1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 3 00:00:22,322 --> 00:00:25,492 Je mag nooit de kracht van geloof onderschatten. 4 00:00:29,396 --> 00:00:30,964 Ik kom uit Venda… 5 00:00:32,699 --> 00:00:34,834 …waar samenlevingen mythisch zijn. 6 00:00:39,139 --> 00:00:44,077 In het Venda heet het schubdier khwara. 7 00:00:46,913 --> 00:00:49,549 Onze ouderen geloven… 8 00:00:50,984 --> 00:00:53,219 …dat het schubdier uit de hemel komt… 9 00:00:53,753 --> 00:00:58,024 …en met z'n schubben schudt om het onweer te ontketenen. 10 00:01:11,071 --> 00:01:13,973 Het schubdier brengt ons regen. 11 00:01:21,014 --> 00:01:25,285 Als je een schubdier ziet, dan ben je gezegend. 12 00:01:32,725 --> 00:01:36,896 Want een schubdier is een geschenk van God. 13 00:01:59,919 --> 00:02:05,258 JOHANNESBURG ZUID-AFRIKA 14 00:02:10,563 --> 00:02:14,968 Voor dit schubdierproject zat ik in een fase van m'n leven… 15 00:02:15,034 --> 00:02:16,569 SCHUBDIER-VRIJWILLIGER 16 00:02:16,636 --> 00:02:22,342 …dat ik verlangde naar zinvol werk voor de lange termijn. 17 00:02:25,845 --> 00:02:28,381 Schubdieren zijn bijzonder. 18 00:02:29,716 --> 00:02:32,218 Ze hebben m'n kijk op de wereld veranderd. 19 00:02:39,292 --> 00:02:43,296 Maar ik heb nog nooit een schubdier in het wild gezien. 20 00:02:46,032 --> 00:02:49,769 Alleen schubdieren die we hebben gered van de illegale handel. 21 00:02:52,572 --> 00:02:55,375 Zo ontmoette ik Gijima. 22 00:03:06,686 --> 00:03:10,023 Op alle acht soorten van dit unieke zoogdier… 23 00:03:10,089 --> 00:03:14,928 …wordt meedogenloos gejaagd voor de traditionele Chinese geneeskunde. 24 00:03:21,668 --> 00:03:27,040 De schubben worden gebruikt als ingrediënt in zestig commerciële geneesmiddelen. 25 00:03:32,912 --> 00:03:37,116 Als de illegale handel op dit niveau wordt voortgezet… 26 00:03:37,183 --> 00:03:40,019 …zijn ze in twintig tot dertig jaar uitgestorven. 27 00:03:53,833 --> 00:03:56,102 We doen een lokoperatie als we horen… 28 00:03:56,169 --> 00:03:59,739 …dat handelaren een schubdier willen verkopen. 29 00:04:08,748 --> 00:04:11,985 Ray neemt contact op en doet zich voor als koper. 30 00:04:19,792 --> 00:04:21,661 Oké, hou je gereed. 31 00:04:23,630 --> 00:04:25,198 Nu. 32 00:04:44,083 --> 00:04:45,752 Hij heeft 'm al een week. 33 00:04:48,154 --> 00:04:49,856 Hij weegt bijna niets. 34 00:04:54,994 --> 00:04:58,598 Gijima was nog maar een baby, dus hij was heel klein. 35 00:05:02,101 --> 00:05:08,741 Het is ongelooflijk om hun onschuld te zien en te ervaren. 36 00:05:10,977 --> 00:05:14,414 Ze kunnen zich alleen maar als een bal oprollen. 37 00:05:17,950 --> 00:05:21,454 Ze kunnen niet vluchten. Ze kunnen niet bijten. 38 00:05:22,021 --> 00:05:24,357 Hé, jochie. Je bent veilig. 39 00:05:24,424 --> 00:05:26,192 Ze zijn zo ongevaarlijk. 40 00:05:31,798 --> 00:05:34,500 We hebben een dier geholpen… 41 00:05:34,567 --> 00:05:37,070 …dat anders misschien gedood zou zijn. 42 00:05:37,136 --> 00:05:40,973 We hebben goed werk verricht. 43 00:05:51,617 --> 00:05:54,821 Na een lokoperatie was ik altijd opgefokt. 44 00:05:56,422 --> 00:06:00,126 Echt een mannending. Nu voel ik me getraumatiseerd. 45 00:06:01,961 --> 00:06:05,298 Ik weet hoe dit dier lijdt. 46 00:06:07,667 --> 00:06:11,637 Sommige dieren komen er nooit overheen en gaan dood. 47 00:06:17,076 --> 00:06:22,382 KLINIEK VOOR WILDE DIEREN 48 00:06:25,418 --> 00:06:29,922 Je weet nooit hoe een schubdier eraan toe is als het binnenkomt. 49 00:06:33,159 --> 00:06:37,630 Het stropen is erg traumatisch. Ze worden uit hun paradijs geplukt… 50 00:06:41,067 --> 00:06:47,473 …en worden vervolgens slecht behandeld, met veel geschreeuw en lawaai. 51 00:06:53,045 --> 00:06:55,081 Gijima was heel klein. 52 00:06:56,449 --> 00:07:00,653 En zielig, want hij was waarschijnlijk bij z'n moeder weggehaald. 53 00:07:02,922 --> 00:07:04,857 SCHUBDIER-OPVANG GEHEIME LOCATIE 54 00:07:04,924 --> 00:07:07,827 Elk schubdier krijgt een vrijwilliger toegewezen. 55 00:07:12,165 --> 00:07:15,368 Het zijn gevoelige dieren, want ze zijn solitair. 56 00:07:18,805 --> 00:07:21,774 Ik zag meteen dat hij doodsbang was. 57 00:07:24,510 --> 00:07:28,181 Je wordt een handenbindertje, hè? 58 00:07:29,015 --> 00:07:31,651 Ik krijg het druk met jou. 59 00:07:33,152 --> 00:07:37,657 Misschien had hij iets heel traumatisch meegemaakt. 60 00:07:40,259 --> 00:07:44,630 Dit arme diertje is echt in blinde paniek. 61 00:07:49,402 --> 00:07:52,672 Het is oké, jochie. Rustig maar. 62 00:07:54,307 --> 00:07:59,545 Sinds 2007 hebben we in totaal ongeveer honderd schubdieren vrijgelaten. 63 00:08:03,483 --> 00:08:07,320 Eerst hielden we ze een paar dagen, dienden ze vocht toe… 64 00:08:07,386 --> 00:08:11,224 …en lieten ze dan snel vrij. Zonder vrijlatingsprocedure. 65 00:08:11,991 --> 00:08:16,262 We doen het nu heel anders, want we hebben harde lessen geleerd. 66 00:08:27,340 --> 00:08:30,176 Tussen de kliniek en het vrijlaten… 67 00:08:30,243 --> 00:08:33,713 …verloren we schubdieren. De overgang was te groot. 68 00:08:37,183 --> 00:08:41,554 Er moet een plek zijn waar je weer een schubdier kunt worden. 69 00:08:41,621 --> 00:08:43,389 Een wild schubdier. 70 00:08:45,791 --> 00:08:51,097 We droomden van een schubdierpark en gingen op zoek naar de juiste plek. 71 00:08:55,468 --> 00:08:58,004 LAPALALA-RESERVAAT 300 KM BOVEN JOHANNESBURG 72 00:08:58,070 --> 00:09:00,439 Lapalala is een prachtig reservaat. 73 00:09:03,109 --> 00:09:06,479 Er zijn bergen, moerasgebieden en graslanden. 74 00:09:13,185 --> 00:09:15,621 En er zijn heel veel soorten mieren. 75 00:09:20,526 --> 00:09:23,696 Het kan de perfecte plek zijn voor jonge schubdieren. 76 00:09:29,168 --> 00:09:31,837 We besloten Gijima erheen te brengen… 77 00:09:33,639 --> 00:09:35,775 …samen met Gareth. 78 00:09:40,446 --> 00:09:44,350 Ik ben zeker bang dat het mislukt. 79 00:09:45,718 --> 00:09:50,590 Ik heb nog nooit voor zoiets kwetsbaars gezorgd. 80 00:09:51,157 --> 00:09:53,059 Nog even, we zijn er bijna. 81 00:09:53,125 --> 00:09:56,996 Ik wilde het echt zo goed mogelijk doen. 82 00:10:00,900 --> 00:10:05,705 Maar met Gijima zou dat niet meevallen. 83 00:10:08,107 --> 00:10:13,346 TOUCHSTONE CAMP, LAPALALA MOGELIJKE LOCATIE VOOR HET SCHUBDIERPARK 84 00:10:28,661 --> 00:10:30,296 Welkom in je nieuwe huis. 85 00:10:32,098 --> 00:10:33,666 Welkom in je nieuwe huis. 86 00:10:36,669 --> 00:10:37,703 Jochie. 