Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Straż pożarna.
Chcę zgłosić pożar w mieszkaniu 16. w Grenfell Tower.
Na czwartym piętrze.
- Rozumiem. - Pośpieszcie się!
- Już jadą. - Pali się.
Wiem, że się pali, ale dopiero co pan zadzwonił.
Ważne, że nic panu nie jest.
Uciekajcie!
Byliśmy tam pierwsi. Pierwsi na miejscu.
Słowa tego nie opiszą. To był chaos.
Opuścić blok!
Czułem się, jakbym się znalazł w filmie katastroficznym.
Cała jedna strona budynku stała w płomieniach.
Nigdy czegoś takiego nie widziałem.
Kurwa. Całkiem jak w Płonącym wieżowcu.
Jak to możliwe?
Widząc taką katastrofę w Wielkiej Brytanii,
ludzie pytali, jak to możliwe, że dopuszczono, by tu do niej doszło.
Wygląda na to, że odpadają fragmenty budynku.
Pierwszy raz widzę coś takiego. Nasz własny 11 września.
W Grenfell zdarzyło się coś, czego nigdy wcześniej nie widziałem,
pożar pochłonął cały budynek.
- O rany! - Jak ktoś im pomoże?
Było oczywiste, że doszło do jakichś rażących błędów.
FILM WYTWÓRNI ROGAN
Rodzi się wiele pytań, szczególnie o panele elewacyjne w budynku.
To aluminiowe panele firmy Arconic.
Pamiętam, że pomyślałam, że ktoś dopuścił się rażącego niedbalstwa.
Co tu się stało? Czemu sprzedano ten blok? Nie rozumiem.
Testy fałszowano i ukryto.
Zgromadziliśmy wiele dowodów na poważne wykroczenie,
a nikogo nie aresztowano.
Najwyraźniej nikt nie usłyszał ostrzeżeń, że budynek jest zagrożony.
To miejsce zbrodni.
- Czego chcemy? - Sprawiedliwości!
- Kiedy? - Teraz!
Żądamy odpowiedzi!
Ciągle się zastanawiam dlaczego. Dlaczego do tego doszło?
Ludzie stracili życie.
Stracili przyjaciół, rodzinę.
Zastanawiam się dlaczego.
- Żądamy odpowiedzi! - Chcemy sprawiedliwości!
GRENFELL: PRAWDA O POŻARZE
LONDYN ZACHODNI
Wiadomości BBC, godzina czwarta. Mówi Fenella Fudge.
Słoneczna pogoda zostanie z nami przez cały dzień.
Temperatura wynosi 24, 25 stopni. Może nawet wzrosnąć...
Lista przebojów bez zmian.
Despacito Luisa Fonsiego jest od miesiąca na pierwszym miejscu.
Żadna piosenka w obcym języku nie królowała tak długo
na oficjalnej liście przebojów.
W 2017 roku
było kilka znanych piosenek, które pamiętam.
Despacito było wielkim hitem.
Moja mama ciągle puszczała tę piosenkę w domu i w aucie.
...całując cię, powolutku...
Przy mikrofonie Esi, słuchacie stacji numer jeden w zachodnim Londynie.
To stuprocentowy hit tego lata.
J Hus z piosenką Did You See.
Przyjechałem czarnym benzem Odjechałem białym
Jestem tylko chuliganem
MIESZKANKA GRENFELL
Tak.
Przyjechałem czarnym benzem Odjechałem białym
Jestem tylko chuliganem Przybyłem z szatanem...
Bardzo się cieszyłam, że idę do ósmej klasy.
RODZINA GOMESÓW
Zbliżało się lato, robiło się gorąco.
Byłam w szampańskim nastroju.
Bardzo się cieszyłam.
Zawsze chciałam mieć dobre stopnie.
Byłam... dobrą, szczęśliwą 12-latką.
13 CZERWCA 2017 R. 19.20
Pamiętam, jak tamtej nocy poszliśmy na kolację.
Gdy wracaliśmy, było około 23.30.
Wtedy dostałem wiadomość od znajomego:
„Pogramy na Xboksie?”.
Zagraliśmy kilka razy.
Powiedziałem: „Jutro pracuję”. Wyłączyłem grę i poszedłem spać.
Tylko tyle.
Znów jest bardzo ciepło, temperatura 26 stopni Celsjusza, 79 Fahrenheita.
Poszedłem spać chyba koło północy.
Spałem wtedy na siłowni,
bo nie lubiłem spać we wspólnej sypialni...
STRAŻAK
...ze śmierdzącymi strażakami.
14 CZERWCA 2017 R. 00.54
Straż pożarna.
Masakra!
Obłęd.
Alarmy zaczęły dzwonić za pięć pierwsza.
Byliśmy w lokalnej remizie w North Kensington.
Grenfell jest na naszym terenie.
11 MINUT PO WYBUCHU POŻARU
Po przyjeździe zobaczyliśmy dym wylatujący przez okno.
Wiedzieliśmy, że to tam był pożar.
Weszliśmy do wieżowca.
Dwóch strażaków włożyło aparaty tlenowe.
Słyszałem, jak wyważają drzwi i wchodzą do mieszkania.
To był typowy niewielki pożar,
który udało im się ugasić dość szybko.
Po ugaszeniu ognia używa się kamery termowizyjnej,
żeby upewnić się, że nie ma żadnych gorących punktów.
Wtedy zauważyli płonące krople
i zrozumieli, że ogień się rozprzestrzenia.
Wysłałem drugą załogę na pomoc pierwszej.
Widziałem już pożary, w których ogień dostał się do mieszkania na górze.
Choć to nietypowe,
może się zdarzyć,
że ogień przenosi się do mieszkania na górze.
Nie miałem powodu, by myśleć, że nie uda nam się wkrótce wrócić
do remizy na nocną zmianę.
Wróciłem na parter, gdzie spotkałem młodą dziewczynę,
która mi powiedziała, że jej młodsza siostra...
jest na 20. piętrze.
Zapytała, czy może po nią pójść.
Siostra miała na imię Jessica.
MIESZKANKA GRENFELL
Myślałem, że szybko pójdę na górę po jej młodszą siostrę,
a potem będę kontynuować to, co robiłem.
Wcale się nie martwiłem.
Wybrałem 20. piętro...
PARTER
...i nagle zapaliło się światło na piętnastym piętrze.
Piętro piętnaste.
Drzwi się otworzyły
i podmuch czarnego dymu wypełnił windę.
Wiedziałem, że jest źle. Potrzebowałem aparatu tlenowego
i musiałem zejść jak najszybciej, żeby wyciągnąć tę dziewczynę z mieszkania.
Z ostatniej chwili:
wielki pożar pochłania wieżowiec w zachodnim Londynie
i potwierdzono, że chodzi o Grenfell Tower.
Pojawiają się pytania o to, czy ogień mógł tak szybko pochłonąć
budynek, który jest konstrukcją z betonu.
Uciekajcie!
Zapłonął w kilka sekund. Nigdy czegoś takiego nie widziałem.
Jak w hollywoodzkim filmie katastroficznym.
Pisałem o Grenfell przez siedem lat.
Gdyby policzyć wszystkie moje artykuły,
byłoby ich ponad tysiąc.
Widząc taką katastrofę w Londynie, w Wielkiej Brytanii,
ludzie pytali, jak mogło do tego dojść.
Bo to sprawiło, że obywatele zwątpili w kraj, w którym mieszkają,
skoro mogło w nim do tego dojść.
To zmieniło moje życie.
Grenfell zmieniło moje życie i karierę.
Całkowicie.
Byłem redaktorem wiadomości tylko przez pięć czy sześć miesięcy,
co jest trochę jak skok na głęboką wodę.
Chyba wszyscy pamiętają, jak zobaczyli te zdjęcia po raz pierwszy.
Nikt by nie pomyślał, że budynek z cementu...
Myślę, że po pożarze takim jak Grenfell
media dążyły do tego,
żeby znaleźć kozła ofiarnego, uprościć narrację.
Kogoś, kogo zdjęcie można opublikować.
Kogoś, na kogo można zrzucić winę za tę tragedię.
Gazeta The Daily Mail wydała agresywny artykuł,
obwiniający właściciela mieszkania, w którym wybuchł pożar.
PRZEZ JEGO ZEPSUTĄ LODÓWKĘ ROZPĘTAŁO SIĘ PIEKŁO
W mediach społecznościowych pojawiła się sugestia,
że to było związane z terroryzmem islamskim,
choć gość był prawosławny i miał obrazek Maryi w mieszkaniu.
MUZUŁMANIE WYWOŁALI POŻAR? GDYBY NIE MUZUŁMANIE...
POŻAR OD BOMBY ISIS MUZUŁMAŃSKI WIEŻOWIEC?
TO BYŁ MUZUŁMANIN
Był kierowcą Ubera.
Mieszkał w mieszkaniu na czwartym piętrze Grenfell Tower przez 25 lat.
Czwarte piętro. Szybko! Pali się.
Policja zasugerowała mu program ochrony świadków
ze względu na poziom nękania,
bo po artykule The Daily Mail
inne gazety także chciały o nim napisać.
WYBUCHAJĄCA LODÓWKA
Był ocalałym i ofiarą tego, co się stało.
Nie ponosił żadnej odpowiedzialności
za to, co się stało w Grenfell Tower.
Dziś jest 14 czerwca...
Miałem wrażenie, że coś poszło zupełnie nie tak.
Szukałem ludzi, którzy znają się na zagrożeniach pożarowych w wieżowcach,
by zadać im tyle pytań, ile się da.
Wcześnie rano zadzwonił mi telefon. To było BBC.
A potem Sky News. To był zły znak.
Sprawdziłem wiadomości w sieci. Od razu zobaczyłem ogromny pożar.
Od jakiegoś czasu badałem pożary w wieżowcach.
Gdy ujrzałem zdjęcia pożaru,
wiedziałem, że zawiniły panele elewacyjne.
SPECJALISTA DS. POŻARÓW
Szybko zaczęliśmy się przyglądać ACM, który jest rodzajem paneli elewacyjnych.
ACM to aluminiowy materiał kompozytowy.
Widać, że tutaj i tutaj jest aluminium.
A ta grubsza, ciemniejsza część w środku to polimer.
