Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
İtfaiye.
Evet, alo. Grenfell Tower, daire 16'da yangın var.
Dördüncü kat.
-Tamam. - Çabuk olun.
-Geliyorlar. - Yanıyor.
Evet, yandığını biliyorum ama daha yeni aradın.
Önemli olan senin iyi olman.
Çıkın!
Olay yerine ilk biz gittik.
Kelimelerle anlatamam. Büyük bir kargaşa vardı.
Binadan çıkın!
Bir felaket filminin ortasındaydım sanki.
Binanın bir bölümünün tamamı alevler içindeydi.
Öylesini hiç görmemiştim.
Gökdelende Panik gibi. Ha siktir.
Bu nasıl olur?
İnsanlar Birleşik Krallık'ta böyle bir felaket yaşandığını görünce
herkes "Bunun burada yaşanmasına nasıl müsaade ederler?" diye düşündü.
Bina yıkılacakmış gibi görünüyor.
Böylesini görmemiştim. 11 Eylül'ümüzü yaşıyoruz sanki.
Grenfell'de daha önce hiç görmediğim bir şey vardı.
Tüm binayı kaplayan bir yangın vardı.
- Aman tanrım. - Onlara nasıl yardım edecekler?
Çok büyük terslikler yaşandığı belliydi.
Sorulacak çok soru var. İlk soru binanın cephe kaplaması hakkında.
Alüminyum kaplamayı Arconic üretti.
Birinin çok büyük bir ihmalkârlık yaptığını düşündüğümü hatırlıyorum.
Burada ne oldu? O nasıl satıldı? Bunu anlamıyorum.
Manipüle edilen, saklanan testler vardı.
Artık elimizde çok ciddi suçlara ait kanıtlar var
ve hâlâ tutuklanan kimse yok.
Bu binanın yangına açık olduğuna dair uyarılar kulak ardı edilmiş.
Burası bir suç mahalli.
- Ne istiyoruz? - Adalet!
- Ne zaman istiyoruz? - Derhâl!
Cevap istiyoruz!
Kendime hep şunu soruyorum, neden? Böyle bir şey neden oldu?
İnsanlar hayatlarını kaybetti.
Dostlarını, ailelerini kaybetti.
Kendi kendime soruyorum, neden?
- Cevap istiyoruz! - Adalet istiyoruz!
GRENFELL TOWER YANGINI
KUZEY KENSINGTON
BATI LONDRA
BBC News, 16.00 yayını. Ben Fenella Fudge.
Bol güneşli bir gün ve bu güneşli hava tüm gün bizimle.
Sıcaklık 24, belki 25 santigrat derece. Daha yüksek bile olabilir.
İlk üçte değişiklik yok.
Luis Fonsi'den "Despacito" bir numaradan bu aya giriş yaptı.
Resmî sıralama tarihinde
en uzun süre tepede kalan yabancı dildeki şarkı oldu.
2017 senesi.
O döneme ait pek çok ünlü şarkı hatırlıyorum.
"Despacito" çok popülerdi.
Annemin hem evde hem arabada çaldığını hatırlıyorum.
Ben Esi, Batı Londra'nın en büyük kanalını dinliyorsunuz.
Bu yazın şarkısı kesinlikle bu.
J Hus'tan "Did You See".
LUANA GOMES GRENFELL SAKİNİ
Evet.
Lise ikiye başlayacağım için çok heyecanlıydım.
GOMES AİLESİ
Yaz geliyordu, hava ısınıyordu.
Kıpır kıpırdım diyebilirim.
Çok mutluydum.
Daima iyi notlar almak istemişimdir.
Evet, 12 yaşında, mutlu, iyi bir kızdım.
13 HAZİRAN 2017
Akşam saatlerinde yemeğe çıktığımızı hatırlıyorum.
Döndüğümüzde saat 23.30 civarıydı.
Sonra bir arkadaşımdan mesaj aldım.
"Xbox oynayalım mı?"
Birkaç oyun oynadık.
Yarın iş var, dedim. Xbox'ı kapatıp yattım.
Doğrusu o kadar basitti.
Hava yine çok sıcak, en yüksek sıcaklık 26 santigrat derece.
Sanırım gece yarısı gibi yattım.
O dönemler spor salonunda uyuyordum.
Kötü kokan itfaiyecilerle dolu bir yatakhanede...
DAVID BADILLO İTFAİYECİ
...uyumayı sevmediğim için.
14 HAZİRAN 2017
İtfaiye.
Şiddet!
Delilik.
Sirenler 00.55 gibi çalmaya başladı.
Kuzey Kensington'da olduğumuz için Grenfell Tower bizim sorumluluğumuzda.
YANGIN BAŞLADIKTAN 11 DAKİKA SONRA
Olay yerine vardığımızda bir pencereden dumanlar çıktığını gördük.
Yangının orada olduğunu anladık.
Binaya doğru ilerledik.
İki itfaiyeci solunum cihazlarını takıp hazırlandı.
Kapıyı kırıp daireye girdiklerini duyabiliyordum.
Standart bir mutfak yangınıydı.
Hızlıca söndürdüler.
Her yangını söndürdükten sonra yaptığımız gibi
sıcak nokta kalmadığından emin olmak için termal kamerayla etrafa baktılar.
O an damlayan alev parçacıkları olduğunu fark ettiler.
Yangının yayıldığını o an fark ettiler.
Onlara destek olması için ikinci ekibi gönderdim.
Alevlerin üst daireye sıçradığı yangınlar görmüştüm.
Çok alışıldık olmasa da
alevlerin üst daireye çıkması
imkânsız değildi.
Yakında merkeze dönüp gece mesaimize devam edeceğimizi düşünmemek için
hiçbir sebebimiz yoktu.
Zemin kata indiğimde genç bir kızla karşılaştım.
Bana küçük kız kardeşinin
20. katta olduğunu söyledi.
Onu almaya gidip gidemeyeceğini sordu. Adının Jessica olduğunu söyledi.
JESSICA URBANO RAMIREZ GRENFELL SAKİNİ
Hemen çıkıp küçük kardeşini getirecek
ve işime devam edecektim.
Hiç endişeli değildim.
Yirminci kata bastım.
ZEMİN
Birden asansördeki ekranda 15. kat belirdi.
On beş.
Kapılar açıldı.
Kara dumanlar aniden asansöre doldu.
Başım belada, çıkmalıyım dedim. Solunum cihazı lazımdı.
Kızı daireden çıkarabilmek için hemen aşağı inmeliydim.
Bu sabah bir gelişme oldu.
Batı Londra'da bir gökdelende büyük bir yangın çıktı.
Bu binanın Grenfell Tower olduğu teyit edildi.
Beton bir binanın nasıl bu kadar hızlı biçimde
alevlere teslim olduğu merak konusu.
Çıkın!
Saniyeler içinde sardı.
Durmadan yükseldi. Böylesini görmemiştim.
Hollywood kıyamet filmleri gibiydi.
Yedi yıldır Grenfell hakkında yazıyorum.
Yazdığım makaleleri toplarsanız
şimdiye bini geçer.
İnsanlar böyle bir felaketin İngiltere, Londra'da yaşandığını görünce
"Bu olay nasıl burada olabilir?" diye düşündü.
Çünkü burada böyle bir şey olma ihtimali
yaşadıkları ülkeye dair algılarını sarstı.
Doğrusu hayatımı değiştirdi.
Kariyerim, hayatım Grenfell'den önce ve sonra diye ayrılıyor, çok farklı.
Sadece beş altı aydır haber editörüydüm.
Biraz hazırlıksız yakalanmış gibi oldum.
Bence kimse o görüntüleri ilk gördüğü anı unutamamıştır.
Açıkçası beton bir binanın bu kadar hızlı...
Grenfell'deki gibi bir yangının sonunda
medya bir günah keçisi,
basit bir neden bulmak istiyor.
Fotoğrafını gazeteye koyabilecekleri,
sorumlu tutabilecekleri kötü bir adam bulmak istiyorlar.
Daily Mail gazetesi çok agresif bir yazı yazdı
ve yangının başladığı dairenin sahibinin ismini paylaştı.
BU KİŞİNİN ARIZALI BUZDOLABI YÜZÜNDEN CEHENNEM BAŞLADI
Sosyal medyada bunun İslami terörizmle ilgili olduğuna dair ifadeler var.
Oysaki adam Etiyopyalı Ortodoks Hristiyan. Evinde Bakire Meryem resmi var.
- YANGINI MÜSLÜMANLAR MI ÇIKARDI? - MÜSLÜMANLAR OLMASA...
- HÂKİM: YANGINI IŞİD BOMBASI ÇIKARDI - ...MÜSLÜMAN BİNASI?
Uber şoförüydü.
Yirmi beş yıldır Grenfell Tower'ın dördüncü katında oturuyordu.
Dördüncü kat. Çabuk, yanıyor!
Çok tacize uğradığı için polis onun tanık korumasına alınmasını önerdi
çünkü Daily Mail başlayınca
diğer tüm gazeteler adam hakkında haberler yazmaya çalıştı.
Yangından sağ çıkan biriydi, yaşananların kurbanıydı.
Grenfell Tower'da yaşananlara dair
hiçbir sorumluluğu yoktu.
Bugün 14 Haziran...
Burada çok ama çok yanlış bir şeyler olduğunu hissettim.
Yüksek binalardaki
yangın emniyeti risklerinden anlayan birini bulup
ona sorabileceğim kadar çok soru sormak istedim.
Sabah telefonum çaldı. BBC'den arıyorlardı.
Sonra Sky News aradı. Kötü bir olay var demekti.
Haberlere bakmak için internete girdim. Dev yangını hemen gördüm.
Uzun bir süredir yüksek binalardaki yangınları inceliyorum.
Yangının görüntülerini ilk gördüğümde
cephe kaplaması yüzünden yayıldığını anlamıştım.
Hemen AKM'yi araştırmaya başladık. Bir tür cephe kaplamasıdır.
AKM, alüminyum kompozit malzemedir.
Burada ve burada alüminyum vardır.
Ortasındaki daha kalın, daha koyu kısım polimerdir.
Polimerler plastiktir. Tüm plastikler, hem de hepsi yanıcıdır.
Ortadaki polimerin en popüler türü PE, polietilen.
Bu da ham PE.
Bu malzemenin çok yanıcı olduğunu ve hiç güvenli olmadığını gördük.
Alüminyum kompozit malzemenin tehlikeli olmasının sebebi
yangının çok hızlı yayılması ve zor söndürülmesi.
