1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.LT
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.LT
3
00:00:51,291 --> 00:00:53,958
May limang major base sa United States
4
00:00:54,041 --> 00:00:56,416
para sa production
ng chemical at biological weapons
5
00:00:56,500 --> 00:00:57,583
at research sa mga 'to.
6
00:00:58,166 --> 00:01:00,416
May mga aksidente na ba?
7
00:01:00,500 --> 00:01:02,416
May nangyari sa Dugway.
8
00:01:11,083 --> 00:01:14,583
Isang Sunday, napansin ng mga farmer
na namamatay 'yong mga tupa nila.
9
00:01:16,916 --> 00:01:19,000
Pagdating ng Monday, 6,000 na ang namatay.
10
00:01:30,125 --> 00:01:32,708
Nagte-test na sila ng nerve gas '60s pa.
11
00:01:33,208 --> 00:01:34,208
May nangyaring masama.
12
00:01:34,291 --> 00:01:37,791
'Yong Air Force plane, may dalang 40 galon
na nerve gas na kulay pula.
13
00:01:45,875 --> 00:01:48,083
Ibinuga 'to papuntang Salt Lake City.
14
00:02:04,375 --> 00:02:07,916
Pa'no 'yong pamilya mo?
May masamang epekto ba 'to sa kanila?
15
00:02:08,000 --> 00:02:10,208
Di ko alam kung galing dito o hindi.
16
00:02:10,291 --> 00:02:12,416
Lahat kami masakit 'yong tiyan
no'ng Sabado
17
00:02:12,500 --> 00:02:15,875
at buong gabing medyo nagsusuka.
18
00:02:15,958 --> 00:02:19,208
Konektado man o hindi,
medyo nakakatakot pa din.
19
00:02:20,166 --> 00:02:26,833
Nasa field 'yong medical, veterinarian,
at ibang tauhan ng Dugway Proving Ground
20
00:02:27,416 --> 00:02:30,208
at iniimbestigahan
kung ano'ng dahilan ng problemang 'to.
21
00:02:31,416 --> 00:02:34,958
Sa oras na 'to, puro haka-haka pa lang
22
00:02:35,041 --> 00:02:38,916
kung ano talaga 'yong dahilan
ng pagkamatay ng tupa.
23
00:02:41,458 --> 00:02:44,166
Wala akong paki sa sinasabi ng Army.
Inimbestigahan ko 'to
24
00:02:45,208 --> 00:02:49,625
para sa magazine article na ginawa ko,
at nerve gas 'yong pumatay sa tupa.
25
00:02:49,708 --> 00:02:52,625
Gustong guluhin ng Army,
pero nerve gas talaga 'yon.
26
00:02:52,708 --> 00:02:54,333
Sabi ng lahat 'yan, off the record.
27
00:02:54,416 --> 00:02:57,083
Walang gustong magsabi
na nagsisinungaling 'yong Army.
28
00:03:05,958 --> 00:03:06,958
Ayos.
29
00:03:20,333 --> 00:03:21,333
Ano ba.
30
00:03:22,041 --> 00:03:23,666
Ano ba. Gawin mo nang tama.
31
00:03:37,375 --> 00:03:41,875
Sabi dito, "Mukhang maraming alam si Hersh
tungkol sa iniimbestigahan nila.
32
00:03:41,958 --> 00:03:44,958
Pero ayos lang, boss.
Di niya alam 'yong cover-up."
33
00:03:45,041 --> 00:03:48,125
Nakakamangha.
Isang taon pa lang no'ng nakita ko 'to.
34
00:03:48,208 --> 00:03:49,458
Okay. Showtime.
35
00:03:49,541 --> 00:03:51,166
- Sige.
- Ano'ng gusto mong gawin?
36
00:03:51,250 --> 00:03:54,750
- Kinukunan mo lahat ng 'to, tama?
- Gusto naming pag-usapan 'yong sources at...
37
00:03:54,833 --> 00:03:57,125
Ganito, gusto n'yong pag-usapan
'yong sources.
38
00:03:57,208 --> 00:03:59,333
- Hindi—
- At ayokong pag-usapan 'yong sources.
39
00:03:59,416 --> 00:04:04,333
Di naman specific na sources
o type ng tao na kinukuha mo.
40
00:04:08,333 --> 00:04:10,958
Tapos na tayo sa ilang nakuha kong tao.
41
00:04:11,041 --> 00:04:15,291
Tiningnan ko 'yong pads kagabi,
ando'n 'yong mga pangalan.
42
00:04:16,500 --> 00:04:19,583
Never ko...
Pagkatapos pa dapat 'to ng kamatayan ko.
43
00:04:20,375 --> 00:04:23,041
Sy, di namin ine-expose
sinuman sa mga taong 'to.
44
00:04:24,750 --> 00:04:27,500
Baka buhay pa 'yong iba sa mga 'to,
naiintindihan mo ba?
45
00:04:28,458 --> 00:04:31,250
Madami dito ayaw sa 'kin
at kinausap pa din ako.
46
00:04:31,750 --> 00:04:34,041
E, bakit tingin mo
gusto nilang makipagkita sa 'yo?
47
00:04:35,250 --> 00:04:38,041
Di ko alam.
Kung nagtatrabaho ka sa secret world,
48
00:04:38,125 --> 00:04:41,875
tapos, may isang taong patuloy
sa pag-access at pagkuha ng impormasyon,
49
00:04:41,958 --> 00:04:44,541
bakit di mo ako kausapin?
Di ko alam. Di ko...
50
00:04:44,625 --> 00:04:47,041
Di ko sina-psychoanalyze
'yong mga kumakausap sa 'kin,
51
00:04:47,125 --> 00:04:49,958
gaya ng di ko pag-psychoanalyze
sa sarili ko, salamat sa Diyos.
52
00:04:50,041 --> 00:04:53,625
Na gusto n'yong gawin ko, alam ko,
pero di ko gagawin 'yon.
53
00:04:53,708 --> 00:04:55,458
Let's see, may naiisip akong mga tao...
54
00:04:55,541 --> 00:04:58,625
May isa ditong nagtrabaho kay Kissinger,
tapos eto...
55
00:04:59,375 --> 00:05:00,958
eto 'yong babaeng CIA.
56
00:05:03,708 --> 00:05:06,166
Mahirap malaman
kung sino'ng pwedeng pagkatiwalaan.
57
00:05:06,750 --> 00:05:08,625
Halos wala nga akong tiwala sa inyo, e.
58
00:05:10,875 --> 00:05:14,916
UNANG NIYAYA NI LAURA SI SY
GUMAWA NG PELIKULA NOONG 2005.
59
00:05:15,000 --> 00:05:17,625
HALOS 20 TAON, PUMAYAG SIYA.
60
00:05:17,708 --> 00:05:21,833
NAKIPAGTULUNGAN NA SI MARK KAY SY
SA TATLONG INVESTIGATIVE DOCUMENTARY.
61
00:05:49,458 --> 00:05:52,416
{\an8}Natuto na akong wag mag-alala
tungkol sa iniisip ng iba,
62
00:05:53,291 --> 00:05:56,541
{\an8}dahil lagi akong nagsusulat
ng mga kuwentong ikinagagalit ng mga tao.
63
00:05:58,666 --> 00:06:01,666
{\an8}May history 'yong America
na mahirap isulat.
64
00:06:04,250 --> 00:06:05,958
{\an8}Laging may isa pang level.
65
00:06:16,916 --> 00:06:20,000
Trabaho ko bilang reporter,
alamin 'yong mga lihim at katotohanan,
66
00:06:20,083 --> 00:06:21,750
kung 'yon 'yong isyu.
67
00:06:21,833 --> 00:06:24,208
Bakit mo pinublish?
Pina-publish namin 'yan
68
00:06:24,291 --> 00:06:27,416
na alam naming nilalabag namin
'yong rules, laws at national security.
69
00:06:27,500 --> 00:06:29,583
Top secret information 'to.
Above top secret.
70
00:06:29,666 --> 00:06:32,791
Dahil tingin namin may matinding dahilan,
may kuwento dito
71
00:06:32,875 --> 00:06:36,666
ng responsible officials
na di maayos gumagawa ng gawain nila.
72
00:06:36,750 --> 00:06:38,166
'Yan ang isyung nilalatag ko.
73
00:06:38,250 --> 00:06:42,833
Wala dapat harang sa press
para mag-publish ng kahit ano
74
00:06:42,916 --> 00:06:46,041
dahil gano'n talaga itinayo
ang Constitution at Bill of Rights.
75
00:07:05,125 --> 00:07:10,416
Pag nakapasok tayo sa anumang contest,
'yong mga Amerikano, umaangat nang ganito,
76
00:07:11,041 --> 00:07:14,625
tapos, gusto nila 'yong kalaban,
bumagsak nang ganito.
77
00:07:15,458 --> 00:07:20,291
{\an8}Di 'yan ang klase ng digmaan
na nilalabanan natin sa Vietnam.
78
00:07:21,500 --> 00:07:24,500
Tingin ko gumagalaw tayo nang ganito.
79
00:07:25,333 --> 00:07:30,958
At tingin ko, gumagalaw sila nang ganito,
sa halip na diretso pataas at pababa.
80
00:07:31,458 --> 00:07:33,291
Umuusad tayo.
81
00:07:33,916 --> 00:07:36,833
Masaya kami sa resulta na nakukuha natin.
82
00:07:37,416 --> 00:07:41,500
Mas malaki 'yong pinsalang
naidudulot natin kaysa natatanggap natin.
83
00:08:24,041 --> 00:08:27,375
{\an8}INAAMIN NG PENTAGON
ANG MGA SIBILYANG LUGAR SA N. VIETNAM
84
00:08:27,458 --> 00:08:29,333
{\an8}AY NAPINSALA DAHIL SA MGA RAID
85
00:08:29,416 --> 00:08:31,791
NATIGIL ANG ARMY DRIVE
PARA MAGING FULL-COMBAT READY
86
00:08:31,875 --> 00:08:33,583
KULANG SA MGA KAPITAN ANG ARMY
87
00:08:33,666 --> 00:08:36,583
MAAARING MAGSIMULA NG MILITARY OPERATIONS
ANG US SA MEKONG DELTA
88
00:08:36,666 --> 00:08:39,041
MALAPIT NA SA ISANG PAGBABAGO
ANG DIGMAAN SA VIETNAM
89
00:08:40,291 --> 00:08:42,083
{\an8}Kakaiba ang Pentagon.
90
00:08:42,166 --> 00:08:46,250
{\an8}Dadating ka do'n, magkakape,
makikipagkwentuhan at magbabasa ng news.
91
00:08:51,291 --> 00:08:54,750
Bandang 10:30, ibi-brief ka nila.
Kukuha ka lang ng konting info do'n.
92
00:08:55,583 --> 00:09:00,041
Binabayaran sila ng malaking pera
para makinig sa news conference,
93
00:09:00,125 --> 00:09:02,458
maghihintay ng isang oras
para ma-type 'yong script,
94
00:09:02,541 --> 00:09:04,791
tapos, gagawa ng 500-word na kuwento
mula dito.
95
00:09:04,875 --> 00:09:07,708
'Yon 'yong trabaho nila buong araw.
Di ga'nong mabigat.
96
00:09:08,291 --> 00:09:12,166
Tingin ko, sa America,
di censorship 'yong problema,
97
00:09:12,250 --> 00:09:14,250
pero self-censorship ng press.
98
00:09:22,250 --> 00:09:24,750
No'ng nasa Pentagon ako para sa AP,
99
00:09:24,833 --> 00:09:27,833
instead na mag-lunch
kasama 'yong katrabaho ko,
100
00:09:27,916 --> 00:09:30,750
maghahanap ako ng mga batang officer.
101
00:09:32,458 --> 00:09:35,833
Konting usapan tungkol sa football
saka, kilalanin sila.
102
00:09:37,041 --> 00:09:39,666
Dati akong nasa Army.
Nasa Army Reserves ako.
103
00:09:40,875 --> 00:09:45,541
Sa huli, sasabihin ng mga Army,
"Alam mo, Murder, Incorporated yo'n."
104
00:09:47,916 --> 00:09:49,875
Sabi ko, "Ano'ng ibig mong sabihin?"
105
00:10:16,083 --> 00:10:18,041
Maraming brainwashing na nangyayari.
106
00:10:18,125 --> 00:10:22,000
Maraming nagdedesisyon kung ano'ng
dapat marinig o pakinggan ng mga tao.
107
00:10:23,750 --> 00:10:26,541
At nasa punto na tayo
ng hayagang pagpatay sa Vietnam.
108
00:10:40,125 --> 00:10:43,666
SUPORTAHAN ANG GIS IUWI NA SILA
109
00:11:33,583 --> 00:11:37,750
Pakiramdam ko wala akong silbi,
sa isang banda.
110
00:11:38,833 --> 00:11:42,916
May pagkabalisa ako kung asan ako
at kung saan papunta 'yong digmaan.
111
00:11:43,916 --> 00:11:47,083
May malaking kuwento na parang imposible.
112
00:11:47,166 --> 00:11:49,375
May tinatawag na katotohanan.
113
00:11:49,458 --> 00:11:52,291
May malaking katotohanan,
114
00:11:52,375 --> 00:11:54,833
at may... Wala akong makitang paraan
para makuha 'yon.
115
00:11:54,916 --> 00:11:57,583
At inalala ko 'yon.
Inisip ko 'yong bagay na 'yon.
116
00:12:01,000 --> 00:12:04,000
Matapos makipagtalo sa editor,
nag-quit ako sa AP.
117
00:12:05,250 --> 00:12:09,250
Kasal kami ng asawa kong si Liz,
may anak at walang pera.
118
00:12:10,958 --> 00:12:12,916
Nagsimula akong mag-freelance
nang madalas.
119
00:12:18,958 --> 00:12:23,541
{\an8}Isang araw,
may tumawag sa 'kin na di ko kilala.
120
00:12:24,291 --> 00:12:28,750
Sabi ko, "Kumusta?" Sabi niya,
"May matinding karahasan sa Vietnam
121
00:12:28,833 --> 00:12:30,083
na pinagtatakpan nila."
122
00:12:33,250 --> 00:12:34,291
Malabo 'yon.
123
00:12:43,125 --> 00:12:47,208
Sabi niya, nagwala 'yong isang GI
at pinagbabaril 'yong mga tao.
124
00:12:47,791 --> 00:12:51,333
Wala siya masyadong alam,
pero nataranta 'yong Army tungkol do'n.
125
00:12:56,125 --> 00:12:58,166
Di ko alam 'yong pangalan.
Wala akong alam.
126
00:13:04,708 --> 00:13:09,041
Ilang beses akong nagpunta sa Pentagon.
May colonel do'n na gusto ko.
127
00:13:09,125 --> 00:13:13,250
Tapos, nakasalubong ko 'yong colonel.
Ngayon, may one-star na siya.
128
00:13:13,333 --> 00:13:17,541
Pinigilan ko siya. Sabi namin,
"Uy, ilang taon na tayong di nagkita."
129
00:13:17,625 --> 00:13:21,375
Sabi ko, "Ano'ng meron sa tuhod mo?"
Sabi niya, "Nabaril ako."
130
00:13:21,458 --> 00:13:25,416
Sabi ko, "Binaril mo 'yong sarili mo
para maging general at magka-medal, 'no?"
131
00:13:26,125 --> 00:13:29,083
Tapos, tumawa siya.
Sabi niya, "Bahala ka nga."
132
00:13:31,750 --> 00:13:34,875
Naglakad pa kami.
Sabi ko, "Ano na'ng ginagawa mo?"
133
00:13:34,958 --> 00:13:37,333
Sabi niya,
"Nagtatrabaho ako para sa Chief of Staff."
134
00:13:37,416 --> 00:13:40,083
"Si Westmoreland?" Sabi niya, "Oo."
135
00:13:40,166 --> 00:13:43,333
Tapos, sabi ko, "Ano'ng alam mo
do'n sa lalaking namaril sa village?"
136
00:13:44,041 --> 00:13:46,541
Sabi niya, "Sy, sasabihin ko sa 'yo.
137
00:13:46,625 --> 00:13:50,333
'Yong lalaking 'yon, si Calley,
sana mapunta siya sa impiyerno."
138
00:13:50,416 --> 00:13:52,666
Calley? May pangalan na ako.
139
00:13:55,333 --> 00:13:57,291
Siyempre, mali 'yong spelling ko.
140
00:13:57,375 --> 00:14:02,458
Pero eventually,
may nakita akong clip sa New York Times.
141
00:14:02,541 --> 00:14:05,916
Tapos may square do'n, 'yong lieutenant
na si William L. Calley Jr.,
142
00:14:06,000 --> 00:14:08,416
ikinulong dahil sa manslaughter.
143
00:14:09,000 --> 00:14:10,916
At Calley, Calley, di ba?
144
00:14:12,708 --> 00:14:15,250
Nalaman kong may abogado siya, si Latimer.
145
00:14:16,791 --> 00:14:19,583
Tinawagan ko siya, sabi ko,
"Uy, ako si Hersh.
146
00:14:19,666 --> 00:14:23,916
Nasa flight ako papuntang West Coast
na titigil sa Salt Lake."
147
00:14:24,000 --> 00:14:26,541
Okay lang ba magpunta sa office mo
at mag-hello?"
148
00:14:26,625 --> 00:14:28,916
Sabi niya, "Sige, halika." Alam mo na...
149
00:14:29,000 --> 00:14:32,333
Di gano'n 'yon.
Gusto ko lang maging casual.
150
00:14:35,250 --> 00:14:38,708
Pagdating ko sa office niya,
may inilabas siyang papel.
151
00:14:40,208 --> 00:14:41,625
May charge sheet.
152
00:14:42,166 --> 00:14:45,500
Kinasuhan si Lieutenant Calley
ng pagpatay ng 109 katao.
153
00:14:45,583 --> 00:14:48,250
Nasa harap niya 'yong papel, nakabaliktad.
154
00:14:49,166 --> 00:14:50,833
Sabi ko sa sarili ko,
155
00:14:50,916 --> 00:14:54,791
"Makikipag-usap ka pa din
tapos, magpapanggap kang nagsusulat.
156
00:14:54,875 --> 00:14:57,958
Isusulat mo halos letter by letter
hanggang kaya mo."
157
00:14:58,041 --> 00:15:05,041
AKUSASYON: PAGLABAG SA UNIFORM CODE
NG MILITARY JUSTICE, ARTIKULO 118
158
00:15:11,250 --> 00:15:12,500
May pasabog ako.
159
00:15:18,666 --> 00:15:20,416
WELCOME SA FORT BENNING US ARMY
160
00:15:20,500 --> 00:15:23,541
Naisip kong kailangan kong hanapin
si Calley.
161
00:15:25,750 --> 00:15:27,416
Lumipad ako sa Fort Benning.
162
00:15:31,375 --> 00:15:34,083
Nakasuot ako ng sirang suit,
baka wedding suit ko pa.
163
00:15:34,166 --> 00:15:36,125
Ilang araw ko nang suot 'yon.
164
00:15:40,291 --> 00:15:41,666
{\an8}Dumating ako nang napakaaga.
165
00:15:41,750 --> 00:15:45,000
{\an8}Sa wakas, nahanap ko siya,
hatinggabi na, ng parehong araw.
166
00:15:45,833 --> 00:15:49,666
Inilagay nila si Calley sa housing
para sa mga colonel at general.
167
00:15:49,750 --> 00:15:51,541
Do'n ako huling naghanap.
168
00:15:53,833 --> 00:15:57,833
Ibang-iba siya sa gusto ko.
Gusto kong makakita ng halimaw.
169
00:16:02,541 --> 00:16:04,791
Sinimulan niyang magsabi
ng mga kasinungalingan,
170
00:16:04,875 --> 00:16:08,291
"Firefight 'yon, madaming kalaban,
walang magkakakilala,
171
00:16:08,375 --> 00:16:10,916
at pinoprotektahan ko lang
'yong troops ko.
172
00:16:11,000 --> 00:16:13,541
Napatay 'yong mga sibilyan,
pero pinapatay nila kami."
173
00:16:13,625 --> 00:16:16,583
Sabi niya, "'Yong captain ko,
si Ernest Medina, katulad ko siya,
174
00:16:16,666 --> 00:16:19,166
iniimbestigahan siya. Sasabihin niya."
175
00:16:19,250 --> 00:16:21,000
Kinuha niya 'yong telepono, sabi niya,
176
00:16:21,083 --> 00:16:23,458
"Captain, andito 'yong reporter
mula sa Washington.
177
00:16:23,541 --> 00:16:26,291
Bakit di mo sabihin sa kanya
na sumusunod lang ako sa utos?"
178
00:16:26,375 --> 00:16:27,500
Sabi ni Medina,
179
00:16:27,583 --> 00:16:30,458
"Di ko alam ang sinasabi mo,"
tapos, binagsak 'yong telepono.
180
00:16:30,541 --> 00:16:33,708
Tumingin si Calley sa 'kin na parang,
181
00:16:33,791 --> 00:16:37,250
"Baka... Baka ako 'yong fall guy."
