Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
No dobrze.
Wszyscy się zastanawiają, dlaczego krążę tu z kamerą.
To Claudine z działu windykacji.
Nagrywam, żeby pokazać mamie, gdzie pracuję.
To dział windykacji. Chyba nikogo tu nie ma.
Ja jestem, głupolu.
Patrzyłam w drugą stronę.
A tu nasza Pammy. Jest kochana.
Jasne.
19 KWIETNIA 1995 BUDYNEK IM. A. P. MURRAHA, OKLAHOMA CITY
Pracowałam w spółdzielni kredytowej w budynku federalnym w centrum.
Tu Amy ze spółdzielni kredytowej.
Bardzo się cieszyłam,
bo miałam domknąć kupno pierwszego domu.
Kiedy przyszłam tego dnia do pracy,
rozmawiałam o tym z koleżankami.
To Claudette.
Cześć!
Kręciłam się po firmie i ze wszystkimi gadałam
zamiast zabrać się do pracy.
Cześć, mamo.
Lubiłam swoich współpracowników.
Czuliśmy się wspólnotą.
To Mary.
Cześć, rodzice.
Wszystkich znajomych miałam z pracy.
Przyjaźniliśmy się.
Tak miało być zawsze.
W budynku federalnym siedzibę miały
Social Security, HUD, ATF, Secret Service i żłobek.
Mały Tony miał wtedy pół roku.
Pracowałam jako strażniczka w pobliskim sądzie rejonowym.
Chciałam mieć na niego oko.
Żłobek w budynku Murraha był niedaleko,
więc tam go umieściliśmy.
Dziś w programie mamy dla państwa niespodziankę.
Przeniesiemy się do świata fantazji...
Miałam 30 lat.
Od dziewięciu dni pracowałam w Channel 9.
Cieszyłam się, jadąc do pracy,
bo miałam prowadzić wiadomości o szesnastej.
Zaczynaliśmy przygotowania do nowego programu,
który miał się pojawić na kanale.
Miałam zieloną marynarkę i białą koszulę.
Wybrałam swoją najlepszą biżuterię,
żeby dobrze wyglądać.
Jechałam do pracy podekscytowana.
To był piękny dzień.
Mamy coś...?
Pracowałem na uniwersytecie w Oklahomie jako rezydent na oddziale ratunkowym.
Skończyłem o siódmej rano. Było mi słabo i niedobrze.
Chciałem iść spać.
Znajomy zaproponował wyjście na śniadanie.
Przez cztery lata studiów nie byłem na śniadaniu,
ale wtedy się zgodziłem.
Koleżanka z pracy, Robin, w siódmym miesiącu ciąży,
usiadła przy biurku obok.
Zadzwonił telefon.
Po chwili usłyszałam okropny huk.
ZAMACH W OKLAHOMA CITY: AMERYKAŃSKI TERROR
Chłopaki, wybuch w centrum.
- Podasz lokalizację? - Róg Broadway i Piątej.
Zawalił się cały bok budynku federalnego.
Wszystkie piętra po dach.
Przyślijcie wozy strażackie i karetki.
Mówię ci, jest źle.
Dziewiętnasty kwietnia był wyjątkowy.
Mieliśmy kwestę na rzecz Olimpiad Specjalnych,
turniej golfa.
Przyszli prawie wszyscy szefowie organów ścigania.
Każdy miał za sobą pierwszy tee shot, gdy zapikał mój pager.
Nagle wszystkim zaczęły brzęczeć pagery.
Powiedziano nam, że podłożono bombę w budynku federalnym.
Wróciliśmy do Oklahoma City,
ale nie spodziewaliśmy się tak wielkiego zamachu.
Tammy Payne, TV 9.
Kto jest w centrum, na pewno słyszał to i poczuł.
Doszło do jakiejś eksplozji.
Oto nagrania na żywo z Rangera 9.
Jesse jest w śmigłowcu.
Jesse, powiedz, co widzisz z góry.
Widać gęste kłęby czarnego dymu
unoszące się nad budynkiem sądu w centrum.
W innych budynkach wysadziło okna,
nawet pięć przecznic dalej.
Tammy.
Tammy?
Zdaje się, że wysadziło część budynku.
Musimy lecieć na drugą stronę.
Chodzi o budynek federalny.
Mam włączony mikrofon, prawda? Niech tak zostanie, jeśli się da.
Będę rozmawiać z Jessem.
Śmigłowiec przenosi się na drugą stronę.
- Chryste. - Co za ujęcie.
Niewiarygodne.
Wysadzono całą ścianę budynku. Jesse?
Zawaliła się około jedna trzecia budynku.
Widzimy dym, gruz i ogień na ziemi w centrum miasta.
To straszne.
Nie znamy jeszcze przyczyny wybuchu.
Jedliśmy śniadanie
i nagle nastąpił wybuch, który wyrwał nas z siedzeń.
Podszedłem do drzwi. Z nieba leciały jakby strzępy papieru.
Deszcz papieru. Wszędzie leżał gruz.
Było surrealistycznie cicho.
W oddali wył alarm samochodowy.
Poza tym słyszeliśmy śpiew ptaków.
Kiedy rozeszła się fala uderzeniowa,
wyrwała okna ze wszystkich wieżowców.
Zmiażdżyła wszystkie auta.
Pobiegłem w stronę budynku federalnego.
BUDYNEK IM. MURRAHA SĄD REJONOWY
Gdy doszło do wybuchu, byliśmy w sądzie. Poczuliśmy wstrząs.
Z sufitu spadły kasetony.
Popękały okna.
- Ruszamy. - Ewakuacja.
Ludzie krzyczeli: „Uciekajcie stąd”.
Powstał chaos.
Słyszałam, że ludzie pytają, co się stało.
Jakiś policjant powiedział wtedy komuś z tłumu,
że wybuch nastąpił w budynku im. Murraha.
Spanikowałam i zaczęłam krzyczeć.
Gdy dotarłem,
parking naprzeciwko stał w płomieniach.
Połowa budynku runęła, więc widać było wnętrze.
Ludzie, którzy wyszli, chodzili jak zombie.
Szli przed siebie, aż padli na ziemię.
Byli w szoku.
Jedna młoda kobieta doszła do krawężnika
i gapiła się w przestrzeń.
Zapytałem, czy wszystko gra.
Spojrzała na mnie i odpowiedziała: „Nie wiem”.
Nie miała pojęcia, co się stało.
Jest tam Robin Marsh.
- Słyszysz nas? - Tak.
Niewiarygodne.
Wszyscy powtarzają: „Kto by uwierzył
w coś takiego w Oklahoma City”.
To moja społeczność, jako reporterki i jako człowieka.
Człowiek nie wie, jak się zachować,
gdy ma robić swoje, ale boli go los tych ludzi.
Opatrywała pani ofiary. Co mówiły?
Były w szoku.
Pamiętam, że w pobliżu stał policjant i był tym...
przytłoczony.
Chyba wszystkich nas można tak opisać.
Przytłoczeni.
Przy poważnym incydencie spodziewamy się kompletnego chaosu.
To jakiś absurd. Nie wierzę.
Najpierw zabezpieczyłem teren,
by chronić miejsce przestępstwa.
To chyba jasne. Odsunąć się.
Ulice zablokowano.
Próbowałam się tam dostać, ale nas nie wpuszczali.
Krzyczałam na policjanta:
„Muszę przejść i znaleźć syna.
Jest w żłobku”.
Powiedział mi wtedy,
że wszystkie dzieci jadą do szpitala.
Służby starają się utrzymać porządek.
Na razie nie zgłoszono ofiar śmiertelnych.
Jak mówiłam, jest wielu rannych.
Oczywiście chcieliśmy zrozumieć, co się stało,
ale najważniejsze było ratowanie ludzi.
Mieliśmy kilka, kilkanaście sekund, by ocenić stan ofiary.
Jesteśmy gotowi?
Szukałem jakichkolwiek oznak życia.
Odruchów rogówkowych, oddechu, pulsu.
