Kaixo, hemen Paul Urquijo, gaua filmaren zuzendaria, orain txei kusten Ari zareten
Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
filmaren zuzendaria, aintzuzen, eta hauseda zuzendariaren audio komentarioa.
Gaua filmaren zuzendaria, orain txei kusten Ari zareten filmaren zuzendaria,
aintzuzen, eta hauseda zuzendaria, aintzuzen, eta hauseda zuzendaria.
Ezberdinekin ez, bai making ofekin, bai zuzendari ezberdinen audio komentarioekin.
Orduan niretzako ore bada, eta oso garrantzitsua nire
filmen audio komentario hauek ustea erabatean ez.
Nordaki igual norbait interesgarria iruituko zaio, edo zozer ikasiko du horrekin.
Orduan, bueno, lehenik eta bain, hori, mila, mila eskar.
Bueno, pelikula hasten da, erabatean gaua eta gunari buruzak.
Zizte egiten, ez?
Badakigu, Euskal Mitologian, bueno, ba gaueko, gure gauaren jainko hori,
agertzen zaigunean, gauaren erdian, berak esaten du
eguna egune koentzat, eta gaua gaueko entzat, ez?
Ta, Nik asira honetan, ba, komentatu nahi nuen pixkat, dualismo hori.
Graba do, honen bitartez, ba, haiegatu zaizkizu, haiegatu zaizkizu, ba,
sorginkeriaren eta enkizizaren garaio horretako
iruditeria horretan pixkat oinarrituta, ez?
Garaio horretako, amazazpigarren mendeko grabatu horretako estilo horretan,
ba, erabatean oinarritu, ba, asirako prologo hau egiteko, non, kurpila,
kurpila hau ikusten dugu etengabeko ziklo batean, ez?
Gauetik egunera.
Eta nonera batean ikusi ditzakegu gero pelikulan agertuko diren, gauza ezberdiak, ez?
Orikusi ditzakegu iruzorgin, e, eltze batekin, eta, eta, orikusten dugu
amaierako, igual, izan daiteken ezzena hori erabatean, eta, bueno, jakin dezazuen
grabadoa baiteko, e, e, gurran egin genuen.
Nik egin nuen diseinua, eta gero, e, grabatu egintzen,
e, gurran, eta, rodatu egin genuen, e, kamerarekin.
E, bai grabadoa, bai agertzen diren, bueno, tituloa, eta, eta, diren,
e, e, kapitulo ezberdinen, ezberdinen kartelak, ez?
Ezako, importantea zen fizikoan egitean, egitea, eta ez digitalean.
Ikuste, lortzen dugu lalako testura, e, zer bat.
Bueno, hemen, e, ikusten dugu, gaueko, gaueko, ikusten dugu gaueko beste,
e, ibiltari batzuk, edo egalari batzuk, ez?
E, bertan bizitzen diren, beste, izaki ezberdinak, eta hemen ikusten dugun,
e, lehenengo baserria, bada, igartu behitiko, e, baserria, hau ipuzko handago,
eta, da, bertan, sagardo egiten zen, eta, eta, bueno, gu lokalizazio bezala,
e, erabilileen, oso, museo ederra.
Eta, hemen ikusten dugu, lehenik eta bain, bagure, protagonista, June Nogueiras,
e, kachalin ez egiten, eta, bueno, lehenik eta bain, jende asko galdetzen
dit, gure kultura edo dokumentazioa esagutzen ez dutenek, nondik datot
kapelarrar horiek, eta peliguron agertzen diren jantzi
estrafalari horiek, eta kontua da, zirela garaikoak horiek.
Hemen ikusten dugun txampinio hori, amanita muskaria da, berretxikoa,
pozoitu alzara berarekin, baina gehienbat da, hantzina erabiltzen zen, aluzinazioak
eukitzeko eta bar, baina ez da, norbait hil txeko modukoa, dosia undia berduzu.
Piskat bueltatu ze jantziterira ez, saiatu gara pelikulan jantzitan bai
artean, alik eta hien dokumentatzen ez, jantziaren arloan, nire atorri jos
jantzizu zen daria, bai, gara dokumentatu zen, eta gara horietan agertzen ziren
kapelarrar horiek ez, puntata forma harroekin, gero gara horretako tejido eta
koloreak eta bar, gara horietan jendea oso koloretsu jantziten zen, esan txurri
beltzen zen, eta saturazio gutxiko kolorekin jantziten, hori kuriosa,
normalan, film historikoetan gertan den jantziteria izaten da nahiko mordazinoa,
nahiko grisa, sikina bezala, eta ez zen, ezo
mentzen horrela, oso koloretsua izaten zen.
Eta hori izlatzen zehatu gara erabatean.
Baita ere, artean ere, garai horretan, batziren, baserriak, geiengoak,
egurrezkoak ziren denak, ez ziren arriskoak gaur egun bezala.
Eta hori ere izlatzen zehatu gara.
Nementxe daukagu ere Xabier López-Jabato, beste aktoretzar bat, ez?
Eta nementxe daukagu, protagonisten Erlazio Tortu Osori erabatean, ez?
Pisegat glimat gaitsalinga isoaren zat.
Nemen, 2000-ean...
Pisi direlarik.
Argistapenaren aldetik eta kolpe bisuelaren aldetik, nire aurreko
pelikuletan eta nahiko hiluna izaten naiz, eskatzen baitite nire harimak, ez?
Historia hilunak, mustroz beterik eta bar, baina gero ere, argistatzerako orduan,
beti guztia den zait kontraste handiko irudiake sortzea, tenebrismoa sortzea,
kontra argian aktoreak eta pertsonaiek argistatzea, eta kasu horretan Gorka Gómez
Andreu argazizu izan daria ikaragarria, da, ez?
Hora horkitu itzagegu, ez dakite referente piktorikoak goia bezala, edo karabailo
bezala, eta alako iruditeria tenebrista sortzen
zehatu binen, edo izalatzen zehatu binen, erabatean.
Kasu honetan Gorkak argistatzeko, baserrian, zin izan zituen bela kerabili.
Hori ikusten zuen SUA, behan dagoen SUA hori utxi ziguten SUBA-karra, efektu
bereztiak egina da, egitazko SUA da, baina oso kontrolatua, drama efekis efektu
bereztiako enpresak egina, baina gero agertzen diren argi ezberdin guztioiek,
ez dira, belak, nahiz eta, argizariak diruditen
lez eta hori ikusten zuen puntutxoiek ez dira SUA.
Nola, azkenean museoa Dana egurrezkoa zen, honek arriskurik hartu ez zen,
ziguten utzi eta gure teknikak dauzkago, azkenean zina betuko da.
Azkenean zina betuko da.
Gero fikzioan egibat sortzeko, erabatean.
Baina ikusten dugu peio pertsonaia, nahiz eta nahiko pertsonai zatarra izan,
Nik gara da guztoko nola pixkat bere grisak izatea, ez izate alako pertsonaia
gaiztoa, gizon gaiztoaren figurari, nahiz eta bere gara jorretako gizon bat
da, bai gara horietan, bai gara hauetan ere gizon zakarrak dauzkago.
Eta baina ikusten dugu igartu baitiko Kampoaldea berriro.
Hori ikusten dituzuen landareak eta bar guk jarriak dira, eta Kampo hau ikusten
duzuen Kampo hau, Katxarenek ikusten duen eta gero baserritik alde entzerakoan
ikusten dugun beste unibertsiori, ez?
Ez da ikartu baiti beste artikutako basoa izango litzateke, baina bai ikartu
baitiren aurrean hor jarri genituen suaitz batzuk eta barretabar, ikusten dugun
lehenengo plano, baserrik ikusten dugun pelikulako lehenengo
planoan ikusten diren suaitzak eta bar, guk jarriak dira.
Ikusten dugu ere nola hemen artean espazioak deskiribatzeko betetze ditugula
elementu ezberdin ez, Katxarenen baserria adibidez, idazko norki joa arte
zuzendariak eginik, ikusten dugu linoa dagoela, hor sikatzen, paretetan eta
barretabarez, eta espazio ezberdinak elementu ezberdin ezbetetzen genituen,
gero ikusten dugu maritxurene baserrian artoa dagoela, ez?
Hemen daukagu Katxarenen da gero maritxo.
Hemen maritxo ikusten dugu gizonaz janzten, eta...
eta bueno, Katxaren pertsonaia ez dakit jakingo zen duten, baina badago
inspiratuta magoz garrer mendeko pertsonaia erreal batean, bere izena
Katxaren belauntzakoa zen, eta ipaitu egintzuten maitale emakume bat zuelako,
maritxo oi hartzungoa.
Hortik datoz, bai Katxaren eta maritxuren izenen... eee...
zergatia ez?
Piskat, bai, homenaldi txiki bat egin aineko.