182
00:16:37,333 --> 00:16:40,791
{\an8}SABI NG ARMY, SINADYA NIYANG PUMATAY
NG DI BABABA SA 109 VIETNAMESE CIVILIANS
183
00:16:40,875 --> 00:16:44,458
{\an8}SA MISYON SA KUTA NG VIET CONG
NA KILALA BILANG "PINKVILLE."
184
00:16:44,541 --> 00:16:48,833
"LINISIN ANG LUGAR"
185
00:16:48,916 --> 00:16:52,583
MGA NASAWING SIBILYAN
186
00:16:53,291 --> 00:16:59,250
Sinubukang ibenta 'yon ni Sy
sa ilang magazine.
187
00:16:59,333 --> 00:17:01,000
Walang gustong hawakan 'yon.
188
00:17:01,583 --> 00:17:06,458
Sa wakas, binigay niya sa 'kin.
Sabi niya, "Wag mong sisirain."
189
00:17:06,541 --> 00:17:12,958
{\an8}Ginugol ko 'yong sumunod na siyam na oras
sa pagtawag sa bawat managing editor
190
00:17:13,041 --> 00:17:17,666
{\an8}ng bawat diyaryo sa America
at buong-pusong akong nag-pitch.
191
00:17:19,791 --> 00:17:23,333
Sy, last week, may nilabas kang kuwento
tungkol sa Army lieutenant
192
00:17:23,416 --> 00:17:27,333
na inakusahan sa pagpatay
sa 109 Vietnamese civilians.
193
00:17:27,416 --> 00:17:29,833
Saan 'to unang na-print? Eto—
194
00:17:29,916 --> 00:17:33,250
Sa Chicago Sun-Times, 5:30 'don,
6:30 sa Washington.
195
00:17:33,333 --> 00:17:35,541
- Kuwento mo 'yon, 'yong sa Dispatch.
- Tama.
196
00:17:35,625 --> 00:17:39,250
Tapos, nasa first edition ng mga,
gaya ng sabi ko, mga 30 diyaryo.
197
00:17:40,375 --> 00:17:43,333
Tingin ko kailangan
ng isang non-establishment approach.
198
00:17:43,416 --> 00:17:45,500
Kinausap ko 'yong Life,
di sila interesado.
199
00:17:45,583 --> 00:17:49,250
'Yong Look, di interesado. Do'n pumasok
si David Obst na nagtake-over ng Dispatch.
200
00:17:49,333 --> 00:17:52,583
Sinabi niyang maiilagay niya
'yong papel na 'to sa front page nang buo.
201
00:17:54,166 --> 00:17:57,791
Wala akong fan club sa Pentagon ngayon.
202
00:17:57,875 --> 00:17:59,958
Sinubukan nilang ilihim.
203
00:18:00,958 --> 00:18:02,833
Sinira ko 'yong larong 'yon.
204
00:18:11,333 --> 00:18:12,958
Lieutenant, may oras ka ba?
205
00:18:22,291 --> 00:18:25,750
{\an8}Para sa Pentagon, parang baliw si Calley.
206
00:18:25,833 --> 00:18:29,500
Kutob ko, di siya baliw,
at nagbubunga 'to ng isang tanong,
207
00:18:29,583 --> 00:18:32,041
kung may utos ba talaga
para barilin lahat sa village?
208
00:18:32,125 --> 00:18:35,000
Kung meron, palagi ba 'tong ginagawa?
209
00:18:35,083 --> 00:18:36,833
Kasama mo kami, Calley!
210
00:18:43,916 --> 00:18:45,750
Madami pa.
211
00:18:46,333 --> 00:18:50,041
Dapat may iba pa.
Di ko alam kung saan pupunta.
212
00:18:50,125 --> 00:18:53,041
Di ako tutulungan ng Army, sure 'yan. Ako—
213
00:18:53,125 --> 00:18:55,708
- Di ko napatay 'yong phone ko. Sorry.
- Sige lang.
214
00:18:55,791 --> 00:18:57,166
Hindi. Sige.
215
00:18:58,125 --> 00:19:00,541
Sasabihin ko lang 'to,
'yong itinawag ko lang sa 'yo,
216
00:19:00,625 --> 00:19:03,750
sabi ko, sa Iran galing 'yong warning,
pero dumaan sa Saudi Arabia.
217
00:19:03,833 --> 00:19:05,541
Pero tingin ko, di importante 'yan.
218
00:19:05,625 --> 00:19:08,333
Hindi, sabi mo, "Siguro galing sa Iran."
219
00:19:08,416 --> 00:19:10,875
Galing sa Iran, pero dumaan sa Saudis.
220
00:19:10,958 --> 00:19:13,083
- Pero ayos lang. Ayos na.
- Hindi.
221
00:19:13,166 --> 00:19:16,291
- Di natin kailangang baguhin.
- Wag mo masyadong ipagkalat.
222
00:19:16,375 --> 00:19:19,458
Bye. Bye. Nagpapaalam na ako. Bye.
223
00:19:20,791 --> 00:19:22,833
Sabi niya, "Wag mo masyadong ipagkalat."
224
00:19:23,958 --> 00:19:24,916
Eto 'yong nangyari.
225
00:19:29,458 --> 00:19:33,416
{\an8}Bumalik kami sa bahay ko sa Macomb Street.
226
00:19:33,500 --> 00:19:35,791
tapos, nagbabasa si Sy
ng The Washington Post.
227
00:19:35,875 --> 00:19:42,000
Nakakita siya ng maliit na kuwento do'n
tungkol sa batang si Ron Ridenhour
228
00:19:42,083 --> 00:19:46,041
na nagsasabing sinabi niya sa Army
'yong tungkol sa massacre.
229
00:19:47,958 --> 00:19:50,625
Walong buwan bago 'to,
nagsulat ng letter si Ridenhour.
230
00:19:50,708 --> 00:19:52,666
Pinadala niya 'to
sa 30 members ng Congress,
231
00:19:52,750 --> 00:19:55,500
sa Chairman ng Joint Chiefs,
sa lahat ng general,
232
00:19:55,583 --> 00:20:00,000
sa White House, sa Presidente,
tungkol sa alam niya. Dark deed 'yon.
233
00:20:01,958 --> 00:20:05,166
Umuwi ako para mag-impake,
nanghiram ng pera,
234
00:20:05,250 --> 00:20:07,666
at nag-eroplano papuntang California
para makita siya.
235
00:20:12,666 --> 00:20:15,333
Sabi nila sa 'kin mismo, nakakita sila ng...
236
00:20:16,916 --> 00:20:19,458
paisa-isang sundalo,
237
00:20:19,541 --> 00:20:22,375
at ilang opisyal na nag-iikot sa village.
238
00:20:22,458 --> 00:20:23,833
At habang naglilibot sila,
239
00:20:23,916 --> 00:20:28,166
kung may mga taong nakatayo sa daan
o sa village mismo,
240
00:20:28,250 --> 00:20:30,333
pinapatay lang nila. Binabaril nila sila.
241
00:20:30,416 --> 00:20:34,458
Nakita nila,
at binabaril nila nang walang dahilan.
242
00:20:34,541 --> 00:20:37,625
Pakiramdam ko may dapat akong gawin.
May kailangan akong gawin.
243
00:20:37,708 --> 00:20:41,541
Di ko kayang mabuhay
na dala ko 'yong nalalaman ko.
244
00:20:41,625 --> 00:20:44,333
Di ko kayang mabuhay nang gano'n.
245
00:20:47,625 --> 00:20:49,708
Binigyan ako ni Ridenhour
ng company roster.
246
00:20:50,708 --> 00:20:54,666
{\an8}At binigyan niya ako
ng dalawang taong makikipag-usap sa 'kin.
247
00:20:54,750 --> 00:20:57,583
Binata 'yong isa,
Mormon na nakatira sa Utah.
248
00:20:57,666 --> 00:20:59,291
Michael Terry 'yong pangalan niya.
249
00:21:00,083 --> 00:21:02,375
Pumunta ako do'n no'ng gabi.
Nahanap ko siya.
250
00:21:02,958 --> 00:21:05,458
'Yong linya niya, "Para 'tong Nazi"
251
00:21:05,958 --> 00:21:08,833
{\an8}ISANG OPISYAL ANG NAG-UTOS SA ISANG BATA
NA I-MACHINE GUN LAHAT,
252
00:21:08,916 --> 00:21:10,916
{\an8}PERO DI NIYA MAGAWA.
253
00:21:11,000 --> 00:21:16,041
'Yong padalawang sinabi sa 'kin
ni Ridenhour, si Michael Bernhardt.
254
00:21:16,958 --> 00:21:18,625
Tinagpo ko siya sa Fort Dix.
255
00:21:20,458 --> 00:21:23,125
Imposibleng sirain 'yong kuwento.
256
00:21:23,833 --> 00:21:28,291
Kailangan mo lang gawin,
iwasan mo 'yong kuwento.
257
00:21:28,375 --> 00:21:32,291
May notes ka galing kay Terry.
May notes galing kay Bernhardt.
258
00:21:32,375 --> 00:21:35,250
Hayaan mo lang 'yong boses nila
'yong maging kuwento.
259
00:21:35,333 --> 00:21:36,958
"PLANADO 'YONG BUONG PANGYAYARI.
260
00:21:37,041 --> 00:21:39,708
DIRETSONG PAGPATAY 'YON.
NAKATAYO LANG AKO DO'N, NANONOOD,"
261
00:21:39,791 --> 00:21:42,916
SABI NI SGT MICHAEL BERNHARDT,
NA TINATAPOS NA ANG TOUR NIYA.
262
00:21:43,000 --> 00:21:47,041
"UTOS NG ARMY NA WAG AKONG MAGSALITA,"
SABI NI BERNHARDT SA INTERVIEWER.
263
00:21:47,125 --> 00:21:50,833
PERO MAY MGA UTOS NA AKO MISMO
ANG MAGDEDESISYON KUNG SUSUNDIN;
264
00:22:01,250 --> 00:22:02,791
Ano'ng utos sa 'yo?
265
00:22:02,875 --> 00:22:06,666
Bago 'yong operasyon, 'yong utos ng CO,
266
00:22:07,500 --> 00:22:10,166
sirain 'yong village at mga nakatira dito.
267
00:22:10,250 --> 00:22:14,583
Tingin mo ba Viet Cong
'yong mga tao sa village?
268
00:22:15,791 --> 00:22:18,791
'Yong ibang tao sa village...
Sabi mo, mga tao sa village.
269
00:22:18,875 --> 00:22:20,916
'Yong ibang tao sa village...
270
00:22:22,083 --> 00:22:23,791
bata pa sila para matutong maglakad.
271
00:22:23,875 --> 00:22:25,833
Di ko makita pa'no sila naging Viet Cong.
272
00:22:28,708 --> 00:22:31,250
IBA-IBA ANG REAKSIYON
SA BALITA NG VIETNAM MASSACRE
273
00:22:31,333 --> 00:22:36,041
Malaki 'yong reaction
ng mga taong ayaw maniwala.
274
00:22:37,000 --> 00:22:39,875
'Yong galit nila sa 'min
dahil kami 'yong messenger.
275
00:22:39,958 --> 00:22:42,041
{\an8}MADAMING DI NANINIWALA SA MY LAI REPORTS
276
00:22:42,125 --> 00:22:47,166
{\an8}Walang gustong makaalam
na masama ang United States.
277
00:22:58,541 --> 00:23:02,125
Kamakailan, may ilang taong sangkot
sa seryosong pangyayari
278
00:23:02,208 --> 00:23:04,625
{\an8}na naitampok sa balita.
279
00:23:05,916 --> 00:23:10,416
{\an8}May mga taong nakikita ang insidenteng 'to
bilang repleksiyon ng buong Army.
280
00:23:11,791 --> 00:23:16,000
Pero kilos lang 'to ng ilang nakakaawa.
281
00:23:16,541 --> 00:23:20,791
Pero di dapat husgahan ang Army
bilang institusyon.
282
00:23:22,791 --> 00:23:25,041
Binubuo ko 'yong mga nangyari.
283
00:23:25,125 --> 00:23:26,750
Ano ba'ng nangyari?
284
00:23:26,833 --> 00:23:28,458
'Yon 'yong goal ko.
285
00:23:28,541 --> 00:23:31,416
At patuloy akong naghanap ng mga tao.
286
00:23:31,500 --> 00:23:34,125
Marami akong nahanap na tao
na nakipag-usap talaga sa 'kin.
287
00:23:34,208 --> 00:23:36,375
Sabihin mo. Ano'ng, "Ano'ng nangyari?"
288
00:23:36,458 --> 00:23:38,000
Pa'no nangyari 'to?
289
00:23:38,083 --> 00:23:41,416
'Yong paglubog sa kabaliwan.
290
00:23:53,916 --> 00:23:57,541
Pinag-iisip mo ako
ng mga bagay na ayokong isipin.
291
00:24:00,500 --> 00:24:04,166
Hinahanap ko 'yong batang nasabugan
ng paa, si Paul Meadlo.
292
00:24:05,875 --> 00:24:08,291
Nakatira siya sa sulok na 'to ng Indiana.
293
00:24:09,125 --> 00:24:12,416
Bukid 'yon. Luma at magulong bukid.
294
00:24:14,083 --> 00:24:17,125
Tapos may lumabas na Southern na babae.
295
00:24:17,208 --> 00:24:19,333
Sabi ko, "Andito ako para makita si Paul."
296
00:24:19,416 --> 00:24:23,625
Sabi ko, "Journalist ako. Gusto kong
pag-usapan 'yong nangyari sa Army."
297
00:24:23,708 --> 00:24:28,041
Tapos, sinabi niya 'tong linyang 'to,
na mag-i-stay sa isip ko habambuhay.
298
00:24:28,125 --> 00:24:31,625
Sabi niya, "Binigyan ko sila..."
Bitter 'yong boses niya,
299
00:24:31,708 --> 00:24:34,708
"Binigyan ko sila ng mabuting bata.
Binalik nila sa 'kin murderer."
300
00:24:39,458 --> 00:24:40,666
At nang bumalik siya,
301
00:24:41,291 --> 00:24:43,708
nauutal lang siya, at...
302
00:24:43,791 --> 00:24:46,291
Sabi ko, "Bakit mo ginawa 'yon?"
303
00:24:46,375 --> 00:24:50,166
At sabi niya,
"Ma, dumaan ako sa impiyerno."
304
00:24:51,541 --> 00:24:54,666
Pumunta ako kay Paul,
tapos sabi ko, "Ano'ng nangyari?"
305
00:24:54,750 --> 00:24:56,000
Bigla na lang siyang...
306
00:24:58,083 --> 00:25:00,333
"Pagpatay, pagpatay, pagpatay, pagtubos."
307
00:25:01,125 --> 00:25:04,208
Tapos, seryosong seryoso.
308
00:25:13,541 --> 00:25:19,041
Tumawag sa 'kin si Sy, sabi niya,
"Nakuha natin 'yong front-page."
309
00:25:25,916 --> 00:25:29,791
Kaya tumawag ako sa CBS Evening News.
310
00:25:29,875 --> 00:25:34,875
Tapos may ginawa ako na di dapat gawin,
pero di ko alam no'n na bawal pala.
311
00:25:34,958 --> 00:25:37,125
Sabi ko, "Kailangan namin ng pera."
312
00:25:37,208 --> 00:25:38,958
Sabi niya, "Magkano ang gusto mo?"
313
00:25:39,500 --> 00:25:43,416
Wala akong idea. Sabi ko, "$10,000."
314
00:25:44,625 --> 00:25:46,625
May pause. Sabi niya, "Deal."
315
00:25:55,375 --> 00:25:57,666
Si Mike Wallace
'yong na-assign na mag-interview.
316
00:25:57,750 --> 00:26:00,875
Kinausap siya ni Mike, sabi niya,
"Ipasok na natin siya sa kuwarto."
317
00:26:00,958 --> 00:26:01,791
Nag-tape na sila.
318
00:26:02,958 --> 00:26:05,583
Ilang tao 'yong tinipon n'yo?
319
00:26:05,666 --> 00:26:09,250
May mga 40 o 45 na tao
'yong pinagsama-sama namin sa isang...
320
00:26:09,750 --> 00:26:12,458
gaya ng sinasabi ko, sa gitna ng village.
321
00:26:12,541 --> 00:26:14,458
Anong klaseng tao? Lalaki, babae, bata?
322
00:26:14,541 --> 00:26:15,791
Mga lalaki, babae at bata.
323
00:26:15,875 --> 00:26:17,083
- Mga sanggol?
- Mga sanggol.
324
00:26:17,958 --> 00:26:21,666
Pinagsama-sama namin sila at pina-squat.
325
00:26:22,583 --> 00:26:23,583
Tapos...
326
00:26:24,833 --> 00:26:28,666
Lumapit si Lieutenant Calley, sinabing,
"Alam mo na 'yong gagawin sa kanila, 'no?"
327
00:26:28,750 --> 00:26:30,208
Sabi ko, "Oo."
328
00:26:30,291 --> 00:26:33,916
Kaya inisip ko,
gusto niya lang bantayan namin sila.
329
00:26:34,833 --> 00:26:38,916
Tapos, umalis siya at bumalik
after 10 o 15 minuto,
330
00:26:39,708 --> 00:26:42,416
at sinabing,
"Bakit di n'yo pa sila pinapatay?"
331
00:26:43,333 --> 00:26:47,708
Sabi ko sa kanya, "Di ko naisip
na gusto mo silang ipapatay.
332
00:26:47,791 --> 00:26:49,791
Akala ko gusto mo silang pabantayan."
333
00:26:49,875 --> 00:26:51,875
Sabi niya,
"Hindi, gusto ko silang mamatay."
334
00:26:52,541 --> 00:26:53,708
Tapos...
335
00:26:53,791 --> 00:26:57,208
Umatras siya ng mga 10 o 15 feet,
tapos, pinagbabaril niya sila.
336
00:26:57,291 --> 00:27:00,250
Sabi niya, barilin ko na sila,
kaya namaril na ako.
337
00:27:00,333 --> 00:27:03,083
Nagpaputok ako ng apat na clip sa grupo.
338
00:27:04,125 --> 00:27:06,500
- Lalaki, babae at bata?
- Lalaki, babae at bata.
339
00:27:07,000 --> 00:27:08,708
- At mga sanggol?
- At mga sanggol.
340
00:27:10,750 --> 00:27:12,666
Pa'no n'yo binaril 'yong mga sanggol?
341
00:27:14,166 --> 00:27:16,375
Di ko alam. Gano'n lang talaga.
342
00:27:18,208 --> 00:27:20,875
BINARIL KO 'YONG MGA SANGGOL
GANO'N LANG TALAGA.
343
00:27:20,958 --> 00:27:25,250
Ayaw namin, di kami susuko!
Ayaw namin, di kami susuko!
344
00:27:25,333 --> 00:27:29,708
Ayaw namin, di kami susuko!
Ayaw namin, di kami susuko!
345
00:27:29,791 --> 00:27:31,875
Ayaw namin, di kami susuko!
346
00:27:31,958 --> 00:27:34,416
GANITO NAGAGAMIT 'YONG BUWIS N'YO
347
00:27:34,500 --> 00:27:37,250
Q. AT MGA SANGGOL?
A. AT MGA SANGGOL?
348
00:27:37,333 --> 00:27:41,833
May dalawang camera 'yong sangkot
na Army photographer, si Ron Haeberle.
349
00:27:42,791 --> 00:27:46,208
Para sa Army, ginamit niya
'yong black-and-white camera.
350
00:27:49,333 --> 00:27:53,458
Pero di niya sinabi kahit kanino
na may ibang set siya ng colored film.
351
00:28:03,291 --> 00:28:06,750
Nang lumabas 'yong una kong kuwento,
binenta niya 'yon.
352
00:28:08,250 --> 00:28:14,875
MGA EKSKLUSIBONG LARAWAN,
SALAYSAY NG MGA SAKSI ANG MASAKER SA MYLA
353
00:28:15,375 --> 00:28:21,500
'YONG UTOS,
SIRAIN 'YONG MYLAI AT LAHAT NG ANDO'N
354
00:28:21,583 --> 00:28:27,000
'WAG N'YO SILANG TAWAGING SIBILYAN
PARA SA 'TIN, VC SILA'
355
00:28:27,083 --> 00:28:28,708
ANG MASAKER NA NAGPALAMIG SA MUNDO
356
00:28:28,791 --> 00:28:31,166
Kumalat 'to sa buong mundo
no'ng pinublish nila 'yon.
357
00:28:31,916 --> 00:28:36,000
ANG ARAW NA NAMATAY ANG SANGKATAUHAN
SA ISANG VIETNAM VILLAGE
358
00:28:45,250 --> 00:28:48,416
Ilang tao sa pamilya mo 'yong namatay?
359
00:28:48,500 --> 00:28:50,250
Apat na tao.
360
00:28:51,875 --> 00:28:55,875
Pagbalik mo galing sa palengke,
ano'ng nakita mo?
