Downloaded from YTS.BZ
[krzyki mew]
Official YIFY movies site: YTS.BZ
[delikatny wiatr]
[szum fal]
[plusk wody i bąbelki]
Naznaczeni żałobą,
rozdzierającym bólem,
po nagłej stracie Samuela Abayateye.
[warkot łopat helikoptera]
Ciało 38-latka znaleziono w Adzie,
po tym jak zaginął na pokładzie tuńczykowca
Marine 707,
zacumowanego w porcie Tema.
[warkot silników łodzi]
Znalazłem ciało bez głowy, bez rąk, bez nóg.
Czy to on?
Nie wiemy.
Komisja Rybołówstwa nie mówi nikomu
nic na ten temat.
Nie ma żadnych informacji o zaginięciach
tych obserwatorów.
Czy mamy więc siedzieć z założonymi rękami,
aż zaginą kolejni obserwatorzy?
Nie mieści się w głowie, że tylu obserwatorów
poślizguje się i wpada do morza.
[szum fal]
I nie są to pojedyncze przypadki.
To dzieje się raz za razem, wciąż od nowa.
Na pełnym morzu panuje chaos.
Ci sami ludzie,
którzy mordują obserwatorów i sprawiają, że znikają,
zabijają również ocean.
[muzyka tytułowa]
[ciche bulgotanie pod wodą]
[bulgotanie pod wodą]
[nastrojowa muzyka elektroniczna]
Obserwatorzy wypływają na komercyjnych statkach rybackich,
ramię w ramię z rybakami.
Ich zadaniem jest dokumentowanie nielegalnych praktyk połowowych.
Obserwator jest świadkiem tego, co się tam dzieje.
To oni pomagają nam zrozumieć,
czy nasze oceany są zdrowe.
Jak zanieczyszczenia i przełowienie szkodzą morskim organizmom.
Część danych o zanieczyszczeniu plastikiem
pochodzi właśnie od obserwatorów.
Obserwatorzy nie należą do załogi,
ale masz niemal takie poczucie, bo
śpisz w tych samych kajutach,
jesz to samo jedzenie,
pracujesz tyle samo godzin. Stoisz na pokładzie
w sztormiaku, jak wszyscy inni rybacy.
Jesteś tam razem ze wszystkimi. Jesteś częścią tego.
Trudno nakłonić obserwatorów do rozmowy.
Jeśli wyjdzie na jaw, że rozmawiali z dziennikarzem,
mogą zostać zwolnieni od ręki.
Wielu obserwatorów wykonuje tę pracę
przez kilka lat zaraz po studiach,
a potem rozwija karierę
w laboratorium albo w jakimś biurze.
Ale niektórzy z nich łapią bakcyla, prawda?
No i wiecie, praca w biurze zawsze będzie się wtedy
wydawać nieco nijaka.
Więc wciąż wracają na morze.
Piosenkę, którą lubię grać,
napisałem właśnie tutaj, na morzu.
Nosi tytuł „Up with the Sun”.
[gra ukulele]
Jedni mówią, że zaginął.
Może został odnaleziony.
Wsłuchiwał się w powiew wiatru.
Keith znalazł życie, które naprawdę kochał
i które pozwalało mu...
podróżować po świecie.
Był biologiem morskim,
idealistą zauroczonym romantyzmem pełnego morza.
Chciał coś zmienić
i pomóc chronić oceany.
[pełna napięcia muzyka]
Tu Keith Davis, porównuję tutaj marliny.
To jest...
marlin błękitny.
Praca obserwatora stała się dla Keitha całym życiem.
Każdy, kto wyrusza na to morze...
Wraca do morza.
A potem... Keith zaginął.
[stukot klawiatury]
Jestem reporterem z zakurzonej, wysoko położonej
pustyni zachodniego Teksasu, osiem godzin drogi od najbliższego oceanu.
Pisałem o przestępstwach, pożarach i motocyklach
i przekonałem się, że gdy zaczyna się drążyć temat,
można trafić w naprawdę nieoczekiwane miejsca.
[szum fal]
Myślę, że jako obserwator
widzi się rzeczy,
których większość świata nigdy nie zobaczy.
Podróżuje się do miejsc,
do których większość ludzi nigdy nie dotrze.
Słyszałem, jak obserwatorzy opowiadali o pobycie na statku
tak daleko na morzu, gdzie panuje niesamowity spokój.
Gwiazdy odbijają się w nieruchomej tafli oceanu,
jakby w niekończącym się wirze gwiazd.
Te spotkania z wielorybami
i morskimi stworzeniami twarzą w twarz.
Myślę, że to wszystko jest naprawdę urzekające.
A ktoś taki jak Keith
po prostu się od tego uzależnia.
O tak, uwielbiał puszczać muzykę,
słuchać Grateful Dead. Tańczyć.
Nigdy nie nosił butów.
Był takim małym hipisem.
A potem zniknął.
[łoskot fal] [pełna napięcia muzyka]
Daleko na morzu,
na statku przeładunkowym.
Ostatnią łodzią, na której Keith przebywał,
o ile nam wiadomo, była Victoria 168.
Należała do floty poławiającej tuńczyka,
operującej z Panamy.
Statki przeładunkowe to w zasadzie
chłodnicze statki towarowe
wyposażone w zamrażarki schładzające do -60 stopni.
W ten sposób przechowuje się ryby jakości sashimi.
A w tylnej części statku
znajdują się zapasy, które zostaną
przekazane na statki rybackie.
Dostarczają im paliwo,
przynętę i żywność,
żeby mogły pozostać na morzu nawet rok.
Najdłuższy przypadek, o jakim słyszałem, to statek,
który przebywał na morzu nieprzerwanie przez dziesięć lat.
Kwestia przeładunków trochę mnie zszokowała.
Sama myśl o spędzeniu lat na morzu
bez zawijania do portu.
To dzięki przeładunkom mamy tanie ryby.
Statki nie muszą
pływać w tę i z powrotem do portu, co zabiera czas.
I kosztuje. Wiąże się też z kosztami środowiskowymi.
Mamy więc ten brutalnie wydajny system,
często bez żadnej komunikacji,
bez żadnego nadzoru.
A na morzu może dochodzić do potwornych nadużyć,
bo tak naprawdę nikt nie patrzy.
Wygląda na plamę ropy.
Nie wiem, skąd się wzięła.
To nagranie Keitha
to ostatni znany zapis jego głosu.
Kilka dni po jego nakręceniu
zaginął.
Jest e-mail ze statku
zaadresowany do pracodawcy Keitha, zawierający
chronologię wydarzeń z poprzedniego dnia.
Prace przeładunkowe rozpoczęli tego ranka o 8:35,
a lunch podano o 11:30.
Ale potem, o 14:50, pojawia się notatka,
że widziano Keitha wracającego do kajuty.
Godzinę i 15 minut później,
gdy przeładunek ryb dobiega końca
i pierwszy oficer potrzebuje podpisu Keitha,
nigdzie nie można go znaleźć.
Wpis 15 minut później mówi:
wszystkie jednostki przeszukiwano raz po raz, nie odnaleziono go.
Według tego e-maila
poszukiwania na pokładzie trwają do 22:25 tego wieczoru.
Potem, o 22:30,
kontaktują się z peruwiańską strażą przybrzeżną,
ale nie otrzymują odpowiedzi.
Poszukiwania nic nie dały.
Jeśli Keith żył, gdy wypadł za burtę,
mógł przetrwać dzień, może dwa.
[szum rozbijających się fal]
Dziesięć dni później Victoria 168
wróciła do Panamy.
[szum wody w śluzach kanału]
Chciałem dowiedzieć się więcej o tym,
co mogło się wydarzyć na pokładzie Victorii 168.
Porozmawiałem więc z przyjacielem Keitha Davisa, Bubbą Cookiem.
Wiecie, jak to jest, że w sytuacji kryzysowej
zawsze znajdzie się ktoś, kto jest niczym centrum,
łączy wszystkich i przekazuje wszystkie informacje?
Otóż tutaj tą osobą był Bubba.
Zgłosił, że widział coś, co jego zdaniem było,
przeładunkiem tuńczyka błękitnopłetwego
z taklowca,
który nie miał licencji na połów tuńczyka błękitnopłetwego.
Był też raport, z którego wynikało,
że widział przeładowywane tusze,
które wyglądały na żarłacze białe,
a to gatunek objęty zakazem połowu.
Czy Keith mógł być świadkiem jakiegoś przemytu?
Czy to możliwe, że natknął się na coś,
czego nie powinien był zobaczyć?
[posępna muzyka]
Wiem też, że kilka dni wcześniej
wysłał wiadomość do ojca, w której pisał,
że niepokoi go
jego sytuacja na pokładzie statku.
Był na tyle zaniepokojony, że czuł się w pewnym sensie zagrożony.
Zaledwie kilka dni później zaginął.
Kto zabił Keitha Davisa?
Od czego w ogóle zacząć
śledztwo, gdy ktoś znika na morzu?
[ryk syreny mgłowej]
[licytator przez megafon]
W branży rybackiej działają mroczne siły.
Jestem śledczym.
Od dwóch i pół roku pracuję
przy globalnej kampanii dotyczącej tuńczyka.
