Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Ayan.
Nagtataka ang lahat
kung bakit may dala akong video camera.
Si Claudine, isa sa mga tagakolekta namin.
Kinukunan ko ito para makita ng mama ko 'yong opisina ko.
Nasa collections department tayo. Pero parang walang tao.
Nandito ako, gaga.
Sa iba kasi ako nakatingin.
Nandito si Pammy. Sobrang bait niya.
Oo.
Nagtatrabaho ako noon sa credit union sa federal building sa downtown.
Hi, Mr. Mog. Si Amy po ito, galing sa credit union.
Excited talaga ako noon
kasi malapit ko nang mabili 'yong unang bahay ko.
Pagpasok ko sa trabaho noong umagang 'yon,
ikinuwento ko sa mga kaibigan ko.
- 'Yan si Claudette. - Hi!
Kinausap ko ang lahat ng bisita.
Kuwan, di ako nagtrabaho.
Hi, Mama.
Gusto ko ang mga taong nakatrabaho ko.
May community kami sa building.
Siya si Mary.
Hi, Mama at Papa.
Barkada ko 'yong mga katrabaho ko.
Mga kaibigan ko sila.
Di ko napahalagahan 'yon.
'Yong mga agency sa federal building,
Social Security, HUD, ATF, Secret Service, tapos may daycare.
Anim na buwan pa lang si Tony noon.
At bailiff ako ng judge sa county courthouse.
Gusto kong nababantayan ko pa rin siya.
Malapit lang 'yong daycare sa Murrah building,
kaya doon namin siya iniwan.
Masisiyahan kayo sa handog namin sa Oklahoma At Four ngayon.
Dadalhin namin kayo sa mundo ng pantasya ng buhay...
Trenta lang ako noon.
Siyam na araw akong nagtrabaho sa Channel 9.
Excited akong nagmaneho papunta roon.
Ako 'yong four o'clock anchor noong hapon,
at sinimulan na namin 'yong bagong show
na eere sa Channel 9.
Green jacket at malaking white shirt 'yong suot ko,
at naisip kong magsuot ng magagandang alahas.
Gusto kong magpaganda.
Excited na excited akong nagmaneho papunta sa trabaho.
Magandang araw 'yon.
Meron ba tayong...
Nagtrabaho ako sa University of Oklahoma
bilang third-year resident sa emergency medicine at trauma.
Alas-siyete ng umaga ako natapos, medyo nahihilo at nasusuka na,
kaya gusto ko nang matulog.
Tumawag 'yong kaibigan ko, gustong mag-almusal.
At sa apat na taon ko sa OU, di pa ako nag-almusal,
pero pumayag ako noon.
'Yong katrabaho ko, si Robin, na pitong buwang buntis,
umupo sa mesa sa tabi ko,
tapos may tumawag.
Tapos bigla na lang may sumabog.
Mga bata, may sumabog pa lang sa downtown.
- Pwede mong sabihin kung saan? - Sa may Broadway at Fifth.
Wala na ang buong harapan ng federal building.
Lahat ng palapag hanggang sa bubong.
Kailangan namin ang lahat ng bombero at ambulansiya.
Naku, makinig ka sa akin. Masama ito.
Espesyal na araw ang April 19.
Fundraiser namin 'yon para sa Special Olympics. Golf tournament.
Nandoon ang halos lahat ng head ng law enforcement agencies.
Kakatapos lang namin sa unang tee shots noong biglang tumunog ang pager ko.
Tapos tumunog din 'yong pagers ng ibang agency head.
Sinabi sa aming nagkaroon ng pambobomba
sa federal building.
Bumalik kami sa Oklahoma City,
pero hindi namin naisip na ganoon kalala 'yong nangyari.
Ako si Tammy Payne ng TV 9 newsroom.
Kung nasa downtown kayo, malamang narinig at naramdaman ninyo.
Isang pagsabog sa downtown.
Heto ang live picture galing sa Ranger 9.
Nasa chopper 9 si Jesse.
Jesse, ano ang nakikita mo mula sa ere?
Tammy, kita ang makapal na itim na usok
galing sa federal court building sa downtown.
Kita ang glass na sumabog galing sa ibang opisina sa downtown,
limang kanto ang layo.
Tammy.
Mukhang sumabog ang bahagi ng building. Kailangan naming lumipat sa kabila.
Ang federal building daw iyon.
Bukas ang mic ko, tama ba? Kung pwede... Kung pwede, wag nating patayin
para makausap ko si Jesse.
Kung ikaw... Habang lumilipat ang chopper sa kabilang parte ng building...
- Jesus. Hala. Grabe. - Tingnan ninyo ang kuha.
Talagang di kapani-paniwala.
Sumabog ang bahagi ng federal building. Jesse?
Mga sangkatlo ng building ang sumabog.
Makikita mo ang usok, debris, at sunog sa lupa,
sa downtown.
Nakapanlulumo ito.
At hindi pa natin alam kung ano ang sanhi ng pagsabog.
Kumakain kami ng almusal
noong may sumabog at tumilapon kami galing sa mesa.
Tumayo ako at naglakad papunta sa pinto. Parang umuulan ng papel.
Parang snow ng papel. Nagkalat ang debris.
Parang di totoo. Sobrang tahimik.
May alarm ng kotse sa di kalayuan.
Naririnig mo ang huni ng mga ibon.
Noong kumalat 'yong shockwave sa kalye,
natanggal ang lahat ng bintana sa matataas na building.
Nadurog ang lahat ng kotse.
At tumakbo ako sa federal building.
Noong nangyari 'yong pagsabog, nasa korte kami, at ramdam mo 'yon.
Bumagsak 'yong tiles ng kisame.
Nabasag 'yong mga bintana.
- Tara. - Umalis na tayo.
Sumisigaw 'yong mga tao, "Labas, alis na, labas."
Ang gulo.
Naririnig ko 'yong mga tao, "Ano'ng nangyari?"
Doon ko narinig na may sinabihan ang pulis
na may sumabog sa Murrah building.
Sabi ko, "Hindi." Naaalala ko, napasigaw na ako.
Pagdating ko,
nilamon na ng apoy ang paradahan sa tapat.
Nahati na 'yong building, kaya kita mo 'yong loob.
Nagsilabasan 'yong mga tao, naglalakad na parang zombies,
at naglakad sila hanggang sa bumagsak sila.
Tulala sila.
May dalagang umabot pa sa bangketa.
Nakatingin siya sa kawalan. Kaya lumapit ako, "Ayos ka lang?"
Tumingin siya sa akin, at sabi niya, "Hindi ko alam."
Wala siyang idea kung ano'ng nangyari sa kanya.
Nasa scene si Robin Marsh.
- Robin, naririnig mo ba kami? - Oo.
Di kapani-paniwala.
Ang sinasabi ng lahat dito, "Di kapani-paniwala
na mangyayari ito sa Oklahoma City."
Bilang reporter, at bilang tao, community ko ito.
Nahahati ka sa iba't ibang direksiyon kung paano gagawin ang trabaho mo,
at paano ka nasasaktan para sa mga tao.
Ginamot mo 'yong mga tao. Ano'ng sinabi ng mga nasaktan?
Tulala lang. Tulala lang sila.
Naaalala ko, sa di kalayuan,
may pulis na literal na...
di na alam ang gagawin.
Tingin ko, ganoon kaming lahat.
Di na alam kung ano'ng gagawin.
Pag malaking kaso ang hawak mo, alam mong magiging magulo ang lahat.
Kalokohan ito, kuwan... Di ako makapaniwala.
'Yong una kong ginawa, kinontrol ko muna 'yong lugar.
Sinubukan kong protektahan 'yong crime scene.
Di na namin kailangang sabihin. Atras.
Hinarangan ang lahat ng kalye.
Sinubukan kong makapasok, pero ayaw nila kaming padaanin.
May nasigawan pa akong pulis.
Sabi ko, "Kailangan kong makapasok. Kailangan kong puntahan 'yong anak ko.
Nasa daycare siya."
At sa puntong 'yon, sinabi na niya,
"Dinadala na sa ospital ang lahat ng bata."
Medyo magulo rito. Sinusubukan nilang kontrolin.
Wala pang naiulat na namatay sa ngayon.
Gaya ng sinabi ko, marami ang nasaktan.
Siyempre, gusto naming maintindihan ang nangyari,
pero sa kasong ito, kinailangan munang iligtas 'yong mga tao.
Ang bilis ng pangyayari. May lima, sampu, 15 segundo ka para tingnan 'yong tao.
Sige, pag handa ka na, handa kaming...
Naghanap ako ng mga senyales na buhay pa 'yong tao. Kahit ano.
Corneal reflexes, paghinga, tibok ng puso, pulso.
Kahit anong magpapahiwatig na buhay pa 'yong tao.
Sinabi ko kung sino 'yong mauuna,
at sino 'yong kaya pang maghintay.
Isa siya sa mga kritikal.
At sino 'yong hindi na dadaan.
Mass casualty triage na ang tawag doon.
Ano'ng pangalan mo?
Dagdag pa roon, may mga bata.
Ano'ng pangalan mo?
'Yong mga anak namin...
