Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Cześć.
Munroe Bergdorf to znana na całym świecie aktywistka, modelka,
pisarka i prezenterka.
Dla nas to nie lada ikona.
Z dumą witamy ją w ONZ.
Proszę państwa, powitajmy panią Munroe Bergdorf.
Oto Munroe Bergdorf,
modelka, którą nie bez kontrowersji mianowano brytyjską orędowniczką
ONZ Kobiety.
Decyzja ta wzbudziła ostry sprzeciw, ponieważ Bergdorf to transpłciowa kobieta.
Transpłciowość wzbudza ogromne emocje,
mimo że pięć lat temu większość nie wiedziała, co to.
...kobiety czują się urażone i są poirytowane,
że znów to mężczyzna zajął miejsce,
- im należne. - ...transpłciowa.
Facet realizuje fantazje...
Mężczyzna to mężczyzna, a kobieta to kobieta. To oczywiste!
No dobrze.
Mam tylko przeczytać?
No dobrze. To tylko brudnopis.
Wstępna wersja.
"Kiedy byłam mała, uciekłam z domu.
Dobiegłam na boisko,
z którego widziałam swój dom.
Miałam osiem lat i wiedziałam,
że ucieczka nie jest receptą na moją niechęć do tamtego miejsca.
Nie powstrzymało mnie to przed kolejnymi próbami.
Uciekałam też po opuszczeniu domu,
tym razem jednak od samej siebie".
Od zawsze bardzo lubiłam pisać.
Byłam w tym najlepsza w szkole.
Dorastałam w dość sennej podmiejskiej miejscowości.
Uwielbiałam biegać na łonie natury i zbierać ślimaki.
Byłam ciekawskim i chyba trochę dziwnym dzieckiem.
Nie mam dużej rodziny.
Ja, mama, tata i mój młodszy brat.
Ale miałam z nimi dość burzliwą relację.
Nie czułam się rozumiana.
Każdy czymś się zajmował, a ja nie mogłam otwarcie mówić o tym,
w kim się kochałam.
Ani o tym, co mnie interesowało. Chciałam być baletnicą.
Oczekiwano, że będę mniejsza, mniej zniewieściała, mniej dziewczęca.
Miałam być bardziej stonowana. Nie było to łatwe.
Rodzice robili, co mogli, ale tak samo jak ja
pewnie bali się tego, co widzą.
Telewizję traktowano wówczas niczym głos Boga.
Pojawiały się w niej bigoteryjne poglądy
wielu ówczesnych ludzi.
- Murzyni to Indianie Zachodu. Czarnuchy! - Dotknęło mnie to.
Nie mogę u was sprzątać,
bo to by znaczyło, że to akceptuję.
Nie wspominając o tym, że możecie mieć AIDS.
Mainstream był biały i heteroseksualny.
Rząd zamierza zakazać promowania homoseksualności w szkołach.
Czy odwiedziłbyś Carlę, gdyby była twoją sąsiadką?
Nie ma u nas czarnych.
Nie chcemy czarnuchów w drużynie!
Nawet jeśli tego nie rozumiałam, zawsze wydawało mi się to niewłaściwe.
Dzieci, które należy uczyć, by szanowały tradycyjne wartości moralne,
uczy się, że mają prawo być homoseksualne.
To przystanek, na którym brutalnie zadźgano Stephena Lawrence'a.
- Była mężczyzną? - To transseksualistka!
Była facetem.
Teraz już wiecie. Przepraszam, że wam nie powiedziałam.
Pamiętam, że w nocy oglądałam wyciszone FashionTV...
i wydawało mi się, że nie widziałam nic piękniejszego.
Czułam wtedy, że mogę zrobić wszystko.
Myślałam sobie: "Ty też tak możesz. Ty też możesz spełnić swoje marzenie".
Queerowość w szkole...
wpędzała mnie w poczucie samotności i wstydu.
Nie chciałam być queerowa ani czarna.
Chciałam pasować.
Zaczyna się coś takiego przyswajać. Do tego stopnia, że staje się częścią DNA.
Nie jestem człowiekiem, tylko znakiem zapytania.
Bez przerwy dokuczano mi w szkole, a kiedy wracałam do domu,
chciałam emocjonalnego wsparcia,
ale rodzice nigdy nie byli w stanie go zapewnić.
Cześć, mamo.
Jest tutaj kamera.
Nagrywamy cię, ale spokojnie.
Jeśli nie chcesz, żebyśmy cię nagrywali,
to nie ma takiej potrzeby, ale nic takiego się nie dzieje.
W idealnym świecie moi rodzice wystąpiliby w tym filmie,
ale nie żyjemy w idealnym świecie.
Tak.
Rozumiem ich punkt widzenia.
Mają pewne wyobrażenia,
które niekoniecznie pokrywają się z tym, co chcesz zrobić.
Wiem.
Jestem też wdzięczna, że nie chcą...
- Jasne. - ...publicznie roztrząsać naszej relacji.
Tak.
- Ale... No tak. - Rozumiem obie strony.
Ja też.
Czuję, że mam różne rodziny.
Tę biologiczną oraz rodzinę przyjaciół, tę wybraną przeze mnie.
Reece jest niczym kolejna część mnie, mój drugi brat.
...za dwie godziny!
Zawsze się przy nim śmieję.
Na miłość Boską...
Reece to model, tancerz i niezwykle twórcza osoba.
Moja queerowość była tłumiona od urodzenia do około 25. roku życia,
gdy funkcjonowałem w biologicznej rodzinie.
Kiedy jednak spotyka się wybraną rodzinę, wszystko się zmienia.
To jak znaleźć drogocenny kamień i zrozumieć, że nie można go stracić.
I dostrzec taki kamień w sobie.
A potem mieć cały wór takich kamieni.
Większość osób transpłciowych
doświadczyła kiedyś poczucia izolacji,
zwłaszcza w dzieciństwie.
Łatwiej było mi przywiązać się do przedmiotów i zwierząt
niż ludzi.
Gdy dorastałam, zaczęłam obracać się przeciwko samej sobie.
Dysforia przybiera fizyczną formę.
Sprawia, że czujemy się więźniami we własnym ciele.
Czułam się szkaradna. Unikałam luster.
Unikałam swoich odbić w oknach.
Trwało to aż do 20. roku życia.
Aż wyprowadziłam się z domu i odnalazłam swój krąg społeczny.