Baita ere peiorena, peioren izena bat hor bakizue, ope, Jo, ope, Jo, migelagoak
abestentzuena, non ba drama domestikoa atere kontatzen duen, non ba...
dagoen abesten duen protagonista, beti lanean dabil eta bere zenarrak beti...
ba behartzen dugu...
eee...
ba gauean landa LAN egitera, ez?
eta era batean, bueno, polita iruditzen zitzaigune...
ba, peio jartzea...
eee...
kure pertsonaia Ari.
Hemen ikusten dugu, ba, hori, maltratadore baten perfila, ez?
alde batetik nola, ba, Katxalin maltratatzen duen, baina gero,
ba, dauska bere griseak berazta konturatzen, bera munstro bada,
egolakoak, bat zeuden, amazazpigarren mendean, danak, eta horrein ere, ba, daude.
eee... eta horregatik, ba, bere griseak ere...
eee... bere grisekin sortu nahizan nuen, ez?
nahiz eta...
maltratatzaile bat izan.
Hemen ikusten dugu nola, manita guzkaria, ba, ba, hori, sortzen Dion...
eee... gaitz hori...
eta Katxalin ies egiten du.
Hemen gure guzkilorea, ez?
bakigu, eee... ba...
baserriak, eee...
zaintzeko edo, ba, besteko jartzen dena, muletoa dena.
Eta haitu plano hau, bestea, hau ze, da pixka eta omenaldi bat, eee... John Foren...
The Searchers, edo Centauros del desierto, dena, eee...
beti ikusten duzuene hemen vegetazio guztia hori, eee...
enkez horrezkoa da, eta hau, justo ikusten dugun plano hau, hau, artikutzan da,
aurrekoa zen egartu egiten, eta hau da, artikutzan.
Eta haleen komentatzen dizuene, John Forene kontu hori, ba, bakizue, eee.
eee... Centauros del desierto zen, eee...
amaireko plano horretan ikusten zelaio, eee...
John Wayne ate batean eta, non iuntasuna barruan
zegoen eta kanpo aldean zegoen, eee... ba...
argia.
Bueno, ba, guk pixat jolastu dugu kontra, nes, erabatean.
Zer argia, katxan iuntasunatik iese egiten du, bere, baserriko iuntasunetik iese
egiten du, basoko eta iuntasuneko argia eta askatasuna bilatuz, erabatean.
Imen, barea, ikusten dugu beste, gaueko beste izaki bat.
Eta, hemen nazten gara, bueno, pelikula badauzka,
badauka, estruktura narratibo hori ez, kapitularra.
Eta pelikula dago, euskal mitologiako ipunez, eta elementuz, izenez,
errimaz, beterik.
Alde batetik badau den lau, eee... eee...
historia, ez, direnak lau kapitulo, gaueko, inguman,
emateotxistu eta akelarrea eta sorginean mundu hori.
Baina gero, historia hauen barruan, ba, historia ezberdin asko daude.
Eee... beste batzuen artean, geien bat, barandiaran ospetxuak jasoa, bakiko,
barandiaran, egoi garrimendeko asierako apais antropologo bat izan zela,
eta berari esker, ba, eee...
mito herrietako, mito asko dauzkegu berak jasoa izituen.
Eta, lehenengo izten duen honetan, ikusten dugu, ba, gauekoaren historia,
ez?
Ipunetan kontatzen da, nola, basoan, murgiltzen bazara, eee...
gaueko, ba, bere forma ezberdinen bitarte zagertzen zaizu, ez?
Ijuntasuna beren formarekin, aize izoztuaren formarekin, eee...
otxoaren forma, eee... basoko piztia, basoko egaztiak, eta bar.
Eta kasu honetan, ba, ikusten dugu, nola, aizea,
bilakatzen den berak ezaten duen horretan, ez?
Eguna eguneko entzat, eta gaua gaueko entzat.
Eta, bueno, hemen, jolastuna izan duen pixkat, nola, ikusten dugun sombra hori,
peio izan daitekeen, baina, ere, gaueko izan daitekeen, ez?
Eta, niretzako zentzu batean, eee...
nola, gaua den, eee... katxalinen ies leku, ez?
Eta...
eta bertan murgiltzen den ies egiteko.
Gaua berak, babestu egiten du pixkat, bere baserrira, ez, bueltatzeko, ez?
Eta, erabatean, eee... gaueko kestio ustean
atzera, atzera berriro bueltatzen, erabatean, ez?
Horda, nola, gaueko kein forma ezberdin eee... guztioiek hartu ditzaken,
ba, niretzako, ba, peioren forma hartzen duare.
Eta menikusten dugu, ja, gauekoren beste transformazio bat, ez?
Ere bada, basoa, basoaren, eee... foresta beltzaren forma ezberdin horiek,
eta menikusten dugu, bueno, lehenengo plan honetan, nola ikusi dugun aktore hori,
eee...
aktore jun hori, bueno, Elias Garzia zen, eee... likra beltzua tekin ibiltzen,
eta gero digitalkiz hartu genizkion eee... adarrak, lehenengo zatio honetan ere,
baina emendik aurrera, eee...
ikusiko dugun gauekoren forma da, beti txikitatik, eee... imaginatu dudan
forma, eee... fisikoa erabatean, ez?
Eee... erraldo ibiltari bat izango balitz moduan, eee... non bere adarrak,
ikuste menikusten dugun moduan, eee...
jargiarekin herrima bisuala egiten duten, ez?
Alako...
...
basatitasun eta iuntasunaren espiritu bezala, ez?
Eta koloso bat izango balitz moduan Zati gau guztia
ordenagaiuz egingen duen Alive VFX eee... enpresak egina eta...
hemen txe ikusten dugu barnola gauko bilakatzen den berazkenengo forma horretan, ez?
Otxoa, ez?
Eee... gaueko eee... izuen forma definitiboa, ez?
Gure ikonografia tarroan hemen iuntasunean ba katsalin irenzten du Nortabillot!
Tarronat!
Bueno, hemen bapatean ikailagatzen gara katsalin beste liko batera, ez?
Agertzen da garbitokian, non... hemen agertzen diren gure iruemakume mitikak eee...
Reme Beltra eta Graxiana Iñakira Astortza, Elena Irureta eta Ane Gavarain,
Euskal Herriko mitikak hauek eee... gidoi edazten nasi nintzen ean, eee...
beraiengan pentsatu nuen, egia esan eta noski, enien eee... kastiniek egin,
nola hengo dut kastina alako iru erregin nahi, ez?
Orduan eek bai egin nuena izan zen eee... iruaiekin eee... geratu eta junerekin eta
ginen alako froga bat, baina piskate igual kimika haien arteko kimika sentitzeko eta
ikusteko piskate ere, bon nola moldatuko ziren, ez?
Eta eman hiene justotzekuentzia hau eee... eee...
alako akotazio bat eee... gidoiaren eee... nolazeten da
horri batzuk ez eskaleta, zer ez eskaleta ez nolada, eee...
gidoiaren horri alde batzuk eta pasanien eta taiek irakurrizituzten eta barra
asirabatean haiegatu zirenean eee... adibidez zelena Nik ez dut ikasi eee...
hau ez dago ondo idatzita, hau euskara hau eee...
eee... ez dago ondo eta barra, ezke ez dela eta ni esan nion masazpiko
garen mendeko euskara dela eta barra ah, bueno, bale, eta Nik, bueno, lasai hartu
zuen patxadas, hogei minutu mangoizkizuet, irakurri eta ageretorriko nahiz, bale?
eta luan, bukertatu nintzen, egin zuten eta sekulako parreak bota genituen oso
kimika polita zegoen haien artean haiek badira oso sorgintxuak eta oso oso momentu
polita izan zen orda, bueno, ja argi izan nuen bueno, menik uste dugu garbituki hori.
kanpoan dagoen garbituki hori leton handago, gaztiztik oso gertu, eta hori
kustitu katserena nartzeko zuaitzoiek gezurrezkoak dira horresta gozer eta hor
dago garbitukia eta artearekin izkio nolako dauken vegetazio guzti hori bitu,
ikusten duzu abre badero horretan, justo planoa grabatu baino lehen sagutxo
bat pasazen, justo amar segundo lehenago eta amar segundo lehenago grabatzari eman.
bagenio plano polita izango zen azteko sagutxo bat, ez?
gaueko beste hibiltari bat eta menik uste dugu ba letonako garbituki hori aurkesten
diren gure emakumeak niretzako garbitukia beti izan da niretzako agarrin ikuste.
badauka zentzu bat askatasunaren refugio baten simbolismoa emakumeak beti izan dira
garbitu behar izan dutenak eta eta erabatean hor egoten ziren bere
txutsu-mutsuak kontatzen kasu honetan emakumeak tragoak hartzen eta bar baina
haien askatasuna edo askatasun espazio bat izan zitekeen eta gero ere badaude mitu
asko garbitukien inguruan eta bar, eta bueno polita iruditzen zitzen
pertsonaia erabatean hauen refugioa garbitukea izatea eta erabatean iru
emakume hauek representatzen duten niretzako pixkat destinoaren zerbait ez da
alako destinoaren iru iruago jainkozak parkak, moirak ez, graiak edo ekate
sorginkeriaren jainkoza irukoitza ez, erabatean eta gero bueno erabatean batua
ez ez, katzenen batua bideratuko duten iru pertsonaia hauek dira orduan gero bakoita
bere pertsonalidadea dauka erabatean Elena graxera pixkat liderra daukaga.
