Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Missiespecialist Sally Ride bereidt zich voor op haar ruimtereis.
Nog één uur, veertig minuten en 25 seconden tot vertrek.
Alle vijf de bemanningsleden zijn nu aan boord.
Sally Ride wordt vanaf nu MS2 genoemd.
OTC, hier MS2. Horen jullie mij? - Luid en duidelijk, MS2.
Een historisch moment: voor het eerst zal een Amerikaanse vrouw...
Amerika's eerste vrouwelijke astronaut gaat de ruimte in. Ze heet Sally Ride.
Astronaut Sally Ride. - Sally, je bent een ster.
Goed bezig, Sally.
Dr Ride, vindt u dat de berichtgeving wat overdreven is geweest?
Was er berichtgeving?
Jammer dat de maatschappij niet verder is en er zo'n punt van maakt.
Sally was een tijdje de beroemdste persoon op aarde, en terecht.
Nog twee minuten.
Ik besef nu dat ik een rolmodel zal zijn.
De waterstofontstekers staan op scherp.
Dit kan vrouwen op de kaart zetten. Hopelijk verpest ze het niet voor ons.
Ik vind het heel belangrijk dat ik geen domme dingen doe.
Vijfentwintig. Nog 25 seconden.
De sequencer regelt nu de laatste seconden.
Het wordt tijd dat mensen inzien dat vrouwen in dit land alles kunnen.
Sally zette alles op het spel om geschiedenis te schrijven.
Maar de wereld over ons vertellen, durfde ze niet aan.
Nog tien, negen, acht, zeven, zes...
De hoofdmotoren zijn gestart.
En daar gaat STS-7 met de eerste vrouwelijke Amerikaanse astronaut.
SESAMSTRAAT
Weten jullie allemaal wie dit is? - Ja?
Hoe heet ze? - Sally Ride
Wat is haar beroep? - Ze is astronaut.
Hoe eten jullie? Het zweeft toch?
Je eet geen dingen als doperwtjes, want die gaan alle kanten op.
Wie wil de volgende keer met Sally mee? Oké, afgesproken.
Mag iedereen mee? - Natuurlijk.
Sally was blij met haar imago. Ze was de publiekslieveling en een rolmodel.
Volgens mij lukt het niet helemaal. Hulp nodig?
Nou, deze raket gaat niet de lucht in.
Dat wilde ze zo houden.
We wilden niets verbergen.
Ik wilde vroeger ook astronaut worden. - Echt waar?
Ik had er last van, maar Sally niet. Zulke dingen lieten haar koud.
Interview met Tam, take één.
Actie.
Kun je me vertellen hoe je heet en wie je voor Sally was?
Natuurlijk.
Ik ben Tam O'Shaughnessy en ik had 27 jaar lang een relatie met haar.
TAM O'SHAUGHNESSY PARTNER
Toen ik Sally leerde kennen, was zij 13 en ik was 12.
We stonden met wat andere meisjes in de rij voor een tennistoernooi.
Het was daar bloedheet. Ik zie het nog zo voor me, de lucht was strakblauw.
Ik stond achter Sally in de rij.
Ze viel me op, omdat ze op haar tenen stond.
En toen de rij opschoof, liep ze op haar tenen. Dat vond ik opmerkelijk.
Ik keek naar haar en moest lachen.
Sally draaide zich om en zag me.
Ik zei iets als: Je loopt op je tenen als een ballerina.
Zo begon onze vriendschap.
Sally was niet heel spraakzaam, maar kon minutenlang praten...
over verschillende spelers en hoe ze ze kon verslaan.
Haar spel kenmerkte zich door slimme dropshots en balcontrole.
Toen ik met haar dubbelde, koos zij de kant waar de meeste druk lag.
Je hebt mensen die graag de beslissende bal slaan.
Sally was zo iemand.
Ik groeide op in de hoogtijdagen van het ruimteprogramma.
Het stond elke dag op de voorpagina van de krant...
en op school zetten ze van die grote zwart-wit-tv's in de klas...
zodat we de eerste lanceringen konden zien.