Gdy tylko dotarłam do stolicy, pomyślałam:
"Mogę nawiązać więź z innymi i nie czuję się wariatką".
Zaczęłam rozumieć seksualność i tożsamość płciową.
Nie chciałam grać według zasad.
Rozumiałam je, ale postanowiłam odrzucić.
I dopiero wtedy zrozumiałam, że jestem transpłciowa
i chcę rozpocząć tranzycję.
- Cześć, siostro. - Cześć.
Cześć!
- Jak tam? - Dobrze. Ubrudzę cię.
- Nie szkodzi. - Spociłeś się.
- Tak. - Masz krem z filtrem?
A ty masz?
Powinniśmy się posmarować.
Zróbmy to razem.
Poznałem Munroe,
kiedy czekałem przed lokalem, w którym odbywała się impreza,
bo za bardzo się denerwowałem, żeby wejść do środka.
Od razu wzięła mnie pod swoje skrzydła, nawet się nie zastanawiała.
Wyglądasz niechlujnie, ale sekso... Nie.
Powiedziałaś!
Staramy się utrzymywać atmosferę szczęścia,
więc w pewnym sensie możemy od wszystkiego uciec.
Ona nie musi być przy mnie Munroe Bergdorf.
Może być po prostu moją siostrą, bo, i mówię to z całą życzliwością,
nie chcę tego, z czym się zmaga.
To zbyt wiele: oczekiwania, presja,
natarczywość innych ludzi. Mogę jej pomóc, będąc przy niej.
- Jedziemy na paradę osób transpłciowych. - Tak!
To chyba trzecia w historii.
Dzień trans lasek!
PINK SINGERS ZA PRAWAMI TRANS
- Witaj. - Jesteś wspaniała.
Dziękuję.
Kilka lat temu wiodłam zupełnie inne życie niż teraz.
Miło było was spotkać. Uwielbiam was.
- Dziękuję. - Przepraszam.
To wręcz surrealne i wciąż tego dobrze nie przetrawiłam.
Być osobą transpłciową to być bliżej prawdziwej siebie
i swoich prawdziwych uczuć. To nauka szanowania innych.
Tranzycja to przetrwanie, miłość i autonomia.
PRAWA TRANS!
To wolność.
- Dziękuję. Zastanawiałam się... Witaj! - Przepraszam.
- Mogę zrobić wam zdjęcie? - Pewnie.
Jest mi bardzo miło.
Może w ten sposób?
To zaszczyt!
- Trzymać? - Tak.
Ponieważ kwestionujemy systemy
i rozliczamy je, jestem pełna nadziei, ale i strachu.
- Czego chcemy? - Praw!
- Dlaczego? - Bo to prawa człowieka!
Zaczęłam pracować w queerowych klubach w Londynie.
Kontynuowałam tranzycję medyczną. Coś niesamowitego.
Czułam, że mogę być, kim zechcę.
Mogłam błądzić i zmieniać się.
Miałam dostęp do innych osób trans, żeby wiedzieć...
że to, co się ze mną dzieje,
nie jest czymś, co wzięło się zupełnie znikąd.
Jako osoba transpłciowa czułam, że jestem obserwowana,
ale ci, którzy mi się przypatrywali, robili to
ze słusznych powodów.
To właśnie wtedy poznałam Avę.
Też była osobą transpłciową i nawiązałyśmy nić porozumienia.
Dzięki temu, że ją poznałam, zdałam sobie sprawę,
czym jest prawdziwa miłość.
Łączyła nas silna więź,
którą postanowiłyśmy zgłębić.
Było między nami sporo napięcia i chemii.
Wszystko odbyło się w zawrotnym tempie.
Nigdy wcześniej nie doświadczyłam bezwarunkowej miłości
ani całkowitej akceptacji.
To było coś pięknego.
Nastąpiła wówczas znaczna zmiana w akceptowaniu osób transpłciowych.
Seriale jak Orange is the New Black oraz Transrodzic
zwiększyły świadomość społeczną...
...i były super.
KONWENCJA DEMOKRATÓW 2016
Nazywam się Sarah McBride i jestem dumną transpłciową Amerykanką.
Dostrzeżenie tej zmiany natchnęło mnie
i pomogło mi nabrać tyle pewności,
by zrealizować marzenia z dzieciństwa, które dotąd trzymałam w tajemnicy.
Nie chciałam być modelką,
dlatego że jestem najpiękniejsza czy najwyższa, bo nie jestem
i nie przeszkadza mi to.
Ale chciałam uczestniczyć w procesie twórczym.
Zaczęłam wtedy poznawać nowych ludzi:
fotografów, projektantów, stylistów i redaktorów magazynów.
Zdobywałam kolejne zlecenia
i próbowałam korzystać z każdej okazji.
Potrafiłam rzucić spojrzenie i otoczyć się konkretną aurą energii.
Wygrywałam castingi u dość wpływowych osób.
Poziom ich wpływowości stawał się coraz wyższy.
Wtedy zaczęłam rozumieć swoje możliwości.
Pomogło mi to poczuć siłę w tym, że jestem inna.
Mogłam nosić głowę wysoko i po raz pierwszy cieszyć się szacunkiem
jako ktoś, kim chciałam być, odnaleźć swój głos.
Chciałabym...
MODELKA I AKTYWISTKA
...swobody osób transpłciowych.
Wiele ludzi czuje dokładnie to, co my.
Nie jesteśmy sami,
więc im więcej rozmawiamy i im częściej poruszamy ten temat,
tym dalej i szybciej wszystko się posunie.
Byłam przepełniona nadzieją co do możliwego kształtu świata.
Bardzo mi miło gościć Munroe Bergdorf,
transpłciową aktywistkę,
która mówi, że dzięki Londynowi odważyła się być sobą.
I wtedy wszystko się zmieniło.
Nagle otrzymałam e-mail od L'Oréal.
Myślałam, że to spam,
ale okazało się, że mail był autentyczny.
Pomyślałam: "Największa firma kosmetyczna na świecie
proponuje współpracę,
a nie widziałam wielu osób transpłciowych w podobnych kampaniach reklamowych".
Zrealizowaliśmy kampanię w Paryżu. To było coś niesamowitego.
Niewiele osób wie, że to niebiała trans kobieta
przyczyniła się do rozpoczęcia zamieszek w Stonewall,
które doprowadziły do narodzin ruchu na rzecz praw osób LGBTQ+.
