1
00:00:01,400 --> 00:00:08,060
Kaixo, hemen Paul Urquijo, gaua filmaren
zuzendaria, orain txei kusten Ari zareten

2
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

4
00:00:08,061 --> 00:00:16,341
filmaren zuzendaria, aintzuzen, eta
hauseda zuzendariaren audio komentarioa.

5
00:00:17,740 --> 00:00:34,400
Gaua filmaren zuzendaria, orain txei
kusten Ari zareten filmaren zuzendaria,

6
00:00:34,500 --> 00:00:45,960
aintzuzen, eta hauseda zuzendaria,
aintzuzen, eta hauseda zuzendaria.

7
00:00:46,220 --> 00:00:51,521
Ezberdinekin ez, bai making ofekin, bai
zuzendari ezberdinen audio komentarioekin.

8
00:00:51,720 --> 00:00:56,603
Orduan niretzako ore bada,
eta oso garrantzitsua nire

9
00:00:56,604 --> 00:01:01,240
filmen audio komentario
hauek ustea erabatean ez.

10
00:01:01,960 --> 00:01:07,600
Nordaki igual norbait interesgarria iruituko
zaio, edo zozer ikasiko du horrekin.

11
00:01:07,760 --> 00:01:10,960
Orduan, bueno, lehenik eta bain,
hori, mila, mila eskar.

12
00:01:12,060 --> 00:01:16,200
Bueno, pelikula hasten da, erabatean gaua
eta gunari buruzak.

13
00:01:16,220 --> 00:01:16,860
Zizte egiten, ez?

14
00:01:16,960 --> 00:01:25,220
Badakigu, Euskal Mitologian, bueno,
ba gaueko, gure gauaren jainko hori,

15
00:01:25,221 --> 00:01:30,290
agertzen zaigunean, gauaren
erdian, berak esaten du

16
00:01:30,390 --> 00:01:33,620
eguna egune koentzat,
eta gaua gaueko entzat, ez?

17
00:01:33,740 --> 00:01:38,280
Ta, Nik asira honetan, ba, komentatu nahi
nuen pixkat, dualismo hori.

18
00:01:38,281 --> 00:01:45,680
Graba do, honen bitartez, ba, haiegatu
zaizkizu, haiegatu zaizkizu, ba,

19
00:01:46,700 --> 00:01:51,125
sorginkeriaren eta
enkizizaren garaio horretako

20
00:01:51,126 --> 00:01:54,180
iruditeria horretan
pixkat oinarrituta, ez?

21
00:01:54,220 --> 00:01:59,920
Garaio horretako, amazazpigarren mendeko
grabatu horretako estilo horretan,

22
00:02:00,040 --> 00:02:06,320
ba, erabatean oinarritu, ba, asirako
prologo hau egiteko, non, kurpila,

23
00:02:06,321 --> 00:02:09,540
kurpila hau ikusten dugu etengabeko ziklo
batean, ez?

24
00:02:10,020 --> 00:02:11,460
Gauetik egunera.

25
00:02:11,580 --> 00:02:17,720
Eta nonera batean ikusi ditzakegu gero
pelikulan agertuko diren, gauza ezberdiak, ez?

26
00:02:17,721 --> 00:02:23,680
Orikusi ditzakegu iruzorgin, e,
eltze batekin, eta, eta, orikusten dugu

27
00:02:23,681 --> 00:02:29,620
amaierako, igual, izan daiteken ezzena
hori erabatean, eta, bueno, jakin dezazuen

28
00:02:29,621 --> 00:02:32,640
grabadoa baiteko, e, e, gurran egin
genuen.

29
00:02:32,760 --> 00:02:36,824
Nik egin nuen diseinua,
eta gero, e, grabatu egintzen,

30
00:02:36,844 --> 00:02:40,520
e, gurran, eta, rodatu egin
genuen, e, kamerarekin.

31
00:02:40,820 --> 00:02:46,360
E, bai grabadoa, bai agertzen diren,
bueno, tituloa, eta, eta, diren,

32
00:02:46,361 --> 00:02:49,860
e, e, kapitulo ezberdinen, ezberdinen
kartelak, ez?

33
00:02:50,000 --> 00:02:54,520
Ezako, importantea zen fizikoan egitean,
egitea, eta ez digitalean.

34
00:02:54,600 --> 00:02:58,440
Ikuste, lortzen dugu lalako testura,
e, zer bat.

35
00:02:59,260 --> 00:03:06,140
Bueno, hemen, e, ikusten dugu,
gaueko, gaueko, ikusten dugu gaueko beste,

36
00:03:07,660 --> 00:03:09,960
e, ibiltari batzuk, edo egalari batzuk,
ez?

37
00:03:10,140 --> 00:03:16,080
E, bertan bizitzen diren, beste,
izaki ezberdinak, eta hemen ikusten dugun,

38
00:03:16,081 --> 00:03:23,840
e, lehenengo baserria, bada, igartu
behitiko, e, baserria, hau ipuzko handago,

39
00:03:24,020 --> 00:03:30,560
eta, da, bertan, sagardo egiten zen,
eta, eta, bueno, gu lokalizazio bezala,

40
00:03:30,700 --> 00:03:34,640
e, erabilileen, oso, museo ederra.

41
00:03:35,600 --> 00:03:39,980
Eta, hemen ikusten dugu, lehenik eta bain,
bagure, protagonista, June Nogueiras,

42
00:03:40,200 --> 00:03:47,540
e, kachalin ez egiten, eta, bueno,
lehenik eta bain, jende asko galdetzen

43
00:03:47,541 --> 00:03:52,680
dit, gure kultura edo dokumentazioa
esagutzen ez dutenek, nondik datot

44
00:03:52,681 --> 00:03:57,751
kapelarrar horiek, eta
peliguron agertzen diren jantzi

45
00:03:57,851 --> 00:04:02,260
estrafalari horiek, eta kontua
da, zirela garaikoak horiek.

46
00:04:02,320 --> 00:04:11,020
Hemen ikusten dugun txampinio hori,
amanita muskaria da, berretxikoa,

47
00:04:11,021 --> 00:04:21,080
pozoitu alzara berarekin, baina gehienbat
da, hantzina erabiltzen zen, aluzinazioak

48
00:04:21,081 --> 00:04:27,920
eukitzeko eta bar, baina ez da, norbait
hil txeko modukoa, dosia undia berduzu.

49
00:04:28,380 --> 00:04:35,280
Piskat bueltatu ze jantziterira ez,
saiatu gara pelikulan jantzitan bai

50
00:04:35,281 --> 00:04:44,540
artean, alik eta hien dokumentatzen ez,
jantziaren arloan, nire atorri jos

51
00:04:44,541 --> 00:04:52,580
jantzizu zen daria, bai, gara dokumentatu
zen, eta gara horietan agertzen ziren

52
00:04:52,581 --> 00:05:00,920
kapelarrar horiek ez, puntata forma
harroekin, gero gara horretako tejido eta

53
00:05:00,921 --> 00:05:07,160
koloreak eta bar, gara horietan jendea oso
koloretsu jantziten zen, esan txurri

54
00:05:07,161 --> 00:05:12,460
beltzen zen, eta saturazio gutxiko
kolorekin jantziten, hori kuriosa,

55
00:05:12,600 --> 00:05:18,900
normalan, film historikoetan gertan den
jantziteria izaten da nahiko mordazinoa,

56
00:05:18,920 --> 00:05:23,049
nahiko grisa, sikina
bezala, eta ez zen, ezo

57
00:05:23,050 --> 00:05:26,660
mentzen horrela, oso
koloretsua izaten zen.

58
00:05:27,260 --> 00:05:31,000
Eta hori izlatzen zehatu gara erabatean.

59
00:05:31,020 --> 00:05:39,020
Baita ere, artean ere, garai horretan,
batziren, baserriak, geiengoak,

60
00:05:39,040 --> 00:05:42,260
egurrezkoak ziren denak, ez ziren
arriskoak gaur egun bezala.

61
00:05:42,400 --> 00:05:44,620
Eta hori ere izlatzen zehatu gara.

62
00:05:45,540 --> 00:05:52,040
Nementxe daukagu ere Xabier López-Jabato,
beste aktoretzar bat, ez?

63
00:05:53,480 --> 00:05:59,260
Eta nementxe daukagu, protagonisten
Erlazio Tortu Osori erabatean, ez?

64
00:05:59,380 --> 00:06:01,800
Pisegat glimat gaitsalinga isoaren zat.

65
00:06:03,080 --> 00:06:04,980
Nemen, 2000-ean...

66
00:06:05,880 --> 00:06:07,320
Pisi direlarik.

67
00:06:07,840 --> 00:06:13,760
Argistapenaren aldetik eta kolpe
bisuelaren aldetik, nire aurreko

68
00:06:13,761 --> 00:06:20,160
pelikuletan eta nahiko hiluna izaten
naiz, eskatzen baitite nire harimak, ez?

69
00:06:20,520 --> 00:06:27,420
Historia hilunak, mustroz beterik eta bar,
baina gero ere, argistatzerako orduan,

70
00:06:27,540 --> 00:06:34,840
beti guztia den zait kontraste handiko
irudiake sortzea, tenebrismoa sortzea,

71
00:06:34,980 --> 00:06:44,400
kontra argian aktoreak eta pertsonaiek
argistatzea, eta kasu horretan Gorka Gómez

72
00:06:44,401 --> 00:06:47,260
Andreu argazizu izan daria ikaragarria,
da, ez?

73
00:06:47,320 --> 00:06:52,800
Hora horkitu itzagegu, ez dakite referente
piktorikoak goia bezala, edo karabailo

74
00:06:52,801 --> 00:06:57,093
bezala, eta alako
iruditeria tenebrista sortzen

75
00:06:57,094 --> 00:07:00,440
zehatu binen, edo izalatzen
zehatu binen, erabatean.

76
00:07:00,520 --> 00:07:08,920
Kasu honetan Gorkak argistatzeko,
baserrian, zin izan zituen bela kerabili.

77
00:07:09,120 --> 00:07:15,900
Hori ikusten zuen SUA, behan dagoen SUA
hori utxi ziguten SUBA-karra, efektu

78
00:07:15,901 --> 00:07:23,540
bereztiak egina da, egitazko SUA da,
baina oso kontrolatua, drama efekis efektu

79
00:07:23,541 --> 00:07:31,860
bereztiako enpresak egina, baina gero
agertzen diren argi ezberdin guztioiek,

80
00:07:31,900 --> 00:07:37,940
ez dira, belak, nahiz
eta, argizariak diruditen

81
00:07:37,941 --> 00:07:47,360
lez eta hori ikusten zuen
puntutxoiek ez dira SUA.

82
00:07:47,680 --> 00:07:55,220
Nola, azkenean museoa Dana egurrezkoa zen,
honek arriskurik hartu ez zen,

83
00:07:55,400 --> 00:08:01,080
ziguten utzi eta gure teknikak dauzkago,
azkenean zina betuko da.

84
00:08:01,680 --> 00:08:03,400
Azkenean zina betuko da.

85
00:08:03,401 --> 00:08:04,401
Azkenean zina betuko da.

86
00:08:04,840 --> 00:08:08,800
Gero fikzioan egibat sortzeko,
erabatean.

87
00:08:08,880 --> 00:08:15,280
Baina ikusten dugu peio pertsonaia,
nahiz eta nahiko pertsonai zatarra izan,

88
00:08:16,240 --> 00:08:23,260
Nik gara da guztoko nola pixkat bere
grisak izatea, ez izate alako pertsonaia

89
00:08:23,261 --> 00:08:30,220
gaiztoa, gizon gaiztoaren figurari,
nahiz eta bere gara jorretako gizon bat

90
00:08:30,221 --> 00:08:38,420
da, bai gara horietan, bai gara hauetan
ere gizon zakarrak dauzkago.

91
00:08:38,580 --> 00:08:42,360
Eta baina ikusten dugu igartu baitiko
Kampoaldea berriro.

92
00:08:42,520 --> 00:08:52,360
Hori ikusten dituzuen landareak eta bar
guk jarriak dira, eta Kampo hau ikusten

93
00:08:52,361 --> 00:08:58,420
duzuen Kampo hau, Katxarenek ikusten duen
eta gero baserritik alde entzerakoan

94
00:08:58,421 --> 00:09:00,500
ikusten dugun beste unibertsiori,
ez?

95
00:09:00,501 --> 00:09:10,620
Ez da ikartu baiti beste artikutako basoa
izango litzateke, baina bai ikartu

96
00:09:10,621 --> 00:09:14,660
baitiren aurrean hor jarri genituen suaitz
batzuk eta barretabar, ikusten dugun

97
00:09:14,661 --> 00:09:18,646
lehenengo plano, baserrik
ikusten dugun pelikulako lehenengo

98
00:09:18,647 --> 00:09:22,200
planoan ikusten diren
suaitzak eta bar, guk jarriak dira.

99
00:09:22,980 --> 00:09:28,300
Ikusten dugu ere nola hemen artean
espazioak deskiribatzeko betetze ditugula

100
00:09:28,301 --> 00:09:32,480
elementu ezberdin ez, Katxarenen baserria
adibidez, idazko norki joa arte

101
00:09:32,481 --> 00:09:40,200
zuzendariak eginik, ikusten dugu linoa
dagoela, hor sikatzen, paretetan eta

102
00:09:40,201 --> 00:09:47,040
barretabarez, eta espazio ezberdinak
elementu ezberdin ezbetetzen genituen,

103
00:09:47,041 --> 00:09:51,340
gero ikusten dugu maritxurene baserrian
artoa dagoela, ez?

104
00:09:51,341 --> 00:09:52,981
Hemen daukagu Katxarenen da gero maritxo.

105
00:09:53,020 --> 00:09:57,160
Hemen maritxo ikusten dugu gizonaz
janzten, eta...

106
00:09:57,161 --> 00:10:03,540
eta bueno, Katxaren pertsonaia ez dakit
jakingo zen duten, baina badago

107
00:10:03,541 --> 00:10:07,640
inspiratuta magoz garrer mendeko
pertsonaia erreal batean, bere izena

108
00:10:07,641 --> 00:10:18,840
Katxaren belauntzakoa zen, eta ipaitu
egintzuten maitale emakume bat zuelako,

109
00:10:19,020 --> 00:10:20,820
maritxo oi hartzungoa.

110
00:10:20,920 --> 00:10:26,760
Hortik datoz, bai Katxaren
eta maritxuren izenen... eee...

111
00:10:28,260 --> 00:10:29,260
zergatia ez?

112
00:10:29,540 --> 00:10:31,840
Piskat, bai, homenaldi txiki bat egin
aineko.

113
00:10:32,260 --> 00:10:39,240
Baita ere peiorena, peioren izena bat hor
bakizue, ope, Jo, ope, Jo, migelagoak

114
00:10:39,241 --> 00:10:47,130
abestentzuena, non ba drama
domestikoa atere kontatzen duen, non ba...