Pero isa lang sa mga bata 'yong nakita ko na lumabas nang buhay,
at sa likod niya, may mas matandang babae
na inilabas nang nakasakay sa stretcher, at pareho silang nahihirapang huminga.
Pero malala 'yong injuries sa ulo ng bata,
kaya sinabihan ko silang balutin siya
at ilipat sa pansamantalang morge namin,
at dapat may kasama 'yong bata hanggang sa huling hininga niya.
Di natanggap 'yon ng marami. Minura nila ako.
Sabi nila, "Putsa, nagbibiro ka yata."
At sabi ko, "Di na siya maililigtas. May babae rito.
May dalawa pang lalabas. Masyado nang marami."
Paglingon ko, nasa likod ko 'yong mama niya.
Tulala siya. At...
Di niya sinamahan ang anak niya. Kumaway lang siya.
Ganito lang...
Noong inilipat na namin, kumaway lang siya
tapos umalis.
ISANG ORAS AT 18 MINUTO PAGKATAPOS NG PAMBOBOMBA
Sunod-sunod na nagpadala ng unit ang headquarters ng Oklahoma City
sa downtown area. Alam naming may malaking nangyari.
Nakatanggap ako ng tawag galing sa headquarters,
doon lang daw ako sa area ko sa routine patrol.
Nagmamaneho ako sa interstate, sa likod ng lumang dilaw na Mercury.
Nakita kong walang plaka sa likod noong sasakyan,
kaya pinindot ko 'yong lights at siren, tapos pinahinto ko siya.
Binuksan ko 'yong pinto ko at sumigaw ako, "Driver, lumabas ka sa sasakyan."
Hindi siya lumabas agad.
Sumigaw ulit ako, "Driver, lumabas ka."
Binuksan ng driver 'yong pinto niya.
Matangkad at payat 'yong lalaki.
Military-style 'yong gupit.
Tinanong ko siya, "May driver's license ka ba?"
Hinawakan niya ang kanang bulsa niya sa likod,
at may nakita akong umbok sa kaliwang braso niya, mukhang armas.
Hinawakan ko 'yong labas ng jacket kung nasaan 'yong umbok
habang inilalabas ko 'yong armas ko,
at idinikit ko sa ulo niya.
At sabi niya, "May laman 'yong armas ko."
Idinikit ko pa sa likod ng ulo niya 'yong baril ko.
Sabi ko, "Akin din."
Kinapkapan ko siya at pinosasan.
Kinuha ko 'yong lisensiya niya at tinawagan ko 'yong dispatcher ko.
Pinatingnan ko kung wanted si Tim McVeigh.
Walang report na ninakaw 'yong kotse. Di rin siya wanted.
At wala akong nakitang criminal record, pero may dala siyang armas,
kaya hinuli ko siya.
Naaalala ko ang araw na 'yon.
Nakatutok ako sa TV.
Tapos pumasok si Charlie, may kasamang lalaking mukhang normal,
misdemeanor 'yong kaso.
Ang standard operating procedure
para sa nahuli sa traffic at misdemeanors, pinapalaya sila nang maaga kinabukasan.
Inasikaso ko 'yong fingerprints niya.
Di siya pinawisan.
Pati 'yong mga palad niya.
Kalmado siya, at nanood siya ng TV kasama namin.
Nag-usap kami ni Marsha Moritz tungkol sa napanood namin sa TV,
at ilang beses tumingin si McVeigh doon,
pero wala siyang sinabi tungkol sa napanood niya.
Pagkatapos, kinunan ko siya ng litrato.
Kailangang gumapang ng mga trabahador sa wreckage para subukan...
Tinitingnan ko ang litrato, pero nakikinig ako sa audio.
...kinakausap nila ang mga biktima...
Sa unang pagkakataon, nakita ko ang resulta sa TV.
Namanhid 'yong katawan ko,
at di ako nakagalaw.
Wala talaga akong naramdaman.
Mainit at madilim noon.
Wala akong makita.
Pag huminga ako, napapaso ako.
Akala ko, patay na ako.
Pero may narinig akong siren sa malayo.
Naisip ko, nailibing ako nang buhay.
Sumigaw ako para humingi ng tulong, pero wala akong narinig.
'Yon ang pinakanakakasuka...
nakakatakot na pakiramdam.
Basta...
Mag-isa lang ako.
Sa puntong 'yon, sira na 'yong communications.
Di na gumagana 'yong phone systems.
Kaya nagtayo kami ng command post,
at kinailangan kong gumamit ng runners para magpadala ng mga mensahe
sa iba't ibang law enforcement agency.
Kinailangan naming malaman agad 'yong pinagmulan ng pagsabog.
Nagkaroon ng ilang ulat tungkol sa sanhi ng pagsabog.
Posible raw na sumabog ang gas main.
Di tayo sigurado sa nangyari.
Tinitingnan na ng fire department kung sumabog ang gas main.
Kung hindi gas leak o ganoon,
kung pambobomba nga, masasabing sopistikado 'yon.
Base sa pag-uusap namin ng bomb technicians,
may malaking crater sa harap ng building,
na nagsasaad
na 'yon ang pinagmulan ng mismong bomba.
At papunta sa building 'yong pagsabog.
Base sa lahat ng impormasyong 'yon, naniwala kami
na bomba nga 'yon.
Wala pang ganoong bomba na sumabog sa United States.
Malamang, ang sitwasyon na nasa harap ko noon
ang magiging pinakamalaking imbestigasyon sa kasaysayan ng FBI.
Tabi!
Malinaw na sa mga imbestigador
na ang malaking pagsabog sa federal building...
Di pa sigurado kung ilan ang nasaktan at nawawala,
at wala pa ring suspect o umaangkin ng responsibilidad...
...salarin sa pambobomba sa Oklahoma.
Gaya ng iniulat ni Bill Neely...
Walang ulat...
- ...Los Angeles, di sila... - ...Iran lang ang nagmungkahi ng suspects...
...criminal courts building, na laging...
Ang pambobomba sa Oklahoma City ang pinakamalaking kuwento sa mundo
mula noong nangyari 'yon.
Walang katulad ang kuwentong 'yon sa ibang sinundan namin,
kasi sobrang laki noon.
At bago pa man sinabi ng FBI na terrorist attack 'yon,
tiningnan na ng mga tao para alamin
kung sino ang posibleng gumawa noon.
Noong una pa lang, maraming kakaibang tip na ang dumating.
May nakita akong tatlong lalaki.
Bumili sila ng ammonia nitrate na makakapuno ng isang pickup.
Sumakay siya sa taxi. Green o...
May mga kutsilyo siya sa boots.
-May mga pala at asarol sila... - Itim at wavy 'yong buhok...
Mukha siyang may...
Maitim, may balbas na Arabs...
Nasa 5' 6" hanggang 5' 7".
Sila ang nasa likod ng pambobomba.
May bulletin sa FBI,
naghahanap daw sila ng brown na SUV na may dalawang Middle Easterner.
Dalawang suspect, mga Middle Eastern na lalaki,
20 hanggang 25 at 35 hanggang 38, parehong may balbas.
Sa isang iglap, tinitingnan na namin, may kinalaman ba ito sa Middle East?
Ayon sa source ng gobyerno ng US,
posibleng konektado ito sa Middle East terrorism.
Di opisyal, pero para sa FBI,
may kinalaman ang Middle East sa insidente.
Muslim na babae at isang bata.
Sobrang bilis nilang tumakbo ng anak niya noong dumaan sila.
Bihis na bihis sila, kaya nagtaka ako.
Maraming Middle Easterner ang labas-masok doon.
Kumusta sila?
Mukha silang... Sorry, pero magkamukha silang lahat.
Pakitingnan naman
kung ito ang pangalawang anniversary noong sa Waco.
- Parehong araw. - Sumabog sa parehong araw?
- Kaya nitong 19. - Parehong araw na nangyari ang sa Waco.
- Jesus. - Noong '93.
Sabi ng isa sa mga reporter namin, April 19 'yon,
kaya posibleng domestic terrorism 'yong nangyari.
Di ko alam kung masyado pang maaga para hindi isipin
na ganti ang pag-atakeng ito sa nangyari sa Waco dalawang taon ang nakaraan.
Noong 1993, nagkaroon ng raid sa Branch Davidians
na pinamunuan ni David Koresh
na nagtipon ng napakalaking arsenal ng ilegal na armas sa Waco.
911, ano po ang emergency ninyo?
Napalilibutan ang building ng 75 na lalaki, binabaril kami.
May mga bata at babae rito. Patigilin n'yo!
Nauwi sa barilan at 51 na araw ng paglusob, kung saan pumasok 'yong FBI.
Isa si Bob Ricks sa mga agent
na nanguna sa nangyari sa paglusob sa Branch Davidians sa Waco.
Tinutukan namin kung lalabas ba sila.
Lagi lang, "Naghihintay ako ng mensahe galing sa Diyos."
Alam namin sa simula pa lang
na mahirap ayusin ang Waco.
Noong April 19, sinubukan nilang palabasin ang mga Davidian gamit ang tear gas.
Nagkaroon ng sunog, at 76 katao ang namatay, kabilang ang 22 na bata.
'Yong sa Waco 'yong pinakamasaklap sa modern history ng FBI,
at naging magnet 'yon para sa iba't ibang uri ng tao
na nag-alala kung ano'ng gagawin ng gobyerno sa mga baril nila.