Ponieważ wszystkie jesteśmy tego warte.
Ale choć okazja była wspaniała, jej wycofanie było dziesięć razy gorsze.
Wyrażanie swoich uczuć
i bycie tym, kim się jest, może sprowadzić kłopoty.
Jedna osoba nie żyje, a 19 jest rannych po tym,
jak pojazd wjechał w protestujących w centrum Charlottesville.
Stało się to po dniu starć skrajnej prawicy z kontrdemonstrantami.
Nie mam już siły
rozmawiać o rasistowskiej przemocy białych ludzi.
Tak, WSZYSTKICH białych ludzi.
Munroe Bergdorf zamieściła na Facebooku tekst:
"Nie mam siły rozmawiać o rasistowskiej przemocy
białych ludzi. Tak, wszystkich białych ludzi".
Po tych słowach L'Oréal zwolnił modelkę Munroe Bergdorf.
Według L'Oréal komentarze Bergdorf były, cytuję:
"sprzeczne z wartościami firmy".
L'ORÉAL ZWALNIA MUNROE BERGDORF
L'ORÉAL ZWALNIA TRANSPŁCIOWĄ MODELKĘ
ZWOLNIONA
TRANSPŁCIOWA MODELKA WYPADA Z GRY
Ta sytuacja zmusiła mnie do takiej walki o siebie,
jakiej jeszcze dotąd nie stoczyłam.
"Biali to rasiści".
- Dla mnie to obraźliwe! - Proszę dać mi powiedzieć.
Na pewno zdawałaś sobie sprawę,
pisząc publiczny post na Facebooku,
że twoje słowa będą drażliwe.
- Uważasz, że biali są wyjątkowo źli. - Mówię o społeczeństwie.
Powiedziałaś, że biali to najbrutalniejsi i najbardziej opresyjni ludzie.
"Nie mam siły rozmawiać o rasistowskiej przemocy
białych ludzi. Tak, wszystkich białych ludzi".
Wszyscy biali to rasiści?
Nie uważam, że z natury.
Od poczęcia do narodzin wszyscy jesteśmy tacy sami,
ale pomówmy o tym, jak się nas uspołecznia.
Mój wpis dotyczył uspołeczniania i rasizmu jako struktury.
Twoje słowa są osadzone w pewnym kontekście?
Byłam wściekła, tak jak wtedy każdy,
ale napisałam to, żeby wskazać na źródło rasizmu.
Ludziom nie podoba się
oskarżycielski ton tego wpisu.
Oskarżycielski, bo nie jestem białym mężczyzną.
Ten wpis odbił się tak szerokim echem,
bo to przecież skandal,
że czarna transpłciowa queerowa kobieta sprzeciwiła się rasizmowi.
Reakcje, z którymi spotykam się przez ostatnie dwa dni,
to najgorsze, czego doświadczyłam.
Rozpętało się piekło.
Z jakiegoś powodu to we mnie tkwi problem, bo odważyłam się o nim mówić.
Nagle to ja odpowiadam za rasizm wobec białych,
bo mówię o rasizmie wobec czarnych.
Obrzydliwy komentarz. Jest ohydna.
Wybielił sobie skórę. Czy ono to pawian?
Rasistowska suka.
Facet w marnym przebraniu.
Zwolnili ją ZA RASIZM.
Zaczęli mi grozić.
Mówili, że włamią mi się do domu,
że wiedzą, gdzie mieszkam, że mi odetną i zerżną łeb.
Politycy nakręcali hejt.
Stacje informacyjne poświęcały całe segmenty temu,
że jestem okropną osobą, bo odważyłam się powiedzieć o rasizmie.
Coś strasznego.
Brak mi słów...
Po zwolnieniu natychmiast ujawniłaś,
że wysyłano do ciebie mnóstwo obelg.
No ale co w tym dziwnego?
Chcesz teraz zgrywać ofiarę?
Jestem ideologią, koszmarem, żartem.
Cały mój świat implodował.
Nie czułam się godna miłości. Czemu ktoś miałby chcieć być z osobą,
która codziennie mieszana jest w prasie z błotem?
Nie wyobrażałam sobie randkowania i czułam, że nie zasługuję na miłość Avy.
Nie mogłam jej przyjąć.
Nie miałam niczego, co mogłam jej dać, i czuła się przez to zaniedbana.
Rozstałyśmy się.
Zamknęłam się w sobie.
Chyba nigdy nie czułam się...
taka osamotniona.
Ale nie chodziło tylko o osamotnienie.
Czułam, że moje życie nie ma znaczenia.
Jak gdyby...
można było mnie popychać bez końca.
Bardzo lubię dobre debaty i wpadł mi w oko pewien klip.
Wywarł na mnie duże wrażenie.
Musiała się bez przerwy bronić.
Proszę pozwolić mi mówić.
- Proszę. - Dobrze.
Zamiast brać to do siebie, proszę pomyśleć o rozwiązaniu problemu.
A może ty to zrób?
- Robię to. - Nie.
- Dzielisz ludzi. - Nie.
Dzielisz ludzi...
- Mówiąc o... - Oskarżając białych...
- Daj mi dojść do głosu. - ...o rasizm.
Mówienie o rasizmie nie tworzy podziałów.
Podział już był.
Musimy rozmawiać o źródle rasizmu
i o źródle seksizmu.
Pomyślałem sobie: "Cholera, jest świetna".
Podobało mi się, jak sobie poradziła.
Oglądałem delikatną przyszłą supergwiazdę.
Powiedział: "Kim, spójrz na nią. Jest niesamowita".
Wysłałem jej e-mail:
"Chciałbym zostać twoim menadżerem".
Ktoś we mnie uwierzył,
zechciał mi pomóc i mnie poprowadzić, co bardzo mnie ucieszyło.
Spotkaliśmy się w kawiarni i...
Uciszyła mnie i powiedziała: "Chciałabym z wami współpracować,
więc przejdźmy od razu do rzeczy".
Było to dla mnie coś przerażającego.
Nigdy nie byłam menadżerką kogoś takiego.
Osoby tak mądrej i niesamowicie zdeterminowanej.
A do tego stawka była naprawdę wysoka.
- Nie muszę znosić rasizmu. - A czy Kanye West...
W oczach mediów nic, co robiła, nie było właściwe,
bo za każdym razem, gdy za bardzo się wychyliła,
ktoś był od razu gotów sprowadzić ją do parteru.
