Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Gaat het? -Ja.
Is dit je eerste kind? -Ja.
Oké.
Dit is het hartje van de baby.
Dit is de buik.
Dit is de rechternier…
…de linkernier…
…de wervelkolom…
…de billen, de lendenen…
…de rug, de schouder, de elleboog.
De baby heeft veel ruimte om te bewegen.
Dit is het hoofdje van de baby.
Dit is de omtrek van de schedel, van bovenaf gezien.
Dit is een blik op de hersenen.
De anatomie ziet er normaal uit. Juiste grootte.
Maag, ruggengraat, blaas, nieren, hart…
…alles ziet er voor een baby van deze leeftijd normaal uit.
WAT IS NORMAAL
WAT WORDT BESCHOUWD ALS NORMAAL
NEURODIVERGENT
MENTAAL OF NEUROLOGISCH AFWIJKEND VAN WAT ALS NORMAAL WORDT GEZIEN
33 JAAR LATER
Hallo allemaal.
Hallo.
We hebben niet veel tijd samen, dus…
Jullie studeren binnenkort af.
Dat brengt veel onbekends met zich mee.
Dit is een tijd waarin het voelt alsof je overal advies moet zoeken.
En overal moet kijken om te begrijpen wat je moet doen.
Dus ik wil jullie eraan herinneren dat jullie hier zijn.
Kijk naar binnen en vertrouw op jezelf…
…want je hebt meer antwoorden dan je denkt.
Ik ben bang.
Ik wist niet dat het zo moeilijk zou zijn…
…om dit te weten te komen.
Heb je vragen voor mij?
Ja.
Maar op een gegeven moment besefte ik…
…dat het gevaarlijk is om nieuwsgierig te zijn of vragen te stellen.
Tien en één…
Mensen moeten begrijpen…
…dat sommige mensen de wereld op een andere manier ervaren.
Maar de manier waarop jij de wereld waarneemt, is geweldig.
Als het dansen me werd afgenomen, zou ik mezelf niet kennen.
Maar daarom verandert dit alles.
Vertel me meer.
Er verandert iets als je kunt erkennen…
…en benoemen wat je altijd al hebt ervaren.
Het maakt het veel echter.
Het voelde altijd alsof er iets niet klopte.
Alles voelt nu anders.
We zien een uitdaging op drie gebieden.
Eén is communicatie. Eén is socialisatie. En één is herhalend en stereotiep gedrag.
Jij voldoet aan alle drie die criteria.
En ik moet het over een langere tijd zien.
Er is een neurobiologie in de manier waarop iemand is…
…die al vroeg in de kindertijd begint en je hele leven bij je blijft.
Je voldoet dus aan de criteria voor een autismespectrumstoornis.
Autismespectrumstoornis is een complexe ontwikkelingsstoornis…
…met aanhoudende uitdagingen bij sociale interactie…
…spraak en non-verbale communicatie en beperkte, repetitieve gedragingen.
ASS wordt meestal gediagnosticeerd in de peutertijd of vroege kindertijd.
Het effect van ASS en de ernst van de symptomen verschillen per persoon.
Heb je vragen voor me?
Heb je iets nodig?
Het voelt als…
Het voelt op een bepaalde manier als een opluchting.
Dat kan ik me voorstellen.
Vandaag heb ik officieel…
…de diagnose gekregen van autismespectrumstoornis, niveau 1.
'Heeft ondersteuning nodig.'
Pak een tas. -Een tas?
Ja. -Om waarheen te gaan?
Voor de reis.
Jij houdt niet van analogieën.
Die begreep ik niet.
Ja, ik heb veel gevoeld. Ik…
Ik vertrouwde m'n brein of gemoedstoestand niet.
Het is…
Ik lees over eigenschappen…
…van mensen met autisme of ASS 1…
…en het is of ik lees over mijn leven…
…en het is zo duidelijk en ik identificeer me er zo mee.
En even later is het alsof ik het allemaal verzin of het niet echt is…
…of alsof ik een snelle oplossing wil.
Het is een raar psychologisch spelletje.
Maar vandaag heb ik een formele diagnose gekregen.
Dus ik kan ademhalen…
…en mezelf kennen.
Het voelt of ik die kans nooit echt gehad heb.
Dus het is heel wat, maar het…
…voelt veelbelovend.
En ik ben dankbaar…
…dat ik de kans heb gehad om dit proces door te maken.
Waarom ben je bang?
Meedoen aan een documentaire is m'n ergste nachtmerrie.
Met iemand moeten communiceren…
…op zo'n diep niveau, en…
Ik vertrouw Alex, maar ik doe niet graag onbekende dingen.
Je weet het antwoord, want alles wat je nu kunt, kon je ooit niet.
Hoe heb je die momenten overwonnen?
'Ik weet niet waar ik ben.' Hoe gaat het?
Leuk je te ontmoeten.
Dit is Ian. -Hallo, Ian. Ik ben Alex.
Ik denk dat dit goed is om te doen.
Dus ik doe het.
Dit is James.
Wauw, moet je zien. -Wauw. Hij gaat ervoor.
Hij geeft alles. -Hij geeft alles.
En de legende zelf.
Die foto… -M'n eerste recital.
Met die hand… -Ja.
Microfoontje? -Prima.
Wat stressvol is, is dat ik niet weet hoe je een docu maakt…
…of hoe jij werkt en…
Je filmt mij ook. -Ik film.
Ik probeer haar gewoon vast te leggen. En dat is geweldig.
Het is raar, want iedereen die ik nu tegenkom…
…weet dit niet.
En dan ook nog het filmen…
Alles is gewoon gek.
Alles is…
Elke dag is een dag die ik nog niet heb meegemaakt.
Je gaat flippen.
Wauw, moet je zien.
Ik heb de moed…
…om dingen te doen omwille van het dansen…
…die ik niet zou kunnen doen als Jenn.
Zoals wat we nu doen. -Ik ook.
En veel dingen in m'n leven…
Want bij de start van elke interactie…
…of elke kans of elke baan is het:
'Nee, dat wil ik niet doen.'
Ik voel meteen angst.
Maar ik doe het toch.
Ik ben precies hetzelfde.
Dit project is anders.
Ik weet nog niet wat het is.
M'n hele carrière draait om wat optreden het publiek geeft.
Maar ik heb altijd willen onderzoeken wat het de artiesten zelf geeft.
Ja.
Zo kwam ik bij bewegingstherapie…
…wat eigenlijk is: 'communiceren met dans als woorden tekortschieten'.
Ja.
Dit is iets waarmee ik moeite heb.
Jij was de eerste aan wie ik dacht. -Natuurlijk.
Het is zes jaar geleden, maar ik heb jou benaderd…
…omdat ik je carrière volg sinds die video.
Het is het lot dat ik je na al die tijd appte op de dag van je diagnose.
Ik kan er nog steeds niet bij.
Ik was de avond ervoor teruggekomen uit LA.
We hadden 's ochtends haar sessie. Boem, daar was de e-mail.
En haar sessie was ongelooflijk.
Waarom koos je voor podiumkunsten en dansen?
Eerst was m'n antwoord…
…dat ik er gewoon heen geleid was…
…en er verliefd op werd.
En het voelt als m'n levensdoel…
…en wat ik moet doen met dit leven.
En het is m'n talent.
En het is hoe ik contact maak met mensen.
En hoe ik mensen kan helpen.
Maar ik had altijd het gevoel dat ik werd geleid…
…of dat ik door dit leven werd geleid…
…wat ik nog steeds wel heb…
…maar ik denk dat ik gewoon…
…geobsedeerd raakte door dans, misschien omdat ik autistisch ben.
Het heeft me geholpen…
…op manieren die ik nu pas begrijp.
Oké, laten we kijken waar dit toe leidt.
Wat als ik je eerst gewoon volg?
Oké. -We zien wel wat er gebeurt.
Laten we beginnen.
WELKOM BIJ RIPLEY-GRIER STUDIOS
GIBNEY COMPANY WIJKCENTRUM
Eén, twee, drie, vier, vijf, zes…
En één, twee…
Ja, Barry.
Vijf, zes…
Ja.
Ja, breed…
Al die ruimte in je kwadrant.
Ja.
Ogen hier. Laat me je zien.
In het begin was het gewoon dans.
Maar het is al jaren…
Openen, bloeien.
…geen therapie meer voor me.
Op een gegeven moment nam het dansen meer van me af dan het me gaf.
Ja.
Als mens, als ik je zie dansen…
…en ik kan je ogen niet vinden…
…kan ik geen verbinding met je maken.
Ik kan leven van wat ik het liefst doe…
…maar het is lang geleden dat ik plezier had in bewegen.
Ik heb tegelijkertijd nog steeds een carrière…
…maar ik vind er geen vreugde in.
Maar ik ben er nog steeds voor m'n leerlingen.
Het is moeilijk om plekken te vinden waar ik echt van dansen hou.
Ik zie dat je dat een beetje kwijt bent.
Ik ben gezegend dat ik kan leven van wat ik graag doe…
…maar het is ook een vloek…
…want je kunt de vreugde kwijtraken.