Jakiegokolwiek znaku, że tli się tam jeszcze życie.
Wskazywałem, kto jedzie pierwszy,
a kto może chwilę zaczekać.
To krytyczny przypadek.
A kto w ogóle nie pojedzie.
To segregacja w zdarzeniach masowych.
Jak masz na imię?
Na dodatek były tam dzieci.
Jak masz na imię?
Nasze dzieci!
Zobaczyłem tylko jedno, które dawało oznaki życia.
Za dziewczynką była starsza pani.
Wynieśli nosze. Obie oddychały agonalnie.
Dziewczynka miała krytyczny uraz głowy,
więc kazałem ją owinąć,
przenieść do tymczasowej kostnicy
i czuwać przy niej, aż przestanie oddychać.
Wielu ludzi źle to przyjęło. Przeklinali mnie.
Mówili: „Chyba, kurwa, żartujesz”,
a ja na to: „Nie da się jej uratować. Jest jeszcze ta kobieta
i kolejne dwie osoby, o wiele za dużo”.
Odwróciłem się. Stała za mną jej matka.
Była zagubiona i...
Nie poszła z dzieckiem. Pomachała tylko.
Kiedy ją zabraliśmy, pomachała
i odeszła.
GODZ. 10.20 GODZINA I 18 MINUT PO ZAMACHU
Centrala wysyłała do centrum kolejne jednostki.
Wiedzieliśmy, że to coś poważnego.
Dostałem polecenie z centrali,
by nadal patrolować swój teren.
Jechałem międzystanową za starym żółtym Mercurym.
Zauważyłem, że z tyłu nie miał tablicy rejestracyjnej.
Włączyłem koguta, po czym go zatrzymałem.
Otworzyłem drzwi i krzyknąłem:
„Proszę wysiąść z samochodu”.
Nie zrobił tego od razu.
Znów krzyknąłem: „Kierowco, wysiadaj”.
Wtedy otworzyły się drzwi.
Był wysoki i szczupły,
ostrzyżony po żołniersku.
Zapytałem, czy ma prawo jazdy.
Sięgnął do prawej tylnej kieszeni,
a ja zobaczyłem pod pachą wybrzuszenie w kształcie broni.
Chwyciłem za kurtkę w tym miejscu,
a jednocześnie wyjąłem broń
i przystawiłem mu do głowy.
Powiedział: „Broń jest naładowana”.
Szturchnąłem go lufą w potylicę i odparłem: „Moja też”.
Przeszukałem, go, skułem,
wziąłem prawo jazdy i poprosiłem dyspozytorkę,
żeby sprawdziła, czy Tim McVeigh jest poszukiwany.
NAGRANIE Z BAZY NCIC TIMOTHY JAMES MCVEIGH
Nie zgłoszono kradzieży auta, a on nie był poszukiwany
ani notowany, ale miał przy sobie naładowaną broń.
Trafił przez to do aresztu.
SĄD REJONOWY HRABSTWA NOBLE PERRY, OKLAHOMA
Pamiętam ten dzień.
Siedziałam wpatrzona w telewizor.
Wtedy wszedł Charlie z facetem, który nie różnił się od innych.
Popełnił wykroczenie.
Zgodnie z procedurą osobę zatrzymaną za wykroczenie drogowe
wypuszcza się następnego dnia rano.
Pobrałam odciski palców.
Nie pocił się.
Dłonie nie były wilgotne.
Spokojnie oglądał z nami telewizję.
Rozmawiałem z Marshą Moritz o tym, co pokazywali w telewizji,
a McVeigh kilka razy spojrzał na ekran,
ale ani razu nie skomentował tego, co widzi.
Następnie zrobiłam mu zdjęcie.
Pracownicy muszą czołgać się przez gruz...
Patrzyłem na zdjęcia i wsłuchiwałem się w dźwięk.
...rozmawiają z ofiarami...
W telewizji pierwszy raz zobaczyłem rezultat.
Byłam odrętwiała,
nie mogłam się ruszyć.
Prawie nic nie czułam.
Było gorąco i ciemno.
Nic nie widziałam.
Wdychane powietrze paliło w gardle.
Myślałam, że nie żyję.
Wtedy w oddali usłyszałam syrenę.
Zrozumiałam, że jestem pogrzebana żywcem.
Wołałam o pomoc, ale nic nie słyszałam.
To było obrzydliwe...
straszne uczucie.
Po prostu...
Byłam sama.
Łączność nie działała.
Nie można było dzwonić.
Stworzyliśmy stanowisko dowodzenia
i wysyłałem posłańców z wiadomościami
do rozmaitych organów ścigania.
Musieliśmy szybko ustalić źródło wybuchu.
Co do źródła, słyszeliśmy kilka hipotez.
Być może to wybuch gazu.
Nie mamy pewności.
Straż pożarna rozważa wybuch gazu.
Jeśli to nie był ulatniający się gaz,
doszło do wyrachowanego zamachu bombowego.
Naradziłem się z saperami.
Przed budynkiem powstał wielki lej,
co wskazuje na to,
że tu było źródło wybuchu.
Wybuch skierowany był w stronę budynku.
Na podstawie tych informacji uznaliśmy,
że podłożono bombę.
Nie mieliśmy jeszcze takiego zamachu w Stanach.
Zapowiadało się największe dochodzenie
w historii FBI.
Z drogi!
Śledczy nie mają wątpliwości,
że olbrzymia eksplozja budynku federalnego...
Nie znamy liczby rannych i zaginionych.
Nie ma też podejrzanych...
...odpowiedzialnych za zamach bombowy.
Jak donosi Bill Neely...
Brak danych...
- ...w Los Angeles nie są... - Tylko Iran...
...gmach sądu, który zawsze...
Zamach w Oklahoma City był najgłośniejszą historią na świecie
od samego początku.
Żadne z nas dotąd przy takiej nie pracowało.
To był hit.
Zanim FBI przekazało, że to zamach bombowy,
ludzie próbowali rozgryźć,
kto mógł tego dokonać.
Od początku zgłaszano się z dziwacznymi doniesieniami.
Widziałam trzech mężczyzn.
Kupili całego pikapa azotanu amonu.
Złapał taksówkę, zieloną...
Schował noże w butach.
Mieli łopaty i motyki...
Czarne włosy...
- Indiańskie korzenie... - Brodaci Arabowie...
Około 170 cm wzrostu.
Wiem, że to oni podłożyli bombę.
FBI ogłosiło,
że poszukują brązowego SUV-a z dwoma mężczyznami z Bliskiego Wschodu.
Podejrzani mają być z Bliskiego Wschodu,
w wieku 20-25 i 35-38 lat, brodaci.
Nagle wszyscy chcieli wiedzieć, czy ma to związek z Bliskim Wschodem.
Źródła związane z rządem
przekazały CBS, że pachnie to bliskowschodnim terroryzmem.
Nieoficjalnie FBI traktuje zdarzenie jako powiązane z Bliskim Wschodem.
Muzułmanka z dzieckiem.
Przebiegła obok bardzo szybko. Była z córką.
Dziwne, że były tak wystrojone.
Było tam wielu ludzi z Bliskiego Wschodu.
Jak wyglądali?
Przepraszam, ale dla mnie wszyscy są tacy sami.
Sprawdzi ktoś, czy to druga rocznica Waco?
- Ten sam dzień. - Dzień pożaru?
- Dziewiętnasty. - Jak w Waco.
- Chryste. - W ’93.
Jeden z dziennikarzy zauważył, że to znów 19 kwietnia.
Dodał, że może chodzić o terroryzm wewnętrzny.
Nie można jeszcze wykluczyć,
że zamach był rodzajem zemsty
za wydarzenia w Waco dwa lata temu.
1993, SIEDZIBA GAŁĘZI DAWIDOWEJ WACO, TEKSAS
W 1993 zorganizowano nalot na Gałąź Dawidową,
sektę pod przywództwem Davida Koresha,
który zgromadził w Waco olbrzymi arsenał broni.