NSPCC zakończyło współpracę z transpłciową aktywistką Munroe Bergdorf
ze względów bezpieczeństwa.
Trzeci raz z rzędu zostałaś odsunięta od publicznego stanowiska.
- Co się za tym kryje? - Transfobia. Nie chodzi tylko o mnie.
Osoby trans są w tym kraju obywatelami drugiej kategorii.
Co to znaczy: "Ucięcie fiuta i włożenie sukienki nie sprawi,
że będziesz kobietą"?
No bo nie sprawi! Będziesz tylko facetem bez fiuta!
Oddaję głos tobie, Munroe.
Fakty są takie, że istniejemy
i zasługujemy na szacunek jak każdy inny,
ale Germaine nie chce go nam okazać.
Munroe opowiesz nam o swojej tranzycji?
- Jakim zabiegom się poddałaś? - Zabiegom?
Wiedzieliśmy, że Munroe nie chciała być ciągana po programach,
panelach i wiadomościach, żeby wciąż powtarzać to samo.
Chciała czegoś więcej.
Miała większe ambicje, a my ją wspieraliśmy.
- Cześć. - Cześć.
Chcesz wpaść? Mam przymiarki.
Wybieram stroje do sesji dla GAY TIMES.
Nieźle!
Bardzo ładna. Ma fajny pasek.
- Jaki rozmiar? - 38, 40.
Nie miałam zamiaru załamać się na całe życie,
a już szczególnie nie miałam zamiaru robić tego z powodu tych dupków.
Jedyną możliwością, było podnieść się, rozkwitnąć,
promienieć i być optymalną wersją samej siebie.
Świetna.
Chcemy pomagać, prowadzić i wspierać.
Wyznaczyła sobie konkretne cele
i musieliśmy razem wymyślić, jak je osiągnąć.
Chciała znaleźć się na okładce Vogue'a.
Marzyła od tym od kiedy była dzieckiem
i chowała te magazyny pod łóżkiem.
Zawsze mówiliśmy Munroe, że jeśli chce wejść w świat mody,
musi zbudować swoją markę.
Pasją Munroe były aktywizm i moda.
Chciała połączyć te dwie sfery,
żeby wzmocnić swój głos.
Trzeba się uporać z pociągiem.
Postaram się to zrobić jak najszybciej.
Ludzie nie chcą wierzyć,
że naprawdę jesteś kobietą...
póki nie wyglądasz tak, że nie można temu zaprzeczyć.
A skoro to jest warunek, by uwierzono w to, kim jesteś,
to reakcją obronną jest wzmocnienie swoich działań.
I tak już mi zostało. To jak pancerz.
Mogłabym pojawiać się na spotkaniach bez makijażu
we włosach zaplecionych w warkoczyki
i nic by się nie stało, ale wciąż doświadczam krytyki.
Uwielbiam chodzić w dresach,
ale nie taki obraz siebie wytworzyłam.
Za bardzo bym się w ten sposób odsłoniła.
Wytrzymam obelgi rzucane w ten zbudowany wizerunek,
bo nie jest do końca prawdziwy.
Czy to dlatego wyglądam, jak wyglądam?
Czy mój hiperdziewczęcy wizerunek
to mechanizm obronny?
Nie chodzi o kobiecość, bo jestem kobietą tak czy siak.
Chodzi o trzymanie ludzi na dystans.
Gdyby rzucili się na tę wrażliwą wersję mnie,
nic już by po niej nie zostało.
Pojawiły się propozycje od ludzi,
którzy byli gotowi przyjąć Munroe taką, jaka jest.
Z początku w jej społeczności,
ale dość szybko przybyły też oferty spoza niej.
Czasami zdarza się tak, że wszystko idealnie się układa.
Przyszła pora na nią.
PRZEMÓWIENIE QUEERLOWEJ
Wielka Brytanio, cóż to był za rok. Cóż za dziesięciolecie.
Zaszliśmy tak daleko, walczyliśmy tak mocno
i zbudowaliśmy świat na nowo, tak by nas nie pomijano.
Celebrujemy wszystkie queerowe ciała, niezależnie od ich kształtu.
Niech żyją nasze królowe.
Poszła na całość i osiągnęła więcej,
niż ktokolwiek z nas mógł przewidzieć.
Wielokrotnie ją nagradzano,
ale miała też okazję uczestniczyć w wielu rozmowach o społeczności trans
oraz o czarnych.
To bardzo dużo, ale był to też dla niej ekscytujący okres.
Munroe to...
...osoba, która wciąż sprzeciwia się uprzedzeniom i niesprawiedliwości.
Munroe Bergdorf!
Robimy to dla nas!
To ogromny zaszczyt przyznać Munroe Bergdorf
doktorat honoris causa
na Uniwersytecie Brighton.
CZYM JEST TERAZ MODA?
"British Vogue" uznał ją
za jedną z 25 najbardziej wpływowych kobiet w kraju.
Jest na liście 100 wielkich czarnych Brytyjczyków.
Pierwsza transpłciowa kobieta na okładce brytyjskiego Cosmopolitan.
Wróćmy do RPA.
Jakie znaczenie ma Munroe Bergdorf?
TRANS KOBIETA WCHODZI DO HISTORII
Takie, że okładka z kobietą trans...
PSYCHOLOŻKA
...nas sankcjonuje.
Dostałam właśnie wiadomość głosową,
z informacją, że będę na okładce brytyjskiego Vogue.
Co?
Vogue znajduje się na szczycie listy rzeczy,
których nigdy nie przypuszczałam osiągnąć.
To spełnienie marzeń.
Gdybym, dorastając, wiedziała, że znajdę się na tej okładce,
poczułabym ogromną siłę, widząc,
że queerowość może przybrać tak wiele kształtów.
Poczułam wreszcie, że wszystko jest na właściwym miejscu.
- Cześć. - Cześć!
Duża w tym zasługa tego, że wreszcie nie czułam się osamotniona.
Każdy potrzebuje sojuszników. Moimi są Justin i Kim.
- To ja. - Ty. No tak! Jezu!
Nie byłam w stanie jej rozpoznać!
- To... - To ja.
Walka osób transpłciowych jest ważna i dotyczy nas wszystkich.
Jestem heteroseksualnym, białym, cispłciowym facetem
i to szczególnie ważne, bym pomagał toczyć takie bitwy.
Munroe chciała teraz napisać książkę.