Obserwatorzy zaginęli
w okolicznościach, które wyglądają podejrzanie.
A my obawiamy się, że były to,
morderstwa.
I jak w każdym śledztwie w sprawie zabójstwa,
trzeba przyjrzeć się motywowi.
Niektórzy powiedzieliby, że pewne elementy branży rybackiej
to same w sobie zorganizowana przestępczość.
Te statki są daleko od jakiegokolwiek ważnego miejsca,
mają całkowitą swobodę i nikt ich nie obserwuje.
[pełna napięcia muzyka]
Przez lata widzieliśmy konfiskaty broni,
pranie pieniędzy, narkotyki przemycane na kutrach rybackich.
[odgłosy przemysłowe]
Cześć.
Tak miło w końcu cię poznać.
Moją rolą było zbieranie dowodów
i praca z naszym zespołem, żeby ustalić,
gdzie dokładnie mogą leżeć problemy.
Byłem obserwatorem,
z przerwami od 1983 do 2008 roku.
Co było najgorszym doświadczeniem, jakie cię osobiście spotkało?
[posępna muzyka]
Grożono mi wyrzuceniem za burtę.
Kto ci groził?
Kapitan.
Przez kilka dni w zasadzie ukrywałem się w swojej kajucie.
Wychodziłem na posiłki,
ale nie czułem się bezpiecznie.
Teraz zajmujemy się śledztwem, które ma zbadać
te przypadki śmierci.
- Tak. - Na morzu.
Jaka jest twoja rola?
Wszystko zaczęło się od
zniknięcia jednego z moich kolegów, Keitha Davisa.
Liz to niezwykła osoba.
Często to do niej najpierw trafiają informacje,
gdy dochodzi do jakiejś tragedii z udziałem obserwatora,
zaginięcia, katastrofy.
Ludzie zwracają się do niej
za pośrednictwem Stowarzyszenia Zawodowych Obserwatorów.
To ona koordynuje te sprawy.
Nikt
tak naprawdę nie wie, co się tam dzieje
i co trzeba zrobić, żeby ryba trafiła na wasz talerz.
Głównym powodem
mojego przyjazdu do Hiszpanii
była chęć zdobycia, jeśli się uda, informacji
o okolicznościach śmierci
Jamesa Juniora Numbaru.
Ale także innych obserwatorów, którzy zginęli.
W ciągu ostatnich kilku lat zginęło ich wielu.
James był czwartym obserwatorem
z Papui-Nowej Gwinei, który zaginął.
Wszystkie te przypadki są podejrzane.
[pełna napięcia muzyka]
Z tego, co wiem, do lipca zeszłego roku
czterech obywateli Papui-Nowej Gwinei przepadło na morzu
bez śladu, zwykle około drugiej
w nocy.
Co rząd Papui-Nowej Gwinei robi, by chronić naszych młodych mężczyzn,
którzy wykonują tę pracę na pierwszej linii?
Charlie Lasisi był obserwatorem
służącym na chińskim statku
z filipińską załogą.
Nie ma większych wątpliwości, że Charlie został zamordowany.
Jego ciało znaleziono związane.
Postawiono zarzuty,
a filipińscy członkowie załogi
zostali oskarżeni, ale ostatecznie zwolnieni.
Usaia Masibalavu to obserwator z Fidżi.
Wesley Talia zginął na pokładzie statku, choć nie musiał.
Larry Gavin to kolejny przykład
tragedii, w której obserwator został zamordowany
podczas wykonywania swojej pracy.
[posępna muzyka]
To tragedia, do której nie powinno dojść.
[odgłosy ulicy]
Żadna z tych agencji, żaden z tych rządów
nie zachowały przejrzystości
co do okoliczności śmierci któregokolwiek z tych obserwatorów.
Powiedz nam, co zamierzasz nam pokazać, Liz.
Dobrze. Mamy tu
nagranie z monitoringu
na statku, które posłużyło jako dowód.
James był nieśmiałym człowiekiem.
Był łagodny.
Trzy dni po wejściu na pokład zaginął.
Myślę, że najpierw powinniśmy obejrzeć
nagranie z korytarza.
Dobrze.
Widzimy, jak James z trudem wstaje.
[jęczy]
Myślę, że kajuta jest właśnie tam.
Puka do kajuty.
Myślisz, że by się obudził i sprawdził, co się dzieje?
Wyraźnie widać, że jest otumaniony.
Otumaniony, tak.
A potem w tym samym korytarzu pojawia się inny członek załogi
i idzie za nim.
Kilka sekund później
zdejmuje ubranie.
Jest w kiepskim stanie.
W kiepskim, tak.
A potem, patrz, rozmawia z kimś.
Kłóci się. Zasłania genitalia.
Po co miałby zasłaniać genitalia, gdyby był sam?
Łódź pomocnicza jest na wodzie.
A oni twierdzili, że spali.
Nie zostawia się łodzi pomocniczej na wodzie.
Wciąga się ją na pokład, kiedy nie jest używana.
[jęczy]
To wstrząsające.
I na to… naprawdę trudno patrzeć.
Jest na środku oceanu
i to, że wypadł za burtę, to hańba.
To, że coś takiego się wydarzyło.
Co czujesz w związku z tym, co się stało?
Czuję, że został odurzony
i że zmuszono go, żeby się rozebrał
i wyskoczył za burtę.
Zawsze z tego żartowaliśmy.
Mówiliśmy: Boże, przecież mogliby cię po prostu wyrzucić za burtę. Ale…
nigdy tak naprawdę
nie wierzyliśmy,
że ktoś naprawdę mógłby to zrobić.
[pełna napięcia muzyka]
Jesteś w trudnym położeniu.
Jesteś odizolowany.
Żeby przetrwać, starasz się żyć z nimi w zgodzie,
a potem zapraszają cię na drinka
i nagle okazuje się, że cię odurzyli.
Odurzanie to realne zagrożenie dla obserwatorów.
Tyle może pójść nie tak, jeśli stracisz czujność.
Słyszałam o obserwatorach
gonionych po nabrzeżu z tasakiem w ręku.
O obmacywanych mężczyznach.
Była próba gwałtu. Odurzenie obserwatora,
zmuszanie obserwatora do skoku za burtę i pływania,
dopóki kapitan nie zechce zabrać go z powrotem.
Naprawdę nic nie można zrobić.
Trzeba zacisnąć zęby i robić, co się da.
Obserwatorzy podpisują umowy o poufności,
które zabraniają im udostępniania danych komukolwiek.
Chodzi o to, żeby chronić firmy.
To zdarzało się raz za razem w przypadku obserwatorów,
którzy zaginęli.
Po prostu… nie ma żadnych konsekwencji.
Śledztwo pozostaje więc niezakończone.
Wiecie, co dzieje się na morzu, zostaje na morzu.
Oceany są ogromne i panuje przekonanie,
że wszystko może ujść na sucho.
Nie ma ciała, nie ma zbrodni.
Ten statek to miejsce zbrodni.
Widzimy, co stało się Jamesowi.
To jasne. Jest na nagraniu.
Rzadko się zdarza, że gdy dochodzi do czegoś takiego,
można to zobaczyć na filmie.
[muzyka pełna napięcia]
Od kilku lat zajmuję się badaniem
spraw związanych z rybołówstwem.
Wszędzie pojawiają się przeszkody
i naprawdę brakuje przejrzystości.
W branży rybackiej króluje tajemnica.
Kto ma coś do ukrycia i dlaczego?
[spiker radiowy]
Jedziemy odwiedzić Oswalda Alaniza,
który był agentem FBI
w czasie zaginięcia Keitha Davisa.
Jest taki lakoniczny.
Napisałam mu, że nie mogę się doczekać spotkania.
Że już do niego jedziemy.
A on odpowiedział: dobrze.
Gdybym się z nim spotykała,
pomyślałabym, że zaraz ze mną zerwie.
Ale może po prostu jest agentem FBI.
Jest po prostu rzeczowy.
Odszedł z FBI na emeryturę,
więc musiałam go odszukać w cywilnym świecie.
Byłam mile zaskoczona, że zgodził się na rozmowę,
bo o ile mi wiadomo,
nigdy nie wypowiadał się o tym publicznie.
Więc on po prostu
jest znacznie bliżej tej sprawy
niż praktycznie ktokolwiek inny,
z kim dotąd udało mi się porozmawiać. Więc...
- Dzień dobry. - Cześć!
- Rachel? - Tak!
- Ozzie. - Bardzo mi miło.
Miło mi poznać.
Pamięta pan, gdzie i kiedy po raz pierwszy usłyszał,
że na morzu zaginął Amerykanin?
Pamiętam tamten dzień.
Powiadomiono nas, że zaginął Amerykanin.
Że do Vacamonte płynie statek.
I żebyśmy w miarę możliwości czekali na ten statek.
Kluczowe było to, że statek pływał pod panamską banderą.
Więc to miało być pewne utrudnienie:
jak mieliśmy działać i podejść do tej sprawy.
Co pan przez to rozumie?
Ponieważ statek był pod panamską banderą,
to oni ostatecznie mieli jurysdykcję.
Więc nie wolno nam było przeprowadzać żadnych przesłuchań.
Nie mogliśmy prowadzić
żadnego dochodzenia na miejscu zbrodni.
Weszliśmy na pokład statku.