We crashen flink. Oké.
We crashen, want zo zijn we getraind…
…en dat is wat we echt willen.
Ik ben gedisciplineerd, maar ik zie graag inspanning bij het dansen.
Het moet er niet te makkelijk, perfect of gepolijst uitzien.
Ik zie dat graag, vooral bij vrouwen.
Ik wil de kracht zien achter wat je doet en de moeite.
Maar het is moeilijk.
Deze plek is iconisch voor mij.
Ik groeide op in dat middle of nowhere.
Ik zag Steps in dansbladen en ik…
Deze studio.
En ik wilde hier zo graag zijn.
En het feit dat ik hier ben met jullie…
…en zoveel bekende gezichten die ik al jaren ken…
…maakt me heel dankbaar.
Jullie zijn… -We houden van je.
Vijf, zes, zeven, acht…
Er moeten symptomen zijn in de vroege ontwikkelingsfase…
…maar ze vallen soms pas echt op…
…als sociale eisen te veel vragen van de beperkte capaciteiten…
…of ze kunnen worden gecamoufleerd door aangeleerde strategieën.
SYMPTOMEN KUNNEN IN HET LATERE LEVEN GECAMOUFLEERD WORDEN
Jennifer.
Hoi. -Zeg hoi.
Oké, vooruit. -Hoi.
Kijk nou.
Ja, kom op. -Hoi.
Wat heb jij toch?
Hallo vanuit m'n favoriete plek op aarde.
M'n lievelingsplek.
Het is hier heerlijk.
Het is 1 uur 's middags op een dinsdag.
En dit is m'n tweede bad vandaag.
Zo'n dag is het.
Wat voel je?
Stimmen is alle dingen die je doet om jezelf te kalmeren.
Wat voel je?
Alles wat voor regulering zorgt, is stimulerend gedrag.
Mooie tenen.
Ik denk dat je vroeger zelfstimuleerde wanneer je rondjes draaide.
En je ouders noemden het dansen.
Maak je dansje af.
Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven.
Vijf, zes, zeven, acht.
Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht.
Kun je je heupen nog sneller bewegen?
DANSER - JENNS BESTE VRIEND
Zo moet het. -Mooi.
Naar beneden.
Andere kant.
Mooi.
Stap. Stap, stap, vijf. Stap, vijf. Trap, trap, vijf.
Een, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht.
Oké? Wil je het met muziek proberen?
Eén, twee.
Eén, twee, drie, vier, vijf, zes, zeven, acht.
Hyper- of hyporeactiviteit op sensorische prikkels…
…of ongebruikelijke interesse in sensorische aspecten van de omgeving.
Schijnbare ongevoeligheid voor pijn of temperatuur.
Afkeer van specifieke geluiden of texturen.
Voorwerpen vaak aanraken of eraan ruiken.
Visuele fascinatie met licht of beweging.
Voelt het goed?
Ja. -Wat voelt er goed aan?
M'n menselijke instinct wil dit gewoon doen.
De trilling in m'n hand en het geluid.
Ik wil het.
Er zijn zoveel uitingen van sociale uitdagingen.
En van sensorische problemen.
Fijne verjaardag, lieve Jennifer
Is het te fel?
De beelden, het geluid, de textuur…
Sorry. Veeg het aan je broek af. -Nee.
Jennifer, hou op. -Bah.
Bah. -Ga maar terug naar de auto.
Het is veel om te verwerken.
Gaat het, Jenn? -Het is te veel.
M'n hoofd loopt vast. Ik voel me gek.
Daarom moet je het mij laten doen. -Maar ik wilde samen dingen uitzoeken.
Het voelde als bliksem in m'n ogen. Flitsen.
Fel licht.
Het voelde alsof m'n hersenen kapot gingen.
Voor altijd.
Het is heel overweldigend.
Ik denk dat je zintuigen al heel lang overbelast zijn.
Je moet manieren vinden om ermee om te gaan.
Maar dat is niet altijd gezond voor je.
Het is wat je dan nodig hebt om te kalmeren en het te verwerken.
Wat? -Ik heb zo'n zin in bier.
Het is erg. Ik begon al met drinken toen ik 13 was.
Bingedrinken. Het zit in m'n DNA. Helaas.
Ik begrijp het.
Ook een voor mij.
Als dingen te heftig zijn of niet logisch verlopen…
…wordt de wereld voor iemand zoals jij uitdagend en moeilijk.
Als volwassene stop je met stimmen…
Verwerk het maar. Voel je gevoelens. Het is oké.
…omdat het andere mensen ongemakkelijk maakt.
Of je voelt je beoordeeld.
Daarom is het belangrijk om te kunnen reguleren…
…op te laden en in balans te zijn op een gezonde manier.
Ik deed alsof het stimmen dansen was.
De balans vinden, het midden, waar je moet zijn.
Of cocoonen en in een ruimte zijn die veilig voelt.
Ja, dat deed ik vroeger vaak.
Ik maakte hoekjes voor mezelf.
Dat kan een plek zijn waar je veel troost vindt en veel steun.
In de natuur zijn is heel rustgevend…
…dus je wilt daar veel tijd doorbrengen en gewoon zijn.
Klaar? -Ja.
Zo mooi. Wat vind je ervan? -Ik ben er weg van.
Ik ook.
Ik hou van jou. -Ik hou van jou.
De hele wereld negeren.
Is dat de arm of de heup? -Het is allemaal beschadigd.
Was het een sportblessure? -Ja. Ik ben danseres.
Dr. Borowski komt zo. -Oké.
Deze is te klein voor me.
Ik heb een grotere nodig. -Laat je billen zien.
Draai je om. -Nee.
De verpleegster-dokter-fantasie. -Nee, dank je.
Is ze gebroken? -Is m'n carrière voorbij?
Trek je knie naar m'n hand.
Dat is…
Ja.
Oké, dus…
M'n been optillen doet pijn. -Oké.
Ik kon erdoorheen dansen. Het ging goed.
Zoals altijd. -Natuurlijk.
Op dit punt in m'n leven dans ik steeds door pijn heen.
Er is van alles aan de hand.
Je heupbuiger lijkt zeker ontstoken.
Ik zou zeggen: laten we nu een MRI doen.
Ik wil zeker weten dat het geen stressreactie is.
Ze heeft binnenkort Martha Graham.
En ik heb ook nog de nationale wedstrijd.
Laten we fysio doen…
Het zijn lessen met 250 tot 400 mensen…
Het is heel wat.
Behoefte aan gelijkblijvendheid.
Hardnekkig vasthouden aan routines.
Of geritualiseerde patronen of verbaal/non-verbaal gedrag.
Wat denk je? -Ik denk dat dit niet interessant is.
Wat film je?
Ik vind het interessant.
Pakken.
Ik ben niet leuk om naar te kijken.
Wil je James meenemen? -Kon dat maar.
Jenn pakt en ze is niet blij.
Waar denk je aan?
Het gaat nu niet goed.
Voor jou is het heel moeilijk om te weten wat je moet doen…
…waar je moet beginnen, hoe je een gesprek voert…
…hoe je de emoties van een ander begrijpt.
Je moet elke persoon verwerken…
…de emoties van elke persoon…
…de achtergrond van elke persoon, en begrijpen wat er gebeurt.
En het is heel uitdagend als je bedenkt hoeveel iemand cognitief moet verwerken.
En voor jou is de druk in sociale situaties groot.
Heel groot.
NATIONALE DANSWEDSTRIJD
Dit is een automatisch voicemailsysteem.
Dit is Alex. Spreek een bericht in.
Ja, Alex…
Ik ben hier, ik geef les…
…maar ik weet niet wat er mis is met m'n lichaam.
Ik hou zo van beweging omdat het vluchtig is.
Als het eruit komt, is het klaar.
Ik ben gelukkiger als ik meer beweeg.
Maar het laatste wat ik wil, is bewegen.
Dus ik weet niet wat er aan de hand is.
Oké, dansers, kom naar de vloer als je meedoet.
Hoe motiveer ik hen als ik mezelf niet eens kan motiveren?
Hoe laat kom je?
Je mag me niet filmen als ik slaap.
Je bent wakker.
Welterusten.
Doei.
Je moet bij het raam dansen, want het shot is goed.
Zo…
Ik zie je silhouet, zoals Beyoncé.
Was dat maar waar.
Ik vraag altijd om een bad.
Daarom zit ik weer in dit gebouw, want…
Is het een badkuipgebouw? -Ja.
Ik had gisteravond paniekaanvallen.
Zo stom, want ik ben voorbereid.
En ik doe dit al ruim tien jaar. -Ja.
Maar het wordt nooit… Het wordt moeilijker. Niet makkelijker.
Echt? Waarom? -Ik weet het niet. Ik denk dat…
Het wordt niet makkelijker. Doordat…
Er meer van je verwacht wordt? -Niet verwacht, maar…
Ik ga er altijd vol voor. Ik probeer nog steeds nieuwe dingen.
Ja. -Dus…
Maar wil je minder je best doen? -Nee.