Jako osoba transpłciowa chciałam móc opowiedzieć swoją historię,
bo przez wstyd, który czułam całe życie, czułam się bardzo osamotniona.
Musiałam wyrzucić ten ból z siebie.
Munroe zamierza napisać coś,
co może pociągnąć ją na dno.
Ma to potencjał negatywnie wpłynąć na jej stan psychiczny,
na co musieliśmy ją przygotować.
Nie zdawałam sobie sprawy z tego, że przeżyłam ogromną traumę.
Wciąż po prostu biegłam niczym chomik w kołowrotku,
a trauma przez cały czas mi towarzyszyła.
DZIECIŃSTWO
Gdy spisało się swoje wspomnienia i połączyło wszystkie fakty,
zaczyna się rozumieć siebie w inny sposób.
Idealnie. No dobrze, światła.
Filmujemy Queerpiphany.
Tak, moi drodzy, będzie queerowo.
- Będą objawienia. - Cudo!
Oto Queerpiphany! Uwielbiam takie słowne połączenia!
Prawa osób LGBTQ+!
Prowadzimy z Tayce program w MTV UK.
Nie sądziłam, że czarna kobieta trans i czarna drag queen kiedyś wystąpią
w głównych rolach.
...obracamy...
Tak...
- Pójdę z tym do sądu. - Tak!
To radosny program. Oczywiście mówimy o przeciwnościach,
ale przede wszystkim chcemy się dobrze bawić.
Dopadnę was.
Razem z Tayce rozmawiamy z queerowymi ikonami i osobami publicznymi
o takich chwilach w popkulturze,
które pomogły im zrozumieć własną queerowość i tożsamość.
Myślę sobie o tym, kiedy byłam nastolatką i wiedziałam,
że jestem trans,
- ale nie rozpoznałam oznak. - Tak.
I potem życie nagle musi zboczyć na pewien tor.
Wtedy rozumiemy,
że tak miało być od samego początku.
Może zawsze wiedziałam, ale nie chciałam się przyznać.
Gdybym nie przeprowadziła się do Londynu,
to nie wiem, jak szybko bym zauważyła...
Londyn czyni ludzi queerowymi.
LONDYN CZYNI QUUEROWYM
To Londyn trzeba teraz zbojkotować!
Jak idzie z książką?
Nie mam pojęcia, jak udało mi się dotrwać do tej chwili.
Praca nad tą pieprzoną książką...
Po prostu...
Wszyscy pytają: "Nie odczuwasz katharsis?",
- kiedy o tym mówię. - Co?
Odpowiadam: "Nie". Katharsis, czyli rozładowanie uczuć.
- A ty czujesz się gorzej. - Tak.
- Nie jest łatwo. - Rozumiem.
Czytam to potem i zastanawiam się, jak wygrzebałam się z tego, co przeżyłam.
Pisanie jest niczym konfrontacja.
Jakbym pierwszy raz miała przed sobą lustro
i nie mogła dłużej zaprzeczać temu, czemu tak długo zaprzeczałam.
To ogromny ból.
Czy ludzie mnie zrozumieją, czy będą obwiniać,
bo sama się obwiniałam?
Pisząc, zdałam sobie sprawę, jak często się obwiniam.
To moja wina, że byłam w przemocowych związkach.
Moja wina, że weszłam do Internetu
i trafiłam na pedofili.
Moja wina, że związałam się z kimś,
kto użył mojego wizerunku w pornografii dziecięcej.
Chyba... bardzo chciałam być kochana
i szukałam miłości w niewłaściwych miejscach.
Bardzo łatwo trafić na ludzi, którzy wykorzystują taką desperację
i samotność.
Nietrudno się na to złapać,
bo tacy ludzie najpierw zalewają miłością i składają wielkie obietnice,
a potem powoli, ale systematycznie izolują od przyjaciół.
Kontrolują, także w kwestii ubioru.
Odcinają od rodziców,
mówiąc, że nas nie kochają.
Ci ludzie wmawiają nam, że tylko oni nas kochają.
I zanim się obejrzysz, łapią cię w sidła.
Przeżyłam ogromną przemoc.
Brutalnie mnie zgwałcono. Prześladowano.
Nękano.
Dehumanizowano. Bito.
Chcę życia
wolnego od wszelkiego bólu,
ale trudno mi w ogóle wracać do najgorszych przeżyć,
a co dopiero mieć świadomość, że robię to dla dobra innych.
WSZYSCY RAZEM
Vogue trafiło wtedy do sprzedaży
i mieliśmy poczucie zwycięstwa.
Ale jednocześnie
nie można było zamknąć oczu na to, co działo się z prawami osób trans.
Czy Ricky Gervais ma prawo
wyśmiewać społeczność LGBTQ+ na scenie?
To zrobił.
Uwielbiam te nowe kobiety.
Są wspaniałe.
Pełno ich ostatnio.
Mają brody i ***. Są niczym...
KOMIK
Są jak złoto. Uwielbiam je.
Uważam, że ma takie prawo.
Chcą równości? On atakuje wszystkich.
Ponad sto osób protestuje pod siedzibą Netfliksa w Kalifornii
z powodu emisji stand-upu Dave'a Chapelle'a,
rzekomo transfobicznego.
Nie boję się wolności wyrażania siebie.
Przykro mi, jeśli kogoś uraziłem i tak dalej. I tyle.
W społeczeństwie i w polityce postawiono duży krok wstecz.
Jestem prostą kobietą z Yorkshire i wiem, że kobieta to kobieta.
W Wielkiej Brytanii zamordowano w zeszłym roku Naomi Hersi,
a kilka miesięcy temu Amy Griffiths.
To się naprawdę zdarza.
PRZESTĘPSTWA Z NIENAWIŚCI WOBEC OSÓB TRANS: 81%
Rok 2022 to rok z największą liczbą ustaw wymierzonych w osoby transpłciowe.
Parlament Ugandy przegłosował ustawę,
która uznaje identyfikowanie się jako członek LGBTQ za niezgodne z prawem.
Stosunki homoseksualne są już tam nielegalne,
ale ustawa idzie o krok dalej
i kryminalizuje ludzi na podstawie tożsamości seksualnej.
To dla nas oznacza śmierć.
Munroe miała zasięg globalny
i oczekiwano, że będzie mówić w imieniu społeczności.
Nie pozostało to bez wpływu na jej zdrowie psychiczne.