Nakakainis 'yong problema sa mga babae at bata.
Bakit pa ba sila pumunta roon?
Para sa letseng baril,
na karapatan naman niya.
Sa buong bansa, nagdaos ng mga protesta.
Tulad ng committee ng 1776, sa Lincoln Memorial sa Washington.
Kung magpapasa ka ng ilegal at di makatarungang gun laws
na nagbabawal sa karapatan namin na magdala ng baril, kaawaan ka ng Diyos.
MAY ARAW DIN KAYO
At may mga taong bumuo ng mga militia.
Ang ATF ang mga kriminal, hindi ako. Masunurin ako sa batas.
Di ako pumatay ng 80 katao sa Waco.
May extreme right-wing groups na binanggit ang paghihiganti,
na kailangang labanan ng mga tao ang ginawa ng federal government.
Bago ang pambobomba sa Oklahoma City,
nagkasagutan kami ng Attorney General
noong bumisita siya rito.
Sabi ko, "Kahit di mo naiintindihan, malaki pa rin ang Waco rito."
At sabi niya, "Parang wala nang pakialam ang mga tao roon."
Sa katunayan, inutusan kami na wag nang pag-usapan ang Waco.
Noong nakita ko 'yong mga eksena noong araw ng pambobomba,
naisip ko agad na tungkol 'yon sa Waco.
At nakakagulat talaga,
kinailangan kong ihinto ang kotse, at sumuka ako sa kanal.
Sabi ng assistant ko, "Bob, April 19 ngayon."
At nakaramdam ako... nakaramdam ako ng bugso ng emosyon,
at noong una pa lang,
naniwala akong posible talaga na may kinalaman 'yon sa Waco.
Maraming tao sa bansang ito, umaabot sa libo-libo,
ang naniniwala na ang terrorist...
Terrorist attack ang sabi ko, iyon ang tawag nila.
...ang standoff sa Waco na humantong sa sunog
ang putok na umalingawngaw sa buong mundo.
Para sa kanila, gera ito laban sa gobyerno at naniniwala silang iyon ang unang putok.
Matindi 'yong takot
na opening salvo 'yon para sa mas malaking bagay.
Noong umagang 'yon, binuksan ko ang TV, at nakita ko ang usok.
FBI agent ako na nakatalaga sa Oklahoma City Division.
May iba't ibang agency sa A.P. Murrah Federal Building.
Kilala ko ang lahat ng nandoon.
Noong makita ko ang building, sumakay agad ako sa kotse,
inilagay 'yong red light, binuksan 'yong siren,
at nagmadaling pumunta sa downtown.
Sobrang bilis ko.
Nagkalat 'yong red lights, may itim na usok galing sa mga kotse,
at pagdating ko sa kanto, nakita ko 'yong federal building.
Nakita ko,
pero di talaga tinanggap ng utak ko kung ano'ng nakikita ko.
Pumasok ako para maghanap ng nakaligtas sa pambobomba
na nasa building pa rin.
Pero di malabo
na 'yong taong nagpasabog ng explosive device,
may pangalawa pang inilagay
bilang pag-atake sa mga responder.
Kaya may mga naghanap na ng pangalawang device.
Naghanap kami ng ebidensiya.
Naghanap kami ng explosives na baka napalayo,
kahit anong makakasakit sa mga tao.
May siyam na palapag 'yong building,
ganito kakapal 'yong semento ng bawat palapag,
at may kabilya sa gitna.
Nagpatong-patong ang mga palapag noong gumuho sila.
Bumagsak sa susunod 'yong nasa taas, hanggang sa bumagsak ang lahat
kung saan wala na silang mapuntahan, at kailangang daanan 'yon.
Naghanap muna kami ng mga sugatan,
may dumating na mga doktor, at nag-amputate sila roon sa building.
Noong gumapang ang surgeon sa butas para mag-amputate,
iniabot niya ang pitaka niya at sinabi, "Kung gumuho, pakibigay sa asawa ko."
Sobrang hirap gumalaw sa building.
Walang nakasisiguro na di guguho 'yon.
May nurse na pumasok sa building para tumulong,
pero may nahulog na semento at tumama sa ulo niya,
tapos namatay siya.
May mga katawan dito. May lalaki rito...
May narinig akong mga boses ng lalaki.
Sumigaw ako, tapos sumigaw din siya,
"May buhay. Kailangan namin ng backup."
Sabi niya, "Di ka namin makita.
Susundan namin 'yong boses mo. Kausapin mo kami."
May isa pa!
Ayos.
Tingnan mo 'yong linya.
Narinig kong papalapit na sila. Nakalabas ang kanang kamay ko
sa gilid ng mga guho.
At naramdaman ko na may sumagi sa kamay ko.
Sabi ko, "Nahawakan mo yata ang kamay ko."
Sabi niya, "Ano'ng kulay ng damit mo?"
Sabi ko, "Di ko alam." Sabi niya, "Isipin mo! Ano'ng kulay?"
Sabi ko, "Green".
Tapos naramdaman ko agad na may humawak sa kamay ko.
Naisip ko, "Eto na." Sabi nila, "Isa, dalawa, tatlo".
Hihilahin na nila ako palabas.
ISANG ORAS AT 26 MINUTO PAGKATAPOS NG PAMBOBOMBA
Naglakad ako sa building, at tumingala ako
sa ibabaw ng mga guho,
at doon ko nakita ang LAWS rocket box.
Shoulder-fired rocket 'yong LAWS rocket. Nagpapaputok ng malaking projectile.
Kapag tumama, sumasabog.
Kahit mga tangke.
Tapos bigla akong sinabihan
na may nahanap na isa pang bomba sa loob ng Murrah building.
Tinamaan mismo 'yong building, at nandoon 'yong mama ko.
May bomba!
Bomba! Tara na.
Umatras kayo, may bomba!
May isa pang bomba! Diyos ko!
Sandali.
Umalis na kayong lahat.
Lahat ng unit, paalisin lahat sa east side ng federal building. May emergency doon.
Narinig kong nagkagulo na.
Nanginig 'yong mga guho,
at narinig ko, parang tumatakbo 'yong mga tao sa ibabaw.
- Ano'ng nangyayari? - May isa pang bomba.
Pinapalabas ang lahat, kahit ang nagmamando.
Nagtakbuhan ang lahat palabas ng building.
Tumanggi akong umalis.
Tinutukan ng baril ang binti ko ng patrol, "Babarilin kita kung di ka aalis."
"May mga pasyente ako."
At sabi niya, "Babarilin talaga kita sa binti kung di ka aalis."
Kaya umalis ako.
Maraming nag-aalala roon tungkol sa pangalawang pagsabog.
Lumilikas na ang lahat sa downtown Oklahoma City.
Kahit ang medical professionals.
Sabi noong mga lalaki, "May isa pang bomba."
Alam ko na kung ano'ng nangyayari.
Sinabi ko sa kanila ang pangalan ko, na sabihin sa pamilya ko na mahal ko sila.
Iiwan nila akong nakalibing nang buhay.
Nag-isip-isip ako tungkol sa buhay ko, at...
Mga relasyon, at
ginamit ko sana 'yong buhay ko para makatulong, at...
di man lang ako naging mama.
At sa isang iglap,
naging klaro sa akin.
Di ako nabuhay nang totoo sa sarili ko.
Noong naghahanda na akong mamatay, doon ko naisip
na ayaw kong mabuhay nang ganoon.
Gusto kong baguhin 'yong buhay ko. Pero huli na.
Kailangan pa ninyong lumayo. Layo pa. Sige pa.
- Bilisan mo, tanga! - Lumayo pa kayo.
Umakyat kami sa hagdan, kami noong isang trooper.
Tapos kinailangan kong ibaba 'yon mula sa pangwalong palapag na gumuho,
dapat mabilis 'yong pagbaba ko sa hagdan kasi baka sumabog.
Pumunta ako roon, at base sa LAWS rocket,
umaandar 'yon.
Kaya itinali namin sa lubid.
Dinala namin 'yong kahon pababa.
Ginawa namin 'yon.
Inilagay namin sa truck. Dinala nila sa bomb range ng county at sinunog.
Hindi 'yon totoong device.
Peke 'yon na gagamitin dapat sa customs sting operation.
At sobrang nakakadismaya
kasi ginulo noon 'yong rescue effort.
Pagkatapos, napabalik ko na ang mga tao.
Para sa inyong kaalaman, kinumpirma ng ATF agents
na ang bombang nakita nila at nagpataranta sa mga tao
ay isang training device sa ATF office,
isa sa mga field office nila rito sa Oklahoma City sa building na iyon.
May mga tao pa sa loob.
Hindi pa kumpirmado kung buhay pa ang ilan sa kanila.
Tumakbo ako sa kalye, papunta sa fire truck.
Nakita ko si Special Agent Matt Lotspeich. Di siya mapakali.
Sabi ko, "Ano'ng nangyayari?"
Sabi niya, "May iniwan akong buhay sa building."
Lumingon kami, tumingin sa building,
at bumalik kami.
Nasaan siya?
Makapal 'yong alikabok,
at ramdam mo ang panginginig ng building.
