Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Maraming salamat.
Thanks, guys. Good to see you. Salamat sa pagpunta.
Kumusta kayo? Hi.
Thank you so much.
Thank you.
Ano…
Last year…
Sinundo ko ang anak ko sa school.
Sa Brooklyn kami nakatira ng asawa't anak ko.
Maraming smoke shop do'n na may cute na pangalan
tulad ng Blazy Susan,
at Yes We Cannabis…
Tumingala 'yong anak kong si Oona, nine years old siya,
tiningnan niya 'yong pangalan ng tindahan. "Dad, ano 'yong magandang buhay?"
Sabi ko, "Di ko alam."
"Hindi 'yon ang ginagawa ko." At…
Pero naisip ko no'n na parang,
"Kailangan kong i-explain ang droga sa abot ng makakaya ko."
Parang, "May mga tao na gumagamit ng droga at pinapasaya nila ang utak mo,
pero peke ang saya na 'yon.
Di ka pwedeng maging sobrang saya dahil gagamit ka pa ulit ng droga
para maging kasing saya no'ng unang beses."
"Sa ikawalo o ikasiyam na beses, delikado ka na."
"Anyway, gumagamit kami ng Mama mo minsan."
"Hindi palagi, madalas no'ng bata pa kami."
"Hindi 'yong ka-edad mo. Mas matanda pa sa 'yo ng tatlong taon."
Siyempre kailangan kong ipaliwanag ang droga sa anak ko,
pero hindi… Walang nagpaliwanag sa akin.
Hindi ipinaliwanag ng parents ko.
Ang pinakamalapit siguro, no'ng grade six ako,
may D.A.R.E. programe sila at '80s 'yon.
Acronym siya para sa Drug Abuse Resistance…
Education,
na parang sinulat ng isang tao na naka-droga.
Di ba, parang… "Dapat apat na salita."
"Alam natin kung ano 'yong 'D'."
"Ipi-print natin 'yong mga shirt sa Lunes." Di ba?
Nakasentro sa T-shirt 'yong kampanya
at ironically, sinusuot pa ang shirt na 'yon hanggang ngayon
ng mga taong nagdodroga.
At…
bago ang D.A.R.E. program, di ko naisip na gumamit ng droga at…
no'ng nilatag na nila lahat ng options, naisip ko, "Dapat subukan ko ang mga 'to
at gumawa ng edukadong desisyon,"
kasi sa kuwento nila, naging exciting, e.
Parang, "Lalapit 'yong mga bata." Sabi ko, "Go lang."
Wala pang lumapit na bata.
Ito na ang pinaka-exciting na social development
ng kabataan ko.
"Lalapitan ka ng mga bata. Tapos bibigyan ka ng shabu…
at mga shroom,
at angel dust."
Sabi ko, "Angel dust?"
Sixth-grade altar boy ako no'n. Sabi ko, "Susubukan ko 'tong angel dust!"
"Lumipad sa langit kasama ang Panginoong Hesukristo!"
Hanggang ngayon, di na ako inalok ng shabu,
o angel dust,
o kahit anong… kahit cocaine.
Di pa ako nakakita ng cocaine.
Di ako pinaniniwalaan pag sinasabi ko 'yan. Sa club ako nagtatrabaho.
Walang nakaisip na, "Ipakita natin kay Mike."
"Ano'ng tingin n'yo sa akin?"
Gano'n ang tingin sa akin.
Nasa Washington Square Park ako no'ng isang araw.
May naglalakad sa harap ko
at may kumausap sa kanya,
"May undercover na pulis sa likod mo." At…
Tapos tumingin siya sa akin
at tumingin ako sa likod ko.
Walang tao do'n.
Sabi ko sa kanya, "Hindi."
'Yon mismo ang sasabihin ng undercover na pulis.
Di pa ako gumamit ng recreational drugs.
No'ng college, humihithit ng weed ang mga kaibigan ko,
pero di ako masayang kasama pag humihithit.
Ako 'yong parang, "Ayaw n'yo ba sa akin?"
"Bakit masakit ang puso ko?"
"Rickets ba 'yan? Sino'ng nasa pinto?"
Di ako masayang kasama
kaya lumayo na lang ako at…
Pero gumagamit ako ng prescription drugs.
Ayoko pero kailangan.
Kasi may malalang sleepwalking disorder ako.
Mga 20 years ago,
nag-sleepwalk ako sa bintana sa second floor
ng La Quinta Inn
sa Walla Walla, Washington.
Totoo 'to.
Kapag nagawa mo 'yon,
lagi nilang binabanggit 'yon kapag pumupunta ka sa doktor…
Na-diagnose ako 20 years ago na may bihirang kondisyon
na tinatawag na REM sleep behavior disorder.
Ilang beses 'ko 'tong pinag-usapan sa mga special ko
na kapag nag-aral ako sa med school at pag-aaralan ang sleep disorders,
sa DSM,
ang halimbawa ng REM behavior disorder,
ako.
Doktor ang papa ko.
Gusto niyang pumasok ako sa med school pero di ko ginawa…
pero nando'n ako.
Nagtuturo ako.
Binanggit ko 'to sa sleep doktor ko ilang taon na ang nakalipas.
Sabi ko, "Alam n'yo sa DSM, ako 'yong halimbawa ng RBD."
Sabi niya, "Hindi maganda 'yan."
Sabi ko, "Bakit naman?"
"Nagawa na namin."
Sabi niya, "Ang problema, hindi ako kumbinsido
na 'yan mismo ang meron ka."
Sabi ko, "Mag-mass email tayo…
kasi maraming tao na naglalakad sa mundong ito
na akala nila na may Mike Birbiglia disease sila,
at baka wala no'n si Mike Birbiglia."
Na-imagine n'yo ba kung sinabi ni Lou Gehrig…
"Ang totoo, maganda ang pakiramdam ko."
"Maglalaro siguro ulit ako ng baseball."
Magagalit siguro 'yong mga tao.
Tama. Ikinumpara ko ang sarili ko kay Lou Gehrig.
Binanggit ko 'yong sleepwalking
kasi 20 years ago, na-diagnose ako ng REM sleep behavior disorder,
at binigyan nila ako ng Klonopin.
Pumunta ako sa bagong doktor at tiningnan niya ang chart ko.
Sabi niya, "20 years kang gumagamit ng Klonopin?"
Sabi ko, "Oo." Sabi niya, "Sige."
Naisip ko…
Hindi 'yon ang gusto mong marinig pag pumunta ka sa doktor.
Sabi ko, "Nag-aalala ka ba?"
Sabi niya, "Alam mo 'yong side effects?"
Sabi ko, ''Hindi."
Sabi niya, Depression, memory loss, mahinang motor skills…"
Sabi ko, "Akala ko personality ko lang 'yon."
Parang… Kakaibang moment 'yon sa buhay ng isang tao
kapag na-realize mong side effect pala 'yong personality mo.
Kasi nako-conscious na 'ko sa mga ginagawa ko araw-araw.
Ang ginagawa ko bago matulog,
isa't kalahating milligram ang dosage ko ng Klonopin.
Kaya kailangan kong hatiin 'yong tableta.
Alam mo kung sino'ng di dapat gumawa ng gano'n?
'Yong may problema sa motor skills.
Kapag hinati ko, di maiiwasan
na magkaro'n ng napulbos na Klonopin sa lababo.
Tapos made-depress ako
at maiiyakan ko 'yong pulbos
tapos maghahalo 'yong luha at bubuo ng Klonopin sorbet
tapos didilaan ko…
'yong sa tingin kong kalahating milligram…
pero siguradong di talaga 'yon kalahating milligram.
Paano ko ipapaliwanag sa anak ko 'yon?
'Yon ang magandang buhay. Oo, 'yon 'yong masarap.
Ang daming bagay na di ko maipaliwanag sa anak ko.
Nine years old siya at lalong nagiging mas mahirap.