Pozwolono nam uczestniczyć, ale to oni tym kierowali.
Gdy zaczynasz pisać o przestępczości, uświadamiasz sobie,
jak kluczowa jest jurysdykcja.
To, kto ma jurysdykcję, ma fundamentalne znaczenie dla tego,
czy przestępstwo zostanie wyjaśnione, czy nie.
I wyobrażam sobie, że musiał pan mierzyć się
z poważnymi wyzwaniami śledczymi,
kiedy miejsce zbrodni znajduje się
na statku, a ten statek jest
setki mil od brzegu, i wtedy okazuje się,
że powrót do portu zajmie mu chyba dziesięć dni.
A stan miejsca zbrodni bardzo nas niepokoił,
bo im dłużej się czeka,
tym bardziej dowody ulegają zniszczeniu
i ludzie mają czas, żeby je usunąć.
Tak. Czekacie, aż miejsce zbrodni samo do was przypłynie.
Tak.
Czy badania kryminalistyczne miałyby sens nawet po dziesięciu dniach?
- Jasne. - Naprawdę? Czego moglibyście...
Szukalibyśmy śladów krwi.
Myślę, że w jego kajucie albo w okolicy drzwi.
Można było przeprowadzić wiele testów
i badań.
To przynajmniej pomogłoby
ustalić, co się wydarzyło.
Nie mieliśmy żadnych zgłoszeń o odnalezieniu ciała.
Ciała nie wyrzuciło też na brzeg.
Strony zaangażowane w sprawę,
statki...
nie były zainteresowane udzieleniem
jakichkolwiek dodatkowych informacji na temat Keitha.
Powtórzę, cała ta sprawa,
od chwili, gdy się nią zająłem,
była bardzo, bardzo frustrująca. - Tak.
Myślę, że doszło tam do przestępstwa.
Z tego, co przeczytałem w jego dzienniku,
zanotował pewne uwagi, które
były nieco niepokojące, ale nie...
chciał poczekać z rozmową o nich, aż będzie na lądzie.
Były rzeczy, które chciał ujawnić,
dotyczące zapewne tego, co zaobserwował,
i myślę, że zamierzał to nagłośnić.
Kiedy myślę o sytuacji Keitha,
myślę o tym, jak bardzo czyni cię ona bezbronnym.
Umieszczasz człowieka na statku
i ten człowiek ma
obserwować i składać raporty,
ale mieszkasz z ludźmi, o których raportujesz.
Nie ma dokąd uciec.
Nie ma gdzie szukać pomocy.
Obserwatorzy czasem nie mogą się bezpiecznie komunikować
z władzami na lądzie.
Wiemy, że Keith mógł wysyłać e-maile
tylko przez sprzęt kapitana,
więc nie dało się przekazać niczego prywatnie.
Nic dziwnego, że obserwatorzy często milczą.
Coś zobaczył.
Handel bronią, handel ludźmi.
Tam na morzu dzieje się mnóstwo rzeczy.
Statek miał w ładowni mrożone ryby,
które trzeba było wyładować.
Może widział, że łowią ponad limit,
albo że łowili gatunek,
którego nie wolno im było poławiać.
To mogło być coś,
co mógł zgłosić, a to prawdopodobnie ściągnęłoby
kłopoty na któryś z tych statków.
Być może któryś z członków załogi postanowił
wyrzucić go za burtę. [bulgotanie wody]
Reling był dość wysoki wokół całego statku.
Nie da się więc po prostu przechylić i wypaść.
Trzeba by się mocno odepchnąć, żeby się przedostać.
- Albo zostać zepchniętym. - Albo zostać zepchniętym.
[odgłosy pracy w porcie] [posępna muzyka]
[pikanie ciężarówki]
[łopot wiatru]
[łoskot taśmociągu]
To chyba statek należący do chińskiego rządu.
Jest tu około 1400 sztuk tuńczyka żółtopłetwego.
A po tej stronie tuńczyk biały.
Około 4000 sztuk.
To coś, co uznaliby za typowy połów.
Tuńczyk. To ropa naftowa Pacyfiku.
To on w zasadzie stanowi
podstawę życia większości wyspiarskich krajów Pacyfiku.
To nasz wspólny zasób.
Na Pacyfiku znajduje się ostatnie
zdrowe łowisko tuńczyka, a i ono się kurczy.
A wobec niedawnych przypadków
śmierci obserwatorów – jaka jest ludzka cena?
Puszki tuńczyka, którą jemy,
sushi i sashimi, które jemy?
Czy to jest tego warte?
Pochodzę z Fidżi.
Przez większość kariery na własne oczy widziałem
korupcję.
To branża warta miliardy dolarów,
i zrobiliby wszystko, żeby zachować
swobodny dostęp, do którego tak przywykli.
Chcemy wyeliminować nielegalne połowy,
a to wymaga, byśmy mogli wejść na pokład
i przejrzeć ich dokumentację.
Nie odpływajcie, dopóki nie porozmawiamy
z kapitanem na mostku.
[dramatyczna muzyka]
Dung 1212. Dung 1212.
Tu Greenpeace. Czy mnie słyszycie?
Ocean to ogromna część naszej tradycji.
Mój dziadek, a nawet ojciec,
zawsze mi przypominali,
jak ważne jest, by łowić tylko tyle, ile trzeba.
Ale inne kraje rybackie w zasadzie
próbują wyłowić jak najwięcej ryb.
Obserwatorzy, pełniąc swoje funkcje
i obowiązki na pokładzie,
poznają prawdę
o prawdziwym obliczu branży,
o rzeczywistości jej modelu biznesowego
i o tym, co przed nami ukrywano.
To zagrożenie dla utrzymania
wielomiliardowego charakteru tej branży
i ich marży zysku.
I właśnie z tego powodu dziesiątki
obserwatorów z wysp Pacyfiku straciły życie.
Nie możemy po prostu
pozwolić, by pozostało to nieudokumentowane i nienagłośnione.
Nikt nie wie, co się dzieje.
[nastrojowa muzyka]
To nasz Ocean Spokojny.
Daje nam wszystkie bogactwa.
Daje nam przyszłość.
Czasem żałuję,
że nie umie mówić.
Że nie może nam po prostu powiedzieć, co się tam wydarzyło.
Tam, w oddali. Widzicie?
Nie widzimy, co jest za horyzontem,
ale nawet za horyzontem... Tam...
Morze nie przemówi.
Ocean nie przemówi.
Powiedzieli, gdzie zmarł?
Powiedzieli, że zmarł na wodach Nauru.
Nazwali go prawdziwym, prawdziwym obserwatorem.
Och... Powiedzieli, że zmarł 4 marca.
Zapisy w jego dzienniku kończą się 27 lutego.
Skoro nie prowadził dziennika między 28 lutego
a 4 marca,
nie wierzę, że zmarł czwartego.
Jak wielu młodych mężczyzn z Kiribati
Eritarę pociągało życie na morzu.
Podjął pracę jako marynarz w niemieckiej firmie.
Ale gdy się ożenił, chciał spędzać
mniej czasu na morzu i być bliżej rodziny.
Wtedy usłyszał o programie obserwatorów.
Był pracowity, bardzo uczciwy.
Był ambitny.
[muzyka pełna napięcia]
Czasami Eritara był świadkiem rzeczy na pokładzie, których załoga
i kapitan woleliby, żeby nie widział.
Powiedział Nikorze, że podczas jednego z rejsów
załoga próbowała go przekupić,
żeby przymknął oko na nielegalne obcinanie płetw rekinom,
a on odmówił przyjęcia łapówki.
Czuł się z tym bardzo niekomfortowo, bardzo niebezpiecznie.
W zasadzie przestał
jeść po tym cokolwiek z kuchni czy z mesy.
Żywił się własnym makaronem i herbatnikami,
bo naprawdę czuł strach
po tamtym incydencie.
Był bardzo, bardzo zaniepokojony.
Eritara się martwił.
Czy zyskiwał opinię donosiciela?
Był
żywicielem rodziny i...
i to właśnie
sprawiło, że wrócił na morze.
Co się stało?
Nie pojawił się na kolacji.
A kiedy załoga, czy też ktoś ze statku,
poszedł sprawdzić... zastali jego drzwi zamknięte na klucz.
A gdy je otworzyli, znaleźli go na podłodze...
martwego.
Raport czołowego patologa sądowego Fidżi:
przyczyną śmierci był uraz zadany tępym narzędziem.
Istnieje prawomocne orzeczenie sądu, które w zasadzie mówi:
statku, nie wolno ci wypływać na połów.
Zostań, dopóki śledztwo się nie zakończy.
Zgadza się.
Siedem i pół miesiąca później
firma ta wynajęła patologa w Nowej Zelandii.
Przyczynę śmierci zmieniono z urazu na nadciśnienie.
[nastrojowa muzyka]
Cokolwiek się wydarzyło,
komisarz policji z biura prokuratora generalnego
zwolnił statek.
Tak.
Nigdy nie spotkałem się z sytuacją, w której kilka
raportów patologicznych
zawierałoby tak drastycznie różne wnioski.
Te firmy są pod ogromną presją,
by jak najwięcej statków łowiło jak najwięcej,
bo na tym polega ich biznes, prawda?