115
00:10:47,131 --> 00:10:54,360
dagoen abesten duen protagonista,
beti lanean dabil eta bere zenarrak beti...

116
00:10:54,361 --> 00:10:55,680
ba behartzen dugu...

117
00:10:56,360 --> 00:10:56,780
eee...

118
00:10:57,130 --> 00:10:59,200
ba gauean landa LAN egitera, ez?

119
00:10:59,240 --> 00:11:01,520
eta era batean, bueno, polita iruditzen
zitzaigune...

120
00:11:02,250 --> 00:11:03,740
ba, peio jartzea...

121
00:11:04,360 --> 00:11:05,360
eee...

122
00:11:05,580 --> 00:11:06,860
kure pertsonaia Ari.

123
00:11:07,020 --> 00:11:11,260
Hemen ikusten dugu, ba, hori, maltratadore
baten perfila, ez?

124
00:11:11,420 --> 00:11:16,820
alde batetik nola, ba, Katxalin
maltratatzen duen, baina gero,

125
00:11:16,821 --> 00:11:20,180
ba, dauska bere griseak berazta
konturatzen, bera munstro bada,

126
00:11:20,300 --> 00:11:26,187
egolakoak, bat zeuden, amazazpigarren
mendean, danak, eta horrein ere, ba, daude.

127
00:11:26,281 --> 00:11:29,800
eee... eta horregatik,
ba, bere griseak ere...

128
00:11:30,360 --> 00:11:33,960
eee... bere grisekin
sortu nahizan nuen, ez?

129
00:11:34,020 --> 00:11:35,020
nahiz eta...

130
00:11:35,700 --> 00:11:36,720
maltratatzaile bat izan.

131
00:11:37,260 --> 00:11:40,900
Hemen ikusten dugu nola, manita guzkaria,
ba, ba, hori, sortzen Dion...

132
00:11:41,760 --> 00:11:43,321
eee... gaitz hori...

133
00:11:43,900 --> 00:11:45,960
eta Katxalin ies egiten du.

134
00:11:47,580 --> 00:11:49,980
Hemen gure guzkilorea, ez?

135
00:11:50,080 --> 00:11:51,981
bakigu, eee... ba...

136
00:11:52,340 --> 00:11:53,340
baserriak, eee...

137
00:11:53,820 --> 00:11:56,500
zaintzeko edo, ba, besteko jartzen dena,
muletoa dena.

138
00:11:56,640 --> 00:12:03,040
Eta haitu plano hau, bestea, hau ze, da
pixka eta omenaldi bat, eee... John Foren...

139
00:12:03,041 --> 00:12:07,080
The Searchers, edo Centauros del desierto,
dena, eee...

140
00:12:07,081 --> 00:12:09,940
beti ikusten duzuene hemen vegetazio
guztia hori, eee...

141
00:12:09,941 --> 00:12:14,180
enkez horrezkoa da, eta hau, justo ikusten
dugun plano hau, hau, artikutzan da,

142
00:12:14,220 --> 00:12:18,020
aurrekoa zen egartu egiten, eta hau da,
artikutzan.

143
00:12:18,160 --> 00:12:22,717
Eta haleen komentatzen dizuene,
John Forene kontu hori, ba, bakizue, eee.

144
00:12:22,721 --> 00:12:24,700
eee... Centauros del
desierto zen, eee...

145
00:12:24,701 --> 00:12:27,080
amaireko plano horretan ikusten zelaio,
eee...

146
00:12:27,081 --> 00:12:29,850
John Wayne ate batean
eta, non iuntasuna barruan

147
00:12:29,930 --> 00:12:34,181
zegoen eta kanpo
aldean zegoen, eee... ba...

148
00:12:34,460 --> 00:12:34,760
argia.

149
00:12:34,820 --> 00:12:37,980
Bueno, ba, guk pixat jolastu dugu kontra,
nes, erabatean.

150
00:12:38,060 --> 00:12:42,520
Zer argia, katxan iuntasunatik iese egiten
du, bere, baserriko iuntasunetik iese

151
00:12:42,521 --> 00:12:48,760
egiten du, basoko eta iuntasuneko argia
eta askatasuna bilatuz, erabatean.

152
00:12:50,400 --> 00:12:54,880
Imen, barea, ikusten dugu beste,
gaueko beste izaki bat.

153
00:12:55,740 --> 00:12:58,721
Eta, hemen nazten gara,
bueno, pelikula badauzka,

154
00:12:58,722 --> 00:13:02,060
badauka, estruktura
narratibo hori ez, kapitularra.

155
00:13:02,480 --> 00:13:10,260
Eta pelikula dago, euskal mitologiako
ipunez, eta elementuz, izenez,

156
00:13:10,480 --> 00:13:12,760
errimaz, beterik.

157
00:13:12,940 --> 00:13:16,620
Alde batetik badau
den lau, eee... eee...

158
00:13:16,621 --> 00:13:22,683
historia, ez, direnak lau
kapitulo, gaueko, inguman,

159
00:13:22,684 --> 00:13:26,580
emateotxistu eta akelarrea
eta sorginean mundu hori.

160
00:13:26,620 --> 00:13:30,400
Baina gero, historia hauen barruan,
ba, historia ezberdin asko daude.

161
00:13:30,940 --> 00:13:37,400
Eee... beste batzuen artean, geien bat,
barandiaran ospetxuak jasoa, bakiko,

162
00:13:37,480 --> 00:13:42,980
barandiaran, egoi garrimendeko asierako
apais antropologo bat izan zela,

163
00:13:43,100 --> 00:13:45,100
eta berari esker, ba, eee...

164
00:13:46,140 --> 00:13:49,580
mito herrietako, mito asko dauzkegu berak
jasoa izituen.

165
00:13:49,940 --> 00:13:52,940
Eta, lehenengo izten duen honetan,
ikusten dugu, ba, gauekoaren historia,

166
00:13:53,140 --> 00:13:53,260
ez?

167
00:13:53,500 --> 00:13:58,542
Ipunetan kontatzen da, nola,
basoan, murgiltzen bazara, eee...

168
00:13:59,922 --> 00:14:03,980
gaueko, ba, bere forma ezberdinen
bitarte zagertzen zaizu, ez?

169
00:14:04,320 --> 00:14:10,202
Ijuntasuna beren formarekin,
aize izoztuaren formarekin, eee...

170
00:14:10,203 --> 00:14:15,380
otxoaren forma, eee... basoko
piztia, basoko egaztiak, eta bar.

171
00:14:16,180 --> 00:14:20,952
Eta kasu honetan, ba,
ikusten dugu, nola, aizea,

172
00:14:20,953 --> 00:14:24,300
bilakatzen den berak
ezaten duen horretan, ez?

173
00:14:24,301 --> 00:14:27,440
Eguna eguneko entzat, eta gaua gaueko
entzat.

174
00:14:28,980 --> 00:14:34,620
Eta, bueno, hemen, jolastuna izan duen
pixkat, nola, ikusten dugun sombra hori,

175
00:14:34,640 --> 00:14:38,600
peio izan daitekeen, baina, ere,
gaueko izan daitekeen, ez?

176
00:14:39,220 --> 00:14:43,840
Eta, niretzako zentzu batean, eee...

177
00:14:44,640 --> 00:14:49,800
nola, gaua den, eee...
katxalinen ies leku, ez?

178
00:14:50,020 --> 00:14:50,420
Eta...

179
00:14:50,980 --> 00:14:53,780
eta bertan murgiltzen den ies egiteko.

180
00:14:54,260 --> 00:15:01,480
Gaua berak, babestu egiten du pixkat,
bere baserrira, ez, bueltatzeko, ez?

181
00:15:01,700 --> 00:15:05,808
Eta, erabatean, eee...
gaueko kestio ustean

182
00:15:05,888 --> 00:15:09,600
atzera, atzera berriro
bueltatzen, erabatean, ez?

183
00:15:09,780 --> 00:15:15,660
Horda, nola, gaueko kein forma ezberdin
eee... guztioiek hartu ditzaken,

184
00:15:15,860 --> 00:15:18,580
ba, niretzako, ba, peioren forma hartzen
duare.

185
00:15:18,960 --> 00:15:23,140
Eta menikusten dugu, ja, gauekoren beste
transformazio bat, ez?

186
00:15:23,160 --> 00:15:29,520
Ere bada, basoa, basoaren, eee... foresta
beltzaren forma ezberdin horiek,

187
00:15:29,660 --> 00:15:34,840
eta menikusten dugu, bueno, lehenengo plan
honetan, nola ikusi dugun aktore hori,

188
00:15:35,760 --> 00:15:36,760
eee...

189
00:15:37,000 --> 00:15:41,700
aktore jun hori, bueno, Elias Garzia zen,
eee... likra beltzua tekin ibiltzen,

190
00:15:41,720 --> 00:15:46,540
eta gero digitalkiz hartu genizkion eee...
adarrak, lehenengo zatio honetan ere,

191
00:15:47,160 --> 00:15:48,660
baina emendik aurrera, eee...

192
00:15:48,661 --> 00:15:53,220
ikusiko dugun gauekoren forma da,
beti txikitatik, eee... imaginatu dudan

193
00:15:53,221 --> 00:15:56,220
forma, eee... fisikoa
erabatean, ez?

194
00:15:56,320 --> 00:16:01,720
Eee... erraldo ibiltari bat izango balitz
moduan, eee... non bere adarrak,

195
00:16:01,860 --> 00:16:04,600
ikuste menikusten dugun moduan,
eee...

196
00:16:04,960 --> 00:16:07,160
jargiarekin herrima bisuala egiten duten,
ez?

197
00:16:07,780 --> 00:16:08,780
Alako...

198
00:16:09,100 --> 00:16:10,100
...

199
00:16:11,040 --> 00:16:15,080
basatitasun eta iuntasunaren espiritu
bezala, ez?

200
00:16:15,400 --> 00:16:20,374
Eta koloso bat izango
balitz moduan Zati gau guztia

201
00:16:20,375 --> 00:16:28,820
ordenagaiuz egingen duen Alive
VFX eee... enpresak egina eta...

202
00:16:28,821 --> 00:16:34,740
hemen txe ikusten dugu barnola gauko
bilakatzen den berazkenengo forma horretan, ez?

203
00:16:34,800 --> 00:16:35,840
Otxoa, ez?

204
00:16:36,940 --> 00:16:43,420
Eee... gaueko eee... izuen forma
definitiboa, ez?

205
00:16:43,520 --> 00:16:53,280
Gure ikonografia tarroan hemen iuntasunean
ba katsalin irenzten du Nortabillot!

206
00:16:54,960 --> 00:16:55,960
Tarronat!

207
00:16:56,200 --> 00:17:02,200
Bueno, hemen bapatean ikailagatzen gara
katsalin beste liko batera, ez?

208
00:17:02,220 --> 00:17:09,140
Agertzen da garbitokian, non... hemen
agertzen diren gure iruemakume mitikak eee...

209
00:17:09,141 --> 00:17:15,300
Reme Beltra eta Graxiana Iñakira Astortza,
Elena Irureta eta Ane Gavarain,

210
00:17:15,320 --> 00:17:21,320
Euskal Herriko mitikak hauek eee... gidoi
edazten nasi nintzen ean, eee...

211
00:17:21,321 --> 00:17:27,840
beraiengan pentsatu nuen, egia esan eta
noski, enien eee... kastiniek egin,

212
00:17:27,841 --> 00:17:30,760
nola hengo dut kastina alako iru erregin
nahi, ez?

213
00:17:30,920 --> 00:17:39,980
Orduan eek bai egin nuena izan zen eee...
iruaiekin eee... geratu eta junerekin eta

214
00:17:39,981 --> 00:17:45,860
ginen alako froga bat, baina piskate igual
kimika haien arteko kimika sentitzeko eta

215
00:17:45,861 --> 00:17:48,580
ikusteko piskate ere, bon nola moldatuko
ziren, ez?

216
00:17:49,040 --> 00:17:53,420
Eta eman hiene justotzekuentzia hau eee...
eee...

217
00:17:53,760 --> 00:18:00,243
alako akotazio bat eee...
gidoiaren eee... nolazeten da

218
00:18:00,303 --> 00:18:04,960
horri batzuk ez eskaleta, zer
ez eskaleta ez nolada, eee...

219
00:18:06,400 --> 00:18:11,380
gidoiaren horri alde batzuk eta pasanien
eta taiek irakurrizituzten eta barra

220
00:18:11,381 --> 00:18:18,120
asirabatean haiegatu zirenean eee...
adibidez zelena Nik ez dut ikasi eee...

221
00:18:18,121 --> 00:18:21,100
hau ez dago ondo idatzita, hau euskara hau
eee...

222
00:18:21,660 --> 00:18:25,860
eee... ez dago ondo eta barra,
ezke ez dela eta ni esan nion masazpiko

223
00:18:25,861 --> 00:18:29,820
garen mendeko euskara dela eta barra ah,
bueno, bale, eta Nik, bueno, lasai hartu

224
00:18:29,821 --> 00:18:35,420
zuen patxadas, hogei minutu mangoizkizuet,
irakurri eta ageretorriko nahiz, bale?

225
00:18:35,480 --> 00:18:41,560
eta luan, bukertatu nintzen, egin zuten
eta sekulako parreak bota genituen oso

226
00:18:41,561 --> 00:18:48,720
kimika polita zegoen haien artean haiek
badira oso sorgintxuak eta oso oso momentu

227
00:18:48,721 --> 00:18:54,120
polita izan zen orda, bueno, ja argi izan
nuen bueno, menik uste dugu garbituki hori.

228
00:18:54,900 --> 00:19:00,580
kanpoan dagoen garbituki hori leton
handago, gaztiztik oso gertu, eta hori

229
00:19:00,581 --> 00:19:05,920
kustitu katserena nartzeko zuaitzoiek
gezurrezkoak dira horresta gozer eta hor

230
00:19:05,921 --> 00:19:12,520
dago garbitukia eta artearekin izkio
nolako dauken vegetazio guzti hori bitu,

231
00:19:12,600 --> 00:19:17,700
ikusten duzu abre badero horretan,
justo planoa grabatu baino lehen sagutxo

232
00:19:17,701 --> 00:19:22,820
bat pasazen, justo amar segundo lehenago
eta amar segundo lehenago grabatzari eman.

233
00:19:23,520 --> 00:19:30,540
bagenio plano polita izango zen azteko
sagutxo bat, ez?

234
00:19:30,640 --> 00:19:39,280
gaueko beste hibiltari bat eta menik uste
dugu ba letonako garbituki hori aurkesten

235
00:19:39,281 --> 00:19:46,240
diren gure emakumeak niretzako garbitukia
beti izan da niretzako agarrin ikuste.