At naisip ko,
"Sana pwede ko pang sabihin sa mga anak ko na mahal ko sila."
Dahil sa puntong 'yon...
di ako sigurado kung makakalabas kami roon.
Tapos bumaba kami kung saan natabunan si Amy ng mga guho.
May semento na nakahiga nang ganito,
at nasa ilalim mismo si Amy,
natabunan ng mga guho.
Narinig ko 'yong mga boses ng mga lalaki, at hinawakan ng isa 'yong kamay ko.
Hawak ko na siya.
May nahawakan siyang kamay, pero may inaayos 'yong lalaki,
kaya inilipat 'yong kamay niya sa boots ni Matt, at doon siya kumapit.
Di na ako bibitaw noon.
Iniabot sa akin ni Matt at ng mga bombero 'yong mga guho
para ibigay sa mga pulis na kasama namin.
At nakita na namin siya.
Parang, "Paanong buhay pa siya?"
Naipit ako, at habang kinukuha nila ako,
sabi nila sa akin, nasa upuan pa rin ako,
nakabaliktad, nasa ilalim ng halos sampung talampakang guho.
Tapos bigla nilang sinabi,
"Bibilang kami ng tatlo. Malamang masakit ito."
Bumilang sila ng tatlo bago nila hinila. Lumabas ako galing sa ilalim ng mga guho.
Oo, masakit ang lahat.
Nabuhay ang lahat ng nerve, pero...
di na importante 'yon.
Inilabas nila ako sa likod ng federal building.
Di ako makapaniwala sa nakita ko.
Di ko alam kung ano'ng injuries ko.
Wala akong balita sa mga kaibigan ko, pero
di ko makakalimutan...
tumingin ako sa langit, nilanghap ko 'yong sariwang hangin,
at ipinangako ko sa Diyos na babaguhin ko 'yong buhay ko.
2 ORAS AT 28 MINUTO PAGKATAPOS NG PAMBOBOMBA
Marami pa rin ang takot sa downtown ng Oklahoma City,
habang inaalam ng mga awtoridad kung sino ang salarin,
at kung ano ang matitira sa ginawa nila.
Madalas, mahirap talaga ang mga kaso ng pambobomba
dahil wasak na ang ebidensiya.
Kinailangan naming maghanap sa halos ten-square-block na lugar
para sa lahat ng posibleng ebidensiya.
Tinanong ako kung sino'ng pwedeng tumulong,
at naisip ko na malaki ang maitutulong ni Danny Coulson.
Siya 'yong head ng hostage rescue team.
Dumeretso agad ako sa command center para makipagkita kay Ricks.
Sabi niya, "Ikaw ang humawak sa evidence recovery,
at ako sa imbestigasyon."
Ipinadala namin ang evidence response team para maghanap sa site.
Daan-daang tao ang nagtrabaho sa scene,
kaya may sistema 'yong pagsasagawa ng imbestigasyon.
Naniniwala ang law enforcement agencies na bomba iyon, posibleng car bomb.
Di pa napatutunayan. Di pa kumpirmado ng forensics.
Marami kaming sinuri.
Ang differential ng truck ang naging susi.
Nahanap ang unang importanteng ebidensiya isang bloke mula sa federal building,
sa harap ng Regency Towers, 'yong apartment complex.
May lalaki sa labas.
May narinig siyang umiikot na ingay, parang helicopter,
tapos biglang lumipad 'yong rear axle papunta sa kotse.
Lumapit sa akin ang FBI kasi 16 na taon na ako sa auto theft.
At noong nakita ko 'yong axle na malayo sa borough building,
alam kong galing 'yon sa truck na nagpasabog ng building.
Sa sobrang lakas ng pagsabog,
'yong rear axle galing sa truck
na ginamit sa paghatid ng bomba, sumabog.
'Yong huling number lang 'yong nakita ko.
Gamit 'yong chem tool at wire brush, nilinis ko hanggang sa nakita 'yong bakal,
at nakuha ko 'yong number sa likod.
Malaki ang naitulong noon.
Tumawag ako sa National Auto Theft Bureau.
Sabi ko sa babae, "Alamin mo ang full VIN nitong confidential number."
Sabi niya, "Active ang rental truck na 'to."
Nirentahan 'yong truck dalawang araw ang nakaraan
sa Elliott's Body Shop, sa Junction City, Kansas.
Noong araw ng pambobomba, nasa one-person office ako
sa Salina, Kansas.
Akala ko, mapapanood ko lang 'yon sa TV, at madidismaya ako na wala akong magawa.
Pero noong hapon, bandang alas-tres, may tumawag sa akin.
Nirentahan daw 'yong truck sa Junction City, Kansas.
Pinapunta agad ako roon para kunin 'yong mga dokumento
at dalhin sa lab.
Noong tinitingnan ko ang rental documents galing sa Elliott's Body Shop,
nakita ko 'yong pangalan ng nagrenta,
Robert Kling.
Nag-interview kami ng mga tao
sa Elliott's Body Shop.
Pagkakataon na namin 'yon para makagawa ng sketches.
Tinawagan ako ng bureau, nasa eroplano na raw 'yong sketch artist,
darating sa umaga.
PITONG ORAS AT 28 MINUTO PAGKATAPOS NG PAMBOBOMBA
Idineklara ito ni President Clinton na isang federal emergency.
Nagkaroon ng malaking debate
kung ilalabas ang impormasyon tungkol sa Ryder truck.
Sa huli, naisip namin na magdadala 'yon ng libo-libong lead,
kaya itinago namin 'yong impormasyon.
Sa ngayon, hindi pa kami sigurado
kung sino ang nasa likod ng pambobombang ito.
Nagkaroon kami ng daan-daan, kung hindi libo-libo, na lead
mula sa mga taong tumatawag hanggang sa mga mapagkakatiwalaang saksi.
Sineseryoso namin ang bawat isa.
Pero sa ngayon, di tayo pwedeng manghula kung sino ang salarin.
Gusto ko lang noon na masiguro
sa American public na malulutas 'yon.
TAGPUAN NG MGA PAMILYA NA BIKTIMA NG SAKUNA
Pumunta ako sa simbahan.
Itinayo 'yon bilang emergency site kung saan makakapaghintay ang lahat.
Nandoon ang lahat ng pamilya.
Lahat ng may kaanak sa building.
Naaalala kong pumasok si Tony.
At...
'yong naaalala ko lang, 'yong mukha niya.
At hindi kami nakapagsalita.
Nagyakapan lang kami.
Kinagabihan,
trabaho kong makipag-usap sa mga magulang na nandoon,
na di alam 'yong kapalaran ng mahal nila sa buhay.
Kukumustahin natin si Robin Marsh.
Kasama niya ang ilang kaanak,
ilan sa marami na naghihintay ng balita. Robin?
Oo. Kasama natin ang pamilyang Cooper.
May litrato tayo ng batang si Antonio.
Anim na buwan lang siya.
Ito ang sanggol na ipinagdarasal natin ngayon.
Ang narinig namin, posible na ang isang bata,
isang John Doe na hindi pinangalanan, ang Cooper baby.
Mrs. Cooper, nagtatrabaho ka sa downtown. Ikuwento mo ang umaga mo.
Nakagawian mo ba na iwan ang baby na si Antonio sa daycare center?
Oo, araw-araw ko siyang hinahatid at...
pinupuntahan tuwing tanghalian, pero di ako nakapunta ngayon.
Naaalala ko noong unang gabi, sobrang lamig.
Bumaba 'yong temperature.
Umulan, at sabi ko, "Panginoon, sana wala sa building
'yong anak ko, giniginaw at nagugutom, at...
at nasaktan."
'Yon ang pinakamahirap na gabi sa lahat.
Ang huling kailangan ng kahit sino rito, nandito ngayon, ang ulan.
Pero nakakapangilabot ang makikita ninyo sa likod ko.
Tuloy ang pagsagip ngayong gabi,
at umaasa silang makahanap ng mga nakaligtas,
pero ayon sa babaeng buong araw tumulong sa pagkuha ng mga biktima sa gumuho,
natatakot siyang aabot sa daan-daan ang patay.
ISANG ARAW PAGKATAPOS NG PAMBOBOMBA
May masayang wakas ang isang kuwento kaninang umaga sa Oklahoma City.
Ang kuwento ni Amy Petty, natabunan nang limang oras
sa gumuhong Murrah building bago tuluyang mailigtas.
Ngayong umaga, nasa Presbyterian Hospital siya
sa Oklahoma City.
Kumusta ka?
Masakit ang katawan ko, pero masuwerte akong buhay ako.
Ano'ng sinasabi ng mga doktor tungkol sa kondisyon mo?
Sasakit lang 'yong katawan ko, at may malaking hiwa sa binti ko.
Magiging okay din ako.
Walang tigil 'yong pag-ring ng phone,
'yong mga kaanak ng mga katrabaho ko,
tumawag para itanong kung nakita ko
sila sa trabaho noon. Nakita ko ba kung ano'ng suot nila?
At hindi ko maalala.
Sana mahanap sila, at sana buhay pa sila.
Masaklap na araw ang April 19,
at noong April 20, 'yong mga tao...
nagbayanihan.