Kasi no'ng mas bata pa sila, di 'yon importante.
Para silang buhay na sako ng bigas
na kailangang panatilihing gumagalaw.
Tapos kahit no'ng toddler sila,
madaming madadaling tira.
"Ano 'yan? "Itlog. Genius ako." Alam n'yo 'yon?
Pero…
Marami ring hindi alam ang asawa ko.
Poet siya. Komedyante ako.
Pag magkasama, eskultor kami.
Marami kaming hindi alam.
Marami na rin kaming nabasang libro tungkol sa mga dahon.
Di namin…
Di namin maipaliwanag nang maayos ang mga dahon.
At…
naging malinaw sa akin last year
kasi tumawag 'yong mama ko.
Sabi niya, "Nagkasakit si papa ngayong linggo.
Pinapunta ko siya sa doktor niya pero di siya pumunta."
"Tapos kahapon, nadulas siya sa bathtub.
Tumawag ako sa 911
at dinala siya ng ambulansiya sa ER at lumabas na na-stroke siya."
Binaba ko 'yong telepono
at mag-isa ako sa kuwarto ko.
Pumunta ako sa cabinet ko at nag-ayos ako ng mga gamit
at naiyak ako mag-isa.
Dumating ang anak kong si Oona. Sabi niya, "Dad, ano'ng problema?"
Sabi ko, "Na-stroke si Lolo."
Sabi niya, "Dad, ano'ng stroke?"
Doon ko na-realize…
hindi ko maipaliwanag kung ano ang stroke.
Sinubukan ko.
Alam ko naman 'yong importanteng points.
Sabi ko, "Brain injury 'yon
at nagbe-bleeding 'yong utak."
Tapos kung ano-ano na lang ang pumasok sa isip ko.
Sabi ko, "Nagbe-bleeding 'yong utak mo,
pero hindi ako sigurado kung saan galing 'yong dugo.
Tingin ko sa mga vessel
at nando'n sila lahat, alam mo 'yon,
pero ngayon, nakakalat na sila."
"Siguro. At…
kung tutuusin, puno ng dugo 'yong katawan natin."
"May ilang galon ng dugo sa buong katawan mo."
"Kung tutuusin, nagbe-bleed tayo palagi."
"Tanungin mo na lang 'yong mama mo."
"O si Lolo."
"Pero wag ngayon, alam mo na." Saka…
Sabi ni Oona, "Magiging okay lang si Lolo Vin?"
Sabi ko, "Hindi ko alam. Uuwi ako ngayong gabi."
No'ng gabing 'yon, pumunta ako sa Providence, Rhode Island,
sa ospital,
at sumakay ako ng elevator papunta sa eighth floor,
sa stroke unit at nakita ko 'yong dad ko,
at ibang-iba na siya.
Di niya magalaw ang kalahati ng katawan at hindi siya makapagsalita.
Pumasok 'yong neurologist at sabi niya, "Vince!"
"Kailangan nating mag-spinal tap."
Retiradong neurologist ang papa ko.
So sa kondisyon niya,
nag-suggest pa siya
ng isang uri ng spinal tap.
Sabi niya, "Guided spinal tap."
Nakakabilib 'yon.
Pero magandang halimbawa din 'yon kung gaano ka-controlling 'yong dad ko.
Pinapanood ko 'yong neurologist na halos wala nang buhay
na sabihan 'yong neurologist na buhay na buhay pa
kung paano gawin ang trabaho niya.
Next-level mansplaining 'yon.
O mansplaining ng patay.
Kung di n'yo alam ang salitang "mansplain,"
'yon 'yong magpapaliwanag ang lalaki sa babae ng bagay
na mas maiintindihan niya
kesa sa lalaki.
Hindi ko 'to pinapaliwanag sa inyo. Kino-convey ko lang.
"Mina-man-veying" ko 'to at…
Nakakalungkot makita sa ganitong kondisyon ang papa ko
kasi no'ng bata pa 'ko,
mataas ang tingin ko sa papa ko.
Halos para na siyang mythological creature.
Kung tutuusin, gusto kong maging parang papa ko
kasi marami siyang alam.
Doktor siya,
at no'ng wala siyang ginagawa, kumuha siya ng law degree.
Oo.
Gano'n niya kaayaw maging tatay.
Para siyang…
Para siyang, "Ano'ng magagawa ko sa mga oras na 'to
pag kailangan kong maging magulang?"
In fairness, mga pasaway kaming bata.
Gusto namin ng tatay…
at gusto niya ng pangalawang degree.
Kaya magkasalungat 'yong mga layunin namin.
Di ko nakita ang side na 'yon ng papa ko.
Minsan noong bata ako, nilalapitan ako ng mga di ko kilala.
Sinasabi nilang, "Magaling na doktor ang papa mo."
Sasabihin kong, "Sige."
Gano'n magsalita lahat ng taga-Worcester, Massachusetts.
"Magaling na doktor ang papa mo."
"Sige, alam mo, hindi ko siya tatay."
Tatay ko nga siya. Freudian 'yon, a.
Di ko alam kung isasali 'yon sa special na 'to.
Tungkol sa tatay ko 'yong show. "Hindi ko siya tatay."
"Ano na nga 'yong sinabi niyang hindi niya siya tatay?"
"Ending ng Chinatown ba ang magiging twist nito?"
Hindi ko siya…
Hindi ko siya doktor.
May lumapit kamakailan, sinundo ko si Oona galing sa school.
"Gusto ko 'yong comedy mo." "Thanks."
Sabi nila kay Oona, "Magaling na komedyante ang papa mo."
Sabi niya, "Sige." Di ba?
Sabi ko, "Alam ko ang ibig mong sabihin."
Tapos naglakad na kami.
Sabi ko, "Oona, ano'ng iniisip mo kapag sinasabi 'yon?"
Sabi niya, "Aksaya ng oras ko." Naisip ko…
'yon na ang pinakamasama na sinabi sa akin,
at kilala ko pa si Bill Burr.
Bihira kong makita ang papa ko na maging doktor.
Naalala ko minsan… Naglaro ako ng soccer no'ng bata ako.
Ako 'yong goalie. Isang beses, tumalon ako na una ang ulo.
Umabot ako at 'yong bata sa kabilang team,
sinipa niya 'yong ulo ko.
Alam ko.
…na kasinglakas ng sipa niya sana sa bola.
Di ko alam 'yong buong kuwento,
pero sabi sa akin, tumayo daw ako at sinabi kong, "Ayos lang ako,"
at pinaniwalaan nila ako at pinalaro ulit.
Pagkatapos ng 15 minutes,
umalis ako sa field…
at pumunta sa ibang field.
Sumunod 'yong mga kasama ko, sabi nila, "Mike, okay ka lang?"
Sabi ko sa kanila, and I quote, "Ano'ng ginagawa natin dito?"
Tumakbo 'yong papa ko sa field at kinuha niya 'ko,
kinarga niya 'ko at hinatid pauwi,
at tinanong niya 'ko na para niya akong pasyente.
"Ano'ng middle name mo? Ano ang mga subjects mo sa school?"
Naisip ko, "Ito pala 'yong trabaho niya."
Tapos nangyari ulit
no'ng nag-grade school ako sa Saint Mary School
sa Shrewsbury, Massachusetts. Science club tuwing Biyernes ng gabi,
para siyang mafia front para sa Catholic school.
Parang, "Naniniwala kaming ginawang alak ni Hesus ang tubig
at merong mga dinosaur," alam mo 'yon? Saka…
Tuwing Biyernes ng gabi, ipapaliwanag ng magulang
ang kinalaman ng science sa trabaho nila.
Isang gabi, turn na ng papa ko.
Sobrang kinabahan ako. Naisip ko, "Ano'ng sasabihin niya?"
"Wala siyang alam sa science."
Dumating siya at dala niya 'yong mga medical tools niya.
nilabas niya at pinaliwanag 'yong gamit ng mga 'yon.