236
00:19:47,150 --> 00:19:59,700
badauka zentzu bat askatasunaren refugio
baten simbolismoa emakumeak beti izan dira

237
00:19:59,701 --> 00:20:07,160
garbitu behar izan dutenak eta eta
erabatean hor egoten ziren bere

238
00:20:07,161 --> 00:20:12,760
txutsu-mutsuak kontatzen kasu honetan
emakumeak tragoak hartzen eta bar baina

239
00:20:12,761 --> 00:20:20,600
haien askatasuna edo askatasun espazio bat
izan zitekeen eta gero ere badaude mitu

240
00:20:20,601 --> 00:20:25,480
asko garbitukien inguruan eta bar,
eta bueno polita iruditzen zitzen

241
00:20:25,481 --> 00:20:33,040
pertsonaia erabatean hauen refugioa
garbitukea izatea eta erabatean iru

242
00:20:33,041 --> 00:20:39,720
emakume hauek representatzen duten
niretzako pixkat destinoaren zerbait ez da

243
00:20:39,721 --> 00:20:48,580
alako destinoaren iru iruago jainkozak
parkak, moirak ez, graiak edo ekate

244
00:20:48,581 --> 00:20:57,860
sorginkeriaren jainkoza irukoitza ez,
erabatean eta gero bueno erabatean batua

245
00:20:57,861 --> 00:21:05,860
ez ez, katzenen batua bideratuko duten iru
pertsonaia hauek dira orduan gero bakoita

246
00:21:05,861 --> 00:21:10,920
bere pertsonalidadea dauka erabatean Elena
graxera pixkat liderra daukaga.

247
00:21:14,220 --> 00:21:23,900
oien liderraaren figura gero inake
enremedala pixkatala Makurraagoa bezala

248
00:21:23,901 --> 00:21:35,880
Eskabritxoagoa bezala eta Beltra jatorrena
eta ez direnik ez erran esaten den euskal

249
00:21:35,881 --> 00:21:42,900
mitologian sorginei buruz esaten den
esaldia da pelikula dago lako esaldiaz

250
00:21:42,901 --> 00:21:53,060
beteta ori barandialan eta beste batzuen
artean jasotako historia dauek iru hauen

251
00:21:53,061 --> 00:21:57,460
burukoak ikuste baituzte, erabatean
pertsonaia kera definitu egite dituzte

252
00:21:57,461 --> 00:22:07,740
erreme badela okertua gobezala txikiagoa
gobezala eugainiagoa gobezala ez graxianak

253
00:22:07,741 --> 00:22:12,180
bi puntada euskal altuagoa da pixkat jefe
zila, bi puntak izateak bere zentzua

254
00:22:12,181 --> 00:22:19,140
zeukan antzinean birritan eskondutako
makumea zela bet bat bazen eukane bein

255
00:22:19,141 --> 00:22:26,960
eskondutakoa zinen eta gero Beltraaren
kasuan hori barrokoaren edo apaizarekin

256
00:22:27,460 --> 00:22:34,600
zerora izanik ez dauka puntarik hor gu
kodigua bilatu genuen baina holako kapela

257
00:22:34,601 --> 00:22:40,920
ezberdin pila daue eta benazten gara
inguruan historian hemen ikusten duzu

258
00:22:40,921 --> 00:22:51,420
beste baserri ederrau horozko zonaldean
dago eta eta Euskal Herriko baserri.

259
00:22:53,180 --> 00:22:59,140
zarrenetarikoa da dena egurrezkoa lehen
komentatu eta hemen ikusten duzuen

260
00:22:59,141 --> 00:23:05,160
estantziau hau dago Igartu Beitin
grabatuta aurreko sekuentzietan ikusi dugu

261
00:23:05,161 --> 00:23:11,480
Igartu Beitiko Kampoaldea Katxaren
enzukaldea eta hau da just ondoan dago

262
00:23:11,481 --> 00:23:19,060
beste zonalde bat, azkenean egiten dugu
alako Frankenstein bat eta bakizue zinea

263
00:23:19,061 --> 00:23:25,400
gezurra dela eta eta horla jokatzen dugu
hemen ikusten dugu Argizaiolak Argizaiolak

264
00:23:25,401 --> 00:23:31,200
dira alako Argizaris sorturiko egurra
taiaturik eta gero Argizari batzuk

265
00:23:31,201 --> 00:23:39,060
enroiaturik alako bela batzuk hildakoen
harimak representatzen dituztenak eta

266
00:23:39,061 --> 00:23:45,020
Euskal Herrian eramaten ziren Elizetara
eta familia ezberdinak berargizaiola

267
00:23:45,021 --> 00:23:53,760
zeukan bere hildakoei gurtza egiteko
erabatean hemen ikusten dugu Maritxu.

268
00:23:55,460 --> 00:24:07,800
Maritxu Erika Olaizola John, Manex Fux
Mateo Txisturen figuran eta eta gure

269
00:24:07,801 --> 00:24:18,920
Eugenia, Laura eta hemen ikusten dugu
ingumaren pertsonaia Euskal Mitologian da

270
00:24:19,040 --> 00:24:33,320
alako deabru bat lotan dagonari estarria
estutzen Dion korapiltzen den eta gau.

271
00:24:34,700 --> 00:24:41,020
lotan dagonari normalean egiten dionada
edo estarria biurritu goizan gaizki

272
00:24:41,021 --> 00:24:50,340
altsatzen bazara estarria urraturik edo
hil egiten bazara uean zaudelarik inguma

273
00:24:50,341 --> 00:24:58,120
izan da erabatean Nik hasiera batean gure
ikonografian inguma ezberdinetan

274
00:24:58,121 --> 00:25:02,660
errepresentatzen da alako demonio bezala
eta beste gure ikusiko dugu beste forma

275
00:25:02,661 --> 00:25:11,520
batzuen formarekin hemen ikusten dugune
momentutxo hau bihotza nola alfilerrak

276
00:25:11,521 --> 00:25:17,340
sartzen diizkion eta hemen propo,
opo, dapa, mapa, apa hauek ere dira Euskal

277
00:25:17,341 --> 00:25:22,420
Mitologiako beste elementu batzuk
bihotzarena esaten da erabiltzen dela.

278
00:25:23,700 --> 00:25:30,700
hoiarbeltzuaten bihotza iltzatu bai sorgin
eta bai espiritu txarrak aldentzeko eta

279
00:25:30,701 --> 00:25:38,240
opo, dapa, mapa hori esaten zena sorginez
eukaten kodigo bat itzegiteko adibidez.

280
00:25:39,110 --> 00:25:45,340
esaten dugu egiten zena atzen pape pipopu
bat sileba bakoitzaren ostean jartzea

281
00:25:45,341 --> 00:25:51,840
hemen ikusten da mitiko sorgin bat nola
bihakatu daitekeen katua baina opo,

282
00:25:51,880 --> 00:26:01,880
dapa, mapa hori esaten dira esaten dira
esaten dira ka, pa, ipi, sopo eta esaten

283
00:26:01,881 --> 00:26:05,880
zen zela sorginen kodigo bat baina
seguraski izango zen horretako jendeak

284
00:26:05,881 --> 00:26:13,840
zeukan kodigo sekretu bat itzegiteko
edoalako zeo zer komentatzen duena kasu

285
00:26:13,841 --> 00:26:22,240
honetan ikusi ditugu argizaiolaak ingumari
buruz itzegiten Ari gara eta Eta bazegoen

286
00:26:22,241 --> 00:26:28,920
krentzialen, normalean hildakoak
baserrietan bertan lurperatu egiten ziren,

287
00:26:29,040 --> 00:26:34,140
eta saten zen baserrietan geratzen
zirela alako espiritu saintzaie batzuk, ez?

288
00:26:34,380 --> 00:26:42,620
Familiarrak, oiek etxerraunak edo aidekoak
deitzen ziren.

289
00:26:42,621 --> 00:26:52,100
Eta piskat jokatu dugu hemen ala nola
inguma etxeetan egoten den espiritu

290
00:26:52,101 --> 00:26:57,420
maliknoa izanik, izan zitekeela alako
etxejaun korrupto bat, ez?

291
00:26:57,800 --> 00:27:07,673
Ba, gorrotoak moldeaturik
eta inbiria eta alako

292
00:27:07,693 --> 00:27:13,620
sentimetu gaiztoak
gidatzen, ez, zerabatean.

293
00:27:14,160 --> 00:27:22,220
Eta menikusten ditugu ba, June eta Arika,
Kasherin eta Maritxu, fijatu bat zaret,

294
00:27:22,260 --> 00:27:27,080
bueno, lehen komentatu dizkizuan bi
pertsona jai historiko oietan oinarrituta

295
00:27:27,081 --> 00:27:35,700
erabatean, ez, takit fijatu zareten,
baina Maritxuk dauka kogotea rapaturik

296
00:27:35,701 --> 00:27:44,640
bezala, hori da, antzina egiten zen
zerbait, emakumei, eskongabeak zirenean,

297
00:27:44,720 --> 00:27:48,907
hori Nik ez zirenean
eskondu, egiten zen nazen

298
00:27:48,908 --> 00:27:53,680
edo buru osoa rapatu,
edo goi kaldea rapatu ere.

299
00:27:54,040 --> 00:28:00,620
Eta gero eskontzen zirenean, baina hilea
luzeutzea zuten, eta kapela jartzen zireten.

300
00:28:00,800 --> 00:28:06,220
Ba, hori egiteko, efektu hori egiteko,
egin genuen aizan zen, bueno, baita

301
00:28:06,221 --> 00:28:15,280
apaisaren burua edo tonsura hori egiteko,
egin genuen aizan zen protesi bat jarri

302
00:28:15,281 --> 00:28:21,180
buruan, alako rapatu bat izango balitz
bezala, baina inguran hilea zuena eta

303
00:28:21,181 --> 00:28:27,020
aktoreen hilearen oso berdintzuazen
hilearekin, ez?

304
00:28:27,100 --> 00:28:32,600
Ola integratu altziren protesioiek aien
buruan.

305
00:28:33,240 --> 00:28:38,846
Berikusten dugu Elena
Auriz, ikaragarria, iratin luixaren

306
00:28:38,866 --> 00:28:42,180
aiten zuena, eta bueno, beti
dagoza bat berarekin larrekin.

307
00:28:43,000 --> 00:28:48,420
Eta ikusi dugu hor, nola, bueno,
errenka ebiltzen denez, erabatean.

308
00:28:48,540 --> 00:28:51,606
Bueno, ikusten dituzue
hor, baserrian ere, lehen

309
00:28:51,607 --> 00:28:53,980
komentatu dugun,
hartoaren presentzia hori, ez?

310
00:28:54,040 --> 00:29:00,460
Baten diona, goiarrarekin ere konexioa
baten diona, ingumaren figurarekin,

311
00:29:00,560 --> 00:29:07,700
eta baita ere, beste euskal herriko
mitologiako pertsonaia batekin, gaizkin.

312
00:29:08,740 --> 00:29:11,975
Ingumaren ikonografia,
normalen izaten da, deabru

313
00:29:11,976 --> 00:29:16,060
makur bat, baina ere,
goiarraren forma izaten duena.

314
00:29:16,340 --> 00:29:26,180
Eta gaizkin, bada, ba, gaixotasunaren
numena bezala, ez?

315
00:29:26,900 --> 00:29:34,000
Eta egiten dena da, norbait gaixo bat
dago, bueno, ikusten dituzue, jarrituko

316
00:29:34,001 --> 00:29:38,620
joango naiz saltoak egiten, ikusten
dituzuen lepoko marka horiek, egingen

317
00:29:38,621 --> 00:29:44,760
duena izan zen, bueno, alde batetik,
Erikak, sekulako, bueno, ertzen zeskio

318
00:29:44,761 --> 00:29:49,900
benak eta horiek bereak dira, sekulako LAN
egin zuen, baina lepoaren zako egine nuen

319
00:29:49,901 --> 00:29:57,480
alako protesi bat, enatxo Diaz egina,
nomarkatu egiten ziren erabatean

320
00:29:57,481 --> 00:30:04,860
atzamarrak, eta gero hori grabatu,
eta gero hori erabiltzen genuen aktoren

321
00:30:04,861 --> 00:30:10,880
gainean digitalki insertatzeko,
hor bat dago edukietan, ikusiko zuen

322
00:30:10,881 --> 00:30:15,081
bideotxo batera, non ikusten
den maritxuren lepoaren

323
00:30:15,082 --> 00:30:19,260
erreproduzio hori
mekanismo fiziko horrekin.

324
00:30:19,400 --> 00:30:21,680
Seiatu ginen ahalik eta efektu behienak
fizikoak egiten.

325
00:30:21,880 --> 00:30:28,100
Bueno, komentatzen Ari nintzen gaizkini
buruz, horren ikusi dugu, bapatean Erika,

326
00:30:28,240 --> 00:30:31,380
maritxu, erortzen eta nola lumak agertzen
ziren, ez?

327
00:30:31,381 --> 00:30:32,920
Bapatean, alde guztietatik.

328
00:30:33,120 --> 00:30:39,840
Bueno, ba, gaizkin, gaixotasunaren deidade
hori gaueko, gaixotasunaren deidade hori,

329
00:30:41,620 --> 00:30:49,060
aurkitzeko egiten dena da hartu burukoa,
ez, malmoa da, eta ustue egiten da

330
00:30:49,061 --> 00:30:53,207
lurrean, eta bertako
bere lumak sortzen badute

331
00:30:53,208 --> 00:30:56,701
oiarbaten burua, hori
zen eduk gaizkinda goela.

332
00:30:56,780 --> 00:31:02,460
Hortan egiten dena da, ba, harto ale uste
batzuk bota, horretan mugituko litzateke

333
00:31:02,461 --> 00:31:08,980
edo ere, batzutena teratzen da bera
burukotik, eta bestela, zue baten zaio,

334
00:31:09,100 --> 00:31:09,200
ez?

335
00:31:09,340 --> 00:31:10,960
Arrega eguneko zoak...

336
00:31:11,620 --> 00:31:16,463
Horiak, ikusten duzu,
burua naukan rapatuta, hori

337
00:31:16,464 --> 00:31:21,700
egin genuen protesi batekin,
nola egintarratzen zen.

338
00:31:21,780 --> 00:31:28,221
Eta horren, Eugenia, ematen Ari dio edaten,
zentzerro batetik, zintzarri batetik.

339
00:31:28,440 --> 00:31:39,500
Ere, hor batzegoen kreenzia, zintzarri
batik, gurutzea eginik eta santifikatuz,

340
00:31:41,000 --> 00:31:47,740
hona zela kaisotasunak zendatzeko,
erabatean.

341
00:31:48,740 --> 00:31:53,940
Eta, bueno, esan dizuetan moduan,
pelikula hor lako jamarduras beterik dago.

342
00:31:55,140 --> 00:32:00,681
Hemen ikusten dugu gure nola gure jontxu
gure antxon, joaten den estertxiren etzera.

343
00:32:01,520 --> 00:32:03,640
Sorginaren, basoko sorginaren etzera,
ez?