Było to bardzo przytłaczające. Ciążyła na niej ogromna presja.
Martwiliśmy się.
Do tego pisała książkę. Wszystko działo się jednocześnie.
Rząd musi upaść!
To było zbyt wiele dla jednej osoby.
Odbiło się to na Munroe fizycznie
i psychicznie, więc bardzo się o nią martwiliśmy.
- Munroe? - Munroe.
To, czy jestem w stanie przemawiać,
zależy od tego, co się dzieje w moim życiu.
Często zastanawiam się, czy podołam.
Dobrze.
Nie wiem, co powiedzieć na scenie.
- Przejdziemy w cichsze miejsce? - Poproszę.
Cieszę się, że tu jesteś i że wejdziesz na scenę, Munroe.
- Zdecydowanie się na to piszę. - Tak.
Bycie pierwszą osobą transpłciową, która osiągnęła pewne rzeczy,
może stanowić duży ciężar, bo czuję, że nie mogę popełnić błędu.
Mam przed sobą wielu widzów...
którzy mnie obserwują.
Czuje się trochę jak na kolejce górskiej,
która cały czas wjeżdża do góry.
...modelka i aktywistka Munroe Bergdorf.
Witajcie na paradzie w Londynie!
Wspaniale tu dziś być. Dziękuję za zaproszenie.
Tegoroczne motto to "Nasza duma". Duma jest dla nas wszystkich.
Nagle nie mogłam wydusić z siebie słowa.
Na paradzie...
zaczęła opadać mi maska.
Dzisiejsza laureatka to ważna osoba w społeczności trans.
Wykorzystuje swój zasięg, by edukować i inspirować.
Oto laureatka nagrody GAY TIMES dla brytyjskiej pionierki.
Munroe Bergdorf.
Od...
czterech, pięciu lat
starałam się, jak mogę, wskazywać drogę mojej społeczności.
Przez ostatnie pół roku
zmagam się ze zdrowiem psychicznym i...
To właśnie wtedy...
dowiedziałam się, że Ava nie żyje.
Cześć, właśnie dotarły do mnie wieści. Mam nadzieję, że się jakoś trzymasz.
Napisz do mnie, jeśli masz ochotę.
Wyrazy współczucia.
Jeśli chcesz pogadać, możesz na mnie liczyć.
Daj znać.
Próbowałem dzwonić, ale nie odbierałaś.
Odezwij się i daj znać, że wszystko z tobą dobrze.
Odwołujemy wszystko z najbliższych tygodni.
Przemyślmy jeszcze raz Fashion Week i Nowy Jork.
Skarbie, daj znać, że nic ci nie jest.
Wiem, że może nie chcesz rozmawiać, ale...
...dzwoń, kiedy będziesz mogła.
- ...trzymaj się, aż... - ...pogadajmy...
Kiedy ktoś umiera w wyniku samobójstwa,
zastanawiamy się, czy gdybyśmy zrobili więcej,
to ta osoba wciąż by żyła.
Trudno słuchać o tym, jak było jej ciężko.
Jeśli ktoś nie wie, jak dalej żyć,
czuje się zupełnie osamotniony.
Ja sama byłam na skraju...
Ale żeby to zrobić?
Nie wyobrażam sobie nic smutniejszego.
Równać może się z tym tylko smutek,
wszystkich tych, którzy kochali tę osobę.
Zawsze będzie miłością mojego życia.
Chyba nigdy nie kochałam nikogo tak mocno.
Mam nadzieję, że... jeszcze...
Że poznam... Że będę kochać jeszcze wiele razy,
bo jaki byłby w tym wszystkim sens, gdybyśmy nie mogli kochać?
Znałam wielu ludzi, którzy zmarli z różnych powodów...
w naprawdę przykry sposób.
Wciąż słyszę: "Ta osoba miała smutne życie".
Nie. To my żyjemy w smutnym społeczeństwie,
które popycha ludzi do samobójstw,
rodziny do wyrzucania dzieci z domów
i zmusza do nienawiści wobec samych siebie.
Budzi to we mnie gniew. Właśnie dlatego musimy walczyć.
Transpłciowe kobiety żyją z reguły bardzo krótko.
Śmierć Avy rozdziera serce.
Bardzo prosimy o pozostanie na miejscach i nieodpinanie pasów.
Śmierć Avy uświadomiła mi, że ja wciąż żyję.
Muszę kontynuować.
I choć wokół dzieje się tyle złego,
ja wciąż żyję i muszę o siebie dbać.
Nie mogę pozwolić, by to, że ona już nie żyje, poszło na marne.
Muszę żyć każdego dnia.
Co tam, siostro? Mam nadzieję, że wszystko dobrze.
Wysyłam ci krótką wiadomość i odzywam się,
żeby życzyć ci kupy szczęścia.
Mam nadzieję, że trzymasz się psychicznie.
Kocham cię, bądź silna. Pamiętaj, nie dawaj się!
W Nowym Jorku trwa Fashion Week.
Odradzaliśmy Munroe udział w nim, ale nie ma znaczenia,
jak bardzo źle jest w jej życiu.
Dla Munroe to okazja do reprezentowania społeczności.
To dla niej ważniejsze.
Idziemy na koniec wybiegu, wracamy, a potem znów wchodzimy?
Tak. Zrobicie podwójną pętlę. Okrążycie ławki.
Wejdziecie tutaj. Z tej strony.
Chyba zaczynam dochodzić do siebie.
Moda sprawia mi radość. Dzięki niej czuję, że żyję chwilą.
Ekspresja i artyzm.
Czuję, że nastąpił przełom, ale to dziwne,
że wyniknął z przykrego wydarzenia.
Zdałam sobie sprawę, że nie mogę już się bać.
Mam okazję poprawić sytuację
takich osób jak Ava.
Postanowiłam dedykować tę książkę Avie,
jej pamięci.
Będę musiała żyć za nas obie.
- Billy, prawie wyszedł. - Tak!
- Wepchnąć? - Nie! W górę, nie w kogoś.
- W górę! - Mam!
Nie! Niesamowite. Tak.
Czekajcie. Chcę wygłosić przemówienie.
- Tak! - Wstanę.
Nie chcę patrzeć w telefon, ale mam tam pięć punktów.
- Masz notatki! - Krótką listę.
No dobra.
Wstanę i zobaczycie Muglera.