2010'larda bu yapı malzemesi çok popülerdi.
Her kıtada binalarda kullanılır.
Milyonlarca metrekare satılır.
Dünyada AKM üreten, pazarlayan ve satan pek çok şirket var.
Biri de Alcoa.
Uzaklara bakmaya gerek yok.
Bir otelde, bir uçakta oturmuş e-postalarınıza bakıyorsunuz.
Gördüğünüz alüminyumun
Alcoa alümininden gelme ihtimali çok yüksek.
ALCOA İHTİMALLER ELEMENTİ
Alcoa'nın açılımı "Amerikan Alüminyum Şirketi."
Kısaltıp Alcoa yapmışlar.
ABD'nin en eski, en büyük,
tarihsel açıdan en prestijli şirketlerinden biri.
Farklı pazarlarda bir sürü ürünü var.
Uçak kanatları.
Otomotiv sektöründe alüminyum paneller.
Borsada çok büyük.
Şirketin bölünerek hisse değerinin artırılması düşünülüyordu.
Arconic. İlmek ilmek işlenmiş inovasyon.
Böylece Arconic doğdu.
Arconic, Alcoa'nın bir bölümü.
AKM, polietilen kaplamayı Grenfell Tower'a şirketin Fransız ayağı satmıştı.
Yetkililer hasarı değerlendirirken
tüm gözler bir tedarikçiye, Arconic'e çevrildi.
Söz konusu kaplamayı Arconic üretti.
Kilometrelerce öteden görülebilir...
Yangın çıktığında Arconic'in işin içinde olduğunu öğrendim.
Umarım polietilen paneller koymamışlardır diye düşündüğümü hatırlıyorum.
Çünkü petrol bazlı bir ürün olduğu için
yanar, hem de çok şiddetli yanar.
Yani yüksek katlı bir binada
çok yanıcı bir şey varsa
insanların binayı tahliye edecek süresi olmaz.
Aileler burada uyuyordu.
Bazıları hâlâ içerideydi.
Daha sonra
sebebinin polietilen paneller olduğu haberlerde söylendi.
Bu paneller nasıl satıldı?
Neden satıldı? Kuzey Amerika'da o şekilde satmazdık.
Bu nasıl oldu?
Her pencerenin ardında bir yuva vardı.
Çoğu baştan aşağı kül oldu.
Bana Grenfell'deki evi teklif ettiklerinde gökdelende yaşamaktan biraz çekindim.
Ama babam hep "Bir eve girdiğinde sana göre olup olmadığını anlarsın" derdi.
Grenfell Tower'ın 134. dairesine girince öyle hissettim.
Hatta oraya âşık oldum.
İşteydim. Andreia aradı.
"Haberlerim var" dedi.
Kabul ettim.
Orası yuvamız olacaktı. Kalıcı yuvamız.
Oraya taşındığımızda sanırım ya iki yaşındaydım
ya da iki yaşına girmek üzereydim.
Grenfell benim evimdi, diyorum.
Yatak odamın penceresinden London Eye'ı görebiliyordum.
Bir bakıma şanslı hissederdim çünkü kuş bakışı görüyorduk
ve çoğu insan bunu göremiyor.
İnanamıyorum.
YANGIN BAŞLADIKTAN 33 DAKİKA SONRA
Uyuyorduk.
Sürekli devam eden bir curcunaya uyanınca
belirli bir sese uyanmış olmuyorsun, curcunaya uyanıyorsun.
21 - MARCIO'NUN KATI
Aynı anda komşumuz kapımıza vurdu. Güm, güm, güm diye.
Andreia kapıyı açmak için kalktı.
Kapıda Helen ve kızı Lulya vardı.
"Yangın var!" dediler.
"İçeri gelin. Neler olduğunu konuşalım" dedim.
Komşumun beni uyandırdığını hatırlıyorum.
Elbette tuhaf bir durumdu.
"Gecenin bir yarısı burada ne işin var?"
Kafam çok karışmıştı.
Sonra yangın olduğunu söyledi.
Kız kardeşim Megan hâlâ uyuyordu. Anneme onu uyandırsam mı diye sordum.
Daha uyandırma, belki gerek kalmaz, dedi.
Yangının o daireden çıkmayacağını ve söndürüleceğini düşündüm.
Yirmi birinci kattan dışarı bakmaya çalışıyordum.
Sadece itfaiye ışıklarını görebiliyordum.
Evet, her şey yoluna girer diye düşündüm. Hiç tehlikede hissetmedim.
Yangının boyutunu
hâlâ kavrayamamıştım.
Londra İtfaiyesi'nden cevap alan var mı?
Jessica adında küçük kızı bulmam gerektiğini biliyordum.
Çok endişelendim.
Dumanlar her yeri sarmıştı ve küçük bir kız tek başınaydı.
Merdivenlerden indim.
Hatırladığıma göre kimse yoktu. Ne sivil ne itfaiyeci.
Zemin kata indim.
Alıyoruz.
Büyük kargaşa vardı.
Telsizden konuşmalar vardı.
Konumunu teyit et.
Solunum cihazlı itfaiyeciler girmeyi bekliyordu.
Birimler yol açsın. Bilgilendirin.
Solunum cihazımı aldım.
Binaya girdim.
Benim birimimden iki itfaiyeci gördüğümde
Jessica'nın 20. katta olduğunu,
oraya çıkıp onu çıkarmamız gerektiğini söyledim.
Daire 176'yı aradık.
JESSICA'NIN KATI - 20
Kapı hafif aralıktı.
Daire dumanla kaplıydı.
Daireyi iki kez aradık.
Bağırıyor, yere vuruyor, elimizden gelen her şeyi yapıyorduk.
Ama onu bulamadık.
Çaresizce umut ettik ki
daireden çıkıp aşağı inmiş olsun.
Işık yakıp söndürüyorlar.
Evet, öyle umut ettim.
Birisi ışıklarını yakıp kapatıyor. Yardım edemez misiniz?
Birleşik Krallık'ta yerinde kal kuralı var.
İnşa ettiğimiz binalarda bir dairede yangın çıktığında
alevlerin iki saat başka dairelere sıçramayacağına inanılır.
Londra İtfaiyesi yerinde kal kuralına,
Birleşik Krallık'taki bir binada yangının başka dairelere sıçramayacağına
sonuna kadar inanıyor.
Ama gece 01.30'da
alevler onlarca farklı daireye sıçramaya başlamıştı.
Onlarca daire alevler içindeydi.
Binadaki bu duruma rağmen insanlara yerlerinde kalması söyleniyordu.
Yatakta yatıyordum.
Komşumun duman alarmının öttüğünü duydum.
EDDIE'NİN KATI - 16
Beş dakika sonra birkaç bağırış duydum.
Gecenin o saatinde hiç normal bir durum değildi.
İlk düşüncem şu oldu, bize yerimizde kalmamızı söylediler.
Dairemde kalıp itfaiyeyi arayacağım, dedim
ama o anda cep telefonum çaldı.
Alt kattaki komşum arıyordu.
Çoktan binadan çıkmıştı.
Bana bağırdı.
Bana çok güçlü bir şekilde bağırdı,
"Çık! Binadan çık!"
Sözlerinin çok güçlü bir yanı vardı.
O an binadan çıkmayı aklıma koydum.
Bina sakinlerinin
ve olayı izleyenlerin oluşturduğu küçük kalabalığa karıştım.
O yangının şiddeti çok yüksekti.
Ömrümde gördüğüm en şiddetli şeydi.
Londra İtfaiyesi'ni ilk aradığımda sanırım hâlâ çok sakindim.
MARCIO'NUN KATI - 21
Gergin olduğumu, korktuğumu kızlara hissettirmek istemedim.
Yirmi birinci kattaki 183 numaralı dairedeydik.
Yanımda hamile karım vardı.
Andreia yedi aylık oğlumuza hamileydi.
Karım astım hastası.
Merkezle konuşup yardım göndereceklerini söylediler.
Kızlara gitmeye hazır olmalarını söyledim
çünkü kapımızı çaldıkları an gidecektik.
Babamın onları defalarca aradığını biliyorum.
İçeride kalmamızı söylüyorlardı.
Ama alevler yaklaşıyordu, yani çok saçmaydı.
Evet, hareket var.
Hatırlıyorum, annemle birlikte babama
"Tekrar ara" deyip durduk.
- Tanrı aşkına. - Onlara nasıl yardım edecekler? Lütfen!
- Tanrım! - Yardım edebilir misiniz?
Grenfell trajedisinin baş sorumlusu yanıcı cephe kaplaması.
OSLO, NORVEÇ 2007
Çok uluslu şirket Arconic'in ürettiği cephe kaplaması.
Eylül, 2007'de
Arconic'in pazarlama müdürü Gerard Sontag
Norveç'te bir endüstri konferansına gitti.
Konferansta yapılan sunumlardan biri
alüminyum kompozit malzemeyle ilgiliydi.
Bu ürünün tehlikesi hakkında.
Hatta binanın dışına
benzin tankeri bağlamaya benzetildi.
YANGININ SEYRİ
Tahmin edebileceğiniz gibi açık ve net bir uyarıydı.
Seyirciler arasında Arconic'in kıdemli ekibinden biri
bu sunumu izliyordu.
Çok endişeli biçimde geldi.
Arconic'in AKM'nin yanıcı hâlini sattığını biliyordu.
MERXHEIM, FRANSA
Kendinden kıdemlilere bu malzemenin bulunduğu yerde çıkan
ve 60 ila 70 kişinin öldüğü bir yangın haberiyle
çok açık bir uyarı mesajı gönderdi.
O uyarı 2007'de, Grenfell'den 10 sene önce yapıldı.
...60 İLA 70 KİŞİ ÖLDÜ...
Ama ne yazık ki
o kişilerin bu uyarıya şaşırdıklarını düşünmüyorum.
Çünkü Arconic aslında o ürünü çoktan test etmişti
ve o sonucu gizli tutuyordu.
Arconic iki test yaptı.
Birinde ürün, perçinle duvara monte edilip test ediliyor.
Diğerinde de L şeklinde bükülüyor
ve binaya tutturulan raylara takılıp test ediliyor.
Bu şekle kaset şekli deniyor.
Perçinle kaset arasındaki ana fark dışarıdan görünüşleri.
Ama kaset tekniğinde alüminyum kompozit malzeme büküldüğünde
alev damlacıklarının birikmesine imkân veriyor.
Bu da kasetin altında devasa bir yangına sebep oluyor.