Nie mogą sobie pozwolić na to, by statek
stał przy nabrzeżu jako
część śledztwa.
Więc wyobrażam sobie,
że w firmie istnieje chęć,
by ten statek znów łowił.
Czy oni są tylko liczbami, bo firmy zarabiają
mnóstwo pieniędzy na tuńczyku czy rybołówstwie?
Czy to w porządku, że zginęła 1, 2, 3, 20, 30 czy 40 osób?
To znaczy... o Boże.
To zupełnie nie w porządku.
To po prostu nie...
To hańba
dla mieszkańców wysp Pacyfiku.
Doskonale zdaję sobie sprawę
z poziomu korupcji w tej branży.
I to właśnie rodziny
potrzebują sprawiedliwości, na którą ta sprawa zasługuje.
[rytmiczna, energiczna muzyka]
Zależało mi, by poznać ostatnie dni Keitha Davisa
na pokładzie statku Victoria 168
oraz przebieg śledztwa w sprawie jego śmierci.
Ponieważ statek pływał pod panamską banderą,
to Panamczycy mieli tu ostateczną władzę
i zażądali kontroli nad tą sprawą.
I to oni ją poprowadzili.
César Petti był głównym śledczym w tej sprawie.
To on był tam na miejscu.
Kiedy po raz pierwszy usłyszał pan, że zaginął obserwator?
17 września
władze otrzymały zgłoszenie o zaginięciu człowieka na statku.
20 września statek zawinął
do portu Vacamonte w Panamie.
Władze przesłuchały całą załogę.
Jeden ze statków, z którymi Victoria 168
się spotkała, właśnie wypłynął z portu,
co odbiegało od tego,
czego można by się normalnie spodziewać.
Czy wiedział pan
o tym nietypowym zachowaniu Chung Kuo 818
i czy w ogóle to zbadano?
Na temat statku Chung Kuo
nie mamy zbyt wielu informacji.
Wiemy, że dokonywali przeładunku
z Victorią, kiedy pan Davis zaginął.
To dość nietypowe,
żeby taki taklowiec w ogóle zawinął do portu,
a jego statek to zrobił
zaledwie kilka dni przed zaginięciem Keitha.
Z notatek Keitha wiemy, że
przynajmniej według oficjalnej wersji
jeden z członków załogi zachorował i musieli pilnie płynąć do portu,
żeby zabrać go do szpitala.
Niektórzy spekulują, że Keith
mógł zobaczyć coś, czego nie powinien.
Może doszło tam do przemytu narkotyków.
Handel bronią, handel ludźmi –
wiemy, że na morzu dochodzi do najróżniejszych rzeczy.
Wody zagraniczne są bardzo mocno nękane
przemytem narkotyków
i sytuacjami, które może nie są typowe
dla wybrzeży Panamy, ale prawdopodobnie
są na porządku dziennym w innych krajach.
On się nie potknął i nie wypadł po prostu za burtę.
Dla mnie nie ulega wątpliwości, że został zamordowany.
Kiedy spojrzy się na całokształt okoliczności,
na to, że przez 16 lat był obserwatorem.
Był największym ekspertem od bezpieczeństwa obserwatorów.
Keith pomógł przeforsować kartę praw obserwatorów,
ważny dokument uchwalony
na Międzynarodowej Konferencji
Rybołówstwa i Monitoringu Obserwatorów.
[pełna napięcia muzyka]
Na tej konferencji Keith pokazał nagranie taklowca,
który mógł pomieścić około 20 osób,
a stłoczono na nim aż 65 –
w strasznym tłoku i ogromnym niebezpieczeństwie.
Keith był tym wyraźnie wstrząśnięty i pokazał to publicznie.
Jeśli obserwator zostanie uznany
za donosiciela, grozi mu jeszcze większe niebezpieczeństwo.
Nie był tam bezpieczny.
Czuł się zagrożony.
Dwa lata później znów wypłynął w morze
i zginął.
[szum fal] [pełna napięcia muzyka]
Mamy człowieka
w sytuacji, w której – jak wiemy – szerzy się przestępczość.
Zanim zaginął, był świadkiem łamania praw człowieka
i niszczenia środowiska.
Wiemy, że Keith nie należał do osób,
które widząc coś złego, siedzą cicho.
Zawsze mówił otwarcie,
czasem na własną szkodę.
Ważniejsze było dla nich, żeby ukryć to,
czym zajmowali się na pokładzie tego statku,
i zabić człowieka.
Niż... no wiecie...
Nie ma w tym żadnej sprawiedliwości.
Pamiętam, że gdy to się stało, siedziałem przy biurku.
Naprzeciwko siedział mój kolega z pracy.
Powiedziałem:
„Boże, mam nadzieję, że go zabili,
zanim wyrzucili go za burtę”.
Bo nie przychodziło mi do głowy nic gorszego
niż dryfować na morzu, patrzeć na oddalający się statek
i wiedzieć, że się umrze.
[bulgotanie pod wodą]
[akcent muzyki elektronicznej]
[dźwięk połączenia Zoom]
Świetnie.
Prawda?
Zaczynamy. Lagi, śmiało.
Bardzo potrzebuję,
żeby ktoś jeszcze rzucił na to wszystko okiem.
Tak, jest sporo pytań bez odpowiedzi.
Od dłuższego czasu bezskutecznie próbujemy
uzyskać dostęp do oficjalnej dokumentacji.
Pewne rzeczy się nie zgadzają.
Wyraźnie widać
niejasności wokół oficjalnego dziennika pokładowego Eritary.
Odnotował, że
było 14 ton tuńczyka,
które uznał za zdyskwalifikowane.
Zaangażowanie drugiego patologa.
Co o tym wiemy? Jak do tego doszło?
Załatwił to prawnik firmy... na Kiribati.
Czyli to musiałby być...
To byłby patolog,
który działałby w interesie firmy.
Wiecie, doszedłem już do tego,
że mam własną
teorię spiskową na ten temat,
ale naprawdę chcę kierować się faktami.
Wydaje się, że mamy dość informacji,
by wyciągnąć dla rodziny lepsze, pewniejsze
wnioski niż te, które mamy teraz.
Tylko się upewnię, że ja...
Jeden z kiribatyjskich obserwatorów rybołówstwa
zmarł na morzu w tym okresie,
a jego ciało transportowano na Tarawę.
Próbujemy więc ustalić ostatnie raportowanie pozycji.
Przestał raportować...
- Pierwszego marca. - Pierwszego marca, tak?
Więc nawet 31. wciąż nie raportował.
Tak.
- Więc... - Brakuje tu ogniwa.
- Nie raportowali. - Między czym?
Od Wysp Marshalla do Nauru,
a potem sygnał pojawia się znowu na wodach międzynarodowych,
w tej enklawie.
Sprawdziłem trasę statku.
Możemy ustalić, że był na wodach międzynarodowych
między 27. a 28.
Musiał dotrzeć do granic Nauru.
Wiemy, że w tym czasie nie raportował.
Niedawno ujawniono,
że 75% statków rybackich pływa bez sygnału.
Albo łowią tam, gdzie nie powinny,
albo mają coś do ukrycia.
System VMS jest wyłączony.
W trasie statku są ciemne obszary.
W dowodach są luki. Jest...
niespójność co do czasu zgonu.
W takich okolicznościach
koniecznie trzeba móc przeanalizować cały materiał
bardzo szczegółowo, zamiast po prostu
przyjmować wszystko za dobrą monetę.
On dalej kręci?
[nastrojowa muzyka]
[ryk syreny mgłowej]
Jestem osobą bardzo uduchowioną.
Ze względu na ból i traumę,
które wiążą się z tą sprawą,
pozwalam sobie na
emocje, których ona wymaga.
Cokolwiek robię, musi być przemyślane.
[nastrojowa muzyka]
Ten system trzeba zakwestionować.
Czuję, że jestem przygotowana psychicznie.
Zrobię, co w mojej mocy,
żeby trzymać się tematu.
Jestem zmęczona, ale gotowa.
W głębi duszy wiem, że uzyskam jakieś odpowiedzi.
Bula, doktor Patricio.
Spotykam się z doktor Patricią,
żeby znaleźć związek między tym,
co dzieje się w świecie polityki,
a tym, co naprawdę dzieje się na morzu.
[śmiech]
Miło cię widzieć.
Bula, miło cię widzieć.
Wejdź, proszę. Dziękuję.
James Junior Numbaru, obserwator, wypadł lub wyskoczył za burtę
ze statku Feng Xiang 818 na wschód od Nauru.
Pod chińską banderą.
Wypadł lub wyskoczył za burtę. Kto to wie?
Filipińczyk wypadł za burtę.
Wypadł za burtę.
Skąd wiadomo, że wypadli za burtę?
Może ktoś dostał w głowę.
Utonięcie, zapalenie płuc, morderstwo.
Myślę, że bezpieczeństwo i ochrona zaczynają
stawać się wielkim pytaniem, które musimy
teraz zgłębić. Co z załogą na pokładzie?
Co z tymi obserwatorami?
Jak, jak... Kto odpowiada za ich bezpieczeństwo i ochronę?
To Komisja zdecydowała o wprowadzeniu obserwatorów.
Więc jak w wielkiej firmie
odpowiedzialność ponosi góra.