Bardzo cię cenię i myślę, że znalazłaś się w wadze ciężkiej,
przez to, że jesteś pierwszą czarną trans Brytyjką i tak dalej,
ale uważam, że powinnaś czuć się z tego powodu zaszczycona.
Nawet jeśli nie chcemy, musimy się skupić
na wszystkich trudnościach, które przeszłaś w toku kariery i życia,
bo uważam, że to one uczyniły cię kobietą,
którą jesteś dzisiaj.
Chciałbym ci podziękować za to, że dzięki tobie mam rodzinę z wyboru.
Byłaś moją pierwszą siostrą z wyboru. Sto lat, Munroe.
- Kocham cię. - Ja was.
Uwielbiamy cię.
Niech nam żyje sto lat
- Dziękuję! - Pomyśl życzenie!
- I nie zdradzaj go nam. - No dobra, ostrożnie.
Świeczki.
Daj spokój. Ile ja mam lat? Dwanaście?
Nigdy nie byłam stuprocentowo pewna,
czy dożyję 35 lat.
Dlatego cieszę się, że skończyłam 36 lat,
bo czekam na wiele i za wiele jestem wdzięczna.
- Hurra! - No dalej.
Jeśli chodzi o Feliksa, to chyba...
byłam gotowa
i żadne z nas się tego nie spodziewało.
Było trochę jak w bajce, jeśli mam być szczera.
Spuściłam gardę
i znów otworzyłam się na miłość.
Zaczęłam tworzyć własną wizję przyszłości.
To nie osiągnięcia mnie definiują,
ale to, jaką jestem przyjaciółką i partnerką,
a także to, kim chcę być poza nagrodami i artykułami w czasopismach.
Zmieniło się to, jak postrzegam życie i siebie samą.
Jestem szczęśliwsza.
Oto najważniejsze wiadomości w BBC News.
Dwoje piętnastolatków zatrzymano pod zarzutem zabójstwa
po śmierci 16-letniej...
Zwłoki Brianny Ghey znaleziono w parku w Warrington.
Dziewczyna, która zabiła Briannę, była nią zafascynowana.
Chłopak nazywał ją "tym czymś".
Spoczywaj w pokoju. Nie powinni byli cię zabijać za to, że byłaś sobą.
Dlatego trzeba chronić dzieciaki trans.
Do tego prowadzi transfobia.
BRIANNA GHEY, SPOCZYWAJ W POTĘDZE
Instytucje, które nieustannie podsycają tę potworną wojnę kulturową
i negatywną percepcję osób trans, mają czelność mówić:
"Co za tragedia, jaka to przykra strata".
Jesteście odpowiedzialni za kulturę wytworzoną wokół osób transpłciowych.
Osoby trans proszą tylko o szacunek.
O równe traktowanie i używanie wybranych imion i form gramatycznych.
Tymczasem w gazetach używają dawnego imienia Brianny i piszą "on",
choć nie istnieje ku temu żaden powód.
To straszne. To żniwo nienawiści do osób transpłciowych.
Oto co kultura poniżania osób transpłciowych,
eliminowania ich i wymazywania przynosi społeczeństwu.
Obecne pokolenie jest bardzo widoczne...
SPRAWIEDLIWOŚĆ DLA BRIANNY
...co stanowi źródło obaw i zmartwień.
Strach być w Wielkiej Brytanii osobą transpłciową.
CHROŃMY MŁODZIEŻ TRANS
Gdziekolwiek.
SPOCZYWAJ W POKOJU, BRIANNA
Morderstwo dziecka to najgorsze, co może się wydarzyć.
Wszystko z powodu kultury
i środowiska przemocy, w których funkcjonujemy.
Wiele osób trans w Wielkiej Brytanii
musi zmagać się z toksycznym środowiskiem.
Przez pięć ostatnich lat robiło się coraz gorzej.
Co chcesz przez to powiedzieć, Munroe?
Można by się spodziewać, że poczyniliśmy postęp.
Tak, ale wytworzył się toksyczny dyskurs
i, jak widzieliśmy w tym tygodniu,
osoby trans są zagrożone.
Znajdują się w niebezpieczeństwie i płacą własnym życiem.
One nam nie grożą, to im coś grozi.
No właśnie.
W naszej społeczności wybuchła zbiorowa frustracja.
Krzyczymy, ile sił, że chcemy mieć prawa,
bezpieczeństwo i opiekę zdrowotną.
Że chcemy, by nas słyszano,
bo w przeciwnym wypadku dzieją się właśnie takie rzeczy.
Wszyscy należymy do społeczeństwa, a społeczeństwo tworzy kulturę przemocy.
Wojny kulturowe mają konsekwencje.
Osobom trans w przestrzeniach, w których się poruszam, w modzie,
jest coraz lepiej.
Ale ogólnie w społeczeństwie wcale nie jest lepiej.
Dlatego staram się budować świadomość
poza naszą społecznością...
w społeczeństwie,
by umożliwić zmianę.
LITERATURA I SŁOWO MÓWIONE MUNROE BERGDORF: TRANSITIONAL
Chyba nadeszła chwila prawdy.
Premiera książki sprawia, że czuję się odsłonięta.
To stresujące.
- Cześć. - Cześć.
- W porządku? - Tak.
A ty?
Martwię się, że się denerwujesz.
Nie mów tak, bo będę się denerwować.
Nie masz czym.
Chciałabym tylko... Mam nadzieję, że przyjdzie więcej osób.
- No dobrze. Do dzieła. - Głęboki oddech.
Nie przedłużając, powitajmy bardzo gorąco
Munroe Bergdorf i Clarę Amfo. Dziękuję.
Munroe, na początek: jak się czujesz?
Bardzo się przed tym wydarzeniem denerwowałam.
Spisywanie wspomnień jest niczym kopanie w przeszłości.
Próba spojrzenia na życie dorosłymi oczami daje okazję
do przytulenia wewnętrznego dziecka.
Dlatego było to też uzdrawiające doświadczenie.
Ale nawet...
Przez książkę przewija się wątek osamotnienia
oraz skutków homofobii, transfobii, rasizmu i mizoginii.
Często doświadcza się ich samotnie.
Ale potem dzielimy się swoimi przeżyciami, słuchamy się nawzajem,
głośno mówimy o tym, jak się czuliśmy.
I wtedy ludzie dostrzegają w nas siebie,
a my w innych...
Taka więź przełamuje osamotnienie.
Cześć.
W wielu sprawach się z tobą zgadzam.