Bu durum her kasette yaşanıyor.
On kat daha hızlı yanıyor.
Yedi kat daha fazla ısı, üç kat daha fazla duman yayıyor.
Arconic sonuçları kabul etmek, sonuçlardan ders çıkarmak,
kendi ürünleriyle insanların güvenliğini sağlamak yerine
tam tersini yaptı.
Keşke sorunu çözselerdi.
2011'de Arconic alüminyum cepheyi tekrar test etti.
Test çok hızlı yayılan, çok büyük bir yangınla sonlandırıldı.
Bu dönemde Arconic'in teknik müdürü Claude Wehrle'ydı
ve çok ironiktir, kendisi gönüllü itfaiyecidir.
Claude, laboratuvardan bir e-posta aldı.
"Merhaba Bay Wehrle. Malzemelerinizi test ettik.
Not:
Küçük kanattan düşen büyük parçalar
yüzeyde büyük bir yangın çıkarıp kritik değerlere ulaştı
ve yapılan testin sonlandırılması gerekti."
Bir ürün testi geçemezse
ürünü satmaz, durdurur, üretimi kesersiniz.
Müşterilere gitmesine izin vermezsiniz.
Görmezden gelip çekip gitmezsiniz.
Hiçbir şey değişmedi. Satmaya devam ettiler.
Şirket içi yazışmalardan birinde denmiş ki
"Bugün test edilen panelin derecesi F."
Böyle bir kategori yok, yani derecelendirilmemiş.
Sonra "Tüh" yazmışlar.
BU SABAHKİ TESTTEN SONRA KASETLERDEKİ POLİETİLEN DERECESİ F!
TÜH...
Bu ürününü belli şekillere gelecek şekilde büktüğünüzde
sonucunda korkunç bir yangın çıkacağını öğrendiler.
Ne yazık ki Grenfell Tower'da bu şekilde kullanılmış.
Eskiden en sevdiğim şeylerden biri Grenfell Tower'da, penceremin önünde
kardeşim Mohammad'le farklı tür müzikler dinlerken
kahve içmekti.
Son derece huzurlu bir hayattı.
Gökdelen eskiden güzel görünürdü.
"Peki, burası güzel bir yer. Buraya taşınalım" dedim.
Yani kardeşim Mohammad'le birlikte
2016'nın eylül ayında bu daireye taşındık.
Mohammad'le aramızda sadece bir yaş vardı.
MOHAMMAD ALHAJ ALI OMAR'IN KARDEŞİ
Çok yakındık.
Sadece kardeşim değil, en yakın arkadaşımdı.
Üniversiteyi kazandım. Kardeşim Mohammad de kazandı.
Sonra da iş bulduk.
Birlikte mutluyduk. O dairede mutluyduk.
YANGIN BAŞLADIKTAN 1 SAAT SONRA
O gece gürültü duymaya başladım.
Dışarıdaki insanlar çığlık atıyordu. Ambulanslar, polis arabaları.
Hemen odamdan çıktım ve odamdan çıkar çıkmaz
kardeşim koridordaydı, "Omar, duman kokusu geliyor" dedi.
Pijamalarımız üzerimizdeydi, "Gidelim" dedik.
Kapıyı açar açmaz
koridordaki duman miktarı bizi şoke etti.
Pencerelere gittik. İnsanlara bağırdık.
"Hey, yardım edin!" dedik.
Polis veya itfaiye "Orada durun, geliyoruz" dedi.
"Tamam, bir şey yapıyorlar.
Gelip bizi çıkaracaklar
veya kendimizi korumamız için bir şey verip gidecekler" diye düşündük.
Suriye'den geldikten sonra
Birleşik Krallık'ta yaşarken
güvenli bir yerde olduğumu düşünürdüm.
Yangından önceki senelerde
bina güvenliği düzenlemelerinin değişmesi için
hükûmete baskı kuran pek çok grup vardı.
En büyük sebebi de
2009'da Güney Londra'daki Lakanal House adlı binada çıkan yangındı.
İtfaiyeciler dakikalar içinde binaya ulaştı
ama alevler o kadar şiddetliydi ki
ikisi çocuk, biri bebek, altı kişinin cesedine ulaşmaları
saatler sürdü.
Hızlı, hem de çok hızlı, şiddetli bir yangındı.
Binanın inşaatında kolay tutuşan,
yanıcı maddeler kullanılmıştı.
Bu da o an yangının hızını katladı.
Lakanal House bu ülkenin dikkatini verip
yangın güvenliği önlemleri alması için büyük bir fırsattı.
Grubumuz Westminster'da çeşitli milletvekilleriyle görüşüyordu.
Milletvekillerine pusu kurmak, ellerinden, boyunlarından tutmak dışında
değişiklik yapılması için elimizden geleni yaptık.
Yangınla ilgili yönergelerin amaca uygun olmadığını kanıtlamak için
belli yollar bulmam gerekiyordu.
Kullanılamayacak kadar kötü tasarlanmıştı
ve düpedüz yanlış bilgiler içeriyordu.
Belgeye baştan başlamanız, sona geçmeniz, sonra ortasını açmanız gerekiyordu.
Resmen berbattı.
LAKANAL HOUSE YANGINI: BAŞARISIZLIĞIN BEDELİ
Lakanal House yangınından sonra adli tabip soruşturması oldu.
Sonucunda adli tabip
hükûmete ve Londra İtfaiyesi'ne bir yazı yazıp
değişikliğe gidilmesini talep etti.
"Çağrı merkezi çalışanlarını eğitmeliyiz.
Londra İtfaiyesi yüksek binalardaki yangınları
nasıl söndüreceğini öğrenmeli."
Hükûmet yerinde kal kuralının ne zaman bırakılacağını belirlemeliydi.
"YERİNDE KAL" KURALI
Çoğu insan banyolarına sığındı.
999'u aradıklarında
yerinde kalmaları gibi ölümcül bir tavsiye verildi.
Bence geriye dönüp bakınca
binadan ayrılma tavsiyesi daha erken verilseydi
daha fazla insan kaçabilir veya kurtarılabilirdi.
Ortada bir mektup var. Gün gibi ortada. Net.
Lakanal House'a giden adli tabibin hükûmete mektubu önemliydi
ama ne yazık ki kötü bir zamanda geldi.
Bu koalisyonun bir temel amacı da
açıkçası hepinizi aptal yerine koyan...
DAVID CAMERON BAŞBAKAN, 2010-2016
...kural, yasa ve regülasyonları azaltmak.
Yeni bir kural getireceğiz,
yeni regülasyon getirmek isteyen her bakan önce bir regülasyon kaldırmak zorunda.
Bir regülasyon için iki regülasyon kaldırılacak.
Yeni bir regülasyon getirmek için iki tanesi kaldırılacak.
David Cameron'ın en temel ideolojilerinden biri deregülasyondu.
Devletin özel şirketlere
ne yapması gerektiğini söyleyemeyeceğine inanıyordu.
Deregülasyonla, vergilerinizi kısarak önünüzden çekilmek istiyoruz.
Aşırı kurallar risksiz yaşama hakkına sahip olduğumuz izlenimini veriyor.
Aslında yaptığı şey
gerekli olsa bile
yeni yangın güvenliği düzenlemelerinin getirilmesini yasaklamaktı.
Başbakanın dediği gibi en parlak...
ERIC PICKLES BAKAN
...en zeki memurlarımız bürokrasiyi yerle bir edecek.
Yeni bir mevzuatla birlikte...
Eric Pickles barınma, planlama, inşaat regülasyonları
ve bir dönem yangın politikasından sorumlu
en kıdemli politikacıydı.
Müdahaleci yasalar ve düzenlemeleri ortadan kaldırarak
daha azıyla daha çok şey yapabiliriz.
Şirketler regülasyonlardan kurtulsun istedi.
Ama adli tabibin istediği de regülasyonları artırmalarıydı.
İçeriden bir memur "Yasalara göre adli tabibe cevap vermeliyiz
ama dediğini yapmak zorunda değiliz" yazdı.
Bunu şu şekilde ifade etti,
"Adli tabibe cevap vermeliyiz, kıçını yalamamıza gerek yok."
O memurun adı Brian Martin.
Herkese iyi günler.
BİNA YÖNETMELİĞİ POLİTİKA BAŞKANI
Nevi şahsına münhasır biriydi.
İlginç bir tavrı vardı.
Çok zor biri olarak tanınıyordu.
Çok çalışmak istemediğim için memur oldum.
İşe girdiğimden beri bu kadar çok çalışmamıza biraz şaşırdım.
Brian Martin çoğu milletvekilinden daha güçlüydü.
Hepimizin ona gitmesi gerekiyordu. Hükûmete açılan kapıydı.
Görev alanı yangın güvenliğiyle ilgili bina regülasyonlarıydı.
En üstte strateji bölümü var.
Ne yaptıklarını söylemek isterdim. Henüz çözemedim.
Stratejik olmakla çok meşguller.
Brian Martin'e etkili bir değişim yaptırmak için
ne gerektiğini sorduk.
Kimse ölmediği sürece
hükûmetin bir şey yapmayacağını söyledi.
Söylenene göre meslektaşıma da şöyle demiş,
"Cesetleri göster."
YANGIN BAŞLADIKTAN 1 SAAT 12 DAKİKA SONRA
Bravo, sıfır, bir. Londra İtfaiyesi'ne mesaj iletir misin?
Konumda kör bir erkek var, tamam.
Bir sivil yedinci kattaki bir bina sakiniyle konuştuğunu söyledi.
Orada çok duman var.
Londra İtfaiyesi çağrı merkezi yoğunluktan kilitlenmişti.
Çağrı merkezi çalışanları bu kadar çok arama hiç görmemişti.
Alevler dairenin içine girdi.
Dairede iki yetişkin, iki çocuk var.
Ülkedeki diğer merkezlere aktarılıyordu.
Aynı anda çok telefon gelince böyle olur.
On birinci katta bir kadın mahsur kaldı.
Onuncu katta mahsur kalan biri varmış.
Ama tüm bu çağrı merkezi çalışanları
gökdelen sakinlerine yerinde kalmalarını üstüne bastırarak söyledi.
Mahsur kalan biri daha var.
On ve 11. katta mahsur kalanlar var.
Bir kadın, üç çocuk.
Lakanal House'tan biliyoruz ki
yüksek katlı bina için bunun yanlış olduğunu fark edebilirlerdi.
Yeni konuşmuşlar, kadının kocası içerideymiş.
Sıcaktan hiçbir şeye dokunulmuyormuş.
