nam się,
gdy chodziliśmy z nimi przy uchu.

333
00:23:23,600 --> 00:23:25,240
Zaprosił nas do biznesu.

334
00:23:25,320 --> 00:23:27,400
Gdy chodziliśmy po tych instytutach,

335
00:23:27,480 --> 00:23:29,760
były to ściśle tajne placówki,

336
00:23:29,840 --> 00:23:31,560
a my byliśmy Amerykanami.

337
00:23:31,640 --> 00:23:34,680
Dla nas było to coś niewyobrażalnego.

338
00:23:34,760 --> 00:23:38,880
Jakim cudem… Jeszcze trzy lata wcześniej

339
00:23:38,960 --> 00:23:41,120
wszyscy skończylibyśmy w więzieniu

340
00:23:41,760 --> 00:23:44,440
za odwiedzanie tych placówek.

341
00:23:44,520 --> 00:23:47,440
Już po dwóch dniach od wizyty w Vimpelu,

342
00:23:47,520 --> 00:23:50,520
zanim poznałem doktora Zimina,

343
00:23:50,600 --> 00:23:53,920
wiedziałem,
że nie mają zamiaru niczego kupić.

344
00:23:54,000 --> 00:23:56,320
Interesowała ich technologia.

345
00:23:56,400 --> 00:23:58,560
Chcieli sami to produkować.

346
00:23:58,640 --> 00:24:01,360
Ed Saad mówił co innego.

347
00:24:02,040 --> 00:24:04,840
Spędziliśmy w Moskwie tydzień.

348
00:24:04,920 --> 00:24:07,280
Już drugiego dnia zrozumieliśmy,

349
00:24:07,360 --> 00:24:10,600
że niczego od nas nie kupią.
Chcieli otworzyć własną produkcję.

350
00:24:10,680 --> 00:24:13,080
Szybko zdałem sobie sprawę,

351
00:24:13,160 --> 00:24:16,240
że ci 50-, 60-letni
radzieccy inżynierowie radiowi

352
00:24:16,320 --> 00:24:20,080
spotykają się ze mną,
młodym, niedoświadczonym Amerykaninem,

353
00:24:20,160 --> 00:24:22,800
bo mieliśmy bufet śniadaniowy.

354
00:24:23,880 --> 00:24:27,800
Szli prosto do stołu,
pakowali kanapki do teczek

355
00:24:27,880 --> 00:24:29,680
i dopiero z nami rozmawiali.

356
00:24:30,440 --> 00:24:32,800
Dotarło do mnie,
że zabierają jedzenie do domu

357
00:24:32,880 --> 00:24:36,000
i byłem dumny,
że możemy chociaż kogoś nakarmić.

358
00:24:37,520 --> 00:24:42,600
Doszło nawet do tego,
że zaprosiłem was do swojego domu.

359
00:24:43,960 --> 00:24:45,440
W Khimki Khovrino.

360
00:24:45,520 --> 00:24:49,120
Byłem taki dumny,
miałem trzypokojowe mieszkanie.

361
00:24:49,200 --> 00:24:52,720
Zapytałem, ile oni mają pokoi.

362
00:24:53,720 --> 00:24:56,280
Odparli tylko, że mieszkają w domach.

363
00:24:57,200 --> 00:24:59,600
Aż w końcu ostatniego, siódmego dnia

364
00:25:00,160 --> 00:25:03,400
spotkaliśmy się z prezesem,

365
00:25:03,480 --> 00:25:05,320
dyrektorem generalnym Vimpel.

366
00:25:05,920 --> 00:25:10,480
Zaprosił wszystkie instytuty,
z którymi rozmawialiśmy,

367
00:25:10,560 --> 00:25:13,080
by wynegocjować,
jak możemy współpracować.

368
00:25:13,160 --> 00:25:15,320
W tamtym momencie zdecydowaliśmy,

369
00:25:15,400 --> 00:25:19,840
że jeśli ta inwestycja
ma się nam zwrócić,

370
00:25:19,920 --> 00:25:21,840
musimy coś wymyślić.

371
00:25:21,920 --> 00:25:25,960
Zaczęliśmy się zastanawiać,
co możemy produkować na miejscu

372
00:25:26,040 --> 00:25:27,480
z Vimpelem.

373
00:25:27,560 --> 00:25:30,360
W pewnym momencie,
nie wiem dokładnie kiedy,

374
00:25:30,440 --> 00:25:32,760
ale w trakcie negocjacji

375
00:25:32,840 --> 00:25:36,880
doktor Zimin był przeciwny współpracy.

376
00:25:36,960 --> 00:25:38,320
Całkowicie przeciwny.

377
00:25:38,400 --> 00:25:42,800
W pokoju było dosłownie 20 osób,

378
00:25:43,520 --> 00:25:45,360
a on zaczął walić w stół i mówić:

379
00:25:45,440 --> 00:25:48,040
„Nie ma mowy. Nie ma takiej opcji”.

380
00:25:48,120 --> 00:25:50,720
Strasznie się ożywił…

381
00:25:51,520 --> 00:25:54,360
i dosłownie walił w stół.

382
00:25:54,440 --> 00:25:57,960
Postanowiono,
że musimy się przygotować na to,

383
00:25:58,040 --> 00:26:00,320
że Vimpel, firma produkcyjna,

384
00:26:00,400 --> 00:26:03,560
będzie działała
i współpracowała przy produkcji

385
00:26:04,160 --> 00:26:08,480
z amerykańskim producentem.

386
00:26:08,560 --> 00:26:14,080
Zebrano delegację, którą zaprosił Augie.

387
00:26:14,160 --> 00:26:16,960
W tamtych czasach podróż do USA
była nie do pomyślenia.

388
00:26:17,600 --> 00:26:21,880
Gospodarzami byli Amerykanie.
Pokryli wszystkie nasze wydatki.

389
00:26:23,400 --> 00:26:26,000
Przysłali nam faks z zaproszeniem

390
00:26:26,080 --> 00:26:29,160
oraz specjalną prośbą,
by w delegacji znalazł się

391
00:26:29,240 --> 00:26:32,160
łysy dżentelmen,

392
00:26:32,240 --> 00:26:34,800
który dziko gestykulował
i uderzał w stół.

393
00:26:34,880 --> 00:26:39,040
W ostatniej chwili
dołączyłem do delegacji.

394
00:26:39,120 --> 00:26:42,280
Pamiętałem jedynie faceta,
który robił tak…

395
00:26:42,360 --> 00:26:45,000
Powiedziałem, by upewnili się,
jak właśnie wspomniał,

396
00:26:45,080 --> 00:26:47,560
żeby był na liście delegatów.
Chciałem go.

397
00:26:47,640 --> 00:26:50,480
Nie wiem, czy ci powiedziałem, może nie,

398
00:26:50,560 --> 00:26:53,640
ale odpowiedzieli: „Na pewno?

399
00:26:53,720 --> 00:26:55,960
Jest bardzo trudny.

400
00:26:56,720 --> 00:27:00,040
Z nikim się nie zgadza.

401
00:27:00,120 --> 00:27:03,640
Był wam przeciwny.
Na pewno go chcecie?”.

402
00:27:03,720 --> 00:27:07,280
Odpowiedziałem: „Tak, jestem pewny,
bo chcę kogoś z pasją.

403
00:27:07,360 --> 00:27:10,280
Tylko on pokazał jakąkolwiek pasję

404
00:27:10,360 --> 00:27:13,760
podczas naszej wizyty.
Reszta była nijaka”.

405
00:27:14,640 --> 00:27:17,560
Augie, twoje zaproszenie do Ameryki,

406
00:27:18,840 --> 00:27:22,240
tam się wszystko zaczęło,
odmieniło moje życie.

407
00:27:24,560 --> 00:27:27,200
Moje też.

408
00:27:27,920 --> 00:27:30,200
Gdy przyjechali inżynierowie z wizytą,

409
00:27:30,280 --> 00:27:33,360
Związek Radziecki
właśnie przestał istnieć.

410
00:27:35,320 --> 00:27:37,760
Przylecieli z ZSRR do Chicago,

411
00:27:37,840 --> 00:27:40,040
a tydzień później wrócili do Rosji.

412
00:27:42,280 --> 00:27:46,120
Niedługo po tym rosyjski
inżynier radiowy, Dmitrij Zimin,

413
00:27:46,200 --> 00:27:48,640
i ja wyruszyliśmy w prawdziwą podróż.

414
00:27:49,280 --> 00:27:52,320
Założyliśmy rosyjsko-amerykańską

415
00:27:52,400 --> 00:27:55,560
firmę telekomunikacyjną Vimpelcom.

416
00:27:55,640 --> 00:27:57,880
Podjęliśmy się ambitnego projektu

417
00:27:57,960 --> 00:28:00,480
stworzenia pierwszej
mobilnej sieci w Moskwie,

418
00:28:01,200 --> 00:28:04,640
która połączy ludzi
w sposób wcześniej niewyobrażalny.

419
00:28:04,720 --> 00:28:09,560
AMERYKAŃSKI SEN

420
00:28:09,640 --> 00:28:14,200
Trzy wielkie wydarzenia rewolucyjne
zbiegły się w czasie.

421
00:28:14,280 --> 00:28:16,480
Upadek Związku Radzieckiego,

422
00:28:16,560 --> 00:28:18,680
wprowadzenie wolnego rynku

423
00:28:18,760 --> 00:28:23,040
i pojawienie się całkowicie nowej
technologii komórkowej.

424
00:28:23,120 --> 00:28:28,840
Te trzy wielkie wydarzenia

425
00:28:29,680 --> 00:28:32,520
doprowadziły
do niezwykłej rewolucji intelektualnej.

426
00:28:33,800 --> 00:28:38,240
Na starość zrozumiałem,
że założyłem start-up.

427
00:28:38,320 --> 00:28:40,560
Zbudowaliśmy go od zera.

428
00:28:41,160 --> 00:28:44,080
Wszystko tworzyliśmy od podstaw.

429
00:28:44,800 --> 00:28:46,640
Pierwsza antena stanęła na dachu

430
00:28:46,720 --> 00:28:49,200
budynku
Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

431
00:28:49,280 --> 00:28:53,240
W cudowny sposób
zasięg obejmował ulicę 8 Marca.

432
00:28:53,320 --> 00:28:57,960
Stamtąd przyszedł pierwszy telefon.

433
00:28:58,040 --> 00:29:02,920
Dwunastego lipca 1992 roku
szedłem ulicą 8 Marca.

434
00:29:05,240 --> 00:29:07,080
I zadzwoniłem do Augiego w Stanach.

435
00:29:08,440 --> 00:29:11,480
Dima motywował prosty,
lecz sprytny pomysł.

436
00:29:11,560 --> 00:29:14,080
Chciał dać swoim ludziom
pracę i pieniądze.

437
00:29:15,240 --> 00:29:18,360
Wniósł swoje zdolności
jako inżynier radiowy.

438
00:29:18,440 --> 00:29:20,120
Wiedział, jak budować sieć.

439
00:29:21,120 --> 00:29:25,320
Środki, cele, marketing i planowanie
spadły na mnie.

440
00:29:25,400 --> 00:29:29,680
Chyba Dim nie do końca wiedział,
co oznacza przedsiębiorczość,

441
00:29:29,760 --> 00:29:33,080
ale jego dziki duch
popychał go do odkrywania,

442
00:29:33,160 --> 00:29:36,040
nawet rzeczy,
których nie pojmował w pełni.

443
00:29:36,120 --> 00:29:41,120
Następne dziesięć lat mojego życia,
od 1991 do 2001 roku,

444
00:29:41,200 --> 00:29:44,200
było najbarwniejszym,

445
00:29:44,720 --> 00:29:47,120
najjaśniejszym okresem mojego życia.

446
00:29:52,920 --> 00:29:55,640
Zebraliśmy się,
by uczcić więzi Rosjan i Amerykanów,

447
00:29:55,720 --> 00:29:59,120
które powstały
podczas II wojny światowej.

448
00:29:59,200 --> 00:30:02,480
Wspólnie przysięgamy, że szansy,
którą straciliśmy 50 lat temu,

449
00:30:02,560 --> 00:30:05,440
by zbudować lepszy świat,

450
00:30:05,520 --> 00:30:07,200
kolejny raz nie zaprzepaścimy.

451
00:30:12,960 --> 00:30:14,320
Sprawy toczyły się szybko.

452
00:30:16,480 --> 00:30:19,720
W Moskwie można było dostrzec
zalążki Zachodu.

453
00:30:20,960 --> 00:30:22,880
Adrenalina odpowiadała ryzyku.

454
00:30:22,960 --> 00:30:26,240
Było jasne,
że Rosja będzie światowym liderem

455
00:30:26,320 --> 00:30:28,800
i ważną częścią globalnej gospodarki.

456
00:30:30,800 --> 00:30:34,760
Do 1992 roku
zyskaliśmy 200 pierwszych klientów.

457
00:30:37,520 --> 00:30:40,800
To był czas niesamowitej ekscytacji.

458
00:30:40,880 --> 00:30:43,720
Przez 30 lat pracowaliśmy

459
00:30:43,800 --> 00:30:46,120
pod presją reżimu sowieckiego.

460
00:30:46,200 --> 00:30:47,880
Nie mogliśmy się wychylać.

461
00:30:47,960 --> 00:30:49,760
I wtedy się wydostaliśmy.

462
00:30:50,400 --> 00:30:57,400
Gdybyśmy budowali komunikację
komórkową zgodnie z zasadami,

463
00:30:57,480 --> 00:31:01,040
które obowiązywały w naszym kompleksie
wojskowo-przemysłowym,

464
00:31:02,840 --> 00:31:05,200
nadal nic byśmy nie mieli.

465
00:31:05,880 --> 00:31:09,000
W 1996 roku
50 000 ludzi w Moskwie korzystało

466
00:31:09,080 --> 00:31:10,600
z naszej sieci komórkowej.

467
00:31:11,240 --> 00:31:12,920
Cztery lata dzielą

468
00:31:13,000 --> 00:31:16,400
pierwsze połączenie komórkowe
między Moskwą a Chicago

469
00:31:16,480 --> 00:31:19,880
a debiutem naszej spółki na NYSE.

470
00:31:19,960 --> 00:31:22,400
IPO było pomysłem Fabela.

471
00:31:23,080 --> 00:31:25,400
Pierwsza oferta publiczna, czyli IPO,

472
00:31:26,080 --> 00:31:29,280
to proces, dzięki któremu prywatna firma

473
00:31:29,360 --> 00:31:32,960
po raz pierwszy oferuje
swoje udziały społeczeństwu.

474
00:31:33,040 --> 00:31:35,320
W naszym przypadku dzięki IPO

475
00:31:35,400 --> 00:31:40,080
amerykańscy inwestorzy mogli
kupić akcje rosyjskiej firmy.

476
00:31:40,160 --> 00:31:42,920
Mówiłem, że to ogromna sprawa.

477
00:31:43,000 --> 00:31:44,600
Pomysł IPO.

478
00:31:44,680 --> 00:31:47,880
Najpierw pomyślałem, że to szaleństwo,
ale uznałem: „Czemu nie?”.