oien liderraaren figura gero inake enremedala pixkatala Makurraagoa bezala
Eskabritxoagoa bezala eta Beltra jatorrena eta ez direnik ez erran esaten den euskal
mitologian sorginei buruz esaten den esaldia da pelikula dago lako esaldiaz
beteta ori barandialan eta beste batzuen artean jasotako historia dauek iru hauen
burukoak ikuste baituzte, erabatean pertsonaia kera definitu egite dituzte
erreme badela okertua gobezala txikiagoa gobezala eugainiagoa gobezala ez graxianak
bi puntada euskal altuagoa da pixkat jefe zila, bi puntak izateak bere zentzua
zeukan antzinean birritan eskondutako makumea zela bet bat bazen eukane bein
eskondutakoa zinen eta gero Beltraaren kasuan hori barrokoaren edo apaizarekin
zerora izanik ez dauka puntarik hor gu kodigua bilatu genuen baina holako kapela
ezberdin pila daue eta benazten gara inguruan historian hemen ikusten duzu
beste baserri ederrau horozko zonaldean dago eta eta Euskal Herriko baserri.
zarrenetarikoa da dena egurrezkoa lehen komentatu eta hemen ikusten duzuen
estantziau hau dago Igartu Beitin grabatuta aurreko sekuentzietan ikusi dugu
Igartu Beitiko Kampoaldea Katxaren enzukaldea eta hau da just ondoan dago
beste zonalde bat, azkenean egiten dugu alako Frankenstein bat eta bakizue zinea
gezurra dela eta eta horla jokatzen dugu hemen ikusten dugu Argizaiolak Argizaiolak
dira alako Argizaris sorturiko egurra taiaturik eta gero Argizari batzuk
enroiaturik alako bela batzuk hildakoen harimak representatzen dituztenak eta
Euskal Herrian eramaten ziren Elizetara eta familia ezberdinak berargizaiola
zeukan bere hildakoei gurtza egiteko erabatean hemen ikusten dugu Maritxu.
Maritxu Erika Olaizola John, Manex Fux Mateo Txisturen figuran eta eta gure
Eugenia, Laura eta hemen ikusten dugu ingumaren pertsonaia Euskal Mitologian da
alako deabru bat lotan dagonari estarria estutzen Dion korapiltzen den eta gau.
lotan dagonari normalean egiten dionada edo estarria biurritu goizan gaizki
altsatzen bazara estarria urraturik edo hil egiten bazara uean zaudelarik inguma
izan da erabatean Nik hasiera batean gure ikonografian inguma ezberdinetan
errepresentatzen da alako demonio bezala eta beste gure ikusiko dugu beste forma
batzuen formarekin hemen ikusten dugune momentutxo hau bihotza nola alfilerrak
sartzen diizkion eta hemen propo, opo, dapa, mapa, apa hauek ere dira Euskal
Mitologiako beste elementu batzuk bihotzarena esaten da erabiltzen dela.
hoiarbeltzuaten bihotza iltzatu bai sorgin eta bai espiritu txarrak aldentzeko eta
opo, dapa, mapa hori esaten zena sorginez eukaten kodigo bat itzegiteko adibidez.
esaten dugu egiten zena atzen pape pipopu bat sileba bakoitzaren ostean jartzea
hemen ikusten da mitiko sorgin bat nola bihakatu daitekeen katua baina opo,
dapa, mapa hori esaten dira esaten dira esaten dira ka, pa, ipi, sopo eta esaten
zen zela sorginen kodigo bat baina seguraski izango zen horretako jendeak
zeukan kodigo sekretu bat itzegiteko edoalako zeo zer komentatzen duena kasu
honetan ikusi ditugu argizaiolaak ingumari buruz itzegiten Ari gara eta Eta bazegoen
krentzialen, normalean hildakoak baserrietan bertan lurperatu egiten ziren,
eta saten zen baserrietan geratzen zirela alako espiritu saintzaie batzuk, ez?
Familiarrak, oiek etxerraunak edo aidekoak deitzen ziren.
Eta piskat jokatu dugu hemen ala nola inguma etxeetan egoten den espiritu
maliknoa izanik, izan zitekeela alako etxejaun korrupto bat, ez?
Ba, gorrotoak moldeaturik eta inbiria eta alako
sentimetu gaiztoak gidatzen, ez, zerabatean.
Eta menikusten ditugu ba, June eta Arika, Kasherin eta Maritxu, fijatu bat zaret,
bueno, lehen komentatu dizkizuan bi pertsona jai historiko oietan oinarrituta
erabatean, ez, takit fijatu zareten, baina Maritxuk dauka kogotea rapaturik
bezala, hori da, antzina egiten zen zerbait, emakumei, eskongabeak zirenean,
hori Nik ez zirenean eskondu, egiten zen nazen
edo buru osoa rapatu, edo goi kaldea rapatu ere.
Eta gero eskontzen zirenean, baina hilea luzeutzea zuten, eta kapela jartzen zireten.
Ba, hori egiteko, efektu hori egiteko, egin genuen aizan zen, bueno, baita
apaisaren burua edo tonsura hori egiteko, egin genuen aizan zen protesi bat jarri
buruan, alako rapatu bat izango balitz bezala, baina inguran hilea zuena eta
aktoreen hilearen oso berdintzuazen hilearekin, ez?
Ola integratu altziren protesioiek aien buruan.
Berikusten dugu Elena Auriz, ikaragarria, iratin luixaren
aiten zuena, eta bueno, beti dagoza bat berarekin larrekin.
Eta ikusi dugu hor, nola, bueno, errenka ebiltzen denez, erabatean.
Bueno, ikusten dituzue hor, baserrian ere, lehen
komentatu dugun, hartoaren presentzia hori, ez?
Baten diona, goiarrarekin ere konexioa baten diona, ingumaren figurarekin,
eta baita ere, beste euskal herriko mitologiako pertsonaia batekin, gaizkin.
Ingumaren ikonografia, normalen izaten da, deabru
makur bat, baina ere, goiarraren forma izaten duena.
Eta gaizkin, bada, ba, gaixotasunaren numena bezala, ez?
Eta egiten dena da, norbait gaixo bat dago, bueno, ikusten dituzue, jarrituko
joango naiz saltoak egiten, ikusten dituzuen lepoko marka horiek, egingen
duena izan zen, bueno, alde batetik, Erikak, sekulako, bueno, ertzen zeskio
benak eta horiek bereak dira, sekulako LAN egin zuen, baina lepoaren zako egine nuen
alako protesi bat, enatxo Diaz egina, nomarkatu egiten ziren erabatean
atzamarrak, eta gero hori grabatu, eta gero hori erabiltzen genuen aktoren
gainean digitalki insertatzeko, hor bat dago edukietan, ikusiko zuen
bideotxo batera, non ikusten den maritxuren lepoaren
erreproduzio hori mekanismo fiziko horrekin.
Seiatu ginen ahalik eta efektu behienak fizikoak egiten.
Bueno, komentatzen Ari nintzen gaizkini buruz, horren ikusi dugu, bapatean Erika,
maritxu, erortzen eta nola lumak agertzen ziren, ez?
Bapatean, alde guztietatik.
Bueno, ba, gaizkin, gaixotasunaren deidade hori gaueko, gaixotasunaren deidade hori,
aurkitzeko egiten dena da hartu burukoa, ez, malmoa da, eta ustue egiten da
lurrean, eta bertako bere lumak sortzen badute
oiarbaten burua, hori zen eduk gaizkinda goela.
Hortan egiten dena da, ba, harto ale uste batzuk bota, horretan mugituko litzateke
edo ere, batzutena teratzen da bera burukotik, eta bestela, zue baten zaio,
ez?
Arrega eguneko zoak...
Horiak, ikusten duzu, burua naukan rapatuta, hori
egin genuen protesi batekin, nola egintarratzen zen.
Eta horren, Eugenia, ematen Ari dio edaten, zentzerro batetik, zintzarri batetik.
Ere, hor batzegoen kreenzia, zintzarri batik, gurutzea eginik eta santifikatuz,
hona zela kaisotasunak zendatzeko, erabatean.
Eta, bueno, esan dizuetan moduan, pelikula hor lako jamarduras beterik dago.
Hemen ikusten dugu gure nola gure jontxu gure antxon, joaten den estertxiren etzera.
Sorginaren, basoko sorginaren etzera, ez?
Hau ikusten dugu, leku hori, zerainen dago,
zerreria gada, eta oso leku ederra egia esan.