Volgens mij hadden alle kinderen ooit wel de droom om astronaut te worden.
Een kleine stap voor de mens, maar een enorme sprong voor de mensheid.
Ik hield van wetenschap, maar net als veel tienermeisjes op school...
werd ik onzeker en twijfelde ik aan mezelf.
Ik werd beïnvloed door de onbewuste signalen die mensen vaak uitzenden.
In het ruimteprogramma zaten alleen mannen...
dus het kwam niet eens bij me op dat ik astronaut kon worden.
In 1976 besloot NASA het astronautenkorps uit te breiden.
Ze zouden voor het eerst ook vrouwen en minderheden toelaten.
In de studentenkrant van Stanford stond een advertentie van NASA...
waarin stond dat je je kon aanmelden als astronaut.
Ik zag dat en wist meteen dat ik dat wilde.
Nog diezelfde dag verstuurde ik een handgeschreven sollicitatiebrief.
'Nu het ruimteprogramma ook plaats biedt aan vrouwen...
voelt het alsof ik de kans van m'n leven krijg.
Ook denk ik met m'n wetenschappelijke opleiding en kennis van astrofysica...
een waardevolle bijdrage te kunnen leveren aan het programma.'
Als ze een foutje maakte, streepte ze het gewoon door en schreef verder.
Echt iets voor haar.
Toen NASA liet weten 30 à 40 nieuwe astronauten te zoeken...
meldden zich ruim 8000 gegadigden, onder wie meer dan 1500 vrouwen.
Ik wist dat ik best eens aardig ver kon komen in de selectieprocedure.
Ik had bijna m'n doctoraat op zak...
en ik had altijd veel gesport.
Sally Ride beschikt over een reeks academische diploma's...
die op het eerste gezicht van drie mensen lijken te zijn.
Op Stanford studeerde ze gelijktijdig af in Engels en natuurkunde.
Daarna haalde ze een master en doctoraat in astrofysica.
Sally was best wel zelfingenomen wat natuurkunde betreft.
Ze vond het geweldig dat het zo'n lastig vak was.
Dus als je het kon, was je heel wat.
Toen we in de 20 waren, nodigde ik Sally uit voor het eten.
We hadden elkaar al een paar jaar niet gezien.
Ik maakte er echt werk van.
Ik verdiende niet veel, maar ik had steaks, wijn, kaarsen...
Het was leuk om elkaar terug te zien nu we volwassen waren.
Ik vertelde haar dat ik lesbisch was en dat ik een vriendin had.
Maar ik wist niet dat zij ook lesbische ervaring had gehad.
Sally was m'n eerste beste vriendin en eerste vrouwelijke geliefde.
Ik sprak nooit over m'n studietijd, omdat die verweven was met Sally.
Het was geweldig. Sally en ik vier jaar lang onafscheidelijk.
Maar we vertelden niemand buiten ons veilige wereldje wat er speelde.
We gingen zeker niet hand in hand over straat.
Uiteindelijk trok ik dat niet meer, in dat kleine wereldje leven.
Ik zag Molly en Sally wel samen, maar wist niet dat ze iets hadden.
Daar kwam ik pas jaren later achter.
Tijdens het romantische etentje, dat niet romantisch bedoeld was...
hadden we fijne gesprekken en het was een heerlijke avond.
Ze vertelde me tien jaar later dat ze die avond gevoelens voor me kreeg.
Maar ik had geen idee.
Kort daarna werd ze gebeld door NASA.
De telefoon ging heel vroeg in de ochtend, Californië-tijd.
Ik dacht dat ik misschien nog droomde. Ik was geselecteerd als astronaut.
Ik was natuurlijk dolblij.
Begin 1978...
had astrofysicus Sally Ride groot nieuws voor haar familie.
De NASA had haar geselecteerd voor het astronautenteam.
Ik sprong een gat in de lucht. Na dat telefoontje van George Abbey...
heb ik meteen m'n moeder gebeld, m'n zus en m'n vader.
Ze waren bijna net zo blij als ik. M'n moeder zei...