479
00:31:47,960 --> 00:31:49,280
To było ciekawe.

480
00:31:49,360 --> 00:31:50,840
Przekonanie Dima?

481
00:31:51,880 --> 00:31:55,720
Dim zawsze ogromnie mi ufał.

482
00:31:55,800 --> 00:31:58,400
Po prostu mi ufał. Zgodził się.

483
00:31:59,320 --> 00:32:01,160
Po prostu się zgodził.

484
00:32:01,240 --> 00:32:04,520
Tak, całkowicie ufałem Augiemu.

485
00:32:04,600 --> 00:32:08,680
W listopadzie 1995 roku
zdecydowaliśmy się na ten krok,

486
00:32:08,760 --> 00:32:10,640
a w listopadzie 1996 r. to zrobiliśmy.

487
00:32:10,720 --> 00:32:14,040
Nawet dzisiaj ogarnięcie IPO w rok
jest rzeczą niesłychaną.

488
00:32:14,120 --> 00:32:16,120
Nie byłem naiwniakiem.

489
00:32:16,200 --> 00:32:18,560
Wiedziałem,
jak skomplikowana jest Rosja.

490
00:32:18,640 --> 00:32:22,920
Uważałem IPO
za najlepszą ochronę naszej firmy.

491
00:32:23,000 --> 00:32:25,440
Dlatego poszedłem w tym kierunku.

492
00:32:26,640 --> 00:32:29,760
Wiedziałem, że wejście na giełdę
i zagraniczni inwestorzy

493
00:32:29,840 --> 00:32:32,240
przyniosą nam
wsparcie amerykańskiego rządu.

494
00:32:32,320 --> 00:32:34,480
Będą chcieli chronić swoich inwestorów,

495
00:32:34,560 --> 00:32:38,760
zwłaszcza że stosunki USA z Rosją
były bardzo silne.

496
00:32:42,160 --> 00:32:45,640
Augie pamięta to lepiej ode mnie,

497
00:32:45,720 --> 00:32:47,920
noc przed wejściem na giełdę.

498
00:32:48,000 --> 00:32:51,320
Siedzieliśmy i ustalaliśmy cenę.

499
00:32:52,840 --> 00:32:55,000
Cenę akcji.

500
00:32:55,080 --> 00:32:57,400
Jeśli będzie za wysoka –
nikt ich nie kupi,

501
00:32:57,480 --> 00:33:00,080
jeśli za niska – nigdy nie wiadomo.

502
00:33:00,800 --> 00:33:04,480
Koniec końców
i tak okazała się za niska.

503
00:33:04,560 --> 00:33:08,080
Wszyscy rzucili się na akcje.
Mogliśmy ją nieco podnieść.

504
00:33:08,800 --> 00:33:12,040
Chcieliśmy się upewnić,

505
00:33:12,120 --> 00:33:15,200
że niezależnie od ustalonej ceny

506
00:33:15,280 --> 00:33:17,480
inwestorzy już pierwszego dnia zarobią.

507
00:33:17,560 --> 00:33:21,800
Chcieliśmy ich nagrodzić za zaufanie.

508
00:33:21,880 --> 00:33:24,520
Pamiętajcie,
że zanim weszliśmy na giełdę,

509
00:33:24,600 --> 00:33:28,760
żeby znaleźć bank…
a odrzuciło mnie 13 banków,

510
00:33:29,240 --> 00:33:32,240
które powiedziały,
że nie wprowadzą nas na giełdę.

511
00:33:33,280 --> 00:33:36,440
On jest za stary, ja za młody.

512
00:33:37,200 --> 00:33:39,480
Do tego to Rosja. Żartujecie sobie?

513
00:33:40,680 --> 00:33:42,800
Pamiętasz, Dim, co się stało

514
00:33:43,680 --> 00:33:46,920
dwa tygodnie i dwa dni
po rozpoczęciu objazdówki?

515
00:33:47,840 --> 00:33:49,360
Byliśmy w trasie,

516
00:33:49,440 --> 00:33:52,560
trzy czy pięć dni do wyceny…

517
00:33:52,640 --> 00:33:54,480
Pamiętasz, co się wydarzyło w Rosji?

518
00:33:55,840 --> 00:33:57,600
Jelcyn dostał zawału.

519
00:33:57,680 --> 00:33:59,480
Dwa tygodnie po rozpoczęciu trasy.

520
00:34:00,160 --> 00:34:03,000
Gdyby Jelcyn umarł, nasz plan by spalił.

521
00:34:03,080 --> 00:34:04,120
Upadłby.

522
00:34:04,800 --> 00:34:06,040
Wszyscy się zastanawiają,

523
00:34:06,120 --> 00:34:10,360
„Czy Rosja już zawsze
będzie anty-komunistyczna?”.

524
00:34:10,440 --> 00:34:14,120
Zachód wierzył, że tylko Jelcyn

525
00:34:14,200 --> 00:34:17,360
nie dopuści
do powrotu komunizmu w Rosji.

526
00:34:17,440 --> 00:34:22,040
Trzy lata wcześniej doszło
do zamachu stanu.

527
00:34:22,120 --> 00:34:25,600
Wszyscy sądzili,
że bez Jelcyna się nie uda.

528
00:34:25,680 --> 00:34:27,960
Zachód uważał,

529
00:34:28,480 --> 00:34:30,400
że Rosja wróci do komunizmu.

530
00:34:31,520 --> 00:34:35,120
To były dramatyczne chwile,
całą naszą pracę

531
00:34:35,200 --> 00:34:38,160
mógł zaprzepaścić jeden incydent.

532
00:34:38,240 --> 00:34:42,320
Na szczęście nic mu się nie stało.
Wszczepili mu bypassy.

533
00:34:43,920 --> 00:34:44,880
Tak.

534
00:34:47,400 --> 00:34:48,400
Tak.

535
00:34:49,320 --> 00:34:52,800
Tak, mieliśmy szczęście!

536
00:34:55,320 --> 00:34:57,160
Wiadomości ze świata.

537
00:34:58,720 --> 00:35:00,360
Dziś na Wall Street…

538
00:35:03,080 --> 00:35:05,560
Tak, to Rosjanie na Wall Street.

539
00:35:09,880 --> 00:35:13,200
Po tym, jak nasza firma
zadebiutowała na giełdzie,

540
00:35:13,280 --> 00:35:17,000
jej wartość dobiła
do 822 milionów dolarów.

541
00:35:18,280 --> 00:35:22,240
W zaledwie pięć lat,
zaczynając od zera w nowym kraju.

542
00:35:22,320 --> 00:35:25,840
Nikt nie sądził,
że to możliwe w 1990 roku,

543
00:35:25,920 --> 00:35:29,320
poza Edem Saadem, sprzedawcą kosmetyków,

544
00:35:29,400 --> 00:35:33,840
i Jegorem Gaidarem, pierwszym
reformatorem postsowieckiej gospodarki.

545
00:35:37,400 --> 00:35:38,640
Dmitrij Borisowicz.

546
00:35:38,720 --> 00:35:42,760
Mimo całej krytyki wobec Gaidara
okazało się, że miał rację.

547
00:35:42,840 --> 00:35:46,560
Od 1992 roku minęły zaledwie cztery lata

548
00:35:47,080 --> 00:35:50,160
i pierwszy raz w historii rosyjska firma

549
00:35:50,240 --> 00:35:53,880
wprowadza rosyjskie papiery wartościowe

550
00:35:53,960 --> 00:35:56,280
na nowojorską giełdę.

551
00:35:56,360 --> 00:35:58,880
Gdy potrzebowaliśmy pieniędzy
na rozwój firmy,

552
00:35:58,960 --> 00:36:04,280
żyliśmy z pożyczek bankowych,
co zrozumiałe.

553
00:36:04,360 --> 00:36:08,440
Ale w Rosji pożyczki są bardzo drogie,
do 30% odsetek rocznie.

554
00:36:08,520 --> 00:36:11,760
Na początku, gdy biznes kwitł,
było to do przyjęcia.

555
00:36:11,840 --> 00:36:14,720
Ale gdy zaczyna się spłacać odsetki,

556
00:36:14,800 --> 00:36:17,080
nie można rozwinąć biznesu
na pożyczkach.

557
00:36:17,160 --> 00:36:21,120
Powinniśmy, jak reszta świata,
walczyć o dostęp

558
00:36:21,200 --> 00:36:23,920
do taniego kapitału na rozwój firmy.

559
00:36:24,000 --> 00:36:26,360
Najtańsze pieniądze
można znaleźć na giełdach.

560
00:36:31,120 --> 00:36:35,640
To był pierwszy raz dla firmy,
pierwszy raz w historii.

561
00:36:36,440 --> 00:36:41,680
W Imperium Rosyjskim była firma,

562
00:36:41,760 --> 00:36:44,840
która weszła na giełdę.

563
00:36:44,920 --> 00:36:48,520
Z błogosławieństwem cara Mikołaja II

564
00:36:48,600 --> 00:36:52,320
załatwiono pożyczkę

565
00:36:54,040 --> 00:37:00,480
na budowę linii kolejowej
Moskwa–Władywostok.

566
00:37:00,560 --> 00:37:03,840
Ale firma coś wypuściła.
Obligacje czy coś takiego.

567
00:37:03,920 --> 00:37:07,080
I nie było samej struktury giełdowej.

568
00:37:07,160 --> 00:37:08,400
Obligacje kolejowe.

569
00:37:08,480 --> 00:37:11,560
Więc jeśli chodzi o giełdę,
byliśmy pierwsi w historii.

570
00:37:11,640 --> 00:37:13,160
Tak. W historii.

571
00:37:17,160 --> 00:37:20,440
Co daliśmy im w prezencie? Samowar?

572
00:37:20,520 --> 00:37:27,840
Car Mikołaj dał nam złoty samowar,

573
00:37:27,920 --> 00:37:31,400
gdy wystawili obligacje.

574
00:37:31,480 --> 00:37:34,880
Stał w sali posiedzeń,
bo to bardzo cenny artefakt.

575
00:37:34,960 --> 00:37:37,360
Jeśli pójdziecie na nowojorską giełdę,

576
00:37:37,440 --> 00:37:40,640
samowar stoi w ich sali posiedzeń.

577
00:37:40,720 --> 00:37:45,240
Wpadliśmy na pomysł,
żeby dać im samowar z Gżelu.

578
00:37:45,320 --> 00:37:47,600
- Oto zdjęcie.
- Samowar z Gżelu.

579
00:37:49,520 --> 00:37:51,080
Mieliśmy flagę Rosji.

580
00:37:51,160 --> 00:37:55,320
Flagę Stanów Zjednoczonych
i flagę Beeline na balkonie.

581
00:37:55,400 --> 00:37:57,600
Całe Wall Street było zamknięte.

582
00:37:57,680 --> 00:38:00,720
Zorganizowaliśmy różne
rosyjskie wydarzenia kulturowe.

583
00:38:01,400 --> 00:38:04,320
Pierwszy raz
zaprosiliśmy rosyjskie tancerki

584
00:38:04,400 --> 00:38:06,760
na amerykańską giełdę.

585
00:38:06,840 --> 00:38:10,280
Rosyjskie tancerki
tańczyły na parkiecie giełdy.

586
00:38:10,360 --> 00:38:13,560
Wszyscy oglądali. Coś niesamowitego.

587
00:38:14,280 --> 00:38:17,040
Pamiętam ojca Augiego.

588
00:38:17,120 --> 00:38:19,920
Moim zdaniem był szczęśliwszy od niego.

589
00:38:22,360 --> 00:38:24,880
Pamiętasz swoje ostanie słowa
w przemowach,

590
00:38:24,960 --> 00:38:27,480
których udzielałeś w trakcie objazdu?

591
00:38:27,560 --> 00:38:29,120
Czym kończyłeś?

592
00:38:29,200 --> 00:38:31,080
Pamiętasz? Po angielsku?

593
00:38:31,160 --> 00:38:32,440
Mówiłeś jedno zdanie.

594
00:38:33,600 --> 00:38:35,720
Spróbuję sobie przypomnieć.

595
00:38:35,800 --> 00:38:39,400
Zapamiętałem to, ale już wyleciało.

596
00:38:39,480 --> 00:38:41,360
- Przypomnij mi.
- Przypomnij.

597
00:38:41,440 --> 00:38:44,080
Tak. „Wyczekuję…

598
00:38:46,320 --> 00:38:48,800
Wyczekuję świetlanej przyszłości”.

599
00:38:51,160 --> 00:38:54,080
„Wyczekuję…”

600
00:38:54,920 --> 00:38:56,800
„Świetlanej przyszłości!”

601
00:38:58,880 --> 00:38:59,880
Tak!

602
00:39:00,640 --> 00:39:02,160
Każdą przemowę tak kończył:

603
00:39:02,240 --> 00:39:04,560
„Wyczekuję świetlanej przyszłości”.

604
00:39:04,640 --> 00:39:06,640
„Wyczekuję świetlanej przyszłości”.

605
00:39:06,720 --> 00:39:09,720
- Tak. To był jego znak firmowy.
- „Wyczekuję…”

606
00:39:09,800 --> 00:39:12,240
Machałem też rękami.

607
00:39:12,320 --> 00:39:14,920
Zrobiliśmy chyba 120 prezentacji.

608
00:39:25,280 --> 00:39:28,320
Kiedy Dmitrij Borisowicz
stał się bogatym człowiekiem?

609
00:39:29,840 --> 00:39:32,440
- Nie pamiętasz?
- Wcale tak o sobie nie myśli.

610
00:39:34,920 --> 00:39:37,840
Kiepski ze mnie partner do rozmowy.
Nic nie pamiętam.

611
00:39:37,920 --> 00:39:41,400
On wcale tak nie myśli.
Nigdy nie było takiej chwili.

612
00:39:41,960 --> 00:39:43,480
Nie pamiętam.

613
00:39:43,560 --> 00:39:46,840
Już sobie przypominam.

614
00:39:48,800 --> 00:39:54,160
Poczekajcie chwilę.
Przypominam sobie, co pamiętam.

615
00:39:55,520 --> 00:40:00,200
Pierwszy raz

616
00:40:02,560 --> 00:40:08,960
usłyszałem, że jestem bogaty…

617
00:40:09,040 --> 00:40:10,720
Ktoś mi powiedział.

618
00:40:11,600 --> 00:40:16,480
Znaliśmy takiego faceta.
Lenya Rożetskin.

619
00:40:17,160 --> 00:40:21,880
Czasami wracałem do domu
nie ze stacji metra na lotnisku,

620
00:40:21,960 --> 00:40:27,280
ale ze stacji Dynamo,
żeby przejść się parkiem.

621
00:40:27,360 --> 00:40:29,760
Czasami nawet całą drogę szedłem pieszo.

622
00:40:30,640 --> 00:40:35,200
Kiedyś wpadłem na Rożetskina
niedaleko stacji Dynamo.

623
00:40:36,160 --> 00:40:39,720
Pyta: „Dmitrij Borisowicz,
co tutaj robisz?”. A ja: „A co?”.

624
00:40:39,800 --> 00:40:41,880
„Wiesz, ile jesteś wart?”