Naprawdę niepokoi mnie to, że kiedy rozmawia się z tymi mężczyznami,
słyszy się przeróżne rzeczy.
Ludzie opowiadali nam o obcinaniu płetw rekinom
i o człowieku, którego kapitan nie lubił
i który został pobity.
Ten człowiek w końcu zmarł,
a oni umyli jego ciało i włożyli je do zamrażarki.
Słyszymy wszystkie te historie.
Obserwatorzy mają pilnować, żeby te dranie postępowały uczciwie.
Bubba Cook... Znasz Bubbę bardzo dobrze.
Jego zdaniem, jeśli jakikolwiek obserwator zginie,
statek powinien dostać zakaz połowów
na dwa, trzy miesiące.
Ot tak, po prostu. Ale nie, nic się nie dzieje.
To mnie po prostu strasznie wkurza.
Nikt nie chce nic zrobić.
Jak myślisz, dlaczego się na to pozwala?
Tym, co powstrzymuje,
moim zdaniem, co powstrzymuje przed zadawaniem tych wszystkich pytań,
są opłaty za dostęp do łowisk.
Te firmy płacą opłaty za dostęp
wszystkim krajom na Pacyfiku:
Fidżi, Tuvalu, Samoa.
Wszystkim tym krajom na Pacyfiku,
a dla wielu z nich to właśnie stanowi 50 procent
lub więcej ich budżetu —
opłaty za dostęp, które od nich otrzymują.
Więc gdyby ktoś chciał podnieść alarm,
boją się właśnie tego,
że statki powiedzą: a walcie się.
Nie będziemy już łowić na waszych wodach.
[posępna muzyka]
[klakson samochodu]
Zaczynamy odkrywać...
ciemną stronę tego biznesu.
Musimy już teraz zacząć zadawać trudne pytania.
Doktorze Manu, proszę nam wyjaśnić, czym dokładnie zajmuje się FFA.
FFA to organ doradczy dla 17 państw członkowskich,
który udziela porad
w zakresie zarządzania i rozwoju
naszych cennych zasobów tuńczyka.
Przemysł tuńczykowy, opłaty za dostęp,
które generujemy dzięki tym zasobom,
przynoszą ponad 460 milionów dolarów rocznie.
[posępna muzyka]
Ponad 50 procent światowych połowów tuńczyka
pochodzi z zachodnio-środkowej części Pacyfiku.
Pacyfik to jedyny region
na świecie, w którym wszystkie cztery główne
stada tuńczyka są biologicznie zdrowe.
I nie traktujemy tej odpowiedzialności lekko.
[dźwięki przemysłowe]
Masowy rynek taniego tuńczyka to głównie tuńczyk pasiasty,
ryba, która podobno
nie jest przełowiona, a jednak jest.
Największa zmiana w oceanie nastąpiła
40 lat temu.
Masowa industrializacja
rybołówstwa na całym świecie.
Uganiamy się za ostatnimi resztkami wielkich ryb.
Jedni twierdzą, że z połowami
tuńczyka wszystko jest w porządku.
A drudzy twierdzą,
że zdecydowanie coś jest nie tak.
[szum taśmociągu]
[klimatyczna muzyka]
Wiecie, cała koncepcja tuńczyka w puszce
i utowarowienia dzikiego produktu,
być może to właśnie jest problem.
Każdego roku
wyławiamy z oceanu od 80 do 90 milionów ton.
To odpowiednik wagi wszystkich mieszkańców Chin.
Tuńczyki są niezwykle cenne.
Ale łowiąc tuńczyka,
przechwytujemy produktywność ogromnego obszaru oceanu.
To lew, tygrys mórz.
Nie ma sensu, żeby to było
czymś tanim do masowej konsumpcji.
Kiedy już istnieją fabryki konserw i łańcuchy dostaw,
bardzo trudno to odwrócić.
Wszystko więc zmierza ku katastrofie.
Powinniśmy zamknąć wody międzynarodowe dla wszelkich połowów.
[szum fal]
[łagodna muzyka]
Populacje by się odbudowały,
a gdyby się odbudowały,
migrowałyby tam, gdzie można by je łowić.
Połowy by nie ucierpiały.
Może byłyby nawet większe.
To zapewniłoby sprawiedliwy podział bogactw oceanu.
W ostatnim czasie doszło do
wielu przypadków śmierci obserwatorów na morzu.
Częścią naszej pracy
jest próba
dokładniejszego zbadania,
co dzieje się w takich sytuacjach.
Bezpieczeństwo i dobro obserwatorów
to najwyższy priorytet dla naszych członków.
Jednak śmierć obserwatorów
pokazuje nam,
że wciąż mamy wiele do zrobienia.
I myślę, że
członkowie FFA są zjednoczeni w dążeniu do tego.
Zatrudniamy
wielu obserwatorów, ponad stu.
Jak zapewniamy im bezpieczeństwo?
Jakie środki
i zabezpieczenia stosujecie?
Mamy tu sprawdzony system,
którym objęty jest każdy obserwator.
Przechodzą rygorystyczne szkolenie,
a warunki są omawiane z nimi i z firmą.
[posępna muzyka]
Obserwatorzy to najbardziej bezbronne osoby
na tych statkach.
Są maltretowani. Są zabijani.
[bulgotanie]
Postrzegamy obserwatorów jako obrońców praw człowieka
w rozumieniu definicji ONZ.
Zasługują na to,
by system ONZ zapewniał im wzmocnioną ochronę.
Są tam po to, by dopilnować, że nasze prawo
do zdrowego środowiska jest przestrzegane.
Wiadomo, że tuńczyka pozyskuje się pracą przymusową,
kosztem śmierci obserwatorów.
[nastrojowa muzyka] [wiatr]
Koniec końców tym firmom chodzi o pieniądze.
Nie obchodzi ich, jakim kosztem osiągają zyski.
Nawet kosztem ludzkiego życia.
Branża owoców morza,
branża rybołówstwa, obiecała, że sama będzie się regulować.
RFMO i branża są ze sobą bardzo blisko.
W RFMO działają bardzo wpływowi
gracze i grupy interesów,
które blokują propozycje dotyczące ochrony obserwatorów.
Zupełnie nie nadają się do ochrony zasobów.
[nastrojowa muzyka]
Wszyscy w Ghanie, od pokoleń,
jesteśmy zależni od morza.
Ale obawiam się, że za kilka dni, tygodni, miesięcy czy lat
w morzu może zabraknąć ryb.
Dla naszych społeczności nadmorskich nie ma alternatywnego
źródła utrzymania, które by im wystarczyło.
Jeśli im to odbierzesz, nie zostanie im praktycznie nic.
Ich nadzieje i aspiracje są związane z oceanem
i musimy chronić
ten cenny zasób, który mamy.
Emmanuel Essien,
pracownik Komisji Rybołówstwa, został przydzielony
na chiński statek 5 lipca 2019 roku.
Meng Xin 15 wypłynął
na połów, ale około godziny 19:00
tego feralnego dnia załoga zauważyła,
że Essiena nie ma na pokładzie, co zmusiło ją
do przerwania połowów i rozpoczęcia poszukiwań.
W przypadku Essiena — złożył raport,
że statek ten powinien zostać zbadany przez policję,
a podczas następnego rejsu zaginął.
Niektórzy twierdzą, że Emmanuel Essien stał się celem
z powodu raportu, który złożył
na policję w Ghanie.
Twierdził, że tydzień wcześniej był świadkiem wyrzucania ryb
z chińskiego statku, na którym pracował.
Raport został zignorowany,
a policja w Ghanie oświadczyła, że zdjęcia i nagrania,
które przekazał jako dowody, zaginęły.
Nie wiem, co mu się właściwie stało.
Krążyły pogłoski,
że zobaczył coś niedobrego
i złożył skargę.
Mówią, że zaginął.
Ale uważam, że człowiek nie może tak po prostu
zniknąć ze statku.
Przyszło mi do głowy,
że wyrzucili mojego kolegę do morza.
Essien był dla nich solą w oku.
A ostatni raport, jaki sporządził, brzmiał:
„Statek, na którym pływałem,
dopuścił się szeregu nielegalnych praktyk.
Musimy więc zapytać urzędników,
co zrobili,
kiedy otrzymali ten raport”.
Próbuję zrozumieć, dlaczego nikt nie został ukarany
za zaginięcie tego człowieka.
Utrata choćby jednego życia to ogromna tragedia.
[łagodna muzyka]
[odgłosy miasta]
Nie wie, czy jej syn żyje, czy nie.
Dlatego nie można teraz odprawić pogrzebu.
Powiedział mi tylko, że idzie do pracy.
Nigdy nie wrócił.
Syn dobrze się nią opiekował.
Zamierzał zbudować dom
i sprowadzić ją do siebie, gdy tylko zarobi pieniądze.
W wielu takich przypadkach
ludzie pracujący jako obserwatorzy
są żywicielami swoich rodzin.
Tak, kryje się za tym ogromny żal. To po prostu druzgocące.
Tracisz człowieka, a potem tracisz
nadzieję, że doczeka się jakiejkolwiek sprawiedliwości.
[pełna napięcia muzyka]
[odgłosy ulicy]
Co udało się panu ustalić?
Bo wiedziałem, że sporo
zajmował się pan tym tematem.