Telefon alarmowy, słucham?
Jest nas 75 osób, a oni nas ostrzeliwują.
Mamy tu kobiety i dzieci. Odwołajcie akcję.
Skończyło się strzelaniną, trwającym 51 dni oblężeniem i akcją FBI.
Bob Ricks był jednym z przywódców
kierujących akcją podczas oblężenia siedziby Gałęzi Dawidowej w Waco.
Pytamy, czy wyjdą,
ale mówią, że czekają na wiadomość od Boga.
Od początku wiedzieliśmy,
że w Waco nie będzie łatwo.
19 KWIETNIA 1993 R.
Dziewiętnastego kwietnia próbowali wykurzyć dawidian gazem łzawiącym.
Wybuchł pożar, w którym zginęło 75 osób, w tym 22 dzieci.
Waco było najczarniejszą kartą we współczesnej historii FBI.
Przyciągnęło rozmaitych ludzi,
którzy martwili się, co rząd zrobi z ich bronią.
Niepokoimy się o kobiety i dzieci.
Po co tam poszli?
Wszystko przez głupią broń, którą miał prawo mieć.
Urządzali protesty w całym kraju,
jak ten pod pomnikiem Lincolna grupy Komitet 1776.
Jeśli wprowadzicie niesprawiedliwe prawo dotyczące broni,
zakazujące nam jej posiadania, niech Bóg ma was w opiece.
Ludzie tworzyli bojówki.
To w ATF są przestępcy. Jestem praworządnym obywatelem.
Nie zabiłem 80 osób w Waco.
Skrajnie prawicowe grupy zapowiadały odwet.
Nawoływały do walki z działaniami rządu federalnego.
Przed zamachem w Oklahoma City
rozmawiałem z prokurator generalną,
gdy nas tu odwiedziła.
Powiedziałem: „Może pani nie wie, ale Waco to tu wciąż ważny temat”.
Odpowiedziała: „Nie sądzę, by ktoś jeszcze o tym myślał”.
Otrzymaliśmy rozkaz,
by więcej nie poruszać tematu Waco.
Gdy zobaczyłam nagrania z dnia zamachu,
od razu dotarło do mnie, że musi chodzić o Waco.
Ta wstrząsająca myśl sprawiła,
że musiałam się zatrzymać i zwymiotować do rowu.
Asystentka mówi: „Bob, dziś 19 kwietnia”.
Poczułem przypływ emocji.
W tym początkowym okresie
uważałem, że sprawa prawdopodobnie ma związek z Waco.
W tym kraju tysiące ludzi
uważają, że zamach terrorystyczny,
jakim było ich zdaniem oblężenie i pożar w Waco,
zapoczątkował taki rozwój wydarzeń.
Uważają też, że toczą wojnę z rządem,
a to był ich pierwszy strzał.
Pojawiła się realna obawa,
że to dopiero początek czegoś większego.
Rano włączyłem telewizję i zobaczyłem chmurę dymu.
Byłem agentem FBI w wydziale Oklahoma City.
W budynku federalnym siedzibę miało wiele agencji.
Znałem tam wszystkich.
Gdy to zobaczyłem, wskoczyłem do auta,
włączyłem koguta i syrenę,
i pognałem do Oklahoma City.
Pędziłem.
Wszędzie widziałem czerwone światła i dymiące samochody,
aż wreszcie zza rogu wyłonił się budynek federalny.
Widziałem go,
ale mózg nie przyjmował tego do wiadomości.
Wszedłem do środka, żeby szukać ocalałych, którzy pozostali w budynku.
Zdarza się jednak,
że zamachowiec przygotowuje też drugi ładunek wybuchowy,
by zaatakować służby ratunkowe.
Rozglądano się już więc za drugim ładunkiem.
Szukamy śladów.
Ładunków, które stąd wyleciały
i mogłyby wyrządzić ludziom krzywdę.
Budynek miał dziewięć poziomów.
Każde piętro stało na takiej warstwie betonu,
z prętem zbrojeniowym.
Wszystkie piętra zawaliły się jedno na drugie.
Najwyższe spadło na to niżej, i tak dalej,
aż osiadły na parterze, i przez to musieliśmy się przedzierać.
Najpierw szukaliśmy rannych.
Pojawili się lekarze
i na miejscu wykonywali amputacje.
Kiedy chirurg wczołgał się tam, by amputować,
podał komuś portfel, mówiąc: „Jeśli to się zawali, daj go mojej żonie”.
W budynku trudno było się poruszać.
Nikt nie wiedział, czy się nie zawali.
Wbiegła tam pielęgniarka, chcąc nieść pomoc,
ale spadł na nią kawałek betonu
i ją zabił.
Tu są ciała. Mężczyzna...
Usłyszałam męskie głosy.
Zaczęłam krzyczeć, a on wrzasnął:
„Ktoś tu żyje, przyślijcie wsparcie”.
A do mnie: „Nie widzimy cię.
Pójdziemy za twoim głosem. Mów do nas”.
Następna!
To dobrze.
Sprawdźcie linę.
Słyszałam, że się zbliżają. Z warstwy gruzu wystawała mi prawa dłoń.
Zdawało mi się, że ktoś się o nią otarł.
I mówię: „Chyba dotknąłeś mojej dłoni”.
On na to: „W jakiej jesteś bluzce?”.
„Nie wiem”. „Zastanów się. Jaki ma kolor?”.
„Zielony”.
Kiedy tylko to powiedziałam, ktoś złapał mnie za rękę.
Pomyślałem, że to już. Jeszcze chwila.
Zaraz mnie wyciągną.
GODZ. 10.28 GODZINA I 26 MINUT PO WYBUCHU
Chodziłem po budynku i spojrzałem w górę,
na stos gruzu,
i zobaczyłem skrzynię granatnika LAW.
To granatnik odpalany z ramienia.
Wystrzeliwuje duży pocisk. Wysadza wszystko, w co trafi.
Niszczy się nim czołgi.
Nagle zawiadomiono mnie,
że w budynku znaleziono kolejną bombę.
To ten budynek. Jest w nim moja mama.
Bomba!
Uciekamy!
Proszę się odsunąć! Bomba!
Kolejna bomba! O Boże!
Stój.
Ewakuować się.
Opuścić wschodnią stronę budynku.
Mamy nagły wypadek.
Słyszałam, że powstało zamieszanie.
Gruz zaczął się trząść
i zdawało mi się, że ludzie biegają mi nad głową.
- Co jest? - Kolejna bomba.
Wszyscy mają wyjść, łącznie z dowództwem.
Wszyscy wybiegli z budynku.
Ja odmówiłem.
Facet z patrolu wycelował w moją nogę i groził, że strzeli.
„Ale mam pacjentów”.
A on na to: „Strzelę, jeśli nie wyjdziesz”.
No i wyszedłem.
Są obawy przed kolejnym wybuchem.
Trwa ewakuacja centrum Oklahoma City.
Uciekają też lekarze i pielęgniarki.
Zaczęli mówić: „Jest jeszcze jedna bomba”.
Pojęłam, co się dzieje.
Prosiłam, by przekazali rodzinie, że ich kocham.
Zostawiali mnie żywą pod gruzem.
Zaczęłam myśleć o swoim życiu...
o relacjach,
o tym, by zacząć pomagać innym
i że nie zostałam matką.
Niespodziewanie wszystko stało się jasne.
Nie żyłam w zgodzie z sobą.
Szykowałam się na śmierć i zrozumiałam,
że nie chcę tak żyć.
Chcę żyć inaczej, ale już za późno.
Proszę bardziej się cofnąć. Jeszcze dalej.
- Rusz się, idioto! - Dalej.
Wszedłem z policjantem po drabinie.
Musiałem znieść bombę z ośmiu pięter gruzu,
jak najszybciej, żeby nie wybuchła.
Na miejscu zobaczyłem, że wszystko wskazuje na to,
że broń jest naładowana.
Obwiązaliśmy ją liną
i znieśliśmy na dół.