Pelikulan agertzen direnia, lokalizazio gehienak errealak dira, nire igazko guztia
ez eta testura naturaloiek mantentzea, baina
nola, noski, dena gero atrezatu egin behar da, ez?
Eta hemen ikusten dugu, edo asko norik joaren LAN ikaragarri hori, artean.
Eta hemen ikusten dugu gure estertxi, gure Helena huriz, erretzen, bera,
esan, bera, aspaldi gu ezakit, ogeita marurtez, edo, ez zuela,
erretzen, esan zidan, eta orduan eginen onalako zigarro, gezurezko zigarro bat,
edo nikotina gabeko zigarro bat, baina ikusize,
asenolako, estilazo daukanez, gure helenak, erretzen.
Zuen etxean erriok, nori damantzitenak.
Eta hemen erabatean itzegiten Ari da, galdetzen dio, a ver, nori hilden, ez?
Eta inguma berez bada ere izen propio bat.
Osea, bada ojende asko inguma izena duen, orduan pixkat horrekin jokatuz,
bai, bai, familiako, bueno, aitonaren espiritua izan litekeela erabatean, ez?
Eta gero pixkat ere representatzen du erabatean ingumaren figurau, ba,
antzinako tradizionalismo ranzio eta opresore, Nola, bueno, ba, maritxu bere
izaera seksuala dauka ezberdina, maritxu libre izan nahi du, baina bere
aitonak beste mundutik eriotzatik ez di hausten, ez?
Ben kandela piztuz gero, estalik atilu batzaz, ingun aleenik behar denunen...
Hori egiazkoa da, hori, ere, barandialenen liburuaren irakurri nuen, nola,
ba, bai, sorgineak, bai, deabroak, ba, deskubritzeko hori egiten dela erabatean, ez?
Hemen ere bihotzaren kontua komentatzen du, hartu, lehen komentatu dituan,
hartu, ale, usteloiek, eta gero, ba, inguma agertzen zaizun, bueno,
berez inguma esagertzeko, oean sartzen zarenean, ba, inguma naukire izu,
laguar gehartzen diat lagun, zeluan izar, larrean belar, kostan
are, horiek denak zen batu arte, eta aitezela niganet ager.
Kontua da, hori, ez?
Mitologia askotan, ba, figura negatibo horiek, deabruak, adibidez, hermentariak
garbantzuekin jokatu nuen, edo vampiruei egiten zaie, era batean, bereko jak diren
moduan, edo obsesione puntu hori daukate, eta denak
kontatu egin behar dute, oso abaroak dira, ez?
Monedak ere erabilitatezke.
Hemen du, fijatu, hor aspian, oearen aspian, nola dauen hor, ugoa daina bat, ez?
Sega, heriotzaren sega, hori egiten zen, ba, herioa paradogikoki usatzeko.
Eta hemen agertzen da, pum, agertzen da, gure inguma, goiarraren forma repugnante
horrekin, bere, bueno, aktorea da, Elias Garzia, lehen gaueko bezala ikusi
duguna, eta gero akerbeltzarena ere egingo duena.
Aktore bikaina, ikusten zuen, hemen bere haotza, bere haotza, bere haotza,
bere arena da, gero bai, badaukabere, trataera, soinuarekin, pelikulak daukan,
hitzugarrizko Lana, dauka atmosfera eta soinu guztia, goiziozu González egina,
noixestudio, ikaragarria, beti ditut LAN berarekin, onena delako, eta, eta,
bueno, menikusindu guba, nola, bueno, Eliasen abotzada, baina,
bauka, filtra, filtrazio paranormal hori badauka ere, eta, bueno, hemen ikusten
duzue, Elias badagoela, eee, ingurua badagoela maritxuren gainean.
E, hori eginalizateko, bi, bi efektua bila genituen, alde batetik, oe bat,
non, eee, erikak sartzen zituen oinak oeren azpian, eta, zeuzkan, gezurrezko
hankabat, ahi dezagoetan, non ez dugunez erikusten
azpian, mugitzen zaizkion hanka horiek, gezurrezkoak dira.
Ah, bueno, ezkazuenetan, o harkatu kazuenetan, eee, metalesko koraza bat
zeuden, euken, eee, behekaldea ikusinei genuenan.
Baina ez genuenan ikusten, hor azpian, sartzen zitzaizkion, eee, hankak eta
goian, oearen gainean, zeuzkan, gezurrezko hankabatzuk, eee, tiradore
batzuekin mugitzen genituenak, ez?
Ta, bueno, lehen komentatu dizuean moduan, ba,
saiatu gineela, efektua kalik eta fizikoen egiten.
Nik uste, azkenean, eee, geroz eta, eta, efektu fiziko geienak euki,
geroz eta, geroz eta hobeto geratzen da, eta gainera, bueno, horrela ikusten dugun
lepoaren apurdura hori, ere natsok egina da, eee, makilagikarekin.
Baiten guberena, nolski ikusi guzue ikaragarrizko makilagke protesikori,
ez dakiz, zeizazpi gurduko Lana duena.
Eta, baina ikusten dugula, balen komentatzen
nizuen, ere, gaiskin horren presentziara batean, ez?
Burukoaren lumak erortzen diren.
Eta, horretarako gure, haitona, haiton zuhur eta iun hori, ez?
Eee, ba, ingubaren mituak dioenez, ba, larreko belarrak kontatzera,
eee, biraltzen duzu, eta, eee, ba, egusia gertzen denean, ba,
hausia gertatzen zaio.
Eta horretarako, egon zen, Elias, hotz handia egiten zuen, pelikula garra
batuenuen eee, neguan, burtarria hotxaia, eta, bostazte terdi izan ziren,
oso denbora gutxi, holako pelikula bat entzako.
Enbeste efekto, hainbeste, eee, lokalizazio, historikoa izanik,
dena atrezatu behar, bueno, sekulako ekipo bat daukat, eta,
ekipo horri ezker lortu nuen pelikula aurrera ateratzea.
Hemen dik, eee, eskartzen diet, eee, behin eta barriro eskartuko diet beti.
Izu garrizko Lana izan zelako.
Eta horretarako, pelikulagia izan, oso, oso bizkora atera genuen,
eee, beste, nebeste pelikulekin komparatuta, eee, arremantarei sortzi urte
izan ziren, irati isei, eta gaua iru, eta, bueno, finantzatu egin genuen,
lehenengo, baina gero rodajea oso denbora gutxi motza izan genuen, eee, hori,
bost aste terdi, eta, eta gero montatu, montatunen oso
bizkora ere, iru astetan, eee, sitxesera gaiagatu balizatek.
Bueno, ikusten duzuen Eliza hori da Oroko Monastegia, hori burgia ondo handago,
eta ikusiko duzue gero, gero aurrera go ikusten den,
eee, Eliza, eee, Oroko Monastegia, Monastegia da.
Eee, sorte oso handia izan genuen, monastio horretan grabatzeko, eee,
ze normalan ez digute usten, ez da, ez da errezaizaten Elizetan grabatzea,
eee, bueno, Elizaren irudian, ea, nola usten duzun, eta bar, baina,
bueno, normalan, eee, praktiko zazunagatik, ega aientzako arazoak,
o arazoa homen da, bertan grabatzea, eta ez Ari eguztatzen, baina Nik eta izan
nuentze, eee, eee, Oroko Monastegiko parrokoa, Carlos, eee, bada, Euskal
Mitologiaren oso maitale, bera, ee, gorbeako, Euskal Mitologiako liburu
bat igatzi zuen, eta pasatu genionean, ee, Gidoia, irakurri zuen, irakurri zuen,
eta, eta, nora, hau badakitzen norden, Mateo, txistu, noski bai, ez, joa,
ee, sigaina, ee, gorbearen baukagu bertxio bat, ez dakizera, ez dakizera bat,
eta, bueno, agia esan, gozada bat izan zen, eee, bera, bera eukitzea,
eta, han beraren laguntza eukitzea pelikula grabatu alizateko.
Bueno, hemen dauzkagu berriro, ee, garbitokian, garbitokia grabatzeko
izan genituen, ee, bueno, agertzen diren iru eszenen txako, ee, biegun,
bakarrik, korrikan ibili genen, eta gainera oso leku hotza eta ez zea da,
ez, ee, justu ura dagoen lekuan, leku horretan gainera urtegi bat dago
hemen dik oso urbil, eta mandantia lak, eta bar, eta, bueno, ee, kamerak enpainatu
egiten zitzaizkigun, ee, objeti guak, eta bar, eta, eta, bueno, horrek beti
problemak karte ditu, baina, eta, eta, problemak eta, gero, denbora galtzen
duzu, azkenean, eta, kasu honetan, bueno, lortu genuen berriro endire
ekipoari ezger, lortu genuen, ee, ba, plana betetzea, erabatean.
Bueno, hemen txe daukagu, Beltra, ja,
ber, historia kontatzen, ez, Mateo txisturena, itxutzen zuen, agin bideak.