87 00:10:39,438 --> 00:10:40,940 Gaan we wandelen? 88 00:10:42,441 --> 00:10:43,542 Wil je wandelen? 89 00:10:43,609 --> 00:10:45,611 Ze hebben een trauma. 90 00:10:46,112 --> 00:10:52,251 Dus we werken vooral aan het psychologische herstel. 91 00:10:53,052 --> 00:10:55,521 DAG 1: 3,30 KG - GIJIMA OF 'KULU' 92 00:10:55,588 --> 00:10:58,624 Gijima woog ongeveer 3 kg. 93 00:11:01,794 --> 00:11:05,731 Hij moet 6,5 kg wegen voor we 'm laten gaan. 94 00:11:06,432 --> 00:11:12,605 Dat gewicht is vastgesteld na jaren van vallen en opstaan… 95 00:11:13,172 --> 00:11:17,276 …en door pijnlijke ervaringen met te kleine schubdieren… 96 00:11:17,343 --> 00:11:19,011 …die het niet overleefden. 97 00:11:22,214 --> 00:11:25,885 De eerste keer in Lapalala ging hij meteen rennen. 98 00:11:28,120 --> 00:11:29,522 Waar ga je heen? 99 00:11:29,588 --> 00:11:30,690 En hij is snel. 100 00:11:32,725 --> 00:11:34,026 Daar staat een hek. 101 00:11:37,129 --> 00:11:39,098 Pas op, je knalt tegen het hek. 102 00:11:39,732 --> 00:11:44,270 Ik was een overbezorgde ouder. Ik verloor 'm niet uit het oog. 103 00:11:44,336 --> 00:11:46,772 Daar is Gijima. 104 00:11:47,840 --> 00:11:49,942 Daar gaat Gijima. 105 00:11:53,345 --> 00:11:54,480 Ga je zwemmen? 106 00:11:56,782 --> 00:11:57,783 Voorzichtig. 107 00:11:58,684 --> 00:12:00,386 Doe voorzichtig. 108 00:12:02,621 --> 00:12:06,926 Instinctmatig kon hij niet stilzitten. Hij moest voedsel zoeken. 109 00:12:08,427 --> 00:12:11,564 Z'n vluchtinstinct was geactiveerd. 110 00:12:27,046 --> 00:12:31,417 Hij voelde zich niet veilig bij mij. 111 00:12:40,559 --> 00:12:43,362 Hij was erg rusteloos. 112 00:12:43,429 --> 00:12:45,798 Niet aanhankelijk, niet speels. 113 00:12:46,732 --> 00:12:49,902 Instinctmatig moest hij ontsnappen. 114 00:13:02,248 --> 00:13:06,552 Hij is een Temmincks schubdier, maar hij loopt nog niet op twee poten. 115 00:13:09,388 --> 00:13:14,627 Als hij loopt, steunt hij nog steeds veel op z'n voorpoten. 116 00:13:22,334 --> 00:13:26,138 Schubdieren leven al 85 miljoen jaar op aarde. 117 00:13:27,139 --> 00:13:29,441 Ze hebben nog dinosaurussen gezien. 118 00:13:32,845 --> 00:13:37,316 Hij loopt op z'n achterpoten en heeft de voorpoten van een ty­ran­no­sau­rus. 119 00:13:43,189 --> 00:13:46,725 Het is het enige zoogdier met harde, overlappende schubben. 120 00:13:47,359 --> 00:13:50,896 Alleen al daarom zijn ze absoluut uniek. 121 00:13:53,065 --> 00:13:57,903 Het is een oeroud dier dat met uitsterven wordt bedreigd. 122 00:13:58,504 --> 00:14:01,974 Een dier met de status van een eenhoorn. 123 00:14:02,474 --> 00:14:04,643 Want ze zijn heel zeldzaam. 124 00:14:09,915 --> 00:14:13,152 Schubdieren kunnen hun mond niet opendoen. 125 00:14:15,955 --> 00:14:19,391 Ze hebben een gaatje waar de tong naar buiten komt. 126 00:14:21,227 --> 00:14:25,130 Ze eten uitsluitend mieren en termieten. 127 00:14:32,338 --> 00:14:34,240 Hun gehoor is erg goed. 128 00:14:36,809 --> 00:14:38,477 Ze zien bijna niets. 129 00:14:43,616 --> 00:14:47,586 Ze ruiken beter dan een hond. 130 00:14:53,192 --> 00:14:57,263 Ze hebben geen stembanden. Ze maken geen geluid. 131 00:14:59,098 --> 00:15:03,202 Het zijn voornamelijk nachtdieren en ze slapen in holen. 132 00:15:04,370 --> 00:15:06,739 Op vijf meter afstand valt hij niet op. 133 00:15:09,308 --> 00:15:10,910 Je ziet ze niet. 134 00:15:15,614 --> 00:15:18,350 Een vrouwtje krijgt één jong per jaar. 135 00:15:19,952 --> 00:15:22,721 En daar zorgen ze heel goed voor. 136 00:15:24,089 --> 00:15:27,059 Moeders verzorgen hun jongen zes tot zeven maanden. 137 00:15:28,260 --> 00:15:30,729 Als ze uiteindelijk het hol verlaten… 138 00:15:31,230 --> 00:15:35,935 …leren ze op mama's rug hoe ze vast voedsel moeten eten en zoeken. 139 00:15:37,403 --> 00:15:39,405 En dan gaan ze alleen op pad. 140 00:15:53,886 --> 00:15:58,090 Het leven met een schubdier is erg rustig. 141 00:16:01,860 --> 00:16:05,097 Ik heb m'n hele dagindeling aangepast… 142 00:16:06,398 --> 00:16:08,801 …aan dat van hem. 143 00:16:12,771 --> 00:16:16,308 Op een normale dag sta ik om 4 uur 's ochtends op… 144 00:16:17,609 --> 00:16:22,081 …en doe ik wat dingen voor m'n bedrijf. 145 00:16:24,383 --> 00:16:28,020 En dan wacht ik natuurlijk op gerommel in de kist. 146 00:16:40,499 --> 00:16:41,567 Hallo, jochie. 147 00:16:43,202 --> 00:16:45,738 Hallo. Wees braaf. 148 00:16:46,905 --> 00:16:48,307 Kom maar. 149 00:16:49,441 --> 00:16:51,377 M'n jochie. Kom maar. 150 00:16:51,443 --> 00:16:55,314 Als je een schubdier mieren voorschotelt, gaat hij niet eten. 151 00:16:55,814 --> 00:16:57,416 Even lekker gapen. 152 00:16:58,250 --> 00:17:02,154 Ze eten alleen als ze zelf hun eten mogen zoeken. 153 00:17:03,522 --> 00:17:05,858 Oké, daar gaan we. 154 00:17:06,925 --> 00:17:09,795 Daar gaan we, jochie. 155 00:17:11,030 --> 00:17:11,964 Toe maar. 156 00:17:22,441 --> 00:17:26,211 Als je mieren zoekt, moet je mieren leren kennen. 157 00:17:28,280 --> 00:17:30,516 Gijima heeft me die wereld laten zien… 158 00:17:32,951 --> 00:17:35,654 …op het oppervlak van de aarde. 159 00:17:36,989 --> 00:17:38,290 En eronder. 160 00:17:44,063 --> 00:17:46,698 Ze delen dit onderwereldse koninkrijk. 161 00:17:54,640 --> 00:17:56,175 Het is een enorm nest. 162 00:17:57,342 --> 00:18:01,647 Caswell is een mierenexpert. -Dit zijn stekelige savannemieren. 163 00:18:01,713 --> 00:18:04,383 Hij is gek op de wereld van mieren. 164 00:18:04,450 --> 00:18:07,286 Ik hou van mieren. Net als schubdieren. 165 00:18:07,352 --> 00:18:09,188 OPRICHTER VAN HET MIERENLAB 166 00:18:09,254 --> 00:18:12,224 Myrmecologie is de studie van mieren. 167 00:18:17,396 --> 00:18:21,767 Ik heb niet uit boeken geleerd hoe de natuur werkt. 168 00:18:24,870 --> 00:18:29,675 Ik behoor tot de Venda en zat als kind altijd in de bush. 169 00:18:36,582 --> 00:18:42,121 De grote velden krioelden van leven. Het wemelde er van de dieren. 170 00:18:45,457 --> 00:18:50,662 Maar in al die jaren in de wildernis heb ik nooit een schubdier gezien. 171 00:18:56,101 --> 00:18:59,938 M'n eerste schubdier zag ik bij Gareth. 172 00:19:04,910 --> 00:19:06,545 Het was geweldig. 