625
00:40:42,840 --> 00:40:45,760
Wtedy dotarło do mnie…

626
00:40:45,840 --> 00:40:48,760
Nigdy o tym nie myślałem.

627
00:40:49,440 --> 00:40:50,640
Powiedział mi wtedy:

628
00:40:50,720 --> 00:40:53,560
„Błąkasz się sam,
ale wiesz, ile jesteś wart?”.

629
00:40:54,160 --> 00:40:58,080
Nawet przez myśl mi nie przeszło
sprzedanie udziałów w Vimpelcom.

630
00:40:58,800 --> 00:41:05,000
Tu nie chodziło o bogactwo.

631
00:41:05,080 --> 00:41:09,600
Jak niby miałem sprzedać udziały?
To było nie do pomyślenia.

632
00:41:09,680 --> 00:41:16,320
To jak sprzedaż dziecka.
Nie do pomyślenia.

633
00:41:17,000 --> 00:41:20,240
Uważano mnie za bogacza,

634
00:41:20,320 --> 00:41:26,040
ale tylko z nazwy.

635
00:41:26,120 --> 00:41:29,320
Tak uważałem, dobrze to pamiętam.

636
00:41:29,400 --> 00:41:31,880
Było panu wtedy łatwo?

637
00:41:31,960 --> 00:41:38,320
Napotkał pan
jakieś trudności, opór, presję?

638
00:41:38,400 --> 00:41:41,040
N iech Bóg błogosławi,
cokolwiek się działo!

639
00:41:41,120 --> 00:41:44,560
Na początku lat 90.,
po upadku Związku Radzieckiego,

640
00:41:44,640 --> 00:41:47,960
przestępczość zorganizowana w Moskwie
wzrosła.

641
00:41:48,640 --> 00:41:50,680
To była walka o „ochronę”.

642
00:41:51,560 --> 00:41:53,880
Gangi chciały nas mieć
pod swoim parasolem

643
00:41:53,960 --> 00:41:56,160
i w zamian żądały udziałów.

644
00:41:57,880 --> 00:41:59,440
Czy to nie było przerażające?

645
00:41:59,520 --> 00:42:04,280
Właściwie to były czasy,
gdy było strasznie.

646
00:42:04,360 --> 00:42:07,800
Pamiętam,
jak musiałem zatrudnić ochroniarza.

647
00:42:07,880 --> 00:42:09,640
- Kiedy?
- Nie powiem!

648
00:42:10,960 --> 00:42:13,640
Pewnego lata, dość późno wieczorem,

649
00:42:15,720 --> 00:42:18,160
około północy,

650
00:42:18,240 --> 00:42:21,200
wracałem do domu i mijałem
stację metra Riecznoj wokzał.

651
00:42:23,000 --> 00:42:25,200
Doszedłem do wniosku, że na wiele sposób

652
00:42:25,280 --> 00:42:28,840
doktor Zimin był bardziej naiwny niż ja.

653
00:42:28,920 --> 00:42:30,120
Ulica była pusta.

654
00:42:31,800 --> 00:42:34,080
Nikogo nie było w okolicy.

655
00:42:34,840 --> 00:42:37,640
Podeszła do mnie grupa facetów.

656
00:42:38,280 --> 00:42:39,880
Nie zwracałem na nich uwagi.

657
00:42:41,440 --> 00:42:44,480
Nagle

658
00:42:45,680 --> 00:42:50,880
dwóch facetów z tej grupki

659
00:42:50,960 --> 00:42:57,480
podeszło do mnie w ciszy
i uderzyli mnie w twarz

660
00:42:57,560 --> 00:42:59,120
bez słowa.

661
00:42:59,200 --> 00:43:01,440
Cisza. I bum!

662
00:43:03,200 --> 00:43:06,560
Próbowałem się ruszyć i znów oberwałem.

663
00:43:06,640 --> 00:43:10,880
Upadłem, a oni mnie skopali.

664
00:43:10,960 --> 00:43:14,520
Miałem zakrwawioną twarz.

665
00:43:15,040 --> 00:43:16,920
W takim stanie wróciłem do domu.

666
00:43:18,320 --> 00:43:21,360
Zaczęły pojawiać się różne teorie.

667
00:43:21,920 --> 00:43:25,280
To oczywiste,
że chcieli mnie zastraszyć.

668
00:43:25,920 --> 00:43:28,000
Chcieli, bym zrozumiał, co mogą zrobić.

669
00:43:28,080 --> 00:43:32,160
Uderzyli mnie tylko w twarz,
ale mogli posunąć się dalej.

670
00:43:32,240 --> 00:43:35,640
Często w naszym biurze
zjawiali się przestępcy.

671
00:43:35,720 --> 00:43:39,160
Raz musiałem szybko uciekać
do Stanów Zjednoczonych.

672
00:43:40,840 --> 00:43:43,640
Jeden z naszych pierwszych partnerów
został zabity,

673
00:43:43,720 --> 00:43:45,920
mimo że odszedł już z firmy.

674
00:43:46,520 --> 00:43:48,520
Choć mieszkałem niedaleko Chicago,

675
00:43:48,600 --> 00:43:52,280
nigdy nie widziałem takiej przemocy.

676
00:43:53,520 --> 00:44:00,200
ROSYJSKIE PRZEZNACZENIE

677
00:44:00,880 --> 00:44:03,360
Jelcyna już nie było
i pojawił się Putin.

678
00:44:03,440 --> 00:44:05,160
Co pan o nim myślał?

679
00:44:05,240 --> 00:44:07,360
- O Putinie?
- Tak.

680
00:44:08,480 --> 00:44:11,000
Teraz ledwie pamiętam.

681
00:44:11,520 --> 00:44:14,240
Pomyślałem sobie,

682
00:44:15,360 --> 00:44:18,840
że wygląda na miłego faceta,
ale to czekista.

683
00:44:18,920 --> 00:44:22,280
„ Czekista ” to określenie
członka radzieckiej policji,

684
00:44:22,360 --> 00:44:24,600
poprzednika KGB.

685
00:44:25,120 --> 00:44:28,000
Dim znał to słowo bardzo dobrze
z dzieciństwa.

686
00:44:29,440 --> 00:44:31,360
To nie są przyzwoici ludzie.

687
00:44:31,440 --> 00:44:34,560
Miałem niejasne podejrzenia.

688
00:44:34,640 --> 00:44:39,680
Fakt, że był czekistą,
stawiał go pod dużym znakiem zapytania.

689
00:44:48,920 --> 00:44:50,920
- Dzień dobry!
- Dzień dobry!

690
00:44:51,000 --> 00:44:52,920
Dmitrij Borisowicz, dzień dobry!

691
00:44:53,000 --> 00:44:54,040
Proszę usiąść.

692
00:44:59,000 --> 00:45:01,480
- Dzień dobry!
- Dzień dobry!

693
00:45:05,400 --> 00:45:07,200
- Dzień dobry.
- Dzień dobry.

694
00:45:10,000 --> 00:45:14,240
FUNDACJA ZIMINA

695
00:45:14,320 --> 00:45:18,240
W 1935 aresztowano mojego ojca.

696
00:45:21,880 --> 00:45:26,120
Dowiedziałem się o tym
od mojej „drugiej matki”, niani,

697
00:45:27,760 --> 00:45:30,800
która pamiętała, jak go aresztowali

698
00:45:30,880 --> 00:45:32,880
i wszystko mi opowiedziała.

699
00:45:32,960 --> 00:45:35,120
Szeptała,

700
00:45:35,200 --> 00:45:37,640
jak przyszli po mojego ojca.

701
00:45:37,720 --> 00:45:39,440
Żeby mama nie słyszała.

702
00:45:39,520 --> 00:45:41,960
Mama zabraniała o tym mówić.

703
00:45:42,560 --> 00:45:45,320
„Gdyby tylko twój ojciec żył…”

704
00:45:46,560 --> 00:45:49,240
Była tam cała ekipa, która piła,

705
00:45:49,320 --> 00:45:52,200
jadła i opowiadała żarty.

706
00:45:52,280 --> 00:45:54,800
Ktoś na nich doniósł.

707
00:45:54,880 --> 00:45:56,440
Przeczytałem ten donos.

708
00:45:57,800 --> 00:45:59,880
Potem go opublikowano.

709
00:46:04,280 --> 00:46:05,880
Co czyni z człowieka drania?

710
00:46:06,520 --> 00:46:10,280
Nie z punktu widzenia dziennikarza,
ale naukowca.

711
00:46:10,360 --> 00:46:12,920
W świecie zwierząt z wielu powodów

712
00:46:13,000 --> 00:46:17,400
u wielu występuje wzmożona agresja,
zwłaszcza u samców.

713
00:46:17,480 --> 00:46:21,560
Agresja to próba zajęcia
dominującej pozycji

714
00:46:21,640 --> 00:46:24,720
w relacjach z innymi.

715
00:46:24,800 --> 00:46:28,000
Są w stadach osobniki,

716
00:46:28,080 --> 00:46:29,920
które nie potrafią okazać agresji.

717
00:46:30,000 --> 00:46:33,120
Są słabi, nic na to nie poradzą.

718
00:46:33,200 --> 00:46:36,280
Jedynym sposobem okazania agresji

719
00:46:36,360 --> 00:46:39,280
jest zbliżenie się do przywódcy,
samca alfa.

720
00:46:39,360 --> 00:46:42,560
Pod jego ochroną, jak w przypadku małp,

721
00:46:42,640 --> 00:46:48,240
takie osobniki mogą obrzucać odchodami
silniejszych od siebie.

722
00:46:48,320 --> 00:46:52,480
W ten sposób dookoła przywódcy
tworzą warstwę draństwa.

723
00:46:53,960 --> 00:46:55,560
Czy powinniśmy byli się poznać?

724
00:46:56,400 --> 00:46:59,120
Dim, tajny radziecki inżynier radiowy

725
00:46:59,200 --> 00:47:04,240
i intelektualista urodzony w rodzinie
określanej „wrogami państwa”,

726
00:47:04,320 --> 00:47:07,200
stracił ojca w gułagu Stalina.

727
00:47:07,840 --> 00:47:11,400
A ja jestem Amerykaninem,
synem imigrantów,

728
00:47:11,480 --> 00:47:13,960
któremu kraj dał wszystko.

729
00:47:14,520 --> 00:47:16,040
Dwa różne światy.

730
00:47:18,240 --> 00:47:20,040
Nawet do śmierci Dima

731
00:47:20,120 --> 00:47:23,520
nie potrafiliśmy wyjaśnić,
co nas ze sobą połączyło.

732
00:47:23,600 --> 00:47:27,000
Od samego początku
poczuliśmy do siebie szacunek,

733
00:47:27,080 --> 00:47:30,440
nieskończoną lojalność,
pasję i żądzę przygody.

734
00:47:32,440 --> 00:47:35,560
Zwykłe ludzkie cechy
połączyły nas na zawsze…

735
00:47:35,640 --> 00:47:38,480
Dim został ojcem chrzestnym
jednego z moich synów.

736
00:47:39,560 --> 00:47:44,160
Wyskoczył mi artykuł na Facebooku.

737
00:47:45,080 --> 00:47:48,280
„Co robili biznesmeni, gdy mieli 18 lat?

738
00:47:48,360 --> 00:47:51,600
Dmitrij Zimin, założyciel Vimpelcom.

739
00:47:51,680 --> 00:47:54,720
Fundacja Dynasty. Nagroda Oświeconych”.

740
00:47:55,320 --> 00:47:57,440
Zupełnie zapomniałem.

741
00:47:58,160 --> 00:47:59,520
Przeczytać na głos?

742
00:48:00,480 --> 00:48:02,040
„Wiosna 1951 roku.

743
00:48:02,120 --> 00:48:07,720
Nasz wielki przywódca wciąż żyje.
Nasz przyjaciel i nauczyciel.

744
00:48:08,320 --> 00:48:11,800
Mieszkamy w mieszkaniu komunalnym
w Bolszoj Afansjewski Pierieułek.

745
00:48:13,360 --> 00:48:17,360
Są kolejki do mycia przy zlewie w kuchni
i do łazienki.

746
00:48:17,440 --> 00:48:21,360
Wtedy nie używano słowa »toaleta«,
przynajmniej nie w naszym mieszkaniu.

747
00:48:22,760 --> 00:48:25,440
Papieru toaletowego też nie było.

748
00:48:25,960 --> 00:48:28,960
Można było wpaść w tarapaty,
jeśli powiesiło się

749
00:48:29,040 --> 00:48:32,200
w łazience gazetę
z portretem wielkiego przywódcy.

750
00:48:32,280 --> 00:48:34,440
W mieszkaniu
nie było wanny ani prysznica.

751
00:48:35,280 --> 00:48:39,040
Ale wiedziałem już,
że chcę być inżynierem radiowym.

752
00:48:39,120 --> 00:48:40,560
I nim właśnie zostałem”.

753
00:48:49,160 --> 00:48:51,600
O Boże!

754
00:48:51,680 --> 00:48:56,040
Zacząłem robić zdjęcia w młodym wieku,

755
00:48:56,120 --> 00:48:59,920
chyba w siódmej klasie.

756
00:49:02,360 --> 00:49:05,280
Wynegocjowałem z rodzicami umowę na noc.

757
00:49:05,360 --> 00:49:07,440
Mieliśmy dwa pokoje.

758
00:49:08,200 --> 00:49:11,880
Jeden dostałem ja.
Nikt nie mógł wchodzić ani wychodzić.

759
00:49:11,960 --> 00:49:14,240
Okna były zasłonięte.

760
00:49:15,120 --> 00:49:19,000
Przynosiłem wiadra z wodą

761
00:49:19,920 --> 00:49:21,600
i specjalne pojemniki.

762
00:49:22,440 --> 00:49:24,520
Kiedy nazbierałem górę zdjęć,

763
00:49:24,600 --> 00:49:26,880
szedłem do kranu w kuchni.

764
00:49:28,440 --> 00:49:32,120
Sąsiedzi byli wyrozumiali.

765
00:49:33,880 --> 00:49:37,760
„Moim najcenniejszym sprzętem
był telewizor domowej roboty.

766
00:49:37,840 --> 00:49:40,480
Jedyny w mieszkaniu komunalnym.

767
00:49:40,560 --> 00:49:45,120
Dorabiałem sobie,
naprawiając odbiorniki i telewizory.

768
00:49:45,840 --> 00:49:49,480
Czasami zalewały mnie myśli i uczucia,

769
00:49:49,560 --> 00:49:52,640
którymi nie mogłem
podzielić się z rodziną”.

770
00:49:57,560 --> 00:50:01,640
Mama. Pochodzili z Dokszyc.

771
00:50:01,720 --> 00:50:03,040
Ich nazwisko to Doksziccy.

772
00:50:03,560 --> 00:50:05,240
Przede wszystkim wtedy,

773
00:50:05,960 --> 00:50:07,560
jeszcze przed rewolucją,

774
00:50:10,040 --> 00:50:12,240
upadła strefa osiedlenia.

775
00:50:13,320 --> 00:50:18,320
Więc Żydzi ruszyli
do Petersburga i Moskwy.

776
00:50:19,040 --> 00:50:20,720
Mama była wśród nich.