Udało się.
Załadowaliśmy ją do auta, a saperzy wywieźli ją i wysadzili.
Nie była prawdziwa.
To była podróbka przeznaczona do tajnej operacji celnej.
Byliśmy poirytowani,
bo musieliśmy przerwać akcję ratunkową.
Wreszcie mogłem znów wpuścić ludzi do budynku.
Kolejna wiadomość: agenci ATF potwierdzili,
że odnaleziony na miejscu ładunek wybuchowy
jest materiałem szkoleniowym
znalezionym w biurze terenowym w Oklahoma City.
W środku wciąż są ludzie.
Nie wiadomo, czy nadal żyją.
Biegłem ulicą i przy wozie strażackim
zobaczyłem zdenerwowanego agenta specjalnego Matta Lotspeicha.
„Co się dzieje?”
„Zostawiłem kogoś żywego w budynku”.
Obaj spojrzeliśmy na budynek
i zaczęliśmy wracać.
Gdzie ona jest?
Pył był niezwykle gęsty.
Czuliśmy, że budynek wciąż się rusza.
Pomyślałem wtedy:
„Chciałbym powiedzieć dzieciom, że je kocham”.
Na tym etapie...
nie byłem pewien, czy stamtąd wyjdziemy.
Dotarliśmy do miejsca, w którym pod gruzem ugrzęzła Amy.
Leżała tam betonowa płyta, pod kątem,
a niżej Amy,
zasypana gruzem.
Usłyszałam głosy. Jeden z mężczyzn złapał mnie za rękę.
Mam ją.
Chwyciła kogoś za rękę, ale on kopał,
więc położył jej dłoń na bucie Matta i odtąd się go trzymała.
Tym razem nie puszczałam.
Matt i strażacy przekazywali mi odłamki,
które miały trafić do policjantów.
Wtedy ją zobaczyliśmy.
Jakim cudem jeszcze żyła?
Utknęłam, a oni mnie odkopywali.
Powiedzieli, że wciąż jestem na krześle,
do góry nogami, pod trzymetrową warstwą gruzu.
Nagle usłyszałam:
„Policzymy do trzech. Może boleć”.
Odliczyli i wyciągnęli mnie spod gruzu.
Wszystko mnie bolało.
Czułam każdy nerw, ale...
nie dbałam o to.
Wynieśli mnie od tylnej strony.
Nie wierzyłam w to, co widzę.
Nie wiedziałem, jakie mam obrażenia
ani co z moimi znajomymi, ale nigdy nie zapomnę,
jak patrzyłam w niebo, zaczerpując powietrza
i obiecując Bogu, że będę żyła inaczej.
Centrum miasta wciąż rządzi strach.
Władze zastanawiają się, kim są sprawcy
i co mogło po nich zostać.
Zamachy to często trudne przypadki,
ponieważ niszczone są dowody.
Musimy szukać w promieniu dziesięciu przecznic
i zabezpieczać każdy ślad.
Zapytano mnie, komu chcę to przekazać,
a ja uznałem, że przyda nam się Danny Coulson.
Dowodził grupą ratunkową.
Na miejscu od razu poszedłem spotkać się z Ricksem.
Zlecił mi zabezpieczanie śladów, a oni mieli prowadzić dochodzenie.
Wysłaliśmy zespół techników, by przeszukali teren.
Na miejscu pracowały setki ludzi,
dzięki czemu mogliśmy prowadzić śledztwo.
Organy ścigania uważają, że mogła to być bomba samochodowa.
Na razie nie ma jeszcze na to dowodów.
Przejrzeliśmy wiele rzeczy.
Kluczowym elementem okazał się mechanizm różnicowy wozu.
Pierwszy ważny ślad
znaleziono przecznicę dalej,
przed apartamentowcem Regency Tower.
Stojący tam mężczyzna
usłyszał jakby wirowanie śmigłowca,
a na auto spadła tylna oś.
FBI zwróciło się do mnie, bo 16 lat robiłem w kradzieżach aut.
Kiedy zobaczyłem tę oś tak daleko od budynku Murraha,
wiedziałem, że musiała wylecieć z pojazdu, który wysadzono.
Wybuch był tak intensywny,
że tylna oś ciężarówki z bombą
wyleciała w powietrze.
Widziałem tylko ostatnią cyfrę,
więc zdrapałem wszystko do gołego metalu drucianą szczotką
i zdjąłem numer z tylnej części.
To był przełom.
Zadzwoniłem do Wydziału Kradzieży Samochodowych
i poprosiłem o odtworzenie pełnego numeru VIN.
Usłyszałem, że to wypożyczona ciężarówka.
Wypożyczono ją dwa dni wcześniej
z warsztatu Elliott's w Junction City w Kansas.
W dniu zamachu byłem w jednoosobowym biurze w Salinie.
Myślałem, że będę tylko oglądał telewizję i wściekał się, że nie mogę pomóc.
Ale około piętnastej zadzwonił telefon.
Ciężarówkę wypożyczono w Junction City w Kansas.
Miałem tam jak najszybciej jechać i wysłać dokumenty technikom.
Kiedy przejrzałem umowę wynajmu
z warsztatu Elliott's,
zauważyłem, że wynajmujący użył nazwiska
Robert Kling.
Zaczęliśmy rozmawiać z ludźmi z warsztatu Elliott's.
Mogliśmy sporządzić portrety pamięciowe.
Zadzwonili z biura,
że rysownik już leci
i będzie nazajutrz rano.
GODZ. 16:30 7 GODZIN I 28 MINUT PO ZAMACHU
Prezydent Clinton ogłosił stan wyjątkowy.
Długo debatowano,
czy ujawnić informacje o ciężarówce.
Uznaliśmy jednak, że zgłaszałyby się tysiące informatorów,
więc utajniliśmy to.
Nie mamy żadnych przypuszczeń
co do sprawców tego zamachu.
Mamy setki, jeśli nie tysiące tropów
od zgłaszających się informatorów i naocznych świadków.
Wszystkie traktujemy bardzo poważnie.
Na razie nie możemy jednak spekulować w kwestii osób odpowiedzialnych.
Chciałem zapewnić Amerykanów,
że sprawa zostanie rozwiązana.
KOŚCIÓŁ FIRST CHRISTIAN CHURCH OKLAHOMA CITY
SPOTKANIE RODZIN OFIAR
Poszłam do kościoła.
Tam urządzono poczekalnię
dla wszystkich rodzin
i tych, którzy mieli kogoś w budynku.
Pamiętam, jak przyszedł Tony.
I...
Pamiętam tylko jego minę.
Nie mogliśmy nawet mówić.
Tylko się przytuliliśmy.
Gdy zapadł zmrok,
miałam porozmawiać z rodzicami,
którzy nie znali losu bliskich.
Łączymy się z Robin Marsh.
Jest z rodzinami,
które też czekają na jakieś wieści. Robin?
Jest ze mną rodzina Cooperów.
Mamy zdjęcie małego Antonia.
Ma pół roku.
Wszyscy modlimy się teraz za to dziecko.
Jest szansa, że niezidentyfikowane dziecko
może okazać się synem Cooperów.
Pracuje pani w centrum. Jak wygląda pani poranek?
Zawsze zawozi pani Antonia do żłobka?
Tak, zostawiam go tam codziennie.
Odwiedzam go w porze lunchu, ale dziś nie mogłam.
Pierwszej nocy było bardzo zimno.
Temperatura spadła.
Zaczęło padać, więc modliłam się,
by mój syn nie był przemoczony, głodny
i ranny.
Najgorsza noc w moim życiu.
Deszcz to ostatnie, czego nam trzeba.
Za mną zobaczą państwo niepokojący widok.
Trwa akcja ratunkowa.
Służby nie tracą nadziei na odnalezienie ocalałych,
ale kobieta, która cały dzień pomagała wydobywać ich spod gruzu,
mówi, że obawia się setek ofiar śmiertelnych.
20 KWIETNIA 1995 DZIEŃ PO ZAMACHU
Szczęśliwe zakończenie w Oklahoma City.