173 00:19:11,750 --> 00:19:13,585 Dat mythische dier… 174 00:19:15,120 --> 00:19:19,458 …heeft de fysieke verschijning van een combinatie van dieren. 175 00:19:22,561 --> 00:19:24,930 Het was gewoon te gek. 176 00:19:45,984 --> 00:19:49,688 In Lapalala ben ik nu bezig met een langlopend onderzoek… 177 00:19:50,189 --> 00:19:53,492 …naar de reactie van mieren op klimaatverandering. 178 00:19:53,992 --> 00:19:56,695 Daar. Die kleintjes. 179 00:19:57,763 --> 00:19:59,064 Inderdaad. 180 00:20:02,034 --> 00:20:06,271 Mieren zijn sociale dieren. Zoals ook wij sociaal zijn. 181 00:20:07,139 --> 00:20:11,777 En ze komen allemaal uit één familie, gesticht door de koningin, de moeder. 182 00:20:14,613 --> 00:20:16,415 En moeder is de baas. 183 00:20:16,915 --> 00:20:21,486 De kinderen zijn een soort terminators die bevelen opvolgen. 184 00:20:21,987 --> 00:20:25,524 Alles wat ze doen is voor het welzijn van de kolonie. 185 00:20:29,494 --> 00:20:32,231 Alle mieren die je ziet zijn vrouwtjes. 186 00:20:32,931 --> 00:20:36,635 Het zijn zussen. -Ze lijken met elkaar te praten. 187 00:20:37,803 --> 00:20:40,405 Het is soms poetsen. -Verzorgen ze elkaar? 188 00:20:40,472 --> 00:20:41,673 Ja, dat doen ze. 189 00:20:45,644 --> 00:20:49,248 Je ziet vooral de oudere mieren. 190 00:20:50,682 --> 00:20:53,685 De kleintjes en alle broers zitten nog in het nest. 191 00:20:56,922 --> 00:20:59,524 In een volgroeide mierenkolonie… 192 00:20:59,591 --> 00:21:03,996 …doen de oudste mieren het gevaarlijkste werk. 193 00:21:13,705 --> 00:21:16,842 Met z'n neus op de grond is hij op zoek naar eten. 194 00:21:17,409 --> 00:21:22,414 Hij ruikt mieren door een 30 cm dikke harde laag aarde. 195 00:21:27,019 --> 00:21:31,890 Die larven zoekt hij, al die kleine rijstkorrels. 196 00:21:31,957 --> 00:21:33,225 Ja. Het zijn eitjes. 197 00:21:35,927 --> 00:21:37,062 Hij smult. 198 00:21:39,898 --> 00:21:41,667 Het is ijs voor schubdieren. 199 00:21:43,368 --> 00:21:45,671 De mieren zijn helemaal in paniek. 200 00:21:50,242 --> 00:21:56,515 Het is alsof een gigantische draak ze komt uitroeien. 201 00:22:02,487 --> 00:22:04,990 De mieren proberen hun baby's te redden. 202 00:22:06,825 --> 00:22:12,431 Ze tillen ze op en dragen ze zo snel mogelijk weg van de aanvaller. 203 00:22:21,273 --> 00:22:26,712 Als de mieren in z'n tong bijten, schuift hij ze eraf met z'n klauwen. 204 00:22:35,187 --> 00:22:38,323 Soms legt hij er bijna een knoop in. 205 00:23:00,479 --> 00:23:01,880 Hij was aan het eten. 206 00:23:02,714 --> 00:23:06,918 Hij was duidelijk aan het eten, maar hij wil nog steeds weg. 207 00:23:11,757 --> 00:23:14,559 Ik voel een heleboel druk, want… 208 00:23:15,060 --> 00:23:19,231 …er moet nog veel gebeuren voor hij kan worden vrijgelaten. 209 00:23:19,297 --> 00:23:21,066 2 MAANDEN, 4 DAGEN - 3,80 KG 210 00:23:21,133 --> 00:23:25,537 Dit gebied moet een toevluchtsoord worden voor schubdieren. 211 00:23:27,305 --> 00:23:32,377 Als er met hem iets misgaat, gaat het project wellicht niet door. 212 00:23:38,984 --> 00:23:41,953 Er is hier een elektrische afrastering. 213 00:23:47,092 --> 00:23:50,262 De onderste draad hangt ongeveer 20 cm boven de grond. 214 00:23:50,829 --> 00:23:54,633 Een schubdier op z'n achterpoten… 215 00:23:54,699 --> 00:23:57,269 …wordt erdoor in de onderbuik geraakt. 216 00:23:57,335 --> 00:24:00,705 Door de schok rolt hij zich op. 217 00:24:01,273 --> 00:24:02,574 Dan blijft hij hangen… 218 00:24:04,276 --> 00:24:05,277 …tot hij dood is. 219 00:24:07,312 --> 00:24:13,418 Door elektrocutie gaan er zeven keer meer dood dan door illegale handel. 220 00:24:18,523 --> 00:24:22,828 Op een dag was ik heel even afgeleid. 221 00:24:27,666 --> 00:24:29,634 Volgens mij zag hij een uitweg. 222 00:24:31,036 --> 00:24:33,205 Hij stormde op het hek af. 223 00:24:35,707 --> 00:24:39,010 Ik dook achterwaarts om 'm van het hek weg te duwen. 224 00:24:41,847 --> 00:24:45,183 De stroom ging door mij heen en ik gaf 'm een schok. 225 00:25:01,032 --> 00:25:03,902 Hij begon heel erg te trillen. 226 00:25:07,706 --> 00:25:08,740 Gaat het? 227 00:25:10,775 --> 00:25:12,043 Zo'n geluid. 228 00:25:24,589 --> 00:25:28,560 Hij associeerde de schok niet met het hek… 229 00:25:28,627 --> 00:25:30,962 …maar met mij. 230 00:25:32,898 --> 00:25:35,300 Het is oké. Ik ben het, jochie. 231 00:25:35,967 --> 00:25:37,435 Ik ben het. 232 00:25:38,537 --> 00:25:39,538 Het is oké. 233 00:25:46,044 --> 00:25:48,280 Ik moest 'm ruimte geven. 234 00:26:02,093 --> 00:26:03,461 Het was afschuwelijk. 235 00:26:11,403 --> 00:26:13,738 Ik was teleurgesteld in mezelf. 236 00:26:25,016 --> 00:26:29,988 M'n hele leven ben ik al bang dat ik niet goed genoeg ben. 237 00:26:33,224 --> 00:26:36,761 School was moeilijk. Ik was hyperactief. 238 00:26:36,828 --> 00:26:38,396 Ik kon niet stilzitten. 239 00:26:43,201 --> 00:26:45,070 Ik was als kind rebels. 240 00:26:45,604 --> 00:26:50,842 Ik ging naar drie verschillende scholen die ik niet heb afgemaakt. 241 00:26:54,112 --> 00:26:57,649 Ik heb drie jaar de kost verdiend met pokeren. 242 00:27:00,418 --> 00:27:01,252 Feesten… 243 00:27:02,954 --> 00:27:04,222 …vond ik geweldig. 244 00:27:09,461 --> 00:27:13,465 Totdat twee van m'n beste vrienden omkwamen bij een auto-ongeluk. 245 00:27:17,702 --> 00:27:20,071 Ik was er kapot van. 246 00:27:30,215 --> 00:27:33,018 Ik was zo vervreemd geraakt. 247 00:27:35,420 --> 00:27:40,525 Ik begon me langzaam te realiseren dat ik nooit gelukkig zou worden… 248 00:27:41,059 --> 00:27:43,628 …als ik niets anders vond. 249 00:27:52,737 --> 00:27:57,942 Tijdens de schoolvakanties zat ik altijd in Zimbabwe, in de wildernis. 250 00:28:03,782 --> 00:28:09,454 Ik weet nog dat ik daar een sterk gevoel van vrijheid had. 251 00:28:14,993 --> 00:28:16,594 Een gevoel van verstilling. 252 00:28:22,033 --> 00:28:26,805 Ik wilde iets doen met wilde dieren, maar ik had een bedrijf in Johannesburg. 253 00:28:27,739 --> 00:28:30,975 Ik kon niet zo vaak in de bush zijn als ik wilde. 254 00:28:31,976 --> 00:28:34,279 Ik kwam in contact met Ray… 255 00:28:34,345 --> 00:28:37,215 …die me meenam naar de kliniek voor wilde dieren. 256 00:28:38,583 --> 00:28:41,352 Daar zag ik m'n eerste schubdier. 257 00:28:49,394 --> 00:28:52,664 Er is een wereld voor dat moment en een wereld erna. 258 00:29:00,205 --> 00:29:03,074 Ik ging elke dag met ze lopen. 