Nagdala ang mga tao ng pagkain at iba't ibang bagay.
Makikita sa may karatula ang pila ng mga taong tutulong.
Kahit na may mga pagkakaiba tayo, pwede tayong magkaisa para makatulong.
Kita mo na sa gitna ng kabaliwan at pananakot,
may daan-daan at, kalaunan, libo-libo
na kabutihan.
Na taong lumalapit at sinusubukang makatulong.
Nagtayo sila ng shopping center sa lugar. Kung wala kang boots, bibigyan ka.
Kung gusto mong kumain, meron. Di sila nagpapabayad.
Grabe 'yong mga taga-Oklahoma.
Kaya nagawang magpatuloy ng lahat.
SALAMAT SA TULONG! PAGPALAIN KAYO NG DIYOS!
Dumating 'yong sketch artist
at nagtrabaho kasama 'yong tatlong saksi
mula sa Elliott's Body Shop.
Nagulat siya dahil puting lalaki na mukhang galing militar
ang inilarawan ng unang saksi.
Di lalaking Middle Eastern.
At alas-siyete na.
Dalawa ang sketch namin.
John Doe one at John Doe two.
Tapos nagpadala ako ng teams ng agents para mag-canvas sa Junction City
kung may nakakita sa dalawang taong 'yon.
May napansin ka bang Ryder truck, o malaki...
Naglagay kami ng mga harang.
Nag-interview kami ng mga posibleng nakakita ng Ryder truck
o kahina-hinalang tao sa lugar na 'yon.
Noong umagang 'yon, tumawag ako sa opisina ng court clerk.
Sinubukan kong madala si Timothy McVeigh sa korte.
Pero sabi nila, "Di siya madadala ngayon. Busy kami." Sabi ko, "Okay."
Sa ibang araw na lang si Timothy McVeigh.
Kumusta po? Iniimbestigahan namin ang pambobomba sa Oklahoma City.
Kumuha ang agents ng mga kopya ng sketch at pumunta sa mga restaurant,
tindahan ng mga piyesa, at hotel.
Nagbahay-bahay 'yong FBI agents,
at nagtanong, "Nakita o kilala mo ba sila?"
Marami silang napuntahan sa loob ng apat na oras.
At naging masuwerte kami
noong pumunta 'yong isang team sa Dreamland Hotel
at nakausap 'yong may-ari, si Lea McGowan.
Tinanong siya, "May dumaan bang Ryder truck kamakailan?"
Sabi niya, "Meron nga."
Ipinakita namin 'yong iginuhit ng artist galing sa Elliott's Body Shop.
Sabi niya, "Oo, kamukhang-kamukha niya 'yong tao
na may Ryder truck na pumunta rito."
Ganoon 'yong itsura ni Mr. McVeigh.
Tumingin sila sa akin, "McVeigh?" na parang nagsisinungaling ako.
Di ako nagsisinungaling. Isinulat niya 'yong Mr. McVeigh.
Unang beses namin narinig 'yong pangalang Tim McVeigh.
Tinanong ko, "May gumawa na ba ng NCIC offline search?"
'Yong NCIC 'yong database ng bawat pag-aresto sa bansa.
Noong 1995, may mga computer tape pa na magsasabi sa 'yo
kung pinahinto ng pulis ang isang tao.
Kung saan at kailan.
Pero kung may kailangan ka sa offline data,
kailangan mong bigyan ng pangalan na hahanapin.
Maglalagay ka ng tape, tapos hahanapin doon.
Tatanggalin mo, magkakarga ka ng iba, at maghahanap ulit.
Mabagal lang 'yon.
Kasabay noon, tiningnan namin 'yong phone records.
Lahat ng tawag galing sa room 25 sa Dreamland Motel,
na nirentahan ni McVeigh.
Noong Sabado ng gabi, tumawag siya sa local restaurant,
kung saan nag-order si Robert Kling.
Alam namin na Robert Kling ang pangalan noong nagrenta ng Ryder truck.
Tapos alam na namin na si Timothy McVeigh si Robert Kling,
o konektado siya kay Robert Kling.
Nakatutok kami sa isa sa mga kasabwat sa pambobomba.
31 ORAS PAGKATAPOS NG PAMBOBOMBA
May nahanap na sasakyan ang mga imbestigador
na ginamit sa pag-atake kahapon
sa federal building dito sa Oklahoma City.
Natukoy sa karagdagang imbestigasyon
na may konektadong dalawang puting lalaki sa sasakyang ito.
Inihanda na ang composite sketches nila.
Sinumang may impormasyon tungkol sa kanila,
magbigay-alam agad sa pinakamalapit na opisina ng FBI.
Nagulat ako noong nakita namin ang sketches.
Mukha silang mga Bubba!
Parang wanted sa pagnanakaw ng beer truck.
Mukhang di nila kayang magplano ng ganoon kalaking pagsabog.
Parang ginusto nating isipin na iba 'yong gumawa noon sa atin.
Muli, Mitch at Jenifer, malaking pagbabago ito,
mula sa kuwento
at haka-haka na Islamic fundamentalists ito,
pero ngayon, biglang sa Waco na ulit nakatutok.
Sa domestic terrorism na ulit nakatutok, di na sa international terrorism.
At maiisip mo...
Wow. Pero tayo 'yon.
DALAWANG ARAW PAGKATAPOS NG PAMBOBOMBA
Matindi pa rin ang dalamhati,
at lumalalim ito kada oras dito sa Oklahoma City.
Pati ang galit. Naririnig namin sa mga tumatawag sa station namin.
Tingnan natin ang impormasyon tungkol sa suspect,
na inilabas ng FBI kahapon.
Una, ipinakita ng media ang isang puting lalaki, 5'10".
Nakakatawa, noong nasa selda ako, inilarawan ang composite.
5'9" hanggang 6'1".
Sabi ng isa sa mga nasa loob,
"Naku, kararating mo lang," pero pabiro. Sabi ko, "Pero makinig ka sa inilarawan.
Di ako 'yan. 6'2 ako." At nagbiruan pa kami.
Tapos nauto nga sila,
naniwalang di ako 'yong inilarawan.
At nawala na 'yong hinala nila.
ISANG RESULTA - TIMOTHY JAMES MCVEIGH TINGNAN ANG MGA DETALYE
Bumangon ako kinabukasan, pumunta sa command post.
Excited ang lahat. Sabi ko, "Ano'ng nangyayari?"
Pumunta si Walt Lamar sa opisina ko at sinabi, "Boss, di ka maniniwala."
"Inaresto si Timothy McVeigh sa Perry, Oklahoma,
isang oras pagkatapos ng pambobomba."
Kalagitnaan ng umaga, tumawag sa telephone 'yong FBI,
gustong malaman kung nasa kulungan pa rin si Tim McVeigh.
Sabi ko,
"Dinala na siya korte,
nakatayo sa harap ng judge habang nag-uusap tayo."
Makakalabas na siya sa loob ng 35, 45 minuto.
Siya ang susi
na magtatahi sa buong imbestigasyon.
Inutusan ko si Danny na pumunta sa Perry
at ihanda ang paglipat kay McVeigh pabalik sa Oklahoma City.
Sabi niya, "Danny, damputin mo."
Narinig namin na may inaresto,
at may tao sa Perry, Oklahoma, sa Noble County Courthouse.
Sumakay ako sa kotse kasama ang photographer
at pumunta kami sa Perry.
May espesyal na ulat mula sa CBS, posibleng may inaresto na.
Tingnan nga natin kung pwede.
Sinabihan tayo na may inarestong suspect sa Perry, Oklahoma,
na tugma sa paglalarawan ng isa sa mga suspect,
na inilabas ang composite picture kahapon.
At pagkatapos, kasabay sa Perry,
nalaman namin na may raid sa Decker, Michigan.
Dahil sa booking card niya sa kulungan,
isinulat na home address ni McVeigh ang Decker.
At sa Dreamland Motel,
ginamit ni Timothy McVeigh 'yong parehong address sa Michigan.
May tao sa bahay na 'yon na konektado mismo sa bomba.
Mabilis na lumabas 'yon sa national media.
Nahanap na ng mga awtoridad ang posibleng suspect sa isang bahay
sa probinsiya
at napapaligiran na ng federal, local, at state authorities.
May mga TV sa newsroom, at pag tiningnan mo,
may mga live shot ng farmhouse sa Decker, Michigan,
kung saan nangyayari 'yong raid.
Nalaman namin na pag-aari 'yong farmhouse ni James Nichols,
at may kapatid siyang si Terry Nichols, na nakatira rin doon.
Ang bahay o ang outbuilding sa likod,
maaaring may Jerry Lynn Nichols, James Douglas Nichols, ilang kapatid,
isa, pareho sila, o ilang kaanak nila.
At dalawa silang posibleng suspect sa pambobomba sa Oklahoma City.
Iyon ang kaugnayan nito, alam mo, sa Decker, Michigan.
Nalaman natin pati ang pangalan ng lalaki
na inaresto sa Perry, Oklahoma. Isang Timothy McVeigh.
Iyon ang taong inaresto ngayong araw sa Perry, Oklahoma.
Pinalibutan namin ang bahay, at lumabas ang lahat sa national TV,
kaya sobrang delikado 'yon.