361
00:28:55,958 --> 00:29:01,625
Masyado pa akong bata.
Takot akong tumingin.
362
00:29:02,708 --> 00:29:06,583
Ikaw lang ba 'yong nakaligtas
sa pamilya mo?
363
00:29:08,083 --> 00:29:09,583
Oo.
364
00:29:13,625 --> 00:29:15,333
Dumating sila at sinunog lahat.
365
00:29:15,416 --> 00:29:18,833
May binugbog sila, may hinuli.
Pinatay nila lahat.
366
00:29:19,500 --> 00:29:22,666
Alam mo ba kung bakit?
367
00:29:22,750 --> 00:29:25,416
Di ko alam. Di ko alam ang dahilan.
368
00:29:25,500 --> 00:29:29,833
Tinipon nila lahat. Kahit 'yong monghe,
dinakip nila, tapos, pinatay.
369
00:29:29,916 --> 00:29:34,708
Mahuhulaan mo ba kung ilan 'yong namatay?
370
00:29:35,791 --> 00:29:37,708
Ilang tao 'yong namatay?
371
00:29:37,791 --> 00:29:39,083
Oo.
372
00:29:39,166 --> 00:29:44,375
Di ko alam, pero kahit saan, may patay.
Madami akong nakitang bangkay.
373
00:29:44,458 --> 00:29:48,333
'Yong pamangkin ko
na natututo pa lang maglakad,
374
00:29:48,416 --> 00:29:53,541
nasa isip ko siya, umiiyak,
"Mommy, Mommy."
375
00:29:53,625 --> 00:29:57,625
Tapos "bang," binaril siya at namatay.
Nakahiga lang ako do'n.
376
00:30:20,208 --> 00:30:23,083
MUNTIK NANG DI MAPANSIN
'YONG KUWENTO NG MYLAI
377
00:30:23,166 --> 00:30:28,708
FREE-LANCER HERSH UNANG NAGKUWENTO
PAGKATAPOS MAKAKUHA NG TIP SA TELEPONO
378
00:30:28,791 --> 00:30:33,541
Nakatuon kami sa isang programang random
na pagpatay, rape, at iba pa.
379
00:30:33,625 --> 00:30:36,208
Tingin ko, lahat nakatingin sa kabila,
pati mga reporter
380
00:30:36,291 --> 00:30:38,791
na nakarinig tungkol dito,
'yong ilan sa kanila.
381
00:30:40,583 --> 00:30:44,125
Nakakakilabot. Bakit di 'to lumabas?
'Yon, para sa 'kin, ang magandang tanong.
382
00:30:44,750 --> 00:30:47,916
Eto 'yong pagpatay sa 400 o 500 katao,
383
00:30:48,000 --> 00:30:50,583
na nasaksihan ng isang dosenang helicopter
384
00:30:50,666 --> 00:30:53,375
na ini-assign no'ng araw na 'yon
para sa combat support.
385
00:30:54,000 --> 00:30:56,333
'Yong general
na in charge sa Americal Division,
386
00:30:56,416 --> 00:30:57,958
nasa ere no'ng araw na 'yon.
387
00:30:58,041 --> 00:31:00,916
'Yong colonel
na in charge sa brigada, ando'n.
388
00:31:01,000 --> 00:31:03,333
Ando'n 'yong pinuno ng task force.
389
00:31:03,416 --> 00:31:07,000
Sa loob ng ilang araw, mga 300 o 400
na lalaki, mga GI, 'yong nakakaalam nito.
390
00:31:07,083 --> 00:31:09,583
Pero walang nagsabi. Walang nagreport.
391
00:31:11,916 --> 00:31:14,416
Tingin ko, dalawang bagay lang
'yong konklusyon dito.
392
00:31:14,500 --> 00:31:18,375
'Yong isa, siyempre, na nakakagulat
at di kanais-nais na pangyayari 'to
393
00:31:18,458 --> 00:31:20,833
na kahit sino
di masimulang pag-usapan 'to.
394
00:31:20,916 --> 00:31:24,208
'Yong isa, sa tingin ko,
mas makatwirang konklusyon.
395
00:31:24,291 --> 00:31:26,416
Normal na araw lang 'yon sa Vietnam.
396
00:31:28,250 --> 00:31:33,500
{\an8}MAY MGA BANGKAY SA BANGIN.
HUMINTO PARA KUMAIN (SA BANDA DOON)
397
00:31:33,583 --> 00:31:40,333
{\an8}8. NAG-LUNCH
7. NAKAKITA NG MGA 50 BANGKAY
398
00:31:46,083 --> 00:31:48,458
Para sa Army, mahalaga 'yong body count.
399
00:31:49,125 --> 00:31:52,333
Sinusukat mo 'yong tagumpay
sa dami ng napatay mo.
400
00:31:55,041 --> 00:31:57,333
Kailangan ni Westmoreland ng bilang.
401
00:31:58,375 --> 00:32:01,291
So, pa'no mo makukuha
'yong gusto mong body count?
402
00:32:04,416 --> 00:32:06,291
Pumunta ka sa mga lugar tulad ng My Lai
403
00:32:06,375 --> 00:32:09,916
at sabihin sa kanilang lahat ng ando'n,
Viet Cong, tapos, patayin lahat.
404
00:32:18,791 --> 00:32:20,500
Tatlong paraan 'yong pagpatay nila.
405
00:32:20,583 --> 00:32:23,291
Di lahat sumali, pero karamihan.
406
00:32:23,375 --> 00:32:25,916
- Di mo naintindihan.
- Gusto kong sabihin ang ginawa nila.
407
00:32:26,000 --> 00:32:27,916
Mag-focus tayo sa nangyari.
408
00:32:28,000 --> 00:32:30,291
Tinipon nila 'yong mga tao,
siguro 100, naka-grupo,
409
00:32:30,375 --> 00:32:33,916
maliliit na grupo, tapos, 'yong ilang
may mga automatic na rifle, binaril sila.
410
00:32:34,000 --> 00:32:36,125
Di mo mismong alam 'yan.
411
00:32:36,208 --> 00:32:38,416
- Bilang reporter, alam ko 'yon.
- Alam mo mismo?
412
00:32:38,500 --> 00:32:40,541
Kung gagamitin ng reporters
'yong alam nila,
413
00:32:40,625 --> 00:32:43,333
kahit sa news conference,
limitado 'yong makukuha nila.
414
00:32:46,125 --> 00:32:49,500
No'ng lumabas 'yong kuwento ko,
nag-imbestiga ang Army.
415
00:32:50,625 --> 00:32:53,166
Binabasa ko 'yong testimonya
kung pa'no nangyari.
416
00:32:53,666 --> 00:32:57,958
At 'yong Army, siyempre,
nag-isip talaga kung pa'no ko nakuha 'yon.
417
00:32:59,875 --> 00:33:01,875
{\an8}Secret dapat 'to, e.
418
00:33:01,958 --> 00:33:05,875
{\an8}EXHIBIT P-1 – VERTICAL PHOTOGRAPH
NG MY LAI (4) AT KATAPAT NA LUGAR
419
00:33:05,958 --> 00:33:08,958
{\an8}Ikaw ba, pag kumuha
ng malalaking aerial photos,
420
00:33:09,041 --> 00:33:12,958
mamarkahan mo ba kung saan,
sa abot ng kaalaman mo,
421
00:33:14,291 --> 00:33:16,125
saan mo nakita 'yong kanal
422
00:33:17,541 --> 00:33:18,875
{\an8}na may mga bangkay?
423
00:33:20,708 --> 00:33:21,708
Opo, sir.
424
00:33:21,791 --> 00:33:25,000
5. KANAL NA MAY 30-40 NA BANGKAY
425
00:33:25,083 --> 00:33:29,625
{\an8}EXHIBIT P-152 - KOPYA NG P-1
NA MAY ANOTASYON NI MR. LACROSS
426
00:33:29,708 --> 00:33:34,250
{\an8}EXHIBIT P-189 - KOPYA NG P-1
NA MAY ANOTASYON NI MR. PENDLETON
427
00:33:34,333 --> 00:33:39,291
{\an8}EXHIBIT P-122 - KOPYA NG P-1
NA MAY ANOTASYON NI SGT OLSEN
428
00:33:39,375 --> 00:33:42,750
INIHANDA MULA SA MEMORYA SA WASHINGTON DC
21 JAN 1970 THOMAS J. KINCH
429
00:33:42,833 --> 00:33:46,208
INIHANDA MULA SA MEMORYA SA WASHINGTON DC
6 FEB 1970 CALVIN L. HAWKINS
430
00:33:46,291 --> 00:33:49,708
{\an8}INIHANDA MULA SA MEMORYA SA WASHINGTON DC
16 JAN 70 DENNIS M. BUNNING
431
00:33:49,791 --> 00:33:52,875
LALAKI, BABAE, BINATA
NAGMAMAKAAWA PARA MABUHAY
432
00:33:52,958 --> 00:33:55,333
Di ko alam
kung gusto mong marinig 'to, sir.
433
00:33:55,416 --> 00:33:57,916
Sige, gusto naming marinig
anuman 'yong sasabihin mo.
434
00:33:58,000 --> 00:33:59,000
Sige.
435
00:33:59,708 --> 00:34:04,708
'Yong unang shot,
tumama sa ulo ng sanggol,
436
00:34:04,791 --> 00:34:06,458
tumalikod ako at nagsuka,
437
00:34:06,541 --> 00:34:08,666
dahil 'yon 'yong unang beses na...
438
00:34:09,166 --> 00:34:11,708
Nakapatay na ako ng tao dati,
439
00:34:11,791 --> 00:34:17,458
pero di ko nakita
'yong damage na ginawa no'n.
440
00:34:17,541 --> 00:34:21,083
KALAT-KALAT NA MGA BANGKAY
441
00:34:22,500 --> 00:34:25,875
Pwede mo bang sabihin 'yong nangyari
pagkatapos mabaril 'yong grupo?
442
00:34:26,375 --> 00:34:27,458
Well...
443
00:34:28,875 --> 00:34:30,958
Sa oras na 'yon,
444
00:34:31,041 --> 00:34:35,541
madaming tao ang gumagahasa
ng ilang babae sa lugar na 'to.
445
00:34:35,625 --> 00:34:40,833
May tatlo pang lalaki sa isang babae,
sabay-sabay.
446
00:34:40,916 --> 00:34:44,250
Kukunin ng isang lalaki
'yong isa sa mga babae do'n, at...
447
00:34:45,125 --> 00:34:48,375
Isa o dalawang insidente, binaril nila
'yong mga babae pagkatapos nila.
448
00:34:49,791 --> 00:34:56,791
NAKITA ANG PATAY NA BABAE SA KAMA
449
00:34:57,750 --> 00:35:02,708
Bawat araw,
parang 30 taon na buhay 'yong pasan ko.
450
00:35:02,791 --> 00:35:07,083
'Yon 'yong pakiramdam ko.
Palala nang palala.
451
00:35:10,083 --> 00:35:13,083
Dalawa o tatlong buwan akong naghahanap
ng mga bata,
452
00:35:13,166 --> 00:35:16,833
tapos, natutunan ko... Nakakakilabot.
Mas marami akong natutunan.
453
00:35:17,583 --> 00:35:21,500
Alam mo,
may ilang beses na di ko na kinaya.
454
00:35:27,458 --> 00:35:34,458
{\an8}P-78 WALANG MARKANG PUNTOD
SA SOUTHERN EDGE NG MY LAI (4)
455
00:35:36,583 --> 00:35:40,708
May testimony silang nagpapakitang
di isolated 'yong My Lai.
456
00:35:41,541 --> 00:35:44,541
May pangalawang massacre
no'ng araw na 'yon.
457
00:35:47,416 --> 00:35:50,750
Ginawa ng Army lahat para ilarawang
isolated incident 'yong My Lai 4.
458
00:35:50,833 --> 00:35:52,791
Di lang 'to isolated pagdating sa digmaan,
459
00:35:52,875 --> 00:35:55,916
pero di 'to isolated sa araw na 'yon,
umagang 'yon at lugar na 'yon.
460
00:35:56,000 --> 00:35:58,583
Isa't kalahating milya 'yong layo,
nangyayari din 'to, e.
461
00:36:01,250 --> 00:36:05,166
May 14 officers na malinaw na sangkot
sa pagtatakip na 'to.
462
00:36:05,250 --> 00:36:08,666
At 'yong kasong hinayin ng Army
sa 14 na 'yon,
463
00:36:08,750 --> 00:36:10,625
pagpapabaya sa tungkulin,
464
00:36:10,708 --> 00:36:15,916
di pagsunod sa batas,
at di tamang pag-uulat.
465
00:36:17,708 --> 00:36:22,333
Lahat sila sangkot sa pagpatay,
pagpaplano ng pagpatay, o pagtatakip nito,
466
00:36:22,416 --> 00:36:25,041
at kinasuhan sila dahil sa di pag-uulat.
467
00:36:28,750 --> 00:36:32,416
Natapos ni Westmoreland 'yong apat
na taong termino, at na-promote siya,
468
00:36:32,500 --> 00:36:37,583
kahit alam ng lahat ng nasa Army
at nasa Joint Chiefs
469
00:36:37,666 --> 00:36:39,416
na pumapatay siya ng mga sibilyan.
470
00:36:59,875 --> 00:37:00,875
Hi.
471
00:37:01,541 --> 00:37:03,416
Siyempre, poprotektahan kita palagi.
472
00:37:03,500 --> 00:37:06,250
Di ko nga alam kung pa'no ka i-describe.
Sabihin mo sa 'kin.
473
00:37:07,083 --> 00:37:10,041
Pwede mong sabihing
researcher na kakabalik lang galing Gaza.
474
00:37:12,166 --> 00:37:14,541
Pag dinescribe mo
'yong pag-target sa mga babae
475
00:37:14,625 --> 00:37:18,291
saka, pag-target sa mga bata,
sino'ng may statistics?
476
00:37:18,833 --> 00:37:22,791
{\an8}Sa systematic na pag-target
ng mga batang may quadcopter,
477
00:37:22,875 --> 00:37:27,791
{\an8}may dose-dosenang x-ray ako
ng mga batang may bala ng quadcopter
478
00:37:27,875 --> 00:37:32,458
sa kanilang mga leeg, sa mga ulo,
na ibinigay sa 'kin ng mga doktor.
479
00:37:33,375 --> 00:37:34,375
Mga bata sila, a.
480
00:37:35,833 --> 00:37:39,291
Isang bangungot,
tapos, nasa unang stage pa lang tayo.
481
00:37:40,083 --> 00:37:46,333
Sa side ko, di ko pwedeng isipin
na walang magagawa,
482
00:37:46,416 --> 00:37:49,333
kasi nakakausap ko araw-araw
'yong mga kaibigan at loved ones ko.
483
00:37:49,416 --> 00:37:52,541
'Yong di paniniwala,
ibig sabihin, naaabandona sila.
484
00:37:52,625 --> 00:37:53,916
Babalik ka ba?
485
00:37:54,750 --> 00:37:55,875
'Yon 'yong plano.
486
00:37:56,500 --> 00:37:59,875
Di maintindihan ng mga tao
na nagbibigay 'to ng halimbawa.
487
00:38:00,708 --> 00:38:05,000
Gumuho ang Gaza
sa bunga ng nakaraan at hinaharap.
488
00:38:05,083 --> 00:38:08,250
Pinagsamang nakaraan at hinaharap,
489
00:38:09,041 --> 00:38:10,041
na gumuho.
490
00:38:40,750 --> 00:38:44,291
'Yong tatay ko,
halos di nakikipag-usap sa 'min.
491
00:38:47,583 --> 00:38:50,833
'Yong komunikasyon namin,
either wala o puro galit.
492
00:38:51,875 --> 00:38:53,875
Pero typical na Eastern European 'yon.
493
00:38:56,666 --> 00:38:58,666
Di ko agad nalaman 'yong mga sikreto.
494
00:39:01,041 --> 00:39:06,041
Jewish refugee 'yong tatay ko,
pumunta sa America na di nag-i-English.
495
00:39:06,791 --> 00:39:10,458
Violinist siya sa dati niyang bansa,
magaling siyang tumugtog.
496
00:39:12,083 --> 00:39:15,000
{\an8}Galing siya sa isang maliit na village,
sa Šeduva.
497
00:39:16,791 --> 00:39:20,500
{\an8}Sa Lithuania no'n,
tanda 'yong pagiging Jewish.
498
00:39:27,083 --> 00:39:31,250
No'ng 16 o 17 siya, no'ng 1920, '22,
499
00:39:31,333 --> 00:39:34,208
nagpunta siya sa Hamburg
mula Central Lithuania
500
00:39:34,291 --> 00:39:38,958
at nag-ipon ng 12 dollars para makasakay
sa barko papunta sa America.
501
00:39:42,250 --> 00:39:44,625
Di marunong mag-English,
wala masyadong alam.
502
00:39:45,958 --> 00:39:49,166
PINALITAN NG KORTE ANG PANGALAN
JULY 10, 1930,
503
00:39:49,250 --> 00:39:52,791
MULA ISADOR HERSHOWITZ
TUNGO SA ISADORE HERSH
504
00:39:54,541 --> 00:39:57,625
Makalipas 'yong ilang taon,
nang dumating 'yong mga German,
505
00:39:57,708 --> 00:40:01,583
pinapunta nila lahat ng Jews sa gubat
at pinatay sila.
506
00:40:03,208 --> 00:40:04,583
Burado silang lahat.
507
00:40:05,916 --> 00:40:10,000
At di ko siya nakausap tungkol do'n
kasi wala akong alam do'n.
508
00:40:10,625 --> 00:40:13,041
Walang kahit ano tungkol sa Holocaust.
509
00:40:15,666 --> 00:40:18,041
Kuwento 'yon na gusto ko sanang marinig.
510
00:40:19,708 --> 00:40:21,375
Tapos di sinabi sa 'yo ng nanay mo?
511
00:40:21,916 --> 00:40:25,416
Walang sinabi 'yong nanay ko.
Kung meron man, di niya sinabi ang totoo.
512
00:40:25,500 --> 00:40:27,708
Alam ko na agad. Gaya lang ng dati.
513
00:40:27,791 --> 00:40:30,458
Mahilig mag-bake ang nanay ko,
kung di siya makapag-bake,
514
00:40:30,541 --> 00:40:34,208
bibili siya ng cookies at sasabihing siya
'yong nag-bake na parang di namin alam.
515
00:40:34,291 --> 00:40:37,250
Gets mo ba 'yon?
Okay lang naman. Nanay ko siya, e.
516
00:40:43,833 --> 00:40:47,416
May kakambal ako na wave theory physicist.
517
00:40:50,000 --> 00:40:51,291
Pareho kaming magdamit,
518
00:40:51,375 --> 00:40:54,708
hanggang isang araw, no'ng 13 kami,
narealize naming, "Kalokohan 'to."
519
00:40:57,666 --> 00:41:02,041
Wala akong in-family education.
520
00:41:03,541 --> 00:41:06,083
Kaya sumali ako sa Book-of-the-Month Club.
521
00:41:09,541 --> 00:41:10,625
Nabuhay ako sa libro.
522
00:41:12,250 --> 00:41:14,125
Tinuruan ako mag-isip ng mga libro.
523
00:41:19,208 --> 00:41:22,250
May negosyo 'yong tatay ko,
laundry at dry cleaning.
524
00:41:22,333 --> 00:41:25,166
Nasa 45th Street at Indiana,
sa South Side.
525
00:41:26,041 --> 00:41:28,708
Gusto ko 'yon. Gusto kong magtrabaho do'n.
526
00:41:30,583 --> 00:41:32,875
All-Black community 'yon,
puro Black workers.
527
00:41:37,833 --> 00:41:41,125
May isang lalaki, si Sterling,
mga nasa early 20s siya.
528
00:41:41,208 --> 00:41:45,208
Nagpaplantsa siya para sa 12 cents.
At dinadala niya ako sa mga laro.
529
00:41:46,291 --> 00:41:50,708
Nakita ko lahat ng magagaling na player
ng Negro League, sina Satchel Paige.
530
00:41:54,833 --> 00:41:58,833
Nilinaw niya sa 'kin, "Magiging okay ka
kasi 'yan 'yong kulay mo, bata.
531
00:41:58,916 --> 00:42:02,750
Wala akong gan'yang kulay.
Magpaplantsa ako buong buhay ko."
532
00:42:02,833 --> 00:42:05,750
Gets ko na.
Di malinaw, pero nakuha ko 'yon.
533
00:42:08,416 --> 00:42:10,375
May dalawa akong ate.
534
00:42:10,458 --> 00:42:12,125
Kambal din sila.
535
00:42:12,208 --> 00:42:14,583
Di sila makapaghintay makaalis sa bahay.
536
00:42:17,125 --> 00:42:19,708
Nabubuhay akong umaasa sa talino ko,
537
00:42:20,250 --> 00:42:23,458
kasi mula 15, dala ko na ang pamilya.