Polimery to plastiki. Wszystkie plastiki są łatwopalne.
Polimer, który jest w środku, to najpopularniejszy PE, polietylen.
Tutaj mamy surowy PE.
Widzimy, że materiał łatwo się spala
i nie jest bezpieczny.
Aluminiowy materiał kompozytowy jest niebezpieczny,
bo ogień szybko się rozprzestrzenia i trudno go ugasić.
Około 2010 r. był to popularny materiał budowlany.
Używa się go w budownictwie na każdym kontynencie.
Sprzedaje się go w milionach metrów kwadratowych.
Na całym świecie jest wiele firm,
które sprzedają ACM, jedną z nich była Alcoa.
Nie trzeba daleko szukać. Siedzisz w hotelu.
W samolocie. Sprawdzasz maila.
Jest spora szansa, że aluminium, które widzisz,
pochodzi z firmy Alcoa.
ALCOA PIERWIASTEK MOŻLIWOŚCI
Alcoa to Aluminum Company of America,
w skrócie Alcoa.
To jedna ze starszych i większych,
a także z perspektywy historycznej prestiżowych korporacji w USA.
Ma wiele produktów na różnych rynkach.
Skrzydła do samolotów.
Profile aluminiowe w przemyśle motoryzacyjnym.
GIEŁDA W NOWYM JORKU
To duży gracz na giełdzie.
Sądzono, że wartość akcji wzrośnie
przy podziale firmy.
Arconic: w stronę innowacji.
Tak powstał Arconic.
Arconic był oddziałem firmy Alcoa i jej francuską gałęzią,
odpowiedzialną za sprzedaż paneli na Grenfell Tower.
Śledczy oceniają szkody,
a jeden dostawca stanął w świetle reflektorów. Arconic.
Arconic wykonał te panele elewacyjne.
Widoczny z odległości wielu kilometrów...
Gdy wybuchł pożar, dowiedziałam się, że firma Arconic była w to zamieszana.
Pamiętam, że pomyślałam:
„Mam nadzieję, że nie użyli paneli z polietylenu”.
Bo to produkt na bazie ropy naftowej,
dlatego będzie się palić, i to mocno.
Jeśli w wieżowcu
znajduje się coś łatwopalnego,
ludzie nie mają czasu na ewakuację.
Spały tu rodziny.
Niektórzy wciąż byli uwięzieni w środku.
A potem
w wiadomościach powiedziano, że to były panele z polietylenu.
Czemu sprzedano ten blok?
Dlaczego go sprzedano? W Ameryce Północnej to by nie przeszło.
Jak to się stało?
Za każdym oknem był czyjś dom, wiele zostało doszczętnie spalonych.
Gdy zaproponowano mi Grenfell,
trochę się bałem zamieszkać w wieżowcu.
Ale tata zawsze mi mówił, że gdy wejdę do mieszkania, będę wiedział,
czy jest dla mnie, czy nie.
Poczułem to, gdy wszedłem do Grenfell Tower, nr 134.
Zakochałem się w nim.
Byłem w pracy. Zadzwoniła Andreia.
Powiedziała: „Mam wieści”.
Zgodziłem się.
Mieliśmy stworzyć dom. Nasz dom na stałe.
Miałam dwa lata albo prawie dwa lata,
gdy się tam wprowadziliśmy.
Grenfell to był mój dom.
Z okna mojej sypialni zawsze widziałam London Eye.
Miałam szczęście, bo mieliśmy widok z lotu ptaka
i oczywiście mało kto może się tym pochwalić.
Nie wierzę, stary.
33 MINUTY PO WYBUCHU POŻARU
Spaliśmy.
Kiedy śpisz i słyszysz ciągłe zamieszanie,
to nie budzi cię jedna rzecz, tylko ten cały zamęt.
PIĘTRO MARCIA
W tym samym czasie nasz sąsiad walił w nasze drzwi. Bum, bum, bum.
Andreia wstała, by otworzyć drzwi.
To była Helen i jej córka, Lulya.
Krzyczały: „Pali się!”.
Powiedziałem: „Wejdźcie. Porozmawiajmy”.
Pamiętam, że sąsiadka mnie obudziła
i że uznałam to za dziwne.
Co tu robicie w środku nocy?
Nic z tego nie rozumiałam.
Wtedy ona powiedziała mi, że wybuchł pożar.
Moja siostra Megan wciąż spała.
Spytałam mamę, czy mam ją obudzić,
a mama powiedziała „Jeszcze nie, może nie będzie trzeba”.
MEGAN I ANDREIA
Myślałam, że ogień zatrzyma się w tamtym mieszkaniu, i tyle.
Chciałem wyjrzeć przez okno z 21. piętra.
Widziałem tylko światła straży pożarnej.
Czułem, że wszystko będzie dobrze. Nie czułem się zagrożony.
Wciąż raczej
nie rozumiem skali tego pożaru.
Straż pożarna, czy ktoś mnie słyszy?
Wiedziałem, że muszę znaleźć tę małą, Jessicę.
Martwiłem się,
bo dym był wszędzie, a ta dziewczynka była sama.
Zbiegłem po schodach.
Nie pamiętam, czy kogoś mijałem: cywilów czy strażaków.
Dotarłem na parter.
Odbiór.
Rozpętało się pandemonium.
Odbiornik aż się urywał.
Potwierdź lokalizację...
Strażacy czekali, by wejść.
Załogi już jadą. Informujcie nas.
Wziąłem zestaw.
Wbiegłem do budynku.
Gdy zobaczyłem dwóch strażaków z mojej remizy,
powiedziałem im, że Jessica jest na 20. piętrze
i że musimy się tam dostać, żeby ją wyciągnąć.
Szukaliśmy mieszkania 176.
PIĘTRO JESSIKI
Drzwi były uchylone.
W mieszkaniu było pełno dymu.
Przeszukaliśmy mieszkanie dwa razy.
Krzyczeliśmy, waliliśmy, robiliśmy, co w naszej mocy.
Ale jej nie znaleźliśmy.
Mieliśmy tylko nadzieję, że wyszła z mieszkania
i zeszła na dół.
Machają latarkami!
Na to liczyłem.
Ktoś macha latarką! Nie możecie im pomóc?
W kraju mamy zasadę „Zostań na miejscu”,
wynikającą z przekonania, że budujemy budynki w taki sposób,
by ogień przez 2 godziny nie wyszedł poza mieszkanie.
A Londyńska Straż Pożarna w pełni wierzyła w tę zasadę
i w zapewnienia, że w wieżowcach pożar się nie rozprzestrzenia.
Ale przed godziną 1.30
ogień zaczął się wdzierać do dziesiątek mieszkań w bloku.
Dziesiątki mieszkań stanęły w ogniu.
Mimo tych warunków w budynku ludziom kazano zostać na miejscu.
Leżałem w łóżku
i usłyszałem alarm przeciwpożarowy u sąsiada: dzyń, dzyń, dzyń.
PIĘTRO EDDIEGO
A jakieś pięć minut później usłyszałem krzyki,
a o tej porze to nie było normalne.
Od razu pomyślałem, że kazano nam nie ruszać się z miejsca.
Uznałem, że po prostu zostanę w mieszkaniu i wezwę straż pożarną.
Ale w tym momencie zadzwonił mój telefon.
Dzwonił mój sąsiad z dołu,
który już zdołał wyjść z budynku.
Krzyczał na mnie.
Krzyczał na mnie z taką mocą:
„Wyłaź! Wyłaź z tego budynku!”.
W tym, co mówił, była taka siła,
że podjąłem decyzję, by wyjść.
A potem dołączyłem do małej grupy mieszkańców, gapiów.
Pożar był przerażający.
Nigdy nie widziałem niczego równie przerażającego.
Dzwoniąc na straż pożarną po raz pierwszy, wciąż byłem dość spokojny.
PIĘTRO MARCIA
Nie chciałem okazywać nerwów ani strachu przy dziewczynach.
Byliśmy w mieszkaniu numer 183, na 21. piętrze.
Byłem tam z ciężarną żoną.
Andreia była w siódmym miesiącu, miała urodzić chłopca.
Ma astmę.
Pamiętam, jak mówili, że poproszą centralę o przysłanie pomocy.
Powiedziałem dziewczynom, by były gotowe do wyjścia,
bo kiedy tylko zapukają, mamy wyjść.
Tata dzwonił do nich wiele razy.
Kazali nam zostać w środku.
Ale ogień się zbliżał, więc to nie miało sensu.
Widać ruch.
Pamiętam, że mama i ja ciągle mówiłyśmy:
„Zadzwoń znowu”.
- O rany! - Jak ktoś im pomoże?! Proszę!
- O rany! - Pomożecie im?!
Przyczyną tragedii w Grenfell były łatwopalne panele elewacyjne.
OSLO, NORWEGIA 2007 R.
Panele elewacyjne firmy Arconic, międzynarodowej korporacji.
We wrześniu 2007 roku
dyrektor marketingu w Arconic, Gerard Sontag,
pojechał w podróż służbową na konferencję w Norwegii.
Jedna z prezentacji na konferencji
dotyczyła aluminiowych materiałów kompozytowych.
I tego, jakie są niebezpieczne.
Porównano go
do cysterny z paliwem przyczepionej do budynku.
PRZEBIEG POŻARU
Nie ma bardziej jasnego i wyraźnego ostrzeżenia.
Na widowni siedział doświadczony pracownik Arconic
i słuchał tej prezentacji.
Wrócił z konferencji przerażony,
wiedząc, że Arconic sprzedaje łatwopalną wersję ACM.
MERXHEIM, FRANCJA
Napisał bardzo dosadne ostrzeżenie dla swoich przełożonych,
w którym wspomniał, że pożar tego materiału zabije od 60 do 70 osób.
To ostrzeżenie pojawiło się w 2007 roku. Dziesięć lat przed Grenfell.
...ZABIJE OD 60 DO 70 OSÓB...
Ale niestety
nie sądzę, by to ostrzeżenie kogoś zaskoczyło.
Bo tak naprawdę firma Arconic już przetestowała ten produkt,
ale wyniki były objęte tajemnicą.
Arconic wykonał dwa testy.
Jeden testował produkt, gdy ten był przytwierdzony do ściany
i przybity nitami.