Laten we…
Laten we samen ademhalen.
Adem uit.
En neem even de tijd om te bedenken waarom je hier bent.
Ben je nuchter?
Dat ben ik, ja. -Ja.
Zo'n drie jaar. -Ja.
Waarom ben je gestopt met drinken?
Het moest.
Ik wil dat je echt in de beweging stapt.
Maak de beweging van binnenuit en maak het je eigen.
Ik wil nuchter zijn, maar ik worstel ermee.
Ik wil dat je gul bent in je aanpak en gul met je geest.
Maak je niet druk om jezelf. Richt je op de rest.
Ik begon echt te drinken op de universiteit…
…toen ik gedwongen werd om deel uit te maken van een sociale groep.
Precies.
Dus ik heb er altijd op gesteund.
Ik ook.
Het is veel beter zonder, maar het is niet makkelijker.
Ja. Ik kon het ook niet loslaten.
En ik wil er gewoon klaar mee zijn. -Ja.
Ik wil er klaar mee zijn.
Vijf, zes, zeven. Daar gaan we.
Eén, twee, drie, vier.
Achteruit…
…vooruit, nog een keer.
Drie, vier.
Achteruit…
…vooruit, opnieuw.
Het is veel meer dan alleen het bewegen.
Ik zie graag de strijd.
Naar voren. Opnieuw.
Drie, vier. Terug.
Naar voren, nog een keer.
Hoelang werken jullie al samen? -Tien jaar, elf jaar.
Nog een keer.
Ik ken Tay sinds haar twaalfde.
Hoe oud ben je nu? -24.
Ik maak al 12 jaar dansen voor haar.
Ja. Drie.
Goed zo. Er is iets met je focus. Het is heel goed.
Drie, vier.
Achteruit…
…vooruit, nog eens.
Eén, twee, drie, vier.
Achteruit…
…vooruit, nog een keer.
Drie, vier.
Achteruit, vooruit, nog een keer.
Eén, twee, drie, vier. Achteruit…
Symptomen veroorzaken beperkingen in sociale, beroepsmatige…
…of andere belangrijke functioneringgebieden.
Eén, twee, drie, vier.
Terug, vooruit, nog een keer.
Drie, vier. Terug, vooruit, nog een keer.
Eén, twee, drie, vier, vijf…
Jenn, gaat het, schat?
…acht…
Wil je niet naar de repetitie? -Jawel. Ik…
Ik voel me een beetje gek.
Waardoor voel je je gek, schat?
Ik weet het niet.
Het is oké om soms een paniekdag te hebben.
De paniekaanvallen lijken veel vaker voor te komen.
En meteen aan het begin van de dag.
Dus we gingen op de bank liggen en lieten haar ademen.
Ik liet een bad vollopen.
Ik danste rond in m'n ondergoed.
Ik probeerde haar hersenen een schok te geven.
Ze moest lachen, maar… Het is van korte duur.
Wat voel je?
Ik verlies de controle.
M'n emoties komen sneller dan m'n woorden. -Ja.
Dat is moeilijk. -Ja.
Je erkent niet dat dit allemaal van binnen gebeurt…
…en je pusht jezelf tot het eruit komt en dan denk je: wat is dit?
Dit was er altijd al. Er is alleen niet over gepraat.
Ja. -Ja.
Ik weet niet wat de emotie is. -Ja.
Het is gewoon groot.
Het is gewoon te veel. Ik weet niet hoe ze het doet.
Het doet pijn.
Ademen doet pijn.
Het doet een beetje pijn, oké?
Je doet het goed, schat.
Jenn had een auto-immuunopvlamming en blijkt galstenen te hebben.
Ze moet met spoed geopereerd worden.
Dus ze is behoorlijk…
Het raakt haar hard.
We gaan.
Hier heb je geen controle over.
Ik ga naar White Plains voor Alex omdat hij daar nu op de eerste hulp ligt…
…en Miguel, z'n man, is voor werk de stad uit.
Dus ik ga kijken of het goed gaat.
Hallo.
Wat een stel.
Hé. -Ja.
Hé. -Wat is er aan de hand?
Ik lig ook in het ziekenhuis.
Anders was ik daar wel geweest. -Dat is waar.
Ik ben net bij Alex aangekomen.
Ik heb hem geholpen.
Hij wordt opgenomen in het ziekenhuis. Hij is opgenomen.
Ze maken hersenscans. Hij is zichzelf niet.
Het is meer dan een burn-out.
Hij is vast bang. Miguel haast zich morgen naar huis.
En zo vlak na Jenn…
…met die enge galblaasoperatie die nodig was…
…hebben alle mensen die het belangrijkst voor me zijn het zwaar.
Wil je de wond zien? -Natuurlijk.
Hier hebben ze de galblaas eruit gehaald.
O, interessant.
Je ziet er prachtig uit. Gebruik je een filter?
Nee.
Allebei in dezelfde week in het ziekenhuis.
Ik wilde jullie gezichten zien, want…
We hebben allemaal een zware tijd gehad en Ian is heel beschermend.
Hoe is het met jou?
Ik ben naar fysio geweest.
En ik beweeg een beetje. Ik wandel.
Grappig, we zaten in dezelfde situatie…
…want ik probeer in een rechte lijn te lopen.
Maatje. -Ik ga…
Wat is er?
Ik heb iets… Hoe heet het ook alweer, Ian?
Guillain-Barré.
Guillain-Barré, klinkt mooi.
Je auto-immuunreactie slaat op hol…
…en valt de zenuwcellen aan die je spieren aansturen.
Je proprioceptie is verstoord.
Ja. Ik heb geen idee wat dat betekent, maar ja.
Je lichaam zegt: 'We vallen alles aan.'
Sterke reactie.
Het kan echt verlammend zijn.
We hebben het altijd over de geest-lichaam-verbinding.
Het plaatst alles in perspectief…
…want je moet echt bedenken wat belangrijk voor je is…
…en het doen.
Ja. -Zolang het nog kan.
Absoluut.
DANSER - JENNS BESTE VRIEND
Ja, ga door.
Geweldig.
Als kind voelde ik me altijd een beetje buiten m'n familie staan…
…of een beetje onbegrepen.
Daarom betekent m'n gekozen familie nu zoveel voor me.
We kennen elkaar al zo lang.
Waar ga je heen? -Omhoog.
Hoe hoog? -Heel hoog.
Zes, zeven en acht, we gaan.
Die vreugde, ik denk dat als je jezelf toestaat…
…om terug te gaan naar dat waaraan je plezier beleeft…
…je die vreugde weer zult vinden.
Vind de dingen die je leuk vindt, praat met fijne mensen…
…en omring je met die mensen.
Probeer weer plezier te hebben in wat je doet.
Wauw.
Ja, dat is veel om te verwerken.
Komt het goed?
Altijd.
Wat rot. -Het is oké.
Zo gaat het. -Ja.
Je voelt de hoogtepunten niet zonder de dieptepunten.
Voel je de behoefte om met inspirerende citaten te komen?
Ja.
Welke citaten moeten mensen kennen?
Weet je…
Ik heb altijd gedacht, en dit is een origineel idee…
…wees de verandering die jij in de wereld wilt zien.
Wauw. Dat is diepzinnig.
Wees de verandering die je in de wereld wilt zien.
Als beweging je verhalen en emoties vertelt…
…denk ik dat je daar nu moet zijn.
Ik weet wat ik moet doen.
Het voelt alsof ik een boodschap over te brengen heb…
…en daarom weet ik dat het dansen er nog is.
Het dansen is absoluut bij je.
Dat zegt veel over wat je voor jezelf moet doen.
Ik begreep de wereld om me heen en mijn plek erin door te dansen.
Ik heb zoveel geleerd.
Ik wil het met de wereld delen.
Het is tijd om iets te maken.
Je zult die vreugde weer vinden.
Laten we beginnen.
Je kunt dit zeker wel Je geniet ervan
Alle mogelijkheden zijn eindeloos
Wat zijn ze?
Eindeloos.
Wie zijn wij?
Perfect.
We zijn perfecte mensen Op een perfecte plek
En voor ons is niets te gek
En wij…
Oké.
Alles wat jullie doen is magisch, mooi en moet zo zijn.
Bedankt dat jullie ja zeiden.
Laten we een voorstelling maken.
Ja.
Wil je deze groep vertellen hoe je erachter kwam?
Toen ik me realiseerde dat ik zo was…
…wist ik helemaal niets over autisme…
…helemaal niets.
Jullie kennen het verhaal wel…
…maar ik realiseerde me dat ik autistisch was…
…toen ik Alex' docuserie over Amy Schumer keek.
AMY DIE ZICHZELF IS
Het ging over Amy's zwangerschap en een comedy special…
…maar het ging ook over Amy's man, Chris.
Hij krijgt de diagnose autismespectrumstoornis.
In de docu leek het zo… Plots.
Ze hield van die man. Er was een kloof in hun communicatie.
Ze zochten hulp.
En toen ik die aflevering keek, besefte ik dat ik ook autisme had.
Ik had dat nooit eerder over mezelf gedacht.