538
00:42:25,083 --> 00:42:30,541
Naalala ko 'yong pag-ubo niya sa gabi.
Tatlong pakete. Naalala ko 'yong ubo niya.
539
00:42:33,458 --> 00:42:35,750
Mula sa lung cancer, naging brain cancer.
540
00:42:36,833 --> 00:42:40,708
Habang lumalala siya, kaya ko na siyang
alagaan, paliguan, gawin lahat.
541
00:42:42,458 --> 00:42:45,875
Mula perfect grades, wala na.
Di na ako pumasok.
542
00:42:49,208 --> 00:42:51,375
'Yong argument niya,
kalimutan mo 'yong college,
543
00:42:51,458 --> 00:42:55,750
kailangan niya akong mag-stay
at magpatakbo ng tindahan dahil kaya ko.
544
00:42:55,833 --> 00:43:00,583
Tapos, si Alan,
'yong kapatid ko, di niya kakayanin.
545
00:43:00,666 --> 00:43:02,458
Dapat mag-college siya. Sasabihin niya,
546
00:43:02,541 --> 00:43:04,750
"Di kailangan mag-college ni Seymour.
Okay lang."
547
00:43:04,833 --> 00:43:08,958
Gan'yan siya, kasi kaya ko magpatakbo
ng tindahan. Kaya ko, alam mo 'yon?
548
00:43:09,458 --> 00:43:11,708
Ano'ng skills mo
para magpatakbo ng tindahan?
549
00:43:13,583 --> 00:43:16,166
Mahilig makipag-usap,
may dating, gusto ng tao.
550
00:43:22,541 --> 00:43:25,333
Isang gabi, nagmamaneho ako
pagkatapos magsara ng tindahan.
551
00:43:26,750 --> 00:43:29,916
Alam kong patay na siya no'ng tumingin ako
at madilim 'yong ilaw.
552
00:43:32,708 --> 00:43:34,833
Ni di ko alam
na malapit na siyang mamatay.
553
00:43:35,500 --> 00:43:40,791
I mean, isang pamilyang parang basta lang,
na di man lang ako nakapagpaalam.
554
00:43:58,416 --> 00:44:00,125
May junior college.
555
00:44:00,208 --> 00:44:03,375
'Yong University of Illinois,
may junior college.
556
00:44:03,458 --> 00:44:06,375
Napakamura no'n. Malaking bagay 'yon.
557
00:44:07,833 --> 00:44:13,250
Alam kong magaling akong writer.
Di ko naisip na gano'n pala kahalaga.
558
00:44:13,333 --> 00:44:15,750
Di ko makitang mahalaga sa 'kin 'yon
559
00:44:15,833 --> 00:44:18,666
pag tumatawag ako sa kahera
o nagbibigay ng damit sa tao.
560
00:44:20,333 --> 00:44:21,916
Isa sa mga unang assignment,
561
00:44:22,000 --> 00:44:26,791
ikumpara 'yong anumang British novel
na gusto mo sa American novel.
562
00:44:26,875 --> 00:44:28,666
Sinulat ko 'yong essay tungkol dito.
563
00:44:29,166 --> 00:44:32,458
Isang araw, tapos na 'yong klase.
Nasa likod ako, gusto nang lumabas.
564
00:44:32,541 --> 00:44:34,375
Sabi niya, "Andito ba si Seymour Hersh?"
565
00:44:34,458 --> 00:44:37,250
"Naku," naisip ko. "Ano'ng nagawa ko?"
566
00:44:37,333 --> 00:44:39,916
Pumunta ako sa harap, nakayuko.
567
00:44:40,000 --> 00:44:43,750
Sabi niya, "Ikaw si Hersh?" Sabi ko, "Oo."
Sabi niya, "Ano'ng ginagawa mo dito?"
568
00:44:43,833 --> 00:44:45,375
Gets ko 'yong ibig niyang sabihin.
569
00:44:46,000 --> 00:44:47,708
"Namatay 'yong tatay ko, e."
570
00:44:47,791 --> 00:44:51,125
Sabi niya, "Saan 'yong tindahan n'yo?"
571
00:44:51,208 --> 00:44:54,500
"Sa 47th at Indiana, sa South Side."
572
00:44:54,583 --> 00:44:57,041
Sabi niya, "May sarili kang schedule?
573
00:44:57,125 --> 00:45:00,083
Magkita tayo bukas sa admissions office
ng University of Chicago."
574
00:45:00,166 --> 00:45:01,833
Naiiyak akong isipin 'yon.
575
00:45:01,916 --> 00:45:03,583
"...sa University of Chicago."
576
00:45:04,250 --> 00:45:06,750
Pumunta ako do'n,
tapos, binigyan ako ng test.
577
00:45:06,833 --> 00:45:09,250
Sabi nila,
"Teka, di mo kailangan ng English."
578
00:45:09,333 --> 00:45:12,458
Sabi ko, "Oo, kailangan ko.
Kailangan ko lahat." Kaya kinuha ko lahat.
579
00:45:14,458 --> 00:45:16,833
At 'yon na 'yon. Nagbago 'yong buhay ko.
580
00:45:31,333 --> 00:45:35,166
Intindihin mo, nasa Chicago na ako.
Ibang mundo 'to.
581
00:45:39,583 --> 00:45:41,500
Nagka-girlfriend ako.
Nasa Washington siya.
582
00:45:41,583 --> 00:45:44,250
Nasa gobyerno 'yong tatay niya.
Nagulat ako sa sinabi niya...
583
00:45:44,333 --> 00:45:46,208
Mga 19, 20 siguro ako.
584
00:45:46,291 --> 00:45:49,958
Sabi niya, "Diyos ko,
tingin ng tatay ko, gago si Eisenhower."
585
00:45:50,625 --> 00:45:52,541
"May nagsalita nang gano'n sa presidente?"
586
00:45:52,625 --> 00:45:54,791
"Sinabi ng tatay mo 'yan, e, nasa..."
587
00:45:54,875 --> 00:45:57,458
Sabi niya, "Oo, tanga talaga siya."
588
00:45:58,250 --> 00:46:00,666
Sabi ko, "Pwedeng maging tanga
'yong mga presidente?"
589
00:46:00,750 --> 00:46:03,416
Alam mo 'yon, 19 o 20 ako no'n.
590
00:46:03,500 --> 00:46:06,083
Kaya di ko naintindihan ang mundo.
591
00:46:07,333 --> 00:46:10,416
Di ko din naisip na gagawin kong
mas magandang lugar 'to.
592
00:46:10,500 --> 00:46:12,625
Wala naman akong ilusyon.
593
00:46:17,750 --> 00:46:21,708
Pero may pakiramdam akong
may tapang pa din ako.
594
00:46:24,250 --> 00:46:28,291
Isang gabi sa bar,
may nakipagusap na lalaki sa 'kin.
595
00:46:28,375 --> 00:46:31,208
- Sabi ko, "Ano'ng trabaho mo?"
- Sabi niya, "Isa akong reporter.
596
00:46:31,291 --> 00:46:34,250
- Nasa City News ako."
- Sabi ko, "Ano'ng ibig mong sabihin?"
597
00:46:34,333 --> 00:46:36,666
Sabi niya, "Di mo ba alam 'yon?"
Sabi ko, "Hindi."
598
00:46:38,875 --> 00:46:42,083
Parang himala.
599
00:46:42,916 --> 00:46:47,083
Parang himala na nakahanap ako ng daan
papunta sa journalism.
600
00:46:54,125 --> 00:46:56,041
Pag gumawa sila ng kuwento,
601
00:46:56,125 --> 00:46:59,125
magrorolyo ako ng 12 na kopya,
tapos, ilalagay ko sa lalagyan,
602
00:46:59,208 --> 00:47:02,125
irorolyo at ipapadala sa pneumatic tube
papunta sa mga diyaryo.
603
00:47:02,208 --> 00:47:03,291
'Yon 'yong trabaho ko.
604
00:47:04,500 --> 00:47:07,166
Sa loob ng isang buwan,
na-promote ako as police reporter.
605
00:47:14,083 --> 00:47:17,041
At na-in love ako sa pagiging reporter.
Nagustuhan ko 'yon.
606
00:47:23,333 --> 00:47:26,125
Puno ng sindikato ang Chicago no'n.
607
00:47:26,208 --> 00:47:29,458
May pagkakapareho
'yong Mob at pulis, okay?
608
00:47:29,541 --> 00:47:31,750
Naintindihan ko 'yon.
609
00:47:33,041 --> 00:47:34,500
Una mong matututunan,
610
00:47:34,583 --> 00:47:36,708
wag mong babanggain ang pulis.
611
00:47:36,791 --> 00:47:40,916
Kung nagnanakaw sila,
wala tayong paki do'n.
612
00:47:42,208 --> 00:47:46,875
Nakakita ako ng malapitang pang-aalipusta,
at naintindihan kong pang-aalipusta 'yon.
613
00:47:46,958 --> 00:47:49,291
'Yon din ang pinaka-exciting na bagay
na nakita ko.
614
00:48:03,041 --> 00:48:07,000
May sinusulat akong medyo childish
615
00:48:07,083 --> 00:48:10,291
pagdating sa totoong kuwento,
pero medyo malapit naman.
616
00:48:10,375 --> 00:48:15,333
Pero mahalaga 'to dahil importante
'yong warning sa Dimona.
617
00:48:15,416 --> 00:48:17,541
Di target ang Dimona, e. Saka, mali ka.
618
00:48:17,625 --> 00:48:20,291
Sabi mo 30 miles
'yong pagitan ng paliparan at Dimona.
619
00:48:20,375 --> 00:48:22,916
Twenty-eight miles lang naman.
Nawawala ka na, bata.
620
00:48:25,250 --> 00:48:26,916
Bye, baby. Sa susunod ulit.
621
00:48:28,291 --> 00:48:31,833
'Yon 'yong kaibigan kong Israeli
na tumulong sa 'kin sa bomba 30 years ago.
622
00:48:32,333 --> 00:48:34,583
Nakita mo ba?
Sinend ko sa 'yo. Tingnan natin.
623
00:48:35,583 --> 00:48:38,500
I mean, sinend ko sa 'yo
o sinend ko sa nanay kong patay na.
624
00:48:39,500 --> 00:48:40,833
Baka mababasa niya.
625
00:48:42,125 --> 00:48:44,125
Minsan, bumalik ako galing Hanoi.
626
00:48:44,208 --> 00:48:46,500
Nagpunta ako sa Hanoi no'ng giyera.
627
00:48:47,750 --> 00:48:50,291
Sabi niya,
"Palagi kang nasa lugar na di ka welcome."
628
00:48:50,375 --> 00:48:52,625
"Palagi kang nasa lugar na di ka welcome."
629
00:48:53,750 --> 00:48:55,541
Tingnan natin 'yong ginawa ko.
630
00:48:59,458 --> 00:49:03,750
{\an8}DEAR MR. ROSENTHAL:
PA'NO NAMAN 'YONG TRABAHO?
631
00:49:03,833 --> 00:49:06,916
SABIK AKONG MAGSULAT
TUNGKOL SA IBANG ASPETO NG AMERICAN LIFE.
632
00:49:07,000 --> 00:49:09,250
IBIG KONG SABIHIN,
SAWA NA AKO SA MGA MASS MURDER.
633
00:49:09,333 --> 00:49:10,958
SABIHIN MO LANG SA 'KIN, SY HERSH
634
00:49:14,708 --> 00:49:16,666
May visa ako papuntang Hanoi.
635
00:49:18,250 --> 00:49:19,708
Tinawagan ako ng The Times,
636
00:49:19,791 --> 00:49:23,666
sabi nila, "Gusto naming ipublish
anumang meron ka sa Vietnam."
637
00:49:27,541 --> 00:49:29,791
Gano'n ako tinanggap ni Abe Rosenthal.
638
00:49:35,125 --> 00:49:38,958
Pagdating ko sa Times, gusto agad
akong makita ni Henry Kissinger.
639
00:49:40,500 --> 00:49:45,458
Worried talaga siya na nasa New York Times
'yong gumawa ng My Lai.
640
00:49:46,500 --> 00:49:49,375
Di siya komportable do'n,
641
00:49:49,458 --> 00:49:51,500
kasi palagi niyang nakukuha
'yong gusto niya.
642
00:49:55,500 --> 00:50:00,125
National security advisor siya ni Nixon,
at madalas na kasama ng reporters.
643
00:50:01,500 --> 00:50:04,333
Grabe 'yong panggagamit niya
sa press, sa media.
644
00:50:07,666 --> 00:50:09,791
Pinupuntahan ko siya sa White House.
645
00:50:13,833 --> 00:50:19,875
Sabi niya, "Interesado ako sa nakita mo
no'ng nasa Hanoi ka ng mga linggong 'yon."
646
00:50:20,833 --> 00:50:24,083
Sabi ko, "Masasabi kong wala akong nakita
na sign ng kawalan ng morale."
647
00:50:24,166 --> 00:50:28,833
Nagpatuloy akong gano'n, 10, 15 minutes
na biruan, di tungkol sa policy.
648
00:50:29,458 --> 00:50:33,875
Sabi niya, "Teka." Tinawagan niya
'yong aide niya sa Vietnam, sabi niya,
649
00:50:33,958 --> 00:50:38,625
"Mas alam ng lalaking 'to 'yong nangyayari
sa Vietnam kaysa sa CIA."
650
00:50:38,708 --> 00:50:41,208
Naisip ko, "Di totoo 'to.
651
00:50:41,791 --> 00:50:44,625
I mean, dapat ba akong matuwa
sa kalokohang 'to?"
652
00:50:44,708 --> 00:50:46,333
Namangha lang ako.
653
00:50:48,791 --> 00:50:50,333
Pero gano'n 'yong kinalabasan.
654
00:50:53,458 --> 00:50:54,500
Tatawag si Kissinger,
655
00:50:54,583 --> 00:50:57,541
kakausapin 'yong New York Times
bureau chief, si Max Frankel.
656
00:50:59,416 --> 00:51:03,791
Tapos, si Bernie Gwertzman, 'yong gumagawa
ng main foreign policy article,
657
00:51:03,875 --> 00:51:05,500
magsusulat siya ng kuwento.
658
00:51:08,500 --> 00:51:11,458
At makikita do'n
'yong mismong sinabi ni Kissinger.
659
00:51:13,666 --> 00:51:16,708
"Sabi ng mga opisyal ng America,
nauwi sa dead end 'yong usapan."
660
00:51:17,458 --> 00:51:20,125
"Sabi ng mga opisyal ngayon..."
Si Kissinger lang 'yon.
661
00:51:21,541 --> 00:51:23,541
Nagulat talaga ako do'n.
662
00:51:23,625 --> 00:51:26,125
I mean, sobrang lakas
ng impluwensiya niya sa diyaryo.
663
00:51:28,375 --> 00:51:30,875
At di niya talaga gusto 'yong ginagawa ko.
664
00:51:36,250 --> 00:51:38,166
Tarantado 'tong Hersh na 'to, a.
665
00:51:38,250 --> 00:51:39,083
Well...
666
00:51:39,166 --> 00:51:41,041
Baka Communist agent siya.
667
00:51:41,125 --> 00:51:42,458
Mismo. Mismo.
668
00:51:42,541 --> 00:51:45,458
Nakakagulat lang na pinublish
ng New York Times 'yon.
669
00:51:45,541 --> 00:51:47,791
- Kahihiyan 'yon.
- Ano sa tingin mo?
670
00:51:47,875 --> 00:51:51,916
Pinipili niya 'yon, Henry,
mula sa kasinungalingan.
671
00:51:59,250 --> 00:52:01,666
Baguhan pa lang ako sa Times
672
00:52:01,750 --> 00:52:04,041
no'ng 'yong isang taga-CIA
673
00:52:04,125 --> 00:52:08,875
sinabi sa 'kin 'yong napakagandang kuwento
tungkol sa top-secret operation.
674
00:52:11,083 --> 00:52:15,375
Nawalan ng submarine na may codebook
'yong mga Russian.
675
00:52:20,208 --> 00:52:24,958
Gumawa ng cover story ang CIA
para mabawi 'yong Russian submarine
676
00:52:26,291 --> 00:52:28,875
gamit 'yong bangka ni Howard Hughes
677
00:52:29,708 --> 00:52:31,625
na tinatawag na Glomar Explorer.
678
00:52:34,166 --> 00:52:36,500
'Yon 'yong pinakatangang operasyon
sa mundo.
679
00:52:40,500 --> 00:52:41,708
{\an8}Nasa 'kin 'yong kuwento,
680
00:52:41,791 --> 00:52:45,083
{\an8}pero nakumbinsi ng gobyerno
ang diyaryo para di ipublish 'to
681
00:52:45,166 --> 00:52:46,875
dahil sa national security.
682
00:52:48,666 --> 00:52:50,875
Di nila pinublish 'yon ng dalawang taon.
683
00:52:52,791 --> 00:52:54,833
Di ako nag-quit, pero naisip ko 'yon.
684
00:52:57,458 --> 00:53:00,958
'Yong pinakamalaking problema ko,
'yong i-manage si Sy
685
00:53:01,041 --> 00:53:03,708
{\an8}sa diyaryo na ayaw matalo,
686
00:53:04,500 --> 00:53:06,750
{\an8}pero ayaw din mauna.
687
00:53:08,833 --> 00:53:10,541
{\an8}Takot na takot ang Times
688
00:53:10,625 --> 00:53:15,791
na mauna sa kontrobersiyal na kuwento
na humamon sa credibility ng gobyerno.
689
00:53:35,208 --> 00:53:36,416
Sinisante ka ba?
690
00:53:37,833 --> 00:53:41,375
No'ng weekend, limang lalaki ang nahuli
sa Democratic National Headquarters
691
00:53:41,458 --> 00:53:45,500
dito sa Washington na mukhang
pinaghahandaan i-tap 'yong lugar.
692
00:53:56,958 --> 00:53:58,875
Nangyari 'to sa isang weekend,
693
00:53:58,958 --> 00:54:02,083
at nakaligtaan ng Times 'yong kuwento
kasi lahat ng tao pag weekend,
694
00:54:02,166 --> 00:54:05,208
nasa, alam mo na,
sa beach kung saan o sa club.
695
00:54:06,208 --> 00:54:09,208
'Yong Washington Post naman,
may police report ng mga taong 'to,
696
00:54:09,291 --> 00:54:11,541
at sinend kay Woodward at Bernstein
para i-cover.
697
00:54:15,750 --> 00:54:19,250
Pumunta ako sa korte
at may arraignment do'n.
698
00:54:19,750 --> 00:54:25,875
Tinanong no'ng judge 'yong leader,
si James McCord, "Saan ka nagtrabaho?"
699
00:54:26,583 --> 00:54:29,500
{\an8}Sabi ni McCord, "Sa CIA."
700
00:54:29,583 --> 00:54:32,208
{\an8}Sabi ng judge, "Magsalita ka nga."
701
00:54:32,291 --> 00:54:35,125
{\an8}Tapos, sinabi niya, "Sa CIA."
702
00:54:35,208 --> 00:54:39,500
Nasa unahan ako, nanonood,
703
00:54:39,583 --> 00:54:43,833
at sabi ko, "Pucha."
704
00:54:46,708 --> 00:54:52,666
Pinakita 'to sa media bilang kakaiba
at di maipaliwanag na pangyayari,
705
00:54:52,750 --> 00:54:55,541
at di namin nakita ni Carl 'yon.
706
00:54:55,625 --> 00:54:59,833
Halos di pa namin alam
'yong mga nangyari no'ng kampanya,
707
00:54:59,916 --> 00:55:03,708
pagdating sa political espionage
at sabotage,
708
00:55:03,791 --> 00:55:05,833
di lang pag-wiretap,
kundi iba pang gawain.
709
00:55:05,916 --> 00:55:12,541
Kuwento 'to na kami lang ang may hawak
ng pitong buwan.
710
00:55:14,500 --> 00:55:17,291
Si Woodward at Bernstein 'yong may kuwento
at kanila 'yon.
711
00:55:18,750 --> 00:55:22,916
Katapusan ng '72, eventually,
bumaba si Rosenthal at sinabing,
712
00:55:23,000 --> 00:55:25,791
"Di tayo pwedeng itulak nang gano'n
ng Washington Post."
713
00:55:27,375 --> 00:55:31,791
Ayokong gawin 'yong Watergate.
Wala akong kakilala sa White House, e.
714
00:55:34,000 --> 00:55:36,875
Pero may pagkamayabang ako, alam mo 'yon.
715
00:55:38,083 --> 00:55:41,958
Nasa gilid lang ako,
nagche-check kung saan-saan,
716
00:55:42,041 --> 00:55:44,083
may mga kinukuha ako sa Committee,
717
00:55:44,166 --> 00:55:48,083
tapos, eventually,
nahanap ko 'yong isa sa limang nanloob,
718
00:55:48,166 --> 00:55:52,333
at kinuwento niya 'yong buong cover-up.