344
00:32:04,040 --> 00:32:08,882
Hau ikusten dugu,
leku hori, zerainen dago,

345
00:32:08,883 --> 00:32:13,601
zerreria gada, eta oso
leku ederra egia esan.

346
00:32:14,000 --> 00:32:19,480
Pelikulan agertzen direnia, lokalizazio
gehienak errealak dira, nire igazko guztia

347
00:32:19,481 --> 00:32:23,724
ez eta testura naturaloiek
mantentzea, baina

348
00:32:23,725 --> 00:32:27,100
nola, noski, dena gero
atrezatu egin behar da, ez?

349
00:32:27,140 --> 00:32:32,340
Eta hemen ikusten dugu, edo asko norik
joaren LAN ikaragarri hori, artean.

350
00:32:32,920 --> 00:32:39,560
Eta hemen ikusten dugu gure estertxi,
gure Helena huriz, erretzen, bera,

351
00:32:39,620 --> 00:32:43,860
esan, bera, aspaldi gu ezakit,
ogeita marurtez, edo, ez zuela,

352
00:32:43,960 --> 00:32:49,860
erretzen, esan zidan, eta orduan eginen
onalako zigarro, gezurezko zigarro bat,

353
00:32:50,000 --> 00:32:53,478
edo nikotina gabeko
zigarro bat, baina ikusize,

354
00:32:53,479 --> 00:33:00,720
asenolako, estilazo daukanez,
gure helenak, erretzen.

355
00:33:05,110 --> 00:33:08,910
Zuen etxean erriok, nori damantzitenak.

356
00:33:08,911 --> 00:33:13,630
Eta hemen erabatean itzegiten Ari
da, galdetzen dio, a ver, nori hilden, ez?

357
00:33:13,650 --> 00:33:18,470
Eta inguma berez bada ere izen propio bat.

358
00:33:18,590 --> 00:33:22,010
Osea, bada ojende asko inguma izena duen,
orduan pixkat horrekin jokatuz,

359
00:33:23,770 --> 00:33:29,450
bai, bai, familiako, bueno, aitonaren
espiritua izan litekeela erabatean, ez?

360
00:33:29,930 --> 00:33:34,930
Eta gero pixkat ere representatzen du
erabatean ingumaren figurau, ba,

361
00:33:35,090 --> 00:33:43,990
antzinako tradizionalismo ranzio eta
opresore, Nola, bueno, ba, maritxu bere

362
00:33:43,991 --> 00:33:50,530
izaera seksuala dauka ezberdina,
maritxu libre izan nahi du, baina bere

363
00:33:50,531 --> 00:33:54,490
aitonak beste mundutik eriotzatik ez di
hausten, ez?

364
00:33:54,690 --> 00:34:04,270
Ben kandela piztuz gero, estalik atilu
batzaz, ingun aleenik behar denunen...

365
00:34:04,271 --> 00:34:10,550
Hori egiazkoa da, hori, ere, barandialenen
liburuaren irakurri nuen, nola,

366
00:34:10,551 --> 00:34:19,430
ba, bai, sorgineak, bai, deabroak, ba,
deskubritzeko hori egiten dela erabatean, ez?

367
00:34:19,510 --> 00:34:26,470
Hemen ere bihotzaren kontua komentatzen
du, hartu, lehen komentatu dituan,

368
00:34:26,590 --> 00:34:34,370
hartu, ale, usteloiek, eta gero,
ba, inguma agertzen zaizun, bueno,

369
00:34:34,410 --> 00:34:42,290
berez inguma esagertzeko, oean sartzen
zarenean, ba, inguma naukire izu,

370
00:34:42,410 --> 00:34:47,930
laguar gehartzen diat lagun,
zeluan izar, larrean belar, kostan

371
00:34:47,931 --> 00:34:51,230
are, horiek denak zen batu
arte, eta aitezela niganet ager.

372
00:34:51,910 --> 00:34:54,430
Kontua da, hori, ez?

373
00:34:55,190 --> 00:35:02,370
Mitologia askotan, ba, figura negatibo
horiek, deabruak, adibidez, hermentariak

374
00:35:02,371 --> 00:35:10,330
garbantzuekin jokatu nuen, edo vampiruei
egiten zaie, era batean, bereko jak diren

375
00:35:10,331 --> 00:35:15,370
moduan, edo obsesione
puntu hori daukate, eta denak

376
00:35:15,410 --> 00:35:18,530
kontatu egin behar dute,
oso abaroak dira, ez?

377
00:35:19,950 --> 00:35:22,330
Monedak ere erabilitatezke.

378
00:35:22,410 --> 00:35:29,590
Hemen du, fijatu, hor aspian, oearen
aspian, nola dauen hor, ugoa daina bat, ez?

379
00:35:30,630 --> 00:35:38,250
Sega, heriotzaren sega, hori egiten zen,
ba, herioa paradogikoki usatzeko.

380
00:35:38,690 --> 00:35:48,230
Eta hemen agertzen da, pum, agertzen da,
gure inguma, goiarraren forma repugnante

381
00:35:48,231 --> 00:35:56,430
horrekin, bere, bueno, aktorea da,
Elias Garzia, lehen gaueko bezala ikusi

382
00:35:56,431 --> 00:36:01,610
duguna, eta gero akerbeltzarena ere egingo
duena.

383
00:36:02,190 --> 00:36:07,290
Aktore bikaina, ikusten zuen, hemen bere
haotza, bere haotza, bere haotza,

384
00:36:07,291 --> 00:36:14,690
bere arena da, gero bai, badaukabere,
trataera, soinuarekin, pelikulak daukan,

385
00:36:15,950 --> 00:36:22,010
hitzugarrizko Lana, dauka atmosfera eta
soinu guztia, goiziozu González egina,

386
00:36:23,690 --> 00:36:29,370
noixestudio, ikaragarria, beti ditut LAN
berarekin, onena delako, eta, eta,

387
00:36:29,470 --> 00:36:33,770
bueno, menikusindu guba, nola,
bueno, Eliasen abotzada, baina,

388
00:36:33,810 --> 00:36:41,330
bauka, filtra, filtrazio paranormal hori
badauka ere, eta, bueno, hemen ikusten

389
00:36:41,331 --> 00:36:47,010
duzue, Elias badagoela, eee, ingurua
badagoela maritxuren gainean.

390
00:36:47,011 --> 00:36:52,230
E, hori eginalizateko, bi, bi efektua bila
genituen, alde batetik, oe bat,

391
00:36:52,250 --> 00:37:00,230
non, eee, erikak sartzen zituen oinak
oeren azpian, eta, zeuzkan, gezurrezko

392
00:37:00,231 --> 00:37:02,737
hankabat, ahi dezagoetan,
non ez dugunez erikusten

393
00:37:02,738 --> 00:37:06,190
azpian, mugitzen zaizkion
hanka horiek, gezurrezkoak dira.

394
00:37:06,830 --> 00:37:10,790
Ah, bueno, ezkazuenetan, o harkatu
kazuenetan, eee, metalesko koraza bat

395
00:37:10,791 --> 00:37:13,970
zeuden, euken, eee, behekaldea ikusinei
genuenan.

396
00:37:14,050 --> 00:37:19,750
Baina ez genuenan ikusten, hor azpian,
sartzen zitzaizkion, eee, hankak eta

397
00:37:19,751 --> 00:37:24,290
goian, oearen gainean, zeuzkan,
gezurrezko hankabatzuk, eee, tiradore

398
00:37:24,291 --> 00:37:26,250
batzuekin mugitzen genituenak,
ez?

399
00:37:26,370 --> 00:37:29,159
Ta, bueno, lehen komentatu
dizuean moduan, ba,

400
00:37:29,160 --> 00:37:32,570
saiatu gineela, efektua
kalik eta fizikoen egiten.

401
00:37:32,750 --> 00:37:39,710
Nik uste, azkenean, eee, geroz eta,
eta, efektu fiziko geienak euki,

402
00:37:39,850 --> 00:37:47,190
geroz eta, geroz eta hobeto geratzen da,
eta gainera, bueno, horrela ikusten dugun

403
00:37:47,191 --> 00:37:52,790
lepoaren apurdura hori, ere natsok egina
da, eee, makilagikarekin.

404
00:37:53,250 --> 00:37:57,550
Baiten guberena, nolski ikusi guzue
ikaragarrizko makilagke protesikori,

405
00:37:57,730 --> 00:38:00,090
ez dakiz, zeizazpi gurduko Lana duena.

406
00:38:00,650 --> 00:38:03,645
Eta, baina ikusten
dugula, balen komentatzen

407
00:38:03,646 --> 00:38:06,970
nizuen, ere, gaiskin horren
presentziara batean, ez?

408
00:38:07,170 --> 00:38:10,930
Burukoaren lumak erortzen diren.

409
00:38:12,230 --> 00:38:17,710
Eta, horretarako gure, haitona,
haiton zuhur eta iun hori, ez?

410
00:38:17,890 --> 00:38:26,350
Eee, ba, ingubaren mituak dioenez,
ba, larreko belarrak kontatzera,

411
00:38:26,410 --> 00:38:34,970
eee, biraltzen duzu, eta, eee,
ba, egusia gertzen denean, ba,

412
00:38:35,170 --> 00:38:36,970
hausia gertatzen zaio.

413
00:38:37,770 --> 00:38:42,590
Eta horretarako, egon zen, Elias,
hotz handia egiten zuen, pelikula garra

414
00:38:42,591 --> 00:38:50,290
batuenuen eee, neguan, burtarria hotxaia,
eta, bostazte terdi izan ziren,

415
00:38:50,510 --> 00:38:53,310
oso denbora gutxi, holako pelikula bat
entzako.

416
00:38:53,810 --> 00:39:01,230
Enbeste efekto, hainbeste, eee,
lokalizazio, historikoa izanik,

417
00:39:01,270 --> 00:39:07,186
dena atrezatu behar, bueno,
sekulako ekipo bat daukat, eta,

418
00:39:07,187 --> 00:39:10,650
ekipo horri ezker lortu nuen
pelikula aurrera ateratzea.

419
00:39:10,770 --> 00:39:17,550
Hemen dik, eee, eskartzen diet, eee,
behin eta barriro eskartuko diet beti.

420
00:39:18,110 --> 00:39:20,450
Izu garrizko Lana izan zelako.

421
00:39:20,630 --> 00:39:23,390
Eta horretarako, pelikulagia izan,
oso, oso bizkora atera genuen,

422
00:39:23,530 --> 00:39:29,350
eee, beste, nebeste pelikulekin
komparatuta, eee, arremantarei sortzi urte

423
00:39:29,351 --> 00:39:35,590
izan ziren, irati isei, eta gaua iru,
eta, bueno, finantzatu egin genuen,

424
00:39:35,770 --> 00:39:40,450
lehenengo, baina gero rodajea oso denbora
gutxi motza izan genuen, eee, hori,

425
00:39:40,451 --> 00:39:44,586
bost aste terdi, eta, eta
gero montatu, montatunen oso

426
00:39:44,686 --> 00:39:49,670
bizkora ere, iru astetan, eee,
sitxesera gaiagatu balizatek.

427
00:39:50,110 --> 00:39:55,110
Bueno, ikusten duzuen Eliza hori da Oroko
Monastegia, hori burgia ondo handago,

428
00:39:55,230 --> 00:40:02,188
eta ikusiko duzue gero,
gero aurrera go ikusten den,

429
00:40:02,189 --> 00:40:07,330
eee, Eliza, eee, Oroko
Monastegia, Monastegia da.

430
00:40:08,050 --> 00:40:15,730
Eee, sorte oso handia izan genuen,
monastio horretan grabatzeko, eee,

431
00:40:15,731 --> 00:40:20,850
ze normalan ez digute usten, ez da,
ez da errezaizaten Elizetan grabatzea,

432
00:40:20,930 --> 00:40:25,350
eee, bueno, Elizaren irudian, ea,
nola usten duzun, eta bar, baina,

433
00:40:25,410 --> 00:40:29,890
bueno, normalan, eee, praktiko
zazunagatik, ega aientzako arazoak,

434
00:40:29,910 --> 00:40:34,510
o arazoa homen da, bertan grabatzea,
eta ez Ari eguztatzen, baina Nik eta izan

435
00:40:34,511 --> 00:40:42,170
nuentze, eee, eee, Oroko Monastegiko
parrokoa, Carlos, eee, bada, Euskal

436
00:40:42,171 --> 00:40:46,830
Mitologiaren oso maitale, bera,
ee, gorbeako, Euskal Mitologiako liburu

437
00:40:46,831 --> 00:40:52,270
bat igatzi zuen, eta pasatu genionean,
ee, Gidoia, irakurri zuen, irakurri zuen,

438
00:40:52,330 --> 00:40:55,630
eta, eta, nora, hau badakitzen norden,
Mateo, txistu, noski bai, ez, joa,

439
00:40:55,650 --> 00:40:59,150
ee, sigaina, ee, gorbearen baukagu bertxio
bat, ez dakizera, ez dakizera bat,

440
00:40:59,570 --> 00:41:05,050
eta, bueno, agia esan, gozada bat izan
zen, eee, bera, bera eukitzea,

441
00:41:05,850 --> 00:41:10,010
eta, han beraren laguntza eukitzea
pelikula grabatu alizateko.

442
00:41:13,390 --> 00:41:21,310
Bueno, hemen dauzkagu berriro,
ee, garbitokian, garbitokia grabatzeko

443
00:41:21,311 --> 00:41:27,170
izan genituen, ee, bueno, agertzen diren
iru eszenen txako, ee, biegun,

444
00:41:27,270 --> 00:41:34,250
bakarrik, korrikan ibili genen,
eta gainera oso leku hotza eta ez zea da,

445
00:41:34,390 --> 00:41:39,070
ez, ee, justu ura dagoen lekuan,
leku horretan gainera urtegi bat dago

446
00:41:39,071 --> 00:41:47,010
hemen dik oso urbil, eta mandantia lak,
eta bar, eta, bueno, ee, kamerak enpainatu

447
00:41:47,011 --> 00:41:52,210
egiten zitzaizkigun, ee, objeti guak,
eta bar, eta, eta, bueno, horrek beti

448
00:41:52,211 --> 00:41:59,050
problemak karte ditu, baina, eta,
eta, problemak eta, gero, denbora galtzen

449
00:41:59,051 --> 00:42:04,790
duzu, azkenean, eta, kasu honetan,
bueno, lortu genuen berriro endire

450
00:42:04,791 --> 00:42:11,950
ekipoari ezger, lortu genuen, ee,
ba, plana betetzea, erabatean.

451
00:42:12,490 --> 00:42:17,410
Bueno, hemen txe daukagu, Beltra,
ja,

452
00:42:20,850 --> 00:42:29,870
ber, historia kontatzen, ez, Mateo
txisturena, itxutzen zuen, agin bideak.