Ik heb nog een zus en die studeert theologie.
En m'n moeder zei: Nou, in elk geval één dochter die in de hemel komt.
Tot nu toe zijn alleen mannen op de maan geweest, geen vrouwen.
Astronauten waren ook altijd mannen. Witte mannen, geen zwarte.
Er zijn 35 nieuwe astronauten aangesteld...
onder wie zes vrouwen, drie zwarten en een Aziaat.
Toen ik bij NASA kwam, was dat zo gaaf.
Vanaf dat moment droomde ik ervan zelf een keer de ruimte in te gaan.
We kwamen als groentjes bij het astronautenkorps...
en hadden geen idee wat ons te wachten stond.
Dat was echt het keerpunt in m'n leven.
Een hartelijk welkom aan onze nieuwe vrienden in het Johnson Space Center.
Ruim 8000 mensen hadden zich aangemeld om astronaut te worden.
De eerste keer in Houston waren we met alle 35 nieuwkomers.
We werden voorgesteld tijdens een groot, officieel persmoment.
Er waren tien mensen uit groepen die je voorheen nooit bij NASA zag.
Sally Ride. Ze is momenteel onderzoeksassistente...
op de faculteit natuurkunde van Stanford University.
Er werd veel aandacht gevestigd op ons tien buitenbeentjes.
We kregen urenlang vragen van de pers op ons afgevuurd.
Toen wisten we wat ons te wachten stond. Je bent nu een publiek figuur.
Ze willen niet alleen weten wat je ambities zijn...
maar ook dingen over liefde, haar- en make-up, mode...
de klassieke thema's die ze gebruiken bij vrouwen.
Als je een man ontmoet en vertelt dat je astronaut bent, wat zegt hij dan?
'Een popje als jij, astronaut? Dat bestaat niet.'
Ik zeg gewoon dat ik ingenieur ben.
Wanneer verwacht je de ruimte in te gaan?
Dat duurt nog wel een paar jaar, maar het is het wachten waard.
Ruimteveer Columbia zal voor het eerst gelanceerd worden.
Ik kan niet wachten om de ruimte in te gaan. Ik denk wij allemaal wel.
Iedereen wilde de eerste man of eerste vrouw zijn.
Zo zaten we gewoon in elkaar.
De astronauten wisten dat bepaalde mensen belangrijk waren.
Maar hoe ze selecteerden en op basis waarvan, dat wist niemand.
'Moet ik vriendelijker zijn?' 'Moet ik extra uren maken?'
Ze wisten niet wat de doorslag gaf.
Sally wilde zeker de eerste zijn, al gaf ze dat nooit toe in interviews.
In elk interview zegt ze: 'Als ik maar mag vliegen.'
Ik doe dit niet om de eerste vrouw in de ruimte te zijn.
Dat is niet m'n grote wens.
Daar geef ik niet om, maar ik wil wel zo snel mogelijk de ruimte in.
Sommige onderdelen van de training zijn erg pittig.
Parachutespringen, de 'Vomit Comet', het vliegtuig dat parabolen uitvoert.
Ze ervaren dan telkens 20 seconden gewichtloosheid.
De Vomit Comet deed z'n naam eer aan.
De vrouwelijke astronauten kregen dezelfde oefeningen als de mannelijke.
Ze hebben waterlandingen geoefend, overlevingstechnieken aangeleerd...
en leren werken met de uitrusting die ze tijdens ruimtevluchten gebruiken.
Al die tijd was je omringd door de media.
Ze kijken goed hoe je het doet.
'Kunnen ze dit ook in lastige, onbekende of kritieke situaties?'
Vind je jezelf net zo goed als de mannelijke astronauten hier?
En beter dan sommige van hen? - Dat ga ik natuurlijk niet zeggen.
Bijna iedereen dacht dat het tussen Sally en Judy Resnik ging.
Judy werd altijd gezien als een grote kanshebber.
Ze was erg slim en een heel goede ingenieur.
Sally en Judy waren als appels en peren, totaal verschillend.