Jak pan rozumie obecne ustalenia
i to, co się dzieje w sprawie obserwatorów?
Budzisz się pewnego ranka i słyszysz, że obserwator,
ktoś, kto reprezentuje
kraj, reprezentuje nas,
ponad 3 miliony ludzi, których byt
i dochody zależą od rybołówstwa,
ginie albo przepada,
znika bez śladu.
Wiele trzeba jeszcze zrobić,
jeśli chodzi o ten program
i o ludzi,
którzy w nim uczestniczą.
[szum fal]
Każemy im zgłaszać nielegalne praktyki,
a gdy rzetelnie je raportują,
ich życie jest w niebezpieczeństwie i nikt ich nie chroni.
Taki był los Essiena, a wszyscy
jakby zamilkli
w jego sprawie.
Ale musimy do niej wrócić.
Jeśli nie dla Essiena, to dla dziesiątek obserwatorów,
którzy teraz tam pracują.
Teraz żyją w strachu.
Ale nie mogą też siedzieć w domu i głodować.
Musimy znaleźć tych, którzy stoją za zaginięciem
Emmanuela Essiena. Musimy poznać prawdę, inaczej
cały ten program obserwatorów to farsa.
[posępna muzyka]
[odległa syrena mgłowa]
[odgłosy ulicy]
Przyjechaliśmy do Vigo oczywiście na tę konferencję.
Jednym z tematów, który się pojawił, jest bezczynność
wobec tych incydentów z obserwatorami.
To ogólny problem
braku konsekwencji za łamanie przepisów.
Mówimy o zagrożeniu ludzkiego życia.
Greenpeace na przykład udokumentował
absolutnie przerażające przypadki współczesnego niewolnictwa
na pokładach statków rybackich.
I gdzie są konsekwencje?
To wciąż się dzieje.
To wykracza poza problem obserwatorów.
Mamy do czynienia z prawdziwym paraliżem instytucjonalnym.
Bardzo trudno skłonić rządy do działania,
bo zwykle reprezentują przede wszystkim
interesy swojego przemysłu rybnego.
To musi się zmienić.
[krzyk mew]
Teraz udajemy się na Międzynarodową Konferencję
Obserwatorów Rybołówstwa i Monitoringu.
[gwar konferencji]
Uważam, że ważne jest, by ktoś reprezentował
prawa obserwatorów.
Jestem tu, by reprezentować kwestie
bezpieczeństwa i ochrony obserwatorów,
a w ostatnich latach widzieliśmy wiele przypadków
obrażeń i śmierci wśród obserwatorów.
Musimy być w stanie stworzyć systemy,
które będą chronić interesy obserwatorów.
[gwar konferencji] [łagodna muzyka]
Będąc tutaj, dajemy sobie
szansę na rozmowę
ze środowiskiem obserwatorów
i z niektórymi zaangażowanymi osobami.
Z urzędnikami państwowymi.
To będzie fascynujące wejść tam,
rozejrzeć się, poczuć panującą atmosferę
i zobaczyć, jak zareagują na to,
że kręcą się wśród nich obcy.
[gwar konferencji]
Pracuję dla dużej instytucji regulacyjnej
jako obserwatorka NOAA.
Jestem tu, by reprezentować środowisko obserwatorów.
Widzimy wiele problemów na Pacyfiku w rejonie Chin.
Niektórzy obserwatorzy muszą mierzyć się z walką o przetrwanie
na swoich statkach i z bardzo
poważnymi konfliktami z załogą rybacką.
Zastraszanie, przymus, molestowanie seksualne i przemoc fizyczna.
Miałam nawet przyjaciela obserwatora, który stracił życie.
[szum rozbijających się fal]
Podlegamy głównie naszemu rządowi
albo
komisjom, dla których pracujemy,
ale zatrudniają nas podwykonawcy
i przez to trudno nam
wiedzieć, do kogo zwrócić się o wsparcie.
[łagodna, nastrojowa muzyka]
Zobaczcie, co...
zrobili.
To jest miejsce „ku pamięci obserwatorów
poległych na służbie”.
Rezerwują to jedno krzesło na tej konferencji.
Zaczęło się w zeszłym roku, po śmierci Keitha.
Keith był ważną postacią tej konferencji.
Był chyba siłą napędową
reprezentacji obserwatorów.
Koreański obserwator zginął na Antarktyce
na FV Inseong No. 1, koreańskim statku.
Dwóch nieznanych obserwatorów zaginęło w Angoli.
Wiemy, że
w ostatnim roku zmarło trzech kolejnych obserwatorów.
Witam wszystkich
w Vigo na Międzynarodowej Konferencji
Obserwatorów Rybołówstwa i Monitoringu.
A na tej sesji otwierającej...
Nie pozwolono nam wejść
na tę sesję z kamerami.
Doszło do wielu samobójstw.
Doświadczyłam molestowania seksualnego na statku.
Pożar każdego dnia? Czy to jest do przyjęcia?
No i jak poszło?
Och. Fatalnie.
Fatalnie? Nie tak dobrze, jak by się chciało.
No tak.
Właściwie niewiele usłyszeliśmy od obserwatorów
przez całą tę konferencję.
Nie mogę zrozumieć tej potrzeby utrzymywania tajemnicy,
ani ogólnie, ani nawet tutaj, w tym tygodniu.
Ja też nie. Ja też nie, wiesz, to po prostu...
Przychodzi mi do głowy tylko to, że oni po prostu nie
chcą, żeby opinia publiczna wiedziała,
że istnieje problem.
Dlaczego?
Bo to by pokazało,
jak nieudolnie chronią obserwatorów. I...
I gdyby opinia publiczna wiedziała,
że nie potrafimy chronić obserwatorów,
zaczęłaby wątpić w dane,
i słusznie.
Nie ma żadnego...
obowiązku przejrzystości.
To nie zadziała,
bo cały problem polega na tym, że brakuje przejrzystości
i opinia publiczna nie dowiaduje się o tych sprawach.
Jak myślisz, kto za tym stoi?
Oczywiście branża.
Nie potrafią, nie potrafią chronić obserwatorów.
W grę wchodzą zbyt duże miliony dolarów
i wiesz, po prostu za dużo pieniędzy.
Rozumiesz?
Nie wiem, nie wiem, co się wydarzy.
Wiesz, zamiast zająć się problemami,
które poruszyliśmy
na tej konferencji 20 lat temu, 18 lat temu,
oni po prostu, wiesz, zmierzają
w kierunku zastąpienia obserwatorów.
Ta konferencja stopniowo skłania się ku
technologii monitoringu elektronicznego
jako sposobowi nadzorowania rybołówstwa.
Jednym z największych wyzwań w zarządzaniu
rybołówstwem jest
skłonienie wszystkich krajów do współpracy i działania
na rzecz większej zrównoważoności tych łowisk.
[bulgotanie wody]
W świecie obserwatorów dużo się mówi
o zastąpieniu prawdziwych ludzi
jakąś formą nadzoru kamerowego.
Myślę, że dobrą wiadomością jest to, że monitoring
elektroniczny zaczyna nabierać prawdziwego rozpędu.
Nieoficjalnie można usłyszeć, że niektórzy obserwatorzy
boją się tej technologii i uważają, że EM,
czyli monitoring elektroniczny,
to podstęp branży, by kontrolować dane połowowe
oraz odrzucać i ignorować raporty ludzkich obserwatorów.
Monitoring elektroniczny pozwala branży
pozorować samoregulację
znacznie skuteczniej niż przy ludzkich obserwatorach.
Wystarczy całkowicie pozbyć się ludzkiego świadka.
Wtedy nie trzeba będzie przekupywać obserwatorów ani ich zabijać.
Monitoring elektroniczny
w pewnym sensie jest bardzo zaawansowany.
W innym sensie – całkiem prosty.
Polega zasadniczo na instalowaniu kamer wideo,
czujników i GPS-u na statkach rybackich.
Mocno inwestujemy w uczenie maszynowe
i sztuczną inteligencję,
żeby odróżniać
tuńczyki od żółwi, a docelowo sygnalizować,
kiedy rekinom obcina się płetwy.
To system dobrowolny. To tylko wytyczne.
Więc co daje
obecność kamer wideo na statkach rybackich?
Musimy stworzyć wartość
dla wszystkich zainteresowanych stron.
Te działania nie mogą dotyczyć tylko zarządzania,
ale też tworzenia wartości dla sektora prywatnego.
[krzyk mew]
Przejście od
kilku tysięcy statków na świecie obecnie
do dziesiątek i setek tysięcy
statków w nadchodzących latach.
To z pewnością byłoby bezpieczniejsze dla obserwatorów.
Jeśli na pokładzie nie ma obserwatora,
to nie można go wypchnąć za burtę.
Ale oczywiście taki nadzór
bardzo łatwo zmanipulować.
Więc czy naprawdę sprawdziłby się równie dobrze
jak ludzcy obserwatorzy – to moim zdaniem wielkie pytanie.
[triumfalna muzyka]
Port Majuro to najbardziej ruchliwy port przeładunkowy
na świecie.
Są tu statki ze wszystkich czołowych
krajów rybołówstwa dalekomorskiego:
Chin, Tajwanu, Japonii, Korei Południowej, UE i USA.