453
00:42:30,050 --> 00:42:34,637
Bate txistu bada, ba, Euskal
mitologiako beldurrezko

454
00:42:34,638 --> 00:42:38,750
historietako pertsonella oso
garrantzitsua edo ospetxua, ez?

455
00:42:39,690 --> 00:42:46,650
Apaiz baten mamua, mamu ibiltaria,
mendian barrena, bera, eh, bueno,

456
00:42:46,690 --> 00:42:53,750
ko historia kontatzen du, ba, eh,
eizarekin obsesionatutako apaiz azela,

457
00:42:54,250 --> 00:43:00,950
eta mesa baten erdian, eh, erbi batekin
obsesionatuta pentsatuz, eh, deabrua edo

458
00:43:00,951 --> 00:43:05,230
osorgin batzela, ba, bera atzetik atera
zen, mesa bertan bera utziz, eta arduan

459
00:43:05,231 --> 00:43:11,110
jainkoak madarik ato egin zuen,
eta bere mamua mendietan, eh, barrena

460
00:43:11,111 --> 00:43:13,490
dabil, eta batzuetan entzuten dira bere
txistuak, ez?

461
00:43:14,250 --> 00:43:18,030
Eta barrerik intopatzen bazara, ba,
badakizu zer gertatzen zaizun, ez?

462
00:43:18,510 --> 00:43:21,830
Il egiten zaituen, edo iuntasunak eraman.

463
00:43:22,390 --> 00:43:25,330
Eta bada oso pertsonella beldur garria.

464
00:43:26,510 --> 00:43:33,910
Eta guztien dugune nekropolia hau,
eh, eh, zementerio hau, da argine eta.

465
00:43:34,550 --> 00:43:36,390
lorri ondagoen nekropoli bat.

466
00:43:36,410 --> 00:43:42,330
Oso, oso leku ederra, eh, inguruan
dauzkane agertzen diren netun baketa

467
00:43:42,331 --> 00:43:46,750
egiazkoak dira, baina, eh, erdian
batzegoen alako utxune bat, eta hor,

468
00:43:46,870 --> 00:43:53,470
ba, bete genuen, eh, eh, Euskal Herrianen
famatuak diren estela discoidal oietaz, ez?

469
00:43:53,630 --> 00:43:57,850
Eh, non, bueno, gurutzeak, eh,
naturaren simboloak, eta familien izenak

470
00:43:58,330 --> 00:43:59,110
agertzen diren.

471
00:43:59,350 --> 00:44:02,770
Horrik guztien dugu, badagoela,
oio bat, norbaiteko oio bat eramaten

472
00:44:02,771 --> 00:44:06,790
duela, eta, eh, bet, badago beste bat,
eh, ahari bat eramaten duela.

473
00:44:07,030 --> 00:44:12,813
Eh, ba, zen oitura, Jen,
norbait, il egiten zenean,

474
00:44:12,814 --> 00:44:16,830
eh, ba, funeraletara eta,
ba, animaliekin joatea.

475
00:44:17,030 --> 00:44:23,310
Eh, oparotasuna, edo, bera, batean
izlatzekoz, eh, eh, hildakoaren zako

476
00:44:23,311 --> 00:44:25,687
estakit, eh, osando
zergatik den, baina, baina,

477
00:44:25,707 --> 00:44:28,590
polita iruditzen
ziztetan, eh, elementuari.

478
00:44:28,591 --> 00:44:34,050
Eta, eh, horren ikusi dugun, eh,
ba, nola dagoen linde bat, non gertatzen

479
00:44:34,051 --> 00:44:40,730
Ari den zerbait santua, edo, kristaua
barruan, eta kanpoko otre dadearen deidad,

480
00:44:40,790 --> 00:44:44,090
edo pertsonaia bat ezin dela sartu alako
historiasko daude, bai, lamiekin,

481
00:44:44,270 --> 00:44:50,150
bai, sorginekin, eta, bar, eta niretzako
pixka eta, bada, iztei historia hoien,

482
00:44:50,830 --> 00:44:59,150
hoiei egin niko, ba, pixkat, eh,
genua, eh, hemen txakagu manesfux,

483
00:44:59,151 --> 00:45:07,990
bere, ez, ba, bateotxistu bere eskopeta
gehien maite duen hori zaintzen,

484
00:45:08,030 --> 00:45:14,970
eh, bera, niretzako jainkoak eman diolako,
beste, izaki guztien gainetik poterea

485
00:45:14,971 --> 00:45:20,810
izaren bitartez, eh, bera, da,
oso, bereko, ja, zurra eta, eta,

486
00:45:22,550 --> 00:45:24,770
bertrak ezaten duen moduan, asalutza.

487
00:45:25,270 --> 00:45:29,110
Bitu horiek guztien dugun plater hori,
hori izaskun ejarria, horretago,

488
00:45:30,630 --> 00:45:36,379
eh, nola da, perdize,
eh, sagar saltza eta, eta,

489
00:45:36,380 --> 00:45:43,690
ziruelarekin, eta, bada,
garai horretako, eh, reseta bat.

490
00:45:44,950 --> 00:45:49,070
Eta, baina, hemen ikusten ditugu,
eh, bela pila bat, eta, pelikulan zer,

491
00:45:49,190 --> 00:45:53,870
pela askorekin iluminatu genuen,
baina, baina, baina, bueno, eh,

492
00:45:54,210 --> 00:45:57,792
lehenik komentatu dizuean
bezala, eh, igartu behitzen izan

493
00:45:57,793 --> 00:46:01,290
genituen belakera bilin,
museoa, ez, arriskoan jartzeko.

494
00:46:04,510 --> 00:46:11,290
Pelikula dago grabatuta, eh, Arria
Alexarekin, eh, lentea anamorfikoekin,

495
00:46:11,310 --> 00:46:20,750
horrek, ematen dio, eh, lusetazun,
osea, irudia zabalagoa da, eta niri asko

496
00:46:20,751 --> 00:46:26,690
guztien zait bere desenfoquearen, eh,
ematen dituen deformazio organiko hiengatik.

497
00:46:26,910 --> 00:46:32,970
Beitu, aurikusia dituguen, eh,
eh, eh, dauzkane, eh, zauriak,

498
00:46:33,050 --> 00:46:37,750
latiguarekin egiten duen zauriak,
egiten duguna da, lehenengo, zauria jarri,

499
00:46:37,770 --> 00:46:41,870
makilajearekin, ludangero, aktorea joatzen
du bere burua, eh, latiguarekin,

500
00:46:41,930 --> 00:46:47,510
eta digitalki, eh, eh, planuaren hasieran
esabatu egiten dira.

501
00:46:47,590 --> 00:46:50,930
Oro, eta gero, eh, digitalki beragertu.

502
00:46:50,931 --> 00:46:52,723
Ola, ematen du,
baina, egiten dugu bala

503
00:46:52,724 --> 00:46:55,711
inbertsa, eta orla badirudi
agertzen direla, ez?

504
00:46:55,910 --> 00:47:02,110
Eta hemen ere, oso ondo ikusten da,
bate horren, eh, tonsura edo eh,

505
00:47:02,710 --> 00:47:10,970
burko rapada hori, ez, eh, protesiarekin
egintzela, eta ikusten da, hemen entxe

506
00:47:10,971 --> 00:47:15,790
ikusten da, oso ondo senolako Lana,
eh, eh, oso errealistara.

507
00:47:17,450 --> 00:47:18,450
Oso errealistara.

508
00:47:18,570 --> 00:47:19,570
Oso errealistara.

509
00:47:20,190 --> 00:47:21,230
Errotzeko ponturatzen.

510
00:47:21,231 --> 00:47:25,970
Eta menikusten dugun Paso hau,
da, Albertia, Albertiako mendia.

511
00:47:26,250 --> 00:47:31,830
Bertan, eh, bueno, guerra zibilako guda
batzuk egon ziren, eta trinxerak daude,

512
00:47:31,950 --> 00:47:37,030
bertan, eh, Republikanoak egon ziren
trinxeratuta, eta, bueno, eh, akato egin

513
00:47:37,031 --> 00:47:43,110
zituzten, eta, eh, bizitan batzuazte,
ba, ikusi kuituzte bagudariei egin niko,

514
00:47:43,170 --> 00:47:49,736
eh, ba, eskultura batzuk,
eta, Eta oso zonalde ederra

515
00:47:49,737 --> 00:47:57,290
da, horiek uste ditugun
zuaitz pago trasmotxatu horiek.

516
00:47:57,530 --> 00:48:04,750
Justo badirudite alako lurretik atratzen
diren eskuak izango balira moduan.

517
00:48:05,030 --> 00:48:08,841
Eta bueno, ba, soa ederra
da, gero guk jartze dizkigu

518
00:48:08,842 --> 00:48:12,150
alako ikusten duten rama
guzti horiek, artearen bitartez.

519
00:48:12,151 --> 00:48:20,670
Eta zelo siak eta alako elementu ez
bereineke jartzeko baitu.

520
00:48:20,750 --> 00:48:25,150
Ikusten duzor, Marits Katxarinen buruan
dagoene guzkia, planoren hasieran.

521
00:48:26,790 --> 00:48:29,929
Batean, Jo, atratzen horre
guzkia eta da naturako

522
00:48:29,930 --> 00:48:33,031
atzutenean ematen dizkizun
opario jeta ko bat, ez?

523
00:48:35,330 --> 00:48:40,250
Filmaren protagonista, bere oso bideiuna
eta tristea dauken.

524
00:48:40,251 --> 00:48:42,130
Bideiuna eta tristea dauken.

525
00:48:42,150 --> 00:48:48,270
Batean, pozik dagoen sekuentzia horretan,
batean agertzen zaio guzkia buruaren

526
00:48:48,271 --> 00:48:51,890
atzan, ja, haure hola sakaratu bat izango
balitz moduan, ez?

527
00:48:51,970 --> 00:48:57,250
Hori zanzen, mariren opari eder bat.

528
00:49:03,310 --> 00:49:05,730
Guzten da hemen Maritsuren protesia,
ez?

529
00:49:05,910 --> 00:49:11,310
Eta ze hondo dagoen eginda, haupako eta
patiren...

530
00:49:11,311 --> 00:49:15,970
Makilataxetabe pelukeriaren oso
lambikaina.

531
00:49:16,130 --> 00:49:24,430
Teko zituzuen, ba, hile korte hauek,
dira garaikoa, garaio jotan, dokumentatu

532
00:49:24,431 --> 00:49:30,090
egin ninen, eta alako patilak erabaten
zituzten, eta alako mosketak, hain

533
00:49:30,091 --> 00:49:40,130
modernoak diruditenak, baina gitan garaio
horretako hile korteak ziren.

534
00:49:43,530 --> 00:49:49,710
Niretzako pelikulan, Jo, Katxaren eta
Erikaren kimika izan zen izugarria.

535
00:49:50,160 --> 00:49:53,510
Uztut oso kimikapolita dutela bi
pertsonaiek.

536
00:49:57,070 --> 00:50:00,850
Pelikularen momentu xamurrenak aiek
protagonizaten dituzte.

537
00:50:01,360 --> 00:50:08,230
Eta hain nijuna den pelikula bati
kontrapunto oso ederra ematen diote ez.

538
00:50:09,070 --> 00:50:17,590
Beno, hemen ikusten dugune nola maritxuk
ematen Dion amanita muskarialen komentatu

539
00:50:17,591 --> 00:50:19,710
dugun moduan amanita batek ezin zaitu
akatu.

540
00:50:20,050 --> 00:50:25,706
Bai, aluzinazioak
eukialdituzu eta, bueno, eta

541
00:50:25,707 --> 00:50:28,690
zelonkako sekulako
deskomposizio bat eukia.

542
00:50:28,790 --> 00:50:31,790
Igual asko jate ditu baituzu, bai,
igual bai akatu alzaitu ez.

543
00:50:31,850 --> 00:50:38,050
Baina, bueno, guretzako oso perretxiko
eder.

544
00:50:38,230 --> 00:50:40,410
Eta oso ikonikoa.

545
00:50:41,330 --> 00:50:46,970
Hemen ere ikusi dugun nola maritxuk
proposatzen Dion gizonez janztea ez,

546
00:50:47,110 --> 00:50:48,110
bai, onara joateko.

547
00:50:48,670 --> 00:50:53,910
Filma dago ambientatuta saretan,
bueno, pelikularen euskera, saretako

548
00:50:53,911 --> 00:50:58,390
euskera da, pixkat antziinera eraman da,
gorkalazkanoren lanbika inari esker.

549
00:50:58,690 --> 00:51:02,310
Baina, bai, itzegiten da baiona,
itzegiten da urda zubiriguruz,

550
00:51:03,330 --> 00:51:07,230
eta hori eskin handa, bueno, ba,
zugarramurdin egonzen prozesuari,

551
00:51:08,230 --> 00:51:12,910
kenua eginik, ez, pelikula bertan dago
kokatuta, bertako euskerarekin,

552
00:51:13,010 --> 00:51:18,530
bertako lokalizazioekin, eta ere gara
jorretako pertsonai batzuei buruz

553
00:51:18,531 --> 00:51:23,270
itzegiten da, baude izen batzuk,
adibidez, frailea ondara nibar,

554
00:51:24,830 --> 00:51:31,970
besalako, ba, abade bat, bera,
urda zubiko abade izan zena, eta berak

555
00:51:31,971 --> 00:51:39,390
edatu zuen sorginen eksistentziaren,
eh, ba, bulo hori, ez?

556
00:51:41,170 --> 00:51:47,770
Ezaten da, euskal, bueno, dagoen kerenzia
generala da, beti ezaten da, etorri zela

557
00:51:47,771 --> 00:51:53,410
iparraldetik norbait, Maria Similegi,
eta berak, ja, bertan sorgineak ikusi

558
00:51:53,411 --> 00:51:57,690
zituela, eta kelarreak eta bar,
eta hartuan hemen nalako psikosis bat

559
00:51:57,691 --> 00:52:04,330
sortu zuela ez, bugatik, bera,
ego euskal herrian, eta, bueno,

560
00:52:04,530 --> 00:52:13,170
kontua da, eh, eh, Maria Similegi,
gaur egun badakigu, eh, urtubia

561
00:52:13,171 --> 00:52:21,470
iparraldeen bon egon zen, eh, sorgin eiza
horrek, eh, planteatu zuena, do,

562
00:52:21,530 --> 00:52:25,910
bultzarazit zuena, izan zen urtubiako
jauna, peiar delan krekarri zuena,

563
00:52:26,070 --> 00:52:31,510
eta bar, eta, gaur egun badakigu,
eh, urtubia hori, frailea ondara

564
00:52:31,511 --> 00:52:35,430
nibarrekin ere koneztioa zuela,
erabatean, orduan, bueno, ez, esan

565
00:52:35,431 --> 00:52:40,690
daiteke, eh, sorgin, inkeria, sorgik
erearen existentzia hori, ba, aitzakia

566
00:52:40,691 --> 00:52:47,770
izan zela, ba, bera, interes politiko eta
ekonomikoen atik, azkenean.