Drugi testował produkt wygięty w literę L
i przymocowany za pomocą szyn do budynku,
co nazywa się mocowaniem kasetowym.
Różnica między nitami a kasetami polega głównie na estetyce.
Dowiedzieliśmy się, że mocowanie kasetowe poprzez zginanie ACM
pozwala na gromadzenie się płonących kropli.
To powoduje ogromny pożar na spodzie kasety,
przy każdej kasecie.
Spala się dziesięć razy szybciej.
Wydziela siedem razy więcej ciepła. Trzy razy więcej dymu.
Arconic zareagował tak, że zamiast pogodzić się z wynikami,
wyciągnąć z nich wnioski i zapewnić ludziom bezpieczne produkty,
zrobiono coś odwrotnego. Żałuję, że nie wyciągnięto wniosków.
W 2011 roku Arconic wykonał kolejny test paneli elewacyjnych ACM.
Szybko powstał duży pożar, który trzeba było powstrzymać.
Claude Wehrle był kierownikiem technicznym w Arconic w tym okresie
i, jak na ironię, strażakiem ochotnikiem.
Laboratorium wysłało Claude’owi maila:
„Szanowny panie Wehrle, przetestowaliśmy pana materiał.
Uwaga: odpadanie dużych kawałków małego skrzydła,
rozległy ogień na powierzchni, osiąganie wartości krytycznych,
co poskutkowało przerwaniem testu”.
Jeśli produkt nie przejdzie testu,
zaprzestaje się jego sprzedaży lub produkcji.
Produkt nie może trafić do klienta.
Absolutnie nie można tego zignorować.
Nic się nie zmieniło. Dalej to sprzedawali.
W wewnętrznej komunikacji napisali:
„W dzisiejszym teście panel otrzymał ocenę F”,
co oznacza brak kategorii. Był nie do oceny.
A potem jedno słowo: „Ups”.
PE W KASETACH W PORANNYM TEŚCIE OTRZYMAŁ KATEGORIĘ... „F”!!!
UPS...
Dowiedzieli się, że jeśli nada się temu produktowi określony kształt,
da to straszne rezultaty w razie pożaru.
I niestety właśnie tego kształtu użyto
w Grenfell Tower.
Kiedyś moim ulubionym zajęciem było picie kawy
przy moim oknie w Grenfell Tower
przy dźwiękach różnorodnej muzyki z moim bratem, Mohammadem.
Życie było spokojne.
Wieżowiec wyglądał ładnie.
Powiedziałem: „To dobre miejsce. Zamieszkajmy tam”.
Razem z moim bratem Mohammadem przeniosłem się do tego mieszkania
około września 2016 roku.
Między mną a Mohammadem był tylko rok różnicy.
BRAT OMARA
Byliśmy blisko.
Był moim najlepszym przyjacielem, nie tylko bratem.
Dostałem się na studia. Mój brat, Mohammad, też.
Potem znaleźliśmy pracę.
Byliśmy szczęśliwi razem w tamtym mieszkaniu.
GODZINA PO WYBUCHU POŻARU
Tamtej nocy usłyszałem hałas.
Ludzie na zewnątrz krzyczeli. Były karetki, radiowozy.
Od razu wyszedłem z pokoju i gdy tylko to zrobiłem,
zobaczyłem brata na korytarzu. Mówił: „Omar, czuję dym”.
Byliśmy w piżamach. Uznaliśmy, że musimy wyjść.
Gdy otworzyliśmy drzwi,
zszokowała nas ilość dymu na korytarzu.
Podeszliśmy do okien. Krzyczeliśmy do ludzi:
„Hej! Pomocy!”.
Policjanci albo strażacy powiedzieli: „Zostańcie tam, idziemy do was”.
Pomyśleliśmy: „OK, teraz coś robią,
a potem przyjdą, żeby nas wyprowadzić
albo dać nam jakieś środki ochrony, a potem wyjść”.
Pochodzę z Syrii,
więc w Wielkiej Brytanii
myślałem, że mieszkam w bezpiecznym miejscu.
W ostatnich latach przed pożarem
wiele grup usiłowało zmusić rząd do zmian w przepisach bezpieczeństwa budowlanego.
Szczególnie z powodu pożaru z 2009 roku
w Lakanal House w południowym Londynie.
Strażacy przybyli do budynku w kilka minut,
ale ogień był tak silny,
że minęło kilka godzin, nim dotarli do ciał sześciu ofiar,
w tym dwójki dzieci i niemowlęcia.
To był bardzo szybki, bezlitosny pożar.
Palne i łatwopalne materiały
użyte w konstrukcji budynku
przyczyniły się do tak szybkiej eskalacji pożaru.
Lakanal House stanowił wielką szansę, by skłonić ten kraj do refleksji
nad bezpieczeństwem pożarowym.
Nasza grupa spotykała się z różnymi brytyjskimi parlamentarzystami.
Naciskaliśmy na zmiany tak mocno, jak się dało, bez zatrzymywania polityków
i chwytania ich za rękę, a nawet za szyję.
Musiałam wymyślić, jak udowodnić, że podręcznik postępowania w razie pożaru
nie spełnia swojego celu.
Był źle zaprojektowany
i zawierał nieprawdziwe informacje.
Trzeba było czytać wstęp do dokumentu, potem koniec,
a potem część środkową. Był okropny.
ŚMIERCIONOŚNY POŻAR LAKANAL HOUSE
Po pożarze w Lakanal House odbyło się dochodzenie koronera,
po którym pani koroner napisała list do rządu
i do Londyńskiej Straży Pożarnej, wzywając do zmian.
Apelowała o przeszkolenie operatorów.
Straż miała ustalić, jak gasić pożary, gdy wymykają się spod kontroli.
Polityka rządu miała ustalić, kiedy uchylać zasadę „Zostań w miejscu”.
„ZOSTAŃ NA MIEJSCU”
Wiele osób schroniło się w łazienkach,
a gdy zadzwoniły na 999, usłyszały najgorszą radę: „Zostań na miejscu”.
Z perspektywy czasu,
gdyby od początku zalecono ludziom uciekać z budynku,
mogłoby się udać ich ocalić.
Wysłano list. Czarno na białym.
List, który koroner napisała do rządu, był bardzo ważny,
ale niestety został odebrany w złym momencie.
Jednym z głównych celów tej koalicji
jest masowo zmniejszyć liczbę zasad...
PREMIER W LATACH 2010-2016
...które, szczerze mówiąc, robią z was idiotów.
Będzie nowa zasada. Każdy minister w moim rządzie,
który chce wprowadzić nowy przepis, musi jakiś wyrzucić.
Jeden nowy przepis zamiast dwóch starych.
Musisz pozbyć się dwóch, jeśli chcesz wprowadzić nowy.
Jedną z głównych idei politycznych Davida Camerona była deregulacja.
Uważał, że państwo nie ma prawa
mówić prywatnym firmom, co mają robić.
Chcemy zejść wam z drogi poprzez deregulację i obniżenie podatków.
Nadmiar zasad sprawiał wrażenie, że mamy prawo do życia bez ryzyka.
Przez politykę Camerona
zakazano wprowadzenia nowych przepisów przeciwpożarowych,
chociaż były konieczne.
Jak powiedział pan premier, pozwólmy naszym najlepszym...
MINISTER SPOŁECZNOŚCI I SAMORZĄDÓW LOKALNYCH
...urzędnikom państwowym na dobre skończyć z biurokracją.
Eric Pickles był najwyższym rangą politykiem
odpowiedzialnym za mieszkalnictwo, planowanie, przepisy budowlane
i przez jakiś czas politykę przeciwpożarową.
Uchylając irytujące, natrętne prawa i przepisy,
możemy zrobić więcej za mniej.
Chciał mniej regulacji w biznesie.
Tymczasem pani koroner prosiła o zwiększenie regulacji.
Urzędnik państwowy wysłał wewnętrzną wiadomość:
„Prawo wymaga od nas, by odpowiedzieć koronerowi,
ale nie musimy robić tego, co każe”.
Ujął to tak:
„Musimy odpowiedzieć pani koroner. Nie musimy całować jej w tyłek”.
Tym urzędnikiem był Brian Martin.
Dzień dobry...
SZEF POLITYKI TECHNICZNEJ
Był nietuzinkową osobą.
Miał specyficzny sposób bycia.
Miał też reputację bardzo trudnej osoby.
Zostałem urzędnikiem nie po to, by ciężko pracować.
więc byłem zaskoczony, że od tamtego czasu właśnie to robimy.
Brian Martin miał więcej władzy niż większość posłów.
Wszyscy musieliśmy do niego chodzić. Był pośrednikiem rządu.
Był odpowiedzialny za przepisy budowlane w zakresie bezpieczeństwa pożarowego.
Na górze jest dział strategii.
Jeszcze nie rozgryzłem, co robią.
Ale są bardzo zajęci strategią.
Próbując nakłonić Briana Martina do wprowadzenia zmian,
zapytaliśmy go, co musi się stać.
Powiedział mi,
że rząd nic nie zrobi, chyba że ktoś umrze.
I podobno powiedział moim kolegom,
„Pokażcie mi ciała”.
GODZINA I 12 MINUT PO WYBUCHU POŻARU
B01, możesz przekazać wiadomość straży?
Na miejscu wciąż jest niewidomy mężczyzna, odbiór.
Ktoś z tłumu zgłosił mi, że rozmawia z mieszkańcem
na siódmym piętrze. Jest tam dużo dymu.
Centrala straży pożarnej nie wyrabia.
Jeszcze nigdy nie było tylu połączeń naraz.
Ogień właśnie zapłonął w mieszkaniu. Jest tam dwoje dorosłych i dwójka dzieci.
Połączenia są przekierowywane do innych centrali.
Dzieje się tak, gdy jest tak wiele telefonów.
Kobieta uwięziona na 11. piętrze.
Ktoś jest uwięziony na dziesiątym piętrze.
Ale wszyscy operatorzy udzielają tej samej ortodoksyjnej rady
mieszkańcom wieżowców, w których się pali: „Zostań na miejscu”.
Kolejna uwięziona osoba.
Ludzie są uwięzieni na 10. i 11. piętrze.
Kobieta i trójka dzieci.