259 00:29:10,648 --> 00:29:13,651 Ze hebben zo'n zachte uitstraling. 260 00:29:17,388 --> 00:29:22,560 Ik heb m'n hele leven gehoord dat je niet over je gevoelens mag praten. 261 00:29:26,231 --> 00:29:30,401 Het verschil tussen schubdieren en mensen? 262 00:29:31,102 --> 00:29:33,505 Bij een schubdier kun je kwetsbaar zijn. 263 00:29:38,543 --> 00:29:43,581 Ze veroordelen die kwetsbaarheid niet. Ze zien wie je echt bent. 264 00:29:45,617 --> 00:29:48,953 Hoe je hier bent, op dit moment. 265 00:30:05,837 --> 00:30:10,508 Na de schok van het elektrische hek duurde het lang voor hij me had vergeven. 266 00:30:12,510 --> 00:30:14,479 Ga maar even rennen. 267 00:30:14,579 --> 00:30:16,347 2 MAANDEN, 25 DAGEN - 4,30 KG 268 00:30:16,414 --> 00:30:18,716 Dan doe ik m'n schoenen aan. 269 00:30:20,885 --> 00:30:24,289 Niet over het hek klimmen. Ik kom zo. 270 00:30:30,061 --> 00:30:33,131 Elk schubdier is anders, net als mensen. 271 00:30:34,799 --> 00:30:38,570 Sommige schubdieren zijn vrienden met iedereen. 272 00:30:40,638 --> 00:30:44,375 Andere schubdieren zijn erg gevoelig en nerveus. 273 00:30:46,010 --> 00:30:47,979 Hij kreeg maar geen rust. 274 00:30:58,790 --> 00:31:01,292 Gijima is 'rennen' in het Zulu. 275 00:31:04,395 --> 00:31:08,466 Als ik 'm constant Rennen noem, begrijpt hij dat misschien. 276 00:31:11,469 --> 00:31:14,672 Kulula is 'rustig' in het Zulu. 277 00:31:17,609 --> 00:31:20,178 En dus ging ik 'm Kulu noemen. 278 00:31:22,547 --> 00:31:24,415 Dat werkte helemaal niet. 279 00:31:28,286 --> 00:31:29,921 Kulu doet wat hij wil. 280 00:31:43,067 --> 00:31:46,037 Wil je hier lopen? Hier? 281 00:31:48,907 --> 00:31:49,807 Ga maar. 282 00:31:50,708 --> 00:31:55,146 Ik heb geprobeerd grenzen te stellen. 283 00:31:57,448 --> 00:32:02,153 Er zijn blokken die zo'n beetje zijn afgebakend door wegen. 284 00:32:04,656 --> 00:32:06,291 Hij houdt niet van grenzen. 285 00:32:08,092 --> 00:32:09,694 Hij is heel vindingrijk. 286 00:32:11,262 --> 00:32:13,932 Als ik er ben, staat hij even stil. 287 00:32:21,005 --> 00:32:22,974 En dan trekt hij een sprintje… 288 00:32:23,641 --> 00:32:26,711 …in een poging ongezien de weg over te steken. 289 00:33:18,863 --> 00:33:21,632 Ben je aan het eten omdat je me hoorde komen? 290 00:33:22,700 --> 00:33:25,503 Of ben je gewoon braaf? 291 00:33:28,072 --> 00:33:32,643 Hij heeft ontdekt dat als hij eet, hij niet wordt opgepakt. 292 00:33:33,144 --> 00:33:37,148 Als hij eet, pak ik 'm niet op. Dus als hij vlucht… 293 00:33:37,882 --> 00:33:40,918 …en ik loop naar 'm toe om 'm op te pakken… 294 00:33:41,586 --> 00:33:45,289 …dan gaat hij krabben, ook als er geen voedsel is. 295 00:33:47,658 --> 00:33:49,027 Hij is net een kind. 296 00:33:50,228 --> 00:33:52,697 Je moet 'm afleiden. 297 00:33:52,764 --> 00:33:55,466 Anders blijft hij de omgeving verkennen. 298 00:33:59,237 --> 00:34:01,973 Om weer te leren leven in het wild… 299 00:34:02,040 --> 00:34:05,076 …moet hij scharrelen in holen. 300 00:34:19,924 --> 00:34:23,861 Stekelvarkens, boszwijnen en knobbelzwijnen graven holen. 301 00:34:24,429 --> 00:34:25,863 Aardvarkens ook. 302 00:34:25,930 --> 00:34:28,866 Schubdieren passen die holen aan. 303 00:34:43,147 --> 00:34:46,851 Soms kruipt hij 's avonds in een hol… 304 00:34:46,918 --> 00:34:48,986 …omdat hij buiten wil slapen. 305 00:34:50,421 --> 00:34:55,326 Ik moet 'm er dan uit zien te krijgen. 306 00:34:56,294 --> 00:34:57,595 Mijn hemel. 307 00:34:58,796 --> 00:35:00,998 Hopelijk zit er geen knobbelzwijn in. 308 00:35:03,034 --> 00:35:05,603 En ik denk altijd aan slangen. 309 00:35:06,270 --> 00:35:07,405 Spinnen. 310 00:35:10,541 --> 00:35:16,547 Hij mag niet midden in de nacht het hol verlaten en 'm smeren. 311 00:35:20,384 --> 00:35:21,319 Mijn god. 312 00:35:33,498 --> 00:35:38,002 Ik heb een paar keer vastgezeten. Ze moesten me eruit trekken. 313 00:35:38,069 --> 00:35:41,672 Loop omhoog, als een kruiwagen. -Oké, langzaam. 314 00:35:46,444 --> 00:35:49,981 Ik ramde met m'n bal op die tak. 315 00:35:55,953 --> 00:35:57,488 Leuk dat hij daarin zit. 316 00:35:57,555 --> 00:36:01,959 Maar het betekent dat ik vannacht niet slaap. 317 00:36:06,931 --> 00:36:08,299 Ik sliep naast 'm. 318 00:36:09,600 --> 00:36:12,336 Met m'n voeten bij de ingang. 319 00:36:12,403 --> 00:36:16,340 Dan zou ik 'm in m'n slaap over me heen voelen kruipen. 320 00:36:30,555 --> 00:36:35,092 4 MAANDEN, 3 DAGEN GEWICHT: 5,20 KG 321 00:36:35,159 --> 00:36:38,196 Ik ga 'm steeds meer vertrouwen. 322 00:36:48,839 --> 00:36:51,876 Ik kan 'm hier een gevoel van vrijheid geven. 323 00:36:55,446 --> 00:37:00,851 Ik kan 'm wel een uur alleen laten en 'm weer terugvinden met de telemetrie. 324 00:37:13,064 --> 00:37:16,100 Op een wandeling met Kulu zie je altijd iets nieuws. 325 00:37:21,172 --> 00:37:25,142 Als schubdieren voedsel zoeken, ontwrichten ze niet de hele kolonie. 326 00:37:28,813 --> 00:37:30,514 Ze eten precies genoeg. 327 00:37:34,085 --> 00:37:35,653 Dat vind ik zo slim. 328 00:37:46,597 --> 00:37:51,535 Je ziet de hele bodem bewegen en krioelen. 329 00:37:52,903 --> 00:37:53,904 Echt bizar. 330 00:37:56,173 --> 00:37:59,143 Dit is een gigantisch vechtmierennest. 331 00:38:00,945 --> 00:38:06,284 De meest agressieve, dominante en enge mier is de vechtmier. 332 00:38:08,619 --> 00:38:12,857 En z'n grootste vijand is het schubdier. 333 00:38:19,230 --> 00:38:21,532 Vechtmieren eten alles. 334 00:38:23,134 --> 00:38:24,735 Ze pakken insecten. 335 00:38:26,671 --> 00:38:29,874 En ook kleine zoogdieren, zoals ratten. 336 00:38:29,940 --> 00:38:33,377 Sommige kleine vogels vallen er ook aan ten prooi. 337 00:38:38,649 --> 00:38:43,087 Rond deze termietenheuvel is een groot jachtgebied van vechtmieren. 338 00:38:47,692 --> 00:38:51,028 Als de schubdieren termieten eten… 339 00:38:53,431 --> 00:38:56,033 …profiteren de vechtmieren daarvan. 340 00:38:56,867 --> 00:39:00,571 Ze azen op de kliekjes van het schubdier. 341 00:39:09,113 --> 00:39:14,318 De soldaten van de oogsttermieten staan op wacht met hun snuit omhoog. 