Bate txistu bada, ba, Euskal mitologiako beldurrezko
historietako pertsonella oso garrantzitsua edo ospetxua, ez?
Apaiz baten mamua, mamu ibiltaria, mendian barrena, bera, eh, bueno,
ko historia kontatzen du, ba, eh, eizarekin obsesionatutako apaiz azela,
eta mesa baten erdian, eh, erbi batekin obsesionatuta pentsatuz, eh, deabrua edo
osorgin batzela, ba, bera atzetik atera zen, mesa bertan bera utziz, eta arduan
jainkoak madarik ato egin zuen, eta bere mamua mendietan, eh, barrena
dabil, eta batzuetan entzuten dira bere txistuak, ez?
Eta barrerik intopatzen bazara, ba, badakizu zer gertatzen zaizun, ez?
Il egiten zaituen, edo iuntasunak eraman.
Eta bada oso pertsonella beldur garria.
Eta guztien dugune nekropolia hau, eh, eh, zementerio hau, da argine eta.
lorri ondagoen nekropoli bat.
Oso, oso leku ederra, eh, inguruan dauzkane agertzen diren netun baketa
egiazkoak dira, baina, eh, erdian batzegoen alako utxune bat, eta hor,
ba, bete genuen, eh, eh, Euskal Herrianen famatuak diren estela discoidal oietaz, ez?
Eh, non, bueno, gurutzeak, eh, naturaren simboloak, eta familien izenak
agertzen diren.
Horrik guztien dugu, badagoela, oio bat, norbaiteko oio bat eramaten
duela, eta, eh, bet, badago beste bat, eh, ahari bat eramaten duela.
Eh, ba, zen oitura, Jen, norbait, il egiten zenean,
eh, ba, funeraletara eta, ba, animaliekin joatea.
Eh, oparotasuna, edo, bera, batean izlatzekoz, eh, eh, hildakoaren zako
estakit, eh, osando zergatik den, baina, baina,
polita iruditzen ziztetan, eh, elementuari.
Eta, eh, horren ikusi dugun, eh, ba, nola dagoen linde bat, non gertatzen
Ari den zerbait santua, edo, kristaua barruan, eta kanpoko otre dadearen deidad,
edo pertsonaia bat ezin dela sartu alako historiasko daude, bai, lamiekin,
bai, sorginekin, eta, bar, eta niretzako pixka eta, bada, iztei historia hoien,
hoiei egin niko, ba, pixkat, eh, genua, eh, hemen txakagu manesfux,
bere, ez, ba, bateotxistu bere eskopeta gehien maite duen hori zaintzen,
eh, bera, niretzako jainkoak eman diolako, beste, izaki guztien gainetik poterea
izaren bitartez, eh, bera, da, oso, bereko, ja, zurra eta, eta,
bertrak ezaten duen moduan, asalutza.
Bitu horiek guztien dugun plater hori, hori izaskun ejarria, horretago,
eh, nola da, perdize, eh, sagar saltza eta, eta,
ziruelarekin, eta, bada, garai horretako, eh, reseta bat.
Eta, baina, hemen ikusten ditugu, eh, bela pila bat, eta, pelikulan zer,
pela askorekin iluminatu genuen, baina, baina, baina, bueno, eh,
lehenik komentatu dizuean bezala, eh, igartu behitzen izan
genituen belakera bilin, museoa, ez, arriskoan jartzeko.
Pelikula dago grabatuta, eh, Arria Alexarekin, eh, lentea anamorfikoekin,
horrek, ematen dio, eh, lusetazun, osea, irudia zabalagoa da, eta niri asko
guztien zait bere desenfoquearen, eh, ematen dituen deformazio organiko hiengatik.
Beitu, aurikusia dituguen, eh, eh, eh, dauzkane, eh, zauriak,
latiguarekin egiten duen zauriak, egiten duguna da, lehenengo, zauria jarri,
makilajearekin, ludangero, aktorea joatzen du bere burua, eh, latiguarekin,
eta digitalki, eh, eh, planuaren hasieran esabatu egiten dira.
Oro, eta gero, eh, digitalki beragertu.
Ola, ematen du, baina, egiten dugu bala
inbertsa, eta orla badirudi agertzen direla, ez?
Eta hemen ere, oso ondo ikusten da, bate horren, eh, tonsura edo eh,
burko rapada hori, ez, eh, protesiarekin egintzela, eta ikusten da, hemen entxe
ikusten da, oso ondo senolako Lana, eh, eh, oso errealistara.
Oso errealistara.
Errotzeko ponturatzen.
Eta menikusten dugun Paso hau, da, Albertia, Albertiako mendia.
Bertan, eh, bueno, guerra zibilako guda batzuk egon ziren, eta trinxerak daude,
bertan, eh, Republikanoak egon ziren trinxeratuta, eta, bueno, eh, akato egin
zituzten, eta, eh, bizitan batzuazte, ba, ikusi kuituzte bagudariei egin niko,
eh, ba, eskultura batzuk, eta, Eta oso zonalde ederra
da, horiek uste ditugun zuaitz pago trasmotxatu horiek.
Justo badirudite alako lurretik atratzen diren eskuak izango balira moduan.
Eta bueno, ba, soa ederra da, gero guk jartze dizkigu
alako ikusten duten rama guzti horiek, artearen bitartez.
Eta zelo siak eta alako elementu ez bereineke jartzeko baitu.
Ikusten duzor, Marits Katxarinen buruan dagoene guzkia, planoren hasieran.
Batean, Jo, atratzen horre guzkia eta da naturako
atzutenean ematen dizkizun opario jeta ko bat, ez?
Filmaren protagonista, bere oso bideiuna eta tristea dauken.
Bideiuna eta tristea dauken.
Batean, pozik dagoen sekuentzia horretan, batean agertzen zaio guzkia buruaren
atzan, ja, haure hola sakaratu bat izango balitz moduan, ez?
Hori zanzen, mariren opari eder bat.
Guzten da hemen Maritsuren protesia, ez?
Eta ze hondo dagoen eginda, haupako eta patiren...
Makilataxetabe pelukeriaren oso lambikaina.
Teko zituzuen, ba, hile korte hauek, dira garaikoa, garaio jotan, dokumentatu
egin ninen, eta alako patilak erabaten zituzten, eta alako mosketak, hain
modernoak diruditenak, baina gitan garaio horretako hile korteak ziren.
Niretzako pelikulan, Jo, Katxaren eta Erikaren kimika izan zen izugarria.
Uztut oso kimikapolita dutela bi pertsonaiek.
Pelikularen momentu xamurrenak aiek protagonizaten dituzte.
Eta hain nijuna den pelikula bati kontrapunto oso ederra ematen diote ez.
Beno, hemen ikusten dugune nola maritxuk ematen Dion amanita muskarialen komentatu
dugun moduan amanita batek ezin zaitu akatu.
Bai, aluzinazioak eukialdituzu eta, bueno, eta
zelonkako sekulako deskomposizio bat eukia.
Igual asko jate ditu baituzu, bai, igual bai akatu alzaitu ez.
Baina, bueno, guretzako oso perretxiko eder.
Eta oso ikonikoa.
Hemen ere ikusi dugun nola maritxuk proposatzen Dion gizonez janztea ez,
bai, onara joateko.
Filma dago ambientatuta saretan, bueno, pelikularen euskera, saretako
euskera da, pixkat antziinera eraman da, gorkalazkanoren lanbika inari esker.
Baina, bai, itzegiten da baiona, itzegiten da urda zubiriguruz,
eta hori eskin handa, bueno, ba, zugarramurdin egonzen prozesuari,
kenua eginik, ez, pelikula bertan dago kokatuta, bertako euskerarekin,
bertako lokalizazioekin, eta ere gara jorretako pertsonai batzuei buruz
itzegiten da, baude izen batzuk, adibidez, frailea ondara nibar,
besalako, ba, abade bat, bera, urda zubiko abade izan zena, eta berak
edatu zuen sorginen eksistentziaren, eh, ba, bulo hori, ez?
Ezaten da, euskal, bueno, dagoen kerenzia generala da, beti ezaten da, etorri zela
iparraldetik norbait, Maria Similegi, eta berak, ja, bertan sorgineak ikusi
zituela, eta kelarreak eta bar, eta hartuan hemen nalako psikosis bat
sortu zuela ez, bugatik, bera, ego euskal herrian, eta, bueno,
kontua da, eh, eh, Maria Similegi, gaur egun badakigu, eh, urtubia
iparraldeen bon egon zen, eh, sorgin eiza horrek, eh, planteatu zuena, do,
bultzarazit zuena, izan zen urtubiako jauna, peiar delan krekarri zuena,
eta bar, eta, gaur egun badakigu, eh, urtubia hori, frailea ondara
nibarrekin ere koneztioa zuela, erabatean, orduan, bueno, ez, esan
daiteke, eh, sorgin, inkeria, sorgik erearen existentzia hori, ba, aitzakia
izan zela, ba, bera, interes politiko eta ekonomikoen atik, azkenean.