Judy was lief, buitengewoon slim en bekwaam, maar ook een pretletter.
Sally was veel stiller en iemand die altijd serieus was.
Ik zag eigenlijk nooit echt emotie bij haar.
Is ze boos? Is ze blij? Is ze van streek? Geen idee.
Dat maakte haar wat ontoegankelijk voor mensen.
Ze was best wel een rouwdouwer.
Volgens mij kon ze niet gezellig doen met iemand tegen wie ze het opnam.
Een van m'n eerste taken was het bedienen van de robotarm.
Die zat nog in de test- en ontwikkelfase.
Als je ergens in uitblonk, kon je jezelf positioneren...
en maakte je kans om bij de eersten te zitten.
De robotarm was bedoeld om satellieten in de ruimte te brengen.
Dat was een belangrijke taak.
Sally was erg goed met de robotarm, net als Judy.
Hij is naar achteren gedreven. Ik heb 'm nu op 45 en 30.
Sally had door tennis een goede hand- oogcoördinatie en pakte het snel op.
Ze snapte hoe die in de ruimte zou werken.
Mensen zagen dat ze de robotarm onder de knie had.
Zoiets kon ervoor zorgen dat je sneller de ruimte in mocht.
Sally had een heel andere mentaliteit dan wij.
Ik moest een keer oefenen met de robotarm en stond bij dat paneel.
Sally liep achter me langs en ging de trap af naar het dek eronder.
En plotseling bewoog de arm niet meer. Zomaar ineens.
Ik ging op zoek naar het probleem en kwam uit bij de zekeringen.
Die zitten op een paneel en daar kom je langs op weg naar beneden.
Ze waren er allemaal uitgetrokken.
Toen wist ik dat Sally ze er stiekem had uitgetrokken op weg naar beneden.
Had Sally het alleen maar gedaan om te zien of ik het kon oplossen?
Wilde ze hiermee zeggen: 'Dat is mijn robotarm. Blijf af.'
Of was het gewoon een spelletje?
Maar als iemand van ons zessen over lijken ging, was het Sally.
Ik snapte niet wat zo leuk was aan werken bij NASA.
Het leek mij een uiterst saaie, verstikkende werkomgeving...
die niet openstond voor mensen van kleur.
Als je queer was, kon je het vergeten.
Ik koos een heel ander pad.
Ik ging niet studeren, maar deed mee aan de eerste tennistour voor vrouwen:
de Virginia Slims Circuit. En ik speelde op de US Open en Wimbledon.
Ik ontmoette veel geweldige mensen, onder wie een Zweedse tennisster.
We raakten bevriend, maar ik merkte dat ik anders naar haar ging kijken.
Als gay. Daar schrok ik van. En ik was bang.
Mij was geleerd dat homoseksuelen en lesbiennes enge mensen waren.
De meeste Amerikanen vinden homoseksualiteit maar niks.
Twee derde voelt afkeer, ongemak of angst bij het zien van homoseksuelen.
Ik vind het walgelijk. In het Oude Testament wordt het 'n gruwel genoemd.
Het is niet Amerikaans. - Van mij mogen ze afgeschoten worden.
Ik voelde de angst en schaamte die ons met de paplepel was ingegoten.
Pas op. Laat niet zien wie je bent, laat je gevoelens niet zien.
Dat stak allemaal de kop op.
Maar ik kwam uit de tenniswereld...
waar het niet uitmaakte met wie je iets had of naar bed ging.
Ik sloot me aan bij een groep vrouwen die pleitte voor seksuele openheid.
Er was een beweging gaande in het hele land.
Als ze ons in de jaren 70 al een plaag vonden...
dan hebben ze de jaren 80 nog niet gezien.
Andere queers openlijk de straat op zien gaan, sterkte me.
Ik besloot het m'n zussen en m'n moeder te vertellen.
Ik kon eerlijk zijn over wie ik was en dat was zo'n bevrijding.
Ik bof dat ik die ervaring al rond m'n twintigste had.
Sally zat in een omgeving die zeer intolerant was.