342 00:39:15,353 --> 00:39:19,523 Als er een vechtmier in de buurt komt… 343 00:39:20,091 --> 00:39:22,126 …spuiten ze een giftige lijm. 344 00:39:28,799 --> 00:39:31,268 Dat schrikt de vechtmieren af. 345 00:39:40,211 --> 00:39:44,782 Zo hebben de werkers genoeg tijd om de larven in het nest te slepen… 346 00:39:49,487 --> 00:39:51,722 …en snel de tunnels af te sluiten. 347 00:40:36,300 --> 00:40:41,172 Hij heeft een enorme vrijheidsdrang. 348 00:40:42,740 --> 00:40:45,810 Maar we moeten naar de 6,5 kg. 349 00:40:45,876 --> 00:40:48,245 5 MAANDEN, 14 DAGEN - 5,90 KG 350 00:40:48,312 --> 00:40:52,349 Een schubdier van 6,5 kg is echt sterk. 351 00:40:53,017 --> 00:40:58,823 Hij kan zichzelf strak oprollen en zich zo beschermen tegen roofdieren. 352 00:41:11,502 --> 00:41:17,408 Het heeft lang geduurd tot Kulu zich veilig voelde in dit gebied. 353 00:41:19,844 --> 00:41:24,048 Ik zag hoe hij zich langzaam op z'n gemak ging voelen. 354 00:41:27,251 --> 00:41:30,020 Er was een duidelijke verandering te zien. 355 00:41:36,694 --> 00:41:38,696 Hij begon me te vertrouwen. 356 00:41:43,033 --> 00:41:44,835 Dat is lekker. 357 00:41:44,902 --> 00:41:48,038 Daar gaan we. Is dat lekker? 358 00:41:48,672 --> 00:41:51,909 Ze kunnen hun lichaamstemperatuur niet goed regelen. 359 00:41:52,409 --> 00:41:53,444 Lekker, hè? 360 00:41:53,511 --> 00:41:57,448 Ik goot een beetje water over 'm heen, om af te koelen. 361 00:41:57,515 --> 00:41:59,316 Op je buik, lekker. 362 00:42:03,320 --> 00:42:07,758 En hij ging als een gek om een boom draaien. 363 00:42:08,325 --> 00:42:09,660 Lekker, hè? 364 00:42:12,930 --> 00:42:14,098 Wat doe je? 365 00:42:16,000 --> 00:42:18,536 Is dat leuk, jochie? 366 00:42:19,169 --> 00:42:20,437 Lekker koel. 367 00:42:25,910 --> 00:42:30,281 Als ze spelen, slaan ze soms hun staart om je arm. 368 00:42:36,120 --> 00:42:40,624 Dat was de eerste keer dat ik Kulu mocht optillen. 369 00:42:40,691 --> 00:42:43,394 Hij gebruikte m'n arm om te spelen. 370 00:42:48,632 --> 00:42:52,202 Hij vindt het leuk om aan z'n staart te worden rondgedraaid. 371 00:43:09,453 --> 00:43:14,725 Hij ging zich openstellen en er kwam iets speels naar boven. 372 00:43:25,402 --> 00:43:31,075 Hij had iets gruwelijks meegemaakt door toedoen van mensen. 373 00:43:32,776 --> 00:43:34,278 Wat leuk, hè? 374 00:43:36,513 --> 00:43:38,048 Wil je meer? 375 00:43:39,450 --> 00:43:44,622 Dat hij me dan zo vertrouwt, geeft enorm veel genoegdoening. 376 00:43:44,688 --> 00:43:47,791 Wil je meer? Kom dan. 377 00:43:59,637 --> 00:44:02,539 Hij leert zich verdedigen door te spelen. 378 00:44:03,941 --> 00:44:08,379 Hun rompstabiliteit moet heel goed ontwikkeld zijn. 379 00:44:13,384 --> 00:44:17,421 Hij trainde met sit-ups en crunches. 380 00:44:18,255 --> 00:44:19,590 En pull-ups. 381 00:45:05,169 --> 00:45:06,837 We zijn hier nu zes maanden. 382 00:45:07,938 --> 00:45:10,574 We zijn heel dicht bij onze vrijheid. 383 00:45:11,975 --> 00:45:13,944 Kom. Even lekker gapen. 384 00:45:14,011 --> 00:45:20,017 We weten dat we ze kunnen vrijlaten als ze heel ontspannen gedrag vertonen. 385 00:45:20,084 --> 00:45:21,752 6 MAANDEN, 7 DAGEN - 6,20 KG 386 00:45:22,252 --> 00:45:25,689 Als ze goed eten en steeds in gewicht toenemen. 387 00:45:28,358 --> 00:45:32,463 We zijn nu op ongeveer drie kwartier rijden… 388 00:45:32,529 --> 00:45:34,998 …van waar hij wordt vrijgelaten. 389 00:45:35,065 --> 00:45:37,835 Dat was de eerste. 390 00:45:38,435 --> 00:45:42,539 Dankzij een satelliettag kan ik 'm volgen op m'n telefoon. 391 00:45:45,609 --> 00:45:49,346 Elk uur krijg ik een ping met z'n locatie. 392 00:45:50,080 --> 00:45:51,815 Sorry, jochie. 393 00:45:51,882 --> 00:45:56,286 Maar toch nemen we een groot risico. 394 00:46:08,232 --> 00:46:12,002 We laten een gezond schubdier vrij en het kan zomaar doodgaan. 395 00:46:13,337 --> 00:46:19,042 Ze worden gepakt door honingdassen, leeuwen, luipaarden, hyena's en olifanten. 396 00:46:20,611 --> 00:46:23,447 Elk schubdier krijgt te maken met gevaar. 397 00:46:24,114 --> 00:46:27,217 Maar ooit moet Kulu wild worden. 398 00:46:28,752 --> 00:46:30,320 Even lekker gapen. 399 00:46:31,121 --> 00:46:33,257 Ben je moe, jochie? 400 00:46:54,211 --> 00:47:00,083 Waar we Kulu gaan vrijlaten, is het een paradijs voor schubdieren. 401 00:47:04,788 --> 00:47:11,161 Er zijn daar ongelooflijk veel mieren en termieten. 402 00:47:17,234 --> 00:47:21,471 Ik moet 'm helemaal opnieuw laten wennen… 403 00:47:22,172 --> 00:47:24,975 …zodat hij altijd weet waar hij is. 404 00:47:27,044 --> 00:47:31,615 Hij maakt kennis met alle geuren in het gebied… 405 00:47:32,182 --> 00:47:34,785 …en leert waar de gevaren zijn. 406 00:47:46,296 --> 00:47:47,798 Kom, het is oké. 407 00:47:48,365 --> 00:47:49,666 Heb je er zin in? 408 00:47:50,400 --> 00:47:53,337 Ga maar. Je weet waar je bent. 409 00:48:18,328 --> 00:48:23,100 De eerste drie dagen legde hij drie tot vier kilometer per dag af. 410 00:48:24,768 --> 00:48:26,637 Het is een enorm groot gebied. 411 00:48:27,204 --> 00:48:28,605 Hij is niet te stoppen. 412 00:48:32,209 --> 00:48:34,344 Hij eet zo snel mogelijk… 413 00:48:36,947 --> 00:48:40,851 …en legt zoveel mogelijk afstand af. 414 00:48:45,822 --> 00:48:48,292 Waar gaan we heen? Daar zit een luipaard. 415 00:48:49,026 --> 00:48:50,360 Weet je het zeker? 416 00:48:51,862 --> 00:48:53,563 Het was heel hectisch. 417 00:49:10,681 --> 00:49:11,882 Blijf in de schaduw. 418 00:49:27,831 --> 00:49:33,503 Hij moet minimaal een week of twee in een gebied doorbrengen… 419 00:49:33,570 --> 00:49:35,706 …en het goed verkennen. 420 00:49:35,772 --> 00:49:39,543 En niet alleen als een dolle erdoorheen rennen. 421 00:49:47,751 --> 00:49:51,588 Ik kan 'm niet dwingen te eten. 422 00:49:57,761 --> 00:49:59,196 Dat is mooi, hè? 423 00:50:27,224 --> 00:50:28,058 Kom. 424 00:50:29,459 --> 00:50:31,595 Kom op, we moeten nog eten. 425 00:50:44,141 --> 00:50:47,944 Goed zo. Heel goed, jochie. 426 00:50:58,121 --> 00:51:00,190 Ik hoorde daar iets. 427 00:51:02,959 --> 00:51:05,328 Er zitten monsters in de struiken. 428 00:51:13,937 --> 00:51:17,474 Deze kleine open plek is perfect voor luipaarden. 429 00:51:21,378 --> 00:51:24,614 's Nachts is de wildernis anders. 430 00:51:25,248 --> 00:51:29,319 Leeuwen worden heel andere dieren in het donker. 431 00:51:30,487 --> 00:51:31,855 Luipaarden ook. 432 00:51:45,135 --> 00:51:49,473 Als je een luipaard of hyena's hoort rondlopen… 433 00:51:50,073 --> 00:51:52,042 …moet je op je tellen passen. 