719
00:55:52,416 --> 00:55:56,208
4 NA AKUSADO SA WATERGATE
PATULOY PA DIN BINABAYARAN
720
00:55:57,750 --> 00:55:59,916
No'ng January 14,
721
00:56:00,000 --> 00:56:05,333
sa kuwento ni Sy Hersh, binabayaran
'yong mga magnanakaw para manahimik.
722
00:56:06,000 --> 00:56:12,291
Napakahalagang kuwento no'n kasi dagdag
na ebidensiya 'yon ng cover-up.
723
00:56:14,000 --> 00:56:16,666
Isa 'tong lifeline,
724
00:56:16,750 --> 00:56:22,708
di lang 'yon si Sy Hersh ng My Lai,
kundi New York Times din.
725
00:56:23,666 --> 00:56:28,333
Kaya tinawagan ko siya at sinabing,
"Salamat. Ang lungkot, e."
726
00:56:29,916 --> 00:56:33,166
Sabi niya, "Kailangan naming isama
'yong Times sa kuwento."
727
00:56:33,250 --> 00:56:36,125
"Di namin akalain
na di kayo sasama sa kuwento."
728
00:56:36,208 --> 00:56:38,166
"Di namin akalain
kung ga'no kayo katanga."
729
00:56:38,250 --> 00:56:40,958
Sabi niya, "Salamat." Seryoso siya.
730
00:56:43,083 --> 00:56:46,250
Kaya naipagpatuloy ko
'yong kuwento sa Times.
731
00:56:49,416 --> 00:56:53,333
Magandang kompetisyon 'yon
kay Carl at Bob. Masaya.
732
00:56:54,791 --> 00:56:57,666
Sabi ng New York Times,
ayon sa government investigators
733
00:56:57,750 --> 00:57:01,625
na tumulong ka sa pagpaplano sa pagtatakip
ng Watergate pagkatapos ng insidente.
734
00:57:01,708 --> 00:57:04,291
{\an8}Napansin ko 'yong kuwento
ng New York Times ngayong umaga,
735
00:57:04,375 --> 00:57:09,458
{\an8}at halos pareho lang 'yon
sa nakikita ko sa New York Times.
736
00:57:09,541 --> 00:57:10,958
Wala akong pinaniniwalaan do'n.
737
00:57:11,041 --> 00:57:15,791
INDICTMENT KAY MITCHELL, STANS AT VESCO
SA POLITICAL-GIFT CASE, ILALABAS NGAYON
738
00:57:15,875 --> 00:57:19,500
WATERGATE INVESTIGATORS
WALA PA RING EBIDENSIYA NI DEAN KAY NIXON
739
00:57:21,333 --> 00:57:25,958
Lintik, 'yong kuwentong 'to sa Times
at 'yong kay Hersh...
740
00:57:26,041 --> 00:57:28,083
Di siya basta sumusuporta sa mali.
741
00:57:28,166 --> 00:57:31,833
Tarantado 'yong tarantadong 'yon,
pero madalas tama siya, di ba?
742
00:57:37,583 --> 00:57:41,541
Sa puntong 'to,
may nakukuha akong di nakukuha ng iba.
743
00:57:45,000 --> 00:57:48,708
May mga tao sa White House staff
na kinakausap ako.
744
00:57:50,916 --> 00:57:54,250
May mga kahanga-hangang tao
sa Justice na kinakausap ako.
745
00:57:56,208 --> 00:57:59,166
LIHAM NA OPERASYON
746
00:57:59,250 --> 00:58:05,833
Naiintindihan ko na kung ga'no kalawak
'yong maduming lihim.
747
00:58:12,208 --> 00:58:15,333
Palihim na kumikilos si Kissinger
sa iba't ibang bahagi ng mundo.
748
00:58:19,000 --> 00:58:23,000
Malawak 'yong kontrol niya
sa mga lihim na operasyon.
749
00:58:23,583 --> 00:58:26,791
Tinawag 'tong 40 Committee,
tapos, si Kissinger 'yong boss.
750
00:58:29,458 --> 00:58:31,833
Gagawin nila lahat
para manatili sa kapangyarihan.
751
00:58:32,458 --> 00:58:35,125
Anumang kasinungalingan,
kuwento, ibaon kahit sino.
752
00:58:36,000 --> 00:58:40,500
Allende! Allende! Allende!
753
00:58:40,583 --> 00:58:43,500
Allende! Allende! Allende!
754
00:58:43,583 --> 00:58:45,541
Galit si Nixon sa gobyerno ni Allende.
755
00:58:47,041 --> 00:58:49,041
{\an8}Lefties sila, mga komunista.
756
00:58:50,750 --> 00:58:52,583
{\an8}Kinontrol nila 'yong copper mines
757
00:58:52,666 --> 00:58:56,958
na pag-aari ng mga malalaking taong
tagasuporta ni Nixon.
758
00:59:02,750 --> 00:59:06,375
Kaya nagkaro'n ng matinding pressure
kay Kissinger at sa CIA
759
00:59:06,458 --> 00:59:09,041
para makasigurong
di mananatili si Allende sa opisina.
760
00:59:19,291 --> 00:59:24,125
Noong '73, pinatay si Allende,
tapos, nangyari 'yong pagpapatalsik.
761
00:59:38,625 --> 00:59:40,833
Dumating si Pinochet, isang fascist.
762
00:59:43,916 --> 00:59:47,041
Inaresto nila 'yong libo-libong tao,
at madami sa kanila ang pinatay.
763
01:00:02,708 --> 01:00:06,125
TELCON:9/16/73 (HOME) 11:50
MR. KISSINGER / ANG PRESIDENTE:
764
01:00:11,750 --> 01:00:15,458
K: 'YONG CHILEAN ISSUE,
PINAGSASAMA-SAMA NA AT SIYEMPRE
765
01:00:15,541 --> 01:00:17,791
NALULUGI ANG MGA DIYARYO DAHIL
766
01:00:17,875 --> 01:00:20,750
ISANG PRO-COMMUNIST GOVERNMENT
ANG NAPATALSIK
767
01:00:20,833 --> 01:00:22,208
P: KAKAIBA 'YON, A.
768
01:00:22,291 --> 01:00:26,541
K: SA HALIP NA MAGDIWANG SA PANAHON
NI EISENHOWER, MGA BAYANI TAYO.
769
01:00:26,625 --> 01:00:31,333
P: DI HALATA ANG KAMAY NATIN DITO,
GAYA NG ALAM MO.
770
01:00:31,416 --> 01:00:34,416
K: DI TAYO ANG MAY GAWA.
TINULUNGAN LANG NATIN SILA.
771
01:00:34,500 --> 01:00:36,375
TINAWAG NI KISSINGER ANG CHILE STRATEGIST
772
01:00:36,458 --> 01:00:39,875
SINASABING SIYA ANG NAMUNO
NG ECONOMIC FIGHT LABAN KAY ALLENDE
773
01:00:39,958 --> 01:00:41,500
GAWA NI SEYMOUR M. HERSH
774
01:00:44,041 --> 01:00:45,500
Konektado lahat.
775
01:00:46,666 --> 01:00:49,833
'Yong committee ng Nixon re-election,
776
01:00:49,916 --> 01:00:54,250
'yong Nixon White House, 'yong Nixon CIA,
777
01:00:54,333 --> 01:00:57,041
{\an8}magkakaugnay lahat 'yon.
778
01:00:59,458 --> 01:01:02,833
Kaya magbibitiw ako
sa pagkapangulo bukas ng tanghali.
779
01:01:04,250 --> 01:01:11,250
Manunumpa si Vice President Ford bilang
pangulo sa oras na 'yon sa opisinang 'to.
780
01:01:30,583 --> 01:01:34,875
MEMORANDUM PARA KAY: DDO
PAKSA: SEYMOUR HERSH
781
01:01:34,958 --> 01:01:38,250
NAKITA NA NI HERSH ANG ILANG EX-EMPLOYEES
AT NAKAGAWA NA NG
782
01:01:38,333 --> 01:01:41,250
MALAKING PAGPASOK
SA MGA SENSITIBONG BAHAGI NG AHENSYA.
783
01:01:49,833 --> 01:01:52,791
Nagkuwento pa sa 'kin
'yong mga tao sa loob ng CIA.
784
01:02:01,125 --> 01:02:05,833
Sy, isa kang reporter na nakaisip
ng ilang scoops at nakilala na din
785
01:02:05,916 --> 01:02:10,291
bilang matinding kritiko, pero patuloy ka
pa din nakakakuha ng mga sikreto.
786
01:02:11,125 --> 01:02:13,541
Ibig sabihin ba di gano'n kasarado
ang sistema?
787
01:02:13,625 --> 01:02:16,041
Siyempre hindi. Hindi, siyempre hindi.
788
01:02:16,125 --> 01:02:19,541
Ang ginagawa ko,
nagseserbisyo ako sa mga sikreto.
789
01:02:19,625 --> 01:02:22,458
Kung maganda 'yon,
bibitawan ko lahat at kukunin 'yon.
790
01:02:27,250 --> 01:02:30,208
Ang mga tao,
madaming rason, nagsasalita sila.
791
01:02:31,083 --> 01:02:32,250
Kinakausap nila ako.
792
01:02:34,291 --> 01:02:37,541
Gustong pag-usapan ng mga tao
'yong ginawa nilang mali at katangahan.
793
01:02:37,625 --> 01:02:39,375
'Yan 'yong lagi kong iniisip.
794
01:02:40,583 --> 01:02:43,083
Napalapit ako sa isang source.
795
01:02:44,750 --> 01:02:46,708
Bob Kiley 'yong pangalan niya.
796
01:02:48,958 --> 01:02:51,375
Patay na siya,
kaya pwede na siyang pag-usapan.
797
01:02:53,208 --> 01:02:57,458
Kinuha ng CIA si Kiley para tiktikan
'yong mga aktibistang estudyante.
798
01:02:59,666 --> 01:03:01,666
Lalo siyang nadismaya.
799
01:03:01,750 --> 01:03:03,250
Umalis siya sa CIA.
800
01:03:04,000 --> 01:03:05,125
Tinawagan ko siya.
801
01:03:11,291 --> 01:03:13,375
Sinabi niya sa 'kin
'yong tungkol sa Chaos.
802
01:03:15,833 --> 01:03:17,958
{\an8}"Ano ba 'yong Operation Chaos?"
803
01:03:26,291 --> 01:03:30,750
Sabi niya, no'ng late '60s,
pinepressure ng White House ang gobyerno
804
01:03:30,833 --> 01:03:34,166
para malaman kung pinapatakbo
ng mga komunista 'yong student movement.
805
01:03:37,500 --> 01:03:41,083
Kaya nakipag-ugnayan 'yong CIA
sa grupo ng mga estudyante
806
01:03:41,166 --> 01:03:42,791
tapos, nagrecruit sila.
807
01:03:44,333 --> 01:03:46,291
Sinusubaybayan 'yong mga batang Amerikano.
808
01:03:52,125 --> 01:03:56,333
Si James Angleton
'yong nagpapatakbo ng counterintelligence.
809
01:03:57,416 --> 01:04:00,125
Isa siyang alamat sa CIA.
810
01:04:01,541 --> 01:04:02,625
Tinawagan ko siya,
811
01:04:03,333 --> 01:04:05,291
sabi ko, "Alam ko 'yong tungkol sa Chaos."
812
01:04:07,125 --> 01:04:08,708
Di niya lang itinanggi lahat,
813
01:04:08,791 --> 01:04:12,416
inalok niya pa ako ng dalawang kuwento
kung di ko isusulat 'yong kuwentong 'yon.
814
01:04:13,083 --> 01:04:14,583
Alam kong tama 'yon.
815
01:04:16,166 --> 01:04:21,458
MALAKING OPERASYON NG CIA NIREPORT SA US
LABAN SA ANTIWAR FORCES AT IBANG DISSIDENT
816
01:04:21,541 --> 01:04:23,708
SA MGA TAON NI NIXON
817
01:04:23,791 --> 01:04:26,583
MALAKING OPERASYON NG CIA
INULAT LABAN SA ANTIWAR FORCES SA US
818
01:04:30,500 --> 01:04:33,875
Nireport ng New York Times ngayon
na ang Central Intelligence Agency
819
01:04:33,958 --> 01:04:36,541
ay patuloy na nilabag
'yong mga tuntunin ng charter nito
820
01:04:36,625 --> 01:04:40,083
mula 1950s hanggang katapusan
ng administrasyong Nixon.
821
01:04:40,166 --> 01:04:43,416
Kasama do'n 'yong pag-espiya
sa di bababa sa 10,000 Amerikano.
822
01:04:43,500 --> 01:04:47,000
Ayon sa batas, foreign intelligence
lang dapat ang kinukuha ng CIA.
823
01:04:51,458 --> 01:04:54,666
Galit na galit si Angleton sa 'kin,
sa madaling salita.
824
01:05:04,958 --> 01:05:08,500
Pagkatapos ng ilang araw,
sinabi ni James Angelton sa mga reporter
825
01:05:08,583 --> 01:05:12,250
na nagresign na siya
bilang chief ng CIA counterintelligence.
826
01:05:12,333 --> 01:05:13,333
Jim Angleton.
827
01:05:14,375 --> 01:05:15,541
Bakit ka nagresign?
828
01:05:17,208 --> 01:05:20,000
Dumadating talaga sa tao 'yong panahon na...
829
01:05:21,708 --> 01:05:23,750
di na sila naglilingkod sa bansa nila.
830
01:05:23,833 --> 01:05:26,000
Tumalon ka ba, o tinulak ka?
831
01:05:27,166 --> 01:05:28,916
Di ako itinulak palabas.
832
01:05:37,708 --> 01:05:39,291
Habang ginagawa ko 'tong kuwento,
833
01:05:40,625 --> 01:05:42,875
tinitingnan ako ng mga tao sa Ahensya.
834
01:05:43,791 --> 01:05:46,125
Matagal na nila akong binabantayan.
835
01:05:49,583 --> 01:05:54,958
Nagkaro'n ng panic dahil alam ko
'yong secret document na "Jewels."
836
01:05:58,250 --> 01:06:01,083
{\an8}Narinig ko 'yong "Family,"
pero tinawag nila 'tong "Jewels."
837
01:06:03,791 --> 01:06:07,958
'Yong dating director ng CIA ang nag-utos
kunin lahat ng mga maling ginawa.
838
01:06:08,875 --> 01:06:13,291
Gusto niya lahat ng tao sa Ahensya
na may alam na labag sa Constitution
839
01:06:13,375 --> 01:06:15,708
ay bumuo ng malaking compilation.
840
01:06:17,375 --> 01:06:20,791
Bawat krimen
na lumabag sa batas ng America,
841
01:06:20,875 --> 01:06:25,291
pagpatay ng mga dayuhan,
domestic spying, mind control.
842
01:06:26,166 --> 01:06:29,500
May malaki pang libro,
600 to 700 pages at alam ko 'yon.
843
01:06:35,583 --> 01:06:41,541
{\an8}Kumikilos sa dilim ang CIA
sa buong buhay nito.
844
01:06:42,500 --> 01:06:48,666
Reporting ni Sy 'yong mitsa kaya nabuo
'yong Rockefeller Commission,
845
01:06:49,875 --> 01:06:53,791
na kalaunan, naging Church Committee.
846
01:06:55,625 --> 01:06:57,458
Pakiusap, simulan na ang pagdinig.
847
01:06:57,541 --> 01:07:02,708
Dahil dito, nakita ng publiko
'yong buo at pinakamasamang larawan
848
01:07:02,791 --> 01:07:06,541
ng ahensya ng gobyerno
na palihim na kumikilos.
849
01:07:06,625 --> 01:07:09,291
Buong katotohanan at wala nang iba,
sa tulong ng Diyos?
850
01:07:09,375 --> 01:07:10,208
Oo.
851
01:07:10,291 --> 01:07:14,458
Sabi mo, di ba, na alam mo no'ng 1970,
852
01:07:14,541 --> 01:07:16,708
at alam mo na ng mahabang panahon,
853
01:07:16,791 --> 01:07:19,208
na nagbubukas ng liham ang CIA
sa New York City?
854
01:07:19,291 --> 01:07:20,375
Tama 'yan.
855
01:07:22,000 --> 01:07:27,583
Ilang individual rights
'yong kailangang isakripisyo
856
01:07:27,666 --> 01:07:29,458
para sa national security.
857
01:07:32,916 --> 01:07:35,666
Umpisa pa lang 'yong Operation Chaos.
858
01:07:35,750 --> 01:07:38,166
Ngayong umaga,
nagkaro'n ng lihim na sesyon ang Senado
859
01:07:38,250 --> 01:07:41,583
para pag-usapan ang Intelligence Committee
report sa pagkakasangkot ng CIA
860
01:07:41,666 --> 01:07:43,458
sa planong pagpatay sa foreign leaders.
861
01:07:43,541 --> 01:07:47,083
Tumagal sa apat na administrasyon
'yong dekada ng mga planong pagpatay.
862
01:07:47,166 --> 01:07:51,250
Mula 1960, sa unang pagtatangka kay Castro
sa ilalim ni Pangulong Eisenhower,
863
01:07:51,333 --> 01:07:55,208
sa pagkamatay ng isang Chilean general
no'ng 1970 sa ilalim ni Pangulong Nixon,
864
01:07:55,291 --> 01:07:58,208
{\an8}at ilang plano sa ilalim
ng pamumuno nina Kennedy at Johnson.
865
01:07:58,291 --> 01:08:00,541
Walang patakaran
866
01:08:01,958 --> 01:08:08,458
mula no'n... para pumatay ng sinumang
foreign official o foreign leader.
867
01:08:08,541 --> 01:08:10,083
Walang plano.
868
01:08:10,583 --> 01:08:12,083
{\an8}Sa pagkakaalam ko,
869
01:08:12,166 --> 01:08:16,166
{\an8}di kailanman responsable ang CIA
sa pagpatay sa mga foreign leader.
870
01:08:16,250 --> 01:08:19,125
May mga usapan ba
tungkol sa posibleng pagpatay?
871
01:08:19,208 --> 01:08:23,750
Di ko alam kung titigilan ko nang bugbugin
'yong asawa ko, o ikaw sa asawa mo o...
872
01:08:23,833 --> 01:08:24,791
mga usapan na 'yan...
873
01:08:24,875 --> 01:08:28,416
Pero sa gobyerno, laging may usapan
ng lahat ng bagay sa mundo.
874
01:08:28,500 --> 01:08:31,041
- Ng assassination?
- Lahat ng bagay sa mundo.
875
01:08:31,125 --> 01:08:34,750
- Di mo sinasagot 'yong tanong ko.
- Di ko sinasagot 'yong tanong mo.
876
01:08:37,541 --> 01:08:42,250
Na'ng umalis si Helms, marami siyang
sinunog na files sa opisina niya.
877
01:08:42,833 --> 01:08:46,708
At nalaman ko 'yon kay Kiley.
Assistant siya ni Helms.
878
01:08:49,833 --> 01:08:52,500
'Yong mga tao sa lihim na operasyon,
sa dirty tricks,
879
01:08:52,583 --> 01:08:55,583
may sariling silang history
na di binabahagi.
880
01:09:05,625 --> 01:09:08,416
'Yong Jewels na nilabas, niredact.
881
01:09:11,000 --> 01:09:12,875
Siyempre, mas marami pa.
882
01:09:18,791 --> 01:09:22,375
Alam naming na sa CIA no'ng late '50s,
883
01:09:22,458 --> 01:09:26,958
sinubukan nilang gumawa
ng Manchurian candidate gamit ang LSD.
884
01:09:29,291 --> 01:09:32,666
May ire-reprogram sana sila
para maging assassin.
885
01:09:33,583 --> 01:09:36,125
Grabe talaga 'to.
886
01:09:38,208 --> 01:09:41,375
At may isang tao sa loob na nabahala dito.
887
01:09:44,541 --> 01:09:48,166
Handa nang mag-quit si Frank Olson,
at tinitingnan siya bilang traydor.
888
01:09:51,125 --> 01:09:52,958
Namatay si Frank Olson
889
01:09:53,041 --> 01:09:55,958
mula sa pangsampung palapag
ng Hotel Statler sa New York.
890
01:09:56,541 --> 01:09:59,250
Sinabihan ang pamilya niyang
nagpakamatay siya.
891
01:10:01,041 --> 01:10:04,208
PAMILYA PLANONG KASUHAN ANG CIA
DAHIL SA SUICIDE
892
01:10:04,291 --> 01:10:08,416
May dahilan ako para maniwalang
planadong CIA hit 'yon.
893
01:10:22,166 --> 01:10:24,791
Ang bahaging 'to ng programa natin,
"Ang CIA Story."
894
01:10:30,250 --> 01:10:32,791
Dati nagdaraos
ng taunang convention ang AP.
895
01:10:37,416 --> 01:10:41,083
Bawat managing editor
ng mga diyaryo, ando'n.
896
01:10:41,166 --> 01:10:42,083
Maraming salamat.
897
01:10:42,666 --> 01:10:45,458
Managing editor din ako.