777
00:50:27,640 --> 00:50:31,120
Pracowała jako stenografka
i maszynistka. Były to pożądane zawody.

778
00:50:31,200 --> 00:50:35,360
Urodziłem się
przy dźwięku maszyny do pisania.

779
00:50:35,440 --> 00:50:38,520
Wypisywała nam życie.

780
00:50:39,040 --> 00:50:40,480
Całą dobę.

781
00:50:42,960 --> 00:50:45,840
Nigdy nie widziałem jej dokumentów.

782
00:50:45,920 --> 00:50:49,360
Nie wiedziałam jedynie,

783
00:50:51,560 --> 00:50:56,440
że przed moim tatą

784
00:50:58,640 --> 00:51:01,400
była już mężatką, nie miałem pojęcia.

785
00:51:06,000 --> 00:51:07,000
Mama.

786
00:51:08,560 --> 00:51:12,040
Jej pierwszy mąż też był prześladowany.
Jak mój ojciec.

787
00:51:14,120 --> 00:51:15,200
Zmarł.

788
00:51:17,640 --> 00:51:20,760
Ciągano ją na przesłuchania.

789
00:51:22,720 --> 00:51:27,440
Mieliśmy kategoryczny zakaz
rozmawiania o polityce.

790
00:51:29,360 --> 00:51:32,960
Nauczyła się tego z doświadczenia.

791
00:51:35,360 --> 00:51:36,480
Tam…

792
00:51:37,960 --> 00:51:39,760
Rosja nazywa się Stalin.

793
00:51:39,840 --> 00:51:46,160
Skąd się bierze taka miłość
do swojego pana?

794
00:51:46,240 --> 00:51:50,000
Byliśmy świadkami obłędu,

795
00:51:50,800 --> 00:51:57,760
g dy ludzie zaczęli odczuwać
nie tylko strach,

796
00:51:58,480 --> 00:52:03,120
ale także miłość do swoich dręczycieli.

797
00:52:03,200 --> 00:52:04,600
Członek stada

798
00:52:06,280 --> 00:52:10,000
boi się swojego przywódcy,
bo może mu zrobić wszystko.

799
00:52:10,560 --> 00:52:12,400
Ale łatwiej mu będzie przetrwać,

800
00:52:12,480 --> 00:52:16,040
jeśli nie tylko będzie się bał,
ale też kochał swojego oprawcę.

801
00:52:16,880 --> 00:52:20,320
Łatwiej mu żyć, łatwiej się rozmnażać,

802
00:52:20,880 --> 00:52:22,880
jeśli kocha dręczyciela.

803
00:52:29,560 --> 00:52:33,280
Co naprawdę sądzisz

804
00:52:33,360 --> 00:52:36,040
o naszej ostatniej podróży w życiu?

805
00:52:38,920 --> 00:52:40,080
Przyjemna.

806
00:52:41,800 --> 00:52:42,800
Tak.

807
00:53:00,800 --> 00:53:04,360
Dlatego mogę palić.

808
00:53:04,440 --> 00:53:05,760
Kompromis.

809
00:53:06,480 --> 00:53:10,240
Jeden papieros, dobrze?

810
00:53:11,080 --> 00:53:12,840
Jeden papieros.

811
00:53:13,880 --> 00:53:16,720
Pójdę po papierosa,
jeśli w ogóle jakieś mam.

812
00:53:16,800 --> 00:53:18,960
Wtedy pozwolę sobie

813
00:53:20,320 --> 00:53:24,480
dać ci klapsa.

814
00:53:24,560 --> 00:53:25,560
Dobrze.

815
00:53:26,400 --> 00:53:30,400
Nic już nie zagraża mojemu zdrowiu.

816
00:53:31,080 --> 00:53:33,840
A ty odbierasz mi szczęście.
W imię czego?

817
00:53:34,720 --> 00:53:38,640
Dlaczego? Na co komu takie długie życie?

818
00:53:38,720 --> 00:53:41,000
Liczy się jego jakość.

819
00:53:41,080 --> 00:53:42,360
Jakość.

820
00:53:44,760 --> 00:53:47,200
Mam odmawiać sobie przyjemności

821
00:53:47,280 --> 00:53:51,760
dla lepszego zdrowia?

822
00:53:51,840 --> 00:53:52,920
Dlaczego?

823
00:53:53,680 --> 00:53:55,960
Na co mi w takim razie zdrowie?

824
00:53:57,040 --> 00:53:58,520
Żeby żyć jeszcze dłużej?

825
00:53:58,600 --> 00:54:00,800
Jak długo? Po co?

826
00:54:01,600 --> 00:54:02,880
Po co?

827
00:54:14,960 --> 00:54:17,720
Czy fizyczna nieśmiertelność
jest osiągalna?

828
00:54:18,320 --> 00:54:19,920
Nie sądzę.

829
00:54:20,000 --> 00:54:25,160
Przedłużenie życia
może być zwyczajnie niemoralne.

830
00:54:25,880 --> 00:54:27,400
Nie da się tego zrobić.

831
00:54:27,480 --> 00:54:30,240
Cykl życia, zmiana,

832
00:54:30,840 --> 00:54:34,320
jest niezbędna dla jego trwania.

833
00:54:34,400 --> 00:54:41,120
Jest równie destrukcyjna
jak stała, niezmienna moc.

834
00:54:49,280 --> 00:54:51,440
Pamiętajmy o „Borodino”.

835
00:54:52,560 --> 00:54:53,840
Tak.

836
00:54:53,920 --> 00:54:56,800
„Wujku, powiedz, nie na próżno

837
00:54:56,880 --> 00:54:59,360
Moskwę oddaliśmy Francuzom,

838
00:54:59,440 --> 00:55:01,200
Puszczając miasto z dymem?

839
00:55:02,640 --> 00:55:05,760
Wszak były starcia zagorzałe,

840
00:55:06,560 --> 00:55:08,480
A powiadają, że niemałe!

841
00:55:08,560 --> 00:55:11,560
Nie próżno pomną w Rosji całej

842
00:55:11,640 --> 00:55:13,360
Bitwę pod Borodinem!”

843
00:55:22,400 --> 00:55:25,040
Nikt nie wie nic o tym,

844
00:55:25,120 --> 00:55:27,280
jak poślubiłem Mayę Pawłowną.

845
00:55:28,200 --> 00:55:30,960
Jak to było.
Miałem kolegę, Valerę Sotina.

846
00:55:31,040 --> 00:55:34,920
Latem jeździliśmy razem na obóz.

847
00:55:35,000 --> 00:55:36,760
Powiedział: „Jedźmy na obóz.

848
00:55:36,840 --> 00:55:40,880
Mam koleżankę, która jest archeologiem
i organizuje ekspedycje.

849
00:55:40,960 --> 00:55:44,000
Możesz pojechać na obóz
i jeszcze ci za to zapłacą”.

850
00:55:46,240 --> 00:55:48,320
Gdzieś w obwodzie nowogrodzkim.

851
00:55:50,480 --> 00:55:53,200
Zatrudnili mnie tam jako szofera.

852
00:55:53,800 --> 00:55:56,080
Podobało mi się.

853
00:55:56,160 --> 00:56:00,120
Kierowcę uważano
za bardzo szanowaną osobę.

854
00:56:00,200 --> 00:56:04,800
Miejsca, w których Maya
wykonywała wykopaliska,

855
00:56:04,880 --> 00:56:07,080
są niesamowite.

856
00:56:17,200 --> 00:56:19,040
Krewni mojego ojca.

857
00:56:24,840 --> 00:56:25,840
Mój zmarły ojciec.

858
00:56:26,960 --> 00:56:28,960
Mieszkali we wsi Łosinka,

859
00:56:29,440 --> 00:56:31,240
którą zapamiętałem

860
00:56:32,920 --> 00:56:36,040
jako jedno z najprzyjemniejszych miejsc
w dzieciństwie.

861
00:56:36,720 --> 00:56:40,160
Dom w Łosince był pełen książek.

862
00:56:40,240 --> 00:56:41,880
Tylko one zostały

863
00:56:42,760 --> 00:56:45,360
po bogaczach.
Wtedy nie zdawałem sobie sprawy,

864
00:56:45,440 --> 00:56:49,360
ale później dowiedziałem się,
że rodzina Ziminów była bogata.

865
00:56:51,000 --> 00:56:55,160
Musimy koniecznie zrozumieć
naszą historię,

866
00:56:55,240 --> 00:56:57,000
a jeszcze tego nie zrobiliśmy.

867
00:56:57,080 --> 00:57:00,040
Ponad sto lat temu

868
00:57:00,920 --> 00:57:03,880
w naszym kraju doszło do katastrofy.

869
00:57:03,960 --> 00:57:09,440
Było nią dojście do władzy

870
00:57:09,520 --> 00:57:11,480
czekistów, komunistów,

871
00:57:11,560 --> 00:57:16,800
którzy nadal tam rządzą,
jedynie w przebraniu.

872
00:57:16,880 --> 00:57:20,120
Nasz kraj został skazany

873
00:57:22,240 --> 00:57:24,480
na skromne osiągnięcia.

874
00:57:26,640 --> 00:57:30,520
Mój dziadek był wielkim producentem.

875
00:57:33,560 --> 00:57:36,440
To byli ludzie z zupełnie innej kultury.

876
00:57:48,880 --> 00:57:50,840
Aleksandr Guczkow,

877
00:57:52,120 --> 00:57:54,480
przewodniczący Dumy Państwowej,

878
00:57:54,560 --> 00:57:58,840
był kuzynem mojej babci.

879
00:57:59,520 --> 00:58:03,840
Utrzymywaliśmy to w tajemnicy.

880
00:58:03,920 --> 00:58:08,000
Pamiętam, że pod koniec

881
00:58:09,080 --> 00:58:10,560
II wojny światowej

882
00:58:10,640 --> 00:58:14,840
ciocia Lena powiedziała mi,
że w niektórych jej dokumentach,

883
00:58:14,920 --> 00:58:17,440
w których wypisywało się krewnych,

884
00:58:17,520 --> 00:58:20,840
ostrożnie zmieniła literę w nazwisku:
z „Guczkow” na „Tuczkow”.

885
00:58:22,720 --> 00:58:27,440
Był przewodniczącym Rządu Tymczasowego,

886
00:58:27,520 --> 00:58:29,400
zasiadał w Dumie Państwowej.

887
00:58:29,480 --> 00:58:31,400
Nie do pomyślenia było

888
00:58:34,240 --> 00:58:35,840
mieć takiego krewnego.

889
00:58:35,920 --> 00:58:37,920
Oczywiście zatuszowano całą sprawę.

890
00:58:42,560 --> 00:58:47,600
Jedyne, co mi zostało po tej dynastii,

891
00:58:47,680 --> 00:58:49,840
to Encyklopedia Brockhausa i Efrona.

892
00:58:49,920 --> 00:58:51,520
Bezużyteczna książka.

893
00:58:53,560 --> 00:58:56,480
To, co przygnębia mnie

894
00:58:59,560 --> 00:59:00,840
najbardziej,

895
00:59:02,240 --> 00:59:03,960
co wywołuje we mnie smutek,

896
00:59:05,280 --> 00:59:10,120
może nawet nie historia
tej konkretnej rodziny.

897
00:59:10,200 --> 00:59:14,920
Mam wrażenie,
że Rosję zestrzelono przy starcie,

898
00:59:15,000 --> 00:59:20,840
że to nie był tylko los mojej rodziny.

899
00:59:21,720 --> 00:59:23,920
Ale też tysięcy innych.

900
00:59:24,000 --> 00:59:27,600
W historii kraju
doszło do ogromnej tragedii.

901
00:59:27,680 --> 00:59:29,440
Rosję zestrzelono podczas startu.

902
00:59:29,520 --> 00:59:34,120
Emigracja Zworykina kosztowała Rosję…

903
00:59:34,200 --> 00:59:37,440
Bo telewizja została wynaleziona w USA,
a nie w Rosji.

904
00:59:37,520 --> 00:59:41,320
Kosztowała Rosję, co mnie zszokowało,

905
00:59:41,400 --> 00:59:45,320
wielokrotność rocznego PKB kraju.

906
00:59:45,920 --> 00:59:48,680
To samo dotyczy Sergieja Brina,
młodego chłopaka…

907
00:59:48,760 --> 00:59:51,360
Wspomnę tylko widzom,
to współzałożyciel Google.

908
00:59:51,440 --> 00:59:55,920
Szacuje się, że to kosztowało Rosję
dwu- lub trzykrotność rocznego budżetu.

909
00:59:56,000 --> 00:59:59,520
Gdyby nie te tragiczne wydarzenia,

910
00:59:59,600 --> 01:00:02,240
Rosja byłaby jednym
z największych krajów na świecie,

911
01:00:02,320 --> 01:00:06,400
który mógłby chwalić się
nie ilością wyprodukowanych czołgów,

912
01:00:06,480 --> 01:00:09,920
ale poziomem życia obywateli.

913
01:00:10,000 --> 01:00:13,800
Wszystko zostało zniszczone,
zestrzelone.

914
01:00:16,120 --> 01:00:17,720
Lub wyemigrowało.

915
01:00:20,560 --> 01:00:24,600
W którym roku skończyłem liceum
i poszedłem na studia? Zapomniałem.

916
01:00:25,880 --> 01:00:28,040
Ja ukończyłam w 1954 r.

917
01:00:29,200 --> 01:00:30,880
Jesteś młoda.

918
01:00:32,120 --> 01:00:37,040
Ty jesteś trzy lata starszy.

919
01:00:37,120 --> 01:00:38,960
Zupełnie zapomniałem.

920
01:00:39,040 --> 01:00:41,360
Pierwszą klasę skończyłem…

921
01:00:41,440 --> 01:00:43,760
w 1941 albo 1942…

922
01:00:43,840 --> 01:00:47,920
W 1942 r. skończyłem pierwszą klasę.

923
01:00:48,000 --> 01:00:51,880
Dziesięć lat później,
w 1952, skończyłem liceum.

924
01:00:53,160 --> 01:00:56,120
W 1952 roku zacząłem studia.

925
01:01:11,760 --> 01:01:16,840
Już kiedyś mówiłem…

926
01:01:22,720 --> 01:01:27,080
że moje życie potoczyło się tak,
jak się potoczyło,

927
01:01:27,720 --> 01:01:30,800
dzięki szczęśliwemu przypadkowi.

928
01:01:31,840 --> 01:01:33,920
Mama nauczyła mnie,

929
01:01:34,000 --> 01:01:39,560
gdy miałem 15 czy 16 lat

930
01:01:39,640 --> 01:01:41,840
i musiałem wypełnić pierwsze formularze,

931
01:01:41,920 --> 01:01:45,280
żeby nigdy nie wpisywać,
że mój ojciec był prześladowany.

932
01:01:45,360 --> 01:01:47,880
Pisałem, że ojciec zmarł,
gdy miałem dwa lata.

933
01:01:47,960 --> 01:01:49,320
To była prawda.

934
01:01:49,400 --> 01:01:52,440
Po prostu nie pisałem, gdzie umarł,
a umarł w gułagu.