Wiemy, że po pożarze Lakanal House
mogli zdać sobie sprawę, że to zła rada w przypadku wieżowców.
Jest tu jego żona, rozmawiała z nim minutę temu. Jest w mieszkaniu.
Wszystko jest rozgrzane.
Nie mają telewizji.
Jest telewizor, ale nie działa.
Więc nie widzą,
co dzieje się z Grenfell Tower.
Wszystko, co mają na ekranie, to linijka z informacją:
„Pali się część kuchni na czwartym piętrze”.
Piętro 22., kobieta i trójka dzieci.
Dwójka dorosłych nie może się wydostać.
Mieszkańcy uwięzieni na 11., 10. i chyba 15. piętrze.
Pięć osób uwięzionych na 17. piętrze.
- Piętro 16. - Piętro 18.
Dwudzieste drugie piętro.
- Siedemnaste. - Jedenaste.
Kobieta, być może dwoje dzieci.
Troje dzieci, odbiór.
Nie pamiętam, na której dokładnie drodze po raz pierwszy zobaczyłem wieżowiec.
STRAŻAK
Ale był po mojej lewej stronie. Paliła się jedna strona budynku.
Jak to możliwe?
Nie pamiętam, żebym wcześniej był w Grenfell Tower.
Nie znałem planu budynku.
Skupiłem się na tym, by wejść do środka i robić to, co w naszej mocy.
Uderzyło nas to, jak wąska była klatka schodowa.
Strażacy schodzili na dół z ofiarami.
Wołali: „Ofiara!”. Gdy to słyszeliśmy,
przechodziliśmy w róg z butlami na plecach,
robiąc im jak najwięcej miejsca.
Ludzie schodzą z płaczem, kaszląc, krztusząc się.
Niektórzy są nieprzytomni.
Panował chaos.
Miałem wrażenie, że ta sytuacja wszystkich zszokowała.
Po jakimś czasie przybyli strażacy.
PIĘTRO OMARA
Spytaliśmy: „Wychodzimy?”.
A on na to: „Nie, musicie przejść
do mieszkania obok. Wrócimy do was”.
Pamiętam, że kiedy wszedłem do tego mieszkania,
zobaczyłem wielu ludzi,
w tym właściciela tego mieszkania i jego rodzinę.
Zobaczyłem Zainab.
I jej syna.
Denisa.
Byliśmy tam też mój brat i ja.
Mohammad przyniósł Koran z naszego mieszkania.
Przez jakiś czas czytał Koran.
Mówił: „To pomoże”. Dzięki temu zachował spokój.
Ale nie rozumieliśmy, co będzie dalej.
Chciałem tylko, żeby nas uratowano.
Andreia była w siódmym miesiącu ciąży. Ma astmę, podobnie jak Megan.
PIĘTRO MARCIA
Chciałem tylko dostać butlę z powietrzem, jakąś maskę, żebyśmy mogli wyjść.
Pamiętam, jak tata napełniał wannę wodą
i wkładał do niej mnóstwo ręczników, dokładnie je mocząc.
Z każdą chwilą było coraz gorzej, aż otworzyłem drzwi
i zobaczyłem sam dym.
Czemu płaczecie?
Tak, płaczecie.
Dym był bardzo gęsty, czarny.
Za każdym razem, gdy otwierałem drzwi i próbowałem oddychać,
czułem, że się krztuszę, jakby w powietrzu były chemikalia.
Dym z plastiku jest bardzo toksyczny.
Jest duszący.
Wdychasz coś, od czego od razu robi ci się niedobrze.
Szybko zemdlejesz.
Zaczynasz tracić przytomność. I nie zdajesz sobie z tego sprawy.
Dym robił się coraz gęstszy.
To był brudny, bardzo brudny dym.
Nie widziałem własnej dłoni przed twarzą. Latarki w niczym nie pomagały.
Było nam strasznie gorąco. Czuliśmy ten żar.
Nie rozumieliśmy, dlaczego było tam tak gorąco.
To nie miało żadnego sensu.
Wieżowiec został niedawno odnowiony na zewnątrz
z inicjatywy rady.
Pokryto go plastikowymi panelami, żeby wyglądał schludniej.
Są podejrzenia, że to może nie być bezpieczna konstrukcja.
Dobrze. Ostrzeżono ich. Pilnujcie, żeby nikt się nie przedarł.
Mój brat, Raymond, zwany Mojżeszem,
mieszkał na 23. piętrze w mieszkaniu 201.
MIESZKANIEC GRENFELL
Był bardzo bezczelny.
Miał piękny uśmiech.
Kiedy się do ciebie uśmiechał, od razu było ci lepiej.
Ray dorastał w Trynidadzie.
Przyjechał do Wielkiej Brytanii, gdy miał 16 lat.
Calypso było częścią jego tożsamości.
Brał udział w karnawale w Notting Hill
aż do wieku, w którym artretyzm sprawił,
że nie mógł już skakać.
Mieszkał w Grenfell Tower przez ponad 30 lat.
Siedzę w parku...
Załatwiałam różne sprawy Raya,
więc pisałam albo dzwoniłam do wspólnoty mieszkaniowej,
znanej jako TMO.
Gdybym miała podsumować w imieniu mojego brata mój kontakt
z radą lub TMO, powiedziałabym, że był okropny.
Przecież płacił, by tam mieszkać.
To nie był prezent. Nie mieszkał tam za darmo.
Traktowano nas, jakbyśmy się nie liczyli.
Prawie tak, jakbyśmy byli robotnikami albo biedakami.
A to była całkowita nieprawda.
Byli tam pracownicy IT, pracownicy państwowej służby zdrowia,
nauczyciele, architekci.
To był blok ludzi pracujących.
Wieżowiec leżał w Kensington,
a to szczególne miejsce nawet jak na Londyn.
To równocześnie jedna z najbogatszych dzielnic Londynu
i jedna z najbiedniejszych.
Wieżowiec był paskudny według zamożnych mieszkańców okolicy.
Przez co ceny nieruchomości spadły.
Grenfell Tower zbudowano w latach 70.,
ale rada nie dbała o niego należycie.
Nigdy nie było większego remontu.
Zbudowano nową, piękną szkołę i centrum rekreacji,
ale obok był blok mieszkalny, który nie wyglądał najlepiej.
W wewnętrznych e-mailach pisano,
że może dobrze by było obłożyć Grenfell Tower panelami,
żeby wieżowiec nie wyglądał jak „biedniejszy kuzyn”.
Chcieli pokryć budynek, wstawić nowe okna.
Okna nie spełniały już swojej funkcji.
Panele elewacyjne były dla nas zaskoczeniem.
Nie znałam nazwy „panele elewacyjne”.
- Chyba o nich nie słyszałam. - Tak.
PROJEKT ODNOWY
Kiedy architekci zaprojektowali elewację,
przewidzieli wykorzystanie paneli z blachy ocynkowanej.
Byłyby niepalne. Są z metalu.
Uczęszczałem na wszystkie spotkania konsultacyjne.
Nigdy nie widzieliśmy wydruków pokazujących planowane panele elewacyjne.
Rada zaczęła szukać najtańszego wykonawcy.
Organizacja, którą znaleźli, to firma Rydon.
Podczas remontu często rozmawialiśmy z Rayem
i powtarzał: „Wykonanie jest kiepskie”.
Ja i inni, którzy się temu sprzeciwiali, byliśmy określani buntownikami.
Zgłosiliśmy nasze obawy jednemu ze starszych menedżerów z Rydon
i spytaliśmy: „Chciałby pan mieć coś takiego w swoim domu?”.
Odwrócił się do nas ze słowami:
„Za darmo nie miałbym nic przeciwko”.
Ten komentarz podsumowuje, w jaki sposób byliśmy traktowani
przez Rydon, TMO i RBKC.
Byliśmy naciągaczami, dostawaliśmy coś za nic,
na nic nie zasługiwaliśmy, więc mieliśmy się zamknąć i wziąć do roboty.
Podczas remontu
Organizacja Zarządzająca Budynkami w Kensington i Chelsea rozmawiała z Rydon
o tym, jak jeszcze bardziej obniżyć koszty.
Jak oszczędzić każdy grosz?
I jedną z pierwszych rzeczy, które zrobili,
była zamiana panelu ocynkowanego
na najtańszy dostępny produkt elewacyjny.
A ten najtańszy produkt
to kompozyt z aluminium z rdzeniem z czystego polietylenu.
MERXHEIM, FRANCJA
Firma Arconic sprzedała panele elewacyjne na Grenfell Tower.
POŻAR W BUKARESZCIE
Dowiedziałem się, że w 2009 roku wybuchł pożar w biurowcu w Bukareszcie.
BUKARESZT CZERWIEC 2009 R.
I to zaniepokoiło menedżera technicznego Claude’a Wehrlego,
bo to był budynek pokryty ACM.
Znalazł zdjęcia pożaru w sieci i wysłał je przełożonym.
Pożar w Bukareszcie to nie ostatni raz, gdy wysyłano ostrzeżenia.
Branża była zaniepokojona liczbą pożarów,
bo wiele firm używało takich paneli elewacyjnych.
LISTOPAD 2012 R.
Był kolejny pożar, tym razem we Francji.
Niestety była ofiara śmiertelna. Zginęła kobieta z niepełnosprawnością.
LISTOPAD 2014 R.
DUBAJ LUTY 2015 R.
We Francji zaszły zmiany, co oznaczało,
że nie można już tam sprzedawać łatwopalnych paneli,
a w innych krajach Europy wprowadzono podobne zmiany.
Ale zdaniem Claude’a Wehrlego
nadal można działać na rynkach, które nie są tak restrykcyjne.
I niestety
Wielka Brytania była właśnie takim rynkiem.
W e-mailach w Arconic pisano,
że w Anglii można robić wszystko z tym produktem.
PE W ANGLII
W czasie remontu Grenfell w technologii królował PE.
Był też ognioodporny materiał FR.
W Ameryce Północnej niektóre projekty wymagały wykorzystania FR.
Zwłaszcza jeśli budynek ma ponad dwa piętra,
powinno się wybrać FR.
Remont zakończono wreszcie w 2016 roku,
a rada była zadowolona z pracy, którą wykonano.