898
01:10:46,041 --> 01:10:49,041
Mga 6:00, bumababa ako
para sa editorial conference
899
01:10:49,125 --> 01:10:52,458
kasama 'yong iba't ibang tao
na naglalabas ng publications.
900
01:10:52,541 --> 01:10:54,125
'Yong pahayag ng pangulo,
901
01:10:54,208 --> 01:10:58,500
'yong publications para sa mas malawak
na grupo ng mga taga-Washington.
902
01:10:58,583 --> 01:11:02,083
Dahil sa credibility problems
ng mga tao sa gobyerno,
903
01:11:02,166 --> 01:11:06,708
natural lang na asahan nilang
may maling gawain, o cover-up,
904
01:11:06,791 --> 01:11:10,750
at iba pang ganitong bagay
sa intelligence business.
905
01:11:10,833 --> 01:11:14,083
Kaya malaking atensyon at excitement
906
01:11:14,166 --> 01:11:17,375
pag bahagyang naalis
'yong takip ng sikreto.
907
01:11:17,916 --> 01:11:20,291
Ngayon, sa tingin ko,
kayang intindihin 'to.
908
01:11:20,375 --> 01:11:23,208
Pero humihiling ako
ng konting proportion sa paraan na,
909
01:11:23,291 --> 01:11:26,833
lalo na kayo, ladies and gentlemen,
ginagawa n'yo 'yong trabaho n'yo.
910
01:11:28,833 --> 01:11:32,833
Tingin ko, 'yong tinutukoy ni Mr. Colby,
siyempre, 'yong domestic spying story.
911
01:11:32,916 --> 01:11:33,916
Tingnan n'yo 'to.
912
01:11:34,000 --> 01:11:38,875
May halos 650 pages sila
ng ebidensiya ng domestic wrongdoing,
913
01:11:38,958 --> 01:11:41,500
o paratang ng domestic wrongdoing,
914
01:11:41,583 --> 01:11:46,166
na itinago hanggang lumabas
'yong kuwento sa diyaryo.
915
01:11:46,250 --> 01:11:51,333
Tingin ko, sa totoo lang, 'yong kailangan
bilang American citizen, wipeout sa itaas.
916
01:11:51,416 --> 01:11:53,125
Kailangan natin ng bagong leadership.
917
01:11:53,208 --> 01:11:57,958
At di 'yon... 'Yon talaga 'yon.
'Yon 'yong nakikita ko. Bye.
918
01:12:09,000 --> 01:12:13,000
'Yong biglaang pagpapatalsik
kay Schlesinger at Colby,
919
01:12:13,083 --> 01:12:16,708
nagdulot ng shockwaves
sa US intelligence establishment.
920
01:12:21,458 --> 01:12:26,041
Pinangalanan ni President Ford
si George Bush bilang kapalit ni Colby.
921
01:12:39,250 --> 01:12:44,041
'Yong isang bagay kay Sy,
sobrang komplikado at unpredictable niya.
922
01:12:44,125 --> 01:12:46,708
Kaya, depende sa sitwasyon,
923
01:12:46,791 --> 01:12:50,958
pwede siyang maging tahimik at maamo
o sobrang lakas ng energy niya.
924
01:12:51,041 --> 01:12:54,041
Wala talagang MO si Sy Hersh
925
01:12:54,125 --> 01:12:59,541
bukod sa pagsusulat niyang
di maintindihan.
926
01:13:04,125 --> 01:13:07,666
Nasa New York ako.
May gusto akong gawing kakaiba.
927
01:13:12,000 --> 01:13:14,541
Nagsulat ako tungkol sa mga korporasyon.
928
01:13:15,375 --> 01:13:18,916
Ibang-iba ang mundo
at wala akong alam tungkol do'n.
929
01:13:21,083 --> 01:13:23,458
Narinig ko 'yong tungkol kay Jeff Gerth.
930
01:13:23,541 --> 01:13:27,166
Freelance writer siya na nagsusulat
para sa underground newspaper.
931
01:13:27,250 --> 01:13:29,791
Marami siyang alam, kaya naging team kami.
932
01:13:30,791 --> 01:13:34,250
Masayang gumawa ng bagay na may kasama.
Matagal na akong mag-isa, e.
933
01:13:35,041 --> 01:13:36,375
Madami pa 'yong di ginagawa...
934
01:13:36,458 --> 01:13:40,250
May appeal si Sy.
Di ko sure kung maipapaliwanag ko,
935
01:13:40,333 --> 01:13:42,708
pero madaming nakakakilala sa kanya,
936
01:13:42,791 --> 01:13:48,416
at halos kaakit-akit 'to sa mga tao para...
937
01:13:48,500 --> 01:13:52,958
"O, iniimbestigahan 'to ni Sy Hersh.
Gusto ko siyang makausap."
938
01:13:53,041 --> 01:13:57,666
Kahit alam nilang
magiging mahirap 'yong mga tanong
939
01:13:57,750 --> 01:13:59,833
at baka di magmukhang maganda.
940
01:14:01,625 --> 01:14:07,583
Di pa nakagawa ng major investigation
sa corporation ang New York Times.
941
01:14:07,666 --> 01:14:09,916
Kinabahan 'yong mga editor.
942
01:14:10,875 --> 01:14:15,166
Simula 'yon ng katapusan ko sa Times
no'ng sinulat ko 'yong sa corporations.
943
01:14:15,250 --> 01:14:16,541
No question. Nakakakilabot.
944
01:14:20,583 --> 01:14:24,458
Dati, pwede kong sabihin "Gagawin ko 'to."
"Sige. Godspeed. Galingan mo."
945
01:14:24,541 --> 01:14:28,291
Pero pagdating sa corporations,
"Bakit mo ginagawa? Ano? Bakit?"
946
01:14:28,375 --> 01:14:31,750
Kaya kailangan kong sumulat ng note
na ganito sa national editor
947
01:14:31,833 --> 01:14:33,666
kung bakit gusto kong gawin 'to.
948
01:14:36,291 --> 01:14:37,375
Eto 'yong sinulat ko.
949
01:14:37,458 --> 01:14:41,208
"Part ng patuloy na saga ni Sy Hersh
kung pa'no talaga gumagana ang mundo,
950
01:14:41,291 --> 01:14:44,708
o sa kasong 'to, higit pa sa gusto mong
malaman sa Gulf and Western."
951
01:14:48,750 --> 01:14:51,625
Isang high-flying conglomerate
ang Gulf and Western
952
01:14:51,708 --> 01:14:54,416
na nagsimula bilang industrial company,
953
01:14:54,500 --> 01:14:58,875
na patuloy na binibili
'yong no-name industrial companies,
954
01:14:58,958 --> 01:15:03,583
tapos, lumipat 'to sa movie business
at sa Simon & Schuster,
955
01:15:03,666 --> 01:15:08,750
at umakyat pa
sa halos Hollywood celebrity status.
956
01:15:11,500 --> 01:15:15,125
Isa 'tong bagong klase ng corporation
kung saan may iba't ibang bahagi sila
957
01:15:15,208 --> 01:15:17,958
na walang kinalaman
sa pangunahing negosyo.
958
01:15:22,458 --> 01:15:26,458
At malawak 'yong latitude nila
para maglaro,
959
01:15:26,541 --> 01:15:29,958
kaya nilang magtago ng pera
at kaya nilang magtago ng kita.
960
01:15:38,375 --> 01:15:40,333
Nag-aral ako sa business school.
961
01:15:40,416 --> 01:15:44,375
Ako 'yong nagbasa
ng proxy statements at 10-Ks
962
01:15:44,458 --> 01:15:46,208
at maraming litigation.
963
01:15:47,250 --> 01:15:52,625
May nakita kaming fraud, korapsyon.
Di 'to magiging friendly na kuwento.
964
01:15:52,708 --> 01:15:54,833
At ayaw gawin 'yon ng diyaryo.
965
01:15:55,833 --> 01:15:59,333
May sinabi 'to
tungkol sa corporate America na
966
01:16:00,333 --> 01:16:04,166
'yong New York Times, bilang bahagi
ng corporate America, ayaw nila.
967
01:16:04,250 --> 01:16:09,083
Tapos, si Gerth, sa mga dahilang
si Gerth lang 'yong may alam,
968
01:16:09,166 --> 01:16:12,666
nagdesisyong basahin lahat
ng corporation filing ng New York Times.
969
01:16:12,750 --> 01:16:14,333
Sabi niya, "Diyos ko."
970
01:16:14,416 --> 01:16:18,833
"Abe, 'yong kaibigan mong si Abe,
bumili ng bagong penthouse,
971
01:16:18,916 --> 01:16:20,750
at binigyan siya ng board of directors
972
01:16:20,833 --> 01:16:23,541
ng loan na kalahati ng prime rate,"
o parang gano'n.
973
01:16:25,333 --> 01:16:27,000
Sabi ko, "May problema tayo.
974
01:16:27,083 --> 01:16:30,750
Sinusulat natin 'yong favorable bank loans
sa isang top executive,
975
01:16:31,375 --> 01:16:35,333
tapos, pareho 'yong sitwasyon natin
sa New York Times."
976
01:16:35,833 --> 01:16:38,625
Kaya nagwala ko at nagalit talaga ako.
977
01:16:38,708 --> 01:16:40,333
At sinigawan ko si Abe,
978
01:16:40,416 --> 01:16:43,208
"Baliw ka ba?
Kinuha mo 'yong pera sa board?
979
01:16:43,291 --> 01:16:45,708
Dapat independent ka sa board."
980
01:16:45,791 --> 01:16:50,500
Tapos, sabi ni Abe,
"Sabi ng abogado ko, okay lang."
981
01:16:50,583 --> 01:16:51,875
At do'n ko sinabi,
982
01:16:51,958 --> 01:16:54,916
"'Yan 'yong sinasabi
ng bawat nakakausap kong criminal."
983
01:16:57,333 --> 01:17:02,708
Nahanap ni Sy ang paraan
para makuha ang atensyon ng mga tao.
984
01:17:02,791 --> 01:17:05,708
At isang paraan 'yong pagsigaw.
985
01:17:05,791 --> 01:17:07,958
Di lang 'yon 'yong tool niya,
986
01:17:08,041 --> 01:17:12,791
pero minsan mabilis
talagang uminit 'yong ulo niya.
987
01:17:12,875 --> 01:17:16,916
Di ko sinasabing nagbabanta siya,
pero pinapainit niya ang sitwasyon.
988
01:17:17,000 --> 01:17:19,625
Sasabihin ng Gulf and Western
pinagbantaan sila.
989
01:17:22,583 --> 01:17:26,291
Sa mga pag-uusap
kasama 'yong isang top executive nila,
990
01:17:26,375 --> 01:17:27,708
ginalit siya ni Sy,
991
01:17:27,791 --> 01:17:31,666
at gumawa siya
ng threatening na letter sa diyaryo.
992
01:17:41,791 --> 01:17:46,125
Pinahirapan kami ng editor
para makuha 'to sa papel.
993
01:17:46,208 --> 01:17:48,083
Ginawa nila lahat ng makakaya nila.
994
01:17:54,791 --> 01:17:57,208
Sabi nila,
"Kailangan natin ng extra source."
995
01:17:57,291 --> 01:18:01,083
Last minute, pagkatapos i-edit 'yon,
ayaw pa rin nilang i-publish 'yon.
996
01:18:04,625 --> 01:18:09,125
Gusto mong malaman kung bakit ako umalis?
Malaking bagay 'yon.
997
01:18:11,625 --> 01:18:12,833
Ganito na lang,
998
01:18:12,916 --> 01:18:16,625
walang farewell party para sa 'kin
no'ng umalis ako sa diyaryo.
999
01:18:19,541 --> 01:18:22,916
{\an8}Nababahala ka ba pag may tao...
May mga tatawag ngayong umaga,
1000
01:18:23,000 --> 01:18:24,833
{\an8}sinisiguro ko, di ka gusto ng mga tao.
1001
01:18:24,916 --> 01:18:27,250
{\an8}Nababahala ka ba?
Tingin mo parte ng laro 'yon?
1002
01:18:27,333 --> 01:18:29,583
{\an8}Di ko gusto 'yon. Ayokong...
1003
01:18:30,333 --> 01:18:31,958
{\an8}Umiiyak ako sa lahat ng...
1004
01:18:32,041 --> 01:18:34,958
{\an8}Nakakakuha ako ng pangit na reviews.
'Yong iba, nakakatawa.
1005
01:18:35,041 --> 01:18:37,875
{\an8}First call natin, mula sa Boise, Idaho.
Good morning.
1006
01:18:38,791 --> 01:18:41,041
{\an8}- Naka-ere ka.
- Magandang umaga. Si Bill 'to.
1007
01:18:41,125 --> 01:18:44,541
{\an8}- Yes, Bill.
- Gusto ko lang magkomento.
1008
01:18:46,125 --> 01:18:48,250
{\an8}Balita ko may pahayag si Mr. Hersh.
1009
01:18:48,333 --> 01:18:53,666
{\an8}Gusto ko lang malaman niya
na 'yong mga taong tulad niya...
1010
01:18:55,500 --> 01:18:57,833
{\an8}tingin ko, dapat ipadala.
1011
01:18:57,916 --> 01:19:00,458
{\an8}Pag sinabing ipadala,
ano'ng ibig mong sabihin?
1012
01:19:00,541 --> 01:19:04,208
{\an8}Tingin ko magandang first stop
'yong Havana.
1013
01:19:04,291 --> 01:19:06,083
{\an8}Pero ano'ng pinakaayaw mo?
1014
01:19:06,583 --> 01:19:08,916
{\an8}Ano'ng pinakatinutututulan mo
kay Mr. Hersh?
1015
01:19:11,166 --> 01:19:13,541
{\an8}Nawala siya.
Well, sinabi niya 'yong point niya.
1016
01:19:13,625 --> 01:19:15,166
{\an8}- Havana.
- Havana.
1017
01:19:15,958 --> 01:19:17,333
{\an8}Ano'ng masasabi mo sa gano'n?
1018
01:19:17,416 --> 01:19:20,208
{\an8}Sasabihin ko 'yong ugali ko, sir.
Muli, with all due respect,
1019
01:19:20,291 --> 01:19:22,541
{\an8}may karapatan ako dito gaya mo.
1020
01:19:29,041 --> 01:19:32,333
Nakita ko 'yong araw-araw na limitasyon
ng journalism. May limitasyon.
1021
01:19:32,833 --> 01:19:34,791
Wala kang masyadong magagawa
1022
01:19:34,875 --> 01:19:38,041
kung may pina-publish ka
at lalabas 'to sa print kinabukasan.
1023
01:19:41,750 --> 01:19:45,791
May kakaiba sa libro
na di mo sinasabi agad
1024
01:19:45,875 --> 01:19:48,500
at pinag-iisipan mo 'to nang matagal.
1025
01:19:52,916 --> 01:19:55,291
Bawat libro ko, nagalit 'yong mga tao.
1026
01:20:09,208 --> 01:20:11,708
Lalo na 'yong tungkol kay John F. Kennedy.
1027
01:20:21,666 --> 01:20:26,833
Inilarawan 'tong libro mo
mula kasamaan hanggang sa kathang-isip.
1028
01:20:26,916 --> 01:20:31,333
Bakit kaya nakakainis sa historians
at journalists 'yong gawa mo?
1029
01:20:31,416 --> 01:20:35,416
At 'yong mga pag-atake,
hindi lang na nagsulat ka ng pangit,
1030
01:20:35,500 --> 01:20:37,166
pero habol mo daw 'yong pera.
1031
01:20:37,250 --> 01:20:39,208
Look, huhulaan ko lang.
1032
01:20:39,291 --> 01:20:43,166
Kung miyembro ka ng press corps
na ando'n na no'ng '60 to '63,
1033
01:20:43,250 --> 01:20:47,500
an'ong sinasabi ko sa gawa mo,
pa'no mo ginawa? Masama 'yong sinasabi ko.
1034
01:20:50,583 --> 01:20:53,750
Eto 'yong librong kung ginawa ko
nang tama, siguradong hit.
1035
01:20:57,958 --> 01:20:59,708
- Ready ka na ba, Mark?
- Oo.
1036
01:21:00,500 --> 01:21:03,625
Nagtrabaho ka
sa Lawford House beach house.
1037
01:21:04,666 --> 01:21:06,458
{\an8}- Nakita mo si Monroe do'n?
- Oo.
1038
01:21:07,041 --> 01:21:10,041
{\an8}At alam mo ba na sila ng Presidente?
1039
01:21:10,125 --> 01:21:12,958
Wala kaming access sa bahay,
1040
01:21:13,041 --> 01:21:16,708
kaya di namin nakita
'yong nangyayari sa bahay,
1041
01:21:16,791 --> 01:21:18,791
pero 'yong assumption,
1042
01:21:18,875 --> 01:21:21,708
may relasyon siya kay Marilyn Monroe.
1043
01:21:21,791 --> 01:21:23,791
- Pwedeng...
- Pwedeng off the record?
1044
01:21:23,875 --> 01:21:26,333
Sige, kahit anong gusto mo.
Pwede tayong tumigil...
1045
01:21:27,083 --> 01:21:29,041
No'ng tinutulungan ko si Sy
sa Kennedy book,
1046
01:21:29,125 --> 01:21:32,166
dumating siya at sinabing,
"Di ka maniniwala dito,"
1047
01:21:32,250 --> 01:21:37,375
{\an8}at may nakuha siyang long-lost letters
1048
01:21:37,458 --> 01:21:40,083
ni JFK at Marilyn Monroe.
1049
01:21:40,916 --> 01:21:42,625
Ginto 'to.
1050
01:21:43,791 --> 01:21:47,625
Nasa koleksyon sila ni Lex Cusack.
1051
01:21:48,541 --> 01:21:51,625
Pero peke pala 'to
1052
01:21:51,708 --> 01:21:57,666
dahil peke si Cusack,
at ginawa niya lang 'yong mga sulat.
1053
01:21:58,875 --> 01:22:00,833
Naloko si Sy.
1054
01:22:01,333 --> 01:22:05,833
Baka madami siyang nakausap
tungkol sa mga papel na nahanap niya.
1055
01:22:07,041 --> 01:22:09,083
Pero di niya pinublish.
1056
01:22:10,083 --> 01:22:12,708
Muntik nang masira 'yong career niya.
1057
01:22:13,833 --> 01:22:15,083
Ano'ng naramdaman mo?
1058
01:22:15,583 --> 01:22:20,125
{\an8}Parang tanga,
pangalawa, gumaan 'yong loob ko,
1059
01:22:20,208 --> 01:22:22,208
{\an8}dahil ibig sabihin, kaya mong, alam mo na...
1060
01:22:22,291 --> 01:22:26,583
{\an8}Nilinaw nito 'yong mga issue
na imposibleng mapagkasunduan namin.
1061
01:22:28,625 --> 01:22:31,000
{\an8}Siyempre, kailangan 'yon mapatunayan.
1062
01:22:31,083 --> 01:22:34,625
{\an8}at 'yong katotohanang di totoo 'yon,
part ng proseso 'yon.
1063
01:22:38,125 --> 01:22:40,791
Nakulong ng siyam na taon si Lex Cusack.
1064
01:22:44,583 --> 01:22:47,666
Kung ako, gusto ko sanang paliitin,
pero lagi kong iniisip
1065
01:22:47,750 --> 01:22:50,958
na 'yong araw na di ako maghahabol
sa gan'yang kuwento, patay na ako.
1066
01:22:53,958 --> 01:22:58,583
Fact-checker ako sa The New Yorker
no'ng nakilala ko si Sy.
1067
01:22:58,666 --> 01:23:02,250
{\an8}Nakilala ko siya sa punto
kung saan tingin ko medyo mahina siya
1068
01:23:02,333 --> 01:23:05,833
{\an8}tapos, pinag-uusapan palagi
'yong proseso niya.
1069
01:23:07,250 --> 01:23:12,000
Si Sy 'yong subject ng isang story
tungkol sa JFK book niya.
1070
01:23:12,083 --> 01:23:15,125
Di naman 'to piece na walang criticism.
1071
01:23:16,125 --> 01:23:18,916
{\an8}Sinasabing di mo daw sinusundan
'yong facts kung saan papunta.
1072
01:23:19,000 --> 01:23:21,166
{\an8}May story ka
at gustong mong i-fit 'yong facts.
1073
01:23:21,250 --> 01:23:23,541
{\an8}May story ka na ba
bago mo sinimulan 'yong libro?
1074
01:23:23,625 --> 01:23:24,708
{\an8}Siyempre, iba.
1075
01:23:24,791 --> 01:23:27,458
{\an8}Kumikita ka ng madaming pera
sa librong 'to. Malaki.
1076
01:23:27,541 --> 01:23:29,333
{\an8}May parating na ABC special.
1077
01:23:29,416 --> 01:23:32,416
{\an8}'Yong idea ba ng malaking payday,
nagbigay sa 'yo
1078
01:23:33,416 --> 01:23:38,333
{\an8}ng pressure para i-push
'yong ibang ebidensiya kahit di na dapat?
1079
01:23:38,416 --> 01:23:39,916
{\an8}- 'Yon ba ang gagawin mo?