935
01:01:53,320 --> 01:01:54,880
Inaczej nawet nie zobaczyłbym

936
01:01:54,960 --> 01:01:57,560
Instytutu Lotnictwa
ani wydziału radiotechnicznego.

937
01:01:58,440 --> 01:01:59,720
Mama tego pilnowała.

938
01:01:59,800 --> 01:02:03,920
Ale pokazałem jej język,

939
01:02:04,000 --> 01:02:07,800
wypełniłem formularz
i zrobiłem sobie kopię.

940
01:02:07,880 --> 01:02:11,360
Od tamtej pory zawsze pisałem to samo.

941
01:02:11,440 --> 01:02:15,200
MOSKIEWSKI INSTYTUT LOTNICTWA

942
01:02:16,200 --> 01:02:18,840
Ani razu nie było problemu.

943
01:02:20,360 --> 01:02:23,240
No i w paszporcie miałem,
że jestem Rosjaninem.

944
01:02:25,560 --> 01:02:28,000
To ważny element mojej biografii.

945
01:02:29,680 --> 01:02:32,520
Nie jestem pewien,
czy gdybym zarejestrował się jako Żyd,

946
01:02:32,600 --> 01:02:38,000
dostałbym się do elitarnego ośrodka.

947
01:02:38,840 --> 01:02:41,760
W powietrzu można było wyczuć
atmosferę pogromu.

948
01:02:44,440 --> 01:02:51,320
Instytut znajdował się
przy stacji Sokoł.

949
01:02:51,400 --> 01:02:54,040
To był ostatni przystanek.
Jeździłem tramwajem.

950
01:02:56,200 --> 01:03:01,240
Czasem chodziłem pieszo,
czasem jeździłem tramwajem.

951
01:03:01,880 --> 01:03:04,720
Ale powoli zaczynałem się bać.

952
01:03:04,800 --> 01:03:07,440
W powietrzu można było wyczuć
zbliżający się pogrom.

953
01:03:10,560 --> 01:03:14,640
Nie miałem odwagi
wypierać się żydowskiej twarzy,

954
01:03:14,720 --> 01:03:20,880
zwłaszcza gdy byłem z mamą,
która wyglądała na żydówkę.

955
01:03:21,960 --> 01:03:23,680
To upokorzenie było

956
01:03:25,200 --> 01:03:26,800
przygnębiające.

957
01:03:29,840 --> 01:03:32,240
Cykl, do którego zmierzałem całe życie,

958
01:03:32,320 --> 01:03:34,400
począwszy od lat szkolnych

959
01:03:34,480 --> 01:03:38,600
w szkole nr 59
w Starokonyushenny Peruolok,

960
01:03:38,680 --> 01:03:40,640
aż do instytutu i tak dalej.

961
01:03:40,720 --> 01:03:45,800
Niewiele pamiętam

962
01:03:47,000 --> 01:03:52,560
z rozmów o władzy poza tymi, w których…

963
01:03:55,520 --> 01:03:57,120
ją odrzucałem.

964
01:03:57,200 --> 01:03:58,200
Czuł pan odrazę.

965
01:03:58,280 --> 01:04:00,960
Odrazę i oburzenie.

966
01:04:01,040 --> 01:04:04,480
Ludzie zainteresowani nauką

967
01:04:04,560 --> 01:04:08,520
są różni w różnych branżach.

968
01:04:08,600 --> 01:04:12,720
Ale jakimś sposobem
wszystkich nazywa się dysydentami.

969
01:04:12,800 --> 01:04:15,680
W inny sposób się nie da.

970
01:04:19,840 --> 01:04:24,280
Czemu tylu dysydentów
ma wykształcenie fizyczne,

971
01:04:24,360 --> 01:04:26,720
a niewielu humanistyczne?

972
01:04:26,800 --> 01:04:29,120
Są podatni na systematyczne myślenie,

973
01:04:29,200 --> 01:04:31,040
konspirację, dlaczego tak jest?

974
01:04:32,640 --> 01:04:35,400
Przynajmniej ci, których znałem,

975
01:04:35,480 --> 01:04:38,840
są fizykami.

976
01:04:38,920 --> 01:04:41,880
Może dlatego,

977
01:04:43,320 --> 01:04:49,080
że w naukach ścisłych,
fizyce, matematyce…

978
01:04:49,160 --> 01:04:52,880
Może to zabrzmieć nieco wulgarnie.

979
01:04:52,960 --> 01:04:55,640
Te nauki wymagają całkowitej szczerości.

980
01:04:57,480 --> 01:05:02,120
Innowatorzy z zasady
nie są konwencjonalni.

981
01:05:02,200 --> 01:05:05,600
Są inni. To odszczepieńcy.

982
01:05:05,680 --> 01:05:08,480
To pasjonaci, jest ich niewielu.

983
01:05:08,560 --> 01:05:10,760
To, jak żyją i co tworzą,

984
01:05:10,840 --> 01:05:12,920
zależy nie tylko od pieniędzy.

985
01:05:13,000 --> 01:05:16,080
Nie uda nam się,

986
01:05:16,160 --> 01:05:21,320
jeśli wyrobimy w sobie szacunku
dla odmiennych poglądów.

987
01:05:22,160 --> 01:05:26,640
1953 rok.
Dobrze pamiętam śmierć Stalina.

988
01:05:29,880 --> 01:05:31,040
O Boże!

989
01:05:34,480 --> 01:05:37,080
Nie wiem,
czy to była tragedia, farsa czy kpina.

990
01:05:38,120 --> 01:05:42,120
Nie zatrzymałem gazety z dnia,
gdy przywrócono dobre imię mojemu ojcu,

991
01:05:43,360 --> 01:05:46,120
gdy matka dostała jego wypłatę.

992
01:05:47,080 --> 01:05:49,880
Nie pamiętam już,
za dwa lub trzy miesiące.

993
01:05:49,960 --> 01:05:51,600
Wpadła w histerię.

994
01:05:53,560 --> 01:05:55,520
W szystko zdarzyło się jednocześnie.

995
01:05:55,600 --> 01:05:59,040
Oczyszczono go, a my dostaliśmy wypłatę.

996
01:05:59,120 --> 01:06:04,680
W PRZÓD DO PRZESZŁOŚCI

997
01:06:05,960 --> 01:06:08,600
FEDERACJA ROSYJSKA

998
01:06:08,680 --> 01:06:13,800
Fakt, że był czekistą,
stawiał go pod dużym znakiem zapytania.

999
01:06:13,880 --> 01:06:18,080
Co do tego, czy Rosja

1000
01:06:18,160 --> 01:06:23,480
użyje wojska bez sankcji ONZ.

1001
01:06:24,400 --> 01:06:26,560
Zawsze będziemy działać

1002
01:06:26,640 --> 01:06:29,840
w granicach prawa międzynarodowego.

1003
01:06:30,520 --> 01:06:34,160
Powiem tak: to, co się teraz dzieje,
bardzo mnie smuci.

1004
01:06:35,520 --> 01:06:37,600
Te wydarzenia sprawiają,

1005
01:06:38,240 --> 01:06:40,160
że chce mi się płakać.

1006
01:06:40,240 --> 01:06:43,720
Mam wrażenie, że staliśmy się
całkowicie innym państwem.

1007
01:06:43,800 --> 01:06:45,480
Potem przyszła pora na nadzieję,

1008
01:06:45,560 --> 01:06:50,840
a teraz chodzi wyłącznie o przetrwanie.

1009
01:06:50,920 --> 01:06:54,360
Pamięta pan spotkanie biznesmenów,
na które przyszedł Putin?

1010
01:06:54,440 --> 01:06:57,600
Miało miejsce miesiąc
po aresztowaniu Chodorkowskiego.

1011
01:06:57,680 --> 01:06:59,360
W październiku 2003 roku.

1012
01:07:01,200 --> 01:07:04,000
Michaił Chodorkowski,
uważany za najbogatszego Rosjanina,

1013
01:07:04,080 --> 01:07:05,200
spędził dziesięć lat w więzieniu.

1014
01:07:05,280 --> 01:07:08,080
Teraz jest liderem opozycji
i mieszka w Londynie.

1015
01:07:08,160 --> 01:07:11,600
Putin powiedział: „Wszystko w porządku,
możecie się odprężyć”.

1016
01:07:11,680 --> 01:07:16,320
S łynny kongres Rosyjskiego Związku
Przemysłowców i Przedsiębiorców,

1017
01:07:16,400 --> 01:07:20,680
którzy powitali Putina
owacją na stojąco.

1018
01:07:20,760 --> 01:07:27,480
Nagłówek w gazecie brzmiał:

1019
01:07:27,560 --> 01:07:30,000
„Głośny i długi aplauz.

1020
01:07:30,080 --> 01:07:32,720
Wszyscy wstali, by uniknąć więzienia”.

1021
01:07:35,360 --> 01:07:40,480
Co tam się działo?

1022
01:07:40,560 --> 01:07:44,560
Może Augie coś doda.

1023
01:07:44,640 --> 01:07:50,000
Działaliśmy głównie w Moskwie.

1024
01:07:50,080 --> 01:07:51,560
Biznes był w Moskwie.

1025
01:07:53,440 --> 01:07:55,760
Ciężko pracowałem,

1026
01:07:55,840 --> 01:07:58,040
walcząc o licencje na regiony.

1027
01:07:58,120 --> 01:08:00,760
Było jasne,
że firma musi się rozszerzyć.

1028
01:08:01,600 --> 01:08:04,560
To by kosztowało kolosalne pieniądze.

1029
01:08:05,840 --> 01:08:09,360
Szybko zrozumiałem,

1030
01:08:10,400 --> 01:08:15,280
że aby rozwinąć firmę,
trzeba wydać pieniądze.

1031
01:08:19,440 --> 01:08:21,760
A ja stracę pakiet kontrolny.

1032
01:08:21,840 --> 01:08:28,560
Jeśli będę musiał oddać część kontroli,
żeby rozwijać firmę,

1033
01:08:29,200 --> 01:08:32,000
wolę całkowicie z niej odejść.

1034
01:08:32,640 --> 01:08:36,240
Czemu postanowił pan odejść,
gdy firma odnosiła sukcesy?

1035
01:08:36,320 --> 01:08:40,160
- To było chyba w 2001 roku.
- To była przemyślana decyzja.

1036
01:08:40,640 --> 01:08:43,640
Ważnym czynnikiem

1037
01:08:43,720 --> 01:08:49,920
była zmiana sytuacji w polityce.

1038
01:08:50,800 --> 01:08:52,360
Było wiele czynników,

1039
01:08:53,040 --> 01:08:55,560
które zbiegły się w czasie.

1040
01:08:55,640 --> 01:09:00,080
Dojście do władzy ekipy Putina
z Petersburga

1041
01:09:00,160 --> 01:09:03,200
i pojawienie się pewnych urzędników,

1042
01:09:03,280 --> 01:09:06,000
którzy mieli konflikt interesów.

1043
01:09:06,080 --> 01:09:09,720
Z jednej strony regulowali biznesy,

1044
01:09:09,800 --> 01:09:12,320
ale z drugiej – sami byli biznesmenami.

1045
01:09:13,520 --> 01:09:16,680
Sojusznik Putina, Leonid Reiman,
były minister komunikacji,

1046
01:09:16,760 --> 01:09:19,920
został skazany w 2008 roku
na Wyspach Dziewiczych.

1047
01:09:20,000 --> 01:09:23,640
Trybunał w Zurychu uznał,
że złamał rosyjskie prawo.

1048
01:09:23,720 --> 01:09:26,760
Konkurencja dostaje wszystko.

1049
01:09:26,840 --> 01:09:29,040
A ty nie dostajesz nic.

1050
01:09:30,600 --> 01:09:33,760
To był ślepy zaułek.

1051
01:09:34,360 --> 01:09:37,760
Zrozumiałem,
że rząd ma zamiar zainterweniować,

1052
01:09:37,840 --> 01:09:39,600
co zaszkodzi naszej firmie.

1053
01:09:40,760 --> 01:09:42,320
Przewidzieliśmy to.

1054
01:09:43,560 --> 01:09:45,960
Reiman był ministrem,

1055
01:09:46,040 --> 01:09:49,840
a jednocześnie miał
własną firmę komórkową,

1056
01:09:49,920 --> 01:09:51,680
z siedzibą w Petersburgu.

1057
01:09:51,760 --> 01:09:55,440
Agresywnie pomagał rozwijać firmę,

1058
01:09:55,520 --> 01:09:58,400
w której miał udziały,
nie było to tajemnicą.

1059
01:09:58,480 --> 01:10:00,400
Co więcej, gdy tylko został ministrem,

1060
01:10:00,480 --> 01:10:05,000
firma dostała darmową licencję
na całą Rosję.

1061
01:10:07,040 --> 01:10:09,920
Co było nie do pomyślenia.

1062
01:10:10,920 --> 01:10:14,120
Pod tym względem

1063
01:10:15,320 --> 01:10:18,320
było oczywiste,
że tracimy konkurencyjność

1064
01:10:18,400 --> 01:10:22,680
przez bezwstydne wykorzystywanie

1065
01:10:22,760 --> 01:10:25,720
zasobów administracyjnych
na korzyść jego firmy.

1066
01:10:25,800 --> 01:10:27,960
Czyste złodziejstwo.

1067
01:10:28,040 --> 01:10:30,640
Był ministrem i przedsiębiorcą.

1068
01:10:31,680 --> 01:10:34,760
Wykorzystywał władzę administracyjną,
by pomagać swojej firmie.

1069
01:10:34,840 --> 01:10:39,080
To było oczywiste,
a ja nie mogłem nic zrobić.

1070
01:10:40,200 --> 01:10:42,320
Byliśmy atakowani.

1071
01:10:43,160 --> 01:10:45,120
Ale takie problemy

1072
01:10:45,200 --> 01:10:49,160
znacząco się różniły
od zorganizowanej przestępczości lat 90.

1073
01:10:50,240 --> 01:10:53,440
Zmienił się rodzaj szaleństwa
i jego intensywność.

1074
01:10:54,080 --> 01:10:56,200
Wszystko stało się dla mnie jasne.

1075
01:10:56,960 --> 01:11:00,800
Równocześnie

1076
01:11:02,000 --> 01:11:08,240
ze sprzedażą udziałów,

1077
01:11:08,320 --> 01:11:11,480
czyli przekazaniem kontroli,
złożyłem rezygnację.

1078
01:11:14,000 --> 01:11:16,520
Wszystko do tego prowadziło.

1079
01:11:16,600 --> 01:11:19,440
Uznałem,
że wolę odejść na własnych warunkach,

1080
01:11:19,520 --> 01:11:21,640
niż czekać, aż ktoś zrobi to za mnie.

1081
01:11:27,240 --> 01:11:30,520
Wszystko działo się krok po kroku.

1082
01:11:30,600 --> 01:11:33,480
Powoli doszliśmy do punktu,

1083
01:11:33,560 --> 01:11:36,920
gdzie nie jesteśmy już federacją,

1084
01:11:37,000 --> 01:11:38,400
ale państwem unitarnym.

1085
01:11:38,480 --> 01:11:41,000
Konstytucja jest
całkowicie dysfunkcyjna.