Wydano komunikat prasowy o tym, że to niezwykłe zobaczyć na własne oczy,
jak panele elewacyjne poprawiły wygląd budynku.
Ale teraz 120 domów było pokrytych łatwopalnym plastikiem.
Nie sądziłam, by budynek potrzebował zmian.
To był po prostu wieżowiec z betonu.
Czułam się bezpieczna w tym betonowym wieżowcu. Więc wiesz,
myślałam, że bezpieczeństwo będzie dla nich ważniejsze niż wygląd.
Zważywszy na to, jak działa Arconic,
trudno mi uwierzyć, że nikt nie wiedział,
że ten materiał miał być użyty w tym konkretnym budynku.
Zapłaciliby 2 funty więcej na metr kwadratowy.
W całym budynku wynosiłoby to około 5000 funtów.
Oznacza to o 40 funtów więcej za jedno mieszkanie
za bezpieczniejszą wersję.
Ale skoncentrowano się na oszczędzaniu
i wybrano najtańszy produkt.
93 MIN. PO WYBUCHU POŻARU
Około 40 funtów więcej za jedno mieszkanie.
Pierwszy telefon, który odebrałam, był od koleżanki.
Powiedziała: „W bloku wybuchł pożar. Gdzie jest Ray?”.
Nie znamy liczby osób, które są w tym budynku...
Zeszłam na dół, włączyłam telewizor
i wtedy zrozumiałam, co się działo.
Dzwoniłam do niego i nie było odpowiedzi.
Pamiętam, że wtedy myślałam tylko,
że mam nadzieję, że mieszkanie Raya jest bezpieczne.
Oby Rayowi nic nie było.
Poszłam na Ladbroke Grove.
Rozpętało się tam... piekło.
Ale szczerze wierzyłam, że sytuacja zostanie opanowana.
Ponieważ...
to Wielka Brytania.
GODZINA I 53 MINUTY OD WYBUCHU POŻARU
Jeśli chodzi o mieszkańców, którzy wciąż są w bloku,
jeśli ktoś jest z nimi w kontakcie telefonicznym,
niech przekaże im, żeby próbowali wydostać się w jakikolwiek sposób.
Zasada „Zostań na miejscu” została wycofana w centrali o 2.35,
a na miejscu zdarzenia o 2.47.
W tamtym momencie w Grenfell Tower było wciąż ponad 100 osób.
Pamiętam starszego oficera przemawiającego do strażaków.
Brzmiało to jak wezwanie do boju.
„To największy pożar, z jakim będziecie mieć do czynienia,
ale wciąż są tam ludzie, których można ocalić,
i musimy postawić was w niebezpiecznych sytuacjach”.
Szliśmy na oślep.
Wołaliśmy, ale nikt nie odpowiadał.
Błyskały latarki, gdy ludzie przechodzili.
Aż nagle
pojawił się strażak z kobietą, która była nieprzytomna.
Był z nią sam. Był wyraźnie wstrząśnięty.
Złapaliśmy ją.
Szliśmy z nią, co chwilę się potykając.
Trudno było stawiać stopy.
Sprowadziliśmy ją na parter i przekazaliśmy ją do sekcji sanitariuszy.
Nie było czasu do stracenia.
Trzeba było wracać do środka i ratować ludzi.
Za każdym razem, gdy wdychaliśmy dym, wdychaliśmy śmiertelne opary.
Niektórzy otwierali drzwi, by sprawdzić, czy uda nam się uciec.
Pamiętam, że mój sąsiad martwił się o swoją rodzinę,
więc zaczął wiązać razem prześcieradła.
Zrobił linę z własnych koców, i spuścił ją w dół.
- Tam jest kolejny. - Próbujemy ich łapać.
- Stary. - Złapałem psa.
Chciał uciec przy pomocy prześcieradeł wywieszonych z okna.
Naprawdę próbował.
Bardzo się baliśmy, ja i mój brat. Od razu go wciągnęliśmy.
Dzieci płakały, krzyczały.
Pamiętam płacz Zainab i...
Ludzie byli bardzo...
Biegali po mieszkaniu przestraszeni, nie wiedząc, co robić.
Ale mieliśmy nadzieję, że strażacy wrócą.
Podobno pożar był tak intensywny na innych piętrach,
że ludzie przenosili się wyżej.
Niektórzy mieszkańcy dzwonili do drzwi Raya,
a wtedy jego mieszkanie nie było jeszcze pełne dymu.
Wpuścił do swojego mieszkania sporo osób. Kobiety i dzieci.
Ray był osobą z niepełnosprawnością,
ale nie było planu ewakuacji mieszkańców Grenfell Tower z niepełnosprawnością.
Widział cały ten czarny dym za każdym razem, gdy otwierał drzwi.
Ale i tak ich wpuścił. Dał im schronienie.
Myślę, że Jessica poszła z innymi dorosłymi
do mieszkania Raya.
Jessica i moja wnuczka chodziły do tej samej szkoły.
Znała Raya i wiedziała, że z Rayem będzie bezpieczna.
PIĘTRO RAYA
Znowu zadzwoniłem do straży, by spytać, co się dzieje.
Gdzie są strażacy, którzy nas uratują?
PIĘTRO MARCIA
Powiedzieli: „Już z panem rozmawialiśmy”.
A ja na to: „Rozmawiałem z LFB 4 razy”.
Ile osób jest w środku?
Sześć osób. Troje dzieci, troje dorosłych.
Nie możemy się wydostać, a dym jest już w domu.
Nie może się pan wydostać. I ma pan przy sobie dzieci.
Tak.
Dwie czy trzy minuty od rozpoczęcia rozmowy
zajrzałem do sypialni, aż tu nagle moje okno zapłonęło
i ogień buchnął na mnie.
Cholera, ogień już tu dotarł.
- Aha. - Weźcie ręczniki.
Musi pan wyprowadzić rodzinę.
- Już. Weźcie ręczniki. - Proszę mieć telefon przy sobie.
- Zostanę na linii, dobrze? - Dobrze.
Dobrze. Trzymajcie się za ręce. I weźcie tyle mokrych ubrań...
Wszystko było...
wszystko działo się w pośpiechu.
Przykryliśmy się kocem, który tata włożył do wanny i...
Wzięłam mojego psa.
I wybiegliśmy na klatkę schodową.
Dobra. Chodźmy. Idźcie.
Warunki na klatce schodowej były straszne.
Kaszlałem. Krztusiłem się.
- Idźcie dalej. - Idźcie dalej.
Dalej, dziewczyny.
- Idźcie dalej. - Proszę mnie posłuchać...
Nie wiedziałem, gdzie są. Spodziewałem się, że są przede mną.
...w drodze do was.
Idźcie dalej.
- Dobrze. - Idźcie dalej...
Tata był za mną.
Ciągle słyszałam jego głos za mną.
Krzyczał: „Idźcie dalej”.
Idźcie dalej, dobrze?
I pamiętam...
Pamiętam, że przechodziłam po tylu ciałach.
Aż w końcu nie słyszałam już mojego taty za mną.
Wydawało się...
że jest daleko przede mną.
Na schodach.
Nie słyszałem, żeby ktoś się odzywał albo coś do mnie powiedział,
aż do tego momentu, gdy usłyszałem Luanę: „Tato!”.
W tym momencie zrozumiałem, że nie są przede mną.
Były za mną.
Pamiętam, że mówiłam: „Nie dam już rady”.
Nie mogę tak dłużej.
I pamiętam tylko, że położyłam psa na klatce schodowej,
bo nie dawałam rady.
I to tyle. To wszystko, co pamiętam, bo...
najwyraźniej upadłam.
Wszystko stało się czarne jak smoła.
Niech pan słucha. Dobrze?
- Niech pan pomyśli, gdzie... - Muszę iść na górę.
- Musi pan iść poszukać... - Muszę je znaleźć.
Proszę wrócić na górę i zabrać dziewczyny.
Dobry Boże.
Pozwolili ludziom zginąć, do kurwy nędzy.
Nagle otworzyły się drzwi.
Pierwsze, co zobaczyłem, to strażak.
A zaraz potem widziałem, jak nasz sąsiad wychodzi z rodziną.
PIĘTRO OMARA
Pamiętam też, że wtedy ktoś pociągnął mnie za szyję
albo za koszulkę i mnie wyprowadził.
Poczułem wtedy, że jestem na schodach.
Ktoś mnie popychał, kazał mi się ruszać.
Nie chciałem iść dalej, bo szukałem brata
i wszystkich innych, ale nic nie widziałem.
Na trzecim piętrze znów zobaczyłem światło.
NAGRANIE Z MONITORINGU
Najpierw się rozejrzałem, żeby zobaczyć, gdzie jest mój brat.
Nie widziałem go.
Zadzwoniłem do niego. „Gdzie jesteś, Mohammad?”
A on na to: „Gdzie ty jesteś, Omar?”.
„Mohammadzie, przyszli po nas. Wyciągnęli mnie.
Myślałem, że ciebie też zabierają”.
Odpowiedział: „Nikogo nie widziałem. Nikt nie przyszedł.
Wciąż jestem tu z Zainab i jej synem”.
Spytałem: „Wszyscy tam jesteście?”. A on na to: „Tak”.
Poszedłem do strażaków. Powiedziałem im: „Mój brat. I Zainab. Oni wciąż tam są.
Proszę, możecie iść na górę?”. Wszyscy mówili mi, że tak.
Wróciłem na sam dół wieżowca.
Ktoś tam jest, rozmawia przez telefon. Krzyczy, jest bardzo ożywiony.
„Moja dziewczyna tam jest!”, powtarza.
„Właśnie z nią rozmawiam”.
Wziąłem od niego telefon. „Cześć, jestem Chris”.
Powiedziała: „Jestem na 14. piętrze z moim dwuletnim synem.
Nazywam się Zainab, a mój syn Jeremiah”. Ja na to: „Dobrze.
Idziemy. Nie wyjdzie pani sama. Przyjdziemy po panią”.
Słyszę, jak Jeremiah płacze.
Podchodzę do strażaka kierującego akcją.
Mówię: „Czternaste piętro?”.
A on na to: „W tej chwili nie możemy przekroczyć dwunastego”.
Rozmawiałem z Zainab przez jakieś 25, 30 minut.