567
00:52:48,050 --> 00:52:52,630
Bueno, menik uste dugu sekuentzia oso eder
bat, niretzako, eh, pelikula,

568
00:52:52,631 --> 00:52:55,230
sessualitatearen askatasunari buruz
itzegiten du asko.

569
00:52:55,730 --> 00:53:01,890
Eta niretzako oso importantea izan zen,
eh, sekuentzia guztioiek, egidoian

570
00:53:01,891 --> 00:53:08,190
asirabatean sordidotasun punto bat,
eh, zeukatenak, eh, aliketa forma,

571
00:53:08,370 --> 00:53:14,330
ederrenen, eta, eh, delikatuenen,
eh, tratatzea, ez?

572
00:53:15,790 --> 00:53:22,190
Azkenan, eh, inkisidoren, eh, eh,
ba, bueno, satanismo, satanizazio prozesu

573
00:53:22,191 --> 00:53:27,350
horretan, ere, seksualitatea ere
satanizatu egintzuten, eta, niretzako,

574
00:53:27,470 --> 00:53:32,790
ba, importantea zen, hori, ere pixkat,
eh, dignifikatzea, ez?

575
00:53:33,770 --> 00:53:35,927
Eta, ikusten duzuen
planonetan, egin nuena

576
00:53:35,967 --> 00:53:38,590
izan zen, eh, eh, bueno,
bertekalak bota, ez?

577
00:53:38,750 --> 00:53:43,264
Eh, haiek, etzan, etzan
egiten direnean nahi nartan

578
00:53:43,265 --> 00:53:46,531
maita ez zeko, altsatu
egiten dira, erabatean, ez?

579
00:53:46,670 --> 00:53:51,470
Eh, bisualki, eh, hemen dizutatzen da
denean, hemen, behitu, emnola,

580
00:53:51,590 --> 00:53:54,150
katsalin Elle batu egiten da, ez?

581
00:53:54,290 --> 00:53:58,910
Nola, eh, ez dauden makurturik,
gora begira dauden, ez, erabatean.

582
00:54:01,170 --> 00:54:08,990
Bueno, hemen, ikusten dugu, agertzen zaigu
gure, gure erbia, digitala dena,

583
00:54:08,991 --> 00:54:12,470
kasu honetan, plano, eitxietan,
erabi, eh, karristik duten erbi bat,

584
00:54:12,610 --> 00:54:17,510
oso ondo tratatuko genuena, eukigen onor
bakarrik geldi, erreferentzi bezala

585
00:54:17,511 --> 00:54:20,736
izateko, baina gero, bere gainean
dauden, bueno, mugimendu,

586
00:54:20,776 --> 00:54:23,530
eta burua, eta begia,
eta hori guztia, digitala da.

587
00:54:23,790 --> 00:54:31,170
Eh, noski, gero, korrikan agertzen denean,
eh, erbiare, eh, noski digitala,

588
00:54:31,171 --> 00:54:39,130
ez, eh, azkenanez, eh, erbi bat iezin
diozu esan, eh, zer, zer behar duzu, ez?

589
00:54:39,790 --> 00:54:41,990
Baina, bueno, hau, hau, hau, ere,
digitala da.

590
00:54:42,550 --> 00:54:46,990
Lehen komentatu nahi nuen ere,
eh, hau, ikusi dugun sekuentzia eder

591
00:54:46,991 --> 00:54:53,270
horretan, eh, nola kontrastea dauen
musikaren artean, ez, sekuentzia horrekin

592
00:54:53,271 --> 00:54:59,610
eta honekin, nola, eh, pelikulak dauzkan
egoera batzuk, eh, non, eh, romanticismoa

593
00:54:59,611 --> 00:55:04,790
eta edertasuna, eh, exaltzatu egiten duen
musikaren bitartez, eh, arraztatuka aiega

594
00:55:04,791 --> 00:55:08,950
eta amaitarroita jauregin, eh,
eren, helan, bikainarekin, noski,

595
00:55:09,050 --> 00:55:16,130
eta, baina gero, horrek, ere, elkar
bizitzen du beste dimentsio nocturno,

596
00:55:16,131 --> 00:55:22,710
izzu garri, beldur garri horrekin,
ez, eh, ahotxes beteriko, eh, eta testura

597
00:55:22,711 --> 00:55:28,590
harraroz beteriko, eh, mundus hor
ginkariaren mundu nocturno hori,

598
00:55:28,591 --> 00:55:31,417
ez, oradan, pelikula
oso polita nola dualismo

599
00:55:31,497 --> 00:55:35,530
hori, hori daukan,
eh, musikaren bitartez.

600
00:55:37,450 --> 00:55:43,430
Buna, mentxe, eh, bueno, hau adibide bat
izan daitekeen, nola, bost astetar ditan

601
00:55:43,431 --> 00:55:48,270
grabatu ginalizan genuen, ba, Nik azkenean
zuzendari moduan hartu behar ditute

602
00:55:48,271 --> 00:55:53,170
erabaki batzuk, eh, eta hau
plano-sekuentzia hau praktikamente bariz,

603
00:55:53,290 --> 00:55:58,050
da, plano bakar bat da, ikusten dugu
asieram peioren plano bat, eh,

604
00:55:58,330 --> 00:56:05,850
Mateo Agurtzen, baina ikusiko zuen mendika
horren nola hau plano bakar bat bezala...

605
00:56:06,350 --> 00:56:15,090
planteatu nuen, eh, zen, eh, derrara,
niri, niretzako zinean, eh, hmm,

606
00:56:16,130 --> 00:56:18,622
ego, zinearen potera
erabatean nizu zuen

607
00:56:18,623 --> 00:56:22,450
daribetzala, eh, disfrutatu
egiten dut alako, eh,

608
00:56:26,390 --> 00:56:29,510
erronkekinez, eh, bapatean, bai,
ezatea, bueno, ez dakigu denbora harik,

609
00:56:29,570 --> 00:56:36,650
eta, eta konbertasioa, gero, elkarrizketa
hau, grautu imorduran, bia bakar batekin

610
00:56:36,651 --> 00:56:40,230
nolak kamera joaten den gutxinaka
gutxinaka evolutionatzen, pertsonaien

611
00:56:40,231 --> 00:56:47,990
korografia bat sortuz nola, eh,
onek narrazioari, narrazio potenzatu

612
00:56:47,991 --> 00:56:54,890
egiten duenez Nola bapatean pertsonaia
perfilatuak geratzen den, pehiorena,

613
00:56:54,990 --> 00:56:59,830
nola guazen saltatzen leku batetik bestera
fokoarekin.

614
00:57:00,070 --> 00:57:09,708
Nola bapatean hemen Mateo
jartzen zaion ia espiritu, iumba

615
00:57:09,709 --> 00:57:15,550
dizango balitz bezala bere
burua jaten, bere manipulatzen.

616
00:57:15,551 --> 00:57:22,990
Nola jartzen zaion atzean eta astigu haua
ikusten, orduan niretzako lako erronkak

617
00:57:22,991 --> 00:57:29,650
beti dira oso interesgarriak dira eta
narrazioari laguntzen diotenean gozada bada.

618
00:57:30,310 --> 00:57:36,330
Gero noski ere, denbora irabazten duzu,
azkenean nahiz eta ensaio nahiko behar

619
00:57:36,331 --> 00:57:38,773
duen, plano bakar batean
lortzen duzuena nolako

620
00:57:38,774 --> 00:57:44,470
kontak isuna era potentan
kontatzea, triunfo bada.

621
00:57:44,770 --> 00:57:45,450
Eta...

622
00:57:45,550 --> 00:57:52,110
Hemen ikusten duzuen elitza hau,
harginetako bas elitza da eta beko

623
00:57:52,111 --> 00:57:58,750
teiatutik gora dagoen guztia digitala da,
hori alaif UFX egin zuen.

624
00:57:59,730 --> 00:58:03,210
Ena bekoa hori harginetako nekropolean
ratutu da.

625
00:58:04,110 --> 00:58:15,370
Hemen ikusten dugun sermoia hauez,
giza harimaren txaiak idirairu pekatua.

626
00:58:16,330 --> 00:58:17,890
Eta, deabrura eta haragia.

627
00:58:19,270 --> 00:58:21,690
Hau eta barrenkorrana haragia eskaintzen
ditu.

628
00:58:22,290 --> 00:58:24,730
Sermoia hau da asularreke indar.

629
00:58:24,790 --> 00:58:28,050
Asular gure euskal herriko kulturalaren
personak informatua.

630
00:58:28,150 --> 00:58:32,330
Habitu hori, nire aita da, bigotaren eta
hori nire ama eta nire bihoa.

631
00:58:33,290 --> 00:58:36,310
Horren familia sartu nuen sekuentzio hori.

632
00:58:36,430 --> 00:58:39,210
Hemen ikusten dugun hori hori oro
komunazioa da errago.

633
00:58:39,770 --> 00:58:45,310
Momento gara aproposa izan
zen... Eta, gozaino bat izan zen...

634
00:58:45,311 --> 00:58:45,530
Enkurtuzarekin buruz asko, inoizkuruak
ezagutu dut.

635
00:58:45,531 --> 00:58:50,930
Bestuari honen aldetik nirea hemen luzituz
delako, ez?

636
00:58:51,070 --> 00:59:01,570
Hainbeste eta hainbeste garaio horretako
bajazkerak eta erakutsiz erabatean.

637
00:59:01,690 --> 00:59:05,710
Eta, bueno, hemen beste batzuen artean
laguna kera daudea, edo hortalamo

638
00:59:05,711 --> 00:59:10,450
zukaldaria, hau pai, eta, bueno,
hemen nire familia, ez?

639
00:59:10,451 --> 00:59:17,610
Eta, alen esaten nizuena, bada,
hori, asularren sermoia erabili geluela,

640
00:59:18,370 --> 00:59:21,950
honetako garaikoa zelako eta proposa,
eraz?

641
00:59:23,190 --> 00:59:28,010
Gara horretako pentsa moldearen izlada
zelako erabatean.

642
00:59:29,050 --> 00:59:32,910
Eta, bere, hori, haragi hariburuz izaten
duelako, ez, erabatean.

643
00:59:33,530 --> 00:59:34,630
Pekatu hariburuz.

644
00:59:34,690 --> 00:59:38,990
Eta menikusitu hor, ba, abadea eta
inkisidorea, ez?

645
00:59:38,991 --> 00:59:41,550
Ez, fraileon de Aranibar, ez?

646
00:59:41,670 --> 00:59:45,570
Eta, fraidea de Alvarado, ezen bestea.

647
00:59:46,350 --> 00:59:54,150
Egun zirenak erralitatean, saretako baiara
inkisizoaren bitarte eskolpatzen, ez?

648
00:59:55,010 --> 01:00:01,370
Eta menikusten dugu, ba, bateotxistulen
ipuin hori, ez?

649
01:00:01,470 --> 01:00:07,790
Nola, erbia, sartu dituen den elizan,
eta, bere...

650
01:00:10,170 --> 01:00:11,970
Mateo, ba, erotu egiten duen.

651
01:00:11,990 --> 01:00:17,470
Azira baten, erbiak itzein gotzuen,
gidoian, esaten zuen, dilindalan kanpaia,

652
01:00:17,670 --> 01:00:22,150
apaizak kanpaiaarekin LAN, baki guztiaren
kanpaia joez, baki, maztur batzea,

653
01:00:22,151 --> 01:00:29,810
ba, bueno, olai datzitan duen,
baina, imaginatu, horre, oso arrisko

654
01:00:29,811 --> 01:00:34,930
handiageneukan sinerzgarriktasuna
mantentzeko, ba, azkenan, erbi bat

655
01:00:34,931 --> 01:00:38,970
itzegiten jartzea, ba, ez da, ez da,
errez, arduan, eraz?

656
01:00:38,990 --> 01:00:43,550
Erabaki nuen, bakarrik farrea egizatea,
eganera, era, uste dut, kutsu makabroago

657
01:00:43,551 --> 01:00:49,750
bat ematen diola, iuna gobat, eta,
erbi, errealaren arnazak erabili genituen,

658
01:00:49,751 --> 01:00:53,990
ba, efektu hori lortzeko, eta Nik uste dut
oso goi geratuzela.

659
01:00:54,150 --> 01:01:00,630
Ipuinan berez, Mateo, ies egiten du basor
arte, eta bertan galdu egiten da,

660
01:01:00,690 --> 01:01:06,970
baina Nik erabaki nuen, ba, erabatean,
atea bilakatzealako portal dimensional

661
01:01:06,971 --> 01:01:14,370
nokturno bat bezala, eta, eta menikusten
dugu, nola txakurrai ateratzen den,

662
01:01:14,390 --> 01:01:24,210
baina Mateo ez den ateratzen, eta, eta,
gauak baitu egiten duen, ipuinan, bezala.

663
01:01:26,070 --> 01:01:32,850
Eta, esaten da, normalan, esaten da,
biblia bat, edo misala, irekita usten

664
01:01:32,851 --> 01:01:38,150
bautzu, elizabaten barruan, sorginak sartu
aldirela.

665
01:01:39,130 --> 01:01:48,050
Eta, eh, ba, esaten ziren pentsa molde eta
sineskeri horietako batez.

666
01:01:48,130 --> 01:01:51,370
Eta netzako sekuentzea, momentu txau,
non ikusten dugu, Mateo iuntasunan

667
01:01:51,371 --> 01:01:57,370
barneratzen, ba, da, ba, Mateore, Mateoren
espirituaren iruditeri ikoniko hori, ez?

668
01:01:57,450 --> 01:02:01,111
Gero, mendian entzuten
dugun hori, eta berarik

669
01:02:01,191 --> 01:02:04,670
ente topatzen bazara,
ba, berarik erabango zaitu.

670
01:02:05,470 --> 01:02:06,890
Jainkoak madarik aturik.

671
01:02:09,210 --> 01:02:15,250
Hemen da, momentua, non katsalini egia
rebelatzen zaion, ez?

672
01:02:15,310 --> 01:02:19,750
Nola, iru emakume hauek egitan sorginak
diren, eta estertxi ezagutzen zutela,

673
01:02:20,690 --> 01:02:29,290
eta, ba, zirko guzti hau beraren
sinadurari buruz egide, oiz, ez,

674
01:02:29,330 --> 01:02:34,830
nola, kondenatu egin duten estertxi bere
sinaduraren gatik, eta hori da,

675
01:02:34,930 --> 01:02:38,370
jakina izutena, berak bere kabuz egin
zuen, oiz.

676
01:02:39,430 --> 01:02:44,850
Eta nola, horregatik, logorroin hori
eraman zuten, ba, bertan erretzeko.