1086
01:11:41,680 --> 01:11:46,200
W tych samych rękach
jest władza polityczna

1087
01:11:47,480 --> 01:11:50,480
i kontrola
nad wszystkimi gałęziami władzy:

1088
01:11:50,560 --> 01:11:53,240
sądowniczą, wykonawczą i ustawodawczą.

1089
01:11:54,000 --> 01:11:59,840
Wszystkie dochody z ropy naftowej
trafiają w te same ręce.

1090
01:12:00,680 --> 01:12:03,360
Pamiętam, że Boris Niemcow,

1091
01:12:04,160 --> 01:12:05,840
człowiek, którego szanuję…

1092
01:12:06,680 --> 01:12:09,560
Boris Niemcow, były wicepremier Rosji

1093
01:12:09,640 --> 01:12:11,280
i przywódca opozycji,

1094
01:12:11,360 --> 01:12:13,760
został zastrzelony
w 2015 roku przed Kremlem.

1095
01:12:13,840 --> 01:12:19,600
…powiedział, że w ramach sprzeciwu

1096
01:12:19,680 --> 01:12:21,760
będzie siedział podczas hymnu.

1097
01:12:21,840 --> 01:12:24,400
Dla mnie to też było bardzo bolesne.

1098
01:12:32,360 --> 01:12:33,680
W taki sposób myślał.

1099
01:12:33,760 --> 01:12:36,920
Instynktownie wiedział,
kiedy powiedzieć: „Już czas”.

1100
01:12:37,760 --> 01:12:38,760
Już czas.

1101
01:12:39,280 --> 01:12:42,960
To była ważniejsza decyzja
niż odejście z Vimpelcomu.

1102
01:12:43,040 --> 01:12:45,600
„Zakończę wszystkie
moje komercyjne działania.

1103
01:12:45,680 --> 01:12:49,480
Skupię się na filantropii.

1104
01:12:49,560 --> 01:12:52,360
Nie będę już zajmował się biznesem”.

1105
01:12:52,440 --> 01:12:53,680
Coś niezwykłego.

1106
01:12:54,320 --> 01:12:55,600
Całkowicie nowa kariera.

1107
01:12:56,680 --> 01:12:57,880
Nowe życie.

1108
01:12:57,960 --> 01:12:58,960
Może.

1109
01:13:00,800 --> 01:13:03,240
Może.

1110
01:13:12,920 --> 01:13:15,200
Przyjaciele!

1111
01:13:20,480 --> 01:13:24,840
Następnym dużym etapem w moim życiu
była emerytura.

1112
01:13:24,920 --> 01:13:28,560
O d 2001 do 2016 roku
zajmowałem się filantropią.

1113
01:13:28,640 --> 01:13:30,480
Fundacja Dynasty.

1114
01:13:30,560 --> 01:13:32,120
Nigdy nie byłem miliarderem.

1115
01:13:32,200 --> 01:13:36,720
Byłem milionerem,
a nawet multimilionerem,

1116
01:13:36,800 --> 01:13:38,480
ale nigdy miliarderem.

1117
01:13:38,560 --> 01:13:42,600
W skrócie –
założyłem fundusz powierniczy,

1118
01:13:43,800 --> 01:13:49,560
na który przekazałem 90% pieniędzy.

1119
01:13:50,440 --> 01:13:53,040
Postawiłem ścisły, umowny warunek,

1120
01:13:53,960 --> 01:13:59,160
że beneficjentem tych pieniędzy

1121
01:13:59,240 --> 01:14:03,720
nie mogę być ani ja,
ani moi spadkobiercy, ani moi krewni.

1122
01:14:03,800 --> 01:14:05,480
Wyłącznie cele charytatywne.

1123
01:14:05,560 --> 01:14:08,400
Mój syn i żona poparli tę decyzję.

1124
01:14:08,480 --> 01:14:12,840
Gdy przelałem wszystkie pieniądze
na ten fundusz,

1125
01:14:12,920 --> 01:14:14,240
nie należał już do mnie.

1126
01:14:14,320 --> 01:14:16,920
Gdyby fundusz był mój,
zżarłoby mnie to od środka.

1127
01:14:17,000 --> 01:14:18,600
Co to ma być?

1128
01:14:19,360 --> 01:14:22,720
Podejmujesz decyzję i oddajesz wszystko.

1129
01:14:22,800 --> 01:14:25,280
- Rozumiem.
- Palisz za sobą most.

1130
01:14:26,440 --> 01:14:28,840
Zacząłem zakładać fundację Dima.

1131
01:14:28,920 --> 01:14:32,240
Zadbałem, by była przejrzysta
i przetrwała na zawsze.

1132
01:14:32,320 --> 01:14:34,320
ROSJA

1133
01:14:34,400 --> 01:14:37,760
Dim postanowił oddać
90% swojego bogactwa.

1134
01:14:40,080 --> 01:14:42,080
Odebrał pieniądze nawet synowi,

1135
01:14:43,280 --> 01:14:45,280
ale to nie przeszkadzało Borisowi.

1136
01:14:45,360 --> 01:14:47,240
W pełni popierał ten pomysł.

1137
01:14:49,200 --> 01:14:51,920
Wtedy nikt nie rozdawał pieniędzy.

1138
01:14:52,000 --> 01:14:55,000
P oza Warrenem Buffetem,
który zrobił to tego samego roku.

1139
01:14:58,360 --> 01:15:02,000
Fundacja działa na podstawie instrukcji,

1140
01:15:02,080 --> 01:15:04,080
które spisano na samym początku.

1141
01:15:04,160 --> 01:15:09,080
Zapisano,
że celem fundacji jest wspieranie

1142
01:15:09,160 --> 01:15:11,280
nie samej nauki, ale naukowców.

1143
01:15:11,920 --> 01:15:15,640
W spieranie mądrych ludzi.

1144
01:15:15,720 --> 01:15:18,280
W dziedzinie nauk ścisłych
łatwiej zidentyfikować

1145
01:15:19,480 --> 01:15:25,640
utalentowaną, inteligentną osobę
niż w innych dziedzinach.

1146
01:15:29,160 --> 01:15:31,920
Wydawanie.
Na co miałbym wydawać pieniądze?

1147
01:15:32,560 --> 01:15:34,320
Fundacja Dynasty.

1148
01:15:34,400 --> 01:15:37,080
Nagroda Oświeconego,

1149
01:15:37,160 --> 01:15:39,400
która istnieje do dziś.

1150
01:15:41,160 --> 01:15:43,400
Było wspaniale.

1151
01:15:44,640 --> 01:15:46,760
Czuję się jak człowiek honoru.

1152
01:15:52,240 --> 01:15:55,960
W mitologii,
zapewne nie tylko naszej, rosyjskiej,

1153
01:15:56,040 --> 01:15:58,840
zarabianie pieniędzy

1154
01:15:58,920 --> 01:16:01,240
było uznawane za grzech.

1155
01:16:03,680 --> 01:16:07,920
Vimpelcom oczywiście zarabiało.

1156
01:16:08,000 --> 01:16:10,960
Firma była notowana na giełdzie.

1157
01:16:11,680 --> 01:16:18,200
Ale wiązało się to
z radosnymi, lekkimi emocjami.

1158
01:16:18,280 --> 01:16:23,400
Nie jak u Mefistofelesa:
„Ludzie giną za metal.

1159
01:16:23,480 --> 01:16:25,360
Tam balem rządzi Szatan”.

1160
01:16:25,440 --> 01:16:27,160
Nic z tych rzeczy.

1161
01:16:27,240 --> 01:16:32,920
Nie był to czyn destrukcyjny,
raczej coś nowego, interesującego,

1162
01:16:33,800 --> 01:16:36,960
niemal uświęconego.

1163
01:16:38,200 --> 01:16:40,960
W Rosji widziałem wielu
wziętych biznesmenów

1164
01:16:41,040 --> 01:16:42,360
i bogatych ludzi.

1165
01:16:43,640 --> 01:16:47,400
Wielu z nich zarabiało nie po to,
by się wzbogacić,

1166
01:16:47,480 --> 01:16:49,520
ale by być fajniejszym od innych.

1167
01:16:50,520 --> 01:16:52,760
Pieniądze stały się narzędziem,

1168
01:16:52,840 --> 01:16:54,640
które zbliżało ich do władzy.

1169
01:16:54,720 --> 01:16:58,640
Ale ani władza,
ani ciągła męska rywalizacja

1170
01:16:58,720 --> 01:17:00,480
nie motywowały Dima.

1171
01:17:00,560 --> 01:17:04,800
Chciał stworzyć coś wyjątkowego,
coś, co przyniesie prawdziwą zmianę.

1172
01:17:05,440 --> 01:17:07,000
Wiele osób, które poznałem,

1173
01:17:07,080 --> 01:17:10,480
miało zdolności przywódcze
i talent jak Dim,

1174
01:17:11,320 --> 01:17:13,200
ale jego wyróżniało coś jeszcze:

1175
01:17:13,280 --> 01:17:16,160
słabość, wielkie serce.

1176
01:17:19,640 --> 01:17:24,160
Zawsze postrzegałem…

1177
01:17:27,120 --> 01:17:30,360
swoją pracę w sposób egoistyczny.

1178
01:17:30,440 --> 01:17:33,040
Robiłem to, co sprawiało mi przyjemność.

1179
01:17:33,880 --> 01:17:38,360
Los sprawił, że największą radość
czerpałem z dobrych uczynków.

1180
01:17:38,440 --> 01:17:40,440
I dziękuję za to Bogu.

1181
01:17:40,520 --> 01:17:45,600
Filantropia i takie tam.

1182
01:17:46,080 --> 01:17:50,760
Jestem wdzięczny losowi,

1183
01:17:51,720 --> 01:17:56,560
że mogłem wykonywać tę pracę
i cieszyć się tym.

1184
01:17:57,800 --> 01:17:58,920
Jestem hedonistą.

1185
01:18:00,080 --> 01:18:02,440
Przy okazji, jedyny Rosjanin,

1186
01:18:02,520 --> 01:18:06,120
który otrzymał
Medal Carnegiego za Bohaterstwo.

1187
01:18:06,200 --> 01:18:07,960
Co?

1188
01:18:08,040 --> 01:18:15,040
Jedyny Rosjanin
z Medalem Carnegiego za Bohaterstwo.

1189
01:18:15,120 --> 01:18:17,200
Tak.

1190
01:18:17,280 --> 01:18:20,120
Za filantropię. Zapomniałem.

1191
01:18:20,720 --> 01:18:23,200
Tak. Zapomniałem.

1192
01:18:24,120 --> 01:18:26,280
Za działalność charytatywną.

1193
01:18:28,960 --> 01:18:30,840
Gdy Dim sprzedał swoje akcje,

1194
01:18:30,920 --> 01:18:32,640
z czasem sprzedałem też swoje.

1195
01:18:33,120 --> 01:18:36,680
Wróciłem do domu
i postanowiłem zostać policjantem.

1196
01:18:36,760 --> 01:18:39,720
W dzieciństwie nigdy nie marzyłem
o pracy jako policjant.

1197
01:18:40,640 --> 01:18:42,840
Mój przyjaciel z Chicago

1198
01:18:42,920 --> 01:18:46,280
był w zarządzie non-profitowej
jednostki policyjnych śmigłowców.

1199
01:18:47,000 --> 01:18:49,640
Poprosił mnie
o stworzenie modelu biznesowego,

1200
01:18:49,720 --> 01:18:53,080
by nie musieli stale żebrać
o środki na paliwo.

1201
01:18:54,040 --> 01:18:56,240
Na początku było to zadanie biznesowe,

1202
01:18:56,320 --> 01:19:00,040
ale pewnego dnia komendant zapytał,
czy chcę być policjantem.

1203
01:19:00,520 --> 01:19:04,800
Zgodziłem się. Spędziłem
dziewięć miesięcy w akademii policyjnej.

1204
01:19:04,880 --> 01:19:08,880
Miałem 44 lata, a reszta 20.

1205
01:19:09,640 --> 01:19:12,720
Teraz postrzegam siebie
najpierw jako policjanta,

1206
01:19:12,800 --> 01:19:14,640
a dopiero potem biznesmena.

1207
01:19:14,720 --> 01:19:18,640
To naszywka komendanta.
Noszę ją na mundurze.

1208
01:19:19,440 --> 01:19:21,960
Moja gwiazda to numer siedem.

1209
01:19:22,040 --> 01:19:27,160
Mamy 11 000 funkcjonariuszy
w biurze szeryfa w Chicago,

1210
01:19:27,240 --> 01:19:28,800
więc jestem numerem siedem.

1211
01:19:28,880 --> 01:19:31,520
Zgodnie z tradycją policyjną

1212
01:19:32,440 --> 01:19:35,640
podczas szkolenia kadeci

1213
01:19:36,240 --> 01:19:38,080
wymieniają się naszywkami.

1214
01:19:38,160 --> 01:19:41,720
Odbyliśmy wspólnie
wiele niesamowitych szkoleń

1215
01:19:43,000 --> 01:19:45,200
w biznesie.

1216
01:19:45,280 --> 01:19:47,600
Więc chcę ci przekazać tę naszywkę.

1217
01:19:49,760 --> 01:19:52,400
Coraz rzadziej odwiedzałem Moskwę.

1218
01:19:53,760 --> 01:19:55,600
Jak większość obcokrajowców

1219
01:19:55,680 --> 01:19:58,560
nie zauważałem znaczących zmian w kraju,
aż do 2014 roku.

1220
01:20:02,360 --> 01:20:04,560
Widziałem tylko rozwój biznesu.

1221
01:20:06,400 --> 01:20:09,720
Ale wszystko się zmieniło,
gdy Rosja zaanektowała Krym.

1222
01:20:10,200 --> 01:20:13,880
Wtedy zdałem sobie sprawę,
że wizja Dima co do przyszłości kraju

1223
01:20:13,960 --> 01:20:17,960
jest całkowicie sprzeczna z kierunkiem,
w jakim podąża Rosja.

1224
01:20:21,360 --> 01:20:27,080
Oglądamy z ciekawością wszystko,
co dzieje się na Ukrainie.

1225
01:20:27,160 --> 01:20:30,360
Modlimy się do Boga,
by wszystko się rozwiązało.

1226
01:20:30,880 --> 01:20:33,840
To bardzo ważne.
Wybór drogi jest oczywisty.

1227
01:20:33,920 --> 01:20:36,680
Wybór drogi politycznej.

1228
01:20:36,760 --> 01:20:39,840
Jeśli Bóg da, wszystko się ułoży.

1229
01:20:39,920 --> 01:20:41,760
To nie tylko wasze sprawy.

1230
01:20:41,840 --> 01:20:44,880
Dotyczą też nas.

1231
01:20:45,880 --> 01:20:50,840
Wcześniej obawiałem się naszego rządu,

1232
01:20:50,920 --> 01:20:52,840
ale prawdziwym ciosem był Krym.

1233
01:20:52,920 --> 01:20:54,760
Krym był…

1234
01:20:56,800 --> 01:21:00,440
osobistą zniewagą.

1235
01:21:01,040 --> 01:21:02,680
Jak mogło do tego dojść?

1236
01:21:04,040 --> 01:21:06,920
Ukrainie dano gwarancje.