Jeremiah już nie płakał.
W pewnym momencie...
powiedziała mi, że...
Jeremiah nie żyje.
Powiedziała: „Jeremiah nie żyje.
Nie chcę już tu być. Chcę być z synem”.
A ja na to: „Proszę, Zainab. Zostań.
Są ludzie, którzy cię kochają, którzy na ciebie czekają.
Musisz wydostać się z budynku”. Mówiłem jej: „Idziemy po ciebie”.
Wydawało mi się, że słyszę jej krzyk. Wydawało mi się, że go słyszę.
Zupełnie znikąd.
Potem zapadła cisza.
Na wszelki wypadek nie rozłączałem się jeszcze przez pięć minut.
Rozmawiałem z bratem. Modlił się i mówił do mnie.
Podczas ostatniej rozmowy powiedział:
„Omar, ja umieram.
Umrę tutaj, i tyle”.
„Widziałem, jak Zainab umiera tuż obok mnie, a także jej syn
i Denis”.
56 LAT
„Ja też umieram, Omar”.
Mój brat w ten sposób się ze mną pożegnał.
Trzymaj się poręczy! Idź dalej, Luana!
- Zejdź z... - Megan, Luana, chodźcie!
Chodźcie, dziewczyny.
No, dalej!
Wtedy zrozumiałem, że Luana
zemdlała.
Spojrzałem między barierki na klatce schodowej i zobaczyłem światło.
Bardzo słabe, ale widziałem je.
Pomyślałem, że to strażak.
Szybko zbiegłem i krzyknąłem: „Moja córka jest na górze”.
Muszę po nie iść na górę.
Muszę je wyprowadzić! Muszę... Nie...
Poszedłem z nimi na górę,
a inny strażak chwycił mnie od tyłu, mówiąc:
„Nie, musi pan iść dalej na dół”.
Widziałem, jak wynoszono Luanę,
ale...
nie wiedziałem, gdzie jest moja żona ani gdzie jest Megan.
Wiem, że Helen i Lulya się wydostały.
Przekazali mnie policji.
Mówili: „Nic nie obiecujemy, ale tam jest kobieta w ciąży.
Jest z innym dzieckiem”.
Chociaż jej nie widziałem, poczułem...
ulgę.
Potem szybko się odwróciłem i ujrzałem Andreię siedzącą przy drzewie,
a Megan była obok niej.
Andreia zapytała o Luanę. Wiedziałem, gdzie jest.
Była po naszej stronie.
Reanimowali ją.
Wsadzili nas do karetki, wszystkich razem.
Gdy się obudziłam, byłam w karetce
i tylko ja leżałam na łóżku.
Myślałam: „Czemu jestem na tym łóżku?
Nie jestem tu najważniejsza. To moja mama powinna być traktowana priorytetowo”.
Bo oczywiście była wtedy w ciąży.
A potem znowu zasnęłam.
I tyle.
Policja potwierdziła, że wiele osób zostało rannych,
a ewakuacja trwa.
Do tej pory zginęło 12 osób. Ponad 70 jest rannych.
Jesteśmy tu od pięciu i pół, prawie sześciu godzin
i nie było ani jednego policjanta,
ani jednego przedstawiciela właściciela budynku
ani rady, by z nami porozmawiać.
Są tu ludzie, którzy nie wiedzą, czy ich krewni żyją, czy nie.
Numer 621, gdzie jesteś?
Zaginął pięciolatek. Ostatnio widziano go w wieżowcu.
Dziewczynkę zabrano do szpitala w karetce.
Jeśli wywiesimy zdjęcia wszystkich zaginionych w tym samym oknie...
Przyjechałam na Ladbroke Grove chyba czternastego wieczorem.
Mieliśmy zdjęcia. Wywieszaliśmy je.
To był akt desperacji,
bo nie było żadnych informacji o tym, gdzie się udać,
żeby znaleźć brata, siostrę, mamę, kuzyna, kogokolwiek.
Gdzie są te dzieci?
21 CZERWCA 2017 R.
SIEDEM DNI PO POŻARZE
Minął tydzień od pożaru w Grenfell Tower,
a wielu mieszkańców wciąż narzeka na brak wsparcia ze strony władz.
Wielu wciąż nocuje w lokalnym centrum sportu,
a niektórzy podobno nawet w swoich autach.
RATUSZ W KENSINGTON
Nie widzieliśmy tu nikogo z rady.
Chcemy kogoś, kto powie rodzinom,
co stało się z ich bliskimi, którzy zaginęli.
Wynocha!
Myślę, że ludzie od razu zapragnęli sprawiedliwości.
To było oczywiste dla tych, którzy mieszkali w Grenfell Tower
i stracili krewnych, że ktoś ponosił za to odpowiedzialność. To nie był wypadek.
- Czego chcemy? - Sprawiedliwości!
- Kiedy? - Teraz!
Żądamy odpowiedzi!
Ludzie potrzebowali wyjaśnienia ze strony władz lokalnych i wsparcia.
Podstawowych praw człowieka, które na co dzień bierzemy za pewnik.
Jedzenia, schronienia, ubrania.
Ludzie siedzą tam bez jedzenia, bez domu.
Ludzie chodzą zagubieni z naklejonymi zdjęciami swoich dzieci.
Nikt im nie pomaga.
Wielu rozwścieczyła postawa rządu wobec tej tragedii.
Przejechał konwój wiozący panią premier.
Theresa May rozmawiała z ratownikami, ale nie pojawiła się publicznie.
Theresa May nie przychodzi tu do nikogo.
May musi odejść!
Czemu nie spotkała się pani z nimi od razu?
Moja decyzja, by nie jechać od razu spotkać się z mieszkańcami,
była podyktowana tym, że chciałam mieć pewność, że służby ratunkowe
mają niezbędne środki do wykonywania swojej pracy.
Teraz rozumiem, że jedną z rzeczy, która rozgniewała społeczność
i ocalałych z Grenfell Tower,
było to, że władza ich nie słuchała,
a ja tylko to pogorszyłam, nie zjawiwszy się od razu.
Dziś zaczęło się publiczne śledztwo w sprawie tragedii Grenfell,
która pochłonęła życie 72 osób.
Zleciłam śledztwo tak szybko, bo uznałam, że ważne było,
biorąc pod uwagę skalę tej tragedii,
ważne było, żebyśmy naprawdę przyjrzeli się temu, co się stało.
Jako główny radca prawny w tym śledztwie miałem przyjrzeć się sprawie z zewnątrz.
Jak zainteresowany obywatel, który widzi, że wybuchł straszny pożar,
i chce wiedzieć, co się stało i dlaczego.
Śledztwo publiczne podda analizie wydarzenia tamtej nocy,
w tym reakcję służb ratowniczych.
- Uroczyście i szczerze... - Uroczyście i szczerze...
Podczas dochodzenia pojawiły się trudności emocjonalne
i, jak można by to nazwać, trudności kryminalistyczne.
- Całą prawdę. - Całą prawdę.
- I tylko prawdę. - I tylko prawdę.
Trudności emocjonalne pojawiły się bardzo wcześnie,
kiedy pytałem strażaków, którzy przybyli jako pierwsi,
o wydarzenia tamtej nocy.
Postanowiłem iść na górę
i spróbować dostać się na 20. piętro po jej młodszą siostrę.
Na podstawie pana zeznań muszę panu przedstawić pewien kontekst.
Mogę panu pokazać stronę siódmą pana zeznania?
„Myślałem, że znalazłem mieszkanie 176, ale musiałem użyć latarki
i maksymalnie zbliżyć twarz do drzwi.
Podszedłem do sąsiednich drzwi i zobaczyłem, że to numer 175”.
Czy... zapukał pan do drzwi
lub zawołał pan, żeby sprawdzić, czy ktoś jest w mieszkaniu 175?
Nie.
- Mogę powiedzieć... - Oczywiście.
Chcę powiedzieć rodzinie mieszkańców spod numeru 175,
że szukałem innej dziewczynki.
Nie wiedziałem, że ktoś tam był.
Spokojnie. Dziękuję.
W straży pożarnej było sporo błędów na poziomie instytucjonalnym.
Były też błędy na miejscu zdarzenia.
Operacja nie poszła dobrze.
Ale myślę, że trzeba pamiętać także...
jaki ból musi odczuwać ten, kto ma obowiązek ratowania ludzi,
gdy mu się to nie uda.
To bardzo trudne.
Trudno żyć z tą świadomością.
Witam na dzisiejszym przesłuchaniu,
na którym dowody przedstawi pani komendant.
Przysięgam na Boga...
Przed śledztwem jedno z pytań na temat londyńskiej straży pożarnej brzmiało:
czemu nie wyciągnęli wniosków z Lakanal House?
I tylko prawdę.
Dowiedziałem się, że ostrzegano Londyńską Straż Pożarną.
Wiedzieliśmy, że budynki mają panele. Nie mieliśmy szkolenia w tym zakresie.
Po szkoleniu, które miałem,
nadal całkowicie polegaliśmy na zasadzie „Zostań na miejscu” do czasu Grenfell.
I... nie mieliśmy planu B.
To jest pokaz slajdów przygotowany przez LFB.
Wiele się dowiedzieliśmy o Londyńskiej Straży Pożarnej
podczas śledztwa w sprawie Grenfell Tower, zwłaszcza o tym, ile wiedzieli.
Najbardziej zaskakującym przykładem była prezentacja w PowerPoincie
ze szczegółami na temat ryzyka pożaru paneli elewacyjnych.
Widziała pani ten pokaz slajdów, kiedy powstał?
Nie.
Dlaczego udostępniono go tylko ograniczonej grupie specjalistów z LFB,
a pani nie?
Nie mam pojęcia.
Tego kluczowego dokumentu nie widział żaden strażak z pierwszej linii.
Nagle ludzie zrozumieli, że to problem instytucjonalny.
Nie chodzi o konkretnych strażaków, którzy popełnili wtedy błędy.
ROZPRZESTRZENIANIE SIĘ OGNIA
Gdybyśmy pojechali gasić ten pożar i potrafili rozpoznać,
że to pożar elewacji i nie możemy go ugasić,
więc nie powinniśmy próbować, tylko ewakuować mieszkańców,
gdybyśmy mieli tę wiedzę, wszystko mogłoby wyglądać inaczej.