Papasok na sila sa bahay. Papasok sa bahay.
Mas nakikita n'yo pa siguro kaysa sa akin.
Mukhang papasok na sila sa bahay.
Pumasok ang FBI sa bahay sa Decker, pero wala silang nahanap.
Live tayo sa Perry, Oklahoma, kasama si Robin Marsh. Robin.
Habang nasa live broadcasting kami,
mas maraming tao ang dumating, tumingin ako sa paligid,
at libo-libo na ang tao roon.
Nandito ang media mula sa iba't ibang parte ng mundo
sa maliit na bayan ng Oklahoma.
At nakikita ninyong pumapasok ang mga opisyal na di nakauniporme
sa Noble County Jail.
Hinatid sila ng Oklahoma Highway Patrol.
Muntik nang makalabas si McVeigh.
Makakalabas na dapat siya.
Masuwerte kaming nauna kaming nakarating.
Kung di namin nalaman sa oras na nalaman namin,
nahirapan sana ang lahat noong panahong 'yon.
Umakyat ako sa hagdan,
at may lalaking may suot na cowboy hat.
Lumapit siya at sinabi, "Mga taga-FBI kayo?"
Sabi ko, "Oo."
Sabi niya, "Kung magkaproblema kayo sa ebidensiya,
ilabas n'yo siya sa likod ng gate, kami na ang bahala."
Tensiyonado na ang lahat. Gusto siyang makita noong mga tao.
Dapat pakawalan siya sa harap para mabugbog siya.
Kung sila 'yong salarin, dapat patayin 'yong mga gago.
- Sabihin mo sa camera. - Patayin siya.
- Dapat nga siyang patayin.
Tumingin ako sa taas, at nandoon ang SWAT Team sa Noble County Courthouse.
Iniisip ko lang noon, "Dapat ilabas na 'yong lalaki."
Nag-alala talaga ako na kukunin o papatayin siya ng masamang tao.
Kung parte siya ng isang grupo,
kung ako 'yong nagpapatakbo noon, papatayin ko muna siya.
Ayokong kumanta siya.
Nag-abang lang kami. Di na kami makapaghintay.
Noong una kong nakita si McVeigh, kamukha niya ang composite.
Sabi niya, "Alam mo kung bakit tayo nandito?"
Sabi ko, "Oo, 'yong sa Oklahoma City yata."
Sabi ko, "Para sa mga susunod, gusto ko na ng abogado."
Tungkulin kong protektahan si McVeigh.
Ayoko siyang protektahan, pero trabaho ko 'yon.
Sabi ko, "Pwedeng makahingi ng bulletproof vest?
Kung babarilin ako, tatanggapin ko, pero uulitin ko,
bibigyan ba ako ng vest?" Sabi nila, "Hindi."
Sabi ko, "Kung sapatos?"
Sabi nila, "Hindi rin."
Salamat.
Mahirap marinig isa-isa kasi sabay-sabay silang sumisigaw noon.
Pero may naaalala ako.
Narinig ko, "Tumingin ka rito, gago, babykiller. Tingnan mo ako sa mukha."
Naisip ko agad, "Di kita pagbibigyan, baka sumaya ka pa."
Nagmadaling umalis si Mr. McVeigh,
mula rito sa Noble County Courthouse, sa maliit na lungsod ng Perry, Oklahoma.
Dinala siya rito dahil sa traffic charge at weapons charge,
pero di alam ng DA at ng judge kung sino ang lalaking iyon.
May inasikaso pa kami ng judge,
kaya naghintay kami hanggang kaninang umaga.
Buong araw naming sinasabi, karaniwan, makakapagpiyansa na dapat 'yong lalaki.
Ano'ng nararamdaman mo ngayon?
Binantayan tayo ng Diyos.
Kasabay noon, nagsimulang mangolekta ng ebidensiya ang FBI.
Sa bahay ni James Nichols at ng kapatid niyang si Terry.
Kontra talaga sa gobyerno ang magkapatid na Nichols.
Di sila naniniwala sa sistema ng gobyerno, sa mga bangko.
Puno sila ng galit sa gobyerno.
Marami kaming nalaman tungkol kay Terry Nichols,
na isa sa malalapit na kasamahan ni Timothy McVeigh.
Nalaman agad ng FBI
na matagal na nanirahan doon si Tim McVeigh.
Kaibigan siya dati ni Terry Nichols sa army.
May nakita kaming company photo
kung saan magkasama sina Terry Nichols at Tim McVeigh.
Ibinuhos ko na ang atensiyon ko noon
sa paghahanap kay Terry Nichols.
Nakilala namin ang dati niyang asawa na si Lana Padilla.
Sabi niya, nakatira na si Terry
sa Herington, Kansas.
Malapit lang ang Herington
kung saan nirentahan ang Ryder truck sa Junction City, Kansas,
kaya interesado talaga kami kay Terry Nichols.
Nag-set up kami sa bahay ni Terry Nichols sa utos na,
"Wag magpahalata, pero wag siyang hayaang makatakas."
Tumambay 'yong agents doon
hanggang lumabas si Terry Nichols kasama 'yong asawa at anak niya,
sumakay sa truck at nagmaneho paalis.
Habang sinusundan ng agents,
lumiko si Terry Nichols at dumaan sa kalyeng tinitirhan niya,
at pumunta sa Herington Department of Public Safety.
Mukhang napansin niya 'yong nagmamanman,
at pumunta siya sa local police department para sumuko.
Pansamantala siyang natukoy bilang si Terry Nichols ng Michigan.
Sumuko raw siya sa local police ng Herington, Kansas.
Nakaupo sa likod ng kotse ko si McVeigh.
Tumayo siya, pero pinaupo ko.
Sabi ko, "Magpapakabait ka sa biyaheng ito, o sasaktan kita.
Maging maginoo ka para kami rin." Sabi niya, "Opo."
Pinosasan ko siya sa sahig sa gitna ng helicopter
dahil ayokong tumakas siya at magpakamatay.
Gusto naming buhay siya, di patay.
Pero di namin alam kung ano'ng kinakaharap namin.
Isang lalaki lang 'yon.
Parte ba siya ng mas malaking sabwatan, at may mga gustong pumatay sa kanya?
Di namin alam. Kaya kinausap ko sa intercom 'yong piloto.
Sabi ko, "Babaan mo ang lipad. Ayokong matamaan ng LAW rocket."
Gumano'n siya...
Tumalon kami sa mga bakod. Ganoon kababa ang lipad namin.
At di kumurap si McVeigh.
Umupo siya na parang...
Di tumingin sa kaliwa o sa kanan.
Walang emosyon.
Sa tulong ni Bob Ricks, nadala siya sa Tinker Air Force Base.
Nagpadala rin siya ng FBI SWAT team bilang security.
Ngayong gabi, inaresto ang isang American, at kinakapanayam ang isa pa.
Sa police department ng Herington,
sampung oras silang nag-interview kay Terry Nichols.
Kinausap namin siya.
Di siya mukhang natataranta o kinakabahan.
Wala siyang emosyon, kalmado lang.
Binalik-balikan namin ang pagpunta nila sa gun shows
at pag-uusap nila tungkol sa paggawa ng mga bomba.
'Yon ang pinakamahabang interview na ginawa ko.
Mabigat 'yong mga tanong namin sa kanya.
Sabi ko, "Tingin mo, posibleng si McVeigh 'yong gumawa nito?"
At 'yong sagot niya,
"Pwede niyang gawin 'yon nang di ko nalalaman."
Pero sinabi ni Terry,
"Pareho kami ng alam ni Tim McVeigh sa paggawa ng mga bomba."
Di namin siya napaamin, "Ako ang gumawa" o "Kami ang gumawa,"
pero noong narinig ko ang dalawang 'yon, sa tingin ko,
'yon ang kailangan ko.
Wala nang duda
na kung ihaharap namin siya sa jury, hahatulan siyang nagkasala.
3 ARAW PAGKATAPOS NG PAMBOBOMBA
Titingnan muna natin ang mga balita ngayong umaga.
Umuusad na ang federal agents sa imbestigasyon sa pambobomba.
Masasabi ng iba na napakabilis nila.
May kinasuhan nang lalaki, at kinakapanayam na ang iba.
Nagpapahiwatig na mas marami pa ang aarestuhin.
Noong sumuko si Terry, hinalungkat ng FBI agents ang bahay niya.
'Yong tanong, mag-isa lang ba siya?
Parte ba siya ng grupo? At mangyayari ba ulit 'yon?
Di nila alam kung may mga tripwire
o kahit anong magpapasabog ng bomba.
Kaya naging maingat talaga 'yong search warrant team
bago sila nagsimulang maghalungkat.
Marami kaming nahanap na ebidensiya sa loob ng bahay.
Limang rolyo ng primer det, blasting caps.
May nakita kaming calling card
at resibo para sa 900 na kilo ng ammonium nitrate.
Pagkatapos ng pambobomba, sinubukan ni Nichols na itapon 'yon.
Sa sobrang dami ng itinapon niya na ammonium nitrate fertilizer sa bakuran,
sabi ng mga kapitbahay, mukhang may snow noon.
Nakakabuo na kami ng magandang kaso laban kay Terry Nichols
at Tim McVeigh.