Toen Sally en ik verkering kregen, kwam ze hiermee.
Dat verbaasde me, want het zijn twee vrouwen.
Het is mooi, maar ik keek ervan op. Want ze kwam er niet voor uit.
Ze liep niet te koop met haar geaardheid en zo.
Sally sprak zich niet uit over persoonlijke dingen.
Zelfs als kind was ze al erg gesloten.
Ze kwam ook niet uit een warm, liefdevol gezin.
Hoe was Sally als kind?
Ze was nogal gesloten en sprak zich niet uit.
Waar schrijf je dat aan toe?
Dat gaat je niets aan.
Ik ben Joyce Ride.
En wat ben je van Sally?
Sally? Ze was m'n eerste kind.
JOYCE RIDE SALLY'S MOEDER
Sally's ouders waren vooruitstrevend en erg ruimdenkend.
Ze geloofden allebei dat hun dochters alles konden wat ze wilden.
Sally's jeugd was ergens ideaal, maar aan de andere kant...
was er weinig genegenheid, niet tussen de ouders en niet naar de kinderen.
We zijn Noors en thuis werd niet echt over gevoelens gepraat.
Sally kreeg van huis uit mee dat te uitbundig zijn en emoties tonen...
niet door de beugel konden.
Waarom praat je niet graag over gevoelens?
Als ik wist hoe ik over gevoelens dacht...
...zou ik het je niet vertellen.
Ze had niet geleerd haar emoties te uiten, want dat deden ze thuis niet.
Als Sally en ik bij haar moeder langs- gingen, deed Joyce open en zei:
'Hallo, oudste dochter. Hallo, Tam.' En dan hervatte ze haar bezigheid.
Dus het was niet: 'Wat leuk.' Knuffel. Knuffel Sally.
'Ik heb je gemist, hou van je.' Niets van dat alles.
Ze ging gewoon verder met wat ze aan het doen was.
Wist je destijds dat ze samen waren? Dat ze een relatie hadden?
Jawel. Maar daar hadden we het niet over.
Zie jij jezelf als zo'n astronaut van 'Pure klasse'?
Wat bedoel je daarmee? - Nou, zoals in het boek van Tom Wolfe.
Van het type: onverschrokken, koelbloedig, stoere testpiloot en zo.
Nee, ik denk het niet.
Van de ongeveer 4000 technici bij het Johnson Space Center...
waren er slechts vier vrouw, dus het was echt een mannencultuur.
Bij belangrijke meetings zaten altijd alleen mannen aan de grote tafel.
Er waren wel wat verbijsterde blikken.
'Wat doet dat meisje... Wiens secretaresse zit er aan tafel?'
Verschilt een vrouwelijke astronaut op enig vlak van een mannelijke?
Zijn er positieve dingen, negatieve, grappige?
Ik vind dat je die vraag überhaupt niet moet stellen.
Wil je... - Knip dat er maar uit, oké?
Prima. Dat was het.
We wilden onze vrouwelijkheid zo min mogelijk benadrukken.
Sally en ik gingen samen winkelen en kochten bruine broeken en shirts...
die leken op wat de mannen droegen.
We wilden gezien worden als teamlid en niet als vrouwelijke astronaut.
Dit is een jasje dat Sally graag droeg samen met haar pilotenbril.
Ze imiteerde de stijl van de astronauten van de Apollo.
Ze wilde net zo stoer en macho overkomen.
Het was lastig voor vrouwelijke astronauten. Ze wilden erbij horen...
maar ze moesten ook het vastgeroeste seksisme van die tijd 't hoofd bieden.
Nee, het is niet 'Miss Ride', maar 'doctor' of 'Sally'. Kies maar.
Oké, dan doen we Sally...
We kunnen het afwisselen. - Precies.
De take was zo goed als klaar. - Nou, hij moet over.
Bepaalde mensen bij NASA weten niet wat ze met ons aan moeten.
Sommigen doen een beetje neerbuigend.
Ze weten niet goed hoe ze met ons moeten omgaan.
Na de militaire academie ging ik naar Vietnam.