Het gebeurde toen ik jou zag praten.
En de manier waarop je familie over jou sprak…
Ik weet nog steeds niet wat het was.
En ik dacht: ik herken me in wat er gebeurt.
Ze zien dat je anders bent, maar zeggen je dat niet.
Als je met iemand op het spectrum bent, moet je dat aan ze waarderen.
Ik kwam erachter doordat iemand anders de moed had om z'n verhaal te delen.
Daarom maak ik dit.
Ik herinner me dat moment.
Het voelde letterlijk alsof de wereld openging.
Bij de meeste realisaties voel je…
Bij zoiets groots voel je de wereld op je neerkomen…
…maar jij voelde de wereld openbarsten.
En ik denk dat er iets heel moois is…
…aan het gevoel dat datgene wat je voelt echt is…
…en dat het je hersenen zijn.
Een kenmerk van autisme, vooral niveau 1, is camoufleren.
Het gaat hand in hand.
Het idee dat je niet mag zijn zoals je echt bent.
Dus je went eraan om verschillende aspecten te camoufleren.
En na verloop van tijd bouwt dat zich zo op…
…dat je niet eens meer doorhebt dat je het doet.
Als je het eenmaal doorhebt en ermee wilt stoppen…
…is dat bijna onmogelijk.
En weten wie je bent…
…voelt ook onmogelijk.
We hebben beelden van Jenns echo tot nu.
Haar vader filmde alles.
Kun je vertellen wat jullie maken?
Het is moeilijk uit te leggen.
Ik probeer een analyse te maken van Jenns diagnose.
Een uitdrukking van hoe ze overleefde dankzij beweging…
…en hoe ze veel van haar vocabulaire creëerde…
…met het stimmen, haar tics, haar angsten.
Toen ik klein was, vond ik het fijn om duizelig te zijn.
Het liet alles verdwijnen.
Het analyseert een evolutie…
…en bewegingsvocabulaire dat ze onbewust maakte.
Het is bijna alsof ik de beweging instinctief maak…
…en dan kan ik erop terugkijken en begrijpen wat ik toen voelde.
Maar je gebruikte dans om jezelf te kalmeren…
…als kind al, toen je ronddraaide.
Draai.
Het werd heel positief. Dans verbond je op zoveel manieren…
…met mensen in de danswereld die zeiden: 'We willen je vriend zijn'…
…omdat je leuk vond wat zij leuk vonden.
Draai me rond.
Dat is zo krachtig om over na te denken.
Toen ik die dingen deed, zeiden mensen dat ik danste.
Die bewegingen verbonden je.
In jouw dans is dat communicatie…
…want je hoeft je woorden niet te gebruiken.
Je gebruikt je lichaam.
Je bent een individu dat naar andere individuen kijkt…
…die zich makkelijker sociaal kunnen verhouden…
…maar de wereld niet zien op jouw mooie manier.
Het is iets om te vieren, want het is mooi.
Dr. Kim…
Ja. Ze… -Kunnen we het hebben over dr. Kim?
Dat is een mooie manier om iemand gerust te stellen die nieuwe info heeft…
…die haar leven kan veranderen.
Daar gaan we. -Perfectie.
Sonya is een constante in m'n carrière en m'n leven.
Dit stuk zou niet bestaan zonder onze samenwerking.
Ze vertelde het me op m'n dak.
Ik dacht dat ze…
Ze zei: 'Ik moet je iets vertellen.' Ik dacht: o, fuck.
Het werd heel serieus.
En toen vroeg ik: 'Ben je zwanger?'
'Stop je?' -Ja.
'Wat heb ik gedaan?' Allemaal vragen. -Ja.
Ik zei: 'Ik heb autisme.' -En toen zei ik: 'O.'
Ja, 'O.' -'O.'
'Ja, oké. En nu?'
Dat maakt het gek.
Niet de diagnose zelf en het hebben van autisme.
Maar dat je 34 jaar lang niet wist dat je het had.
Onze gezamenlijke ervaringen zijn hier ook onderdeel van.
SONYA'S LES 15 JAAR GELEDEN
Haar worstelingen in onze vriendschap en op ons werk.
Ik wou dat ik het had geweten…
…want dan had ik geweten…
…hoe ik haar kon helpen om het leven lichter te maken.
Een beetje lichter.
Ik wist het niet.
Dat is het punt.
Als je het niet weet, heb je niet eens een beginpunt.
Je hebt geen kans. -Ja.
Je voelt je er verdrietig over…
…maar ik voelde me het meest gezien door jou.
Dat is ironisch.
Laten we dit samen maken.
Samen.
Kom niet dichterbij, ik ga huilen.
Je wordt gek
Ik ga het doen In de musicalstijl
Misschien ga je niet huilen
Ik heb een serieuze burn-out, erger dan ooit tevoren.
Ik kan letterlijk niet bewegen.
Daarom is dit proces en het maken van dit stuk…
…op een bepaalde manier een gelukkig toeval…
…omdat ik me zo ver verwijderd voel van wat ik vroeger wist…
…dat als ik nu niet zoiets doe…
…ik misschien doordraai.
Ja. -Snap je?
Ik moet mezelf kennen op deze plek die als thuis voelt.
Zoals het vroeger was.
Anders weet ik niet of ik er weer in stap.
Ik hou van deze mensen.
Ze zijn familie.
Er is iets met de combinatie van Kim horen…
…en hen dan in die ruimte zien.
Ik wil iedereen hier bedanken.
Ik weet niet. Het is alsof het leven en kunst samenkomen…
…op een coole manier die ik nog nooit eerder heb meegemaakt.
Ik heb gezien hoe het anderen overkwam, maar niet mezelf.
Het is heel cool.
Oké, Jenn, speel het voor ons, aangezien jij het…
Dat is alles in een notendop.
Heb je vragen voor me?
Ja. -Oké.
Dat is opwindend. Nog een keer. -Ja.
Dat is alles in een notendop.
Heb je vragen voor me?
Dat kan het zijn.
Ja. -'Ja, die heb ik.'
'En hier zijn m'n vragen.' Letterlijk.
Dat is geweldig. Nog een keer. Goed gedaan, Jenn.
Heb je vragen voor me?
Geweldig. Laten we doorgaan.
Kijk nou.
Al m'n haar breekt af.
Ik verlies echt…
…heel veel haar.
Kijk.
Allemaal afgebroken.
En m'n haar valt uit.
Wat gebeurt er met me?
Hoelang blijf ik zo?
Ik voel me niet goed.
Wil je met Alex praten? Hij heeft dit ook vaak.
Alex. -Wat?
Ik bel Alex.
Nog steeds niet?
Ik wacht tot Alex me belt.
Oké.
Hallo. Het is Alex. -Hallo, jongens.
Waar was je? -Wat is er aan de hand?
Ik was weer in het ziekenhuis.
Wat is er gebeurd?
Het was hetzelfde als de vorige keer.
Wat erg. Waarom?
Ik heb een variant van Guillain-Barré, het Miller-Fisher-syndroom.
En het blijft steeds maar terugkomen.
Hoe kan dat?
In mijn geval…
…weten ze niet echt wat de oorzaak is…
…naast mentale en fysieke stress.
Maar dit soort dingen gebeuren al zolang ik me kan herinneren.
Hoe bedoel je?
Ik begrijp het echt niet.
Maar het is onderdeel van iets groters, snap je?
Wil je het vertellen?
Het zorgt dat ik fysiek en mentaal niet kan functioneren.
Kun je dat wat meer uitleggen?
Ik begreep altijd wat depressie was, omdat ik er altijd diep in zat.
Dat wist ik niet.
Ik kende het woord 'angst', maar ik wist niet echt wat het betekende.
Toen ik echt leerde wat het betekende, besefte ik: 'Dat is voor mij normaal.'
De realiteit is dat het altijd zo is voor mij.
Ik heb al zo lang depressie en angst…
…dat ik niet eens wist dat ik leed…
…omdat ik dacht dat het leven gewoon zo was.
Ik ook.
Ja, ik slik al jaren medicijnen.
Het haalt de scherpe randjes eraf, maar je hebt nog steeds angstaanvallen.
Je hebt nog steeds depressies.
Je kunt niet gezonder zijn.
Ja. -Je kunt niet meer sporten.
Je bent nuchter.
Wat kun je nog meer doen?
Ja. -En dan voel je je nog zo.
Nou, eigenlijk…
…denk ik dat ik dit nu met jullie kan delen.
We hebben pas gehoord dat ik…
…bipolair ben.
En dat heeft meer impact op me…
…dan ik zou willen toegeven.
M'n immuunsysteem kan op hol slaan…
…en dan stort m'n lichaam in.
Dat heb ik ook.
Ik ben leeg.
Ja. -Ik ben leeg.
Er is niets. -Ja.
We proberen deze episodes niet te elimineren.
Ja.
Je probeert ze te accepteren als onderdeel van je leven.
Moet ik jou niet troosten? -Ik snap het.
Maar weten dat je niet alleen bent en dat het niet jouw schuld is…
…is soms genoeg om iemand vooruit te helpen.