Pero alam namin, sa ganitong kaso, kailangan namin ng tagaloob.
Tinawagan ko 'yong division sa Buffalo, tagaroon kasi si McVeigh,
at ipinasundo ko 'yong papa niya.
At naawa talaga ako sa kanya.
Kung anak ko 'yon,
di ko kakayanin. Masaklap talaga.
Tinanong ko siya, "Sino kaya ang kasabwat ng anak mo rito?"
Sabi niya, "Sina Terry Nichols at Michael Fortier."
Bingo.
Sabay naglingkod sa militar sina Michael Fortier, Terry Nichols,
at Tim McVeigh.
Iisa 'yong hulma nilang tatlo.
Malapit sila sa isa't isa, parehong kontra sa gobyerno.
At nakatira na siya sa Arizona.
Sabi ni Bob Ricks,
"Lalapit tayo kay Michael Fortier, at gusto kong ikaw ang gumawa."
Inareglo namin sa sheriff na dalhin siya para makausap ko.
Kahina-hinala siya.
Sabi namin, "Mag-usap tayo tungkol sa pambobomba sa Oklahoma."
At nagalit siya.
Di ako naniniwala na may pinasabog na building si Tim sa Oklahoma.
Pabalik-balik si McVeigh sa Kingman nitong nakaraang taon.
Sa tulong ni Fortier, nagkatrabaho siya.
Ayokong makipag-usap.
Si Mike Fortier, taga-Kingman at kaibigan ni McVeigh,
sabi ng ilang source, posibleng pangunahing saksi sa kaso.
Hinalughog ng FBI ang trailer niya.
Nagulo ang buhay niya nitong mga nakaraang linggo
dahil sa federal agents at media.
'Yong problema, di sapat ang impormasyon para kasuhan si Michael Fortier.
BAHAY NG MGA NICHOLS
Ang pinakamahalagang nakita namin sa bahay ni Terry Nichols
na nagdiin kay Michael Fortier sa pambobomba, 'yong calling card.
Bumalik tayo sa nakaraan. Wala pang cell phone noon,
pero makakabili ka ng calling card na prepaid,
at paminsan-minsan, kailangan mong dagdagan ang pondo.
Bumili sila ng calling card
kasi akala nila, di malalaman kung sino sila.
Ginawa naming roadmap 'yong calling card.
'Yong calling card 'yong susi
kung paano napagdugtong-dugtong ng FBI ang buong sapot.
Pero dinala sila sa mga lugar na di sana nila nalaman kung wala 'yon.
Pwede na naming matunton kung saan sila pumunta sa bansa
noong bumili sila ng mga kailangan sa pambobomba.
'Yong isa pang nakuha sa calling card,
di 'yon malaki at malawakang sabwatan gaya ng hinala namin noong una,
kundi limitado lang sa maliit na grupo ng mga tao.
Pero kailangan ng sapat na ebidensiya para makasuhan sila.
Kung may tagaloob na kakanta, malayo ang mararating,
lalo na kung mapatutunayan ang lahat ng sasabihin nila.
Pinagtalunan talaga namin 'yon, pero nagkasundo rin kami.
Minsan kailangan mong makipagkasundo sa demonyo.
Naaalala ko, sabi niya, "Di mo nakukuha. Nasa gera tayo."
Sabi ko, "Hindi. Pinatay na sana kita."
Sabi niya, "Tungkol ito sa Constitution." Sabi ko, "Oo.
Aarestuhin ka namin sa ilalim noon.
Ipakukulong kita sa ilalim noon.
At isang araw,
itatali ka namin sa stretcher, tutusukan ng karayom,
at papatayin sa ilalim ng Constitution."
Di namin maatim 'yong kasunduan kay Michael Fortier,
pero alam naming kailangan 'yon.
Marami siyang ibinigay na impormasyon.
'Yon yata 'yong pinakanakatulong sa kaso.
Ikinuwento niya na nag-meeting sila ni McVeigh sa kusina niya,
at paano ikinuwento ni McVeigh kung paano niya bubuuin ang bomba.
Gumamit siya ng dalawang lata
para ipakita kung paano dapat gagawa si McVeigh ng shaped charge.
Pagkatapos makuha nina Terry Nichols at Tim McVeigh ang mga kailangan sa bomba,
ipinakita nila kay Michael Fortier.
Kinumbinsi siya ni Timothy McVeigh na pumunta sa Oklahoma City,
at ipinakita sa kanya kung saan mangyayari 'yong pambobomba.
Pagkatapos, tingin ko, nakita ni Michael Fortier na totoo 'yon.
Sigurado na siya kung ano'ng gagawin ni Tim McVeigh.
Kung tumawag siya, di nagpakilala, napigilan niya sana ang lahat.
Kinasuhan siya sa naunang kaalaman niya sa pambobomba,
kaya tetestigo siya laban kina McVeigh at Nichols
sa pag-asang mas gagaan ang hatol sa kanya.
Mahirap para sa aming lahat, at naisip namin na may posibilidad
na tatlong sanggol pa ang nasa building.
Nakatutok kami ngayon sa lugar kung saan posible silang matagpuan.
Naaalala ko ang araw na ibinalita
na nakapasok sila sa lugar kung nasaan ang mga bangkay ng mga baby.
Sobrang saya namin na nahanap nila siya.
Di sa buhay siya, pero natagpuan siya.
'Yon na lang,
alam mo, "Sana nandoon siya at buo siya."
Pagkatapos noon, tuwing gabi,
nagmamaneho ako papunta sa kulungan niya.
Umuupo lang ako roon.
Umuupo sa dilim,
iniisip kung paano makakapasok, para masaktan ko siya.
Ang pag-aresto kay Tim McVeigh ang resulta ng pambihirang kombinasyon
ng kakayahan, suwerte, at tiyempo sa panig ng mismong gobyerno
na kinamumuhian niya dahil sa kawalan ng kakayahan.
Ang daming tanong.
Isa sa mga nakakalito, kung nagkasala nga siya,
ano ang nagtulak sa kanya para gawin ito?
Gustong malaman ng lahat kung sino siya, at kung bakit niya ginawa ang ginawa niya.
Nakuha ni Lou Michel, 'yong reporter na taga-Buffalo, ang scoop
na hinahabol ng lahat sa mundo habang sinusundan 'yong pambobomba.
Noong nasa kulungan siya,
nag-record kami ni Dan Herbeck ng mga 60 oras na panayam sa kanya.
At karamihan doon,
di pa naririnig ang ganoon kalalim na mga usapan.
Narinig namin na army veteran siya ng unang Gulf War,
na mahilig siya sa mga baril, pero walang nakakakilala sa kanya.
Kaya nagsimula kami sa kabataan niya.
Naaalala ko, dahil maliit ako, walang pumipili sa akin sa teams.
May malaking bubog siya sa pambu-bully
kasi patpatin siya noong bata, inaasar siya.
Tinawag nila akong "Noodle McVeigh" sa sobrang payat ko.
"Noodle", "Chicken Noodle Soup", "Chicken McNuggets", "McVeigh McNuggets".
Di ko masasabi na marami akong mabuting kaibigan.
Base sa imbestigasyon namin, di siya nagkaroon ng relasyon sa babae.
Halos tugma siya sa paglalarawan ng school shooter.
May comic book collections siya,
na ibinenta niya
para makabili siya ng mga baril kasi napapanatag siya dahil sa mga 'yon.
Sa murang edad, mahilig na siya sa mga baril.
May litrato si McVeigh, nakabitin siya sa puno
at may pistol sa holster niya sa balikat.
Tugma sa kagustuhan niya na maging machong taga-militar.
Bilang commander in chief,
maiuulat ko sa inyo, natalo na ang kalaban.
Tapos na ang gera.
Umuwi siya galing sa unang Gulf War. Binigyan siya ng Bronze Star.
Pumatay siya ng ilang Iraqi.
Pero kahit sa army, di siya nakahanap ng tahanan.
Pag sumali ka sa militar, kukunin ang kalayaan mo.
Doon mo lang makikita kung ano pala ang meron ka.
Di ko kontrolado noon kung paano ako ginamit ng gobyerno.
Pagkatapos ng unang Gulf War, napariwara siya.
Pagala-gala sa bansa,
mula sa Decker, Michigan, kasama ng magkapatid na Nichols,
hanggang sa Kingman, Arizona, kay Michael Fortier.
Paglabas ko sa militar,
gusto kong pag-aralan ang mga problema sa fundamental rights.
Lalo na 'yong gun rights, property rights, mga ganoon.
Habang nililibot ni McVeigh 'yong mga gun show sa bansa,
lagi siyang nakikinig sa mga right-wing radio host,
na nagpapakalat ng mga conspiracy theory at kuwento laban sa gobyerno.
"Ayaw namin sa gobyerno. Kukunin nila ang mga baril namin."
At nakikinig si McVeigh sa ganoon.
Patay. Sapul sa puso.
Tinatanggalan tayo ng mga karapatan.
Anong karapatan?
Na magkaroon ng baril.
Lumalaki lang ang galit niya sa gobyerno.
Kaya binaling niya ito sa libro na inidolo niya, The Turner Diaries.
Libro 'yong The Turner Diaries na isinulat ni William Pierce,
na matagal nang neo-Nazi.