434 00:51:53,343 --> 00:51:55,312 Jammer, hij is doodsbang. 435 00:51:59,349 --> 00:52:01,718 Hé, jochie. Ik heb je. 436 00:52:02,252 --> 00:52:04,588 Ik heb je, jochie. 437 00:52:28,778 --> 00:52:30,547 Hij verbruikt veel energie. 438 00:52:33,750 --> 00:52:38,255 Vanavond was hij op z'n laagste gewicht in meer dan een week. 439 00:52:39,022 --> 00:52:42,959 Dat is een aanzienlijke gewichtsafname. 440 00:52:47,063 --> 00:52:50,567 En de kans bestaat dat we verder achteruitgaan. 441 00:53:05,882 --> 00:53:10,620 Hij heeft meer energie verbruikt dan hij heeft kunnen opnemen. 442 00:53:11,254 --> 00:53:14,157 Dat is logisch. Zo ging het in het begin ook. 443 00:53:14,224 --> 00:53:17,160 Hij bleef rennen en kwam later tot rust. 444 00:53:17,227 --> 00:53:20,297 Wacht daarop. -Maar het moet nu. 445 00:53:20,363 --> 00:53:24,301 Laat 'm tot rust komen. -Dat moet nu. 446 00:53:26,269 --> 00:53:28,805 Als rationeel advies tekortschiet… 447 00:53:29,306 --> 00:53:32,342 …moet je op je eigen instinct vertrouwen. 448 00:53:33,210 --> 00:53:38,248 En ook op het schubdier, want dat heeft zelf goede instincten. 449 00:53:42,819 --> 00:53:45,555 Regel nummer één: raak je schubdier niet kwijt. 450 00:53:50,327 --> 00:53:55,465 Ik wilde 'm iets meer ruimte geven, zodat hij tot rust kon komen. 451 00:54:01,938 --> 00:54:05,575 Maar de telemetrie vergeten is een stomme fout. 452 00:54:08,144 --> 00:54:10,380 Als hij in een bepaald gebied… 453 00:54:10,447 --> 00:54:14,517 …z'n tags verliest, vind ik 'm misschien nooit meer. 454 00:54:16,686 --> 00:54:18,521 En het elektrische hek. 455 00:54:19,022 --> 00:54:21,391 Dat hek is een zekere dood. 456 00:54:21,458 --> 00:54:23,960 En hij legt per uur een kilometer af. 457 00:54:32,535 --> 00:54:34,304 Gaan jullie maar naar de auto. 458 00:54:35,438 --> 00:54:38,975 Ik word er nerveus van. Ga nu. 459 00:54:43,346 --> 00:54:49,386 Je voelt je heel erg verantwoordelijk. Voor het team dat achter je staat… 460 00:54:50,020 --> 00:54:52,656 …maar vooral voor dat dier. 461 00:55:00,797 --> 00:55:06,002 De satelliettag maakt geen contact, dus we weten niet… 462 00:55:07,637 --> 00:55:11,341 …waar hij zich precies bevindt. 463 00:55:12,242 --> 00:55:17,681 We hebben even lopen zoeken, maar dat is een speld in een hooiberg. 464 00:55:28,925 --> 00:55:31,227 WERKGROEP AFRIKAANSE SCHUBDIEREN 465 00:55:32,729 --> 00:55:34,397 Ik zie 'm weer. 466 00:55:34,464 --> 00:55:39,336 Eropaf. Naar het noorden, aan die kant van de weg. We gaan. 467 00:55:45,442 --> 00:55:47,711 Hij is nu tweeënhalf uur weg. 468 00:56:06,196 --> 00:56:10,900 Hij zat onder een boom termieten te eten. 469 00:56:17,407 --> 00:56:20,043 Dat was volgens mij het moment… 470 00:56:21,177 --> 00:56:24,047 …dat ik dacht: hij redt zich wel. 471 00:56:32,255 --> 00:56:36,226 Ik hoef niet meer als een bezorgde ouder over 'm te waken. 472 00:56:40,530 --> 00:56:42,432 Bij die doornstruik. Nee. 473 00:56:47,871 --> 00:56:52,175 Je hebt niet alles onder controle, terwijl ik dat wel wil. 474 00:56:56,246 --> 00:57:01,017 Maar ik besef ook dat het onmogelijk is. 475 00:57:01,651 --> 00:57:02,685 Hé, jochie. 476 00:57:03,820 --> 00:57:06,122 Hé, mannetje. Hallo. 477 00:57:07,223 --> 00:57:08,658 Wat is er? 478 00:57:22,272 --> 00:57:26,509 De keren dat hij zelf naar me toe kwam, zijn op een hand te tellen. 479 00:57:34,751 --> 00:57:36,052 Mijn jochie. 480 00:57:38,254 --> 00:57:39,289 Hallo. 481 00:57:40,623 --> 00:57:42,125 Mijn hemel. 482 00:57:47,864 --> 00:57:49,999 Mijn hemel, mijn jochie. 483 00:57:51,768 --> 00:57:53,002 Maak je me schoon? 484 00:57:57,740 --> 00:57:59,008 Moet je me wassen? 485 00:58:03,413 --> 00:58:06,115 Hij stelde me gerust en zei: 486 00:58:07,517 --> 00:58:09,018 Alles komt goed. 487 00:58:22,465 --> 00:58:23,566 Bizar. 488 00:58:30,039 --> 00:58:32,141 Bedankt, jochie. 489 00:58:33,676 --> 00:58:34,978 Bedankt, maatje. 490 00:58:59,636 --> 00:59:00,970 Ik weet het niet. 491 00:59:01,504 --> 00:59:04,274 Hij wilde me iets duidelijk maken. 492 00:59:44,747 --> 00:59:48,451 KULU HEEFT ZIJN DOELGEWICHT BEREIKT 493 00:59:59,429 --> 01:00:01,464 Toen het universum werd geschapen… 494 01:00:03,132 --> 01:00:07,337 …waren de genezers en de dieren met elkaar verbonden. 495 01:00:11,007 --> 01:00:14,143 Het schubdier neemt een speciale plaats in. 496 01:00:17,847 --> 01:00:22,785 Bij de Venda blijf je de eerste drie maanden van je leven binnen. 497 01:00:25,755 --> 01:00:29,325 Voordat je naar buiten gaat, moet je eerst gevaccineerd zijn. 498 01:00:31,761 --> 01:00:36,799 De medicijnman laat een schub van het schubdier in water weken. 499 01:00:40,870 --> 01:00:44,474 Dat water sprenkelen we over je heen, als regen. 500 01:00:46,809 --> 01:00:50,980 Zo raak je doordrenkt met nederigheid en kalmte. 501 01:00:53,416 --> 01:00:58,388 Als het schubdier nu het onweer ontketent, ben je niet bang. 502 01:01:20,977 --> 01:01:22,345 Dit is de laatste keer. 503 01:01:24,747 --> 01:01:25,848 Je laatste keer. 504 01:01:27,517 --> 01:01:30,386 De laatste keer, jochie. 505 01:01:36,893 --> 01:01:40,029 Ik wil heel graag dat hij vrij is. 506 01:01:43,866 --> 01:01:48,137 Maar ik dacht alleen maar: wat moet ik zonder 'm? 507 01:01:53,910 --> 01:01:57,180 7 MAANDEN - GEWICHT: 6,64 KG 508 01:01:58,614 --> 01:02:00,116 Hij woont bij mij. 509 01:02:00,983 --> 01:02:03,720 Ik slaap op vijf meter afstand van 'm. 510 01:02:06,222 --> 01:02:11,994 Ik ben 24 uur per dag bij 'm en dat al zes maanden, dus… 511 01:02:14,464 --> 01:02:18,167 Hoe voelt het om dat te kwijt te raken? 512 01:02:25,742 --> 01:02:27,677 Oké, jochie. We zijn er. 513 01:02:30,046 --> 01:02:31,314 We zijn er. 514 01:02:35,051 --> 01:02:37,019 Veel eten, hè? 515 01:02:39,088 --> 01:02:43,659 Heb je zo'n honger? Eet maar lekker veel, jochie. 516 01:02:45,027 --> 01:02:49,465 Het loslaten gaat heel geleidelijk. 517 01:02:52,435 --> 01:02:54,670 Want hij is met de hand grootgebracht. 518 01:02:57,573 --> 01:03:00,710 Hij heeft meer van z'n leven met mij doorgebracht… 519 01:03:01,377 --> 01:03:04,113 …dan in het wild. 520 01:03:08,417 --> 01:03:11,154 Zal hij zich in de steek gelaten voelen? 