Ik heb daar 134 gevechtsmissies gedaan.
Ik vond dat de vrouwen hun sporen niet zo hadden verdiend als wij.
Veel van de mensen met een militaire achtergrond vonden dat.
Ik vond Sally heel aantrekkelijk.
Judy was knap.
Zo was het toen gewoon. Mannen zagen vrouwen als lustobject.
Maar vrouwelijke astronauten? Hou toch op.
Rustig maar. Astronauten huilen niet.
Als er iets gebeurt, gaan ze gillen en zoeken ze bescherming bij een man.
We moeten onderzoeken hoe een vrouw reageert op een ruimteomgeving.
Nou, Ranson. Dit is je nieuwe thuis.
Dat systeem is defect. Het heeft een chaotisch denkpatroon.
Dat systeem is een vrouw.
Ik maakte een keer een schuine grap.
Knip het er gerust uit, maar de clou bevatte het woord 'tieten.'
Ze keek toen met een blik van: 'Jij bent echt walgelijk.'
En daarna heb ik haar niet veel meer gesproken.
Ik had nog nooit met vrouwen gewerkt. Ik twijfelde erg aan hun vermogen...
om te presteren onder extreme omstandigheden.
Ik zag gewoon niet wat we aan ze zouden hebben.
Vrouwen konden begin jaren 60 niet naar de ruimte...
omdat het idee leefde dat alleen mannen astronaut konden zijn.
Is er in ons ruimteprogramma plaats voor een vrouwelijke astronaut?
We hadden een vrouw kunnen gebruiken in plaats van de chimpansee.
Eind jaren 50 onderging een groep vrouwelijke piloten dezelfde tests...
als de mannelijke kandidaten voor het Mercury-programma.
Als we iemand naar de ruimte sturen, doe dan de meest geschikte.
Vrouwen zijn lichter en verbruiken minder, dus ze zijn veel efficiënter.
De vrouwen scoorden heel goed. Ze deden het veel beter...
op inspanningstests en bij zintuiglijke deprivatie.
Stel dat er vrouwen zijn die beter zijn dan jij, zijn die welkom?
Ze zouden zeer welkom zijn.
Slechts weinig mensen spraken zich openlijk uit tegen de vrouwen...
maar uiteindelijk werd het programma stopgezet.
De Sovjet-Unie lanceerde de eerste satelliet, de Spoetnik.
Ze hadden de eerste bemande ruimtevlucht...
en de eerste vrouw in de ruimte: Valentina Teresjkova.
Maar Amerika was nog lang niet klaar voor een vrouw.
Sally, is er iemand bij NASA die nog steeds twijfelt aan vrouwen?
Ik denk dat er wel een paar mensen zijn die me met argusogen bekijken.
Na slechts één jaar training werd Sally al CapCom van STS-2.
Dat is nogal wat, want die praat als enige met de astronauten.
Oké, je bent nu goed te verstaan. Wat je zei over de RMS klinkt prima.
Het is een grote verantwoordelijkheid. Op die missie hadden ze wat problemen.
Tijdens de missie gingen hittetegels stuk.
De vlucht begint nogal turbulent. We zien stukjes langs vliegen.
De hittetegels bieden bescherming bij terugkeer in de dampkring.
Zonder voldoende bescherming gaat het mis.
Dat gaat wel dingen veranderen voor hen.
Maar dat mag ik pas zeggen als we boven de VS zijn?
We willen nog even naar het cameraprobleem kijken.
Oké.
Het plan ligt hier stil, jongens.
We hebben geen beeld meer. - Het is weer die zekering.
De frustratie nam toe. Er stonden levens op het spel.
Potjandorie. We moeten beslissen wat we gaan doen.
CapCom, zeg dat ze de testmissie moeten afbreken.
Dat we terugkomen op die zekeringen.
We gaan ons er hier over buigen.
Ze wilde laten zien dat ze de druk aankon.
Columbia, we zijn ermee bezig. Stuur spec 1 naar de GNC-computer.
Ze deed het geweldig. Ze communiceerde duidelijk en was stressbestendig.