Twoje słowa wiele dla mnie znaczą.
Pchasz nas do walki, zwłaszcza w Afryce,
gdzie nie mamy wzorów do naśladowania.
Robisz coś takiego,
jesteś w Internecie i zmieniasz świat.
- Dziękuję. - To ja tobie dziękuję.
Składają się na nas nasze przeżycia,
ale również nasze relacje z innymi
i myślę, że to coś bardzo pięknego.
Ostatecznie chodzi o to, żeby się nawzajem wspierać.
Nie znamy wszystkich odpowiedzi, ale musimy się spotkać i porozmawiać.
- Nie trzymajmy naszych historii w sobie. - Ty się swoją pięknie podzieliłaś.
Dziękuję ci za to, że jesteś taka wspaniała.
- Dziękuję. - Brawa dla Munroe.
Wstać?
Nikt inny nie był w szkole czarny.
Wiem, jak to jest.
Uszczęśliwiłaś mnie. Cieszę się, że tak daleko zaszłaś.
Przeszłam tranzycję cztery lata temu, bo wreszcie pokazano mi, że to możliwe.
Inspirujesz nie tylko młodych, ale też starsze osoby transpłciowe.
Zaraz się rozpłaczę.
Jesteś jednym z wielu świateł nadziei i dziękujemy ci, że tego chcesz.
Dziękuję. Chodź tutaj.
- Dziękuję ci bardzo. - Dziękuję.
Wygląda na to, że nie było z tobą za ciekawie,
ale teraz wręcz promieniejesz.
To mi daje ogromną nadzieję na przyszłość.
Zmagam się z nieśmiałością,
także w aktywizmie, ale skoro ty dasz radę, to ja też.
- Dziękuję. - Dziękuję ci bardzo.
Czuję się, jakbym zagrała w Super Bowl.
Dawno nie byłam taka szczęśliwa.
Nawet gdybym nigdy nie widziała kogoś takiego jak ja
w moim otoczeniu, nie bałabym się być tą pierwszą.
To niesamowicie ważne
widzieć marginalizowanych ludzi na stanowiskach władzy.
Proszę państwa,
orędowniczka zmian ONZ Kobiety, pani Munroe Bergdorf.
Wraz ze zmianą przychodzi sprzeciw.
ONZ Kobiety wybrało transpłciową modelkę na pierwszą brytyjską orędowniczkę.
...trans modelkę, i to nie byle jaką. Munroe Bergdorf!
...organizacje uznały Bergdorf za nieodpowiednią...
...kobiety czują się urażone i są poirytowane, że znów to mężczyzna
zajął miejsce im należne.
Ale sprzeciw to oznaka postępu.
Wiele osób słyszało o kampanii, w której brałam udział
i z której mnie zwolniono, ale dzisiaj
pracuję dla tej firmy jako konsultantka.
To bardzo ważne, żeby... Dziękuję.
W dzisiejszym świcie ludzie umawiają się
i współżyją bez względu na rasę.
Ludzie identyfikują się na różne sposoby, choć od tak dawna
nie mieli odwagi.
Ludzie nie boją się już tak jak kiedyś.
Dlatego ważne, żeby obraz
w kampaniach reklamowych i modzie był progresywny.
Ważne, żebyśmy to my zaprowadzili zmianę,
a nie czekali na ludzi, którzy...
powinni to zrobić.
Dziękujemy za twoją pracę, twoją odwagę i spędzony z nami czas.
- Dziękuję za zaproszenie. - Dziękuję, Munroe.
NIE JESTEŚMY TWOJĄ BRONIĄ POLITYCZNĄ
JESTEM TAK PRAWDZIWY JAK TY
DUMA TO PROTEST
Świetny transparent! "Dajcie mi estrogeny, tchórze!".
W zeszłym roku czułam, że straciłam głos i cel.
Musiałam sobie podsumować to, czego chcę i kim jestem.
Teraz jestem gotowa nie tylko być głosem społeczności,
ale też mówić za samą siebie i pojawiać się, gdy jestem potrzebna.
Jesteśmy tu, jesteśmy trans, będziemy walczyć!
Rozejrzyjcie się.
Spójrzcie na obecnych tu pięknych ludzi.
Mogę prosić o aplauz dla niesamowitej, legendarnej
Munroe Bergdorf, kochane osoby?
Wszystkiego dobrego!
Mam szczęście, że tu jestem.
Kiedy 13 lat temu rozpoczęłam tranzycję,
nie wyobrażałam sobie dzisiejszych czasów.
Mamy wiele powodów do gniewu, ale ważne, żebyśmy stanęli w miłości.
Nie wpatrujmy się cały czas w mrok, bo nas oślepi.
Pamiętajmy, że jesteśmy światłem.
Prawa osób trans to wolność dla każdego.
Walczymy tylko o autonomię cielesną.
O prawo do decydowania o własnym ciele.
To dotyczy wszystkich.
Sojusznicy, jesteście potrzebni u naszego boku!
Stanowimy niecały procent populacji.
Jeśli nas nie wesprzecie, nic się nie zmieni.
Jest nadzieja.
Widzieliśmy, jak daleko zaszedł ruch na rzecz praw osób homoseksualnych.
Ekscytuje mnie to, jak daleko zajdzie
społeczność trans w jeszcze krótszym czasie.
Jesteśmy blisko przełomu.
To, co widzimy tutaj, to zmiana w czasie rzeczywistym.
Dziękuję. Miłość i gniew.
Wszystkiego dobrego!
Kiedy byłam młodsza, trudniej dobierało mi się słowa,
bo nie wiedziałam, kim jestem.
Brawa dla Munroe Bergdorf!
Nie chciałam być queerowa ani czarna.
Chciałam pasować.
Teraz te dwie cechy kocham w sobie najbardziej.
Prawdopodobnie będę już staruszką,
gdy świat
zacznie przypominać ten, o którym marzę.
Ale zaciekle walczyłam, by być tym, kim jestem.
Nie poddam się.
PAMIĘCI AVY
- Dziękuję. - Dziękuję.
Zaproponowali, żebym dla nich pisała.
MUNROE BERGDORF BĘDZIE PISAĆ DLA VOGUE
...dwa, trzy, siła dziewczyn.
Mewa usiadła mi na głowie i ukradła pączka. Zbrodnia z nienawiści!
Munroe poznaje Pip.
Napisy: PLINT Tekst: Krzysztof Bożejewicz