Televizyonları yok.
Odada plazma televizyon var ama çalışmıyor.
Yani Grenfell Tower'da olanları
hiçbir noktada görmüyorlar.
Ekranlarında sadece bir satır bilgi görüyorlar.
"Dördüncü kattaki mutfak, kısmen yanıyor."
-Yirmi ikinci kat, bir kadın, üç çocuk. - İki yetişkin mahsur. Çıkamıyorlar.
On, 11 ve sanırım 15. katta mahsur kalanlar var.
On yedinci katta beş kişi mahsur.
-16. kat. - 18. kat.
Yirmi ikinci kat.
-On yedinci kat. - 11. kat.
Kadın, muhtemelen iki çocuk.
Üç çocuk, tamam.
Gökdeleni tam olarak hangi sokaktan gördüğümü hatırlayamıyorum.
CHRIS BATCHELDOR İTFAİYECİ
Ama solumdaydı. Binanın bir tarafı alevlerle kaplıydı.
Bu nasıl olabilir ki?
Daha önce Grenfell Tower'a hiç gitmemiştim.
Düzenini bilmiyordum.
Sadece içeri girmeye, elimden geleni yapmaya odaklanmıştım.
Merdivenlerin öyle dar olması bizi şaşırttı.
İtfaiyeciler yaralıları indiriyordu.
"Yaralı var" derlerdi, bunu duyduğumuzda
sırtımızda tankla köşeye çekilirdik, olabildiğince yer açmaya çalışırdık.
Ağlayarak, öksürerek, tükürerek inenler vardı.
Kiminin bilinci açık, kiminin değil.
Tam bir kaos vardı.
Bu yangın herkesi gafil avlamıştı sanki.
Bekledikten sonra itfaiyeciler geldi.
OMAR'IN KATI - 14
"Tamam, şimdi gidiyoruz" diye düşündük.
"Hayır, hepiniz yanınızdaki daireye geçin. Sizin için döneceğiz" dediler.
O daireye girer girmez içeride pek çok kişi gördüğümü hatırlıyorum.
Dairenin sakini ve ailesi de oradaydı.
Zainab'i gördüm.
Ve oğlunu.
Denis'i.
Bir de kardeşimle ben vardık.
Muhammed dairemizden bir Kur'an getirdi.
Bir süre Kur'an okudu.
"Faydası olacak" dedi. Güçlü durmasını sağladı.
Ama daha sonra ne olacağını anlamadık.
Tek istediğim kurtarılmaktı.
Andreia yedi aylık hamileydi.
O da Megan da astım hastasıydı.
Oradan çıkmamız için hava tankı, bir tür maske istemiştim.
Babamın küveti havlularla doldurup
hepsini ıslattığını hatırlıyorum.
Durum her an daha da kötüleşiyordu.
Ne olduğunu görmek için kapıyı açtığımda dumandan bir şey görünmüyordu.
Neden ağlıyorsun?
Ağlıyorsun.
Duman çok yoğun ve siyahtı.
Kapıyı açıp nefes almaya çalıştığımda
öğürme hissi geliyordu, duman kimyasal doluydu sanki.
Plastikten çıkan duman zehirlidir.
Boğucudur.
Soluduğunuz duman hemen öksürtür, midenizi kaldırır.
Kısa sürede bayıltır.
Bilincinizi kaybedersiniz.
Bilincinizi kaybettiğinizi fark etmezsiniz bile.
Duman yoğunlaşmaya başlamıştı.
Kirli bir dumandı. Çok kirli bir dumandı.
Kafamın önündeki ellerimi göremedim. Fener de işe yaramıyordu.
Resmen yanıyorduk. O an aşırı sıcak hissediyorduk.
O kadar sıcak olmasını aklım almıyordu.
Hiçbir şeyi aklım almıyordu.
Bu bina konsey girişimi olarak dışarıdan renove edildi.
Daha şık, daha güzel görünmesi için plastik kaplamayla kapladılar.
Bunun güvenli olmadığından şüpheleniliyor.
Sorun yok, onları uyardık. Altından başka kimse geçmesin.
Kardeşim Raymond, namıdiğer Moses,
yirmi üçüncü kattaki 201 numaralı dairede oturuyordu.
RAY "MOSES" BERNARD GRENFELL SAKİNİ
Gerçekten şımarık biriydi.
Çok güzel bir gülümsemesi vardı. Gülümsemesiyle herkesi kucaklardı.
Ray, Trinidad'da büyüdü.
Birleşik Krallık'a 16 yaşında geldi.
Kalipso hayatının büyük bir parçasıydı.
Evet, tam bir karnaval manyağıydı.
Ta ki eklem iltihaplanması yüzünden
zıplayamayacak yaşa gelene kadar.
Otuz yılı aşkın süre Grenfell Tower'da yaşadı.
Ray'in idari işlerini ben yapardım.
Yani Kiracı Yönetim Organizasyonu
ya beni arar ya da onlara ben yazardım.
Kardeşim adına konseyle veya organizasyonla olan ilişkimi
özetlemem gerekirse ilişkimizin korkunç olduğunu söyleyebilirim.
Sonuçta orada oturmak için para veriyordu.
Hediye edilmedi, bedavaya oturmuyordu.
Bize bir hiçmişiz gibi davrandılar.
Bizi işçi sınıfı ya da yoksul olarak gördüler.
Bu çok yanlış bir düşünceydi.
Bilgi işlem danışmanları, sağlıkçılar,
öğretmenler, mimarlar vardı.
Yoksullar değil, çalışanlar binasıydı.
Grenfell Tower, Kensington'daydı.
Londra bağlamında bakıldığında bile sıra dışı bir yerdir.
Kensington, Londra'nın hem en zengin hem de en yoksul bölgelerinden biridir.
Bu bina orada yaşayan zenginlerin göz zevkini bozuyordu.
Galiba emlak fiyatlarını bastırıyordu.
Grenfell Tower 1970'lerde inşa edildi.
Ama konsey binaya çok iyi bakamadı.
Hiç büyük bir tadilat yapılmadı.
Yeni bir gösterişli okul ve eğlence merkezi inşa ediliyordu
ama yanında bir gökdelen vardı ve hiç güzel görünmüyordu.
Yoksul görünümden kurtulması için
Grenfell Tower'ın cephesini kaplamanın
iyi bir fikir olabileceğine dair kendi aralarında yazıştılar.
Binanın dış cephesini kaplayacak, yeni pencereler takacaklardı.
Pencereler artık amacına uygun değildi.
Cephe kaplaması hepimizi şaşırttı.
Kaplama dendiğini bile bilmiyordum.
- O kelimeyi hiç duymamıştım. - Evet.
GRENFELL TOWER DÖNÜŞÜM PROJESİ
Mimarlar kaplama sistemini tasarladığında
kaplamayı özellikle çinko kaplama panel olarak belirtti.
Çinko kaplama yanıcı olmazdı. Metaldir.
Neredeyse her toplantıya katıldım.
Kaplamanın nasıl görüneceği basılı kopya olarak hiç gösterilmedi.
Konsey piyasadaki en ucuz müteahhidi bulmaya çalıştı.
Rydon adında bir şirket buldular.
Yenileme esnasında Ray'le sık sık konuşurduk.
Bana "İşçilik gerçekten çok kötü" derdi.
Bana ve yenilemeye karşı çıkan kişilere isyancı damgası yapıştırıldı.
Rydon'ın üst düzey yöneticilerinden birine endişelerimizi dile getirdik.
"Sizin evinize yapılsaydı ne düşünürdünüz?" dedik.
Bize dönüp "Para vermeden yapılsaydı sorun etmezdim" dedi.
Rydon'ın, bina yönetiminin, yerel konseyin bize nasıl davrandığını
bu cümle çok güzel özetliyor.
Biz hırsızdık. Para vermeden bir şey alıyorduk.
Hiçbir şeyi hak etmiyorduk. "Bize susun, işimizi halledelim" dediler.
Renovasyon sırasında
Kensington ve Chelsea Kiracı Yönetim Organizasyonu
maliyeti daha da düşürmek için
Rydon'la konuşurdu.
"Maliyeti daha nasıl kısabiliriz?" diye.
Maliyeti kısmak için yaptıkları ilk şeyden biri
çinko kaplama panelini
bulabildikleri en ucuz kaplamayla değiştirmekti.
Bulabildikleri en ucuz kaplama da
içi saf polietilen olan alüminyum kompozit malzemeydi.
Grenfell Tower'da kullanılacak kaplamayı Arconic sattı.
BÜKREŞ YANGINI
2009'da, Bükreş'te bir ofis binasında yangın çıktığını öğrendim.
BÜKREŞ HAZİRAN 2009
Bu durum Teknik Müdür Claude Wehrle'yı tedirgin etti
çünkü bina AKM'yle kaplanmıştı.
İnternette yangına dair fotoğraflar bulup üstlerine göndermiş.
Bükreş'teki yangından sonra da bu uyarılar yapıldı.
Bu yangınların sayısı sektörü endişelendirmişti
çünkü yanan binaların birçoğunda bu tür kaplama vardı.
Bir yangın daha çıktı, bu kez Fransa'da.
Ne yazık ki can kaybı oldu. Engelli bir kadının ölümüne sebep oldu.
MELBOURNE KASIM, 2014
DUBAİ ŞUBAT, 2015
Fransa'da bazı değişiklikler oldu.
Daha yanıcı kaplama malzemeleri orada satılamıyor.
Avrupa'da başka ülkeler de benzer değişikliklere gitti.
Ama Claude Wehrle çok sıkı olmayan pazarlarda
hâlâ iş yapabiliriz diye düşündü.
Ve ne yazık ki
Birleşik Krallık çok sıkı olmayan bir pazardı.
Arconic iç yazışmalarında
bu ürünlerle İngiltere'de her şeyin yapılabileceği konuşuluyor.
İNGİLTERE'DE POLİETİLENLE HER ŞEYİ YAPABİLİRSİNİZ
Grenfell renovasyonu sırasında dönemin teknolojisi polietilendi.
Bir de alev geciktirici malzeme vardı.
ALEV GECİKTİRİCİ PANEL...
Kuzey Amerika'da alev geciktirici malzeme isteyen belli projeler vardı.
Özellikle bina iki kattan yüksekse alev geciktirici malzeme kullanılırdı.
Renovasyon nihayet 2016'da bitti.
Konsey yaptıkları işten memnun kaldı.
Cephe kaplamasının binanın dış görünümünü ne kadar geliştirdiğine yönelik
bir basın bülteni yayınlandı.