Bueno, menik uste dugu sekuentzia oso eder bat, niretzako, eh, pelikula,
sessualitatearen askatasunari buruz itzegiten du asko.
Eta niretzako oso importantea izan zen, eh, sekuentzia guztioiek, egidoian
asirabatean sordidotasun punto bat, eh, zeukatenak, eh, aliketa forma,
ederrenen, eta, eh, delikatuenen, eh, tratatzea, ez?
Azkenan, eh, inkisidoren, eh, eh, ba, bueno, satanismo, satanizazio prozesu
horretan, ere, seksualitatea ere satanizatu egintzuten, eta, niretzako,
ba, importantea zen, hori, ere pixkat, eh, dignifikatzea, ez?
Eta, ikusten duzuen planonetan, egin nuena
izan zen, eh, eh, bueno, bertekalak bota, ez?
Eh, haiek, etzan, etzan egiten direnean nahi nartan
maita ez zeko, altsatu egiten dira, erabatean, ez?
Eh, bisualki, eh, hemen dizutatzen da denean, hemen, behitu, emnola,
katsalin Elle batu egiten da, ez?
Nola, eh, ez dauden makurturik, gora begira dauden, ez, erabatean.
Bueno, hemen, ikusten dugu, agertzen zaigu gure, gure erbia, digitala dena,
kasu honetan, plano, eitxietan, erabi, eh, karristik duten erbi bat,
oso ondo tratatuko genuena, eukigen onor bakarrik geldi, erreferentzi bezala
izateko, baina gero, bere gainean dauden, bueno, mugimendu,
eta burua, eta begia, eta hori guztia, digitala da.
Eh, noski, gero, korrikan agertzen denean, eh, erbiare, eh, noski digitala,
ez, eh, azkenanez, eh, erbi bat iezin diozu esan, eh, zer, zer behar duzu, ez?
Baina, bueno, hau, hau, hau, ere, digitala da.
Lehen komentatu nahi nuen ere, eh, hau, ikusi dugun sekuentzia eder
horretan, eh, nola kontrastea dauen musikaren artean, ez, sekuentzia horrekin
eta honekin, nola, eh, pelikulak dauzkan egoera batzuk, eh, non, eh, romanticismoa
eta edertasuna, eh, exaltzatu egiten duen musikaren bitartez, eh, arraztatuka aiega
eta amaitarroita jauregin, eh, eren, helan, bikainarekin, noski,
eta, baina gero, horrek, ere, elkar bizitzen du beste dimentsio nocturno,
izzu garri, beldur garri horrekin, ez, eh, ahotxes beteriko, eh, eta testura
harraroz beteriko, eh, mundus hor ginkariaren mundu nocturno hori,
ez, oradan, pelikula oso polita nola dualismo
hori, hori daukan, eh, musikaren bitartez.
Buna, mentxe, eh, bueno, hau adibide bat izan daitekeen, nola, bost astetar ditan
grabatu ginalizan genuen, ba, Nik azkenean zuzendari moduan hartu behar ditute
erabaki batzuk, eh, eta hau plano-sekuentzia hau praktikamente bariz,
da, plano bakar bat da, ikusten dugu asieram peioren plano bat, eh,
Mateo Agurtzen, baina ikusiko zuen mendika horren nola hau plano bakar bat bezala...
planteatu nuen, eh, zen, eh, derrara, niri, niretzako zinean, eh, hmm,
ego, zinearen potera erabatean nizu zuen
daribetzala, eh, disfrutatu egiten dut alako, eh,
erronkekinez, eh, bapatean, bai, ezatea, bueno, ez dakigu denbora harik,
eta, eta konbertasioa, gero, elkarrizketa hau, grautu imorduran, bia bakar batekin
nolak kamera joaten den gutxinaka gutxinaka evolutionatzen, pertsonaien
korografia bat sortuz nola, eh, onek narrazioari, narrazio potenzatu
egiten duenez Nola bapatean pertsonaia perfilatuak geratzen den, pehiorena,
nola guazen saltatzen leku batetik bestera fokoarekin.
Nola bapatean hemen Mateo jartzen zaion ia espiritu, iumba
dizango balitz bezala bere burua jaten, bere manipulatzen.
Nola jartzen zaion atzean eta astigu haua ikusten, orduan niretzako lako erronkak
beti dira oso interesgarriak dira eta narrazioari laguntzen diotenean gozada bada.
Gero noski ere, denbora irabazten duzu, azkenean nahiz eta ensaio nahiko behar
duen, plano bakar batean lortzen duzuena nolako
kontak isuna era potentan kontatzea, triunfo bada.
Eta...
Hemen ikusten duzuen elitza hau, harginetako bas elitza da eta beko
teiatutik gora dagoen guztia digitala da, hori alaif UFX egin zuen.
Ena bekoa hori harginetako nekropolean ratutu da.
Hemen ikusten dugun sermoia hauez, giza harimaren txaiak idirairu pekatua.
Eta, deabrura eta haragia.
Hau eta barrenkorrana haragia eskaintzen ditu.
Sermoia hau da asularreke indar.
Asular gure euskal herriko kulturalaren personak informatua.
Habitu hori, nire aita da, bigotaren eta hori nire ama eta nire bihoa.
Horren familia sartu nuen sekuentzio hori.
Hemen ikusten dugun hori hori oro komunazioa da errago.
Momento gara aproposa izan zen... Eta, gozaino bat izan zen...
Enkurtuzarekin buruz asko, inoizkuruak ezagutu dut.
Bestuari honen aldetik nirea hemen luzituz delako, ez?
Hainbeste eta hainbeste garaio horretako bajazkerak eta erakutsiz erabatean.
Eta, bueno, hemen beste batzuen artean laguna kera daudea, edo hortalamo
zukaldaria, hau pai, eta, bueno, hemen nire familia, ez?
Eta, alen esaten nizuena, bada, hori, asularren sermoia erabili geluela,
honetako garaikoa zelako eta proposa, eraz?
Gara horretako pentsa moldearen izlada zelako erabatean.
Eta, bere, hori, haragi hariburuz izaten duelako, ez, erabatean.
Pekatu hariburuz.
Eta menikusitu hor, ba, abadea eta inkisidorea, ez?
Ez, fraileon de Aranibar, ez?
Eta, fraidea de Alvarado, ezen bestea.
Egun zirenak erralitatean, saretako baiara inkisizoaren bitarte eskolpatzen, ez?
Eta menikusten dugu, ba, bateotxistulen ipuin hori, ez?
Nola, erbia, sartu dituen den elizan, eta, bere...
Mateo, ba, erotu egiten duen.
Azira baten, erbiak itzein gotzuen, gidoian, esaten zuen, dilindalan kanpaia,
apaizak kanpaiaarekin LAN, baki guztiaren kanpaia joez, baki, maztur batzea,
ba, bueno, olai datzitan duen, baina, imaginatu, horre, oso arrisko
handiageneukan sinerzgarriktasuna mantentzeko, ba, azkenan, erbi bat
itzegiten jartzea, ba, ez da, ez da, errez, arduan, eraz?
Erabaki nuen, bakarrik farrea egizatea, eganera, era, uste dut, kutsu makabroago
bat ematen diola, iuna gobat, eta, erbi, errealaren arnazak erabili genituen,
ba, efektu hori lortzeko, eta Nik uste dut oso goi geratuzela.
Ipuinan berez, Mateo, ies egiten du basor arte, eta bertan galdu egiten da,
baina Nik erabaki nuen, ba, erabatean, atea bilakatzealako portal dimensional
nokturno bat bezala, eta, eta menikusten dugu, nola txakurrai ateratzen den,
baina Mateo ez den ateratzen, eta, eta, gauak baitu egiten duen, ipuinan, bezala.
Eta, esaten da, normalan, esaten da, biblia bat, edo misala, irekita usten
bautzu, elizabaten barruan, sorginak sartu aldirela.
Eta, eh, ba, esaten ziren pentsa molde eta sineskeri horietako batez.
Eta netzako sekuentzea, momentu txau, non ikusten dugu, Mateo iuntasunan
barneratzen, ba, da, ba, Mateore, Mateoren espirituaren iruditeri ikoniko hori, ez?
Gero, mendian entzuten dugun hori, eta berarik
ente topatzen bazara, ba, berarik erabango zaitu.
Jainkoak madarik aturik.
Hemen da, momentua, non katsalini egia rebelatzen zaion, ez?
Nola, iru emakume hauek egitan sorginak diren, eta estertxi ezagutzen zutela,
eta, ba, zirko guzti hau beraren sinadurari buruz egide, oiz, ez,
nola, kondenatu egin duten estertxi bere sinaduraren gatik, eta hori da,
jakina izutena, berak bere kabuz egin zuen, oiz.
Eta nola, horregatik, logorroin hori eraman zuten, ba, bertan erretzeko.