Kuwento 'yon ng white supremacist revolutionary
na nanguna sa pag-aalsa laban sa federal government.
NAKASALALAY SA GERANG ITO ANG KINABUKASAN NG LAHI NATIN
Parang bibliya 'yon ng right-wing extremists.
Sa front cover, may babaeng nagpapaputok ng pistol
at lalaking nagpapaputok ng AR-15.
Sabi, " The Turner Diaries,
ano'ng gagawin mo pag kinuha nila ang mga baril mo?"
Siguro 'yong pinakamahalagang idea na sinasabi sa The Turner Diaries,
kailangang tumigil sa pagiging manonood ng tao at magsimula siyang lumahok.
Sa The Turner Diaries, may illustration kung saan pinapasabog ng main character
ang FBI headquarters gamit ang truck bomb.
Puno 'yong truck ng parehong uri ng ammonium nitrate explosives
na ginamit ni McVeigh sa pambobomba.
Tapos, nangyari 'yong sa Waco noong '93.
Kararating ko lang.
May nagsabi sa aking marami ang matatakot na maglagay ng ganito.
GOBYERNONG TAKOT SA BARIL
Aabot sa 86 katao ang sinasabing namatay sa sunog kahapon,
kabilang ang 17 na bata.
May mga seryosong katanungan tungkol sa pagpuwersa ng FBI na makapasok.
At mahirap maalala na nagsimula ang lahat sa search warrant
at isang taguan ng mga ilegal na armas.
At para sa katulad ni McVeigh, ebidensiya talaga 'yon
na hinahabol ng feds ang mga tulad niya.
Kaya nagkaroon siya ng layunin.
'Yong desisyon kong pumatay ng tao sa Murrah building...
di ko ginawa kasi may makukuha ako.
Para sa ikabubuti ng lahat 'yon.
Tama na, sobra na. Sa Waco nagsimula ang gerang ito.
Sana matapos sa Oklahoma.
Akala niya, magiging bayani siya,
magbibigay ng babala sa lahat ng taga-America na oras na
para labanan ang gobyerno bago kunin ang mga baril nila.
Umasa siya na magsisimula ng rebolusyon 'yong pambobomba.
Di ako nahihiya sa nararamdaman ko, dahil tao ako.
Kung may mga kahinaan o pagkakamali ako, sasabihin ko.
Pero wala.
Nagsisisi ba ako?
Hindi.
Nagbigay ng indictment ang grand jury sa hukuman sa tapat
ng site ng pinakamalalang terrorist attack sa United States.
Ayon sa indictment, sina Timothy McVeigh at Terry Nichols lang
ang nagplano at nagsagawa ng pambobomba.
Kinasuhan din ngayon si Michael Fortier ng pagkakaroon ng kaalaman sa pambobomba.
Tetestigo siya laban kina McVeigh at Nichols
sa pag-asa na mas gagaan ang hatol sa kanya.
Dahil sa inamin niya, pagdating namin sa korte,
nakakalula talaga 'yong kaso.
Ngayon, ang star witness ng gobyerno laban kay Timothy McVeigh
ay tetestigo sa Oklahoma City bombing trial.
Inaasahang sasabihin ni Michael Fortier sa jury
na idinetalye ni McVeigh sa kanya kung paano niya bubuuin ang bomba
at pasasabugin ang federal building sa Oklahoma City.
Nahirapan talaga ako sa trial.
Ayoko sanang maging parte noon.
Ayokong pumunta roon.
Halos magpanggap akong di 'yon nangyayari.
Sa loob ng 11 araw na testimonyo,
higit sa 90 na saksi ang inilabas ng prosecution,
na nagbigay ng motibo ni McVeigh at nagtunton sa mga galaw niya.
Sa huli, gusto ni McVeigh na makilala sa pambobomba
na ginawa niya.
'Yong mga tao sa Oklahoma na nawalan ng mahal sa buhay,
pasensiya na, pero alam n'yo?
Di kayo ang unang ina na nawalan ng anak.
Di kayo ang unang lolo o lola na nawalan ng apo.
Ang masasabi ko, "Tumahimik kayo. Alam n'yo? Di kayo espesyal."
Kalimutan n'yo na lang.
Ang sumusunod ang hatol ng jury sa kaso ni Timothy McVeigh, count one.
Conspiracy.
Guilty.
Noong binasa ang hatol,
parang may naglabas ng hangin sa gulong.
Tapos na.
Batay sa mga pagsasaalang-alang na ito, nagkakaisang inirerekomenda ng jury
na ipataw ang sumusunod na hatol,
kamatayan para sa nasasakdal na si Timothy McVeigh.
JURY KAY MCVEIGH: SA IMPIYERNO KA!
Ayokong mamatay siya noong nagdesisyon silang bitayin siya.
Gusto ko sanang magprotesta.
Walang reaksiyon si Timothy McVeigh,
di natinag noong narinig niya na inirekomenda ng jury ang kamatayan.
Hindi tama. Hindi patas.
Makakatakas siya. Mabubuhay kami nang dala ito. Siya, hindi.
Pag nagsasalita ako tungkol sa Oklahoma Standard, totoo 'yon.
Daan-daan ang kuwento ng mga tao na tumugon
noong araw na iyon.
Gusto ko lang tumulong sa mga tao, sa mga biktima at pamilya nila.
Ipinaglaban nila ang isa't isa.
Binantayan nila ang isa't isa.
Ipaalam mo sa kanya na may kabutihan pa sa mundo.
Iniligtas nila ang isa't isa.
SA OKLAHOMA CITY AT VOLUNTEERS... SALAMAT.
Ipinagdasal nila ang isa't isa.
Oo, panalangin para sa mga nawalan ng mahal sa buhay.
Maiisip mo kung bakit marami ang tumulong.
Kailangan ng mga tao ng masasandalan, hahawak sa kamay nila, yayakap sa kanila.
Mga kapitbahay, kaibigan, kaanak, nanay, at tatay.
Mga anak nila.
Tayo 'yon.
PAGPALAIN ANG MGA BATA
Nagningning ang Oklahoma Standard.
Ipinakita noon ang puso ng mga taga-Oklahoma.
Na may malasakit sila.
Lahat ng pagsasanay ko sa mass casualty,
ni minsan di ako sinanay sa aspekto ng pagiging tao.
Di ko alam noong pumasok ako
kung ano'ng magiging epekto noon sa akin.
Nababagabag pa rin ako, kahit sa bata doon sa triage.
Na kinailangan kong bitawan.
Nababagabag talaga ako.
NAGRETIRO SI CARL SPENGLER MATAPOS ANG 20 TAON SA EMERGENCY MEDICINE.
NAKATIRA SIYA SA TULSA AT NAGBEBENTA NG REAL ESTATE.
Ang pangalawa kong anak,
si Carlos Moore Jr., ka-birthday ni Little Tony.
Matagal akong naging helicopter mom, maraming taon.
Ayos lang. Ayos lang sa akin 'yon.
TAGA-OKLAHOMA CITY PA RIN SI RENEE MOORE.
Siya ang pinakamamahal ko.
Oo. Dalawampu't dalawa na siya ngayon. Di ako makapaniwala.
Pero mahal ko siya.
Mapalad akong nagkaroon ako ng pangalawang pagkakataon.
Gusto kong maging makabuluhan ito
para sa buhay ng mga tao na di nagkaroon ng pangalawang pagkakataon,
kaya niyayakap ko ang akin.
SI AMY DOWNS ANG CEO NG CREDIT UNION NA PINAGTRABAHUHAN NIYA NOONG 1995.
ISA SIYANG MOTIVATIONAL SPEAKER, TRIATHLETE,
AT INA.
UMAMIN SI MICHAEL FORTIER
NA DI NIYA INALERTO ANG MGA AWTORIDAD SA PLANO NI MCVEIGH.
MAHIGIT SAMPUNG TAON SIYANG NAKULONG.
NAMUMUHAY SILA NG MISIS NIYA SA FEDERAL WITNESS PROTECTION PROGRAM.
NAHATULAN NG 161 COUNTS OF MURDER SA ESTADO NG OKLAHOMA SI TERRY NICHOLS.
HABAMBUHAY SIYANG NAKAKULONG NANG WALANG PAROL AT MAY 161 LIFE SENTENCE
SA FEDERAL SUPERMAX PRISON SA FLORENCE, COLORADO.
BINITAY SI TIMOTHY MCVEIGH
SA PAMAMAGITAN NG LETHAL INJECTION NOONG JUNE 11, 2001.
DAAN-DAANG KAANAK AT KAIBIGAN NG MGA BIKTIMA NG PAMBOBOMBA
ANG NANOOD SA CLOSE CIRCUIT TELEVISION.
168 KATAO, KABILANG ANG 19 NA BATA,
ANG NAMATAY NOONG APRIL 19, 1995 SA OKLAHOMA CITY.
ANG PELIKULANG ITO AY PARA SA KANILA, SA LAHAT NG NAGTANGKANG ILIGTAS SILA,
AT SA LAHAT NG KAIBIGAN AT KAANAK NA NANGUNGULILA SA KANILA.
Nagsalin ng Subtitle: Marionne Dominique Mancol