677
01:02:44,851 --> 01:02:53,790
Menikustu zuena, juneren gainean egin niko
plano travelling badar, eta izugarria Dan

678
01:02:53,791 --> 01:02:56,914
nola, June, behin eta
berriro nola errepikatu

679
01:02:56,915 --> 01:02:59,771
ahal zuen, ba,
intensitate horrekin, ez?

680
01:03:01,030 --> 01:03:04,503
Emotibitate horrekin,
behar zenean negarre

681
01:03:04,504 --> 01:03:08,970
egiten, osa, June da
ikaragarrizko, ea, aktorik.

682
01:03:10,030 --> 01:03:18,210
Eta Nik uste, pari asko egingo dizkidula
bere lanarekin, hemen dika horrela.

683
01:03:18,910 --> 01:03:25,490
Eta hemen hartzea haiegatzen gara,
hakelarrearen kapitulura ez?

684
01:03:27,150 --> 01:03:35,090
Hemen ikusten dugu, katxaren egiten dola,
atzerako bide hori baserrira haiegatzen.

685
01:03:38,240 --> 01:03:44,700
Eta ikusi dugu, nola sorgineak esan duten,
bageala ezgeala, amaikamilla bageala.

686
01:03:45,120 --> 01:03:51,987
Hori esaten zen, dago ipuin bat
neska bat esaten diola emakume

687
01:03:51,988 --> 01:03:56,520
bat, ez dela sorginea eta
negatu ditu maituztu sorgineak.

688
01:03:56,540 --> 01:04:00,205
Ipun horretan, emakumeak
esatea, bageala ezgeala,

689
01:04:00,206 --> 01:04:03,640
amaikamilla, eta horren agertzen
zaizio amaikamilla sorgine.

690
01:04:04,140 --> 01:04:06,540
Eta hilea, hiletik tira.

691
01:04:06,541 --> 01:04:08,380
ira egiten diote eta ileak kendu egiten
diote.

692
01:04:10,780 --> 01:04:15,300
Eta pelikulako momentu honetan ipuin
horrik kenua da.

693
01:04:16,140 --> 01:04:21,920
Lehen esan duen moduan, kapitulo bako
izate dago ipuin ezberdinez elementu

694
01:04:21,921 --> 01:04:29,780
osaturik, eta kasu honetan sorginen ipuin
osaturiko sorgin kapituloa da.

695
01:04:29,940 --> 01:04:35,820
Akelarre eta sorginen mundu ikonografiko
horren kapituloa.

696
01:04:36,540 --> 01:04:40,700
Euskal Herrian guretzako sorginak berez ez
dira gaiztoa guzti, edo gaiztoak bat dira

697
01:04:40,701 --> 01:04:45,661
poteretxoak dira, ejunak dira, hau eta
erekin da erlazioen atutakera batean.

698
01:04:45,900 --> 01:04:48,820
Baina gaiztoak bat dira, seguro aitzaki
bat dutela.

699
01:04:50,060 --> 01:04:56,200
Beti honek dauka euskal mitologia,
batzutan apaitzak onak direla eta deabro

700
01:04:56,201 --> 01:05:02,080
eta iuntasuneko pertsonean maltsurre
kontraiten dutela, baina beste batzutan

701
01:05:02,081 --> 01:05:07,200
bat badea elitza ere faktore gara gaiztoa
ez?

702
01:05:09,760 --> 01:05:15,520
Desagertara ziegiten dituen beste deidade
pagano eta barretabarre.

703
01:05:15,640 --> 01:05:20,160
Eta hor niretzako oso interesgarria da
gure mitologian.

704
01:05:20,700 --> 01:05:24,760
Ez dira inorezta hona eta inorezta
atxarra, edo biak dira denak ez, erabatean.

705
01:05:25,220 --> 01:05:31,248
Eta hemen da, pelikulan
dagoen, sorgin keriarekin

706
01:05:31,249 --> 01:05:35,660
erlazionetuta dagoen
gauza erre alba karra.

707
01:05:37,200 --> 01:05:46,360
Ba inkizizioak kastigatu egin zuela euskal
bai, euskal herri bai, beste zonalde

708
01:05:46,361 --> 01:05:51,640
batzuetako jendea, sorgin keriaren
aitzakiarekinez.

709
01:05:51,960 --> 01:05:58,240
Berez ez zegoen sorginik, hori nosi
badakigu, eta nahiek egin zuena izan zen.

710
01:05:59,900 --> 01:06:03,940
kolpatu zonalde horiek bere interes
ekonomiko eta politikoen gatik.

711
01:06:05,240 --> 01:06:06,400
Eta hemen izan dut.

712
01:06:06,540 --> 01:06:08,540
Eta hori nahi nuen, erabatean,
ma infernu hori, ez?

713
01:06:08,600 --> 01:06:12,460
Eta pelikulako sekuntzia gorriena,
erabatean.

714
01:06:12,840 --> 01:06:14,840
Infernuko zua izango baliz moduan.

715
01:06:17,100 --> 01:06:24,100
Bada ere, filmeko niretzako filmeko tema
musikale dernetariko bat, oso tristea.

716
01:06:28,130 --> 01:06:29,710
Eraberean oso ederra, ez?

717
01:06:29,970 --> 01:06:31,930
Maitetaranen lanari esker.

718
01:06:33,230 --> 01:06:38,971
Hortxeak gauzak gure fraile ondalan ibar
eta Díaz de Alvarado eta Mateo, txistu.

719
01:06:48,050 --> 01:06:48,950
Bada ere, aurkastu batak esker.

720
01:06:48,951 --> 01:06:51,690
Eta aurkasten duitu zuen testu horiek,
bada ere beretan, ez zeta esindiren

721
01:06:51,691 --> 01:07:00,430
irakurri butxarrik dutak daude,
hidatzitako testu erreal horietan.

722
01:07:00,990 --> 01:07:07,090
Ibi joalki, pelikulak, bada euskate
referente batzuk, bueno alde batetik,

723
01:07:08,950 --> 01:07:14,750
Inquisitioarekin vinkulatu dauden
grabadore ezberdinak, batziagun bat

724
01:07:14,751 --> 01:07:23,270
Ziarnko, Pierre de Lacroixerekin elan egin
zuen bat, akelarrearen ikonografia sortu

725
01:07:23,271 --> 01:07:27,590
zuena, egin zuen alako badago grabado
handi bat, ondinkusten diren akelarren

726
01:07:27,591 --> 01:07:38,050
parte ezberdinak, eta gero beste da Pablo
Tillac, honek euskal mitologiako edizio

727
01:07:38,051 --> 01:07:49,124
frantses asko grabadoen
bitartez ilustratu, eta akelarreak

728
01:07:49,125 --> 01:07:53,170
ilustratze dituzten irudi
ikaragarri eder batzuk.

729
01:07:53,730 --> 01:07:58,210
Baita ere beste euskal mitologiako
pertsona batzuen irudiak.

730
01:07:59,090 --> 01:08:06,910
Tambien ikusten dugure, ba, nola bat
besenarra emakumeari espiatzen Ari Dion,

731
01:08:06,950 --> 01:08:14,890
eta sorginen ukendu hori, es, famatu hori,
kultura esberdinetan dagoen hori,

732
01:08:14,891 --> 01:08:21,470
igual, simplemente krema bat zen,
es, emakumeak, haien kremak, haien

733
01:08:21,471 --> 01:08:28,770
ukenduak, edo on remedioak egiten
zituzteela, baina inkisitorek torturaren

734
01:08:28,771 --> 01:08:35,270
bitartez jendeari esan arazi zioten,
ba, horrekin, egan egiten zutela.

735
01:08:36,130 --> 01:08:40,570
Eta ipuin batean, euskal herriko
soringeraren ipuin batean, hau gertatzen

736
01:08:40,571 --> 01:08:46,490
da, emakume bat ukendu hori ematen du,
eta haien esagunadugun esaldi hau,

737
01:08:46,510 --> 01:08:52,750
sasi guztien gainetik, laia guztien
azpitik, esanik, ba, emakumea egaka ies,

738
01:08:54,010 --> 01:08:57,150
egaka ateratzen da, akelarreruntzez.

739
01:08:57,950 --> 01:09:06,711
Bere senarrak ikusi egiten du, eta egiten
duena da, ba, bera jarraitzen zaiatu.

740
01:09:06,850 --> 01:09:15,390
Ukendua ematen du, baina, erran airua,
edo sasi guztien gainetik, laia guztien

741
01:09:15,391 --> 01:09:20,090
atzetik esan horrodez, esaten du, sasi
guztien azpitik, laia guztien gainetik.

742
01:09:20,110 --> 01:09:27,850
Orduan, tipoa ateratzen da, ba,
ziztu bizian, baina, sasi guztien azpitik,

743
01:09:27,851 --> 01:09:34,370
eta gero, laia jotatik, horre, sekulako,
biajearekin, eta egatzen da, akelarrera.

744
01:09:34,470 --> 01:09:37,752
Eta ipun jan esaten da,
ba, bertan denek egiten

745
01:09:37,772 --> 01:09:40,750
dutela, berataz, farre,
baita, akerbeltza ere, ez?

746
01:09:42,070 --> 01:09:50,510
Nire kasuan, egin dudana izan da,
peyori, ba, destino amargoago bat,

747
01:09:50,730 --> 01:09:54,470
eta ilunago bat, ikusi bat duzu pelikula.

748
01:09:56,410 --> 01:10:03,610
Hemen txedugu, bueno, jabato, Xabi López,
da, sekulako aktoretzarra ere,

749
01:10:03,730 --> 01:10:08,035
egin zuen sekulako Lana,
bueno, hemen dika aurrera,

750
01:10:08,036 --> 01:10:14,530
pertsoneia jasaten
duen, ba, guzti hori, ez?

751
01:10:14,550 --> 01:10:18,810
Nola arrastak ateratzen den, nola egaka,
hori guztia egiteko, efektu berezien

752
01:10:18,811 --> 01:10:23,890
bitarte, sekulako Lana, LAN fizikoa egin
zuen, especialista bat izango balitz ezala.

753
01:10:24,010 --> 01:10:30,550
Berari ikaragarri guztatzen zaio, baina
ikusi, hori ikusi ezakezue making ofan.

754
01:10:30,790 --> 01:10:33,590
Hargita gara, baina nola bera,
egite giten den horri buruz.

755
01:10:34,190 --> 01:10:35,190
Uncrack.

756
01:10:35,690 --> 01:10:39,730
Eta habitu, ikusten dugun, ikusi guztien
efektu hau, erabiltzen da, westernan asko

757
01:10:39,731 --> 01:10:42,690
saldi batek, eramaten duenean,
bakero bat, arrastaka.

758
01:10:42,930 --> 01:10:46,141
Hemen aktore haukagu,
planotik ateratzen da, eta

759
01:10:46,161 --> 01:10:49,290
arrastaka ateratzen den
bestea, especialista bat.

760
01:10:49,670 --> 01:10:57,510
Eta turko, turko zar, tamen plano,
plano hauetan, honetzaion ikusten den

761
01:10:57,511 --> 01:11:04,990
aurpegia, especialista bat egin ada,
Ricardo Cruz espesialistaren langile bat,

762
01:11:05,130 --> 01:11:09,212
eta gero, baina gero,
peiori aurpegia ikusten

763
01:11:09,292 --> 01:11:13,250
zuenean, nolako planoetan,
egitan peiok egin zuen.

764
01:11:13,810 --> 01:11:18,820
Ezen egakatera, baina
ingurunean izan zen, peiori grabatu,

765
01:11:18,821 --> 01:11:23,230
kable batzuk erabiliz
altsatzen, kromo baten kontra.

766
01:11:23,410 --> 01:11:33,110
Eta gero, dron batekin grabatu genuen zeru
eta bar, eta sorgiñak eta astiak eta

767
01:11:33,111 --> 01:11:40,330
jendea guztia, kromo baten kontra grabatu
eta gero, kompozitxoa digitalki egin.

768
01:11:41,730 --> 01:11:46,570
Euskal Mitologian esaten da, sorgiñak eta
bar, bueno, sorgiñak eta astiak esaten

769
01:11:46,571 --> 01:11:49,450
dugu, baina denak dira sorgiñak,
sena euskal herrian, sorgiñak ez daka

770
01:11:49,451 --> 01:11:54,590
seksurik, ez daka generorik, denak gizonak
ere sorgiñak dira.

771
01:11:55,030 --> 01:11:58,483
Eta kontua da, esate,
euskal mitologian esaten da,

772
01:11:58,484 --> 01:12:03,330
eta akelarrena joaten
zirela egaka, animaliekin.

773
01:12:03,510 --> 01:12:11,610
Bai, astoak, oioai eldurik, zerriekin,
denetanik.

774
01:12:12,150 --> 01:12:16,390
Baina gara, guk hori ez zen genuen egin
eta oso komplexua izango zen hori

775
01:12:16,391 --> 01:12:20,890
digitalki egitea, orduan egin nuena izan
zen, objetuak erabili.

776
01:12:22,010 --> 01:12:24,270
Ez, sorgiña erratza gainean.

777
01:12:24,370 --> 01:12:31,170
Beraz, erratza gainean, sorgiña erratza
gainean, ez da hemen goa, hori Europa erdi

778
01:12:31,171 --> 01:12:36,250
aldeko ikonografia da, baina, bueno,
gure ere egin dugu, ez?

779
01:12:36,850 --> 01:12:40,750
Eta, bueno, hemen ikusi duzuen kolpe hori
egiten duguna da, aktorearekin grabatu

780
01:12:40,751 --> 01:12:44,150
lurrean, gero kamara gora egin,
eta gero invertitu.

781
01:12:44,290 --> 01:12:49,210
Eta erorketa digitalki sartzen dugu.

782
01:12:50,530 --> 01:12:53,690
Eta azkenik egatzen gara, akelarrera.

783
01:12:56,290 --> 01:12:56,850
Bueno.

784
01:12:56,970 --> 01:12:57,370
Eta azkenik egatzen gara, akelarrera.

785
01:12:57,371 --> 01:13:01,070
Eta gure egiteko, hau da, filmaren
erronkarik handiena, ez?

786
01:13:02,170 --> 01:13:03,170
Erabatean.

787
01:13:03,310 --> 01:13:10,810
Ni egina inuen planosekuentzia bat,
korterik gabekoa, kamera joaten zen

788
01:13:10,811 --> 01:13:16,930
bilakarabatean, hasierabatean festa bat
izango balitz moduan, gero nola zurrumbio

789
01:13:16,931 --> 01:13:21,390
bat bilakatzen den, eta azkena nahi
egatzen garen invokazio horretarako.

790
01:13:21,530 --> 01:13:28,790
Eta horretarako, bueno, hainbat gauza egin
genituen, alde batetik, abestia komposatu,

791
01:13:28,930 --> 01:13:36,870
maite taranekin, gero dantzari talde
batekin koreografia diseinatu,

792
01:13:37,570 --> 01:13:41,870
horiek uste dituzten erdiko jende gazte
guzti hori, oi, dantzariak dira,

793
01:13:41,970 --> 01:13:47,210
eta gero rodajera Joan ginean,
aiek erakutsi zieten, izan ziren gidari,

794
01:13:47,310 --> 01:13:51,270
berreunda piko figurante guzti oientzako
erabatean, ez?