Bedankt voor het luisteren.
Het hardop zeggen is het moeilijkste.
Jij maakt het makkelijker.
Jij en ik hebben nog wat dingen uit te zoeken.
Voel je nu verdriet of opluchting?
Nee, ik heb het gevoel dat ik verander.
Ik verander, en dat voelt verdrietig…
…maar goed.
Wat voor veranderingen voel je?
Dat ik het idee loslaat…
…van wat ik dacht dat ik was.
Jennifer is een uitstekende leerling die van school houdt en van dansen.
Ze hoopt later een beroemde danseres te worden.
Ze wil haar familie bedanken voor hun steun.
Ze houdt veel van hen.
Ik was er altijd door geobsedeerd en dat zal altijd zo blijven.
Ik vond het fijn om me te verliezen in hard werken en dansen.
Heb je rust wanneer je danst? -Ja.
Er bestaat niets anders.
Maar ik negeer ook m'n behoeften volledig.
In de danswereld…
…ben je constant omringd door mensen die niet aan balans doen.
Het is een cultuur van…
…pushen.
Je patroon is doorgaan tot je omvalt.
Ik kreeg een burn-out.
Bij een burn-out…
…gaat de hendel, de schakelaar voor mensen met ASS in het algemeen…
…helemaal tot het einde.
Je kunt jezelf pushen tot je op de grond valt.
Hoe weet ik wanneer ik klaar ben?
Want als ik klaar ben
Is er altijd meer te doen Meer te doen
Meer
Het voelt of ik gek ben.
Gek. Alsof ik niets…
…weet.
Ik ben bang…
…en…
Ik wist niet…
…dat het zo moeilijk zou zijn…
…om dit te weten te komen.
Geen tijd om te wachten
Of te denken
Hoe weet ik hoe?
Er verandert iets als je ervaringen…
…en gevoelens kunt benoemen die je al zo lang hebt.
Het maakt het gewoon veel echter.
Ga
Het is moeilijk, want je bent zo moe.
Je denkt in extremen, maar je gedrag is ook extreem.
Je kunt het extreme doen.
Je put jezelf helemaal uit…
…en je lichaam zegt: 'Wacht, we moeten stoppen.'
Ga door, ga door
Ja. Hoe is het met je heup?
Helemaal niet goed.
Ik doe alles wat ik moet doen, maar niets helpt.
Het begint wel eng te worden.
Is er iets dat helpt?
Ik heb al chronische pijn sinds m'n tienerjaren.
Daar.
Doe meer, ga
Is er gekeken of je bloedwaarden op iets auto-immuunachtigs wijzen?
We hebben het erover gehad…
…maar er is een sterk verband tussen auto-immuun en ASS.
M'n markers voor lupus waren…
…hoog.
Je hebt een ander scenario dan veel andere dansers.
Je hebt een auto-immuunprobleem.
Ik weet dat stress een reactie kan veroorzaken.
Denk nu niet aan geld.
Ik wil niet meer zelf produceren. -Dat ga je niet doen.
Vooral een voorstelling waar ik in zit.
De grootste subsidie hebben we niet gekregen.
We waren wel finalisten.
Maar het is altijd balen…
…want we moeten weer opnieuw beginnen met fondsenwerving.
Je hebt geleerd om pijn te verdragen.
Je hebt geleerd om ongemak te verdragen.
Wat moet ik doen?
Dan raak ik overweldigd.
Meer
Ik wil me op één ding richten.
Alle andere dingen, zoals lesgeven en choreograferen, zijn geen bijbaantjes.
Ik geef alles.
Maar het kost me gewoon veel.
Geen tijd om te wachten
Geen tijd om na te denken
Geen tijd om te voelen
Moet ik meer doen?
Ik zal meer doen
Meer doen
Het is heel vermoeiend om dat mee te maken…
…en jezelf te laten zien.
En daarom zeg je:
'Ik heb veel meegemaakt en wil gewoon rust.'
Ik probeer elke dag op te komen dagen.
Of ik nou weet wat ik doe of niet.
Ga
Wat moet ik nog meer doen?
Moet ik meer doen?
Moet ik dat?
Zijn het de kosten van ons leven?
Ja, ik wil de last van onze levensstijl niet meer.
We kunnen je voorstelling annuleren. Je moet het niet doen voor de ander…
…de buitenwereld, Sonya of Alex of…
Dat doe ik niet. Ik wil deze voorstelling maken.
Maar dat is alles wat ik wil doen. Niets anders.
Laten we dat doen.
Moet ik meer doen?
Ik zal meer doen…
Je moet op mij leunen.
Het is geen last. Je bent m'n zus.
Hoe heb je er de capaciteit voor? -Ik ben geobsedeerd.
Geobsedeerd door dans.
Door ideeën.
Door het welzijn van m'n zielsverwant.
Val, bovenop me. Ik kan het aan.
Ik doe dit alleen om te delen.
Het rimpeleffect.
Het belangrijkste is dat de mensen die dit stuk moeten zien, het zien.
Dat zijn veel mensen.
We vinden wel een manier.
Ik weet dat de voorstelling er komt.
Dat weet ik in m'n ziel.
Ik weet niet waar of wanneer het gebeurt. En ik weet niet hoe.
Veel aan deze carrière is misschien niet supergezond voor me.
Ja, het is geweldig geweest, maar ik raad het niet iedereen aan.
Het is gewoon mijn speciale interesse…
…en dansen was nuttig voor mij.
Waar ben je het meest bang voor als je denkt aan weggaan uit de stad?
Nu het gaat gebeuren.
Gewoon veel verandering in één keer.
En ik weet niet hoe de toekomst eruitziet.
We verkopen ons droomhuis dat we nu niet meer kunnen houden.
Het is te duur, met de kunst die ik wil maken.
Ik heb besloten om alles deze herfst te annuleren.
Ik weet niet wat er gaat gebeuren.
Ik heb net voor 50.000 dollar aan werk geweigerd.
Je zei vijf, toch? Geen 50?
Werk ter waarde van 50.000 dollar
Dat voelt goed. O ja.
Oké, daar gaan we. Proost.
Proost, ik heb geen geld voor een broek.
Ik heb geen idee wat er nu komt, behalve deze voorstelling.
Het voelt als stappen terug zetten om stappen vooruit te zetten.
Dat zijn wij, schat.
De twee straatratten? -Ja, uit Jersey.
Die naar Jersey gaan. -Jij bent de dikke.
Ben ik de dikste?
We wonen straks niet meer vlak bij dit uitzicht.
Nee, mevrouw.
Maar zelfs als we risico's nemen…
…is dat beter dan hier blijven en naar de eenden kijken.
En een rechte lijn.
Ze zeggen: 'Zet alles goed op een rijtje.'
Zo voelt balans. -Ja.
Misschien ga jij dat herdefiniëren voor de danswereld.
Jezelf pushen als sporter is belangrijk, maar de rest ook.
De voeding is belangrijk, de balans.
Je geest, je gezondheid, je emoties, dat hoort er allemaal bij.
En als dat allemaal in balans is, krijg je het meest geweldige optreden.
Ja, dat wil ik vinden, hoe dat eruitziet.
Bedankt, Jennifer.
Ja, hoe dat eruitziet.
Ja, want je weet het nog niet, maar je vindt het.
De beste kunst is de kunst waarvan je niet weet dat je het maakt.
Je bent er gewoon altijd in aanwezig.
Net als Jenn bekijk ik de wereld nu met nieuwe ogen…
…en begin ik te begrijpen wat me met Jenn verbond…
…en wat haar met mij verbond, en waarom we zo snel…
Ik kijk naar het doorzettingsvermogen van een ongelukkig kind in de jaren 90…
…dat al te veel dronk…
…en problemen wegstopte en zich erdoorheen sloeg.
Ik moet die oude Ian helemaal loslaten, en het is moeilijk…
…om dat nu samen met haar te doen.
Ik heb zo'n hoofdpijn.
De sleutels?
Had ik de sleutels?
Ik ben zo terug.
Hij lijkt gestrest.
Hij heeft het moeilijk. -Oké.
Ik neem m'n laatste bad in ons appartement in New York…
…maar ik denk dat het goed is.
We verhuizen naar Jersey.
Voor wie weet hoe lang.
Maar eerst…
Breng me naar huis
Aanhoudende tekorten in sociale communicatie…
…en sociale interactie in meerdere contexten.
Breng me naar huis
Huis
Dat was een mooie plek om op te groeien…
…waar je je veilig en thuis voelde.
In de natuur zijn is heel rustgevend.
Jenn.
Verdorie.
Een omgeving die je minder onder druk zet…
…om te reageren of om zintuiglijk gereguleerd te zijn.
Terwijl ik al die helderheid heb…
…voel ik me ook op een bepaalde manier puberaal.
Het voelt alsof ik alles weer voor het eerst ervaar.
En ik wil meteen weten waar dit vandaan komt.
Het is zo verwarrend, want er is zoveel liefde…
…maar geen kans op succesvolle communicatie.
Zo voelt het.
Maar ik had het sterke gevoel dat ik weg moest.