Po pięciu godzinach pod gruzem
w budynku im. Murraha Amy Petty została uratowana.
Dziś jest w szpitalu prezbiteriańskim w Oklahoma City.
Jak się pani czuje?
Jestem obolała, ale mam szczęście, że żyję.
Co mówią lekarze?
Że będę odczuwać ból i mam sporą ranę na nodze.
Ale wydobrzeję.
Telefony się urywały.
Krewni moich współpracowników
pytali, czy widziałam w pracy
tę czy tamtą osobę i w co była ubrana.
A ja nie pamiętałam.
Oby ich znaleźli. Mam nadzieję, że przeżyli.
Dziewiętnasty kwietnia był straszny,
a następnego dnia ludzie naprawdę
połączyli siły.
Przynosili jedzenie i inne rzeczy.
Przed centrum krwiodawstwa gromadzą się wolontariusze.
Wiele nas różni, ale potrafimy się zjednoczyć,
gdy trzeba pomóc.
Okazało się, że na ten przejaw szaleństwa i terroru
odpowiedziano setkami, tysiącami przejawów życzliwości.
Ludzie zgłaszali się, by jakoś pomóc.
Rozłożyli się w pobliżu ze sklepikiem.
Można tam było dostać buty
lub coś do jedzenia, i to wszystko za darmo.
Mieszkańcy Oklahomy byli niesamowici.
To nas wszystkich napędzało.
DZIĘKI ZA POMOC, NIECH WAS BÓG BŁOGOSŁAWI
Przyjechał rysownik i zaczął pracować z trzema świadkami z warsztatu Elliott's.
Był zaskoczony, bo pierwszy świadek opisywał
białego mężczyznę w typie żołnierza,
a nie z Bliskiego Wschodu.
Była siódma.
Mieliśmy dwa portrety.
N.N. numer jeden i numer dwa.
Rozesłałem agentów, by przeczesali okolice Junction City,
wypytując o tych dwóch.
Widział pan ciężarówkę Ryder?
Zablokowaliśmy drogi.
Wypytywaliśmy, czy ktoś widział ciężarówkę Ryder
lub kogoś podejrzanego w okolicy.
Rano zadzwoniłam do sądu.
Chciałem wysłać do nich Timothy'ego McVeigha,
ale powiedzieli, że nie mają tego dnia czasu.
Został dłużej w areszcie.
Dzień dobry, prowadzimy dochodzenie w sprawie zamachu w Oklahomie.
Agenci chodzili z portretami pamięciowymi po restauracjach,
sklepach z częściami, hotelach.
Chodzili od drzwi do drzwi,
pytając, czy ktoś widział tych ludzi.
W cztery godziny przeczesali spory teren.
Poszczęściło nam się,
bo jedna grupa poszła do motelu Dreamland
pogadać z właścicielką Leą McGowan.
Zapytali, czy ktoś przyjechał do niej ciężarówką Ryder.
Okazało się, że tak.
Pokazaliśmy jej portret pamięciowy z warsztatu Elliott's,
a ona na to, że podobnie wyglądał facet, który przyjechał ciężarówką.
Szkic przedstawiał pana McVeigha.
Spojrzeli na mnie, jakbym kłamała,
ale takie nazwisko podał.
Pierwszy raz usłyszeliśmy to nazwisko.
Spytałem, czy ktoś sprawdził bazę NCIC.
To spis wszystkich aresztowań w kraju.
W 1995 roku mieliśmy już taśmy z informacją,
czy ktoś został kiedyś zatrzymany
oraz gdzie i kiedy do tego doszło.
Jeśli chcemy wyciągnąć te dane,
trzeba wprowadzić nazwisko do komputera.
Następnie wczytuje się taśmę.
Wyjmuje, wkłada kolejną i znów szuka.
Jak w zwolnionym tempie.
Sprawdzaliśmy też rejestry połączeń
z pokoju numer 25 w motelu Dreamland, wynajętego przez McVeigha.
W sobotni wieczór zadzwonił do miejscowej restauracji,
gdzie zamówienie złożył Robert Kling.
Wiemy, że tego nazwiska użył, wypożyczając ciężarówkę.
Zatem albo Timothy McVeigh był Robertem Klingiem,
albo miał z nim powiązania.
Namierzyliśmy przynajmniej jednego z zamachowców.
GODZ. 16:08 31 GODZIN PO ZAMACHU
Śledczy zidentyfikowali pojazd,
którego użyto we wczorajszym ataku
na budynek federalny w Oklahoma City.
Dalsze dochodzenie wykazało,
że są z nim powiązani dwaj biali mężczyźni.
Przygotowano ich portrety pamięciowe.
Ktokolwiek coś o nich wie,
powinien natychmiast zgłosić to FBI.
Byłam w szoku, gdy pokazano nam portrety.
Wyglądali na dwóch buraków,
ściganych za kradzież ciężarówki z piwem.
Nie na gości,
którzy mieliby opracować plan zamachu bombowego.
Chyba chcieliśmy myśleć, że to był ktoś inny.
Mitch, Jennifer, co za zmiana.
Jeszcze niedawno wszystko kręciło się wokół islamskich fundamentalistów,
a teraz nagle wracamy do sprawy Waco.
Stawiamy więc na terroryzm wewnętrzny,
a nie międzynarodowy.
I zrozumiałam...
O rany. Są jak my.
21 KWIETNIA 1995 R. DWA DNI PO ZAMACHU
Z każdą godziną nasila się smutek w Oklahoma City.
Słyszymy też gniew w głosach dzwoniących do stacji.
Oto informacje o podejrzanych,
które ujawniło wczoraj FBI.
Pierwszy z nich to biały mężczyzna, ok. 178 cm wzrostu.
Kiedy byłem w areszcie, podano opis podejrzanego.
Wzrost 175-185 cm.
Jeden z zatrzymanych powiedział:
„Ty tu niedawno trafiłeś”, ale nie na serio.
Ja na to: „Ale posłuchaj opisu.
Ja mam 188 cm”. Tak sobie żartowaliśmy.
Uwierzyli mi, że nie pasuję do opisu.
Nie mieli już podejrzeń.
Gdy następnego dnia dotarłem do bazy,
wszyscy byli poruszeni. „Co jest?”, pytam,
a Walt Lamar mówi: „Nie uwierzysz, szefie.
McVeigha aresztowano w Perry w Oklahomie
jakąś godzinę po zamachu”.
Przed południem zadzwonili z FBI
z pytaniem, czy McVeigh jest wciąż w areszcie.
Odparłem na to,
że zabrano go na salę sądową
i odpowiada właśnie przed sędzią.
Za 35-45 minut puściliby go wolno.
To na nim będzie się opierać całe dochodzenie.
Wysłałem Danny’ego do Perry,
by przygotował transport McVeigha do Oklahoma City.
Kazał mi go sprowadzić.
Usłyszeliśmy o aresztowaniu
w sądzie rejonowym w Perry w Oklahomie.
Pojechałam tam więc z fotografem.
Raport specjalny CBS. Być może doszło do aresztowania.
Może uda nam się połączyć.
Podobno podejrzanego aresztowano w Perry w Oklahomie.
Odpowiada rysopisowi podejrzanego
z wczorajszych portretów pamięciowych.
Jednocześnie usłyszeliśmy
o nalocie w Decker w Michigan.
W areszcie McVeigh wskazał tam swój domowy adres.
W motelu Dreamland
Timothy McVeigh użył tego samego adresu.
Był w tym domu ktoś bezpośrednio powiązany z bombą.
Szybko przedostało się to do mediów.
Władze namierzyły potencjalnego podejrzanego
w domu na wsi.
Został otoczony przez przedstawicieli władz lokalnych, stanowych i federalnych.
W całym newsroomie mieliśmy telewizory.
Widzieliśmy na nich relację na żywo z domku w Decker,
gdzie trwał nalot.
Okazało się, że dom należy do Jamesa Nicholsa,
z którym mieszka jego brat Terry Nichols.