1237
01:21:08,080 --> 01:21:10,440
Gwarancje integralności granic.

1238
01:21:12,000 --> 01:21:13,120
I je pogwałcono.

1239
01:21:19,440 --> 01:21:23,680
Fundacja Dynasty została uznana
za zagranicznego agenta.

1240
01:21:24,960 --> 01:21:27,040
Szczerze mówiąc, to był dla mnie szok.

1241
01:21:27,640 --> 01:21:30,720
Po wydaniu dziesiątek książek,

1242
01:21:30,800 --> 01:21:32,960
po zainwestowaniu tylu pieniędzy

1243
01:21:33,040 --> 01:21:36,880
w naukę i inne projekty…

1244
01:21:36,960 --> 01:21:39,400
Jak się pan poczuł,
gdy pan o tym usłyszał?

1245
01:21:39,480 --> 01:21:41,480
Dotkliwie urażony.

1246
01:21:41,560 --> 01:21:42,640
Rozumiem.

1247
01:21:43,480 --> 01:21:46,080
Fundacja Zimina
była jedną z pierwszych w Rosji,

1248
01:21:46,160 --> 01:21:48,000
które w 2015 r. uznano
„zagranicznymi agentami”.

1249
01:21:48,080 --> 01:21:49,640
Zakończyła programy edukacyjne

1250
01:21:49,720 --> 01:21:52,320
dla tysięcy nauczycieli
i uczonych w całym kraju.

1251
01:21:52,400 --> 01:21:54,720
Każdy,
kto otrzymał od niej finansowanie,

1252
01:21:54,800 --> 01:21:56,440
ryzykował podobne oskarżenia.

1253
01:21:56,520 --> 01:21:59,440
Zimin nie mógł już
reinwestować dochodów,

1254
01:21:59,520 --> 01:22:02,120
które zarobił w Rosji, w swój kraj.

1255
01:22:04,400 --> 01:22:06,320
Poczułem się urażony i obrażony.

1256
01:22:07,680 --> 01:22:09,480
Pytałem Boga: „Czemu tak się dzieje?

1257
01:22:09,560 --> 01:22:12,800
Jestem stąd, z Arbatu.

1258
01:22:12,880 --> 01:22:14,280
Co się dzieje?”.

1259
01:22:16,520 --> 01:22:18,280
To było podłe.

1260
01:22:20,560 --> 01:22:21,640
Chyba tak.

1261
01:22:23,760 --> 01:22:27,920
Zgodnie z prawem
miałem wszędzie stawiać pieczątki,

1262
01:22:28,000 --> 01:22:29,880
by oznaczyć zagranicznego agenta.

1263
01:22:33,520 --> 01:22:35,840
Jeśli fundacja…

1264
01:22:38,280 --> 01:22:42,560
zbiera pieniądze na pobożny cel

1265
01:22:43,880 --> 01:22:47,440
i dowiaduje się, że została uznana
za zagranicznego agenta,

1266
01:22:47,520 --> 01:22:49,040
to jeszcze zrozumiałe.

1267
01:22:50,240 --> 01:22:53,760
Ale gdy fundacja, która nie zbiera
pieniędzy, tylko je przekazuje,

1268
01:22:54,920 --> 01:22:57,960
musi określać się zagranicznym agentem,

1269
01:22:58,040 --> 01:23:01,800
to zwyczajnie nonsens i kpina.

1270
01:23:02,400 --> 01:23:05,520
To nie miało sensu.

1271
01:23:06,760 --> 01:23:10,360
To takie smutne.

1272
01:23:12,480 --> 01:23:14,600
Strasznie smutne.

1273
01:23:17,920 --> 01:23:22,240
Problem tkwił w tym, że mój syn Boris

1274
01:23:23,200 --> 01:23:26,480
finansował opozycję.

1275
01:23:29,840 --> 01:23:33,760
Sfinansował pan
wysłanie Nawalnego za granicę?

1276
01:23:33,840 --> 01:23:37,760
Tak. Może Boris to sfinansował,
ale pieniądze były moje.

1277
01:23:38,440 --> 01:23:41,160
Czy on tu wróci? Czy musi wrócić?

1278
01:23:41,760 --> 01:23:46,240
Myślę, że wróci. To odważny człowiek.

1279
01:23:46,320 --> 01:23:49,680
Choć nie wiem, czy to konieczne.

1280
01:23:49,760 --> 01:23:52,760
C o według pana powinien teraz zrobić?

1281
01:23:52,840 --> 01:23:54,560
Musi

1282
01:23:55,880 --> 01:23:59,280
robić dalej to, co robił to tej pory.

1283
01:23:59,360 --> 01:24:01,960
Przemawiać, pisać, oponować.

1284
01:24:02,960 --> 01:24:06,720
Aleksiej Nawalny,
przywódca rosyjskiej opozycji,

1285
01:24:06,800 --> 01:24:10,400
został zabity
w rosyjskim więzieniu w 2024 roku.

1286
01:24:10,480 --> 01:24:13,480
W 2021 roku w wieku 88 lat

1287
01:24:14,800 --> 01:24:17,960
Dim udał się za granicę,
by odwiedzić syna Borisa,

1288
01:24:18,040 --> 01:24:21,680
który uciekł z Rosji
przed politycznym prześladowaniem.

1289
01:24:24,040 --> 01:24:26,080
Krótko po wyjeździe Dima

1290
01:24:26,160 --> 01:24:29,320
jego wnuczka odebrała w jego imieniu

1291
01:24:29,400 --> 01:24:31,160
wezwanie na przesłuchanie.

1292
01:24:33,360 --> 01:24:36,680
To pokazuje mroczony klimat
współczesnej Rosji.

1293
01:24:36,760 --> 01:24:39,520
Dim raczej nie mógłby wrócić,

1294
01:24:39,600 --> 01:24:41,160
bo groził mu areszt.

1295
01:24:51,240 --> 01:24:55,000
Życie Dima przeplata się
z cyklem historii

1296
01:24:55,080 --> 01:24:57,200
Rosji XX wieku.

1297
01:24:57,880 --> 01:25:00,640
Prawie 100 lat po tym,

1298
01:25:00,720 --> 01:25:03,080
jak rząd rozbił rodzinę Dima,

1299
01:25:03,160 --> 01:25:04,560
zrobił to ponownie.

1300
01:25:14,520 --> 01:25:16,080
Dmitrij Borisowicz, chwilkę.

1301
01:25:16,160 --> 01:25:17,160
Dobrze.

1302
01:25:18,080 --> 01:25:20,720
Proszę.

1303
01:25:21,200 --> 01:25:22,720
Zaraz ruszamy.

1304
01:25:23,400 --> 01:25:24,720
Daj.

1305
01:25:24,800 --> 01:25:27,080
Zanim ruszymy.

1306
01:25:27,160 --> 01:25:28,160
Wezmę.

1307
01:25:42,640 --> 01:25:43,640
Dziękuję.

1308
01:25:52,080 --> 01:25:55,000
Kocham Moskwę. Jestem moskwianinem.

1309
01:25:56,960 --> 01:26:01,080
Często

1310
01:26:01,160 --> 01:26:04,600
tęsknię za Moskwą. Nawet teraz.

1311
01:26:06,400 --> 01:26:09,280
Ale jednocześnie,
gdy słyszy się wiadomości…

1312
01:26:18,120 --> 01:26:20,920
Tęsknota za Moskwą

1313
01:26:22,000 --> 01:26:28,120
bije się w głowie…

1314
01:26:30,440 --> 01:26:34,200
ze zdrowym rozsądkiem.

1315
01:26:38,880 --> 01:26:45,880
To najbardziej przygnębiające uczucie…

1316
01:26:48,320 --> 01:26:50,760
jakie ostatnio mnie nawiedza.

1317
01:26:57,440 --> 01:26:59,520
Pochodzę z Arbatu.

1318
01:27:04,840 --> 01:27:06,240
Tam jest całe moje życie.

1319
01:27:07,600 --> 01:27:12,000
Najpiękniejsze miejsca.

1320
01:27:24,040 --> 01:27:28,320
Jednocześnie
nie ma innego miejsca, gdzie…

1321
01:27:30,840 --> 01:27:32,080
doznaję tego…

1322
01:27:34,960 --> 01:27:38,360
niesamowitego nostalgicznego uczucia,

1323
01:27:39,760 --> 01:27:42,040
jakie odczuwam,
spacerując ulicami Arbatu.

1324
01:27:49,880 --> 01:27:54,360
Sivtsev Vrazhok,
Starokonyushennaya, Vlasyevsky.

1325
01:28:02,200 --> 01:28:05,880
Opowiadanie o tym brzmi banalnie.

1326
01:28:06,440 --> 01:28:10,080
Nie da się tego opisać.

1327
01:28:15,160 --> 01:28:18,720
Nie można doświadczyć takich uczuć,

1328
01:28:18,800 --> 01:28:21,680
nieważne, jak piękne miejsca odwiedzisz,

1329
01:28:23,080 --> 01:28:25,720
Rzym, Londyn.

1330
01:28:25,800 --> 01:28:27,240
Są piękne!

1331
01:28:27,320 --> 01:28:30,320
Ale to uczucie…

1332
01:28:34,160 --> 01:28:36,880
przeżytego życia, znajdziesz tylko tam.

1333
01:28:39,320 --> 01:28:44,960
„Teraz to postanowione. Bez powrotu,

1334
01:28:45,040 --> 01:28:47,280
Opuszczam rodzinne pola.

1335
01:28:48,120 --> 01:28:50,680
Już nie będą topole

1336
01:28:51,880 --> 01:28:54,160
Brzęczeć nade mną liśćmi.

1337
01:28:55,080 --> 01:28:58,040
Niski dom bez mnie się zgarbi,

1338
01:28:58,600 --> 01:29:01,400
Mój stary pies dawno zdechł.

1339
01:29:01,480 --> 01:29:04,720
Umrzeć – to Bóg mi wyznaczył.

1340
01:29:04,800 --> 01:29:07,040
Na krętych ulicach Moskwy”.

1341
01:29:07,760 --> 01:29:10,400
Jestem patriotą w tym sensie,

1342
01:29:10,480 --> 01:29:13,200
że żadnego kraju na świecie
nie wstydzę się tak,

1343
01:29:13,280 --> 01:29:14,840
jak wstydzę się swojego.

1344
01:29:16,680 --> 01:29:20,480
Może i boję się innych,
ale wstyd mi jedynie za mój kraj,

1345
01:29:20,560 --> 01:29:22,040
za żaden inny.

1346
01:29:22,640 --> 01:29:24,800
Patriotyzm przybiera różne formy.

1347
01:29:25,480 --> 01:29:28,920
Miłość do plemienia,
miłość do przywódcy,

1348
01:29:29,000 --> 01:29:31,480
który może i jest okrutny,
ale jest przywódcą.

1349
01:29:32,200 --> 01:29:35,280
Ta miłość szybko przeradza się
w ksenofobię,

1350
01:29:35,360 --> 01:29:37,320
w nienawiść do sąsiadów.

1351
01:29:37,400 --> 01:29:39,480
W tym tkwi niebezpieczeństwo.

1352
01:29:40,280 --> 01:29:44,760
W epoce kamienia
ten kompleks nazywano patriotyzmem.

1353
01:29:46,400 --> 01:29:48,680
Potem przerodził się on
w miłość do kraju,

1354
01:29:48,760 --> 01:29:50,240
do przywódcy.

1355
01:29:51,040 --> 01:29:54,040
Jest jeszcze inny rodzaj patriotyzmu.

1356
01:29:54,120 --> 01:29:57,680
Prawie jak miłość do rodziców,

1357
01:29:57,760 --> 01:30:00,320
miłość do miejsca narodzin,

1358
01:30:00,400 --> 01:30:04,960
czuła miłość do najbliższego otoczenia.

1359
01:30:05,040 --> 01:30:07,080
Jakie interesujące rzeczy

1360
01:30:07,160 --> 01:30:09,760
możesz zabrać do swojego kraju?

1361
01:30:10,360 --> 01:30:13,840
Pierwsza miłość to dumna miłość.
Duma z plemienia.

1362
01:30:13,920 --> 01:30:17,480
Drugi rodzaj pochodzi z nauki od świata.

1363
01:30:17,560 --> 01:30:19,640
To dwa rodzaje patriotyzmu.

1364
01:30:21,360 --> 01:30:25,120
Już dawno straciłem wiarę.

1365
01:30:26,280 --> 01:30:29,440
Wiem, że żyjemy w państwie autorytarnym

1366
01:30:30,120 --> 01:30:32,840
z wszystkimi konsekwencjami.

1367
01:30:34,240 --> 01:30:38,240
Z systemem politycznym,
którego nie zmienią żadne wybory.

1368
01:30:39,960 --> 01:30:42,360
Czy inwestorzy powinni martwić się

1369
01:30:42,440 --> 01:30:46,400
rosyjską inwazją na Ukrainę?

1370
01:30:47,000 --> 01:30:50,960
Ciągle mówią o wejściu
rosyjskich wojsk na Ukrainę.

1371
01:30:51,040 --> 01:30:55,760
Na początku roku przeprowadziliśmy
ćwiczenia Zapad 2021

1372
01:30:55,840 --> 01:30:58,440
i jak widać, do inwazji nie doszło.

1373
01:31:02,320 --> 01:31:03,840
Żaden człowiek,

1374
01:31:04,440 --> 01:31:07,440
nikt nie powinien sprawować
władzy za długo.

1375
01:31:07,520 --> 01:31:10,480
Nie może mieć władzy absolutnej.

1376
01:31:10,560 --> 01:31:12,840
To było wielkie odkrycie:

1377
01:31:12,920 --> 01:31:16,040
podział władzy i sukcesja władzy.

1378
01:31:16,640 --> 01:31:22,600
Wojny toczą się tylko wtedy,
gdy ktoś rządzi na czas nieokreślony.

1379
01:31:24,120 --> 01:31:28,800
Podjąłem decyzję o przeprowadzeniu
specjalnej operacji wojskowej.

1380
01:31:29,480 --> 01:31:32,760
Nasze plany nie przewidują
okupacji ukraińskich terenów.

1381
01:31:32,840 --> 01:31:35,720
Czego trzeba, by wybuchła wojna

1382
01:31:35,800 --> 01:31:37,960
między Anglią, Francją i Niemcami?

1383
01:31:38,040 --> 01:31:45,040
Najprostszej rzeczy:
dożywotniego przywódcy.

1384
01:31:45,120 --> 01:31:46,200
I tyle, mamy wojnę!

1385
01:31:49,520 --> 01:31:53,800
Na świecie jest około 200 krajów.

1386
01:31:53,880 --> 01:31:57,960
Niektóre mają broń nuklearną.

1387
01:31:58,960 --> 01:32:00,800
Coraz więcej.

1388
01:32:02,320 --> 01:32:04,280
Niektóre

1389
01:32:05,880 --> 01:32:09,960
żyją w ciągłej wrogości z sąsiadami.