Menikustu zuena, juneren gainean egin niko plano travelling badar, eta izugarria Dan
nola, June, behin eta berriro nola errepikatu
ahal zuen, ba, intensitate horrekin, ez?
Emotibitate horrekin, behar zenean negarre
egiten, osa, June da ikaragarrizko, ea, aktorik.
Eta Nik uste, pari asko egingo dizkidula bere lanarekin, hemen dika horrela.
Eta hemen hartzea haiegatzen gara, hakelarrearen kapitulura ez?
Hemen ikusten dugu, katxaren egiten dola, atzerako bide hori baserrira haiegatzen.
Eta ikusi dugu, nola sorgineak esan duten, bageala ezgeala, amaikamilla bageala.
Hori esaten zen, dago ipuin bat neska bat esaten diola emakume
bat, ez dela sorginea eta negatu ditu maituztu sorgineak.
Ipun horretan, emakumeak esatea, bageala ezgeala,
amaikamilla, eta horren agertzen zaizio amaikamilla sorgine.
Eta hilea, hiletik tira.
ira egiten diote eta ileak kendu egiten diote.
Eta pelikulako momentu honetan ipuin horrik kenua da.
Lehen esan duen moduan, kapitulo bako izate dago ipuin ezberdinez elementu
osaturik, eta kasu honetan sorginen ipuin osaturiko sorgin kapituloa da.
Akelarre eta sorginen mundu ikonografiko horren kapituloa.
Euskal Herrian guretzako sorginak berez ez dira gaiztoa guzti, edo gaiztoak bat dira
poteretxoak dira, ejunak dira, hau eta erekin da erlazioen atutakera batean.
Baina gaiztoak bat dira, seguro aitzaki bat dutela.
Beti honek dauka euskal mitologia, batzutan apaitzak onak direla eta deabro
eta iuntasuneko pertsonean maltsurre kontraiten dutela, baina beste batzutan
bat badea elitza ere faktore gara gaiztoa ez?
Desagertara ziegiten dituen beste deidade pagano eta barretabarre.
Eta hor niretzako oso interesgarria da gure mitologian.
Ez dira inorezta hona eta inorezta atxarra, edo biak dira denak ez, erabatean.
Eta hemen da, pelikulan dagoen, sorgin keriarekin
erlazionetuta dagoen gauza erre alba karra.
Ba inkizizioak kastigatu egin zuela euskal bai, euskal herri bai, beste zonalde
batzuetako jendea, sorgin keriaren aitzakiarekinez.
Berez ez zegoen sorginik, hori nosi badakigu, eta nahiek egin zuena izan zen.
kolpatu zonalde horiek bere interes ekonomiko eta politikoen gatik.
Eta hemen izan dut.
Eta hori nahi nuen, erabatean, ma infernu hori, ez?
Eta pelikulako sekuntzia gorriena, erabatean.
Infernuko zua izango baliz moduan.
Bada ere, filmeko niretzako filmeko tema musikale dernetariko bat, oso tristea.
Eraberean oso ederra, ez?
Maitetaranen lanari esker.
Hortxeak gauzak gure fraile ondalan ibar eta Díaz de Alvarado eta Mateo, txistu.
Bada ere, aurkastu batak esker.
Eta aurkasten duitu zuen testu horiek, bada ere beretan, ez zeta esindiren
irakurri butxarrik dutak daude, hidatzitako testu erreal horietan.
Ibi joalki, pelikulak, bada euskate referente batzuk, bueno alde batetik,
Inquisitioarekin vinkulatu dauden grabadore ezberdinak, batziagun bat
Ziarnko, Pierre de Lacroixerekin elan egin zuen bat, akelarrearen ikonografia sortu
zuena, egin zuen alako badago grabado handi bat, ondinkusten diren akelarren
parte ezberdinak, eta gero beste da Pablo Tillac, honek euskal mitologiako edizio
frantses asko grabadoen bitartez ilustratu, eta akelarreak
ilustratze dituzten irudi ikaragarri eder batzuk.
Baita ere beste euskal mitologiako pertsona batzuen irudiak.
Tambien ikusten dugure, ba, nola bat besenarra emakumeari espiatzen Ari Dion,
eta sorginen ukendu hori, es, famatu hori, kultura esberdinetan dagoen hori,
igual, simplemente krema bat zen, es, emakumeak, haien kremak, haien
ukenduak, edo on remedioak egiten zituzteela, baina inkisitorek torturaren
bitartez jendeari esan arazi zioten, ba, horrekin, egan egiten zutela.
Eta ipuin batean, euskal herriko soringeraren ipuin batean, hau gertatzen
da, emakume bat ukendu hori ematen du, eta haien esagunadugun esaldi hau,
sasi guztien gainetik, laia guztien azpitik, esanik, ba, emakumea egaka ies,
egaka ateratzen da, akelarreruntzez.
Bere senarrak ikusi egiten du, eta egiten duena da, ba, bera jarraitzen zaiatu.
Ukendua ematen du, baina, erran airua, edo sasi guztien gainetik, laia guztien
atzetik esan horrodez, esaten du, sasi guztien azpitik, laia guztien gainetik.
Orduan, tipoa ateratzen da, ba, ziztu bizian, baina, sasi guztien azpitik,
eta gero, laia jotatik, horre, sekulako, biajearekin, eta egatzen da, akelarrera.
Eta ipun jan esaten da, ba, bertan denek egiten
dutela, berataz, farre, baita, akerbeltza ere, ez?
Nire kasuan, egin dudana izan da, peyori, ba, destino amargoago bat,
eta ilunago bat, ikusi bat duzu pelikula.
Hemen txedugu, bueno, jabato, Xabi López, da, sekulako aktoretzarra ere,
egin zuen sekulako Lana, bueno, hemen dika aurrera,
pertsoneia jasaten duen, ba, guzti hori, ez?
Nola arrastak ateratzen den, nola egaka, hori guztia egiteko, efektu berezien
bitarte, sekulako Lana, LAN fizikoa egin zuen, especialista bat izango balitz ezala.
Berari ikaragarri guztatzen zaio, baina ikusi, hori ikusi ezakezue making ofan.
Hargita gara, baina nola bera, egite giten den horri buruz.
Uncrack.
Eta habitu, ikusten dugun, ikusi guztien efektu hau, erabiltzen da, westernan asko
saldi batek, eramaten duenean, bakero bat, arrastaka.
Hemen aktore haukagu, planotik ateratzen da, eta
arrastaka ateratzen den bestea, especialista bat.
Eta turko, turko zar, tamen plano, plano hauetan, honetzaion ikusten den
aurpegia, especialista bat egin ada, Ricardo Cruz espesialistaren langile bat,
eta gero, baina gero, peiori aurpegia ikusten
zuenean, nolako planoetan, egitan peiok egin zuen.
Ezen egakatera, baina ingurunean izan zen, peiori grabatu,
kable batzuk erabiliz altsatzen, kromo baten kontra.
Eta gero, dron batekin grabatu genuen zeru eta bar, eta sorgiñak eta astiak eta
jendea guztia, kromo baten kontra grabatu eta gero, kompozitxoa digitalki egin.
Euskal Mitologian esaten da, sorgiñak eta bar, bueno, sorgiñak eta astiak esaten
dugu, baina denak dira sorgiñak, sena euskal herrian, sorgiñak ez daka
seksurik, ez daka generorik, denak gizonak ere sorgiñak dira.
Eta kontua da, esate, euskal mitologian esaten da,
eta akelarrena joaten zirela egaka, animaliekin.
Bai, astoak, oioai eldurik, zerriekin, denetanik.
Baina gara, guk hori ez zen genuen egin eta oso komplexua izango zen hori
digitalki egitea, orduan egin nuena izan zen, objetuak erabili.
Ez, sorgiña erratza gainean.
Beraz, erratza gainean, sorgiña erratza gainean, ez da hemen goa, hori Europa erdi
aldeko ikonografia da, baina, bueno, gure ere egin dugu, ez?
Eta, bueno, hemen ikusi duzuen kolpe hori egiten duguna da, aktorearekin grabatu
lurrean, gero kamara gora egin, eta gero invertitu.
Eta erorketa digitalki sartzen dugu.
Eta azkenik egatzen gara, akelarrera.
Bueno.
Eta azkenik egatzen gara, akelarrera.
Eta gure egiteko, hau da, filmaren erronkarik handiena, ez?
Erabatean.
Ni egina inuen planosekuentzia bat, korterik gabekoa, kamera joaten zen
bilakarabatean, hasierabatean festa bat izango balitz moduan, gero nola zurrumbio
bat bilakatzen den, eta azkena nahi egatzen garen invokazio horretarako.
Eta horretarako, bueno, hainbat gauza egin genituen, alde batetik, abestia komposatu,
maite taranekin, gero dantzari talde batekin koreografia diseinatu,
horiek uste dituzten erdiko jende gazte guzti hori, oi, dantzariak dira,
eta gero rodajera Joan ginean, aiek erakutsi zieten, izan ziren gidari,
berreunda piko figurante guzti oientzako erabatean, ez?