Nilabas niya 'yong three-dimensional model ng utak.
Pinaliwanag 'yong mga hemisphere ng utak.
Lumapit 'yong mga bata sa akin pagkatapos,
sabi nila, "Ang talino ng tatay mo."
"Sobrang talino ng tatay mo."
Sabi ko, "Oo,
pinakamatalino nga 'yong papa ko."
"Pero ba't di niya pinaliwanag lahat 'yon sa akin?"
Kasi di ko 'yon nakikita.
Ang nakikita ko sa papa ko, uuwi siya galing sa trabaho ng alas-otso ng gabi,
at uupo siya sa sulok, magbabasa ng nobela,
habang nakasimangot.
Paminsan-minsan naman, bigla siyang nagagalit
sa maliliit na bagay.
Sasabihin niya, "Asan 'yong buwisit na susi ko?"
Sasabihin ko, "Hanapin natin 'yong susi ni Papa!"
Buong buhay kong hinanap ang mga susing 'yon.
Tumalon ako sa bintana para kunin 'yong mga susi.
iDi niya magugustuhan 'yong joke na 'yon.
Hahanapin namin 'yong mga susi at magdadasal 'yong mama ko.
Sasabihin niya, "Magdadasal ako kay Saint Anthony."
Seven ako no'n. Sabi ko, "Parang di 'to gagana."
"Kailangan may konkretong taktika tayo para mahanap 'yon."
Kung di n'yo kilala si Saint Anthony,
siya 'yong naghahanap ng gamit,
na parang walang kuwenta para sa santo. Parang…
Kasi mahirap maging santo. Kailangan mong gawin 'yong mga himala,
kailangan pang i-verify 'yong mga himala, di ba?
Maraming binabayaran sa gano'n.
Maraming, "Oo, nakita ko."
Tapos maka-canonize pa kung masuwerte ka.
Tapos malalaman mo pa five minutes bago ka mamatay.
Sasabihin nila, "Magandang balita! Santo ka na!"
Tapos para kang… Di ba?
"Last na. Hanapin mo muna 'yong mga susi."
Sasabihin mo, "Hindi!" Tapos patay ka na.
Kasama ko ang papa ko sa ospital no'ng March at ang hirap.
Kung may nakasama ka nang na-stroke,
'yon na siguro ang pinakamasamang maiisip mo.
Pero sasabihin ko, kung magiging honest ako,
kumalma ako dahil do'n.
Makinig kayo. Para sa inyo ang karamihan ng jokes.
Pero 'yong iba, para sa akin.
Coping mechanism 'to.
Sana para sa inyo din.
Madalas, nakakalungkot 'to,
pero paminsan-minsan, maiisip ko, "Asan 'yong stroke no'ng five ako?"
Di ba?
No'ng bata ako, sasabihin niya, "Asan 'yong mga buwisit na susi?"
Ngayon, parang, "Susi." Tapos parang…
Di ko masasabing ayaw ko 'yong ngayon.
Mas magalang kasi.
Makinig kayo. Tatay ko siya.
Pwede ko 'yong gawin.
Magiging weird kung tatay mo 'yon, di ba?
Lalabas ako dito tapos parang, "Sabi ng tatay niya, "Susi!"
Iisipin mo, "Sumobra na si Mike."
Pinakamasamang insulto sa lahat 'yon.
"Ang pang-iinsulto sa mga may sakit na magulang ng audience ni Mike Birbiglia!"
Kasama ko 'yong papa ko no'ng March sa ospital,
tapos di niya magalaw ang mukha niya.
'Yong mata niya lang ang paraan para maintindihan
ang ekspresyon niya.
At ang ekspresyon
sa mata niya,
takot.
Paano ko ipapaliwanag sa anak ko 'yon?
Di 'yon ang magandang buhay.
Makalipas ang ilang araw, nagmaneho ako pauwi
at hinatid ko ang anak ko
sa birthday party ng kaibigan niya.
Mga 200-300 children's party ang napupuntahan ko kada taon.
Malaking parte sa buhay ko 'yon.
Anim ang kaibigan ng anak ko.
Last year, pumunta ako sa 235 na children's party.
Hindi na makontrol ang birthday party industrial complex.
'Yon ang pinakaayaw ko sa buhay ko. Talagang…
Ayaw ko talaga kasi ayaw ko 'yong mga kaibigan ng anak ko.
Pwede ko bang sabihin 'yon?
Hindi ko rin alam.
Mahal na mahal ko ang anak ko.
Ayaw ko 'yong friends niya. Ewan…
Di ko alam kung may nakakasama kayong mga nine year old
na di n'yo kadugo.
Sobrang hirap ng grupo nila.
Kapag kasama ko ang mga kaibigan niya,
"Kaya hindi ko maintindihan ang pedophilia, e."
Makinig kayo. Mag-iingat ako
sa topic na 'to.
Sasabihin mo, "Di namin sinuportahan 'yong joke mo sa stroke."
Binabanggit ko 'yong mga pinakamasamang krimen
pero pag kasama ko ang friends niya, "Di ko gets ba't gusto nila."
"Di ko gets ba't mabenta."
Sino bang gustong maglaan ng oras
sa kanila?
Kasi di ba, sila 'yong pinakamasama at tanga.
Makinig kayo. May mga halimbawa ako.
So…
Bibigyan ko kayo ng halimbawa. Papunta kami sa birthday party.
Kasama ko si Jenny,
asawa kong si Jenny, ang anak naming si Oona,
at isa sa mga kaibigan niya, at tatay ng kaibigan niya.
Walang kuwenta 'yong mga tatay.
Pag-usapan natin 'yong mga tatay.
Hindi ako, 'yong isang tatay. Ibang-iba siya sa 'kin.
E, kasi…
wala silang ekspresyon,
nagkaro'n sila ng stutter, papasok sila sa kuwarto na,
"Pag may nagtanong, sabihin n'yo naghanap ako ng oat milk."
Di ba?
Palagi silang desperado na magpalusot
para sa ginawa nilang hindi ako pamilyar at…
Kasama namin ang isa sa kanila. Si Rob.
Kaibigan namin siya.
Broccoli Rob ang tawag namin ni Jenny sa kanya…
Salamat sa pagtawa.
Natatawa nga kami. Pero di pa natawa si Broccoli.
Ilang daang beses na namin siyang tinawag ng gano'n
na sa tingin ko, bullying na.
Kaya nando'n ako,
sina Jenny, Oona, Broccoli,
at 'yong anak ni Broccoli na si Arrow, na pangalan niya talaga.
Nakatira kami sa Brooklyn.
Di lang 'yon ang Arrow na alam namin.
Marami kaming alam na Arrow.
Alam namin…
'yong murder of Beaus. Di ba…
Papunta kami sa party at tumigil kami sa bakery.
Ito ang nakakabaliw sa mga nine-year-old.
Sabi ni Arrow sa tatay niya, "Dad, ayoko ng 'wosemawy' ciabatta."
"Gusto ko ng 'wegular' ciabatta."
Gusto kong sabihing, "Ganito, Arrow."
"Sa buhay mo, bibigyan ka ng lahat ng uri ng ciabatta."
"Kung gusto mong magpakatotoo, hintayin mo 'yong 'wegular'."
In-order namin 'yong "wegular" ciabatta at…
galing sa bakery pumunta kami
sa lugar na tinatawag na Urban Air,
na kung di n'yo alam ang mga ganitong lugar,
para siyang pabrika ng birthday party.
Parang bodega
na may trampoline at ice cream,
at 'yong mga stick sa American Gladiators na pinangpapalo ng mga bata sa isa't isa.
Pag pasok mo sa loob,
kailangan mong pumirma ng maraming form
dahil alam nilang masasaktan 'yong anak mo.
Sobrang specific nila.
Parang, "Maiipit ang anak mo sa ilalim ng trampoline na may kalawang."
"Mike Birbiglia."
"Posible siyang tumalon at maipit ang ulo niya."