Francisco Blaha dba o to, by połowy
były legalne i objęte opłatami licencyjnymi
na rzecz wszystkich państw wyspiarskich Pacyfiku.
Odkąd 27 lat temu przybyłem na Pacyfik,
tuńczyk odgrywa główną rolę w moim życiu.
[podwodne bąbelki]
Słuchajcie, przyszłość rybołówstwa to przyszłość
nas jako społeczeństwa, rozumiecie?
To my decydujemy, co z nią zrobimy.
Głównym problemem, który nas niepokoi
na Pacyfiku, jest kwestia
niezgłaszania połowów lub podawania niewłaściwych gatunków.
Wiele lat temu powiedziano mi, że kłamać jest łatwo,
ale kłamać konsekwentnie – bardzo trudno.
Część mojej pracy to współpraca
z urzędnikami do spraw rybołówstwa –
sprawdzamy, czy ktoś kłamał
i jak zebrać dowody, żeby to udowodnić.
W tym przypadku jutro przypływa do nas statek.
To system kontroli nad tym, co dzieje się w naszym porcie.
Spotykamy się z urzędnikami rządowymi
z Wysp Marshalla i wejdziemy na pokład
sejnera tuńczykowego, który właśnie wpływa do portu.
[silnik łodzi] [posępna muzyka]
Mamy pozwolenie.
Wchodzimy na pokład z informacjami
i weryfikujemy je na miejscu.
Udowodnijcie nam, że zrobiliście coś, jak należy.
Ten statek...
Mamy w systemie informację,
że ma licencję na dwa kraje,
a działał w trzech.
Wejdziemy więc na pokład z tą informacją
i sprawdzimy, czy licencje na statku
odpowiadają prowadzonym przez nich operacjom.
[komunikat z głośnika]
Mamy teczkę wywiadowczą statku.
A to jest zbliżenie miejsca,
gdzie łowili w Kiribati. - Tak.
To odpowiada operacji połowowej.
Czas na naszą robotę. Musimy iść na mostek.
Dobrze.
[łopot wiatru]
[rozmowy załogi]
Hej, kapitanie, jak leci? - Dzień dobry panom.
Dzień dobry. Dziękujemy, że wpuścił nas pan na pokład.
Nie ma sprawy.
Tak czy inaczej, kapitanie, potrzebujemy pańskiego dziennika,
kart połowowych i tych...
Dzienniki trzymam w swojej kajucie.
Będziemy wdzięczni, jeśli przyniesie pan tu dziennik.
Słucham?
Będziemy wdzięczni, jeśli przyniesie pan tu dziennik.
Po co chcecie grzebać w moim dzienniku?
Cholera, czy nas teraz filmują?
Nie, nie, zabierz to, wyłącz to.
[zgrzytanie]
[komunikat z głośnika]
Nie ma łatwych rozwiązań.
Nie ma cudownych recept.
Ale dlaczego nie złościć się
na dotacje, które utrzymują firmy rybackie?
Zamiast złościć się
na rybaków, którzy po prostu wykonują swoją pracę.
[odgłosy maszyn]
[rozmowy załogi]
To jest dziennik połowowy. Biblia na pokładzie.
Tu jest zapisane, gdzie łowili i ile złowili.
To mnóstwo ryb. Tutaj 20 ton w jednym zaciągu,
sto ton w jednym zaciągu.
Tak, to jeszcze nic.
80 ton w jednym zaciągu.
O, tu jest 140... ton w jednym zaciągu.
Czyli od 6 do 9.
Trzy godziny połowu i złowili 80 ton ryb.
To niewiarygodne.
To... [Blaha się śmieje]
Wiele wyobrażeń o kompletnej katastrofie
rybołówstwa i tak dalej...
Może to prawda w innych częściach świata,
ale na Pacyfiku jest to całkiem dobrze zarządzane.
Nie twierdzę, że wszystko jest idealne.
Wcale nie.
Jest wiele do zrobienia
i wiele się robi.
Ale kiedy
spojrzy się na te ilości w szerszym kontekście, okazują się ogromne.
Gdyby ułożyć wszystkie bonito
złowione na Pacyfiku jeden za drugim, sięgnęłyby z Ziemi
na Księżyc
i jeszcze 100 000 km dalej.
To oszałamiająca ilość ryb.
[trzepot płetw]
[warkot śmigłowca]
Potrafimy wyławiać te ryby z oceanu
skuteczniej niż jakiekolwiek inne zwierzę na Ziemi.
[stukot]
[plusk pod wodą]
Połowy bonito i innych gatunków są legalne.
Pływają tam gigantyczne, legalne supersejnery,
a skala, na jaką działają, jest ewidentnie niemoralna.
Patrzysz na to i mówisz sobie:
żadne inne zwierzę na planecie
nie byłoby w stanie wyłowić teraz tylu ryb.
Jesteśmy superdrapieżnikiem.
[trzepot płetwy]
Dziś chronione jest zaledwie 3 procent oceanu.
Dzieli nas cały rząd wielkości
od naprawdę zrównoważonego oceanu,
jeśli chodzi o jego ochronę.
Gdyby wyobrazić sobie ocean jako wielką grę w Jengę,
trzeba zapytać, ile razy można wyjąć klocek,
zanim cała wieża runie.
A przełowienie nieustannie wyjmuje kolejne klocki.
Ile więc mamy czasu, zanim gra się skończy?
[muzyka w tle]
Chiny to największe państwo prowadzące połowy dalekomorskie.
Mają ponad 200 sejnerów,
ale aż 1900 taklowców.
Kto odważy się wsadzić palec w tyłek olbrzymowi,
no wiecie?
[pełna napięcia muzyka]
Czy mógłby pan umiejscowić
tuńczyka, przemysł, samo rybołówstwo
na Pacyfiku, w całej dynamice geopolitycznej,
i pokazać to z nieco szerszej perspektywy?
Kwestia połowów tuńczyka zawsze zajmowała wysokie miejsce
wśród priorytetów przywódców.
To sprawa geopolityczna, a chodzi w niej
o wywieranie wpływu na Pacyfiku.
Bo łowią tu Stany Zjednoczone. Łowi Unia Europejska.
Chiny są tu obecne od dawna.
To był ciekawy tydzień
z uwagi na spotkanie przywódców forum.
Zatwierdzono traktat ze Stanami Zjednoczonymi.
Dlaczego właśnie teraz?
Skąd całe to... zamieszanie?
Cóż, mówiąc zupełnie szczerze,
myślę, że w dużej mierze chodzi o Chiny.
[łopot wiatru]
Z wielką przyjemnością
witam wiceprezydent Stanów Zjednoczonych Ameryki,
Kamalę Harris.
Stany Zjednoczone są dumnym narodem Pacyfiku.
Ameryka zjednoczyła się, by stanowić przeciwwagę
dla poczynań Chin.
Czy Pacyfik powinien bać się Chin?
Myślę, że tak.
Stany Zjednoczone nie poświęcały Pacyfikowi tyle uwagi,
co obecnie, i myślę, że
otwarcie spotkania przywódców przez
wiceprezydent Kamalę Harris było dość symboliczne.
[oklaski]
Jak przejawia się obecność Chin?
Gdzie widać ich ślady?
Chiny są tu obecne poprzez wiele macek.
Są kanały oficjalne i nieoficjalne.
Gdy zajrzy się głębiej,
okazuje się, że nie wiemy, ile chińskich statków
ma licencje na połowy w naszych wodach.
Na wodach Fidżi doszło do makabrycznej dekapitacji
na chińskim taklowcu, a do dziś
nikt nie wie, co się wydarzyło.
Członkowi załogi odcięto głowę.
Ludzie giną,
bo coś widzieli albo wiedzą coś,
co zagraża tym pieniądzom.
Nasze środki egzekwowania prawa są żałosne.
Oni po prostu weszli do suwerennego państwa
i podeptali całą naszą suwerenność.
Chiny są drapieżnikiem, a my jesteśmy ofiarą.
Ich wpływ na
niektóre rządy państw wyspiarskich Pacyfiku jest wszechobecny.
Łapówki, opłaty, korupcja.
Istnieją układy, dzięki którym płacą obniżone stawki
w zamian za inwestycje w regionie.
Budują im szkoły. Płacą za ich drogi.
Cytując „Ojca chrzestnego”: to propozycja nie do odrzucenia.
[pełna napięcia muzyka]
Tuńczyki są dość niezwykłe.
Wędrują ze wschodu na zachód i z zachodu na wschód.
A kiedy spojrzeć na ich trasy,
widać, że podążają za wielkim prądem i ciepłem.
Przez Pacyfik rozciąga się w zasadzie ogromny owal.
Ale są w nim enklawy morza otwartego,
a kilka z nich leży na południowym Pacyfiku.
Najbardziej wymowne jest jednak to,
że jedna znajduje się między Fidżi a Vanuatu.
To niewielki obszar,
ale stosunkowo lukratywny.
[pełna napięcia muzyka]
A dzieje się to, że Chińczycy
ogołocili go do cna.
[pełna napięcia muzyka]
I teraz potrzebują wielkich nowych łowisk.
[łopot wiatru]
Cała operacja była prowadzona z Suvy na Fidżi
i otwiera Chinom furtkę
do grabieży tuńczyka, bo tuńczyk jest gatunkiem wędrownym.