Ludzie pewnie i tak by zginęli. Czy zginęłoby aż tyle osób? Nie wiem.
CENIĘ BEZPIECZEŃSTWO, BO CENIĘ ŻYCIE
Najbardziej chciałem zobaczyć świadków, którzy pracowali dla firmy Arconic...
NIC NIE JEST WAŻNIEJSZE
...która zdecydowała utrzymać ten produkt na rynku
mimo testów i ostrzeżeń.
Chciałem zobaczyć ich reakcję na pytanie: „Dlaczego?”.
Arconic to amerykańska firma o globalnym zasięgu,
ale trzech pracowników odmawia złożenia zeznań.
Chyba widzimy, że świadkowie z Arconic,
którzy postanowili nie wziąć udziału w śledztwie publicznym
są według mnie zwykłymi tchórzami.
Brytyjska komisja śledcza może zmusić obywateli Wielkiej Brytanii do udziału,
ale nie ma takiej mocy wobec obywateli spoza Wielkiej Brytanii.
Nie odezwali się tacy ludzie jak Wehrle,
którzy powinni odpowiedzieć na wiele pytań.
Ale pojawiły się e-maile w ogromnej paczce e-maili
pochodzącej z Arconic,
w tym e-mail od Wehrlego, w którym napisał mniej więcej:
„Boże, tylko nie przekazujcie szczegółów testu klientowi”.
- O rany! - Jak ktoś im pomoże?
Przełożeni w firmie każą pracownikom
zachować w tajemnicy dane dotyczące odporności ogniowej produktu.
- W bloku są małe dzieci! - Gdzie są mieszkańcy?
Wehrle napisał w e-mailach: „Nie jesteśmy czyści”.
Wyłaźcie z tego wieżowca!
Ujawniony został wielki skandal korporacyjny.
...„USTAWIĆ” SYSTEM, ŻEBY PRZEJŚĆ
Wiedzieli, że jeśli te dane trafią do wiadomości publicznej,
nikt nie kupi już ich produktów.
NIE JESTEŚMY „CZYŚCI”
Odkryliśmy, że w czasie prac w Grenfell
pani kierownik prosiła o raport dotyczący produktów elewacyjnych.
Dowiedziała się, że panele z PE nie nadają się do budynków powyżej 12 m
i że produkt stwarzał ryzyko płonących kropli.
Im wyższy budynek, tym większa musi być jego ogniotrwałość.
Firma sprzedała tysiące metrów kwadratowych PE
na Grenfell Tower, zarabiając 115 000 euro.
Nikt nie pytał o kwestie bezpieczeństwa.
To mroczne serce
międzynarodowej kultury korporacyjnej,
w której zysk staje się tak ważny,
że wszystko inne idzie w zapomnienie.
To firmy odpowiedzialne za Grenfell.
Arconic.
Celotex, producenci łatwopalnej izolacji.
Razem z inną firmą, Kingspan.
Wszyscy ci producenci krytykowani za swoje materiały,
których użyto przy Grenfell Tower.
W śledztwie miałem być zewnętrznym ekspertem
dla ofiar i pogrążonych w żałobie. Miałem pomóc prawnikom.
Przejrzeć dokumenty w tym pracochłonnym procesie.
Okazało się, że Kingspan testował produkt o nazwie K15 w 2005 roku.
Ale produkt, który potem sprzedał na rynku, nie był tym samym produktem.
To samo robiły firmy Arconic, Celotex i Kingspan.
Pokażcie mi jakiś dobry przykład. Osobę, która podjęła właściwą decyzję.
Bohatera tej historii. W tej historii nie ma bohatera.
Główną przyczyną tego, że pożar rozprzestrzenił się na cały blok,
była obecność paneli elewacyjnych PE ACM.
Pomyślałem, że wszyscy obwiniają się nawzajem!
Zewnętrzny ogień był podsycany w wysokim stopniu
przez panele elewacyjne ACM Reynobond z rdzeniem z PE.
Jeśli ci wszyscy ludzie mają rację, to nikt nie był winny.
W tym cały problem.
Firmy Celotex i Kingspan
zapewniały klientów, że ich produkty mogą być używane do wysokich budynków.
Był to błąd krytyczny w przypadku pożaru w Grenfell.
Nie zrzucałabym całej winy na jedną firmę lub jedną osobę.
To problem systemowy.
Czemu nikt nie wstał i nie powiedział:
„Nie zrobimy tego. My tak nie postępujemy”?
NA ZAWSZE W NASZYCH SERCACH
Myślę, że śledztwo ujawniło, że bezpieczeństwo publiczne
nie było tak istotne jak pogoń za prywatnym zyskiem.
Moje pytanie brzmiało,
czy to prawda, że TMO szukała najtańszej możliwej okładziny,
dzięki której można było okroić budżet.
Nie szukaliśmy najtańszej.
Szukaliśmy czegoś, co by nam dało zgodę na projekt.
To prawda, że relacja między mieszkańcami Grenfell Tower
a TMO nie była dobra.
To jest raport ze śledztwa
na temat składanych od dawna skarg na TMO w Kensington i Chelsea.
„Wielu lokatorów, dzierżawców i właścicieli
czuje się urażonych, że ich problemy nie zostały rozwiązane przez TMO,
mimo kilku lat skarg”.
Czy kiedykolwiek widział pan ten dokument?
Nie pamiętam, żeby mi go przysłano.
A jeśli jednak przysłano, nie pamiętam szczegółów.
Widać było nieumiejętność oceny sytuacji.
Rozwinął się pewien rodzaj odrętwienia, ślepoty.
Chcę zapytać o skargę pana Daffarna na kwestię bezpieczeństwa pożarowego.
Napisaliśmy tego bloga w listopadzie 2016 roku.
„Spółdzielnia KCTMO: Igranie z ogniem”.
„To naprawdę przerażająca myśl, że Grenfell Action Group
jest przekonana, że tylko katastrofa
skutkująca dużą śmiertelnością
rzuci światło na praktyki
typowe dla fatalnego stylu zarządzania tą źle funkcjonującą organizacją”.
Napisaliśmy to pół roku przed pożarem.
Pana odpowiedź jest na pierwszej stronie.
„Myślę, że blog pana Daffarna sieje panikę i może wystraszyć mieszkańców”.
Dowiedzieliśmy się, że nasz blog, Grenfell Action Group,
był blokowany na serwerach zarówno rady, jak i KCTMO,
żeby pracownicy nie widzieli, co piszemy.
Poprosiłem szefa IT o usunięcie blokady. Nie przynosiła żadnego pożytku.
Społeczność była traktowana jak podwładni, a nie jak mieszkańcy.
Wyobrażam sobie, że wielu z nich pomyślało:
„Po co zawracać sobie głowę? Po co to wszystko?”.
Na początku śledztwa
byłem osobiście bardzo sfrustrowany
odmową rządu na prośbę o odpowiedź na istotne pytania.
W śledztwie wezwano Briana Martina.
Był odpowiedzialny za bezpieczeństwo pożarowe
przez prawie 20 lat przed Grenfell.
„Poinformowałem go, że gdyby to się stało w środku nocy,
śmiertelność mogłaby być
od 10 do 12 razy większa
niż te 6 osób, które zginęły w Lakanal House.
Odpowiedź Martina brzmiała:
»Gdzie są dowody? Pokażcie mi ciała«”.
Czy powiedział pan: „Gdzie są dowody? Pokażcie mi ciała”?
Nie powiedziałbym tego.
Brian Martin mógł bardziej się przejąć kwestią bezpieczeństwa pożarowego,
zwłaszcza po pożarze w Lakanal House.
Przejdziemy do zaleceń, które wysłała pani koroner...
Ale być może przyjął bardziej pasywną postawę.
Prywatny komentarz,
że ma pan obowiązek odpowiedzieć pani koroner,
a nie całować ją w tyłek, ujawnia pana stosunek do zaleceń koronera
i nie wskazuje, by traktował je pan poważnie.
- Zgadza się pan? - Widać, że to nieformalny komentarz.
Próbowaliśmy, ale nie mogliśmy szybciej wpłynąć na zmiany.
To poczucie, że nie mogłam wcześniej zrobić wystarczająco dużo,
by zapobiec tej tragedii...
Tak, to coś, co mi towarzyszy.
Nie chcieli wtedy słuchać.
Przez ostatnie miesiące przejrzałem dowody.
Stało się dla mnie jasne, że było wiele okazji,
w których potencjalnie mogłem temu zapobiec.
Okazałem się niedziałającym trybem
w moim wydziale.
Myślę, że to dlatego nie udało nam się temu zapobiec.
Ogromnie tego żałuję.
Zgadza się pani z tym, że Martin nazwał siebie niedziałającym trybem?
Ciekawe. Niekoniecznie.
Inni też zawinili, z mojej perspektywy.
Przysięgam na Boga, że...
Eric Pickles był sekretarzem stanu ds. bezpieczeństwa pożarowego
przed Grenfell.
...i tylko prawdę.
To ważne, by wszyscy zeznający w śledztwie publicznym
rozumieli, że cel to dotrzeć do prawdy.
A składając zeznania, myślę, że ludzie muszą zrozumieć,
że śledztwo jest prowadzone, bo były ofiary śmiertelne.
Proszę zadawać tyle pytań, ile pan chce,
ale czy mogę z całym szacunkiem przypomnieć,
że obiecał pan, że śledztwo będzie już dziś zakończone...
DZIEŃ DRUGI JEGO ZEZNAŃ
...i zmieniłem swój grafik, żeby tu być.
Mam bardzo pracowity dzień wypełniony spotkaniami.
Ale to jest najważniejsze.
Namawiam jednak, by mądrze wykorzystać ten czas.
No tak.
Lord Pickles był wielokrotnie pytany o dążenie konserwatystów do deregulacji
i pozbycie się zasad bezpieczeństwa i higieny pracy na lata przed Grenfell.
Ówczesny rząd,
zanim zostałam premierem, dążył przede wszystkim do tego,
by, o ile to możliwe, ograniczyć liczbę przepisów.