"Mike Birbiglia."
"Posible siyang masuka sa trampoline."
"Lilinisin mo gamit ang sariling mop at balde,
na mabibili sa Urban Air store."
"Mike Birbiglia."
Habang sinasagot mo 'yong mga form,
tumutunog 'yong loudspeaker,
"Birthday party ni Angelina sa room 571."
"Birthday party ni Joshua sa room 1,310."
Parang Seventh Circle of Hell.
At gusto ko na lang umuwi, e.
Buti na lang, agad na-injure 'yong anak namin.
Sinasabi kong…
"Buti na lang", pero di dahil gusto ko 'tong mangyari,
lalo na sa anak ko,
pero kung mangyayari man, mas okay kung maaga pa
para maiwasan 'yong gulo sa Urban Air.
So…
Hinatid ko sila Jenny at Oona galing sa Urban Air papunta sa urgent care…
na dapat may shuttle bus.
Maraming pamilyar na mukha do'n at…
hindi ako kumbinsido na dapat may urgent care.
Kasi…
Di ko alam kung ano'ng ginagawa nila.
Ginawa siguro nila 'to kasi may nagkaro'n ng panic attack
at sinabing, "Kailangan akong alagaan!"
Mag nagtanong, "Kailan?"
"Ngayon na!"
May mabait na taong nagsabing, "May bakanteng building ako,
pwede nating pinturahan ng "Urgent Care' sa gilid,
at bubuksan ko ang WebMD.com sa laptop ko."
'Yon lang 'yon, di ba?
Parang Urban Air ng medisina ang urgent care, e.
Apat na linggo kada taon, Halloween store siya.
Red flag 'yon.
Pagpasok namin, naguluhan kami.
Sabi namin, "Nagkamali ng tapak 'yong anak namin sa trampoline."
Sabi nila, "Dapat magpatingin sa doktor."
Sabi namin, "Kaya nga kami nandito."
Sabi nila, "Hindi, wala kaming kilalang doktor."
Kaya pinadala nila kami sa pediatric orthopedist.
Una niyang sinabi, "Dapat magpa-X-ray si Oona."
Tumingin sa akin si Oona, sabi niya, "Dad, ano 'yong X-ray?"
Sinubukan ko. Sabi ko, "Well…
papasok ka sa makina, tapos may mga ray…
papasok 'yong mga ray sa balat mo…
titingin-tingin sila…
sa buto mo, di ba?"
"Tapos siguro babalik sila,
at, alam mo 'yon, di ko alam kung paano sila babalik,
pero sana naman."
"Tapos kukuha tayo ng artist,
at ido-drawing ng artist 'yong buto base sa…
sa sinabi ng mga ray."
"Nangyayari lahat 'yon sa kuwartong 'yon."
"Dito lang kami ni Mom."
"Bawal kami lumapit sa anuman ang mangyayari."
"Masyado kasing… delikado."
"Ano…"
"May mga kasama kang technicians sa loob."
"Magsusuot sila ng bulletproof vest."
"Ikaw hindi. Wag mo na lang isipin."
"At…
kayo na ang bahala, guys." So…
So nag-alala siya, sa magandang dahilan naman,
dahil lumabas 'yong doktor makalipas ang ilang minuto,
at sabi niya, "Nabali ni Oona 'yong buto niya sa paa,
lalagyan namin siya ng cast."
Suot niya 'yong cast ng dalawang buwan.
Kapag nabalian ng paa ang anak mo,
parang 'yong buong pamilya ang nabalian ng paa,
dahil kailangang mag-isip ng activity na di kailangan ang paa.
Parang, "Umupo na lang kaya sa sofa
habang nagagalit?"
At saka…
Nagalit si Oona kay Arrow kasi tumalon siya sa harap niya sa trampoline
at nagagalit ako sa Urban Air.
No'ng sobrang down ako, sabi ko, "Kasuhan natin ang Urban Air."
Tapos naalala ko lahat ng papeles na pinirmahan namin
na nagsasabing hindi namin idedemanda ang Urban Air.
Pero di binanggit na di pwedeng pag-usapan ang Urban Air
sa konteksto ng comedy show.
Kaya
kung pumunta ako sa Beacon Theatre ngayon
at sinabing, "Di dapat maging kumpanya ang Urban Air,"
malalaman n'yong joke 'yon.
Di gano'n ang tingin ko sa Urban Air.
Tingin ko, magandang kumpanya sila
na nananakit ng mga tao 365 days a year.
Comedic hyperbole 'yon.
Kung sinabi ko dito na,
"Di nakamamatay ang baril. Nakakapatay ng tao ang Urban Air,"
malalaman n'yo
na 'yon ang halimbawa ng satire, Your Honor, at…
Pero 'yong nangyari sa urgent care…
na-realize ko
na konti lang ang kaya kong ipaliwanag sa anak ko.
I mean,
di ko maipaliwanag 'yong stroke o mga X-ray o drugs.
Pero pabata nang pabata ang kailangang paliwanagan tungkol sa sex
dahil lahat ng device nasa bulsa n'yo, may access na sa porn.
Tapos kailangan na nating ipaliwanag ang porn,
na alam ko naman 'yong importanteng points
pero… di ako sigurado sa mga genre.
Kahit 'yong mga simpleng genre gaya ng homemade porn, nalilito ako.
Pagkatapos kong makipag-sex, naiisip ko, "Buti walang nakakita no'n."
Di ko naisip na, "Ba't di n'yo kinunan?"
"Sige, ulitin n'yo."
"40 minutes dapat."
Di napag-usapan ang sex no'ng bata ako.
Noong 12 ako, tumigas 'yong nipples ko…
na alam ko namang hindi sex.
Matigas 'yong nipples ko at…
nangyayari 'yon minsan kapag puberty.
"Minsan" kasi no'ng nagkalakas loob na ako
na ikuwento 'to sa college roommate ko,
tumawa siya ng limang minuto.
Pagkatapos niyang tumawa, sabi niya sa akin,
"Parang ikaw lang 'yong ganyan."
No'ng 12 ako, matigas 'yong nipples ko at hypochondriac ako,
kaya akala ko kanser na.
Kung may kilala kang hyponchondriac, alam mong hindi ako nag-e-exaggerate.
Di ko naisip na "baka" kanser.
Naisip ko, "May kanser ako."
"Ano ang susunod na gagawin?"
Wala kaming urgent care…
at wala akong kilalang doktor…
maliban sa papa ko.
Kaya
isang gabi, pumunta ako sa sala
at nagbabasa lang siya ng war novel niya.
Sabi ko, "Dad,
may kanser yata ako."
Sabi niya, "Ba't mo naisip 'yan?"
Sabi ko, "Matigas ang nipples ko."
Sabi niya, "Hindi 'yan sintomas."
Sabi ko, "Tingnan mo." Hinubad ko 'yong damit ko.
Tumayo 'yong tatay ko, lumapit siya sa akin
at hinawakan niya 'yong matigas kong nipples.
Na maganda sa pakiramdam.
Makinig kayo.
Hindi malambing ang pamilya ko.
Di kami nagsasabi ng i love you o nagyayakapan.
Kaya no'ng hinaplos ng papa ko 'yong matigas kong nipples…
Naalala kong naisip ko, "Hindi 'to 'I love you,'
pero okay na 'to."
Tapos 'yong tatay kong si Dr. Vince Birbiglia,
binigay niya 'yong pinakamaikling diagnosis na natanggap ko hanggang ngayon.
Sabi niya, "Hindi."
Do'n na natapos 'yong usapan.
'Yon na 'yong version ng sex talk na natanggap ko sa buong buhay ko.
Di lang talaga kami malambing.
Este, paminsan-minsan lang.
Naaalala ko no'ng five ako,
hypotonic ako. Ibig sabihin, dehydrated ako.
Mom ko ang nagkuwento nito.