Hau gara batzeko, bueno, ginen gure izan zen, klaro,
planosekuentzia bat denez, egun bakar batean gara dutela.
Eta erabateko genuen, egin genuen, lehenengo, osea, egunaren lehenengo
partea, ensaiatu, bai figurantekin eta bar, bai kamerarekin erritmoa klabatzeko,
musika erabiliz, eta bar, eta bar, eta gero
egunaren igarren parte hori grabaketa egiteko.
Izan zen, amar toma, eta ona noski izan zen azkena.
Eta justoa maitu genuen, jornada, amaitu genuenean.
Bestalde, ikusten duzu, hau baso hau platoa da, hau hoi hartzunko Plato
batzuetan ezin aldean grabatu genuen, zen oski, ezin genuen baso batean,
neguaren erdian, bai beste figurante erdibilluzik grabatu.
Eta euskan faktore, erronka faktore guzti horiengatik, ez?
Orduan egin genuen, aizan zen, ba, sortu, izaskunek egin zuen,
sortu baso hori, zuaitzak eraman bertara, horra gertzen diren dolmen oiek bertan
jarriz, lurra, bueno, lurrez eta ostos beterik eta bar,
eta bertan grabatu genuen, egoera kontrolatu batean.
Bai, toma bakoitzaren artean, ireki behar genituen bateak, eta itxaron pixkat,
espazioa, bentilatzeko, zen, kez betetzen zen, guzti zure horren horrela guztien
dugun, ma, fogata hori, zu hori, ba, eskenean, kea, kepilla gotatzen zuen,
eta joaten zen gutxinaka gutxinaka betetzen, eta, klaro, esintosik atzeko,
ba, ba, toma eta tomaren artean, egin genuen aizan zen, ba, ireki.
Eta horrekin, ba, denbora galtzen da, baina, baina lortu genuen, azkenean,
izugarrizko erronka hauez,iniz, niretzako, ba, bizitzako g Gothbb mesh
bat, niretzako, Benetazko akelarre bat sortzea daez?
Bure akelarrees?
hala eko, fest taundi bat, non lokazioa egiazko
den, eta nun gure akerbeltza ateratzen da.
Ghosten dugu, bueno, hemen, eh, aquela akerbeltza gertzen da, saspi
adarreko akerbeltza, historietan ikotatzen den moduan.
Baina, bueno, inkisidoreak beti izan dute esatez duten eta munduko kultura geienetan
basorgineak itutena da inbokatu deabrua akerraren formarekin.
Baina gure kasuan Euskal Herrian akerbeltza bada naturari eta
fertilitateari binkulaturiko deidade poteretxu bat, magikoa, eta askotan
baserriak babesten dituena, baserretako
animalieta usta eta natura tabar babesten dituena.
Binkulatuta dagoena, erabatean, Europazarreko
beste deidade, naturako deidade askotara.
Adardunak direnak, jargiarekin ere binkulatuta daudenak, erabatean, jargiarekin.
Bada, bizitzaren kalendarioa, antziinatik erabiltzen dena.
Eta, bueno, hor dauzkagu, deidade adardun europear asko, daukagu pan, kernunos,
gero, adardun animalekin binkulatuta dauden jainkoza jargiarrak, adibidez, Diana ez.
Bueno, bablako jainkoak, niretzako badira,
akerbeltzaren lengu zu lengu zinakera batean.
Eta Nik kasu honetan, ziatu nintzen, bada, bada,
nahi nuen, akerbeltza ez gizona izatea bakarrik.
Normala nola errepresentatzen da, baina fertilitatearen eta seksualitatearen
deidade hori izanik, erabatean, antziinako deidade asko, badira,
are androginoak eta armafroditak, eta niretzako logikoena hori zen, ez?
Eta, bada, erabatean, fertilitatearen eta maitasoraren magia hori,
botako, magia botako duen jainko hori, armafrodita
eta androginoa izatean, niretzako zen logikoena.
Eta, papiskat, beste iluditeri batzuetan dauen,
bafomet horren figura elegante bat sortzea, ez?
Ez, beldurgarriare izan daiteke, baina era beran ere, misterio txua eta ederra.
Eta, bueno, hemen, nola, askatasunaren, seksualaren askatasunaren bitartez,
ba, jendea inkluso helbato egiten den, ez?
Kenduz, inkisidorek, ba, akelarren ikonografian sortu zituzten, gauza,
hilungusti hoiei, ba, hilungustiek kendu eta
askatasunaren simbolo bat sortu, erabatean.
Hemen ikusten dugun, bueno, akerbeltzat, dago, lehenen komentatu dizuen bezala,
Elias Garzia interpretaturik, berak eramaten zuene, bueno, zanko batzuk
eramaten zituen, buru animatroniko bat ere, lehenen komentatu den bezala,
nahi nuen, dena, aliketa fizikoen izatea, eta bere tamaina handitzeko, baina nion
izan zen, grabatu alde batetik, bueno, esko hau digitala, justo,
baina nion izan zen, Eliasi, kroma baten kontra grabatu, eta beste plano guztiak,
ba, katsarinekin, ba, garri grabatu, eta fondo garbiarekin, eta gero,
ba, digitalki, txartatu egiten zen hor, Elias, haundituta.
Akerbeltzaren jornada bat izan zen osoa, kromarekin, eta oso gogorra izan zen
Eliantzako, baina sekulako LAN aintzuen, eta mila bider eskertuko diot beti.
Bueno, inoakagu okulus infame do, muzu beltzaren elementua.
Akelarrearekin eta akerbeltzarekin paktua egiteko sigillua era batean, ez?
Eta ni, justo, ba, hori neuen, ez?
Satanizatuta eta sikinduzuen elementu guztioa joek era batean, bere alderdi
ederren eraila, eta askatasunarekin vinkulatzera, erabatean.
Eta arduan, banola musu beltzoren bitartez, erabatean aker beltzak barkatu
egiten du paktu horren bitartez, askatasunarekin paktua egiten bitartez.
barkatu egiten du katxalin eta premiatu egiten du, erabatean.
Hemen jende asko niretzako da pelikulako sekuentzia ederrena biak daude izugarri.
Asieratik oso delikatua izan ditzen sekuentzia hauekin biuzi egon gozirelako
eta neukan oso historia, oso pentsatuta, nola egon gozien argistatuta, delikatua
izateko, ederra izateko niretzako eta hau planifikatzerako orduan egiten duguna da
itzegin intimidadeko superbiztore batzuekin, saskinan seksua eta alako
sekuentziak daudenean kontuan dira izan behar dugu eta niretan neukan oso argi eta
kidoiaren gainean sordi dodo seksuala izan daitekeen
hori betisiatu nintzen ahalik eta era derrenean egiten.
Eta asko, jende asko galdetzen dit, baina haus maritxu da edo akerbeltza
maritxu ze transformatuta edo eriotzetik ekarri du akerbeltza bueno, Nina jago hori
irekia ustea ze usut polita dela norberak erabatean bere erantzuna atzenduenean
bizkat retratatu egiten da norbera bere burua ez ori oso polita dela eta niretzako
badago amaila bakarra niretzako Nik pentsatzen duena baina ez dizuet kontatuko
nahiago bakoitzak berea berea izatea eta eta abunen betxe pelikularen azken planora
non katsalin indartzu eta poteretxu publikari musu ematen Dion erabatean eta
pelikulamaitzeko hemen txesto jarrina izanuen erabatean definitzeko
apuntalatzeko historia guztiauek gezurraren bitartez sortuzirela ez gezurro
horiek biolentzia osoin sortuzituzten gure historian eta guk eiten duguna da
homenaldi bat historian bizi izan ziren pertsona jaoiei baina baita ere egoera
hoiedatik sortuziren historia eta fikzio poteretxu hoiei ez gure egiten ditugu
likatu egiten ditugu eta haien sortzaiei jautiki bai garaiaietan zeudenak
askatasunaren kontra zeuden hoiek baita gaur egun daudenei ere gaur egun
goizkinkisidorei ere erabatean ez errima eginik eta besterik Gabe hemen dauzkazueba.
kredituak ekipoko jende guztia agertzen den beti ikusi barrituzue kredituak horra
agertzen baita gure talentu izugarri hori baina ikuste hemen utziko zaituzte dela.
detaietxo bezala hemen pelikularen usika eder guzti honen nahasketa honetan
entzuten dugu ere akerrakat, arrakokerrak ditu trabalenguaz hori politaiguitzen
zitzaidan akerrentzari inbokazioa iritea engauza sumearekin engauza infantilarekin
apiskatere gezurrorekin jolazteko eta besterik Gabe eskerrik asko ni
entzutagatik espero interesgarria izan zaitu eta eta eta ea laizterik guztien
garen urrengo filmateko audio komentarioan benga, bezarka handi bat.
BATZUM BATZUM BATZUM BATZUM.