795
01:13:52,150 --> 01:13:54,739
Hau gara batzeko, bueno,
ginen gure izan zen, klaro,

796
01:13:54,759 --> 01:13:57,230
planosekuentzia bat denez,
egun bakar batean gara dutela.

797
01:13:57,370 --> 01:14:02,070
Eta erabateko genuen, egin genuen,
lehenengo, osea, egunaren lehenengo

798
01:14:02,071 --> 01:14:09,090
partea, ensaiatu, bai figurantekin eta
bar, bai kamerarekin erritmoa klabatzeko,

799
01:14:09,250 --> 01:14:13,213
musika erabiliz, eta
bar, eta bar, eta gero

800
01:14:13,214 --> 01:14:20,290
egunaren igarren parte
hori grabaketa egiteko.

801
01:14:20,730 --> 01:14:24,490
Izan zen, amar toma, eta ona noski izan
zen azkena.

802
01:14:24,510 --> 01:14:29,510
Eta justoa maitu genuen, jornada,
amaitu genuenean.

803
01:14:30,730 --> 01:14:38,250
Bestalde, ikusten duzu, hau baso hau
platoa da, hau hoi hartzunko Plato

804
01:14:38,251 --> 01:14:43,810
batzuetan ezin aldean grabatu genuen,
zen oski, ezin genuen baso batean,

805
01:14:43,990 --> 01:14:48,350
neguaren erdian, bai beste figurante
erdibilluzik grabatu.

806
01:14:49,330 --> 01:14:54,490
Eta euskan faktore, erronka faktore guzti
horiengatik, ez?

807
01:14:54,491 --> 01:14:57,550
Orduan egin genuen, aizan zen,
ba, sortu, izaskunek egin zuen,

808
01:14:57,590 --> 01:15:06,550
sortu baso hori, zuaitzak eraman bertara,
horra gertzen diren dolmen oiek bertan

809
01:15:06,551 --> 01:15:13,132
jarriz, lurra, bueno, lurrez
eta ostos beterik eta bar,

810
01:15:13,133 --> 01:15:17,210
eta bertan grabatu genuen,
egoera kontrolatu batean.

811
01:15:17,550 --> 01:15:23,890
Bai, toma bakoitzaren artean, ireki behar
genituen bateak, eta itxaron pixkat,

812
01:15:27,090 --> 01:15:32,950
espazioa, bentilatzeko, zen, kez betetzen
zen, guzti zure horren horrela guztien

813
01:15:32,951 --> 01:15:40,390
dugun, ma, fogata hori, zu hori,
ba, eskenean, kea, kepilla gotatzen zuen,

814
01:15:40,430 --> 01:15:44,110
eta joaten zen gutxinaka gutxinaka
betetzen, eta, klaro, esintosik atzeko,

815
01:15:44,190 --> 01:15:48,750
ba, ba, toma eta tomaren artean,
egin genuen aizan zen, ba, ireki.

816
01:15:48,870 --> 01:15:53,610
Eta horrekin, ba, denbora galtzen da,
baina, baina lortu genuen, azkenean,

817
01:15:55,770 --> 01:16:00,390
izugarrizko erronka hauez,iniz,
niretzako, ba, bizitzako g Gothbb mesh

818
01:16:00,391 --> 01:16:05,290
bat, niretzako, Benetazko akelarre bat
sortzea daez?

819
01:16:05,291 --> 01:16:06,130
Bure akelarrees?

820
01:16:06,210 --> 01:16:12,200
hala eko, fest taundi
bat, non lokazioa egiazko

821
01:16:12,201 --> 01:16:16,850
den, eta nun gure
akerbeltza ateratzen da.

822
01:16:21,070 --> 01:16:24,950
Ghosten dugu, bueno, hemen, eh,
aquela akerbeltza gertzen da, saspi

823
01:16:24,951 --> 01:16:28,690
adarreko akerbeltza, historietan ikotatzen
den moduan.

824
01:16:29,670 --> 01:16:37,410
Baina, bueno, inkisidoreak beti izan dute
esatez duten eta munduko kultura geienetan

825
01:16:37,411 --> 01:16:41,730
basorgineak itutena da inbokatu deabrua
akerraren formarekin.

826
01:16:41,910 --> 01:16:48,050
Baina gure kasuan Euskal Herrian
akerbeltza bada naturari eta

827
01:16:48,051 --> 01:16:53,670
fertilitateari binkulaturiko deidade
poteretxu bat, magikoa, eta askotan

828
01:16:53,671 --> 01:16:58,400
baserriak babesten
dituena, baserretako

829
01:16:58,401 --> 01:17:04,311
animalieta usta eta natura
tabar babesten dituena.

830
01:17:04,470 --> 01:17:08,008
Binkulatuta dagoena,
erabatean, Europazarreko

831
01:17:08,009 --> 01:17:10,711
beste deidade, naturako
deidade askotara.

832
01:17:11,510 --> 01:17:18,490
Adardunak direnak, jargiarekin ere
binkulatuta daudenak, erabatean, jargiarekin.

833
01:17:18,930 --> 01:17:21,830
Bada, bizitzaren kalendarioa, antziinatik
erabiltzen dena.

834
01:17:22,370 --> 01:17:28,810
Eta, bueno, hor dauzkagu, deidade adardun
europear asko, daukagu pan, kernunos,

835
01:17:28,910 --> 01:17:39,510
gero, adardun animalekin binkulatuta dauden
jainkoza jargiarrak, adibidez, Diana ez.

836
01:17:39,950 --> 01:17:44,016
Bueno, bablako
jainkoak, niretzako badira,

837
01:17:44,017 --> 01:17:48,791
akerbeltzaren lengu zu
lengu zinakera batean.

838
01:17:48,930 --> 01:17:52,479
Eta Nik kasu honetan,
ziatu nintzen, bada, bada,

839
01:17:52,480 --> 01:17:56,030
nahi nuen, akerbeltza
ez gizona izatea bakarrik.

840
01:17:56,090 --> 01:18:01,630
Normala nola errepresentatzen da,
baina fertilitatearen eta seksualitatearen

841
01:18:01,631 --> 01:18:06,910
deidade hori izanik, erabatean,
antziinako deidade asko, badira,

842
01:18:06,990 --> 01:18:12,590
are androginoak eta armafroditak,
eta niretzako logikoena hori zen, ez?

843
01:18:12,610 --> 01:18:17,850
Eta, bada, erabatean, fertilitatearen eta
maitasoraren magia hori,

844
01:18:21,990 --> 01:18:27,087
botako, magia botako
duen jainko hori, armafrodita

845
01:18:27,127 --> 01:18:30,710
eta androginoa izatean,
niretzako zen logikoena.

846
01:18:30,830 --> 01:18:35,752
Eta, papiskat, beste
iluditeri batzuetan dauen,

847
01:18:35,753 --> 01:18:40,151
bafomet horren figura
elegante bat sortzea, ez?

848
01:18:40,510 --> 01:18:47,770
Ez, beldurgarriare izan daiteke, baina
era beran ere, misterio txua eta ederra.

849
01:18:48,930 --> 01:18:53,330
Eta, bueno, hemen, nola, askatasunaren,
seksualaren askatasunaren bitartez,

850
01:18:53,390 --> 01:18:56,030
ba, jendea inkluso helbato egiten den,
ez?

851
01:18:57,770 --> 01:19:04,590
Kenduz, inkisidorek, ba, akelarren
ikonografian sortu zituzten, gauza,

852
01:19:04,591 --> 01:19:11,040
hilungusti hoiei, ba,
hilungustiek kendu eta

853
01:19:11,041 --> 01:19:16,431
askatasunaren simbolo
bat sortu, erabatean.

854
01:19:20,190 --> 01:19:25,730
Hemen ikusten dugun, bueno, akerbeltzat,
dago, lehenen komentatu dizuen bezala,

855
01:19:25,810 --> 01:19:30,950
Elias Garzia interpretaturik, berak
eramaten zuene, bueno, zanko batzuk

856
01:19:30,951 --> 01:19:36,550
eramaten zituen, buru animatroniko bat
ere, lehenen komentatu den bezala,

857
01:19:36,610 --> 01:19:41,850
nahi nuen, dena, aliketa fizikoen izatea,
eta bere tamaina handitzeko, baina nion

858
01:19:41,851 --> 01:19:44,730
izan zen, grabatu alde batetik,
bueno, esko hau digitala, justo,

859
01:19:44,890 --> 01:19:52,350
baina nion izan zen, Eliasi, kroma baten
kontra grabatu, eta beste plano guztiak,

860
01:19:52,390 --> 01:19:56,790
ba, katsarinekin, ba, garri grabatu,
eta fondo garbiarekin, eta gero,

861
01:19:56,810 --> 01:20:01,750
ba, digitalki, txartatu egiten zen hor,
Elias, haundituta.

862
01:20:04,610 --> 01:20:11,170
Akerbeltzaren jornada bat izan zen osoa,
kromarekin, eta oso gogorra izan zen

863
01:20:11,171 --> 01:20:17,990
Eliantzako, baina sekulako LAN aintzuen,
eta mila bider eskertuko diot beti.

864
01:20:18,130 --> 01:20:23,910
Bueno, inoakagu okulus infame do,
muzu beltzaren elementua.

865
01:20:26,670 --> 01:20:31,790
Akelarrearekin eta akerbeltzarekin paktua
egiteko sigillua era batean, ez?

866
01:20:32,570 --> 01:20:35,210
Eta ni, justo, ba, hori neuen,
ez?

867
01:20:35,430 --> 01:20:43,890
Satanizatuta eta sikinduzuen elementu
guztioa joek era batean, bere alderdi

868
01:20:43,891 --> 01:20:51,850
ederren eraila, eta askatasunarekin
vinkulatzera, erabatean.

869
01:20:52,170 --> 01:21:01,990
Eta arduan, banola musu beltzoren
bitartez, erabatean aker beltzak barkatu

870
01:21:01,991 --> 01:21:06,710
egiten du paktu horren bitartez,
askatasunarekin paktua egiten bitartez.

871
01:21:08,570 --> 01:21:12,630
barkatu egiten du katxalin eta premiatu
egiten du, erabatean.

872
01:21:13,130 --> 01:21:20,850
Hemen jende asko niretzako da pelikulako
sekuentzia ederrena biak daude izugarri.

873
01:21:21,650 --> 01:21:29,730
Asieratik oso delikatua izan ditzen
sekuentzia hauekin biuzi egon gozirelako

874
01:21:29,731 --> 01:21:36,270
eta neukan oso historia, oso pentsatuta,
nola egon gozien argistatuta, delikatua

875
01:21:36,271 --> 01:21:41,870
izateko, ederra izateko niretzako eta hau
planifikatzerako orduan egiten duguna da

876
01:21:41,871 --> 01:21:47,710
itzegin intimidadeko superbiztore
batzuekin, saskinan seksua eta alako

877
01:21:47,711 --> 01:21:54,070
sekuentziak daudenean kontuan dira izan
behar dugu eta niretan neukan oso argi eta

878
01:21:54,071 --> 01:21:58,976
kidoiaren gainean sordi
dodo seksuala izan daitekeen

879
01:21:58,977 --> 01:22:07,710
hori betisiatu nintzen ahalik
eta era derrenean egiten.

880
01:22:08,910 --> 01:22:16,990
Eta asko, jende asko galdetzen dit,
baina haus maritxu da edo akerbeltza

881
01:22:16,991 --> 01:22:27,910
maritxu ze transformatuta edo eriotzetik
ekarri du akerbeltza bueno, Nina jago hori

882
01:22:27,911 --> 01:22:36,230
irekia ustea ze usut polita dela norberak
erabatean bere erantzuna atzenduenean

883
01:22:36,231 --> 01:22:45,130
bizkat retratatu egiten da norbera bere
burua ez ori oso polita dela eta niretzako

884
01:22:45,131 --> 01:22:51,070
badago amaila bakarra niretzako Nik
pentsatzen duena baina ez dizuet kontatuko

885
01:22:51,071 --> 01:23:01,770
nahiago bakoitzak berea berea izatea eta
eta abunen betxe pelikularen azken planora

886
01:23:01,771 --> 01:23:15,330
non katsalin indartzu eta poteretxu
publikari musu ematen Dion erabatean eta

887
01:23:15,770 --> 01:23:23,190
pelikulamaitzeko hemen txesto jarrina
izanuen erabatean definitzeko

888
01:23:23,191 --> 01:23:33,270
apuntalatzeko historia guztiauek
gezurraren bitartez sortuzirela ez gezurro

889
01:23:33,271 --> 01:23:39,030
horiek biolentzia osoin sortuzituzten gure
historian eta guk eiten duguna da

890
01:23:39,031 --> 01:23:46,030
homenaldi bat historian bizi izan ziren
pertsona jaoiei baina baita ere egoera

891
01:23:46,031 --> 01:23:53,650
hoiedatik sortuziren historia eta fikzio
poteretxu hoiei ez gure egiten ditugu

892
01:23:53,651 --> 01:24:02,350
likatu egiten ditugu eta haien sortzaiei
jautiki bai garaiaietan zeudenak

893
01:24:02,351 --> 01:24:08,330
askatasunaren kontra zeuden hoiek baita
gaur egun daudenei ere gaur egun

894
01:24:08,331 --> 01:24:17,050
goizkinkisidorei ere erabatean ez errima
eginik eta besterik Gabe hemen dauzkazueba.

895
01:24:18,430 --> 01:24:27,650
kredituak ekipoko jende guztia agertzen
den beti ikusi barrituzue kredituak horra

896
01:24:27,651 --> 01:24:35,530
agertzen baita gure talentu izugarri hori
baina ikuste hemen utziko zaituzte dela.

897
01:24:37,570 --> 01:24:45,850
detaietxo bezala hemen pelikularen usika
eder guzti honen nahasketa honetan

898
01:24:45,851 --> 01:24:53,470
entzuten dugu ere akerrakat, arrakokerrak
ditu trabalenguaz hori politaiguitzen

899
01:24:53,471 --> 01:25:02,030
zitzaidan akerrentzari inbokazioa iritea
engauza sumearekin engauza infantilarekin

900
01:25:02,031 --> 01:25:09,690
apiskatere gezurrorekin jolazteko eta
besterik Gabe eskerrik asko ni

901
01:25:09,691 --> 01:25:16,870
entzutagatik espero interesgarria izan
zaitu eta eta eta ea laizterik guztien

902
01:25:16,871 --> 01:25:22,290
garen urrengo filmateko audio komentarioan
benga, bezarka handi bat.

903
01:30:13,030 --> 01:30:14,690
BATZUM BATZUM BATZUM BATZUM.