W tym domu lub budynku za nim
mogą znajdować się Terry Lynn Nichols, James Douglas Nichols
lub inni członkowie ich rodziny.
To dwaj potencjalni podejrzani o zamach bombowy w Oklahoma City.
Trop prowadził do Decker w Michigan.
Znamy też nazwisko człowieka
aresztowanego w Perry w Oklahomie: Timothy McVeigh.
To jego dziś aresztowano.
Otoczyliśmy dom. Pokazała to telewizja.
Zrobiło się bardzo niebezpiecznie.
Wchodzą do domu.
Pewnie widzicie to lepiej niż ja.
Wydaje mi się, że wejdą.
Agenci FBI weszli do domu w Decker, ale nikogo nie znaleźli.
Łączymy się teraz z Robin Marsh w Perry w Oklahomie.
Kiedy nadawaliśmy na żywo,
pojawiło się więcej ludzi.
Nagle były ich tysiące.
Media z całego świata nadają z małego miasteczka w Oklahomie.
Przed sądem pojawiają się stróże prawa w cywilu.
Przywiózł ich patrol drogowy z Oklahomy.
McVeigh był bliski wyjścia.
Miał się wydostać.
Na szczęście przyjechaliśmy wcześniej.
Gdybyśmy nie znaleźli wtedy Timothy’ego McVeigha,
wszyscy przeżywalibyśmy mękę.
Pamiętam, że na schodach
był mężczyzna w kowbojskim kapeluszu.
Zapytał: „Jesteście z FBI?”.
Potwierdziłem,
a on: „Gdyby były kłopoty z dowodami, wyprowadźcie go nam tyłem”.
Napięcie rosło. Wszyscy chcieli go zobaczyć.
Powinni wypuścić go przodem, w nasze ręce.
Jeśli jest winny, zabić sukinsyna.
- Do kamery. - Zabić go.
- Zabić. - Też tak uważam.
Na dachu sądu czekali agenci SWAT.
Myślałam tylko: „Muszą go wyprowadzić”.
Bałem się, że jakiś bandzior spróbuje go zabić.
Jeśli to członek organizacji,
jej szef chciałby go zabić,
żeby się nie wygadał.
Długo czekaliśmy. Emocje sięgały zenitu.
Gdy zobaczyłem McVeigha, wyglądał jak na szkicu.
Zapytał, czy wiem, o co chodzi.
Odpowiedziałem: „Pewnie o to w Oklahoma City.
Od tej pory chcę adwokata”.
Musiałem chronić McVeigha.
Nie chciałem, ale taka praca.
Zapytałem, czy dadzą mi kamizelkę kuloodporną.
„Mogę dostać kulkę, ale spytam jeszcze raz,
czy dostanę kamizelkę”. A oni na to: „Nie”.
„Może chociaż buty?”
„Nie dostaniesz butów”.
Dziękuję.
Trudno było cokolwiek zrozumieć, bo wszyscy krzyczeli naraz.
Zapamiętałem jedno.
„Spójrz na mnie, skurwielu, dzieciobójco. Spójrz mi w twarz”.
Postanowiłem nie dać mu tej satysfakcji.
McVeigh odjechał właśnie
sprzed sądu rejonowego w Perry w Oklahomie.
Trafił tu z zarzutem posiadania broni,
ale prokurator i sędzia nie wiedzieli, kim jest.
Z powodu innych obowiązków musieliśmy czekać do dzisiaj.
Ciągle powtarzaliśmy, że dzień wcześniej wyszedłby za kaucją.
Co pan o tym myśli?
Bóg nad nami czuwa.
Jednocześnie FBI zaczęło zbierać materiał dowodowy
z domu Jamesa Nicholsa i jego brata Terry’ego.
Bracia byli przeciwnikami rządu.
Nie wierzą w nasz ustrój ani w banki.
Pałają nienawiścią do rządu.
Sporo wiemy o Terrym Nicholsie,
jednym z bliskich współpracowników McVeigha.
FBI szybko się dowiedziało,
że Tim McVeigh mieszkał tam przez jakiś czas
i służył w wojsku z Terrym Nicholsem.
Znaleźliśmy zdjęcie z wojska, na którym są obaj.
Skoncentrowałem się wtedy wyłącznie
na poszukiwaniu Terry’ego Nicholsa.
Dowiedzieliśmy się, że jego była żona nazywa się Lana Padilla.
Powiedziała nam, że Terry mieszka obecnie w Herington w Kansas,
w niewielkiej odległości
od miejsca wypożyczenia ciężarówki Ryder.
Zainteresowaliśmy się więc Terrym.
Obserwowaliśmy jego dom.
Mieliśmy nie rzucać się w oczy, ale też nie pozwolić mu uciec.
Agenci spędzili tam chwilę,
aż zobaczyli, jak z domu wychodzi Terry z żoną i dziećmi,
wsiadają do auta i odjeżdżają.
Agenci ich śledzili.
Terry Nichols zawrócił, minął swoją ulicę
i pojechał w stronę wydziału bezpieczeństwa publicznego.
Chyba zauważył, że jest śledzony,
więc pojechał na komendę i oddał się w ręce policji.
Wstępnie zidentyfikowano go jako Terry’ego Nicholsa z Michigan.
W Herington w Kansas oddał się w ręce miejscowej policji.
McVeigh siedział w moim aucie z tyłu.
Zaczął wstawać. Usadziłem go.
„Zachowuj się, bo zrobię ci krzywdę”, ostrzegłem.
„Bądź dżentelmenem, to i ja będę”. „Dobrze”.
Przykułem go do podłogi na środku śmigłowca.
Nie chciałem, żeby się wyrwał i zabił.
Potrzebowaliśmy go żywego.
Nie wiedzieliśmy, co się okaże.
To był tylko jeden człowiek.
Należy do większego spisku i ktoś będzie chciał go zabić?
Nie wiedzieliśmy, więc powiedziałem pilotowi,
żeby leciał nisko, bo nie chcę dostać z granatnika.
Zrobił to.
Lecieliśmy tak nisko, że przeskakiwaliśmy ogrodzenia.
McVeigh ani mrugnął. Siedział nieruchomo.
Nie rozglądał się na boki.
Jak bryła lodu.
BAZA SIŁ POWIETRZNYCH TINKER OKLAHOMA CITY
Bob Ricks pojechał z nami do bazy Tinker.
Wysłał tam też oddział SWAT dla bezpieczeństwa.
Aresztowano jednego Amerykanina, drugi jest przesłuchiwany.
Na komendzie w Herington
przesłuchanie Nicholsa trwało dziesięć godzin.
Zaczęliśmy rozmawiać.
Nie był speszony ani zdenerwowany.
Był chłodny i opanowany.
Ciągle wracaliśmy do ich wypraw na pokazy broni
i rozmów o budowaniu bomby.
Moje najdłuższe przesłuchanie.
Mieliśmy kilka mocnych pytań.
„Czy jest szansa, że zrobił to McVeigh?”
Odpowiedział wtedy:
„Mógł to zrobić bez mojej wiedzy”,
a po chwili dodał:
„O konstrukcji bomb wiem tyle samo, co Tim McVeigh”.
Nie powiedział „zrobiłem to” ani „zrobiliśmy to”,
ale wystarczyło, że usłyszałem te dwie wypowiedzi
i wszystko już miałem.
Nie było wątpliwości,
że jeśli stanie przed sądem, zostanie uznany za winnego.
22 KWIETNIA 1995 R. TRZY DNI PO ZAMACHU
Skrót najważniejszych wiadomości.
Śledztwo w sprawie zamachu w Oklahoma City posuwa się naprzód w niezwykłym tempie.
Jest jeden oskarżony i jeden przesłuchiwany.
Aresztowań może być więcej.
Gdy Terry oddał się w ręce policji, FBI przeszukało jego dom.
Pojawiły się pytania, czy był sam,
czy należał do jakiejś organizacji i czy zamach się powtórzy.