Ama artık ortada yüksek derecede yanıcı plastikle kaplı
120 ev vardı.
Binanın makyaja ihtiyacı olduğunu düşünmüyordum.
Sadece beton bir gökdelendi.
O beton gökdelende güvende hissediyordum.
Güvenliği güzelliğin önüne koymalarını beklerdim.
Arconic'in çalışma şeklini gördüğüm için
bu malzemenin özellikle o binada kullanıldığını
kimsenin bilmediğine inanmam.
Metrekaresi iki sterlin daha fazla olurdu.
Tüm binayı düşündüğümüzde yaklaşık beş bin sterlin ediyor.
Daha güvenli olanı kullanmak daire başı yaklaşık 40 pound
ama maliyeti düşürmeye,
en ucuz malzemeyi kullanmaya odaklandıkları için
bu seçenek değerlendirilmedi bile.
YANGIN BAŞLADIKTAN 1 SAAT 33 DAKİKA SONRA
Daire başına 40 sterlin.
İlk telefon aslında arkadaşımdan geldi.
"Binada yangın var. Ray nerede?" dedi.
O binada kaç kişi olduğuna dair hiçbir bilgimiz yok.
Alt kata indim, televizyonu açtım.
Neler olduğunu o an fark ettim.
Onu aramayı denedim ama telefonunu açmadı.
O an aklımdan sadece şu geçiyordu,
"Umarım Ray'in dairesi etkilenmemiştir.
Umarım Ray iyidir."
Ladbroke Grove'a gittim.
Resmen cehennemdi.
Ama çözüleceğine gerçekten inanmıştım.
Çünkü...
...burası Birleşik Krallık.
YANGIN BAŞLADIKTAN 1 SAAT 53 DAKİKA SONRA
Binadaki ev sakinleri için verilen tavsiye,
dairedeki bir kişiyle konuşan biri varsa,
dairelerinden kaçmaya, oradan çıkmaya çalışsınlar.
Yerinde kal önerisi çağrı merkezinde 02.35'te,
olay yerinde de 02.47'de geri çekildi.
O an Grenfell Tower içinde hâlâ 100'ü aşkın insan vardı.
Kıdemli bir itfaiyecinin diğer itfaiyecilere
konuşma yaptığını hatırlıyorum.
Savaş konuşması yapıyordu sanki.
"Bakın, bu yangın daha önce gördüklerinize benzemiyor
ama içeride hâlâ kurtarabileceğimiz hayatlar var
ve sizi çok tehlikeli durumlara sokacağız."
Neredeyiz bilmiyorduk.
İnsanlara sesleniyorduk ama kimse çıkmıyordu.
Geçen insanların ellerinde el fenerleri vardı.
Birdenbire bir itfaiyeci baygın bir kadınla çıkageldi.
Kadınla tek başınaydı. İtfaiyecinin şokta olduğu belliydi.
Biz de kadını aldık.
Kadın kucağımızda her yere takılıyorduk.
Ayakta durmak çok zordu.
Aşağı, zemin kata indik ve kadını paramediklere teslim ettik.
Bekleyecek bir şey yoktu.
İçeri geri girip insanlara yardım etmeye çalışıyorduk.
Dumanı her soluduğumuzda ölümü soluyor gibiydik.
Bazılarımız kapıyı açıp kaçıp kaçamayacağımızı görmeye çalıştı.
Komşumun ailesi için endişeli olduğunu hatırlıyorum.
Çarşafları birleştirmeye başladı.
Battaniyelerle halat yaptı ve aşağı gönderdi.
- Şurada başka bir adam var. - Yakaladı.
- Yapma. - Köpeği yakaladı.
Çarşaflarla pencereden kaçmak istedi.
Gerçekten denedi.
Kardeşimle birlikte çok korktuk. Onu hemen geri çektik.
Çocuklar ağlıyor, çığlık atıyordu.
Zainab'in ağladığını hatırlıyorum ve...
İnsanlar çok...
Korkmuş, ne yapacağını bilmez hâlde koşuşturuyordu.
İtfaiyecilerin dönmesini umuyorduk.
Diğer katlarda yangının şiddetinden
bina sakinlerinin üst katlara çıkmaya başladığını duydum.
Bazı bina sakinleri Ray'in zilini çaldı.
O an onun dairesinde çok fazla duman yoktu.
Dairesine birçok insan aldı. Kadınlar ve çocuklar vardı.
Ray resmî olarak engelliydi
ama Grenfell Tower'ın engelli sakinlerini tahliye etmek için bir plan yoktu.
Kapısını her açtığında siyah dumanı görebiliyordu.
Buna rağmen insanları içeri aldı. Onlara evini açtı.
Jessica'nın diğer yetişkinleri
Ray'in dairesine götürdüğünü düşünüyorum.
Jessica ve torunum aynı okula gitti.
Ray'i tanıyordu ve Ray'in yanında güvende olacağını biliyordu.
RAY'İN KATI - 23
Neler olduğunu öğrenmek için itfaiyeyi tekrar aradım.
Bizi kurtaracak itfaiyeciler neredeydi?
MARCIO'NUN KATI - 21
"Konuştuk, daha önce de aradın" dediler.
"Evet, itfaiyeyi dört kez aradım" dedim.
Evet, şu anda kaç kişi var?
Altı kişi. Üçü çocuk, üçü yetişkin.
Dışarı çıkamıyoruz, duman evi kapladı.
Evden çıkamıyorsunuz, ayrıca yanınızda çocuklar var.
Evet.
Bir noktada, aradıktan bir iki dakika sonra
yatak odama baktım ve pencerem alevler içindeydi.
Alevler üzerime geldi.
Siktir, alevler buraya sıçradı.
-Evet. - Havluları getirin.
Aileni dışarı çıkarmalısın.
-Çıkıyoruz, havluları alın. - Telefon yanınızda kalsın.
-Kapatmıyorum, tamam mı? - Tamam.
Tamam, herkes el ele tutuşsun. Islak kıyafet...
Evet, her şey...
Her şey alelacele oldu.
Babamın küvete koyduğu battaniyelerle üzerimizi örttük ve...
Köpeğimi aldım.
Merdiven boşluğuna doğru hızla gittik.
Tamam, hadi kızlar. Yürüyün.
Merdiven boşluğundaki durum korkunçtu.
Öksürüyordum. Çok öğürüyordum.
-Devam edin. - Devam edin.
Devam edin kızlar.
-Devam edin. - Söylediklerimi dinle.
Nerede olduklarını bilmiyordum. Önümde olmalarını bekliyordum.
...size gelirken.
Devam.
-Tamam. - Devam...
Babam arkamdaydı.
Arkamda sesini duydum.
Bağırıp durdu. "Yürüyün, devam edin."
Devam edin, tamam mı?
Hatırlıyorum, bir sürü...
Bir sürü cesedin üstüne bastığımı hatırlıyorum.
Sonra bir noktada babamı arkamdan duyamamaya başladım.
Sesi önümde, çok uzakta gibi
gelmeye başladı.
Merdivenden aşağıda gibi.
Kimsenin konuştuğunu, bana bir şey söylediğini duymadım.
Ta ki o an Luana'nın "Baba" dediğini duydum.
O an önümde olmadıklarını fark ettim.
Arkamdaydılar.
"Artık dayanamıyorum" dediğimi hatırlıyorum.
"Devam edemiyorum."
Köpeğimi merdivenlerde yere koyduğumu hatırlıyorum
çünkü daha fazla dayanamadım.
O kadar. Bundan başka bir şey hatırlamıyorum çünkü...
Bayılmışım.
Her şey zifirî karanlık oldu.
Tamam, beni dinle, tamam mı?
-Nereye gittiğini... - Yukarı çıkmalıyım.
-Gidip... - Onları bulmalıyım.
Tekrar yukarı çıkıp kızlarını almalısın.
Aman tanrım.
İnsanları ölüme terk ettiler lan.
Birden ön kapımız açıldı.
Gördüğüm ilk şey itfaiyeciydi.
Gördüğüm ikinci şeyse komşumuz ve ailesinin gitmesiydi.
Hatırlıyorum, biri beni ensemden veya tişörtümden çekip
beni daireden çıkardı.
O an merdiveni hissedebiliyordum.
Biri beni itiyor, yürümemi söylüyordu.
Gitmek istemedim çünkü kardeşimi,
diğerlerini arıyordum ve hiçbir şey göremedim.
Üçüncü katta tekrar ışık görmeye başladım.
GÜVENLİK KAMERASI GÖRÜNTÜSÜ
İlk olarak etrafıma bakınıp kardeşimin nerede olduğuna baktım.
Onu göremedim.
Ona seslendim. "Neredesin Mohammad?"
O da "Omar, neredesin?" diyordu.
"Mohammad, dairemize geldiler. Beni çıkardılar.
Seni de çıkardıklarını sandım."
"Hayır, kimseyi görmedim. Bize kimse gelmedi.
Burada Zainab ve oğluyla birlikteyim" dedi.
"Hâlâ orada mısınız?" dedim. "Evet" dedi.
İtfaiyecilerin yanına gittim.
"Kardeşim, Zainab. Hepsi hâlâ orada.
Lütfen, yukarı çıkacak mısınız?" dedim. Herkes "Evet" dedi.
Binanın temeline indim.
Telefonda konuşan bir adam vardı. Bağırıyor, çok hareketliydi.
"Kızlarım içeride" diyordu. "Şu an onunla telefonda konuşuyorum."
Telefonu elinden alıp "Merhaba, ben Chris" dedim.
"İki yaşındaki oğlumla 14. kattayım.
Benim adım Zainab, oğlum da Jeremiah." Tamam dedim.
"Sizi kurtaracağız. Binadan çıkamazsınız, biz geleceğiz."
Jeremiah ağlıyordu.
Kurtarılanların tedavi gördüğü yere gittim.
"Bak, 14. kat olur mu?" dedim.
"Şu an 12. katı geçemiyoruz" dedi.
Telefonda 25 30 dakika Zainab'le konuştum.
Jeremiah artık ağlamıyordu.
Bir noktada...
...Zainab bana dedi ki...
..."Jeremiah öldü."
"Jeremiah öldü. Burada olmak istemiyorum. Oğlumla birlikte olmak istiyorum" dedi.
"Yapma Zainab, benimle kal.
Seni seven, seni bekleyen insanlar var.
Bu binadan çıkmak zorundasın." Ona hâlâ "Geliyoruz" diyordum.