Myślę, że w tym śledztwie widzimy, że zbyt wielu ludzi
nie postrzegało tych przepisów
jako istotnych z punktu widzenia
bezpieczeństwa ludzi.
Pański wydział zawsze dążył do deregulacji,
co doprowadziło do całkowitego braku kontroli,
jeśli chodzi o przepisy BHP.
To dość niesprawiedliwe.
I muszę powiedzieć bez zbytniego wzruszenia,
że przysięgałem na cholerną Biblię! Przysięgałem na Biblię.
Jestem chrześcijaninem.
W Grenfell doszło do tego, że istniały przepisy,
ale niestety nie spełniały swojego celu.
A nie spełniały go,
bo firmy znalazły sposób, by je obejść.
Nie zapominajmy, o czym mowa. Nie o...
deregulacji, nowych i starych przepisach.
Wszystko sprowadza się do bezimiennych,
bodaj 96 osób, które zginęły w pożarze Grenfell.
To o nich powinniśmy myśleć.
Jak wszyscy wiedzą, zginęło 72 mieszkańców Grenfell Tower.
Dziewięćdziesiąt sześć to liczba ofiar tragedii na Hillsborough.
72 GRENFELL NA ZAWSZE
Liczbę 72 powinien zapamiętać każdy,
dla kogo to ważne.
Jeśli to dla ciebie nieważne, to tak, zapomnisz o tym.
Pomylisz z inną tragedią, w której zginęła klasa robotnicza.
GRENFELL NA ZAWSZE W NASZYCH SERCACH
Każdy miał swoje życie i wiele lat do przeżycia.
To był pożar, który dostał się do ich domów z zewnątrz.
Dla mnie to wtargnięcie, które powinno przerazić każdego.
Jest kilka rzeczy, których wszyscy musimy się nauczyć.
Jedną z kluczowych kwestii było dla mnie pytanie o kraj,
dla którego pewna grupa ludzi,
których mieszkania tam były,
w pewnym sensie była dla innych gorszą klasą.
Widzieliśmy to wiele razy.
Władze traktujące ludzi jak obywateli drugiej kategorii.
Mam nadzieję, że po tragedii Grenfell
zdołamy zmienić to postrzeganie.
Trzysta dwanaście dni i 300 000 dokumentów później
śledztwo się skończyło.
Przewodniczący wyda rekomendacje w raporcie.
Jednak na razie rodziny mogą tylko czekać.
Zaczęły się małe spotkania społeczności
14. dnia każdego miesiąca pod wieżowcem.
I co roku w rocznicę tragedii odbywa się marsz.
To też protest ze strony społeczności,
która mówi, że wciąż czekamy na sprawiedliwość.
Zacząłem szukać w mediach społecznościowych.
Zauważyłem wiadomość od przyjaciela, z którym nie rozmawiałem od dawna.
A potem
zdałem sobie sprawę, że szukałem ich siostrzenicy.
Powoli stało się jasne, że zamiast zejść na dół,
poszła na górę, by uciec przed dymem.
Poszła na szczyt wieżowca
i zginęła na 23. piętrze.
Cały mój świat się rozpadł.
12 LAT
RAYMOND BERNARD (MOJŻESZ)
Położył kobiety i dzieci na łóżku.
Zmarł chyba jako ostatni.
I znaleziono jego ciało w nogach łóżka,
gdzie siedział na podłodze.
Wiemy to i dlatego mówimy, że był pocieszycielem.
Był... przyzwoitym człowiekiem.
63 LATA
Zaopiekował się nimi do końca.
Dużo o nich myślę.
Sprawdziliśmy, co się stało z ludźmi, których nie mogliśmy uratować.
Nigdy tego nie robiłem.
I było ciężko.
32 LATA
2 LATA
Został bez wyjścia, mógł tylko uciec przez okno.
Próbował użyć prześcieradeł, które były ze sobą powiązane.
Ale nie sądzę, by dotarł na sam dół,
więc... wypadł z okna.
24 LATA
Jeśli skaczesz z okna, to znaczy, że straciłeś nadzieję.
Jestem zły na wszystkich, którzy byli odpowiedzialni za jego śmierć.
Po pożarze zabrano nas do szpitala King’s College.
Lekarze powiedzieli, że muszą ze mną porozmawiać.
Powiedzieli, że musieli wybrać między Andreią a dzieckiem.
Mówili, że w tych okolicznościach stają po stronie matki.
Powiedziałem: „Rozumiem, musicie to zrobić”.
Wtedy powiedzieli, że Logan nie żyje.
Zginęły 72 osoby.
Osiemnaście z nich było dziećmi,
w tym mój syn, który był najmłodszą ofiarą.
Wszystkim odebrano to, kim mogli się stać.
Dawno, dawno temu był sobie...
8 LAT
...chłopiec na łodzi.
Żył długo i szczęśliwie.
15 LAT
5 LAT
13 LAT
6 LAT
Napiszcie o tym we wszystkich gazetach...
12 LAT
Przeczytajcie o tym
Czujemy się winni.
Czuję się winna, że... żyję tu, robię swoje...
a oni nie.
4 WRZEŚNIA 2024 R.
Siedem lat po pożarze Grenfell Tower
ma być opublikowany raport końcowy na temat tego, co spowodowało tragedię.
Dochodzenie nie ma mocy nikogo ukarać ani zadośćuczynić.
W tym celu prawdopodobnie odbędą się osobne procesy.
Zaraz zabierze głos przewodniczący.
Nie wszyscy ponoszą taką samą odpowiedzialność,
ale wszyscy się do tego przyczynili w ten czy inny sposób,
w większości przez niekompetencję, ale w niektórych przypadkach
przez nieuczciwość i chciwość.
Obciążający raport końcowy z katastrofy Grenfell.
Ten istny katalog zaniedbań wydaje się prawie niewyobrażalny.
Wyrażenie „możliwy do uniknięcia” daje do myślenia.
To, czego chcą te rodziny, to postępowanie karne.
Ale powiedziano im, że jeszcze przez lata go nie będzie.
Ich życie się zatrzymało, a odpowiedzialni za tragedię są wolni.
W wyniku śledztwa wydano 58 zaleceń.
Na szczycie listy są zmiany w prawie budowlanym.
Przedstawiam Pete’a Appsa,
dziennikarza, który wspierał tych ludzi i żądał sprawiedliwości dla nich
od czasu pożaru siedem lat temu.
Gorąco go powitajmy.
Jak wielu tu obecnych przychodzę na te ciche marsze
od siedmiu lat.
Podczas każdego marszu zawsze czyta się 72 nazwiska.
Dziś chcę wam dać inną listę.
Wielu chce, żebyśmy o niej zapomnieli, ale nie zrobimy tego.
Pamiętajcie o RBKC.
„Przepraszamy z całego serca
pogrążonych w żałobie i ocalałych mieszkańców Grenfell,
że ich nie słuchaliśmy i nie chroniliśmy”.
Rada wdrożyła wstępne zalecenia ze śledztwa i pracuje nad resztą.
Zleci niezależny przegląd swojej działalności panelowi doradczemu,
który pomoże wdrożyć zalecenia.
Pamiętajcie o straży pożarnej.
Wg LFB Grenfell to największe wyzwanie w historii Wielkiej Brytanii.
LFB wprowadziła zmiany i nadal wyciąga wnioski z tragedii.
Wdrożono wczesne zalecenia ze śledztwa. Trwają prace nad resztą.
Szczerze mówiąc, to na pewno może się powtórzyć.
Wciąż nie wiemy, kto będzie w więzieniu,
więc trwam w stanie niepewności.
Eric Pickles wystosował przeprosiny:
„Zmarli to nie statystyki. Pamiętają ich rodziny, ocalali i my wszyscy”.
Nie skomentował tego filmu. Trafił do Izby Lordów w 2018 r.
Pamiętajcie o KCTMO.
„Jesteśmy świadomi strasznych skutków tej tragedii
w życiu całej społeczności.
Wiemy, że TMO przyczyniła się do tego, i bardzo nam przykro”.
Tyle czasu minęło i tak niewiele się zmieniło.
O tym jest historia Grenfell.
To opowieść o bezlitosnym, niewiarygodnym okrucieństwie
wobec obywateli kraju, w którym nikt się tego nie spodziewał.
Pamiętajcie o Kingspan.
„Raport wyjaśnia, że rodzaj izolacji był nieistotny
i powodem rozprzestrzeniania się ognia
była okładzina, której nie wyprodukował Kingspan”.
Produkt K15 jest bezpieczny w użyciu w odpowiednim systemie.
Pamiętajcie o Celoteksie.
Firma twierdzi, że jej izolacja byłaby bezpieczna
w połączeniu z niepalną okładziną, inną niż ta wykorzystana w Grenfell.
O ile ludzkie życie nie zacznie znaczyć więcej niż zysk, nic się nie zmieni.
Tysiące budynków
wciąż mają łatwopalne panele elewacyjne.
Pamiętajcie o Arconic.
„Produkt był bezpieczny i dopuszczony w Wielkiej Brytanii.
AAP nie wprowadziła w błąd klientów ani opinii publicznej”.
Claude Wehrle, Rydon i Brian Martin nie dostarczyli komentarzy do tego filmu.
Sprawiedliwość to nie tylko usunięcie wszystkich niebezpiecznych paneli,
które są na innych budynkach,
ale też sprawienie, by decydenci tych organizacji
ponieśli odpowiedzialność
za śmierć mojego brata i pozostałych 71 ofiar.
Nie ujdzie wam to na sucho.
Będziemy pamiętać i mówić o was,
póki nie oddacie sprawiedliwości 72 osobom, które nosimy w naszych sercach.
Dziękuję bardzo.
Rząd uznaje wyniki śledztwa i problemy, które trzeba rozwiązać.
Setki tysięcy ludzi mieszkają w budynkach z niebezpieczną okładziną.
Zasada „Zostań na miejscu” obowiązuje w większości brytyjskich wieżowców.
Chcemy sprawiedliwości.
Chyba nie prosimy o zbyt wiele.
Śledztwo w sprawie pożaru Grenfell z 2017 roku wciąż trwa.
Do momentu ukończenia tego filmu nikogo nie aresztowano.
PAMIĘCI 72 OFIAR POŻARU W GRENFELL
Napisy: Joanna Rychlik