W domu mogły być linki,
które uruchomiłyby eksplozję.
Śledczy dokładnie sprawdzili teren
przed rozpoczęciem rewizji.
W domu znaleźliśmy liczne dowody.
Pięć rolek lontu detonującego, zapalniki,
kartę telefoniczną
i paragon za 900 kg azotanu amonu.
Po zamachu Nichols próbował się wszystkiego pozbyć.
Rozsypał tyle azotanu amonu w ogrodzie, że sąsiedzi myśleli, że to śnieg.
Zaczęliśmy budować mocne oskarżenie przeciwko Nicholsowi i Timowi McVeighowi.
W takiej sprawie potrzebny jest ktoś z wewnątrz.
Zadzwoniłem do oddziału w Buffalo, skąd był McVeigh,
i kazałem znaleźć jego ojca.
Współczułem mu.
Gdyby to był mój syn,
nie zniósłbym czegoś tak okropnego.
Zapytałem go, z kim zrobiłby to syn.
„Z Terrym Nicholsem i Michaelem Fortierem”.
Mamy to.
Michael Fortier, Terry Nichols
i Tim McVeigh służyli razem w wojsku.
Wiele ich łączyło.
Przyjaźnili się i dzielili poglądy antyrządowe.
Fortier mieszkał w Arizonie.
Bob Ricks zlecił mi przesłuchanie Michaela Fortiera.
Poprosiliśmy szeryfa, żeby go do nas przysłał.
Wyglądał jak szczur.
Gdy powiedzieliśmy, że chodzi o zamach w Oklahomie,
był oburzony.
Nie wierzę, że Tim wysadził coś w Oklahomie.
McVeigh pomieszkiwał ostatnio w Kingman.
Fortier pomógł mu znaleźć pracę.
Nie chcę rozmawiać.
Mike Fortier z Kingman, kolega z wojska McVeigha,
może być ważnym świadkiem w sprawie.
FBI przeszukało jego przyczepę.
Jego życie stanęło na głowie
z powodu FBI i mediów.
Nie mieliśmy wtedy dość danych,
by oskarżyć Fortiera.
DOM NICHOLSA HERINGTON, KANSAS
Najważniejszym znaleziskiem u Nicholsa,
wiążącym Fortiera z zamachem, była karta telefoniczna.
W tamtych czasach nie mieliśmy telefonów komórkowych,
ale można było kupić kartę typu prepaid
i co jakiś czas uzupełniać środki.
Oni kupili kartę,
by ukryć swoją tożsamość.
Dla nas stała się mapą.
Była kluczowym elementem,
który pozwolił FBI rozrysować całą siatkę powiązań.
Bez niej nie wiedzieliby o niektórych miejscach.
Mogliśmy prześledzić ich ruchy,
gdy wyjeżdżali z kraju
i kupowali produkty do budowy bomby.
Karta pokazała nam również,
że zamiast wielkiego spisku,
który podejrzewaliśmy,
mamy tu zaledwie garstkę ludzi.
Ale musieliśmy zebrać wyczerpujący materiał dowodowy.
Zeznania osoby powiązanej są bardzo cenne,
zwłaszcza gdy potwierdzają ich słowa.
Po licznych dyskusjach doszliśmy do wniosku,
że czasami trzeba zawrzeć pakt z diabłem.
Powiedział: „Nie rozumiecie. To wojna”.
A ja na to: „Na wojnie już bym cię zabił”.
Mówił, że chodzi o konstytucję, a ja mu wtedy: „Tak,
aresztujemy cię zgodnie z konstytucją,
skażemy zgodnie z konstytucją
i pewnego dnia
przywiążemy do noszy, wbijemy igłę w ramię
i wykonamy karę śmierci zgodnie z konstytucją”.
Myśl o ugodzie z Fortierem przyprawiała nas o mdłości,
ale nie było wyjścia.
Ujawnił mnóstwo informacji.
To był największy przełom w sprawie.
Mówił o spotkaniu z McVeighem w swojej kuchni,
gdzie McVeigh mówił, że skonstruuje bombę.
Użył dwóch puszek,
by pokazać, jak miał wyglądać ładunek kumulacyjny.
Gdy Nichols i McVeigh zdobyli odpowiednie części składowe,
pokazali je Michaelowi Fortierowi.
Timothy McVeigh namówił go na przyjazd do Oklahoma City
i pokazał, gdzie dojdzie do zamachu.
Fortier zrozumiał wtedy, że to naprawdę się stanie.
Wiedział, co zamierzał zrobić Tim McVeigh.
Mógł to wszystko zatrzymać jednym anonimowym telefonem.
Oskarżony o wiedzę o planowanym zamachu
będzie zeznawał przeciwko McVeighowi i Nicholsowi
w nadziei na lżejszy wyrok.
BUDYNEK FEDERALNY IM. ALFREDA P. MURRAHA
Nie było łatwo, ale pojawiła się szansa na to,
że w budynku została trójka dzieci.
Przedzieramy się teraz do miejsca, w którym mogą się znajdować.
Pamiętam, jak ogłosili,
że dotarli do miejsca, w którym były ciała dzieci.
Cieszyliśmy się, że udało im się znaleźć naszego syna.
Nie żył, ale go znaleźli.
Tak się to wszystko zmieniło.
W błaganie, by tam był.
Po tym wszystkim nocami jeździłam pod areszt, w którym się znajdował,
i po prostu tam siedziałam.
Siedziałam w ciemności,
zastanawiając się, jak tam wejść i zrobić mu krzywdę.
Aresztowanie McVeigha było owocem niezwykłego połączenia
umiejętności, szczęścia i wyczucia czasu rządu,
którym gardzi za jego niekompetencję.
Mnożą się pytania.
Jeżeli oskarżony jest winny,
co go do tego popchnęło?
Wszyscy chcieli wiedzieć, kim jest i dlaczego to zrobił.
Dziennikarz z Buffalo Lou Michel zdobył cenne informacje,
na które czekali ludzie na całym świecie.
WIĘZIENIE TYPU SUPERMAX FLORENCE, KOLORADO
Gdy był w więzieniu,
nagraliśmy z Danem Herbeckiem około 60 godzin rozmów z McVeighem.
W znacznej większości
były to rozmowy o niespotykanej wcześniej głębi.
Mówiono, że walczył w I wojnie w Zatoce Perskiej
i że lubił broń, ale stanowił jednak wielką zagadkę.
Zaczęliśmy od jego dzieciństwa.
Byłem tak niski, że nigdy nie wybierano mnie do drużyny.
W DNA miał wpisaną przemoc rówieśniczą.
Był chudym dzieciakiem, nad którym się znęcano.
Nazywali mnie Makaron, bo byłem chudy jak nitka makaronu.
„Makaron”, „Rosół z makaronem”, „Nuggetsy ”, „McVeigh McNuggets”.
Nie miałem wielu bliskich przyjaciół.
Nie znaleźliśmy śladów ważnej relacji z kobietą.
Pasował do charakterystyki sprawcy strzelaniny w szkole.
Kolekcjonował komiksy.
Sprzedał tę kolekcję,
by kupić broń, dzięki której czuł się bezpiecznie.
Od małego fascynowała go broń.
Widzieliśmy zdjęcie, na którym zwisa z drzewa,
a w kaburze ma pistolet.
Pasowało to do wizerunku twardego żołnierza, którym chciał być.
IRAK, ROK 1991
Jako zwierzchnik sił zbrojnych
ogłaszam, że atak został odparty.
Wojna się skończyła.
Wrócił z I wojny w Zatoce Perskiej
z Brązową Gwiazdą.
Zabił kilku Irakijczyków.
Ale nawet w wojsku był wyrzutkiem.
W wojsku odbierają ci wolność. Wtedy uświadamiasz sobie, co straciłeś.
Nie miałem wpływu na to, do czego wykorzystał mnie rząd.
Po wojnie czuł się zagubiony.
Włóczył się po kraju,
krążąc między braćmi Nichols w Decker w Michigan
a Michaelem Fortierem w Kingman w Arizonie.