Sanki çığlık atmıştı.
Birdenbire.
Sonra sessizlik.
Her ihtimale karşı telefonu beş dakika daha açık tuttum.
Kardeşimle telefondan konuşuyordum. Dua ediyor, benimle konuşuyordu.
Son konuşmamızda bana dedi ki
"Omar, ben ölüyorum. Burada ölüyorum, buraya kadarmış."
"Zainab'in, oğlunun önümde öldüğünü gördüm.
Denis'in de."
DENIS MURPHY 56 YAŞINDA
"Ben ölüyorum Omar."
Kardeşim bana bir bakıma veda ediyordu.
Korkuluklardan tutunun! Devam edin Luana!
-Aşağı doğru... - Megan, Luana, hadi!
Hadi kızlar.
Hadi!
O an Luana'nın bayıldığını
anladım.
Merdiven korkuluklarının arasından baktım. Bir ışık görebiliyordum.
Çok sönüktü ama bir ışık gördüm.
İtfaiyeci olmalı diye düşündüm.
Hemen aşağı inip bağırdım. "Kızım üst katta."
Tamam, yukarı çıkıp onları almalıyım.
Onları almalıyım. Onları... Hayır...
İtfaiyecilerle yukarı çıktım.
Başka bir itfaiyeci beni sırtımdan tuttu.
"Hayır, gitmelisin. Aşağı devam et."
Luana'nın taşındığını gördüm
ama
karımın nerede olduğunu bilmiyordum, Megan neredeydi bilmiyordum.
Helen ve Lulya'nın çıktığını biliyordum.
Beni polise teslim ettiler.
"Bir söz veremem ama içeride hamile bir kadın var.
Yanında çocuğu var" dedi.
Onu daha görmeden bir oh çektim.
Rahatladım.
Sonra hemen döndüm, Andreia ağacın yanında oturuyordu.
Megan yanındaydı.
Andreia, "Luana nerede?" dedi. Nerede olduğunu biliyordum.
Bizim yanımızdaydı.
Onu hayata döndürüyorlardı.
Sonra hep birlikte onu ambulansa bindirdik.
Sonra uyandım, ambulanstaydım.
Bir tek ben yataktaydım.
"Neden bu yataktayım" diye düşünüp durdum.
"Burada öncelik ben değilim.
Öncelik verilmesi gereken biri varsa o da annemdir."
Çünkü annem o zaman hamileydi.
Sonra tekrar uykuya daldım.
Böyle.
Polis çok sayıda insanın yaralandığını ve tahliyenin devam edildiğini teyit etti.
Şimdilik 12 kişi hayatını kaybetti, 70'i aşkın yaralı var.
Beş buçuk, neredeyse altı saattir buradayız
ve tek bir polis,
ev sahibimizden ya da konseyden tek bir temsilci
gelip de bizimle konuşmadı.
Akrabalarının yaşayıp yaşamadığını bilmeyen insanlar var.
621, neredesin?
Beş yaşında bir çocuk kayıp. En son gökdelende görüldü.
Bir kız çocuğu ambulansla hastaneye kaldırıldı.
Kayıp kişileri aynı pencerede toplayalım.
Ladbroke Grove'a sanırım ayın 14'ünde geldim.
Fotoğraflarımız vardı. Fotoğraflar asıyorduk.
Çaresizdik
çünkü kardeşlerimizi, annelerimizi, kuzenlerimizi falan
nerede arayacağımıza dair ortada hiçbir bilgi yoktu.
Çocuklar nerede?
21 HAZİRAN 2017
YANGINDAN 7 GÜN SONRA
Grenfell Tower yangını üzerinden bir hafta geçti.
Birçok bina sakini yetkililerden destek alamadığından şikâyetçi.
Çoğu kişi hâlâ bölgenin spor merkezinde yatıyor.
Hatta bazıları arabalarında yatıyor.
KENSINGTON BELEDİYE BİNASI
Konseyden kimse buraya gelmedi.
Kurbanların sevdiklerine, kayıp kişilere ne olduğunu
birinin ailelere söylemesini istiyoruz.
İstifa!
İnsanlar olaydan hemen sonra adalet istedi.
Grenfell Tower'da yaşayan ve yakınlarını kaybeden insanlar
birilerini sorumlu tuttu, bu bir kaza değildi.
- Ne istiyoruz? - Adalet!
- Ne zaman istiyoruz? - Şimdi!
Cevap istiyoruz!
İnsanlar bölgenin yetkililerinden cevaplar ve destek istiyordu.
Hepimizin kendiliğinden var saydığı temel insan hakları.
Yiyecek, barınma, giyecek.
İnsanlar aç, başlarında bir çatı olmadan duruyor.
Çocuklarının fotoğrafını üzerine yapıştırıp dolaşıyor.
Kimse yardım etmiyor.
İnsanlar hükûmetin trajediye verdiği tepkiye çok öfkeli.
Başbakanı taşıyan konvoy hızlı bir şekilde geçip gitti.
Theresa May acil durum çalışanlarıyla konuştu
ama kamuoyu önüne çıkmadı.
Theresa May hiçbirimizle konuşmadı. Buraya gelmedi.
May istifa!
Halkla neden hemen görüşmediniz?
Hemen gidip halkla görüşmeme kararı aldım
çünkü her zaman acil servislerin işini yapması için
gerekli kaynağa sahip olduğundan emin olmak isterim.
Şimdi fark ediyorum ki yerel halkın, yangından sağ çıkan insanların
yaşadığı sorunlardan biri
yetkililerin onları dinlememesiydi.
Ben de yanlarına gitmeyerek bu durumu daha da kötüleştirdim.
Bugün Londra'da
72 kişinin canına mal olan Grenfell trajedisi için
kamu soruşturması başlıyor.
Hemen kamu soruşturması yapılmasını istedim
çünkü trajedinin ölçeği düşünüldüğünde
olayın sebebini anlamamızın çok önemli olduğunu düşündüm.
Soruşturmanın baş danışmanı olarak benim görevim kamunun yerine geçmekti.
Korkunç bir yangın çıktığını gören ve ne olduğunu,
neden olduğunu öğrenmek isteyen meraklı bir vatandaş olmaktı.
Kamu soruşturmasında gece yaşanan olaylara bakılacak.
Buna acil hizmetlerin müdahalesi de dâhil.
- Ciddiyetle, içtenlikle ve gerçekten... - Ciddiyetle, içtenlikle ve gerçekten...
Soruşturmanın sorunu duygusal zorluk
ve kiminin adli zorluk olarak tarif edeceği unsurlardı.
- Tüm gerçeği. - Tüm gerçeği.
- Ve sadece gerçeği. - Ve sadece gerçeği.
Duygusal zorluk, olay yerine ilk varan itfaiyecilere
o gece neler olduğunu sorduğumda kendini çok erkenden gösterdi.
Yukarı çıkmaya,
küçük kardeşine ulaşmak için 20. kata çıkmaya karar verdim.
İfadenize göre size göstermem gereken bir bağlam var.
İfadenizin yedinci sayfasını açar mısınız?
"176. daire sandığım yeri buldum ama fenerimi açıp
yüzümü kapıya yaklaştırmam gerekti.
Yanındaki kapıya geçtim, 175. daire olduğunu gördüm."
Kapıya vurdunuz mu
ya da 175. dairede kimsenin olup olmadığını görmek için bağırdınız mı?
Hayır.
- Acaba bir söz... - Tabii.
Sözüm 175. dairedeki insanların ailesine.
Ben başka bir kızı arıyordum.
İçeride birinin olduğunu bilmiyordum.
Sorun değil. Teşekkürler.
Londra İtfaiyesi'nin kurumsal düzeyde çok büyük hataları vardı.
Sahada da hatalar vardı.
Bu operasyon iyi yönetilmedi
ama bana sorarsanız
insanları kurtarmakla görevli olmanın ve kurtaramamanın getirdiği acıyı da
unutmamak lazım.
Bu çok zor bir şey.
Sadece bununla bile yaşamak çok zor.
Bugünkü duruşmaya hoş geldiniz.
İtfaiye şefinden delilleri dinleyeceğiz.
Tanrı'ya yemin ederim...
Soruşturma öncesi Londra İtfaiyesi'ne dair aklımdaki sorulardan biri de
Lakanal House'tan niye ders çıkarmadıklarıydı.
Sadece doğruyu.
Londra İtfaiyesi'ne uyarılar gittiğini öğrendim.
Binada kaplama olduğunu biliyorduk ama kaplama yangınları eğitimimiz yoktu.
Aldığım eğitimlere göre
Grenfell'e kadar yerinde kal politikasına güveniyorduk.
Ve yedek planımız olduğu da söylenemezdi.
Londra İtfaiyesi'nin hazırladığı bir sunum.
Grenfell Tower soruşturmasında Londra İtfaiyesi
ve özellikle bilgi birikimleri konusunda pek çok şey gün yüzüne çıktı.
En şoke edici örnek de kaplama yangınlarının riskleri hakkında
çok detaya giren PowerPoint sunumuydu.
Bu sunum hazırlandığında bu sunumu gördünüz mü?
Hayır.
Sunum neden sizin bile dâhil olmadığınız
Londra İtfaiyesi'nin küçük bir grubuna gösterildi?
Bir fikrim yok.
Bu çok önemli belge ön cephede çalışan itfaiyecilere gösterilmemişti.
İnsanlar bunun kurumsal bir sorun olduğunu hemen anladı.
Sorun o gece itfaiyecilerin bireysel hatalar yapması değildi.
DIŞ YANGIN YAYILIR
Yangın yerine gidip "Bu cephe kaplaması yangını.
Bunu durduramayız. Hiç uğraşmayalım.
Binayı tahliye edelim" diyecek kadar bilgili olsaydık,
böyle bir bilgi birikimimiz olsaydı durum çok daha farklı olurdu.
Yine can kaybı olurdu. Bu kadar çok olur muydu? Bilmiyorum.
GÜVENLİĞE DEĞER VERİYORUM ÇÜNKÜ HAYATA DEĞER VERİYORUM
Başta görüşmeyi en çok istediğim tanıklar Arconic çalışanlarıydı.
Testlere, uyarılara rağmen bu ürünü piyasadan çekmeme kararını alan kişiler.
Onları görüp "Bunu neden yaptınız?" demek istedim.
Arconic dev bir Amerikalı şirket
ama üç çalışanı delil vermeyi kabul etmiyor.
Kamu soruşturmasına gelmeyen Arconic tanıklarının
benim fikrimce korkak şerefsizler olduğunu görmüş olduk.