Nawalan daw ako ng malay at binuhat niya 'ko, isinakay sa kotse,
dinala sa emergency room.
Nurse siya kaya pinaliwanag niya sa kanila, "Hypotonic ang anak ko."
"Kailangan niya agad ng IV."
Sabi nila, "Sagutan mo 'tong mga insurance form."
So sinagot niya 'yong insurance form.
Do'n nagtatrabaho 'yong dad ko sa ospital na 'yon,
at dumating siya at sinuri niya 'yong sitwasyon.
Sabi niya, "Bigyan n'yo ng IV 'yang bata!"
At ginawa nila.
Naging kumpirmasyon 'yon
ng dysfunctional na pagkatao ng papa ko.
Dahil gumana. Pero di ko maalala ang lahat ng 'yon.
Sinabi lang ni mama.
Pero ang naaalala ko, na-admit ako sa ospital
ng apat na araw.
Isang araw, dumating 'yong dad ko at kami lang ang nando'n.
Dinalhan niya 'ko ng doll ni Curious George.
Ganito kalaki. Tinago ko buong kabataan ko.
Hinimas niya 'yong balikat ko
ng 15 minutes.
Simple lang 'yong ginawa niya…
pero naaalala ko pa rin.
Kabaliktaran kami ni Jenny sa anak namin.
Sobra kami.
Kung ano man ang sobra. Malalaman namin pagtanda niya kasi…
Nagsasabi kami ng "I love you," niyayakap namin siya, pinipisil.
Parang no'ng nasa ballet recital niya kami noon.
Nasa audience kami at umiiyak,
dahil hindi siya magaling, e.
Saka…
Nasa arts tayo. Nase-sense natin 'yon.
Maraming senyales no'ng simula pa lang at…
umiyak kami kasi malaki na ang nagastos namin para sa lessons,
at gumugol ng daan-daang oras para sa rehearsals,
tapos di na siya gagaling. Di 'yon mangyayari.
Hindi, umiyak kami dahil sa tamang dahilan.
Lumapit ako sa kanya pagkatapos at niyakap ko siya at sinabi kong,
"Oona, ang galing mo!"
Sabi niya, "Dad, sasabihin mo pa rin na magaling ako
kahit di ako magaling."
Alam ko.
Kailangan kong sabihin sa kanya. Sabi ko, "Totoo 'yan."
"Mas magaling ka sa logic kesa sa ballet."
Tapos…
Di ko sinabi 'yon.
Ise-save ko 'yon hanggang 15 na siya at sasabihin niyang basura ako.
Sasabihin ko, "May masasabi din ako tungkol sa 'yo…
noong seven ka na tinago ko bilang pagrespeto,
pero sinabi ko sa mga taong di ko kilala sa Beacon Theatre sa New York."
Emosyonal talaga kami pero pinipigilan namin ang ilang bagay.
Nagpipigil ako ng galit.
Nagagalit ako pero pinipigilan ko
kasi no'ng bata pa ako, magagalit 'yong tatay ko
at naiisip ko no'n, "Hinding hindi ko gagawin 'yan."
Kasi maraming bagay na hindi alam ng mga bata
pero na-a-absorb nila lahat.
Kung makasarili ka, alam ng mga anak mo na makasarili ka.
Kung mabait ka, alam nilang mabait ka.
A few months ago,
napansin ni Oona na pagkagising ko,
ginawan ako ni Jenny ng pancake.
Tama ang narinig n'yo. Isa lang.
Ginawan niya ako ng pancake,
at sabi ko, "Salamat sa pancake."
Pamilyar siya sa health profile ko,
kaya alam niya na ang tamang dami ng pancake na kakainin ko…
isang pancake.
Kaya gusto kong bumawi kasi love language ko ang magbilang ng utang na loob.
Kung pumalakpak ka, 'yon din ang sa 'yo.
Kung hindi naman, gano'n din ang sa 'yo
pero natatalo ka.
Di mo alam na may larong nagaganap.
Last year, sabi sa akin ni Jenny na,
"Minsan pakiramdam ko na para kang nagbibilang."
Sabi ko, "Tama."
Di na ako nagpaligoy-ligoy.
"E, para saan ba 'yong whiteboard sa kusina?"
Hindi ko na tinago. Sana natago ko pa.
Sabi ni Jenny, narrator daw ako ng relasyon namin,
kahit wala namang may gusto.
Maghuhugas ako ng plato sa lababo at sasabihin ko, "Naghuhugas ako,
tapos bibili ako ng ice cream para sa parents mo,
tapos kukunin ko 'yong buhok sa drain sa shower."
Sasabihin niya, "Di mo kailangang sabihin 'yan."
"Gawin mo na lang tapos okay na."
"Di kailangang pag-usapan."
"Kasi marami rin akong ginagawa."
"Di ko na pinapag-usapan. Ginagawa ko lang tapos okay na."
Sabi ko,
"Bibigyan kita ng five points dito sa whiteboard."
"Lamang pa rin ako ng tatlo. Di na importante."
Nagbibilang ako. Di ako proud. Di ko alam kung saan galing 'yon.
Di ko alam kung natutunan ko sa parents ko.
Hindi ko alam kung paano maging asawa.
Walang nagturo sa akin kung paano maging asawa.
Tinatantsa ko lang araw-araw.
Ibang-iba ang pagsasama namin sa pagsasama ng parents ko.
Laging nag-aaway 'yong parents ko.
Nag-aaway din kami ni Jenny pero iba,
kasi introvert si Jenny.
Kapag nakikipagtalo sa introvert,
para mong iniintindi 'yong pananahimik niya.
tapos pipiliin mo kung aling pananahimik ang gusto mong magsalita.
Susunduin namin si Oona no'ng isang araw at tahimik si Jenny.
Sabi ko, "Bakit?" Sabi niya, "Wala." Pero hindi 'yon wala.
Parang kapag may fork sa daan at maiisip ko,
"Teka. Uusisain ko ba
o hahayaan ko na lang?"
May nakakaalam ba?
16 years na akong kasal. Wala akong idea.
May…
Sino'ng matagal nang kasal? Isigaw n'yo kung ilang taon na.
Ilang taon na kayong kasal?
Thirty-five.
Thirty-five years. May mas matagal pa do'n?
-Forty. -Forty. Ikaw?
Fifty-seven.
Ang tagal. Ang…
Una sa lahat, ano'ng pangalan mo?
Anne?
-Ano'ng pangalan ng asawa mo? -Jan.
Jan ang pangalan ng asawa mo?
At Anne ang pangalan mo?
Okay. At…
Tama ba ang dinig ko? Anne at Jan?
Totoong tao ba kayo?
Ano…
So kasal na ng 57 years sila Anne at Jan.
Siya nga pala, 60 years nang kasal ang parents ko.
Oo. Masyado nang matagal, di ba?
Parang…
No'ng mga 20 ako, may sinabi ako sa mama ko
na matagal ko nang kinikimkim.
Sabi ko, "Ma, kung gusto mong hiwalayan si Papa,
ayos lang sa amin."
Akala ko sasabihin niyang, "Thanks." Di ba?
Pero di ko makakalimutan 'yong sinabi niya sa akin.
Sabi niya, "Michael,
hindi mo maiintindihan ang pagsasama ng ibang tao."
Totoo ba 'yon, Anne?
Jan, sa tingin mo totoo 'yon?
Anne at Jan…
O "Jan at Anne" ba?
So Anne at Jan…
kayo ang Broccoli Rob ng mga audience.
Nakakatawa 'to.
Hindi n'yo siguro iniisip na nakakatawa 'to.
Ito 'yong buhay n'yo palagi.
Anne, gusto kong humingi ng payo.
Kung nasa ganitong sitwasyon kayo at sasabihin mo kay Jan,
"Ano'ng iniisip mo?" Sasabihin niya, "Wala,"
uusisain mo pa ba
o hahayaan mo na lang?
-Uusisain. -Uusisain.
Sabi ni Anne, uusisain.