Ja.
Ik voelde niks toen ik wegging.
JENNS SPULLEN
Tekorten in non-verbale communicatieve gedragingen bij sociale interactie.
Er is een verschil tussen houden van en nodig hebben.
Je hebt me nooit echt nodig gehad.
Mam. Dat is niet waar.
JENNS MOEDER
Jennifer, kun je zeggen: 'Fijne Moederdag'?
Moederdag.
Ja.
Ik werd als kind vaak egoïstisch genoemd.
Laat los.
Waarom duw je me weg?
Strijdlustiger.
Er werd gezegd dat ik niet om m'n familie gaf.
Dat begon ik te geloven.
Als je een diagnose krijgt en weet dat het genetisch is of in families voorkomt…
…ga je naar je familie kijken.
Dit is wel veel voor me. -Sorry.
Ik heb haar niet in de hand.
Ik moest alles doen wat m'n moeder wilde.
Dat was bij mij niet zo.
Het lijkt uit communicatie voort te komen.
Ja. -Zo voelde ik me bij m'n moeder.
Ik kan niet met deze persoon communiceren.
Het maakt me gek.
Als je zegt: 'Waarom moet je het weten?'
En: 'Wat is het nut van een diagnose?'
En: 'Wat verandert er dan?' En: 'Wat maakt het uit?'
Ik begrijp jouw wereld niet omdat je die niet met me deelt.
Ik kan jou niet binnenlaten omdat er iets ontbreekt.
Tekorten in sociaal-emotionele wederkerigheid.
Waarom bekijk je al die spullen?
Ik zoek geld voor m'n voorstelling.
Wil je die poppen verkopen? -Ik kijk hoeveel ze waard zijn.
Ze staan voor zo veel hard werk.
Gelukkig vond ik het dansen, in zo'n klein plaatsje.
Weinig kansen. En mensen vertrekken niet.
Zonder het dansen was het de verkeerde kant op gegaan met jou.
Bij Idaho zie ik het.
Er zijn veel mensen die nooit toegang hadden tot geestelijke gezondheidszorg.
Of er wordt niet over gepraat.
Het is geen fijne plek…
Ik kom eraan.
…voor alles wat afwijkt.
Jenn paste niet in het plaatje.
Het is een klein plaatsje.
Toen ik er opgroeide, woonden er zo'n 700 mensen.
Hoe heet het plaatsje? -Star.
Dit is het geboorteboek met twee volle pagina's.
'Gedrag. Acht maanden oud. Je wilde met oudere kinderen spelen.
Je bent erg onafhankelijk en eigenwijs.
Soms vraag ik me af hoe ik de dag doorkom.
Je bent heel intelligent. Je spelt je naam, telt.
Je hebt een verbazingwekkende woordenschat.
'Schreeuwt veel.' Staat dat er?
Laat los. -Je kunt het. Trek het uit.
Laat los. -Je kunt het.
Laat me los.
'We houden meer van je dan we ooit voor mogelijk hielden.
Ik zou je voor niets willen ruilen.
Je bent zo'n volwassen klein meisje.
21 februari 1991.'
Tekorten in het aangaan, onderhouden en begrijpen van relaties.
Autisme is deels genetisch.
Dit is disfunctioneel.
Je familie houdt je een spiegel voor.
Past er dan goed bij, toch? -We zijn familie.
Al deze onthullingen gebeuren…
…terwijl we de voorstelling maken.
Houd je pop omhoog.
En ontdekkingen die in m'n leven gebeuren…
…komen op het podium op een heel mooie en organische manier.
Beer? Waar is de beer?
Waar is de beer?
Jij hebt hem.
Waar is de beer?
Ze is schattig. Ze zag me niet. -Ze kan kruipen.
In een perfecte wereld zou ik er heel veel van kunnen hebben.
Ja.
Een hele berg aan m'n voeten als ik klaar ben.
Ja.
Kun je wat zeggen over dit stuk?
Wat het voor je betekent? -Ja.
Dat is Robbyns moeders huis.
Hallo, oma.
Bij m'n oma's huis…
…heb ik allemaal herinneringen aan spelen en me vrij voelen.
Kiekeboe.
Ze wist gewoon…
…hoe ze me dingen steeds opnieuw kon laten doen.
Ik voelde me vrij, want ze hield me nooit tegen.
Ik draaide hetzelfde liedje honderd keer en ze zei nooit: 'Zet het uit.'
De tissues zijn omdat ik niet kon huppelen.
Kim zei dat dat een kenmerk is van een autistisch kind.
M'n oma leerde me huppelen met een doos tissues.
Ze zei: 'Als je stapt, pak je een tissue. Als je springt, gooi je hem weg.'
Zo leerde ik het.
En ik weet nog dat de hele woonkamer vol lag met tissues.
Ik hoefde ze niet op te ruimen of me schuldig te voelen over de rommel.
Maar zo leerde ik huppelen.
Dus daar komt het tissue-idee vandaan.
Ze leerde je ritmisch bewegen.
Mensen met ASS hebben vaak een motorische stoornis.
Ze hebben niet altijd dat ritme in hun bewegingen.
Daarom was huppelen moeilijk voor je.
Je oma hielp je daarbij op een heel visuele manier met tissues…
…en kon het je laten zien met stappen…
…terwijl je de tissues lostrok en springen als je ze weggooide.
En toen had je het door.
Dat is hoe je mensen met ASS bereikt.
Je doet het op hun manier.
Wat een cadeau heeft ze je gegeven.
ECHTGENOTE - MOEDER - GROOTMOEDER FLORENCE I.
Jennifer leerde al vroeg om zelfstandig te zijn.
Ik pas toen m'n moeder stierf.
Je steunde echt op haar.
Ja.
En dat wilde ik altijd voor jou.
Ik heb je nooit iets kwalijk genomen.
Ik hield van alles aan jou.
Ik had soms gewoon hulp nodig.
Wat een cadeau gaf ze je.
Ja.
Hallo? -Hallo.
Hallo. -Zeg het.
Het Perelman gaat onze voorstelling financieren.
Ongelooflijk. -Ongelooflijk.
We maken deel uit van het openingsseizoen.
Sonya kreeg vandaag een e-mail van Bill, de artistiek leider.
Hij zei: 'Sorry voor de late reactie. Het was een gekke tijd.
We willen het graag financieren en helpen realiseren.
Sonya, bedankt dat je ons dit mooie project hebt gebracht.'
Dit is niet normaal. Dit… -Zo moeten we de docu noemen.
'Dit is niet normaal.' -Ja, zo moet hij heten.
Dit is meer dan ik ooit had durven dromen.
Ja. Het is geweldig. -Ja.
Ik wist niet dat zoiets mogelijk was.
Dit is gestoord.
Het enige wat je nodig hebt, zijn traumatische gebeurtenissen.
Je kunt die deuren niet zomaar openen.
Oké, spring.
Je stelt je voor hoe het zal zijn.
Je neemt het in je op.
Zo cool.
Ik wil dat je weet dat je altijd bij mij terechtkunt…
…maar dat je ook kunt zeggen wat je nodig hebt.
Je had me vandaag nodig…
…en ik ben blij dat ik je de ruimte heb kunnen geven om te praten.
Ik ben blij dat je het vroeg en ik ben blij dat je het deed.
Heb je vragen voor mij?
Ja, die heb ik.
Ik praat er graag over als je dat nodig hebt.
Ja. Ik denk dat dat goed zou zijn.
Dat zou ik waarderen. Bedankt. -Oké. Ja. Natuurlijk.
Het is bemoedigend, want ik weet waarom ik het doe.
En jij ook. -Ja.
De reden is er. -Ja.
Ouders die weten dat hun kind autisme heeft of op het spectrum zit…
…maar het niet willen benoemen…
'Laten we afwachten of het beter wordt.'
En dat is heel triest, want dat kind weet…
…dat het niet hetzelfde is als de andere kinderen.
Door het te negeren, leer je ze zichzelf te negeren.
Het is niet kwaadwillig. Het gebeurt uit liefde.
Het lijkt hen het beste.
Maar als iemand die vrij laat de diagnose kreeg…
…had ik het graag eerder geweten.
Ik wou dat ik het eerder had geweten.
Ik ook.
Ja. -Neem de camera van Alex over.
Oké. -Richt hem even op hem.
O, oké. -Is dat oké?
Ja. -Staat hij aan?
Ja. Er staat 'opnemen', toch? -Ja.
Alex.
Er gebeurt veel. -Ja.
Nog steeds. -Ja.
Waar op de achtbaan zit jij?
Zeg iets.
Ik heb je niks te zeggen.
Ik weet het. Ben je gestrest?
Nee. Ik denk dat het beter kan.
Ik ben blij dat ik je heb gevonden.
Gooi me nog niet.
En met de manier waarop. -Wauw, mooi.
We hebben elkaar gevonden.
Om een reden die iets wordt dat groter is dan wij allebei.
Dat begrijp ik helemaal.
Je bent een van m'n beste vrienden.
Spot Alex.
Maar ik besef dat we meer op elkaar lijken dan ik dacht.