Birleşik Krallık, kamu soruşturması için kendi vatandaşlarını zorla getirebilir
ama Birleşik Krallık vatandaşı olmayanları zorla getiremez.
Claude Wehrle gibi insanlardan bir şey duymadık.
Onların cevaplaması gereken pek çok soru var.
Ama Arconic'in gönderdiği, toplu hâlde yayınlanan e-postalarda
Claude Wehrle konu hakkında şu cümleleri kurmuş,
"Tanrı aşkına, o test bilgilerini müşteriyle paylaşmayın."
O BELGELERİ PAYLAŞAMAZSINIZ
- Aman tanrım. - Onlara nasıl yardım edecekler?
Şirketin üst yöneticileri personele
ürünün gerçek yangın performansını çok gizli tutmasını söylüyor.
- O binada bebekler var! - İnsanlar nerede?
Claude Wehrle e-postalarda "Temiz değiliz" diyor.
Binadan çıkın!
Büyük bir şirket skandalı gün yüzüne çıktı.
...GEÇMESİ İÇİN SİSTEMİ "DÜZENLEYEREK"
Bu bilgi kamunun eline geçerse
bu ürünleri kimsenin almayacağını biliyorlardı.
"TEMİZ" DEĞİLİZ
Araştırırken Grenfell anlaşmasında üst düzey bir yöneticinin
kaplamalar üzerine yangın güvenlik raporu istediğini gördük.
Polietilen kaplamanın 12 metreden yüksek binalar için
uygun olmadığını, alev damlacığı riski olduğunu öğrenmiş.
Bina yükseldikçe yangına dayanıklılığının artması gerektiği söylemişler.
Şirketin Grenfell Tower'a binlerce metrekare polietilen satıp
115 bin avro kazandığını öğrenmiş ama güvenlikle ilgili bir soru yokmuş.
Karşımızdaki durum
kurumsal çok uluslu kültürün kara kalbi.
Kâr o kadar önemli oluyor ki
diğer her şey unutuluveriyor.
Grenfell'in ardındaki şirketler.
Arconic.
Celotex, yanıcı yalıtımı üreten şirket.
Kingspan adlı başka bir şirketle birlikte.
Tüm bu üreticiler Grenfell Tower'ın inşasında kullanılan malzemeleri için
çok eleştiriliyor.
Soruşturmada kurbanlar ve yakınlarını kaybedenler için
üçüncü parti uzman olmamı istediler, görevim avukatlara yardım etmekti.
Yoğun süreçte belgeleri incelememi istediler.
Kingspan'in 2015'te K15 adlı bir ürün test ettiği ortaya çıktı.
Ama daha sonra piyasaya sürülen ürün aynı değildi.
Arconic de Celotex de Kingspan de bunu yapıyor.
Bana iyi bir örnek gösterin.
Doğru kararlar veren, hikâyenin kahramanı olan
iyi birini gösterin, bu hikâyede kahraman yok.
Bina boyunca hızla yayılan yangının başlıca nedeni
polietilen, AKM cephe kaplaması.
Herkesin birbirini suçladığını düşündüm.
Bina dışındaki yangının en büyük sebebi
Arconic'in iç kısmı polietilenden oluşan
Reynobond alüminyum kaplama panelleridir.
Bu insanların hepsi haklıysa ortada suçlayacak kimse yok demektir.
Sorun da bu.
Celotex ve Kingspan'in ürünlerinin
yüksek katlı binalarda kullanılabileceğine dair
piyasaya güvence vermesi
Grenfell yangınına neden olan hayati bir hatadır.
Tüm suç ne tek bir şirkette ne de tek bir kişide.
Sistemik bir sorun bu.
Neden tek bir kişi bile çıkıp
"Bunu yapamayız. Biz böyle insanlar değiliz" demedi?
GRENFELL SONSUZA KADAR KALBİMİZDE
Soruşturmada ortaya çıktı ki
kamu güvenliği,
tarafların bireysel olarak kâr peşinde koşması kadar önemli değildi.
Sorum şu,
Kiracı Yönetim Organizasyonu'nun maliyeti düşürmek için
en ucuz cephe kaplamasını araması doğru mu?
En ucuzunu aramıyorduk.
İnşaat ruhsatını alabilecek bir şey arıyorduk.
Grenfell Tower sakinleriyle Kiracı Yönetim Organizasyonu'nun arasının
pek iyi olmadığı doğru.
Bu rapor Kensington ve Chelsea Kiracı Yönetim Organizasyonu'na
uzun süre önce yapılan şikâyetlerin soruşturma raporu.
"Pek çok kiracı, ev sahibi ve mülk sahibi yıllardır şikâyet etmelerine rağmen
Kiracı Yönetim Organizasyonu'nun sorunları çözmediğini belirtiyor."
Bu belgeyi daha önce gördünüz mü?
Bana gönderildiğini hatırlamıyorum.
Bana gönderilmişse de detaylıca okuduğumu hatırlamıyorum.
Durumu anlayamadıklarını gözle görülüyor.
Bir tür hissizleşme, körlük oluşmuş.
Bay Daffarn'ın yangın güvenliği hakkında bir şikâyetini sormak istiyorum.
Bu blog yazısını Kasım, 2016'da yazdık.
"KCKYO: Ateşle Oynamak."
"Grenfell Eylem Grubu
bu işlevsiz organizasyonun kötü niyetli yönetimine
ışık tutacak tek şeyin
ciddi can kayıplarına yol açan
felaket boyutunda bir olay olmasının
son derece dehşet veren bir durum olduğunu düşünüyor."
Bunu yangından altı ay önce yazdık.
Cevabınız birinci sayfada.
"Bay Daffarn felaket tellallığı yapıyor ve bina sakinlerini korkutabilir."
Çalışanlar neler yazdığımızı görmesin diye
hem konsey hem de KCKYO sunucularında
Grenfell Eylem Grubu blog'umuza erişimin engellendiğini öğrendik.
Bilgi işlem başkanına blog'u kaldırdım. Yararı olmadığını düşündüm.
Camianın üyeleri evleri olan insanlar değil de
sadece yönetilecek kişilerdi.
Eminim ki çoğu "Amacı neydi? Tüm bunlar ne içindi?" diye düşünmüştür.
Soruşturma ilk başladığında
hükûmetin bu konuda sorulan önemli soruların hiçbirini cevaplamamasına
şahsen çok sinirliydim.
Soruşturmada Brian Martin çağrıldı.
Grenfell'den önce neredeyse 20 yıldır
yangın güvenliğinden sorumlu bakandı.
"Ona şöyle dedim,
'Altı kişinin öldüğü Lakanal House yangını
gecenin bir yarısı olsaydı
can kaybı 10 ila 12 kat daha fazla olurdu.'
Brian Martin şu cevabı verdi,
'Deliller nerede, cesetleri göster.'"
"Deliller nerede, cesetleri göster" dediniz mi?
Öyle bir şey söylemem.
Brian Martin yangın güvenliği konusunda daha kararlı bir duruş sergileyebilirdi.
Özellikle Lakanal House yangınından sonra.
Adli tabibin gönderdiği tavsiyelerin üzerinden geçeceğiz.
Ama belki de daha pasif bir yaklaşım izledi.
Adli tabibe cevap vermeniz gerektiğini,
kıçını yalamanıza gerek olmadığını söylemeniz
adli tabibin tavsiyelerine nasıl baktığınızı gösteriyor.
Yani hiç ciddiye almadığınızı gösteriyor.
- Katılıyor musunuz? - Kayıt dışı bir yorum elbette.
Denesek de daha hızlı adım atmalarını sağlayamadık.
Böyle bir trajediyi önlemek için daha fazlasını yapamamış olmak
şahsen benim için...
Evet, bunu kabullenmeye çalışıyorum.
O zaman dinlemek istemediler.
Son birkaç aydır delilleri inceliyorum.
Bu yangına engel olabileceğim
birkaç fırsat olduğunu açıkça anladım.
Bunun sonucunda bakanlıktaki tek hata noktası oldum.
Bu yüzden bu yangına engel olamadığımızı düşünüyorum.
Bunun için gerçekten çok üzgünüm.
Martin'in kendine tek hata noktası demesine katılıyor musunuz?
İlginç. Pek sayılmaz.
Bana sorarsanız suçlanacak başka kişiler de var.
Tanrı'ya yemin ederim ki...
Eric Pickles, Grenfell'den önce yangın güvenliğinden sorumlu bakandı.
...doğruyu söyleyeceğim.
Kamu soruşturmasında delil sunan herkesin
amacın gerçeğe ulaşmak olduğunu anlaması bence çok önemli.
İnsanlar delil sunarken hayatını kaybeden insanlar olduğu için
böyle bir soruşturma yapıldığını da göz önüne almalı.
İstediğiniz kadar soru sorabilirsiniz
ama saygısızlık etmeden hatırlatmak isterim,
bu sabah biteceğine söz vermiştiniz.
DELİL SUNMANIN 2. GÜNÜ
Bu soruşturma için programımı değiştirdim.
Çok yoğun bir günüm var, birileriyle görüşeceğim
ama bu soruşturma hepsinden önemli.
Ama vaktinizi akıllıca kullanmanızı rica ederim.
Evet.
Lort Pickles'a Grenfell'den yıllar önce
deregülasyon isteyen,
sağlık ve emniyet kurallarının kaldırılmasını isteyen
Muhafazakâr Parti soruldu.
Ben başbakan olmadan önce
dönemin hükûmeti olabildiğince çok regülasyon kaldırmaya
son derece istekliydi.
Soruşturmadan gördüğümüz üzere
pek çok kişi o regülasyonların
insanların güvenliği için ne kadar önemli olduğunu anlamıyordu.
Hatta bakanlığınızın gündemi her zaman deregülasyondu.
Bu yüzden can güvenliği için gerekli kontroller
ve denge mekanizmaları eksik kaldı.
Bence hoş bir yorum değil.
Fazla duygusallaşmadan şunu söyleyebilirim,
İncil üzerine yemin ettim lan.
İncil üzerine yemin ettim.
Ben Hristiyan'ım.
Grenfell'de yaşananlar için bir regülasyon vardı
ama ne yazık ki amaca uygun değildi.
İşini yapamadı çünkü şirketler bir açık bulmayı başardı.
Gözden asla kaçırmamalıyız, burada konu
deregülasyon, bir kaldırıp bir eklemek değil.
Nihayetinde her şey Grenfell yangınında
hayatını kaybeden o isimsiz 96 kişiye geliyor.