Gdy wyszedłem z wojska,
zacząłem zgłębiać kwestię praw podstawowych,
zwłaszcza do posiadania broni, prawa własności itd.
McVeigh jeździł na kolejne pokazy broni,
bezustannie słuchając prawicowych dziennikarzy radiowych,
którzy szerzyli teorie spiskowe i antyrządowe nastroje.
„Nienawidzimy rządu. Odbiorą nam broń”.
McVeigh należał do tego świata.
Trup. Prosto w serce.
Odbierają nam prawa.
Jakie?
Do posiadania broni.
Gniew wobec rządu wciąż w nim narastał.
Wracał do swojej ukochanej książki, Dzienników Turnera.
DZIENNIKI TURNERA
Autorem tej książki jest William Pierce,
wieloletni neonazista.
Przedstawia historię rewolucjonisty białej supremacji,
który stanął na czele powstania przeciwko rządowi federalnemu.
To biblia prawicowych ekstremistów.
Na okładce widać dziewczynę z pistoletem i mężczyznę z karabinem.
I tytuł: Pamiętniki Turnera.
Co zrobisz, gdy przyjdą odebrać ci broń?
Najważniejsza wygłoszona w nich teza mówi,
że musimy przestać być widzami i włączyć się do działania.
W Pamiętnikach Turnera znajduje się ilustracja z głównym bohaterem
wysadzającym siedzibę FBI bombą samochodową.
Ciężarówka wypełniona jest ładunkami na bazie azotanu amonu,
jakich użył też McVeigh.
W 1993 roku doszło do wydarzeń w Waco.
Właśnie przyjechałem.
WACO, TEKSAS 1993 R.
Mówiono mi, że ludzie będą się bać
takiej akcji.
We wczorajszym pożarze mogło zginąć aż 86 osób,
w tym 17 dzieci.
Pozostaje pytanie, dlaczego FBI wkroczyło z taką siłą.
Pomyśleć, że zaczęło się od nakazu rewizji
i skrytki z rzekomo nielegalną bronią.
Dla kogoś takiego jak McVeigh był to niezbity dowód na to,
że federalni prześladują jemu podobnych.
Miał teraz przed sobą cel.
Postanowiłem odebrać ludziom życie
nie dla korzyści osobistych,
ale dla najwyższego dobra.
Czara się przelała. Waco było początkiem wojny.
Oby Oklahoma była końcem.
Myślał, że zostanie bohaterem.
Chciał ostrzec Amerykę, że już czas
zaatakować rząd, nim odbiorą nam broń.
Liczył na to, że zamach wywoła rewolucję.
Nie wstydzę się swoich emocji, bo jestem człowiekiem.
Nie ukrywam swoich wad i niedociągnięć.
Ale ich nie mam.
Czy żałuję?
Nie.
10 SIERPNIA 1995 R.
Ława przysięgłych wydała akt oskarżenia
w sądzie naprzeciwko miejsca najgorszego zamachu terrorystycznego
w historii USA.
Akt zakłada,
że Timothy McVeigh i Terry Nichols działali sami,
przeprowadzając zamach.
Oskarżono też Michaela Fortiera
o wiedzę o planowanym zamachu.
Będzie zeznawać przeciwko McVeighowi i Nicholsowi
w nadziei na lżejszy wyrok.
Dzięki jego zeznaniom, w dniu rozprawy mieliśmy przytłaczające dowody.
SĄD FEDERALNY USA DENVER, KOLORADO
Dziś główny świadek przeciwko McVeighowi
będzie zeznawał w sprawie zamachu.
Michael Fortier ma powiedzieć przysięgłym, że McVeigh planował konstrukcję bomby
i wysadzenie budynku federalnego.
To był dla mnie trudny proces.
Nie chciałam brać w nim udziału.
Nie chciałam tam iść.
Udawałam, że się nie odbywa.
W zaledwie 11 dni zeznań prokuratura przedstawiła
ponad 90 świadków,
którzy wskazali motyw McVeigha i opisali jego ruchy.
McVeigh chciał wziąć odpowiedzialność za przeprowadzony zamach.
Mieszkańcy Oklahomy stracili bliskich.
Przykro mi, ale wiesz co?
Nie ty pierwsza straciłaś dziecko.
Nie ty pierwszy wnuczkę czy wnuka.
Zamknij się. Nie jesteś nikim wyjątkowym.
Zapomnij.
Ława przysięgłych wydała werdykt w sprawie Timothy’ego McVeigha.
Zarzut zmowy przestępczej. Winny.
Kiedy odczytano werdykt,
zeszło ze mnie powietrze.
Już po wszystkim.
Na tej podstawie przysięgli jednogłośnie postulują,
by zastosowano wobec oskarżonego Timothy’ego McVeigha karę śmierci.
MCVEIGH, IDŹ DO DIABŁA!
Kiedy wyznaczyli karę śmierci, nie chciałam, by umierał.
Chciałam protestować.
Timothy McVeigh nie zareagował,
nawet nie drgnął, gdy przysięgli wybrali karę śmierci.
Tak nie można. To niesprawiedliwe.
Łatwo się wywinie. My musimy z tym żyć, a on nie.
W Oklahomie naprawdę powstała wspólnota.
Znamy setki opowieści o ludziach, którzy wtedy pomogli.
Chciałem pomóc ofiarom i ich rodzinom.
Wspierali się
i opiekowali sobą nawzajem.
Na świecie jest jeszcze trochę dobra.
Ratowali się.
PODZIĘKOWANIA DLA MIESZKAŃCÓW
Modlili się za siebie.
To modlitwa za tych, którzy stracili bliskich.
Ta zbiorowa reakcja ma olbrzymie znaczenie.
Ludzie potrzebują wsparcia, kogoś, kto poda im rękę i przytuli.
Sąsiedzi, przyjaciele, krewni, rodzice.
Ich dzieci.
To my.
CHWAŁA DZIECIOM
Ta troska świeciła niczym gwiazda.
Pokazała, jacy są mieszkańcy Oklahomy.
Dbają o innych.
Żadne szkolenie ratownicze
nie przygotowało mnie na czynnik ludzki.
Przed akcją ratunkową nie wiedziałem,
jak bardzo mnie zmieni.
Nadal dręczy mnie sprawa dziewczynki, którą musiałem pożegnać.
Bardzo mnie to męczy.
Dr Spengler po 20 latach zakończył pracę w ratownictwie.
Mieszka w Tulsie, gdzie sprzedaje nieruchomości.
Mój drugi syn, Carlos Moore Jr., urodził się w dniu urodzin Tony’ego.
Przez wiele lat byłam wobec niego nadopiekuńcza.
To nic. Pogodziłam się z tym.
Jest moją największą miłością.
Ma już 22 lata. Nie do wiary.
Kocham go.
Mam szczęście, że dostałam kolejną szansę.
Obym oddała cześć
życiu ludzi, którym nie była dana,
żyjąc pełnią życia.
Amy Downs została prezeską swojej spółdzielni kredytowej.
Jest mówczynią motywacyjną, triatlonistką
i mamą.
Michael Fortier przyznał, że zataił informacje o zamachu.
W więzieniu spędził ponad dziesięć lat.
Fortiera i jego żonę obejmuje program ochrony świadków.
Terry Nichols został skazany za 161 zabójstw w stanie Oklahoma.
Odsiaduje dożywotnią karę więzienia bez możliwości zwolnienia warunkowego
w więzieniu federalnym typu supermax we Florence w Kolorado.
Timothy McVeigh został stracony 11 czerwca 2001 przez zastrzyk śmierci.
Setki krewnych i znajomych ofiar zamachu
oglądały egzekucję na monitoringu.
19 kwietnia 1995 roku w Oklahoma City zginęło 168 osób, w tym 19 dzieci.
Film poświęcamy ofiarom i tym, którzy próbowali je ratować,
a także bliskim, którzy za nimi tęsknią.
Napisy: Agata Jakubiec