Dit vind ik niet leuk.
Omdat je het zo goed kunt camoufleren.
Je bent hier nooit te oud voor.
Maar ik heb je echt kunnen zien.
Ik realiseerde me dat je een spiegel bent.
Weet er verder nog iemand dat je autisme hebt, behalve dr. Gilbert?
Nee.
Je hebt delen van jezelf verborgen die je niet leuk vindt.
En nu moet je die delen van jezelf blootleggen…
…die je je hele leven hebt geprobeerd te verbergen.
Op een gegeven moment ging het niet meer.
Ja, en een paar jaar geleden kon ik niets meer.
Ik wist niet wat ik moest doen. Het was ernstig.
Het had impact op m'n werk, familie en vrienden.
Ik kon gewoon niks meer.
En waar voel je verdriet in je lichaam?
Overal.
Je verliest je woorden.
Ik begrijp het. -Ja.
Ik kan mensen dan niet meer aankijken en met ze praten.
Waarom zijn we zo?
Er zijn vragen over gevoelens en emoties.
De eerste is gewoon geluk.
Wat maakt je gelukkig?
M'n familie. -Ja.
Daar heb ik veel geluk mee.
Hé, mam.
Hallo, schat. -Hallo.
Maak je een video? -Ja.
O jee. -Zeg iets liefs.
Ik hou van je. -Dank je.
Ik ben blij voor je. -Dank je, mam.
Moet je de Hammer-jongens zien.
M'n broer is een inspiratie voor me.
Omdat ik veel van hem heb.
Ik weet dat jullie close zijn. -Ja.
Hij is gek.
En dan heb je Miguel.
Ik hou zo van hem.
Als ik Miguel niet had, weet ik niet waar ik zou zijn.
Ik zie die diagnose voor jou en je voldoet aan de criteria.
Wat vind je daarvan?
Het is niet wat ik had verwacht te horen.
Wat voel je nu?
Ik had het niet verwacht.
Mensen zeggen vaak: 'Je ziet er niet autistisch uit.'
'Zo kom je niet over.' Of: 'Wat doet het ertoe?'
Er zijn mensen die verder op het spectrum zitten…
…dit is hoe ik denk, en het meer nodig hebben.
Als ik een diagnose krijg, neem ik het bij iemand anders weg.
Ik weet niet waarom. -Ja.
Je bent volwassen. Je hebt het moeilijkste al gehad.
Dat hoor je vaak.
Waarom wil je na te hebben bewezen dat je capabel bent…
…een label, een afschuwelijk label, zoals autisme?
Waarom wil je niet gezien worden als neurotypisch persoon?
Waarom zou je jezelf zo outen?
Dat zeggen ze. -Ja, ik ben het zat om te doen alsof.
Dat is wat er moet veranderen.
Is die niet te raar? -Nee, het moet meer van dat zijn.
Het is zo cool.
Ik ben filmeditor.
Hoe is dat?
Als het oplossen van een puzzel met oneindig veel combinaties…
…terwijl je tegelijkertijd de puzzel ontwerpt.
Ik hou hiervan, want ik heb geleerd dat mijn brein zo in elkaar zit…
…dat ik dingen anders verwerk, zie en creëer.
Ja.
Elk succes kwam door m'n obsessie…
…maar ook door het niet kennen van m'n grenzen.
Absoluut.
Laat maar zien.
Kom op, Hammer.
Toen ik er m'n carrière van moest maken…
…verloor ik als kunstenaar m'n doel.
Ik begreep niet hoe alles in elkaar zat…
…en ik verloor het vertrouwen in zoveel mensen.
Het is een uitkomst waar ik niet blij mee ben.
Ik weet niet wat ik zeg. -Je legt het uit.
Ik heb een onwrikbaar vertrouwen in mensen.
Ik zie hun daden als hun bedoelingen.
En dan wordt er misbruik van je gemaakt.
Dat is waar ik mee worstel.
Net als jij kon ik overal doorheen pushen…
…maar net als jij raakte ik uiteindelijk opgebrand.
Ik wist niet wat autistische burn-out was, dus ik kon niets doen.
En m'n beste vriend Ray ook niet.
Oké.
Ik sta niet graag voor de camera, maar doe dit voor jullie.
We leken zo op elkaar. Zo veel. -Ja.
Ik wist hoe hij was.
Ik kende z'n angsten en woede en wat hij de wereld toonde…
…wat heel anders was.
Op Ray na…
…heb ik er nooit met iemand over gepraat.
Hij was heel extravert.
Om te compenseren. -Oké.
Net als bij Jenn…
…zag ik een kant van Ray die weinigen te zien kregen.
En ik zag mezelf.
Hij was een bron van inspiratie in m'n leven.
Een paar jaar geleden…
…pleegde hij zelfmoord door uit een raam te springen.
En ik denk…
…dat als we toen allebei hadden geweten wat ik nu weet…
…hij een beter pad had kunnen bewandelen.
AUTISTEN HEBBEN TOT NEGEN KEER MEER KANS OP ZELFMOORD
Nu iets leuks. Wat vond je van de film? Want ik overweeg alles te veranderen.
Wat vond jij? Jij zit er ook in.
De ervaringen die je in het echt hebt, veranderen je perspectief.
Je vertelt mijn verhaal, maar jouw ervaring en jouw kijk erop…
…zijn een groot deel van wat je maakt.
Jij moet er ook in zitten.
Jij bent meestal niet degene die praat.
Jij laat zien wat iemand anders wil delen.
Dus voor jou is het anders.
Het is eng. -Ja.
Oorspronkelijk zat ik er niet in…
…maar dat is het enige verhaal dat we hebben.
Ik praat er nooit met anderen over.
Dat heb ik nog nooit gehad, zelfs niet met Miguel.
Omdat ik dat altijd een beetje…
Waar ben je bang voor?
Het is de schaamte. Ik weet niet waarom.
Het is heel moeilijk om dat te overwinnen…
…omdat ik nooit echt ergens bij hoorde.
Dus ik zocht overal goedkeuring…
…waardoor ik makkelijk het slachtoffer werd van dingen zoals…
…seksueel… kindermisbruik.
80-90% WORDT NOOIT GEMELD
Dat heb ik nog nooit hardop gezegd.
Hoe oud was je toen het begon?
Vijf of zes, denk ik.
Wauw. Zo jong.
Ja. -Alex.
Het zware aan misbruik is dat het zo geheim is.
Helaas heeft die persoon je geleerd om het te verbergen en stil te zijn…
…om niet jezelf te zijn.
Het komt vaker voor dan bij neurotypische mensen.
Ik was bang om als gay gezien te worden. -Oké.
Dat was m'n grootste angst, dus hield ik m'n mond.
AUTISTEN ZIJN VAKER LGBTQIA+
Ik begreep het niet. Maar de wereld zei dat gay slecht was.
Waar was je bang voor als kind?
Dat ik in de steek gelaten zou worden.
Ik weet nu dat dat nooit een mogelijkheid was.
Dat kost zoveel energie, Alex, om dat zo lang vol te houden.
Met jou leren praten over dingen…
…heeft het makkelijker gemaakt om te praten met Miguel.
Ik had nooit gedacht dat ik zo met hem zou kunnen praten, zonder angst.
Dat had ik gemist sinds Ray.
Maar nu is Jenn ook in die rol gestapt.
Omdat we dingen samen kunnen verwerken in plaats van alleen.
Ik verstop me als het slecht gaat.
Jij en ik lijken zo op elkaar.
Het is belachelijk. -Weet ik.
Ze wil helemaal nuchter zijn. -Ja.
Ze wil het al zo lang. -Ja.
Niets…
Ik probeer dapper te zijn en alles te delen.
Dat vind ik heel belangrijk.
Maar ik schaam me hier zo voor.
En dan voelt het alsof…
Ik ben gewoon een leugen.
Depressie en angst kunnen ook comorbide zijn met ASS.
Vaak grijpen mensen naar alcohol om te kalmeren…
…omdat dat het veel makkelijker maakt.
Ze zei huilend: 'Ik ben bang dat als ik bij jou blijf…
…ik niet nuchter kan worden en ik wil altijd bij jou blijven.'
En dat was het moment waarop ik dacht…
'Verdomme.'
Ik hou onvoorwaardelijk van jullie.
Ik ben een van de weinigen die het begrijpt.
Ik ben een paar stappen verder. Niet zo heel ver.
Net als jij met autisme. -Ja.
Ik ben er om je te steunen. -Dank je.
Hoe meer je praat, hoe meer mensen je zien…
…en van je houden, hoe meer je gelooft dat je ertoe doet.
Je gewicht in de wereld is belangrijk. -Ja.
Wel gefeliciteerd…
Dit is waarom ik zo hard heb gewerkt om m'n brein te begrijpen…
…lang voor ik deze diagnose kreeg.
Omdat ik doodsbang ben.
Ik wil niet op het punt komen waar ik geen andere optie zie dan alles uitschakelen.