Düşünmemiz gereken onlar.
Herkesin bildiği gibi Grenfell Tower'ın 72 sakini öldü.
Doksan altı kişinin öldüğü olay Hillsborough felaketiydi.
72 SONSUZA DEK GRENFELL
Bu olaya önem veren kimse 72 kişi öldüğünü unutmaz.
Önem vermiyorsanız evet, kaç kişinin öldüğünü unutursunuz.
İşçi sınıfından kişilerin öldüğü diğer felaketlerle karıştırırsınız.
GRENFELL SONSUZA KADAR KALBİMİZDE
Her birinin bir yaşamı, bir yaşam beklentisi vardı.
Bu yangın evlerine dışarıdan girdi.
Ve bana sorarsanız bu,
evrensel bir dehşetin hayata müdahalesidir.
Hepimizin ders çıkarması gereken çok şey var.
Benim için en önemli sorunlardan biri ülkede belli bir kesim insanın
yaşadığı evlerin bile
belli açılardan diğer insanların evlerine göre
ikinci sınıf görülmesiydi.
Yetkililerin insanlara ikinci sınıf vatandaş muamelesi yaptığını
defalarca gördük.
Umarım Grenfell trajedisinden sonra
bu bakış açısını silebiliriz.
312 gün ve 300 bin belge sonra
soruşturma bitti.
Başkanın raporunda tavsiyeler sunulacak.
Ama şimdilik ailelerin yapabileceği tek şey beklemek.
Binanın dışında her ayın 14'ünde küçük buluşmalar düzenlenmeye başlandı.
Sonra yangının yıl dönümünde büyük bir yürüyüş yapıldı.
Topluluğun "Hâlâ buradayız.
Hâlâ adalet bekliyoruz" dediği bir protesto.
Sosyal medyaya bakmaya başladım.
Uzun zamandır konuşmadığım bir arkadaşımdan gelen bir mesaj gördüm.
Sonra
yangında aradığım kişinin onun yeğeni olduğunu fark ettim.
Aşağı inmektense dumanlardan kaçmak için
yukarı çıktığını yavaş yavaş anladım.
Binanın tepesine çıkmış
ve 23. katta ölmüştü.
Tüm dünyam başıma yıkıldı.
JESSICA URBANO RAMIREZ 12 YAŞINDA
Kadınları ve çocukları yatağa yatırmış.
Belki de ölen son kişi oymuş.
Cesedi yatağın ayakucunda bulundu.
Yerde oturur hâlde.
İnsanları teselli ettiğini buradan biliyoruz.
Çok iyi kalpli bir insandı.
Sonuna kadar insanlarla ilgilenmiştir.
RAY "MOSES" BERNARD 63 YAŞINDA
Onları çok düşünüyorum.
Kaybettiğimiz, kurtaramadığımız insanları daha sonradan tanıdım.
Bunu hiç yapmamıştım.
Çok zor bir şeydi.
ZAINAB DEEN 32 YAŞINDA
JEREMIAH DEEN 2 YAŞINDA
Başka seçeneği kalmamıştı, tek şansı pencereden kaçmaktı.
Birbirine bağladığı çarşaflarla aşağı inmeye çalıştı.
Ama aşağı kadar uzatabildiğini sanmıyorum.
Bu yüzden pencereden düştü.
Pencereden atlamayı deniyorsa umudunu yitirmiş demektir.
MOHAMMAD ALHAJ ALI 24 YAŞINDA
Ölümünden sorumlu olan herkese karşı son derece öfkeliyim.
Yangından sonra King's College Hastanesi'ne götürüldük.
Doktorlar benimle konuşmak istediğini söyledi.
Andreia ve bebek arasında bir tercih yapmam gerektiğini söylediler.
"Bu şartlar altında annenin tarafını tutuyoruz" dediler.
"Anlıyorum, bunu yapmanız gerek" dedim.
O an Logan'ın vefat ettiğini söylediler.
Yetmiş iki kişi öldü.
On sekizi çocuktu.
Aralarında oğlum da var, en küçük kurban o.
Tüm gelecekleri ellerinden alındı.
Bir varmış bir yokmuş, teknede...
MEHDİ EL-WAHABİ 8 YAŞINDA
...bir çocuk varmış.
Sonsuza dek mutlu yaşamış.
NUR HUDA EL-WAHABI 15 YAŞINDA
ISAAC PAULOS 5 YAŞINDA
YAHYA HASHIM 13 YAŞINDA
YAQUB HASHIM 6 YAŞINDA
FIRDAWS HASHIM 12 YAŞINDA
İnsan bir bakıma suçlu hissediyor.
Ben burada yaşadığım, hayatıma devam ettiğim,
onlar edemediği için...
...suçlu hissediyorum.
4 EYLÜL 2024
Grenfell Tower yangınından yedi yıl sonra
felakete neyin sebep olduğunu açıklayacak nihai rapor yayınlanacak.
Bu soruşturmanın maddi veya manevi ceza yaptırımı yok.
Bunun için muhtemelen ayrı ceza davaları açılacak.
Başkan birazdan konuşacak.
Hepsi aynı oranda sorumlu değil
ama hepsi bir şekilde sebep oldu.
Çoğunlukla liyakatsizlikleri,
bazen de yalancılıkları, açgözlülükleri yüzünden.
Grenfell felaketinin kan donduran nihai raporu.
Hayal edilemeyecek derecede büyük ihmalkârlıklar var.
"Kaçınılabilir" kelimesi insanı gerçekten sarsıyor.
Aileler cezai kovuşturma istiyor
ama bunun uzun yıllar süreceği cevabını aldılar.
Sorumlular serbestçe dolaşırken onlar hayatını duraksamaya aldı.
Soruşturmada 58 tavsiye yapıldı.
Listenin başında inşaat yönetmeliğinin değiştirilmesi geliyor.
Şimdi mikrofonu Pete Apps'e veriyorum.
Pete bu camianın adalet mücadelesine, adalet çağrısına yangından beri,
yedi yıldır destek olan bir gazeteci.
Ona bir alkış alalım.
Buradaki çoğu insan gibi bu sessiz yürüyüşlere
yedi yıldır geliyorum.
Her yürüyüşte hep 72 isim okunur.
Ama bugün size başka isimler vereceğim.
Çoğunun unutmamızı istediği ama asla unutmayacağımız isimler.
Yerel konseyi unutmayın.
"Grenfell kurbanlarının yakınlarından
ve hayatta kalanlardan tüm kalbimle özür diliyorum.
Onları dinleyemedik ve koruyamadık."
Konsey soruşturmadan çıkan ilk önerileri uyguladı
ve kalanları uygulamak için çalışıyor.
Konsey işleyişinin bağımsız şekilde denetlenmesi
ve konseyin hesap vermesi için bir danışma kurulu oluşturulacak.
Londra İtfaiyesi'ni unutmayın.
Londra İtfaiyesi, Grenfell'in ülkedeki en zor yangın olduğunu söylüyor.
Bu yangın itfaiyenin eğitimini, ekipmanlarını, ilkelerini değiştirdi
ve hâlâ ders çıkarıyorlar.
Soruşturmadan çıkan ilk öneriler uygulandı ve diğerleri için çalışılıyor.
Açıkçası bunun tekrar yaşanabileceğine eminim.
Kimlerin hapse gireceğini hâlâ bilmiyoruz.
O yüzden şu an arafta kalmış gibi hissediyorum.
Eric Pickles soruşturmadaki tavrından dolayı özür diledi.
"Ölüler istatistik değildir. Hepimiz tarafından saygıyla anılır."
Bu belgesel için yorum yapmadı. 2018'de Lortlar Kamarası'na yükseldi.
KCKYO'yu unutmayın.
"Bu trajedinin hayatını kaybedenler, yaşayanlar
ve Grenfell camiası üzerindeki korkunç etkisinin farkındayız.
Kiracı Yönetim Organizasyonu'nun payı olduğu için özür dileriz."
Çok zaman geçti ama değişen çok az şey var.
Grenfell'in olayı bu.
Vatandaşlarına böyle muamele edeceğini hiç düşünmeyeceğimiz bir ülkede yaşanan,
yürek parçalayan, akılalmaz bir zulüm hikâyesi.
Kingspan'i unutmayın.
"Raporda yangının yayılmasındaki asıl sebebin yalıtım türü değil de
Kingspan'in üretmediği polietilen AKM cephe kaplaması olduğu
açıkça belirtiliyor.
K15 ürününün uygun sistemlerde kullanımı güvenlidir."
Celotex'i unutmayın.
"Testlerde görülene göre bu yalıtım malzemesi
Grenfell'de kullanılanın aksine
yanmaz cephe kaplamasıyla güvenli şekilde kullanılabilir."
İnsan hayatı kârdan daha önemli olana dek hiçbir şey asla değişmeyecek.
Üzerinde hâlâ yanabilir cephe kaplaması olan
binlerce bina var.
Arconic'i unutmayın.
"Bu ürün yapı malzemesi olarak güvenle kullanılabilir
ve Birleşik Krallık'ta satılabilir.
AAP, sertifikalandırma kurulundan,
müşteriden veya kamudan bilgi saklamamıştır."
Claude Wehrle, Rydon ve Brian Martin bu belgesel için
bir yorumda bulunmadı.
Adalet sadece diğer binalarda bulunan tehlikeli kaplamaların
kaldırılması demek değildir.
O kuruluşların karar mercilerinin
kardeşimin ve diğer 71 kurbanın ölümünden
sorumlu tutulması demektir.
Yanınıza kâr kaldı sanmayın.
İsimlerinizi aklımızda ve dilimizde tutacağız.
Ta ki kalbimizde yaşattığımız o 72 isim için adalet sağlanana dek.
Çok teşekkürler.
Birleşik Krallık hükûmeti soruşturmanın bulgularını,
ve sorunları kabul ediyor.
Bu belgeselin çekildiği dönemde yüz binlerce insan hâlâ
tehlikeli cephe kaplamasına sahip binalarda oturuyor.
Yerinde kal kuralı Birleşik Krallık'taki yüksek binalarda hâlâ uygulanıyor.
Tek istediğimiz adalet.
Çok bir şey istediğimizi düşünmüyorum.
2017 Grenfell yangını için cezai soruşturma devam ediyor.
Bu belgeselin çekildiği döneme kadar kimse tutuklanmadı.
GRENFELL'DE KAYBEDİLEN 72 CANIN ANISINA
Alt yazı çevirmeni: Ömür Gencer