At Jan…
uusisain mo ba
o hahayaan mo na?
Hahayaan ko na.
Kaya gumagana ang relasyon nila, ladies and gentlemen.
Kaya may masayang wakas ang kuwento nila Anne at Jan.
Dahil
sila 'yong mantika at suka
na gumagawa ng matagumpay na marriage salad.
Kaya kakampi mo ako, Anne.
Oo. Umuusisa ako.
Sa tingin ko, mas mabuti talaga kung mas may alam ka.
Sabi ko kay Jenny, "Ano'ng iniisip mo?"
Sabi niya, "Wala." Lalo niya pang pinanindigan.
Bigla kong iniba 'yong tanong.
Sabi ko, "Saan ka ba galing?"
Sabi niya, "Sa bahay, nanood ako ng balita.
Nalungkot ako dahil sa war."
Sabi ko, "Tingin mo, kasalanan ko?"
At saka…
Pinalaki akong Catholic.
Bukas ako sa idea pwedeng kasalanan ko ang kahit ano.
Baka nga sa sobrang pagsalsal ko,
nagkaro'n ng giyera sa Middle East.
Baka dreamer ako
pero sigurado ako na tungkol do'n 'yong kanta.
Di magugustuhan ng dad ko 'yong joke na 'yon.
Maraming joke ang ayaw ng dad ko.
Pero ayaw na ayaw niya kapag bastos na
at personal din.
Kaya di niya magugustuhan
'yong five-minute na parte tungkol sa matigas na nipples.
Ayaw niya rin sa mga political jokes. Ang totoo,
noong 20 ako, may sinabi akong political joke
at nagkaro'n kami ng diskusyon tungkol sa politika dahil do'n
at… naging mabigat ang usapan.
Binista ko siya
at naglakad-lakad kami
sa kakahuyan sa likod ng bahay niya.
Habang lumalayo kami,
mas tumitindi pa 'yong tensiyon
na umabot sa punto na sinasabihan niya lang ako
ng masasamang bagay tungkol sa akin
kaya nagsabi rin ako ng masasamang bagay tungkol sa kanya.
Bumalik ako sa kotse ko at sabi ko, "Bye, Dad."
Hindi siya nagpaalam.
Sabi niya, "Well…
iba ang tinahak mo."
Tapos 'yon na 'yon.
Nagmaneho lang ako pauwi
at para akong lutang.
Buong akala ko, gusto kong maging katulad ng papa ko.
Dumating sa punto na gusto ko siya naman ang maging ako.
Pero di ko na-experience sa mama ko 'yon. Close kami ng mama ko
mula pa noong bata ako.
Kasi religious siya. No'ng bata ako, sobrang religious ako
kasi mahilig sa magic ang mga bata.
Saka…
Gusto kong magsimba dati kasi natatawa 'yong mga tao sa pari
kahit simple lang 'yong mga banat niya.
Parang, "Matthew, Mark, Luke, at John-Boy."
Sasabihin ng mga tao, "Nakakatawa si Father Patrick!"
Sabi ko, "Di siya nakakatawa."
"Walang punchlines. Set-up lang lahat."
Saka…
Sabi ko, "Ipaakyat n'yo ko."
"Bigyan n'yo 'ko ng mic."
"Ilista n'yo 'ko sa open altar."
"Gagalingan ko."
"Iku-crucify ko."
"I mean, sa tamang konteksto,
iku-crucify ko."
Gusto kong maging pari no'ng bata ako.
Naging altar boy ako at ang sagot diyan, hindi.
Siguro dahil alam nilang madaldal ako.
Gano'n ang itsura ko.
Sobrang sablay ako. Naisip siguro nila na kung di siya marunong magsindi,
di rin siya marunong mag-blow.
Hindi, alam ko.
Para sa ibang tao, sobra na 'yon.
Pero 'yong mga ginawa ng mga pari no'ng '80s, 'yon ang sobra.
Hindi kasingsama ng joke ko 'yon.
Di natin pwedeng hayaan 'yon.
Pinalaki akong Katoliko.
Mahirap i-describe sa mga kaibigan ko ngayon
'yong impluwensiya ng religion sa akin noon pero lumalabas minsan.
Nasa Uber kami ni Jenny kamakailan.
Biglang pumasok sa isip ko 'yong kanta sa simbahan.
Lahat ng salita.
'Yong hymn na ganito…
Tandaan mo
Na si Hesukristo
Namatay para sa atin
At muling nabuhay
Lahat ng lyrics na 'yon, dumiretso sa utak ko
sa Uber papuntang CVS.
Di ka na magagamot sa relihiyong 'yon.
'Yon na ang forever chemicals ng religion.
Tiningnan ko si Jenny sa Uber at sinabi ko sa kanya,
"Bigla kong naisip ang hymn na 'to."
Tapos kinanta ko sa kanya gaya ng pagkanta ko sa inyo.
Pero hindi siya tumawa.
Wala siyang emosyon.
Sabi ko, "Pero nakakatawa, di ba?" Tapos kinanta ko nang mas malakas.
Seryoso pa rin 'yong mukha niya.
Tapos nag-text siya sa akin
kahit three inches ang layo namin.
Naisip ko, "Naku."
Tiningnan ko 'yong phone ko.
May text galing kay Jenny,
"May rosaryo 'yong driver sa dashboard niya."
E, improviser ako.
Sabi ko, "Kaya ko nabanggit 'yong hymn kasi…
sobrang importante no'n sa akin…
kaya gusto kitang turuan."
"Gayahin mo 'ko."
Tandaan mo
May rosaryo ako noong bata ako.
Binigay ni lola no'ng eight ako para sa First Communion.
Kung di n'yo alam kung ano'ng rosaryo,
parang abacus 'yon para sa Katoliko.
Parang, bilangin mo 'yong mga dasal mo. Di ba?
Kung di n'yo alam kung ano'ng abacus, para 'yong calculator.
Parang Katolikong calculator.
Nakuha ko 'yon sa lola ko.
Gabi-gabi bago matulog, magdadasal ako.
Magdadasal ako ng Hail Mary at Our Fathers at Glory Bes.
Sa buong kabataan ko, kami ng Diyos ang bumuo
ng kamalayan ko.
Dumating sa punto
na ako na lang mag-isa.
No'ng May,
binisita namin ng mama ko sa ospital 'yong papa ko,
at nagdasal siya pero di ako nagdasal.
Pero medyo nag-back-up dance ako. Alam n'yo 'yon? Parang…
Di ba?
Sinabayan ko lang 'yong sitwasyon…
Pero nagdasal siya kasi lumala na 'yong papa ko.
Bukod sa di makagalaw, may bara sa tiyan niya,
at lumala pa
na naglagay sila ng NG tube sa lalamunan niya
para sumipsip ng liquid at gas,
at nahihirapan na siya.
Lumaki 'yong tiyan niya ng limang inches.
Tapos sabi niya, "Michael, mamamatay na 'ko."
Sabi ko, "Pa, di ka pa mamamatay."
Pero hindi ko alam.
Kinaumagahan, tumawag si Jim Gaffigan, 'yong komedyante,
na matagal ko nang kilala. Pero iba ang tono niya.
Sabi niya,
"Uy, 'yong pope, si Pope Francis,
gustong makakilala ng mga komedyante,
at mukhang nasa listahan ka at nasa listahan ako.
Hindi ko alam,
pupunta ako."
Nagulat ako. Sabi ko,
"Alam ba no'ng Pope na kung nag-imbita siya ng mga komedyante,
pag-uusapan nila 'yon sa stage?"
Sabi ni Jim,
"Dapat malaman niya."
"Pero dahan-dahan lang tungkol sa pangmomolestiya."
Naisip ko, "Sige, kung gagawin sila."
ikaw muna, Simbahang Katoliko.
Wag kayong pumalakpak kasi magiging rally na 'to.