- Well...
1080
01:23:40,000 --> 01:23:40,916
{\an8}'Yon ba?
1081
01:23:41,000 --> 01:23:42,208
{\an8}- Well...
- 'Yon ba?
1082
01:23:42,291 --> 01:23:44,500
{\an8}'Yon 'yong gagawin mo
as professional journalist?
1083
01:23:44,583 --> 01:23:48,125
{\an8}- May tukso ba?
- Matutukso ka ba?
1084
01:23:48,208 --> 01:23:50,416
{\an8}Bakit ko gagawin
kung tingin mo di mo gagawin?
1085
01:23:52,791 --> 01:23:56,208
Isa 'tong babala para sa journalism,
1086
01:23:56,291 --> 01:23:59,416
pati na din kay Sy
at sa kanyang strengths,
1087
01:23:59,500 --> 01:24:03,833
at sa mga bagay
na baka di naman talaga strength.
1088
01:24:15,458 --> 01:24:18,166
Para sa may mga paki, di na 'to masaya.
1089
01:24:24,958 --> 01:24:26,958
Nagsimula akong magsulat para sa Substack.
1090
01:24:29,291 --> 01:24:30,708
May mga tanong sigurong,
1091
01:24:30,791 --> 01:24:33,625
"Bakit nag-i-slumming si Hersh?"
O kung ano mang tawag mo dito.
1092
01:24:33,708 --> 01:24:36,208
Pero perfect ako para sa kanila.
Outsider ako, e.
1093
01:24:43,208 --> 01:24:46,666
Sino'ng nasa likod ng pambobomba
sa mga pipeline ng Nord Stream,
1094
01:24:46,750 --> 01:24:49,708
isa sa mga malalaking misteryo
ng nakaraang taon?
1095
01:24:50,625 --> 01:24:53,375
Binanggit ni Sy Hersh
'yong di pinangalanang source
1096
01:24:53,458 --> 01:24:57,333
na nagsabing ginawa ng US Navy
'yong paninira.
1097
01:24:57,416 --> 01:25:01,666
Nireport ni Hersh na nagpaplano
ng paninira 'yong administrasyon ni Biden
1098
01:25:01,750 --> 01:25:06,958
sa December 2021, dalawang buwan
bago 'yong paglusob ng Russia sa Ukraine.
1099
01:25:08,000 --> 01:25:10,583
Alam kong alam mo
'yong bagong report ni Seymour Hersh,
1100
01:25:10,666 --> 01:25:13,083
"Pa'no Tinanggal ng America
ang Nord Stream Pipeline."
1101
01:25:13,166 --> 01:25:14,416
Binasa mo ba 'yon?
1102
01:25:14,500 --> 01:25:15,500
Pamilyar ako do'n.
1103
01:25:15,583 --> 01:25:17,458
Bukod sa mali siya,
1104
01:25:17,541 --> 01:25:21,916
tulad ng nagawa niya no'n
sa napakataas na paraan,
1105
01:25:22,000 --> 01:25:25,666
di pagkakaunawaan 'to para sabihing
'yong intelligence community natin,
1106
01:25:25,750 --> 01:25:27,083
e, walang oversight.
1107
01:25:31,458 --> 01:25:33,750
'Yong atake, isang source lang.
1108
01:25:34,250 --> 01:25:36,125
Tama, at 'yon 'yong criticism.
1109
01:25:37,583 --> 01:25:38,583
Ano naman?
1110
01:25:39,333 --> 01:25:43,250
Ano naman? Legit na criticism 'yon.
Oo naman. Alam mo, di ba?
1111
01:25:43,333 --> 01:25:46,416
- Sinabi mo pa.
- Oo. Ano'ng...
1112
01:25:46,500 --> 01:25:47,541
Legitimate 'to—
1113
01:25:47,625 --> 01:25:51,166
Pero ang sinasabi ko lang, siyempre may...
1114
01:25:51,250 --> 01:25:52,500
Ano na'ng gagawin ko?
1115
01:25:52,583 --> 01:25:56,250
Di ko pwedeng isulat kung sino pa
ang alam kong mula sa Army o Air Force,
1116
01:25:56,333 --> 01:25:58,000
dahil ine-expose ko sila.
1117
01:25:58,583 --> 01:26:01,875
Kahit may siyam na source,
mas mabuting gawing isa.
1118
01:26:01,958 --> 01:26:03,500
- Pasensiya sa sinabi ko.
- Well...
1119
01:26:03,583 --> 01:26:06,166
Well, kasi di mo alam, ayaw mong ilagay,
1120
01:26:06,250 --> 01:26:09,291
"Pumayag 'yong mga source
sa State Department at CIA."
1121
01:26:09,375 --> 01:26:15,416
Pa'no kung mali 'yong source
at iisa lang 'yon? Ano'ng gagawin mo?
1122
01:26:15,500 --> 01:26:19,666
May 20 taon na akong nakikipagtrabaho
sa taong nagkamali sa 'kin.
1123
01:26:26,666 --> 01:26:29,791
Paulit-ulit, sinasabi sa 'kin
'yong mga bagay na tama pala.
1124
01:26:38,583 --> 01:26:40,666
- Oo.
- Oo, kita mo. Eto na, di ba?
1125
01:26:40,750 --> 01:26:41,875
- O isa sa kanila.
- Hindi.
1126
01:26:41,958 --> 01:26:44,750
- Dalawa o tatlo sila.
- Tingnan kaya natin 'yong time code?
1127
01:26:49,250 --> 01:26:51,291
Eto ang problema sa bagay na 'to.
1128
01:26:51,375 --> 01:26:55,791
Sa isang page, may tatlong tao ka
na talagang pribado, confidential sources.
1129
01:26:55,875 --> 01:26:59,625
Eto 'yong mga tao na di ko babanggitin
'yong mga pangalan.
1130
01:26:59,708 --> 01:27:00,583
Di ko kaya.
1131
01:27:01,333 --> 01:27:04,166
Kaya hindi ko alam ang sasabihin ko.
1132
01:27:04,250 --> 01:27:07,166
Parang murder
'yong paglalabas ng mga pangalan nila.
1133
01:27:07,250 --> 01:27:11,375
Tingnan mo 'to. Di ko alam pa'no napunta
sa file mo 'to, pero nasa 'yo.
1134
01:27:12,750 --> 01:27:15,625
Lampas na 'to sa inaasahan ko.
1135
01:27:16,583 --> 01:27:19,583
At di 'to mabuti para sa 'kin.
Di 'to mabuti para sa mga tao ko.
1136
01:27:20,458 --> 01:27:23,708
Ano'ng ginagawa nito sa kamay mo?
1137
01:27:23,791 --> 01:27:26,166
Tinitingnan ko at iniisip ko, "Ano 'to?"
1138
01:27:26,250 --> 01:27:29,125
Alam mo, uuwi ako
tapos, titingnan ko 'tong mga 'to...
1139
01:27:30,375 --> 01:27:34,291
Taga-FBI 'to,
pero karamihan sa kanila, CIA.
1140
01:27:34,375 --> 01:27:37,000
May idea ako sa ilan sa kanila,
1141
01:27:37,083 --> 01:27:40,083
at tingin ko, wala tayo sa posisyon
1142
01:27:40,166 --> 01:27:41,666
o wala tayong intensiyon...
1143
01:27:41,750 --> 01:27:44,375
- Gusto ko nang mag-quit.
- ...ipahamak ang sinuman sa kanila.
1144
01:27:44,458 --> 01:27:45,375
At alam mong—
1145
01:27:45,458 --> 01:27:47,875
May kontrata ako sa 'yo. Gagawin ko 'to.
1146
01:27:47,958 --> 01:27:50,750
- Naging tapat ako. Sumusunod ako.
- Sy, sandali.
1147
01:27:50,833 --> 01:27:52,583
Baka dapat di ko 'to sinimulan sa 'yo,
1148
01:27:52,666 --> 01:27:56,125
pero lumapit ka sa 'kin 20 years ago,
sabi ko, "Gagawin ko pag ready na ako."
1149
01:27:56,208 --> 01:27:58,583
Tapos tinanong mo ulit ako,
naisip ko, "Bakit hindi?"
1150
01:27:59,083 --> 01:28:00,541
- Sy—
- Di ako nag-aalinlangan.
1151
01:28:00,625 --> 01:28:02,958
Madami kayong alam sa ginagawa ko.
1152
01:28:03,041 --> 01:28:04,500
Masyadong madaming tao...
1153
01:28:04,583 --> 01:28:08,208
Mga tao 'to na di mo namamalayan
kung sino sila, 'yong iba, pero sila...
1154
01:28:08,291 --> 01:28:10,875
Di ko... Nasa posisyon ako
na di ko masabi 'yong iba,
1155
01:28:10,958 --> 01:28:12,333
kaya gusto ko nang tumigil.
1156
01:28:12,833 --> 01:28:14,583
Baka dapat... Mag-cut tayo o...
1157
01:28:14,666 --> 01:28:16,166
Hindi, mag-quit na lang tayo.
1158
01:28:16,250 --> 01:28:18,833
- Cut na.
- Magsalita ka lang. Ika-cut na lang.
1159
01:29:11,375 --> 01:29:12,916
Di 'to madali para sa 'yo.
1160
01:29:18,666 --> 01:29:21,125
Masaya akong di pinag-uusapan
ang sarili ko.
1161
01:29:22,291 --> 01:29:23,708
Masayang masaya ako.
1162
01:29:24,750 --> 01:29:26,916
At ginagawa ko na.
1163
01:29:27,583 --> 01:29:28,583
Kaya,
1164
01:29:29,541 --> 01:29:34,583
may mga araw
na naiinis ako sa sarili ko, pero
1165
01:29:35,375 --> 01:29:40,125
kung may gagawin ka,
kailangan mong gawin nang 100 percent.
1166
01:29:40,208 --> 01:29:43,000
Walang pag-aalinlangan.
1167
01:29:43,083 --> 01:29:46,333
Palaging may pag-aalinlangan,
pero bahala na 'yong pag-aalinlangan.
1168
01:29:46,416 --> 01:29:49,375
Binigay ko sa 'yo ang mga notebook ko.
1169
01:29:50,000 --> 01:29:51,375
Kaya ando'n tayo.
1170
01:29:54,916 --> 01:29:56,500
Sabihin na natin 'yong totoo.
1171
01:29:58,208 --> 01:30:00,666
Di ko naman iniiwan lahat.
Sixty years na akong kasal.
1172
01:30:00,750 --> 01:30:03,583
Linawin natin 'yon.
Di naman sa iniiwan ko lahat.
1173
01:30:04,541 --> 01:30:06,166
May mga pinaninindigan ako.
1174
01:30:20,250 --> 01:30:24,666
Konti lang 'yong mga sinabi mo
tungkol kay Elizabeth.
1175
01:30:26,458 --> 01:30:30,041
Complicated kasi psychoanalyst siya, e.
1176
01:30:30,125 --> 01:30:35,208
May paninindigan siya
sa confidentiality ng opisina niya.
1177
01:30:39,833 --> 01:30:41,166
Ano'ng pwede naming sabihin?
1178
01:30:42,541 --> 01:30:45,333
Sobrang special n'yang tao.
Gano'n na lang.
1179
01:30:47,083 --> 01:30:50,333
At hinintay niya akong magmature.
Tingin ko fair 'yon.
1180
01:30:50,416 --> 01:30:52,750
Laging lipad ang isip ko.
1181
01:30:57,458 --> 01:30:59,958
Di ako gago.
May pamilya ako, may mga anak.
1182
01:31:11,333 --> 01:31:14,833
Di ko inisip na may mas okay pa,
kasi palaging may isang tao
1183
01:31:14,916 --> 01:31:16,541
na naglilinaw sa mga bagay.
1184
01:31:18,833 --> 01:31:22,583
Halata namang sobrang energetic ko.
1185
01:31:22,666 --> 01:31:23,916
Kaya,
1186
01:31:24,875 --> 01:31:29,875
pinakasalan ko 'yong tamang tao
na nagpapakalma sa 'kin,
1187
01:31:31,333 --> 01:31:36,458
at pinipigilan akong tuluyang malugmok
sa kawalan ng pag-asa.
1188
01:31:36,541 --> 01:31:41,291
Kasi madalas, sobrang lungkot.
Nakakakilabot 'yong sinusulat ko.
1189
01:31:44,000 --> 01:31:47,250
May mga sandali
no'ng ginagawa ko 'yong My Lai.
1190
01:31:48,208 --> 01:31:52,083
May mga dalawang taong bata na hinahagis,
tapos, sasaluhin ng mga bayonet.
1191
01:31:53,875 --> 01:31:55,583
Tapos, may dalawang taon akong anak.
1192
01:31:57,916 --> 01:32:00,875
'Yon 'yong unang beses na di ko kinaya.
1193
01:32:00,958 --> 01:32:02,750
Kaya tinawagan ko si Liz.
1194
01:32:02,833 --> 01:32:06,583
Sabi ko, "Ewan ko. Di ko yata kaya."
1195
01:32:06,666 --> 01:32:13,375
Sabi niya, "Wala 'tong kinalaman
sa anak mo o sa 'kin.
1196
01:32:13,458 --> 01:32:15,333
Walang kinalaman do'n.
1197
01:32:15,416 --> 01:32:20,250
Di 'to tungkol sa mga anak mo.
Walang..." Nakatulong 'yon.
1198
01:32:20,333 --> 01:32:24,125
Sinasalo niya ako
habang umiiyak sa payphone.
1199
01:32:25,500 --> 01:32:28,833
Nawawalan ako ng pag-asa minsan. Kaya...
1200
01:32:32,708 --> 01:32:34,500
napakasuwerte ko na pakasalan siya.
1201
01:32:41,750 --> 01:32:43,000
Kukunin ko 'yong Times.
1202
01:32:43,750 --> 01:32:45,750
Iiwan ko 'yong Post para sa kanya.
1203
01:33:00,708 --> 01:33:03,541
Nagsusulat ako tungkol sa Syria
kasi malinaw naman,
1204
01:33:04,833 --> 01:33:07,541
nabigla akong mabilis 'tong bumagsak.
1205
01:33:09,375 --> 01:33:13,416
Binabasa ko 'to ngayon, sinasabi ko
sa sarili ko, "Na-misjudge ko siya."
1206
01:33:15,000 --> 01:33:18,333
Napakatagal na mula no'ng... Etong article,
ilang taon ko nang di nakita.
1207
01:33:20,833 --> 01:33:23,125
Nagsulat ako para sa London Review.
1208
01:33:23,208 --> 01:33:26,916
May mga report na pinahirapan ni Assad
'yong mga tao niya.
1209
01:33:29,416 --> 01:33:32,583
Nakita ko siya ng dalawa, tatlo
o apat na beses at di ko naisip
1210
01:33:32,666 --> 01:33:35,000
na kaya niyang gawin 'yong ginawa niya.
1211
01:33:35,750 --> 01:33:36,958
Period.
1212
01:33:37,041 --> 01:33:40,416
At sabihin nating mali 'yon.
1213
01:33:40,500 --> 01:33:42,500
Sabihin nating maling mali 'yon.
1214
01:33:42,583 --> 01:33:45,250
Halimbawa ba 'yan
ng pagiging malapit sa kapangyarihan?
1215
01:33:45,333 --> 01:33:46,375
Oo naman.
1216
01:33:47,250 --> 01:33:48,250
Ano pa?
1217
01:33:51,375 --> 01:33:54,000
Nakatutok sa kanya
'yong human rights people.
1218
01:33:54,916 --> 01:33:58,000
Di ko naisip na siya si Mother Teresa,
pero akala ko, okay siya.
1219
01:34:00,250 --> 01:34:03,333
Pero kung sinabi ko no'n sa mga interview
na perpekto ako,
1220
01:34:03,416 --> 01:34:04,833
babawiin ko na.
1221
01:34:04,916 --> 01:34:06,541
'Yon lang. Di ako perpekto.
1222
01:34:23,250 --> 01:34:27,250
Laura, gusto mo din sundan
'yong buong perimeter ng Green Zone, tama?
1223
01:34:28,416 --> 01:34:29,750
Oo, ayos 'yon.
1224
01:34:29,833 --> 01:34:30,833
Sige.
1225
01:34:39,750 --> 01:34:46,083
Limang araw na mula nang pumasok
ang major ground forces sa Iraq.
1226
01:34:48,208 --> 01:34:54,041
Halos apat na araw at 30 minutes na
nang magsimula 'yong air war.
1227
01:34:55,416 --> 01:35:00,125
Di na natin kailangang sabihin,
mas malapit tayo sa simula kaysa sa dulo.
1228
01:35:04,333 --> 01:35:08,083
Tutol ako sa digmaang 'yon
kasi wala namang saysay.
1229
01:35:11,166 --> 01:35:15,208
Pero mas gusto ng The New Yorker
magpublish ng puff stories tungkol dito
1230
01:35:15,291 --> 01:35:18,125
at handa din silang ilabas
'yong matitinding kuwento ko do'n.
1231
01:35:20,416 --> 01:35:26,083
Naging main editor ako ni Sy
no'ng nagsusulat siya sa The New Yorker.
1232
01:35:27,208 --> 01:35:29,750
Bago 'yong invasion sa Iraq,
1233
01:35:29,833 --> 01:35:35,166
tumawag siya at galit na galit.
1234
01:35:35,250 --> 01:35:39,333
Tingin ko, may part sa kanya na nagtataka
bakit di kami sama-sama,
1235
01:35:39,416 --> 01:35:43,291
na humarang sa machine at pinigilan 'yon.
1236
01:35:43,375 --> 01:35:46,500
Sabi niya,
"Moral issue 'to ng panahon natin."
1237
01:35:46,583 --> 01:35:50,458
At naisip niyang pagkakamali 'yon.
1238
01:35:50,541 --> 01:35:52,541
Naisip niyang pagkakamali 'yon.
1239
01:35:58,916 --> 01:36:01,958
Eto 'yong lalaki.
Si Sadiq 'yong nagsabi sa 'kin ng kuwento.
1240
01:36:03,750 --> 01:36:08,833
Two o three-star general
ng Iraqi Air Force si Sadiq.
1241
01:36:11,708 --> 01:36:14,208
Tanong niya, "Alam mo ba
'yong kulungan sa Abu Ghraib?"
1242
01:36:20,500 --> 01:36:24,583
Sabi niya, "Aarestuhin nila lahat,
tapos, dadalhin sa Abu Ghraib."
1243
01:36:26,375 --> 01:36:28,750
Mga taong walang kinalaman sa kahit ano.
1244
01:36:31,791 --> 01:36:35,916
May mga sexual assault,
at 'yong mga bata, inaatake.
1245
01:36:36,708 --> 01:36:38,416
Nakakakilabot na pang-aabuso.
1246
01:36:41,708 --> 01:36:47,125
Makalipas ang ilang buwan, tinawagan ako
ng dating Marine intelligence officer
1247
01:36:47,208 --> 01:36:48,916
na si Roger Charles.
1248
01:36:49,000 --> 01:36:51,416
Nagretiro na siya,
tapos, kinuha ng 60 Minutes.
1249
01:36:51,500 --> 01:36:54,041
Lumapit siya sa 'kin at sinabing,
"May problema tayo."
1250
01:36:54,125 --> 01:36:56,958
Sinabi niya sa 'kin 'yong tungkol
sa Abu Ghraib, sabi ko, "Ay!"
1251
01:36:57,708 --> 01:36:59,041
May mga picture ang CBS.
1252
01:36:59,125 --> 01:37:04,250
Kumuha sila ng pictures sa isang tao
na nagpapakita ng torture.
1253
01:37:04,333 --> 01:37:06,375
Pero di nila 'to maipalabas.
1254
01:37:06,458 --> 01:37:08,166
Ano'ng ginagawa ng gobyerno?
1255
01:37:08,250 --> 01:37:10,375
Lahat ng kaya nila
para pigilan 'yong kuwento
1256
01:37:10,458 --> 01:37:13,166
na mapunta sa CBS at sinasabi sa kanya,
1257
01:37:13,250 --> 01:37:16,708
"Di mo ipa-publish 'yang kuwento
dahil makakasakit 'yan sa American war."
1258
01:37:17,833 --> 01:37:19,500
May mga tinawagan ako.
1259
01:37:19,583 --> 01:37:23,875
Nalaman ko na isa sa mga GI na inakusahan,
1260
01:37:23,958 --> 01:37:28,541
'yong abogado niya,
abogado din no'ng isang bata sa My Lai.
1261
01:37:29,041 --> 01:37:31,958
At pumunta ako sa New Hampshire
para makita siya.
1262
01:37:32,041 --> 01:37:34,833
Sabi niya sa 'kin,
"Alam mong may report na ginawa?"
1263
01:37:34,916 --> 01:37:38,500
Sabi ko, "Ano'ng sinasabi mo?"
Kaya binigay niya 'to sa 'kin.
1264
01:37:38,583 --> 01:37:41,583
Makikita mo, eto 'yong binigay niya.