MET STEUN VOOR NIVEAU 1, 2 EN 3 KRIJGT IEMAND MET AUTISTISME EERDER…
…ONAFHANKELIJKHEID, BETER ONDERWIJS EN BETERE SOCIALE VAARDIGHEDEN
Ik zie je niet.
Nee. Laat me je zien. Dan weet ik waar je bent.
Waar zijn we?
Jacob's Pillow.
In de mooiste studio van Amerika.
Waar zijn we?
We zijn hier in The Church in Sag Harbor.
Deze ruimte is magisch.
Al deze organisaties gaven ons niet alleen ruimte…
…maar vooral tijd.
Het maken van zo'n voorstelling kan jaren duren en zo veel kosten.
GEEN TOEGANG
In onze kunstvorm en op veel plekken…
…is er een recept dat al heel lang hetzelfde is…
…en dat niet meer werkt.
Als we dat konden verzachten…
…en dat samen konden verkennen…
…en deze situaties niet als een hindernis beschouwden…
En misschien kost het meer tijd…
…maar wat gebeurt er als je een mooi brein de tijd geeft om een idee te bevatten?
Hoe zou dat zijn?
Dat is wat ik wil.
Voor mensen met autisme…
…is een van de meest voorkomende stims gewoon vrij improvisatiedansen.
Ik wil wat improvisatie behouden.
Het is belangrijk om te vragen: 'Wat heb je nodig?' Niet: 'Wat is er mis?'
Jenn probeert het niet…
…te genezen. Het gaat om bewustzijn.
Ik maak heel duidelijk dat dit alleen mijn verhaal is…
…en ik wil geen allesomvattend statement maken…
…over autisme in het algemeen of andermans ervaring.
Dat is belangrijk, want autisme is een spectrum…
…en mensen hebben veel verschillende soorten steun nodig.
De komst daarvan…
Het helpt om de onderarm meer te gebruiken…
…om de stops te voelen.
Het besef dat mijn brein nooit zal veranderen…
…was het meest bevrijdende.
DECORONTWERPER
Zijn er vragen voor we beginnen?
Ja, het wordt leuk.
Ja.
COMPONISTE - PERFORMER
We gebruiken de taal van de diagnostische criteria.
En ik vind het heel interessant om die rigide taal te zien…
…naast een menselijke ervaring.
Als je de DSM-criteria voor autisme leest, is het zo star.
Het eerste woord van elke eigenschap is: 'falen, abnormaal, onvermogen, tekort.'
M'n therapeut beschrijft deze eigenschappen…
…op zo'n mooie, positieve manier.
Dus die termen naast elkaar zien…
…en dan ook een video van een kind zien…
…dat past niet bij elkaar.
Ja.
Soms is er gewoon iets.
Ja, dat heb ik ook.
Wat
Wat deed je
Toen je uit
De rode jurk groeide
Ik heb je nooit gevraagd
Ik heb het. -Ja.
Top. -Daar is deze tijd voor.
Vertel waar we zijn.
Ik hoor je niet. Harder. -La Jolla.
La Jolla? -La Jolla? Ben jij dat? Hallo.
Ja, graag. We komen graag voor drie maanden.
Dank je wel, dag.
We zijn in het beruchte La Jolla Playhouse…
…in onze repetitieruimte…
…in La Jolla, Californië.
Eerste dag.
DRUMS - PERFORMER
We zien hier deze herinnering…
…en de tractor en pop zijn belangrijk om te zien.
We maken dit ook in opdracht van La Jolla Playhouse.
We zijn het eerste dansstuk ooit dat deel uitmaakt van het hoofdseizoen.
Het is een droom die uitkomt…
…dat we hier kunnen komen om een creatief proces te hebben…
…om te kunnen spelen…
…en falen, leren en groeien.
Oké, allemaal. -Geniet ervan.
Je voelt je zo gesteund.
De kans krijgen om groot te dromen is geweldig.
Dat was geweldig.
LEVEN OP HET AUTISMESPECTRUM
Houd hem omhoog.
Ze hebben zelfs je naam goed gespeld.
Is het al donderdag?
Wanneer ga ik weer dansen?
IS HET AL DONDERDAG?
Toen Jenn klein was…
…danste ze op donderdag.
Zelfs op maandag vroeg ze: 'Is het al donderdag?'
Wat? -Steeds maar weer.
Ik bedoelde: 'Ik wil elke dag dansen'.
Maar ik kon dat niet onder woorden brengen.
Wanneer ga ik weer dansen?
Ze keek uit naar donderdag, want het bracht rust en een uitlaatklep.
Een diep gevoel van orde.
Is het donderdag?
Ik vind dat zo mooi.
Is het al donderdag?
Wat gebeurt er vandaag?
Het is onze première in La Jolla Playhouse…
…en de eerste keer met publiek.
Wat denk je nu?
Ik ben zo trots op ons. Niet te geloven dat we drie jaar bezig zijn.
Ja. -Weet je wat ik bedoel?
Ik denk dat ik emotioneler ben…
…na afloop, als ik m'n dierbaren zie.
Geen idee hoeveel mensen er komen.
Twintig, negentien, achttien, zeventien, zestien, vijftien, veertien…
…dertien, twaalf…
WERELDPREMIERE
Dit is zo waanzinnig. Wat is dit?
…drie, twee, een.
Als iemand die net de diagnose autisme heeft gekregen…
…herontdek ik mezelf en wie ik ben als kunstenaar…
…terwijl de voorstelling ontstaat.
Ik ben zo dankbaar dat er plekken zijn zoals het PAC en La Jolla Playhouse.
Het zegt zoveel over de risico's die ze willen nemen…
…omdat zoveel kunst begint…
…op manieren die ongebruikelijk of niet meetbaar zijn.
Het voelt zo groot.
Ik ben zo trots op je.
Dank je. Ik hou van je.
Ik ook van jou.
Goedemorgen, Jenn.
Laten we beginnen.
Perfect.
Zag je ze toen je zei 'Ga staan'? -Ze dansten.
Ja.
Goed gedaan.
Ik ben trots op je. -Ik hou zo veel van je.
Ik ben zo'n geluksvogel.
Ik ben zo dankbaar dat jij in m'n leven bent.
O mijn god.
We zijn net die Spider-Man-meme.
Jij bent autistisch. Jij bent autistisch.
Ja.
O, fuck.
Oké.
Alex, we moeten de look kiezen.
Ik kom terug. -Je wordt eruit gegooid.
Roep maar, dan kom ik.
Geweldig. -Hou van je.
Je hoeft me niet meer te zien. -Ja, hoor.
Dag. Het was top. -Het was leuk.
Toen je me benaderde voor dit project wist je niet dat het uiteindelijk…
…een stuk over autisme zou worden.
Nee.
Zou je weer een autistisch kind willen?
Ja.
Echt? -Ik zou jou weer willen.
Zou je mij weer willen? -Ja.
Het zou fijn zijn als ik je beter zou begrijpen…
…maar zelfs zonder dat begrip zou ik het zo weer doen.
Hallo, lieverd.
Hallo, mama. -Kus.
Ik moet zeggen dat nu ik Ray niet meer heb…
…het speciaal is om, naast Miguel, met jullie…
…over dit soort dingen te kunnen praten.
Ja. -Want dat heb ik met niemand anders.
Zelfs als het vandaag eindigde…
…en er geen steun was voor de docu, dan vind ik dat het nog steeds…
Z'n doel heeft bereikt.
Het heeft jullie leven gered. -Ja.
Dat klinkt wat dramatisch, maar voor mij is het wel zo.
Op de liefde en het leven.
Er is geen weg terug. -Nee.
Er was een tijd voor de diagnose en een tijd erna.
Er is VD en ND. -Ja, absoluut.
Het is niet een volgend hoofdstuk. Het is een nieuw boek.
Meer mensen puzzelen hun verhalen in elkaar…
…en delen informatie en hebben toegang tot informatie…
…en herkennen zichzelf in de ervaring van anderen…
…niet een leerboek.
Ja.
Ik heb me verdiept in beweging als therapie voor mensen met ASS.
Het zal m'n lessen veranderen.
Dat denk ik ook.
Als je dat vertelt, begrijpen zij…
…dat ze het kunnen gebruiken om zichzelf in balans te brengen.
Er zijn veel voorbeelden…
…van mensen die veilig hebben bestaan binnen de dansgemeenschap…
…en anders misschien niet zo'n levendig, vredig leven hadden gehad.
Leerlingen, vooral degenen met wie ik een diepe connectie heb.
Dat is ongelooflijk.
Degenen die het misschien meer nodig hebben dan ze begrijpen.
Ik steun en help je graag.
Je bent zo aardig, ondersteunend en geweldig geweest…
…dat ik niet kan uitdrukken hoe bijzonder het is geweest…
…voor mij en voor Jenn.
Ik weet niet hoe ik je moet bedanken.
O, Alex.
Maar ik wil je spreken als patiënt. Ik wil je geld geven.
Soms is geld niet het belangrijkste.
TONEELDEUR
Het voelt als een cadeau.
De diagnose voelt als een cadeau.
Z'n been.
Precies.
VOOR RAY
Vertaling: Irene Witpaard