1390
01:32:10,720 --> 01:32:14,520
W niektórych panują autorytarne reżimy,

1391
01:32:14,600 --> 01:32:16,480
gdzie decyzja, czy użyć takiej broni,

1392
01:32:16,560 --> 01:32:18,920
czy zniszczyć znienawidzonego sąsiada,

1393
01:32:19,000 --> 01:32:21,320
w zasadzie zależy od jednej osoby.

1394
01:32:22,000 --> 01:32:26,120
Ludzie zastanawiają się,
jak stabilny może być taki świat

1395
01:32:27,320 --> 01:32:31,040
przez sto lat?

1396
01:32:31,120 --> 01:32:33,040
Czy taki świat może być stabilny?

1397
01:32:34,160 --> 01:32:36,360
Wydaje się bardzo niestabilny.

1398
01:32:36,440 --> 01:32:39,040
Co do eskalacji jądrowej:

1399
01:32:39,120 --> 01:32:41,280
nie zaczęliśmy tej retoryki.

1400
01:32:41,360 --> 01:32:44,760
Dysponujemy taktyczną bronią nuklearną,

1401
01:32:44,840 --> 01:32:46,760
która jest kilkukrotnie silniejsza

1402
01:32:46,840 --> 01:32:50,560
od bomb zrzuconych przez Amerykanów

1403
01:32:50,640 --> 01:32:53,520
na Hiroszimę i Nagasaki.

1404
01:32:53,600 --> 01:32:55,600
Trzy lub cztery razy silniejsza.

1405
01:32:55,680 --> 01:32:58,400
Mamy ich o wiele więcej

1406
01:32:59,800 --> 01:33:01,920
niż Europa,

1407
01:33:02,000 --> 01:33:05,840
niż nawet Amerykanie w Stanach.

1408
01:33:05,920 --> 01:33:07,720
I tak mamy ich znacznie więcej.

1409
01:33:07,800 --> 01:33:12,680
Agresja na Rosję ze strony państwa,
które nie ma broni nuklearnej,

1410
01:33:12,760 --> 01:33:17,640
ale jest wspierane
przez państwo nuklearne,

1411
01:33:17,720 --> 01:33:19,200
będzie uznana

1412
01:33:19,280 --> 01:33:23,320
za ich wspólny atak
na Federację Rosyjską.

1413
01:33:23,400 --> 01:33:26,920
Również wtedy, gdy wróg
przy pomocy broni konwencjonalnej

1414
01:33:27,000 --> 01:33:30,840
poważnie zagrozi naszej suwerenności.

1415
01:33:30,920 --> 01:33:35,320
Jedynie społeczeństwo,

1416
01:33:35,400 --> 01:33:41,280
które potrafi w duszy zastąpić

1417
01:33:45,240 --> 01:33:50,640
miłość do narodu miłością do ludzi…

1418
01:33:51,240 --> 01:33:56,520
Tylko takie społeczeństwo przetrwa.

1419
01:33:56,600 --> 01:34:01,680
Społeczeństwo przesiąknięte nienawiścią

1420
01:34:01,760 --> 01:34:04,280
nie może być stabilne ani zrównoważone.

1421
01:34:06,240 --> 01:34:11,400
Stoi przed nami ogromne wyzwanie.

1422
01:34:11,480 --> 01:34:14,640
Tylko społeczeństwo humanitarne

1423
01:34:14,720 --> 01:34:19,200
może istnieć przez bardzo długi czas.

1424
01:34:19,280 --> 01:34:24,280
OSTATNIA PODRÓŻ

1425
01:34:25,280 --> 01:34:28,720
Uświadomiłem sobie,
że to będzie moja ostatnia podróż.

1426
01:34:30,680 --> 01:34:33,080
Mam w końcu 88 lat.

1427
01:34:33,640 --> 01:34:35,040
Prawie na pewno.

1428
01:34:35,120 --> 01:34:38,480
Ale ogólnie czuję się dobrze.

1429
01:34:47,760 --> 01:34:51,800
Ojcze, cieszę się, że tu jesteśmy.

1430
01:34:51,880 --> 01:34:56,200
Nie sądziłem, że to możliwe.

1431
01:34:58,240 --> 01:35:01,400
Dziękuję, Augie, że tu jesteś.

1432
01:35:04,480 --> 01:35:09,280
Jakieś dziesięć lat temu,
jeśli dobrze pamiętam,

1433
01:35:10,560 --> 01:35:12,960
poprosiłeś mnie o napisanie książki

1434
01:35:15,320 --> 01:35:19,680
o Vimpelcomie
i mojej perspektywie, doświadczeniu.

1435
01:35:23,800 --> 01:35:26,400
Jestem coraz bliżej napisania jej,
jeszcze nie,

1436
01:35:29,280 --> 01:35:31,920
jeszcze nic nie wydałem, ale napisałem…

1437
01:35:32,000 --> 01:35:34,760
Brakuje mi może jednego rozdziału.

1438
01:35:36,520 --> 01:35:38,040
Zanim wróciłem do domu,

1439
01:35:38,120 --> 01:35:41,040
Dim dał mi zaktualizowaną autobiografię,

1440
01:35:42,320 --> 01:35:44,760
a ja powiedziałem mu,
że prawie skończyłem książkę

1441
01:35:44,840 --> 01:35:46,280
o naszej wspólnej historii.

1442
01:35:49,640 --> 01:35:52,560
Kilka miesięcy później,
gdy Rosja bombardowała Kijów,

1443
01:35:53,600 --> 01:35:56,000
niszcząc miasta i rodziny,

1444
01:35:56,080 --> 01:35:57,920
musiałem zmienić jej zakończenie.

1445
01:36:08,240 --> 01:36:12,240
Rosyjska część firmy,
którą założyliśmy 30 lat temu,

1446
01:36:12,320 --> 01:36:16,480
raczej już nigdy nie będzie
częścią globalnego biznesu,

1447
01:36:17,200 --> 01:36:19,640
a oddziały na Ukrainie
i na całym świecie

1448
01:36:19,720 --> 01:36:21,640
dalej kwitną i działają.

1449
01:36:23,000 --> 01:36:25,080
Wróciłem do zarządu,

1450
01:36:25,160 --> 01:36:29,520
by wskrzesić pionierskiego ducha,
który ukształtował nas w 1991 roku.

1451
01:36:30,680 --> 01:36:34,080
W czasie trzeciego tygodnia wojny
odbyłem pierwszą podróż na Ukrainę

1452
01:36:34,160 --> 01:36:36,640
z prywatną misją policyjną.

1453
01:36:36,720 --> 01:36:38,200
Obiecaliśmy pomóc Ukrainie

1454
01:36:38,280 --> 01:36:40,840
i od tego czasu
jesteśmy tam wolontariuszami.

1455
01:36:46,640 --> 01:36:49,720
Podpisz po rosyjsku,
a ja przetłumaczę na angielski.

1456
01:36:49,800 --> 01:36:50,800
Dobrze.

1457
01:36:53,040 --> 01:36:57,160
- Jak będziesz gotowy.
- Chwila.

1458
01:36:57,240 --> 01:37:00,720
Boris, ręka mi się tak trzęsie,

1459
01:37:00,800 --> 01:37:03,440
że przez ostatni rok nie mogłem pisać.

1460
01:37:05,240 --> 01:37:07,280
- Ja podpiszę.
- Dobra.

1461
01:37:08,560 --> 01:37:10,720
Powiem tak, poprawisz mnie.

1462
01:37:10,800 --> 01:37:13,720
„Drogi Augie…”

1463
01:37:13,800 --> 01:37:18,360
„Drogi Augie, proszę,
byś uznał się za współautora

1464
01:37:20,240 --> 01:37:21,880
tej książki,

1465
01:37:21,960 --> 01:37:26,280
bo jesteś współautorem mojego losu”.

1466
01:37:26,360 --> 01:37:27,800
- Dobrze powiedziane.
- Rany.

1467
01:37:32,640 --> 01:37:34,440
„Współautor”. Razem.

1468
01:37:34,520 --> 01:37:37,320
Stałeś się współautorem mojego losu.

1469
01:37:39,600 --> 01:37:41,680
Nie mogę. Cholera!

1470
01:37:43,280 --> 01:37:44,680
Dasz radę.

1471
01:37:44,760 --> 01:37:49,320
Straszne bazgroły. Nie mogę.

1472
01:37:53,200 --> 01:37:55,400
Później. Później podpiszę.

1473
01:37:56,040 --> 01:37:58,040
- Dobra.
- Dobra.

1474
01:38:00,200 --> 01:38:01,480
Świetnie, dziękuję!

1475
01:38:04,080 --> 01:38:05,560
Przeczytajmy coś.

1476
01:38:10,360 --> 01:38:13,240
Żegnaj, przyjacielu. Żegnaj.

1477
01:38:14,280 --> 01:38:16,720
Mój drogi, zawsze będziesz w moim sercu.

1478
01:38:17,400 --> 01:38:21,600
Pisane nam było się rozstać
i znów się spotkać.

1479
01:38:22,160 --> 01:38:25,920
Żegnaj, przyjacielu…
Ręce się nie trzęsą.

1480
01:38:26,000 --> 01:38:29,240
Nie ma łez i zmarszczek.

1481
01:38:29,320 --> 01:38:32,320
Śmierć w tym życiu to nic nowego.

1482
01:38:32,840 --> 01:38:34,920
Życie też nie jest nowsze.

1483
01:38:39,320 --> 01:38:40,840
Tuż przed śmiercią

1484
01:38:40,920 --> 01:38:45,640
Dim zebrał na Cyprze zespół kolegów,
naukowców i intelektualistów.

1485
01:38:47,480 --> 01:38:50,480
Pracowali z fundacją Dima od wielu lat.

1486
01:38:53,120 --> 01:38:56,520
Uzgodnili nowe cele filantropijne.

1487
01:38:56,600 --> 01:39:00,520
Za radość z nauki, za oświecenie,

1488
01:39:00,600 --> 01:39:04,320
które jest dobre
nie tylko dla oświeconych,

1489
01:39:04,400 --> 01:39:06,160
ale też dla tych, którzy oświecają.

1490
01:39:06,240 --> 01:39:07,720
Gratulacje!

1491
01:39:17,160 --> 01:39:19,640
Przed Bożym Narodzeniem 2021 roku

1492
01:39:19,720 --> 01:39:24,600
wybrałem się z Dimem i Borisem
w ostatnią wycieczkę do Szwajcarii,

1493
01:39:24,680 --> 01:39:27,080
gdzie eutanazja jest legalna.

1494
01:39:30,000 --> 01:39:34,560
Dim postanowił poddać się jej
przed 2022 rokiem.

1495
01:39:37,240 --> 01:39:40,400
Zdrowie i szczęście, prawda?

1496
01:39:41,880 --> 01:39:44,320
Chciał odejść w pokoju.

1497
01:39:44,400 --> 01:39:46,800
I, co najważniejsze,
w odpowiednim momencie.

1498
01:39:48,200 --> 01:39:50,920
Miał niezwykłe wyczucie czasu.

1499
01:39:53,640 --> 01:39:55,920
Różniliśmy się pod wieloma względami.

1500
01:39:57,240 --> 01:39:59,440
Dim był zagorzałym ateistą,

1501
01:39:59,520 --> 01:40:02,480
a ja chrześcijaninem wierzącym w Boga.

1502
01:40:03,960 --> 01:40:09,040
Początkowo myślałem,
że nie pogodzę się z jego śmiercią.

1503
01:40:09,640 --> 01:40:11,960
Choć próbowałem go od tego odwieść,

1504
01:40:12,520 --> 01:40:15,080
był stanowczy i się spieszył.

1505
01:40:17,320 --> 01:40:21,280
Obaj wierzyliśmy w znaczenie wolnej woli

1506
01:40:21,360 --> 01:40:23,240
i całkowitą kontrolę

1507
01:40:23,320 --> 01:40:26,400
człowieka nad własnym losem.

1508
01:40:26,960 --> 01:40:29,160
To pomogło mi zaakceptować jego decyzję.

1509
01:40:31,360 --> 01:40:33,080
To nasze pożegnalne zdjęcie.

1510
01:40:42,760 --> 01:40:45,000
Ta podróż jest końcem

1511
01:40:45,080 --> 01:40:49,680
mojej osobistej historii z Dimem
i postsowiecką Rosją.

1512
01:40:49,760 --> 01:40:52,560
Historia, którą dzieliliśmy,
zatoczyła pełne koło.

1513
01:40:54,880 --> 01:40:56,720
Wszystko, co osiągnęliśmy

1514
01:40:56,800 --> 01:41:00,480
podczas krótkiej przyjaźni
między Stanami a Rosją,

1515
01:41:00,560 --> 01:41:02,520
zostało zaprzepaszczone…

1516
01:41:02,600 --> 01:41:05,240
z wyjątkiem naszej więzi.

1517
01:41:12,240 --> 01:41:17,400
Gdybym był młodszy…

1518
01:41:17,480 --> 01:41:21,880
Myślę, że jednym

1519
01:41:22,880 --> 01:41:24,760
z najważniejszych zadań,

1520
01:41:25,680 --> 01:41:31,720
jakie stoi przed inteligencją,

1521
01:41:31,800 --> 01:41:33,880
jest edukacja.

1522
01:41:37,720 --> 01:41:41,680
Ogólnie rzecz biorąc,
nie jest fajnie być starszym panem,

1523
01:41:41,760 --> 01:41:43,800
z moimi nogami już kiepsko.

1524
01:41:43,880 --> 01:41:45,560
Zawsze coś się psuje.

1525
01:41:46,560 --> 01:41:47,560
Tak.

1526
01:41:51,640 --> 01:41:55,640
Ale są też dobre strony.

1527
01:41:56,520 --> 01:41:58,880
Widzisz swój horyzont

1528
01:41:58,960 --> 01:42:03,520
i chcesz krzyczeć: „Chłopaki, żyjcie!”.

1529
01:42:05,880 --> 01:42:07,480
Przemyślcie to!

1530
01:42:14,200 --> 01:42:20,120
Dokładnie dwa miesiące później,
w lutym 2022 roku,

1531
01:42:20,200 --> 01:42:24,560
Rosja najechała Ukrainę.

1532
01:42:25,160 --> 01:42:30,160
Maya zmarła rok po śmierci Dima.

1533
01:42:30,240 --> 01:42:34,880
Pochowano ich razem na Cyprze.

1534
01:42:35,440 --> 01:42:39,600
Fundacja Zimina nadal wspiera
naukę i naukowców

1535
01:42:39,680 --> 01:42:43,960
na uniwersytetach w Tel Awiwie i
Arizonie, i w Technionie

1536
01:42:44,040 --> 01:42:46,440
Od 2022 roku
fundacja pracuje na Ukrainie,

1537
01:42:46,520 --> 01:42:49,720
wspierając edukację w szkołach średnich
na linii frontu

1538
01:42:49,800 --> 01:42:52,120
oraz odbudowując biblioteki i szkoły.

1539
01:43:26,080 --> 01:43:28,280
Nie możemy wymienić rosyjskich kolegów,

1540
01:43:28,360 --> 01:43:31,800
którzy pracowali przy tym projekcie,
bo zagraża to ich bezpieczeństwu.

1541
01:44:29,520 --> 01:44:32,520
Napisy: Wiktor Kowal