521 01:03:15,391 --> 01:03:20,296 Krijgt hij er zoveel stress van dat z'n immuunsysteem wordt aangetast? 522 01:03:20,363 --> 01:03:25,067 Dat hij onder de teken komt te zitten, stopt met eten, 's nachts gaat rennen? 523 01:03:25,635 --> 01:03:26,636 Waar ga je heen? 524 01:03:29,472 --> 01:03:31,073 Er kan veel misgaan. 525 01:03:34,143 --> 01:03:39,081 En het elektrische hek. Dat is een onontkoombaar gevaar. 526 01:03:58,935 --> 01:04:03,606 Hé, jochie. Is dit je huis? Voel je je thuis? 527 01:04:10,179 --> 01:04:14,617 Het is een geweldige dag. Hij heeft veel gegeten en hij blijft eten. 528 01:04:14,684 --> 01:04:16,352 Het is ongelooflijk. 529 01:04:19,956 --> 01:04:22,425 Hij is zeer ontspannen. 530 01:04:23,960 --> 01:04:25,761 Hij rent niet weg. 531 01:04:27,196 --> 01:04:30,933 Hij is gelukkig. Ik voel dat hij gelukkig is. 532 01:04:32,935 --> 01:04:36,005 Ben jij gelukkig? -Ik ben superblij. 533 01:04:47,583 --> 01:04:52,288 Als je met dieren werkt, is het moeilijk om de band te verbreken. 534 01:04:54,624 --> 01:04:56,492 Daar moet hij doorheen. 535 01:04:58,127 --> 01:05:00,897 En dat wordt heel moeilijk. 536 01:05:12,808 --> 01:05:14,710 We proberen een soort te redden. 537 01:05:17,213 --> 01:05:19,982 Een soort die in onze tijd kan uitsterven. 538 01:05:24,954 --> 01:05:28,958 Je hebt het voorrecht gehad om te werken met een geest, een eenhoorn. 539 01:05:33,863 --> 01:05:36,699 Als je daarover nadenkt, is het een zware last. 540 01:05:46,842 --> 01:05:48,311 Ja, hij weet het. 541 01:06:17,473 --> 01:06:21,143 Ik hou 'm in de gaten, zolang hij me dat toestaat. 542 01:06:48,137 --> 01:06:51,941 We volgen de schubdieren tot twaalf maanden na hun vrijlating. 543 01:06:52,775 --> 01:06:55,544 En we hebben bijna dagelijks feedback nodig. 544 01:07:06,756 --> 01:07:12,028 Met de cameraval kan ik 'm ruimte geven en 'm toch bespioneren. 545 01:07:16,899 --> 01:07:21,737 In dit hol heeft hij een slaapkamer boven. 546 01:07:21,804 --> 01:07:26,409 Als hij naar binnen gaat, kun je 'm naar boven zien lopen. 547 01:07:37,586 --> 01:07:39,922 We hebben veel huisgenoten gezien. 548 01:07:51,400 --> 01:07:55,137 Er gebeurt enorm veel in z'n omgeving. 549 01:08:22,965 --> 01:08:25,234 9 MAANDEN - GEWICHT: 7,83 KG 550 01:08:25,301 --> 01:08:28,871 Hij is onoverwinnelijk, zo voelt dat schubdier zich nu. 551 01:08:30,673 --> 01:08:33,509 Maar het is daar zwaar en gevaarlijk. 552 01:08:34,009 --> 01:08:36,345 Daar komt hij nog wel achter. 553 01:08:42,651 --> 01:08:46,889 In het Venda is het schubdier een mystiek wezen. 554 01:08:48,991 --> 01:08:51,927 Het is een zegen om er een te zien. 555 01:08:54,230 --> 01:08:58,334 Maar als een druppel van het bloed van een schubdier de grond raakt… 556 01:08:58,901 --> 01:09:01,537 …leidt dat tot natuurrampen. 557 01:09:33,702 --> 01:09:37,106 Hij was acht weken vrij toen ik naar Johannesburg moest. 558 01:09:39,141 --> 01:09:42,044 Daar belden ze me vanuit het reservaat. 559 01:09:42,111 --> 01:09:44,346 Hij kwam niet uit z'n hol. 560 01:09:46,048 --> 01:09:49,418 Alle scenario's gingen door m'n hoofd. 561 01:09:50,352 --> 01:09:52,555 Ik voelde dat er iets mis was. 562 01:09:55,024 --> 01:09:59,728 Ik was bang dat bijvoorbeeld een hyena 'm te pakken had gekregen. 563 01:10:01,997 --> 01:10:06,402 Ik dacht niet aan een ingestort hol, tot de zesde dag. 564 01:10:10,105 --> 01:10:12,641 Die ochtend was ik zeer bezorgd… 565 01:10:12,708 --> 01:10:15,811 …en raakte ik steeds meer in paniek. 566 01:10:17,546 --> 01:10:18,948 Hoi, Nicci. -Gareth. 567 01:10:19,014 --> 01:10:22,818 Er klopt iets niet. Hij is al zes dagen niet gezien. 568 01:10:24,053 --> 01:10:26,889 Ik heb aan alles gedacht. 569 01:10:27,890 --> 01:10:31,026 Ik weet niet wat ik ervan moet denken. 570 01:10:31,093 --> 01:10:36,131 Ik weet niet wat ik moet zeggen, maar ga erheen met een schep. 571 01:10:36,699 --> 01:10:37,900 Oké. 572 01:11:04,994 --> 01:11:06,562 Ik kwam hier gisteren… 573 01:11:08,197 --> 01:11:09,999 …zette de cameraval op… 574 01:11:10,065 --> 01:11:11,767 Hé, jochie. Ik ben het. 575 01:11:12,301 --> 01:11:13,602 …en begon te graven. 576 01:11:19,008 --> 01:11:22,811 Het voelde alsof ik een lijk aan het opgraven was. 577 01:11:26,048 --> 01:11:30,185 Het voelde alsof ik emotioneel helemaal leeg was. 578 01:11:35,824 --> 01:11:40,095 Na twee uur graven gaf m'n rug het op. 579 01:11:42,498 --> 01:11:47,936 Ik besefte dat ik hulp nodig had, dus belde ik de anti-stroperseenheid. 580 01:11:48,437 --> 01:11:50,506 We gingen keihard graven. 581 01:11:55,344 --> 01:12:00,616 Na vierenhalf, vijf uur hadden we een zwembad gegraven. 582 01:12:06,922 --> 01:12:09,358 Uiteindelijk zagen we een holte. 583 01:12:18,867 --> 01:12:22,171 Toen was ik ervan overtuigd… 584 01:12:23,238 --> 01:12:28,110 …dat hij niet meer leefde. Dat ik z'n lichaam opgroef. 585 01:12:39,321 --> 01:12:40,989 Doe de lampen uit. 586 01:12:59,641 --> 01:13:02,711 Gaat het? Gaat het, jochie? 587 01:13:04,613 --> 01:13:05,848 En hij keek me aan. 588 01:13:06,548 --> 01:13:08,517 Gaat het, maatje? 589 01:13:09,251 --> 01:13:12,888 Ik was verbijsterd. Mijn god, hij leefde nog. 590 01:13:14,423 --> 01:13:16,091 Gaat het, jochie? 591 01:13:20,062 --> 01:13:24,333 Gaat het? Ben je gewond? 592 01:13:26,435 --> 01:13:27,603 Alles goed met je? 593 01:13:28,971 --> 01:13:29,938 Gaat het? 594 01:13:32,040 --> 01:13:33,142 Wat doe je hier? 595 01:13:33,842 --> 01:13:35,577 Ik bekeek 'm goed. 596 01:13:36,378 --> 01:13:41,950 Hij was geschrokken van alle heisa en het lawaai. 597 01:13:43,452 --> 01:13:45,921 Hij is nogal zwak, dus… 598 01:13:46,555 --> 01:13:51,026 Het is oké, ik heb je. Je mankeert niets. 599 01:13:53,095 --> 01:13:54,329 Niets aan de hand. 600 01:13:55,497 --> 01:13:58,834 Gaat het? Alles goed? 601 01:13:59,468 --> 01:14:00,869 Sliep je? 602 01:14:05,541 --> 01:14:08,043 Kijk me aan. Gaat het? 603 01:14:08,710 --> 01:14:10,846 Kijk eens, ik ben het. 604 01:14:10,913 --> 01:14:13,115 Ik ben het, jochie. Ik ben het. 605 01:14:14,183 --> 01:14:15,651 Gaat het? 606 01:14:17,052 --> 01:14:19,788 Je bent in orde. Wat heb je gedaan? 607 01:14:20,289 --> 01:14:22,124 Kom op. 608 01:14:22,191 --> 01:14:23,525 We gaan naar boven. 609 01:14:27,196 --> 01:14:30,499 Ga je lopen? Kun je lopen? 