Natigil dito 'yong interview.
1265
01:37:41,666 --> 01:37:44,333
Kinuha ko 'yong report, binasa ko,
sabi ko, "Aalis na ako."
1266
01:37:54,125 --> 01:37:58,125
Two-star general 'yong author ng report,
si Tony Taguba.
1267
01:37:59,875 --> 01:38:01,708
Di ako makapaniwala sa tapang niya.
1268
01:38:01,791 --> 01:38:06,041
Inaakusahan niya 'yong matataas na general
ng maling pag-uugali.
1269
01:38:09,958 --> 01:38:13,500
Nagsimula 'to sa isang bata sa unit
na nagngangalang Darby.
1270
01:38:13,583 --> 01:38:17,833
Nagbigay siya ng pictures
sa Army Criminal Investigation Division.
1271
01:38:19,083 --> 01:38:20,875
Libo-libo 'yon.
1272
01:38:26,083 --> 01:38:27,375
Ginabi ako katatrabaho no'n.
1273
01:38:27,458 --> 01:38:29,916
Tumawag si Sy at sinabing,
1274
01:38:30,000 --> 01:38:36,875
"Kakabasa ko lang
ng pinakamalalang report ng Army."
1275
01:38:40,416 --> 01:38:42,833
Sobrang sama na ng report.
1276
01:38:44,458 --> 01:38:46,083
Pero may pictures ako.
1277
01:38:48,208 --> 01:38:49,958
Nakakakilabot sila.
1278
01:39:09,416 --> 01:39:12,166
Binugbog ng CIA
hanggang mamatay ang isang preso.
1279
01:39:26,875 --> 01:39:29,250
Pakiramdam ko
kailangan natin sabiihn sa 60 Minutes.
1280
01:39:30,833 --> 01:39:34,416
Kaya tinawagan ko 'yong producer.
Sabi ko, "Kung di mo gagawin sa Thursday,
1281
01:39:34,500 --> 01:39:37,250
sa Sunday,
gagawin namin 'yong report na may pictures
1282
01:39:37,333 --> 01:39:39,833
at sasabihing ginagawa namin
'tong kuwento dahil
1283
01:39:39,916 --> 01:39:43,916
'yong malaking network na CBS,
di tumupad sa mga obligasyon.
1284
01:39:44,000 --> 01:39:45,583
Second paragraph 'yon."
1285
01:39:45,666 --> 01:39:49,583
{\an8}Two weeks ago, nakatanggap kami ng apela
mula sa Defense Department at kalaunan
1286
01:39:49,666 --> 01:39:53,791
{\an8}mula sa Chairman ng Military Joint
Chiefs of Staff, si General Richard Myers,
1287
01:39:53,875 --> 01:39:58,625
{\an8}na ipagpaliban ang broadcast
dahil sa panganib at tensiyon sa Iraq.
1288
01:39:58,708 --> 01:40:02,708
{\an8}Nagpasya kaming tuparin 'yong kahilingan
habang pinipilit ang Defense Department
1289
01:40:02,791 --> 01:40:06,666
{\an8}na magbigay ng perspective nila
sa insidente sa kulungan ng Abu Ghraib.
1290
01:40:06,750 --> 01:40:10,041
{\an8}Ngayong linggo, habang kumakalat na
'yong mga picture sa ibang lugar,
1291
01:40:10,125 --> 01:40:13,791
{\an8}at habang handa na ang ibang journalist
ipublish 'yong mga kuwento nila,
1292
01:40:13,875 --> 01:40:17,041
{\an8}pumayag ang Defense Department
na makipagtulungan sa aming report.
1293
01:40:18,458 --> 01:40:20,208
Kaya ginawa nila.
1294
01:40:20,291 --> 01:40:23,125
Pagdating ng Biyernes,
lumabas 'yong kuwento ko.
1295
01:40:59,875 --> 01:41:02,583
Tumagal ng 18 days 'yong torture.
1296
01:41:02,666 --> 01:41:03,875
Pareho ba araw-araw?
1297
01:41:03,958 --> 01:41:08,958
Araw-araw, 23 oras na torture
at isang oras na pahinga ang schedule ko.
1298
01:41:09,041 --> 01:41:11,041
At madaming klase ng torture.
1299
01:41:11,125 --> 01:41:12,750
Tulad ng pictures na 'to...
1300
01:41:13,416 --> 01:41:16,083
Naaalala ko,
pinilit akong tumayo nang ganito.
1301
01:41:16,583 --> 01:41:20,125
Kasama 'yong iba. Naaalala ko,
pinilit akong tumayo nang ganito.
1302
01:41:22,416 --> 01:41:24,333
Sinusubukan nila akong tanungin.
1303
01:41:24,916 --> 01:41:27,875
Sabi ng isa sa kanila, "Takutin mo siya."
1304
01:41:27,958 --> 01:41:33,208
"Kung di ka magsasalita o aamin,
hahayaan namin 'yong mga sundalo...
1305
01:41:36,875 --> 01:41:38,541
na gahasain ka."
1306
01:41:49,458 --> 01:41:51,583
{\an8}Kung pwedeng mag-follow up, Mr. Secretary.
1307
01:41:51,666 --> 01:41:56,625
{\an8}Mr. Secretary, dahil sa mga epekto,
di lang sa report na 'to,
1308
01:41:56,708 --> 01:41:59,708
{\an8}'yong findings, 'yong pictures,
1309
01:41:59,791 --> 01:42:03,125
{\an8}na ilang linggo mo nang alam
na ipapalabas,
1310
01:42:03,208 --> 01:42:07,375
{\an8}bakit di mo naramdaman na tungkulin mo,
sa oras na 'yon, tanungin 'yong findings
1311
01:42:07,458 --> 01:42:10,791
{\an8}o tingnan muna 'yong pictures
para maging handa ka?
1312
01:42:13,625 --> 01:42:19,333
{\an8}Tinanong ko 'yong tungkol sa pictures
at sinabing wala kaming kopya.
1313
01:42:19,416 --> 01:42:21,500
{\an8}Tama ba 'yon?
1314
01:42:21,583 --> 01:42:23,500
{\an8}Wala 'yong mga 'yon dito, sigurado.
1315
01:42:23,583 --> 01:42:25,541
{\an8}- Oo. Wala sa 'kin.
- Nagtanong siya.
1316
01:42:25,625 --> 01:42:30,708
{\an8}Ilang beses sa podium,
sinabi mo, di nangtorture 'yong US troops.
1317
01:42:31,333 --> 01:42:35,958
{\an8}Ibig sabihin ba ng report na 'to, mali
'yong sinasabi mong nagpapahirap ang US?
1318
01:42:37,541 --> 01:42:39,333
{\an8}- Di ako abogado.
- Pero ikaw—
1319
01:42:39,416 --> 01:42:43,791
{\an8}Tingin ko, abuse 'yong mga charge,
1320
01:42:44,791 --> 01:42:48,208
{\an8}na naniniwala ako,
technically, iba 'yon sa torture.
1321
01:42:48,291 --> 01:42:49,458
{\an8}Sandali lang.
1322
01:42:52,041 --> 01:42:53,291
{\an8}Di ko alam
1323
01:42:53,916 --> 01:42:56,875
{\an8}kung tamang sabihin 'yong sinabi mo,
1324
01:42:56,958 --> 01:42:58,916
{\an8}na nangyari 'yong torture,
1325
01:42:59,458 --> 01:43:02,750
{\an8}kaya iiwasan ko 'yong salitang "torture".
1326
01:43:07,416 --> 01:43:10,833
Nakikinig ka sa The Diane Rehm Show.
1327
01:43:10,916 --> 01:43:13,000
Hi, M, naka-ere ka.
1328
01:43:13,083 --> 01:43:15,875
Una sa lahat, gusto kong sabihin,
lalo na kay Mr. Hersh,
1329
01:43:15,958 --> 01:43:19,416
na sa lahat
ng pagpapakabanal na 'to sa sarili,
1330
01:43:19,500 --> 01:43:22,958
mas marami kang ginagawang
panghihikayat sa pag-aalsa
1331
01:43:23,041 --> 01:43:25,291
at pag-atake ng terorista
sa mga Amerikano.
1332
01:43:25,375 --> 01:43:28,875
Malinaw na may kinikilingan si Mr. Hersh.
1333
01:43:28,958 --> 01:43:33,916
Propaganda 'to, totoo man o sobra-sobra,
1334
01:43:34,000 --> 01:43:40,916
at direkta kang mananagot
sa anumang gulong idulot
1335
01:43:41,000 --> 01:43:42,708
ng pagpapaalab mo ng kuwentong 'to.
1336
01:43:42,791 --> 01:43:45,666
- Sy Hersh?
- Wala namang may gusto sa tagabalita.
1337
01:43:45,750 --> 01:43:49,666
Ayoko lang ng mga sundalong Amerikano
na nangto-torture ng mga tao.
1338
01:44:05,541 --> 01:44:09,458
Nakita namin 'yong nakita namin.
Sinulat namin 'yong narinig namin.
1339
01:44:13,041 --> 01:44:15,833
Hindi ko alam
'yong magiging reaction ko, kundi...
1340
01:44:17,666 --> 01:44:18,625
magalit.
1341
01:44:20,458 --> 01:44:22,958
{\an8}Inakusahan ako ni Rumsfield
na inilabas 'to.
1342
01:44:23,500 --> 01:44:26,041
{\an8}Nagalit ako. Tiningnan ko siya sa mukha.
1343
01:44:27,208 --> 01:44:31,083
Tapos pinag-usapan namin 'yong report.
1344
01:44:31,666 --> 01:44:34,500
Alam mo 'yon,
"Bakit nangyari? Ano'ng ginawa mo?"
1345
01:44:34,583 --> 01:44:40,166
Blah, blah, blah.
Kaya inulit-ulit ko 'to over time.
1346
01:44:40,250 --> 01:44:44,791
At may nagtanong,
"Torture ba 'to o abuse?"
1347
01:44:44,875 --> 01:44:50,791
Sabi ko, "May dalawang pinahahalagahan
1348
01:44:50,875 --> 01:44:52,708
pagdating sa interogasyon."
1349
01:44:52,791 --> 01:44:54,916
"'Yong abuse, parang pananampal
1350
01:44:55,000 --> 01:44:57,541
o di pagbibigay ng pagkain
o kung ano pa man.
1351
01:44:57,625 --> 01:45:00,625
Ang torture, pag nagdudulot ka
ng seryosong pinsala sa katawan.
1352
01:45:00,708 --> 01:45:05,458
Kaya binibigyan ko sila ng example.
"May detainee ka
1353
01:45:05,541 --> 01:45:07,875
na ini-interrogate nang hubad,
1354
01:45:07,958 --> 01:45:11,625
kinuha 'yong damit niya,
nakahiga sa sahig,
1355
01:45:12,958 --> 01:45:16,541
at 'yong hawakan ng walis,
ipapasok sa tumbong niya,
1356
01:45:17,250 --> 01:45:20,291
at sinisipa siya
ng dalawang civilian interrogator."
1357
01:45:20,875 --> 01:45:22,375
'Yon 'yong torture.
1358
01:45:23,833 --> 01:45:25,916
Siyempre pwedeng...
Siyempre, alam namin 'yon.
1359
01:45:26,000 --> 01:45:29,583
Di mahalaga 'yong pinaniniwalaan ko.
Ang mahalaga, 'yong mahahanap mo.
1360
01:45:30,458 --> 01:45:33,000
Sa isang interview sa radyo...
1361
01:45:33,083 --> 01:45:34,375
Kailangan ko ng umalis.
1362
01:45:34,458 --> 01:45:37,458
Sabi ko, "Eto 'yong number ko.
Tawagan mo lang ako."
1363
01:45:40,250 --> 01:45:43,375
Tawagan mo ako, 202-872-0703.
1364
01:45:43,458 --> 01:45:45,875
Tumawag ka lang. Mag-iwan ng number.
Tatawagan kita.
1365
01:45:48,833 --> 01:45:51,250
Nakatanggap ako ng tawag
makalipas ang ilang oras
1366
01:45:51,333 --> 01:45:53,875
mula sa isang babae na nagsabing,
"Kausapin mo ako."
1367
01:45:59,750 --> 01:46:01,500
Nagkita kami sa Fridays.
1368
01:46:02,375 --> 01:46:05,625
Nag-usap kami saglit, at...
1369
01:46:07,208 --> 01:46:11,333
{\an8}Tapos sabi ko, "Andito 'yong laptop ko.
1370
01:46:11,416 --> 01:46:14,750
{\an8}Ipapakita ko sa 'yo 'yong pictures."
1371
01:46:14,833 --> 01:46:18,875
{\an8}Nasa booth kami, sa medyo private area.
1372
01:46:19,500 --> 01:46:24,958
Kaya binuksan ko 'yong laptop,
at shinare ko 'yong pictures sa kanya.
1373
01:46:27,375 --> 01:46:33,041
Ipinahiram ko sa dati kong manugang
ang laptop ko no'ng pumunta siya sa Iraq.
1374
01:46:33,916 --> 01:46:35,791
Kaya pagbalik niya,
1375
01:46:37,041 --> 01:46:39,208
ibinalik niya 'yong laptop ko,
1376
01:46:39,291 --> 01:46:43,916
tapos, napansin kong madaming pictures
sa laptop.
1377
01:46:45,958 --> 01:46:47,708
Di siya kasali,
1378
01:46:47,791 --> 01:46:52,791
pero kasama siya sa mga tao
na pinakitaan ng pictures na 'to.
1379
01:47:03,666 --> 01:47:07,250
'Yong pictures na naaalala ko,
1380
01:47:07,333 --> 01:47:12,458
'yong lalaking tinatakot ng aso.
1381
01:47:16,708 --> 01:47:21,583
Kitang kita 'yong takot.
1382
01:47:35,416 --> 01:47:39,250
Naalala ko lang na sinabi ni Sy sa 'kin,
1383
01:47:39,333 --> 01:47:41,291
"Mahalagang bagay 'to.
1384
01:47:44,500 --> 01:47:50,208
Payag ka bang bigyan ako ng kopya nito?"
1385
01:47:52,166 --> 01:47:56,041
Nag-aatubili ako dahil...
1386
01:47:56,583 --> 01:47:57,791
natatakot ako.
1387
01:48:01,250 --> 01:48:07,458
Pero gusto kong mailabas ang katotohanan.
Gusto kong malantad ang katotohanan.
1388
01:48:11,125 --> 01:48:14,375
Ano'ng mangyayari kung walang pictures?
1389
01:48:14,458 --> 01:48:16,375
Kung walang pictures?
1390
01:48:16,458 --> 01:48:17,458
Walang kuwento.
1391
01:48:30,708 --> 01:48:34,333
Nagsend ako sa 'yo
ng wala pang tatlong dosenang pictures.
1392
01:48:35,541 --> 01:48:38,291
May 10,000 pictures ako,
1393
01:48:39,333 --> 01:48:41,333
{\an8}mula north hanggang south ng Gaza.
1394
01:48:47,083 --> 01:48:51,041
Gusto kong tanungin kung pa'no mo
nakuha 'tong mga 'to, pero hindi na.
1395
01:48:52,166 --> 01:48:53,958
Ikuwento mo kung ano 'tong nakikita ko.
1396
01:48:54,041 --> 01:48:57,208
Mga sundalong Israeli,
occupation soldiers sa bahay ng mga tao
1397
01:48:57,291 --> 01:49:01,000
na para bang nag-iinstruct sa buong unit.
1398
01:49:02,333 --> 01:49:06,291
Alam na alam nila
'yong civilian areas bago nila bombahin.
1399
01:49:07,375 --> 01:49:11,625
Pero 'yong pictures na 'to, kitang-kita,
nasa pader 'yong mga pangalan nila.
1400
01:49:11,708 --> 01:49:14,250
Gagamitin 'yon
para pagsama-samahin 'yong mga insidente
1401
01:49:14,333 --> 01:49:16,583
para maintindihan kung sino'ng ando'n.
1402
01:49:17,250 --> 01:49:19,375
May picture ka, halimbawa, 'yong 3A.
1403
01:49:19,458 --> 01:49:20,791
3A. Hahanapin ko lang.
1404
01:49:21,333 --> 01:49:23,333
Kung saan minamarkahan
nila 'yong buong Gaza.
1405
01:49:23,416 --> 01:49:27,583
Aling batalyon 'yong papasok
sa lugar na 'to, sa lugar na 'yon.
1406
01:49:27,666 --> 01:49:29,958
Eto, saka record ng mga massacre,
1407
01:49:30,041 --> 01:49:33,875
matutunton natin 'yon pabalik
sa unit na gumawa ng krimen.
1408
01:49:34,958 --> 01:49:39,375
Nagsisimula na ang mga taong kasuhan sila,
kaya natataranta ang army.
1409
01:49:39,958 --> 01:49:42,708
Okay, background lang lahat ng 'to.
1410
01:49:42,791 --> 01:49:45,000
Di ko pwedeng isulat
'yong tungkol sa mga 'to?
1411
01:49:45,625 --> 01:49:49,041
Sa ngayon, hindi, pero ikaw
'yong lalapitan ko pag ready na kami.
1412
01:50:06,916 --> 01:50:11,166
Tumayo si William Calley habang binabasa
ni Colonel Clifford Ford ang hatol.
1413
01:50:12,833 --> 01:50:16,458
Hinatulan siyang guilty ng jury
sa tatlong kaso ng premeditated murder,
1414
01:50:16,541 --> 01:50:19,291
isang pag-atake
na may intensiyong pumatay.
1415
01:50:28,833 --> 01:50:33,250
Palayain si Calley!
Palayain si Calley! Palayain si Calley!
1416
01:50:33,333 --> 01:50:35,833
Habang nagaganap ang rally
para kay Calley,
1417
01:50:35,916 --> 01:50:39,750
daan-daang telegram ang dumadating
sa Western Union office,
1418
01:50:39,833 --> 01:50:45,041
karamihan, nagpoprotesta sa hatol
ni Calley at nangangako ng suporta.
1419
01:50:46,500 --> 01:50:49,291
Ang tawag dito,
"The Battle Hymn of Lt. Calley."
1420
01:50:50,916 --> 01:50:55,333
Ako si William Calley
Sundalo ng lupaing 'to
1421
01:50:55,416 --> 01:50:59,791
Sinubukan kong gawin ang tungkulin ko
At makuha ang kalamangan
1422
01:50:59,875 --> 01:51:04,583
Pero ginawa nila akong kontrabida
Binigyan nila ako ng tatak
1423
01:51:04,666 --> 01:51:07,708
Habang nagmamartsa tayo
1424
01:51:07,791 --> 01:51:10,791
No'ng dumating
'yong hatol na guilty kay Calley,
1425
01:51:10,875 --> 01:51:13,833
tinawagan kami ng mga radio station
para sa extra copies.
1426
01:51:13,916 --> 01:51:17,708
Nagpadala ka ng 16-5 kagabi.
Ilan 'yong kaya mong ibigay ngayon?
1427
01:51:18,583 --> 01:51:22,833
Sundalo lang ako
Mula sa baybayin ng USA
1428
01:51:23,333 --> 01:51:27,791
Nakalimutan sa labanan
10,000 milya ang layo
1429
01:51:27,875 --> 01:51:32,375
Habang nagpapatuloy ang buhay
Mula New York hanggang Santa Fe
1430
01:51:32,458 --> 01:51:35,791
Habang nagmamartsa tayo
1431
01:51:37,708 --> 01:51:41,791
No'ng hapon, inutos ng Presidente
na palayain sa kulungan si Calley.
1432
01:51:48,416 --> 01:51:51,208
Tatlo o apat na buwan lang siya
sa kulungan.
1433
01:51:53,083 --> 01:51:54,333
At tapos na siya.
1434
01:52:06,041 --> 01:52:08,500
Kultura tayo ng matinding karahasan.
1435
01:52:14,625 --> 01:52:16,125
Sobrang brutal.
1436
01:52:18,333 --> 01:52:20,416
May level na di mo maabot.
1437
01:52:23,500 --> 01:52:25,875
E, bakit patuloy mo pa din ginagawa
'yong trabaho?
1438
01:52:30,541 --> 01:52:32,541
Di pwedeng may bansa
na gan'yan ang gawain.
1439
01:52:33,041 --> 01:52:35,875
Kaya mula no'n,
parang handa na akong makipaglaban.
1440
01:52:35,958 --> 01:52:39,125
Di pwedeng may bansa na gan'yan
ang gawain, tapos sa iba tumitingin.
1441
01:52:39,750 --> 01:52:43,250
Kung may mantra sa ginagawa ko,
'yon na 'yon.
1442
01:52:45,791 --> 01:52:51,125
ALAY SA LAHAT NG PINASLANG
AT TINANGGIHAN ANG HUSTISYA
1443
01:52:51,208 --> 01:52:55,750
AT SA MGA LUMALABAN,
SA NAKARAAN AT HINAHARAP.
1444
01:56:20,958 --> 01:56:25,958
Nagsalin ng Subtitle:
Jorraine Laurette Vergara