Una kong naisip na tumanggi,
dahil ilang taon na
kaming sinasabihan ng parents ko na dalhin si Oona sa simbahan
at di kami pumunta.
Di dahil sa kahit anong anti-religious
pero kung may lugar na gano'n ang track record…
Kung may Whole Foods sa Brooklyn
na may nangyaring pangmomolestiya,
hindi na kami mamimili do'n.
Kahit sabihing, "Minsan lang nangyayari,"
Sasabihin ko, "'Yon ang number ko.
'Yon ang limitasyon ko, 'yong minsan."
Kaya naisip kong tumanggi.
Tapos kasama ko 'yong papa ko sa ospital no'ng araw na 'yon.
Sabi ko, "Pa, inimbitahan akong makilala ng Pope."
Ngumiti siya
gaya ni Grandpa Jo sa Charlie ang the Chocolate Factory.
Doon ko na-realize na pupunta ako sa Vatican para i-meet ang pope.
Pagdating ng June, kumuha ako ng ticket namin nila Jenny at Oona
at pumunta sa Rome.
No'ng naglalakad kami sa Vatican, di ko inakalang magiging emosyonal ako
dahil ang ganda ng lugar, siyempre.
Tapos pinaliwanag ko kay Oona.
Sabi ko, "Ito 'yong religion na kinalakihan ko at alam mo na,
pinaniniwalaan talaga 'to ni Lola MJ,
at may ibang pinaniniwalaan ako.
Maraming nakaw sa mga artwork dito.
Dapat di ka magnakaw ng artwork
pero kung gagawin mo, wag mong ibalik."
'Yon siguro 'yong aral mula sa Vatican.
Wag magnakaw ng mumurahin.
Wag mong ibalik.
Tapos may tinanong si Oona na nagulat talaga ako.
Sabi niya, "Dad,
sino si Jesus?"
Naisip ko, "Ang laki ng pagkukulang ko sa edukasyon ng anak ko."
Kasi marami siyang alam, e.
Alam niya 'yong Greek gods, Roman gods
'yong Egyptian gods at 'yong Norse gods…
Di ko alam pero nakalimutan ko si Jesus.
Nagpa-crash course ako.
Parang, "May isang lalaki at 2,000 years ago,
naglakad-lakad siya at parang siya ang Diyos,
pero anak rin siya ng Diyos. May kulto siya at parang…
Mabait naman 'yong kulto…"
Hindi naman kontobersiyal 'yon.
Kung kasama ko si Jesus sa Beacon Theeatre,
sasabihin niya, "Kulto 'yon. 12 kami, e."
"Marami na ang 70."
Siya 'yong pinakamalilito sa nangyari sa Kristiyanismo.
Sasabihin niya, "Di ito 'yong nasa isip ko."
"Para akong kombinasyon ni David Blaine at ng food bank."
Mabuti naman ang intensiyon no'ng kulto.
Wala rin akong intensiyong maliitin ang mga kulto.
Meron palang konti. Kasi di ba…
Hindi, di ako…
Di ako sumusuporta sa mga kulto
pero masasabi kong natutuwa kami ni Jenny
sa mga documentary tungkol sa mga kulto.
Lalo na pag unang episode
kasi laging tungkol sa pagkain nang sabay at carpooling.
Sabi namin, "Mukhang kaya naman," Di ba?
Hinanap namin sa Google Maps, parang, "Saan ba 'to?"
Naging dark 'yong second episode.
Parang, "Tapos kailangan makipag-sex kay Leader."
Lagi kong sinasabi, "Gaano kadalas?" Gets n'yo?
"100 kayo. Gaano ka kadalas masasama sa rotation?"
"Isang beses kada buwan? Tatlo? Alam n'yo kung gaano karami
ang ginagawa kong mas malala kesa sa pakikipag-sex kay Leader?"
"Ilagay mo sa kalendaryo."
'Yon ang susi sa magandang pagsasama.
Dapat nasa kalendaryo lahat.
Minsan makikipag-sex ako kay Leader.
Minsan si makikipag-sex si Jenny kay Leader.
Minsan makikipag-sex ako kay Jenny at tatawagin ko siyang Leader.
Binibilang namin.
Kailangan ingatan ko ang tono ko pag pinag-uusapan ang mga kulto.
Kasi…
kasi nakatanggap ako ng email
galing sa nanood ng show ko.
Sabi niya, "Nag-enjoy ako pero gusto kong malaman mo
na kung sumali ka sa kulto, mas madalas pang si Jenny
ang makikipag-sex kay Leader kesa sa 'yo.
Natulala talaga ako.
Kasi parang, "Gaano ko ba kapangit nade-deliver 'yong humor ko
na kung may lumalabas sa show ko
naiisip nila na, A, baka sasali ako sa kulto,
at B,
na kung sumali man ako sa kulto, hindi ko alam
na mas madalas pang si Jenny
ang makikipag-sex kay Leader kesa sa akin.
Kaya gusto kong gamitin ang sandaling 'to
para sabihin
na joke 'yong iba dito.
Ang point no'n, nasa Rome kami ng pamilya ko at…
Interesting kasi kahit saan sa Rome,
may mga magagandang kapilya at mga rebulto ni Jesus
at mga paintings niya
na sinabihan ko 'yong tour guide na,
sabi ko, "Nandito ba siya?"
"Kasi alam kong wala. Nag-aral ako sa Catholic school.
Pero pinaparamdam n'yo na nandito siya."
Parang kahit papaano, guilty ang Rome sa original case
ng cultural appropriation. Gets n'yo?
Kasi di naman natanggal ni Jesus 'yong mga nakaka-enjoy sa Rome.
Di niya natanggal 'yong pizza at pasta.
Di siya nakapag "Mamma mia" sa mga kaibigan niya.
Ang alam niya lang sa Rome,
pumunta 'yong mga Romano sa kulto niya sa Jerusalem,
at sinabi nila, "Uy, gusto namin ang ginagawa mo."
"Magandang kuwento. Mula sa hirap tapos balik ulit sa hirap."
"Tingin namin, mas nakaka-engganyo kung namatay 'yong bida."
Hindi, alam ko. Hindi rin ako masaya.
Tapos pinatay siya, na nakakalungkot.
Pero mas bastos pa rin na pinatay nila siya
at nagbenta ng paintings sa pagpatay nila sa kanya
para sakupin 'yong kalahati ng mundo.
Parang kung 'yong pamilya ni Wilkes Booth ang nagbebenta ng Lincoln Logs. Di ba…
Pinaliwanag ko 'to sa Pope at natawa siya,
pero di siya nakakapag-ingles, so paano natin malalaman?
Hindi, di kami nag-perform para sa pope.
Nasayang na oportunidad 'yon
kasi maraming magagaling na komedyante do'n.
Sila Chris Rock, Stephen Colbert at conan O'Brien,
at David Sedaris, lahat sila tapos ako.
Alam ko nga pala
na nasa ilalim ako ng listahang 'yon.
Tinawagan nila ako no'ng Mayo para pumunta ng June.
Sigurado akong may listahan no'ng April at may tumanggi,
tapos nag-google 'yong pope ng "komedyante" sa Dell laptop niya…
Bergoglio ang apelyido niya
at Birbiglia ang apelyido ko.
Naisip niya siguro, "Birbiglia siya. Bergoglio ako."
"Siya 'yong matagal ko nang nawawalang pinsan!" At…
Di siya gano'n magsalita.
At…
Ni hindi siya Italian.
Taga-Buenos Aires siya.
Pero
di pa kilala 'yong accent na 'yon sa comedy community,
kaya habang di pa nangyayari 'yon,
"Mamma Mia! Ako ang pope!"
"Gumagawa kami ng pizza gamit ang Eukaristiya!"
Di 'yon magugustuhan ng papa ko.
Di kami nag-perform para sa pope.
Kinausap kami ng pope,
mga komedyante,
tungkol sa comedy.
Magandang halimbawa 'yon ng power corrupting.