610 01:14:30,999 --> 01:14:33,402 Ik wilde zien hoe zwak hij was. 611 01:14:36,238 --> 01:14:38,006 En hij begon te lopen. 612 01:14:42,845 --> 01:14:46,915 Hij vond een mierennest en dook erin. 613 01:14:48,484 --> 01:14:51,086 Hij begon als een gek te eten. 614 01:14:55,023 --> 01:14:57,659 Het jochie was uitgehongerd. 615 01:15:01,029 --> 01:15:02,731 Wat een beproeving. 616 01:15:23,118 --> 01:15:27,422 Ik had nooit gedacht dat het instorten van een hol… 617 01:15:27,489 --> 01:15:29,925 …een mogelijk gevaar was. 618 01:15:45,140 --> 01:15:48,343 TWEE WEKEN LATER 619 01:15:52,614 --> 01:15:55,183 Oké, grote meid. Rustig maar. 620 01:15:56,184 --> 01:15:59,821 Heb je interacties gezien tussen hem en grote zoogdieren? 621 01:15:59,888 --> 01:16:03,559 Hij lijkt wel achter ze aan te lopen. 622 01:16:05,794 --> 01:16:08,196 Hij rolt door hun poep. 623 01:16:08,263 --> 01:16:10,132 En hij bedekt zich ermee. 624 01:16:17,406 --> 01:16:21,543 Als je een leeuw bent en je ruikt neushoornpoep… 625 01:16:21,610 --> 01:16:24,346 …dan wil je daar niet achteraan. 626 01:16:24,413 --> 01:16:27,649 Er wordt veel nagebootst in de dierenwereld. 627 01:16:46,301 --> 01:16:47,369 Hé, maatje. 628 01:16:48,637 --> 01:16:50,739 Ik laat je zo met rust. 629 01:16:52,374 --> 01:16:54,910 Kom maar. 630 01:16:55,811 --> 01:16:57,713 Kom. 631 01:17:00,449 --> 01:17:04,753 Kom hier. We doen het even snel. 632 01:17:05,387 --> 01:17:09,625 Ik weet dat je een vrij schubdier bent. Je wilt niet opgepakt worden. 633 01:17:11,226 --> 01:17:13,195 Deze kant omhoog. 634 01:17:17,699 --> 01:17:19,801 Zit stil. Klaar. 635 01:17:19,868 --> 01:17:22,137 9 MAANDEN, 12 DAGEN - GEWICHT: 8,10 KG 636 01:17:23,438 --> 01:17:26,341 Je zit heel rustig, hè? 637 01:17:27,275 --> 01:17:32,414 Ben je braaf geweest? Hoe is het met je buik? Mooi. 638 01:17:38,353 --> 01:17:39,655 Het doet 'm niets. 639 01:17:46,228 --> 01:17:49,464 Zie je hoe rustig hij loopt? Niet zo… 640 01:17:59,708 --> 01:18:02,477 Hij gaat naar het westen, de vallei in. 641 01:18:25,067 --> 01:18:29,004 Een mens moet de dieren om zich heen beschermen. 642 01:18:32,474 --> 01:18:36,945 Als wetenschappers proberen we een link te leggen tussen de wetenschap… 643 01:18:37,479 --> 01:18:39,081 …en de kennis van mensen. 644 01:18:41,416 --> 01:18:43,018 Je hebt een magisch dier… 645 01:18:44,686 --> 01:18:46,021 …dat regen kan maken. 646 01:18:47,756 --> 01:18:49,191 Iedereen wil regen. 647 01:18:51,693 --> 01:18:53,195 Die mythe beschermt. 648 01:18:53,695 --> 01:18:57,899 Mensen en de natuur kunnen in harmonie samenleven. 649 01:19:07,309 --> 01:19:10,145 Die verhalen zijn eeuwenoud. 650 01:19:10,212 --> 01:19:14,416 Maar de huidige generatie is geïnteresseerd in feiten. 651 01:19:15,884 --> 01:19:19,087 En niet in wat mensen vroeger geloofden. 652 01:19:22,224 --> 01:19:27,262 Wetenschap gecombineerd met traditie of wetenschap op zichzelf: 653 01:19:27,763 --> 01:19:32,934 Het is van belang dat we de natuur beschermen. 654 01:19:37,906 --> 01:19:42,344 Wat heeft onze soort de Kulu-soort aangedaan? 655 01:19:54,823 --> 01:19:59,928 Als zo'n bijzonder dier als het schubdier verloren gaat… 656 01:20:01,096 --> 01:20:04,833 …staat dat symbool voor hoe we met alles omgaan. 657 01:21:41,830 --> 01:21:46,534 Het is een enorme klus geweest, een lange reis. 658 01:21:55,277 --> 01:21:57,712 Hij is nu een heel ander dier. 659 01:22:00,415 --> 01:22:01,783 Heel ontspannen. 660 01:22:05,720 --> 01:22:08,690 Hij weet dat hij dingen kan doen… 661 01:22:08,757 --> 01:22:13,361 …als hij het wil, op zijn voorwaarden, zonder enige druk. 662 01:22:15,931 --> 01:22:18,600 12 MAANDEN, 4 DAGEN - GEWICHT: 8,60 KG 663 01:22:18,667 --> 01:22:20,535 Hij is nog zwaarder geworden. 664 01:22:28,910 --> 01:22:31,880 Hij heeft nu het hele gebied verkend. 665 01:22:34,783 --> 01:22:40,055 En hij is verhuisd naar een dichtbegroeid stroomgebied. 666 01:22:43,959 --> 01:22:48,964 Het is alsof hij het wildste stukje wildernis heeft gevonden… 667 01:22:49,030 --> 01:22:51,333 …en daar nu woont. 668 01:23:05,180 --> 01:23:07,148 Misschien zoekt hij een vrouwtje. 669 01:23:08,016 --> 01:23:13,688 Het feit dat hij rondloopt en alles met z'n geur markeert… 670 01:23:13,755 --> 01:23:16,591 …duidt erop dat hij er klaar voor is. 671 01:23:19,394 --> 01:23:22,831 En we weten dat er meer schubdieren wonen. 672 01:23:29,771 --> 01:23:35,577 Hij leeft nu langer in het wild dan in gevangenschap. 673 01:23:36,444 --> 01:23:40,181 Wat dat betreft is er wel een schuld ingelost. 674 01:23:48,023 --> 01:23:53,661 De laatste twee keer dat ik bij 'm ging kijken, wilde hij zich verstoppen. 675 01:23:56,698 --> 01:24:01,836 Hij ging platliggen en probeerde op te gaan in de omgeving. 676 01:24:12,480 --> 01:24:17,085 Het lijkt erop dat z'n terugkeer naar de natuur is voltooid. 677 01:24:29,264 --> 01:24:32,400 Op een gegeven moment moet je 'm loslaten. 678 01:24:41,443 --> 01:24:45,280 1 JAAR, 7 MAANDEN LAATSTE WEGING: 9,52 KG 679 01:24:52,454 --> 01:24:55,890 Eigenlijk hadden we 'm natuurlijk nooit moeten zien. 680 01:24:56,724 --> 01:24:59,327 Als we 'm nu nooit meer zien… 681 01:24:59,961 --> 01:25:03,731 …betekent het dat hij lekker z'n eigen gang gaat. 682 01:25:08,670 --> 01:25:12,841 Na een jaar vrijheid onder toezicht verwijderde Gareth Kulu's tags… 683 01:25:12,907 --> 01:25:15,243 …en kon hij niet meer worden gevolgd. 684 01:25:17,612 --> 01:25:19,781 Na 85 miljoen jaar op aarde… 685 01:25:19,848 --> 01:25:24,819 …zijn schubdieren de meest verhandelde wilde zoogdieren geworden. 686 01:25:26,020 --> 01:25:30,425 Dat is te wijten aan de industrialisatie van de traditionele geneeskunde. 687 01:25:30,492 --> 01:25:34,395 Maar rechtsbescherming en inspanningen voor natuurbehoud nemen toe. 688 01:25:37,866 --> 01:25:41,970 Na Kulu's vrijlating heeft de Werkgroep Afrikaanse Schubdieren… 689 01:25:42,036 --> 01:25:47,142 …een speciaal opvangcentrum geopend: het Schubdierpark. 690 01:25:57,285 --> 01:26:02,457 Gareth en Ray werken samen met Lapalala aan aangepaste elektrische hekken… 691 01:26:02,524 --> 01:26:06,361 …die schubdieren in heel Zuid-Afrika moeten beschermen. 692 01:26:17,372 --> 01:26:23,811 Het is niet waarschijnlijk dat Kulu ooit nog eens door mensen wordt gezien. 693 01:28:34,208 --> 01:28:38,413 Vertaling: Peter Borst