Jeśli więc są tam w kluczowych momentach,
zgarniają wszystkie ryby.
[łoskot fal]
Fale chińskich statków
napływają i rabunkowo eksploatują Pacyfik.
[pełna napięcia muzyka]
[odgłosy przemysłowe]
Chiny to jedno z państw, które zapoczątkowały
zjawisko nielegalnych połowów pod ochroną państwa.
Państwo wykorzystuje własne zasoby,
własny majątek, własne wojsko
oraz aparat ścigania,
by chronić swoje interesy związane z nielegalnymi połowami.
Notorycznie łamią prawa człowieka.
Prowadzą nielegalne, nieuregulowane połowy.
Wielokrotnie przyjeżdżali do mnie z Chin,
żeby uzyskać tutejsze licencje,
a ja po prostu mówiłem im,
że póki tu jestem, nic z tego.
Jeśli chcą tu rozładowywać połów,
będą musieli płacić 450 dolarów za tonę.
W sektorze rybołówstwa
obracają się setki miliardów dolarów rocznie.
I obserwujemy
ogromny wzrost przestępczości na wielką skalę.
[pełna napięcia muzyka]
Zbyt często ci, którzy najlepiej rozumieją
wartość obszarów morskich,
to przestępcy, którzy chcą im zaszkodzić.
[łoskot fal]
Tego lata flota ponad
300 chińskich kutrów spędziła miesiąc,
plądrując wody wokół wysp Galapagos.
Setki chińskich statków rybackich przyłapano
na złupieniu w tym roku około 200 tysięcy
ton kałamarnic z wód Korei Północnej,
wbrew sankcjom ONZ.
[pełna napięcia muzyka]
Bierze się statek dotowany przez Pekin.
Zapełnia się go ludźmi z Indonezji, pracującymi za grosze.
Rejestruje się go na nowo jako firmę pod banderą Vanuatu.
Jedzie się do Vanuatu,
państwa na Pacyfiku powstałego w latach 70.
Dziś wszystkie ich statki rybackie są chińskie.
Polityka Vanuatu zdaje się opierać na
całkowitym braku kontroli.
Aż zapiera dech.
[łopot wiatru] [pełna napięcia muzyka]
Więc to wszystko to jedna wielka kpina.
[pełna napięcia muzyka]
[silnik łodzi]
[uderzenia bębnów]
Dla nas, rdzennych mieszkańców i członków społeczności rybackich,
rybołówstwo to jedyne źródło utrzymania.
Każda działalność, która osłabia lub pozbawia nas połowów,
budzi nasz niepokój.
A zdominowanie sektora przemysłowego
przez podmioty powiązane z Chinami, jeśli mogę tak to ująć,
to ogromny powód do zmartwień.
[odgłosy ulicy]
Widać ich wszędzie:
w branży budowlanej,
w szkołach, przy budowie szkół,
przy budowie szpitali, stadionów.
Wszędzie tam natkniesz się na Chińczyków.
A ich dominacja w tym kraju
staje się coraz bardziej widoczna.
Niektórzy doszli nawet do wniosku,
że jeśli nie zachowamy ostrożności,
Chiny mogą przejąć cały kraj.
[posępna muzyka]
[fale i mewy]
Uprzemysłowione kraje rybackie
kradną ryby z wód krajów rozwijających się.
Bo kraje rozwijające się
wyprzedają swoje prawa połowowe
temu, kto zaoferuje najwięcej, a ten często
oferuje bardzo niską cenę.
[dzwon]
90 procent tych statków należy do zagranicznych właścicieli.
Mają powiązania z innymi krajami, jak Chiny.
Na oceanie działają zbiry,
które nie przyjmują odmowy do wiadomości.
[posępna muzyka]
Istnieje wiele zachęt,
by ludzie łamali przepisy.
Egzekwowanie prawa jest tak słabe,
że pieniądze przechodzą z rąk do rąk.
Zagraniczne rybołówstwo przemysłowe jest w większości dotowane
przez kraje, które je wysyłają.
Mają dostęp do wybrzeża Afryki Zachodniej
dzięki tak zwanym umowom o dostępie,
negocjowanym prywatnie z ministrem rybołówstwa.
A pieniądze trafiają do Szwajcarii,
na prywatne konto.
Nasze oceany padły ofiarą piramidy finansowej.
[posępna muzyka]
[plusk wody]
To przemysł wydobywczy.
A jak każdy przemysł wydobywczy
powoduje ogromne szkody uboczne.
[pełna napięcia muzyka]
Jeśli nie zachowamy ostrożności,
pewnego dnia obudzimy się,
rybacy wypłyną, wrócą i powiedzą:
dziś nic nie złowiliśmy.
Jutro będzie tak samo.
Kolejnego dnia tak samo i to będzie koniec.
Zbliżamy się do momentu,
w którym nasze zasoby się załamią,
a wtedy wszyscy, którzy zajmują się
działalnością związaną z rybołówstwem,
czyli 2,7 miliona ludzi, zostaną całkowicie bez pracy.
I wszyscy znamy zagrożenia.
Jeśli nie będzie ryb, jeśli nie będzie pracy,
rozkwitnie wszelka działalność przestępcza,
która rozleje się na inne części świata.
Jeśli ci zdrowi, silni mężczyźni
i kobiety nie będą mogli łowić ryb,
zajmą się przemytem narkotyków,
handlem ludźmi.
Wyemigrują do innych części świata.
Niektórzy zostaną piratami. Bo świetnie
radzą sobie na morzu, więc zostaną piratami.
Inni mogą zacząć organizować się
w bojówki, walczyć i porywać ludzi.
To nie jest niczyj wymysł.
Takie są realia.
W innych regionach zasoby ryb się załamały,
a nasze są na skraju załamania,
jeśli nic nie zostanie zrobione.
[refleksyjna muzyka]
Minęły trzy lata, a po Essienie nie ma śladu.
To musi zostać wyjaśnione. Sprawa utknęła w martwym punkcie.
Ta osoba nie jest martwa.
Ta osoba zaginęła. Nie możemy jej odnaleźć.
Czy mamy uznać ją za zmarłą?
Czy powinno się zorganizować jej pogrzeb?
Kto ponosi odpowiedzialność? Do czyjej firmy należy ten statek?
Musimy znaleźć odpowiedzi na wszystkie te pytania.
Za wszelką cenę dotrę do sedna sprawy.
Takie jest nasze powołanie jako dziennikarzy.
Jeśli nie otrzymamy właściwych odpowiedzi, nie odpuścimy.
[załoga śpiewa]
[refleksyjna muzyka]
Obserwatorzy są po to, by mówić prawdę.
Nie ma większych wątpliwości, że obserwatorzy
cały czas są świadkami nielegalnych działań.
[krzyk mew]
Nie dziwi więc, że ci bezbronni
ludzie, na tyle odważni,
by podjąć się pracy obserwatora, znikają bez wieści.
[refleksyjna muzyka]
I nie ma na to żadnego usprawiedliwienia.
Każdy, kto próbuje czynić świat lepszym,
w jakikolwiek sposób,
zdaje sobie sprawę, że mierzy się z siłami
o wiele większymi i potężniejszymi od niego.
Dalsza walka zasługuje na ogromny podziw.
Bo jaka jest inna opcja?
Popaść w cynizm?
Wszyscy musimy uzupełniać naukę, którą uprawiamy,
aktywizmem.
Do walki o ocean motywuje mnie strach
o przyszłe pokolenia.
O to, że nie będą miały tego, co my, ani nie będą mogły się tym cieszyć.
Witajcie!
Mam bardzo dużą rodzinę.
Moi rodzice mają ponad 30 wnucząt
i kilkanaścioro prawnucząt.
Tak cudownie jest być w domu.
Witaj w domu.
Jako mieszkaniec wysp Pacyfiku mam takie samo prawo
jak każdy rząd,
takie samo prawo jak każda branża
i takie samo prawo jak każdy konsument.
Ta ryba pochodzi z tego regionu.
To moi ludzie ginęli.
Dlatego robię to, co robię.
Dlatego jestem aktywistą.
Jestem oddany tej sprawie.
[refleksyjna muzyka]
Za każdym razem, gdy patrzę na ocean,
widzę mojego brata,
myślę o nim.
Tęsknię za nim.
[refleksyjna muzyka]
Mój brat odszedł.
Może nie doczeka się sprawiedliwości, na jaką zasługuje, ale
podobnych historii jest wiele.
[nastrojowa muzyka]
Wiem, że tuńczyk jest bardzo ważny.
Ale jeśli cenimy pieniądze
bardziej niż życie naszych obywateli, to, to...
Proszę,
czy ktoś może poczuć to, co ja czuję?
To musi się skończyć.
Musi się skończyć.
Ten świat, ta branża, to coś, co jakby
próbuje być niewidzialne, nieprzejrzyste i ukryte.
[podwodny szum] [odgłosy protestu]
Rzucić na to światło, wyciągnąć to na jaw.
Sprawić, by więcej ludzi o tym wiedziało.
Dla obserwatorów to właśnie sprawiedliwość.
[nastrojowa muzyka] [niewyraźne głosy]
[brzdąkanie ukulele]