Kapag dumating ka sa punto kung saan sobrang galing mo nang pari
na parang, "Iimbitahan ko si Chris Rock sa bahay ko
at sabihin ko ang saloobin ko tungkol sa comedy…"
Para akong pumunta sa NASA at sinabing, "May rocket akong naisip."
"Dapat gawin natin sila at ipalipad
pero wag sa labas na parang cartoons."
'Do'n na nagtatapos ang speech ko sa rockets."
"Halikan n'yo na 'yong wedding ring ko."
Sasabihin nila, "Pero may pawis."
Kinausap niya kami tungkol sa comedy.
Itong pope na 'to, kung di n'yo alam, si Pope Francis, magaling siya.
Kung ikukumpara sa ibang pope.
Di ba…
Kung nakilala mo siya sa party, masasabi mong, "'Tong gagong 'to."
Pero kumpara sa iba, magaling siya.
Inimbitahan niya kami
sa tinatawag na Apostolic Palace,
at nagsalita siya tungkol sa pagpapatawa.
Forty minutes ang tagal no'n
pero sinulat ko 'yong mga paborito ko.
Ito 'yong aktuwal… mga paborito ko.
Italian 'yon pero binigyan kami ng translation. Sabi niya,
"Mga kaibigan, sa gitna ng malungkot na balita,
habang lubog tayo sa mga krisis, panlipunan man o personal,
may kapangyarihan kayong magpasaya ng iba."
"Kabilang kayo sa iilang may kakayahang makipag-usap sa mga tao
mula sa iba't ibang henerasyon at kultura."
Ang sweet. Maganda at friendly.
Sabi niya, "Ayon sa Bibliya…" Dito ako medyo nawalan ng interes.
"…sa simula ng mundo, habang nililikha ang lahat,
karunungan ng Diyos ang humubog sa sining n'yo
para sa kapakinabangan ng Diyos mismo,
ang unang saksi ng kasaysayan."
Naiinis na 'ko sa konseptong 'to
mula pa ng grade school.
Dahil tinuro sa akin ang tungkol sa saksi ng kasaysayan
noong lumalaki ako. Sabi nila, "Pinapanood ka ng Diyos
sa lahat ng oras."
Sineryoso ko 'yon. Seven ako no'n.
Akala ko sinusundan niya ako sa Chevy Malibu,
parang, "Ano'ng ginagawa ni Mike Birbiglia?"
"Nagtatago siya ng porn sa gubat."
"Sisiguraduhin kong wala siyang girlfriend hanggang mag-20 siya."
Tapos nagkatotoo ang propesiya na 'yon, kaya may Diyos siguro.
Pero… nanatili ang imaheng 'yon buong kabataan ko.
Noong 15 ako, nagsimula akong magsalsal.
Akala ko pinapanood ako ng Diyos na gawin 'yon, di ba?
Kaya dadayain ko 'yong camera kasi…
Akala ko kung nakatingin siya sa monitor no'n,
iisipin niya, "Maraming 15 years old na nagsasalsal,
pero magaling 'to."
"Baka maging pro siya."
Totoo nga, kaya happy ending 'yon.
Hindi technically pero…
Ayos. Tapos sabi ng pope…
"Naaalala ko ang kuwento sa Book of Genesis
no'ng nangako ang Diyos kay Abraham na magkaka-anak siya sa isang taon."
"Wala silang anak ng asawa niyang si Sarah."
Twenty-three siya no'n.
"Nabuntis si Sarah kahit matanda na siya."
Twenty-four.
"Sabi ni Sarah, 'Pinasaya ako ng Diyos."
"Kaya pinangalanan nila ang anak nila na Isaac, ibig sabihin, 'tumawa siya'."
Tapos sabi niya, "Tandaan n'yo 'to."
"Kapag napangiti n'yo kahit isang manonoold lang,
napapangiti n'yo rin ang Diyos."
Na ikinatuwa ko naman.
Tapos binigyan niya kami ng rosaryo.
Binigyan niya kami ng berdeng bag ng rosaryo na binasbasan niya,
at inuwi ko 'yon sa parents ko noong July.
Ika-84 birthday ng papa ko no'n
at nando'n kami ng mama ko, kapatid kong si Joe,
si Jean at si Patty, at lahat ng mga anak namin,
anim na apo ng papa ko,
at pinalibutan namin si papa
at binigay ko 'yong rosaryo.
Ngumiti siya
tapos sabi ng mama ko, "Michael, tinawag ka ng Diyos."
Gusto kong malaman n'yo…
tingin ko, di ako tinawag ng Diyos.
No'ng sinabi niya 'to, gusto kong sabihin na, "Hindi."
"Tinawagan ako ni Jim Gaffigan.…
na tinawagan ni Stephen Colbert,
na posibleng tinawag ng Diyos."
Pero kung napagdaanan mo ang napagdaanan ng parents ko,
masasabi mo talagang, "Oo…
tinawag ako ng Diyos."
So may cake kami para kay papa
tapos umuwi na lahat.
Nakatayo lang ako kasama ang papa ko. Nakahiga siya sa kama.
Kinakausap ko siya. Nakakapagsalita siya
pero wala siyang maalala sa mga nangyari last year.
Kaya tinanong ko siya tungkol sa mga dating nangyari.
Pinanganak siya noong 1940 sa Bushwick, Brooklyn,
at sabi ko, "Noong bata ka pa,
may kamag-anak ka bang bumalik galing sa World War II?
Sabi niya, "Oo, 'yong Tito Charlie ko at Tito Joe at Tito Tony ko,
bumalik silang lahat at may mga kuwento sila
tungkol sa kung paano sila muntik mapatay."
Sabi ko, "Na-draft ka ba sa Vietnam?"
Sabi niya, "Oo, na-draft ako pero dahil doktor ako,
nilagay nila ako sa isang base sa Texas
at doon namin nakilala ng mama mo 'yong mga naging kaibigan namin
habambuhay."
Sabi ko, "No'ng bata ka pa, ano'ng address mo saBushwick?"
Sinabi niya 'yong address at nilagay ko sa phone ko.
Gumuhit ako ng linya
sa pagitan ng bahay ng papa ko
at 'yong naging bahay ng apo niyang si Oona.
Apat na milya ang pagitan at pinakita ko sa kanya
at naisip ko, "Bakit hindi nasabi ng papa ko ang mga 'to?"
Naisip ko, "Bakit di ako nagtanong?"
Ngayon, napapagod na ang papa ko at di na siya makapagsalita,
pero kasama ko siya…
at gusto ko siyang alagaan.
Kasi alam mo, kapag pinagdaanan ng magulang mo
'yong pinagdaanan ng papa ko,
di mo malalaman kung ilang beses mo pa siyang makikita ulit.
Kaya lumapit ako at hinimas ko ang balikat niya,
at kita ko sa mga mata niya na natuwa siya.
At medyo ngumiti 'yong labi niya.
Kaya hinimas ko lang ang balikat niya ng 15 minutes.
At parang close kami ulit ng papa ko
gaya noong bata pa ako
no'ng dinalhan niya ako ng Curious George doll sa ospital…
at no'ng 12 ako at hinaplos niya 'yong matigas kong nipples.
Kinabukasan, hinatid ko sila Jenny at Oona sa bahay sa New York
at makalipas ang ilang araw, sinundo ko si Oona sa school
at naisip ko, "'Yon lang ang kaya kong ituro sa anak ko…
na hindi natin malalaman lahat."
"Madalas tayong magkakamali."
"Posible na 'yong maliliit na kabutihan,
'yon lang ang meron tayo."
"At siguro…
'yon ang magandang buhay."
Thank you so much!
Maraming salamat sa pagpunta!
PARA KAY OONA AT KAY PAPA VINCE
SPECIAL THANKS SA RED HEARSE PARA SA MUSIC
SPECIAL THANKS KAY POPE FRANCIS 1936-2025
Nagsalin ng Subtitle: ACQT