Ze was slim en werkte hard.
Hoi, mam.
En grappig.
Jij was de eerste vrouwelijke CapCom. Vond je het spannend? Leuk?
Heel leuk. Het is na vliegen de leukste baan in de ruimtevaart.
Ik vond het een eer om degene te zijn die met de crew mocht praten.
En ik vond het doodeng.
Ik weet niet meer welk jaar het was...
maar hier zie je Billie Jean King, de tennisheld, met Sally.
Ik kende Sally uit de begintijd. Ze hield van sport, van tennis.
Ze was kampleidster bij Tennis America.
Tennis America was een gaaf kamp, opgericht door Billie Jean King.
Sally was de beste tennisser van iedereen op het kamp...
en ze werden vrienden voor het leven.
Petje af. Billie Jean King heeft het vrouwentennis voorgoed veranderd.
Ze heeft 20 Wimbledon-titels en 13 US Open-titels op haar naam.
Ik heb veel respect voor haar. Ze heeft veel gedaan voor vrouwen...
en ze kan dingen goed overbrengen. Ik bewonder haar.
Sally zag hoe Billie Jean opkwam voor de belangen van meisjes en vrouwen.
Billie Jean was Sally's voorbeeld van een kampioen.
En toen kwam het leven van Billie Jean op z'n kop te staan.
Een vrouw eist geld van Billie Jean King.
Ze beweert dat ze jarenlang een relatie hadden.
Billie Jean King vertelde over haar lesbische affaire.
Wereldwijd klonk hoongelach. De media smulden ervan.
De tennisser gaf op een persconferentie toe...
enkele jaren terug iets te hebben gehad met haar secretaresse.
Toen ik uit de kast werd geduwd, was ik direct al m'n sponsors kwijt.
Ik moest opnieuw beginnen. Ik was veel geld kwijt aan advocaten.
Ik had niets meer.
Het reclamecontract van tennisster Billie Jean King is stopgezet.
M'n moeder zei altijd: Billie Jean, denk aan je vitaminen.
Het is jarenlang bergafwaarts gegaan.
Iedere gay...
die in de openbaarheid stond, paste nu wel op. 'Kijk naar Billie Jean.'
Het was een soort waarschuwing geweest.
Sally dacht vast: mij niet gezien.
Kijk naar Billie. Kun je nagaan wat er gebeurt als ik hier m'n mond opendoe.
Als je in de kast zat, liep je altijd op je tenen.
En je moest goed nadenken voor je iets zei. Heel vermoeiend.
Je kon jezelf nooit blootgeven.
Sally Ride en Steve Hawley zijn vorige maand getrouwd in Salina.
Dat hielden ze geheim, tot deze week.
Steve's vader en Sally's zus, beiden voorganger, voltrokken de ceremonie.
Ik hoorde het pas achteraf. Steve had het zelf ook niet verwacht.
We waren verrast toen Sally zei dat ze gingen trouwen.
Ik had nooit gedacht dat Sally zou trouwen, maar toch was het zo.
Het was een bijzondere bruiloft. Beiden in een witte spijkerbroek.
Take één, geluid 21.
Ik ben Steve Hawley en ik kom uit Salina.
Ik ben Steve Hawley. Ik behoorde tot de astronautenlichting van 1978.
Sally ook. We waren dus jaargenoten.
We hadden geen standaard relatie. Door hoe we waren en door ons werk.
Twee astronauten samen, is dat anders dan bij leerkrachten of advocaten?
Leerkrachten hebben het thuis over lesgeven, wij over vluchtregels...
reservebrandstof, ISP's en raketmotoren. Dat vinden we leuk.
Ze had veel humor. Ze was sportief.
Ik was een beetje bang dat ik Sally niet zou kunnen bijhouden.
Het ging er gewoon niet in bij mij. Het klopte niet helemaal.
Dit was niks voor Sally.
Ik dacht meteen: Slimme PR-stunt. Dat levert prachtige foto's op.
Een knap astronautenstel. Het perfecte plaatje.
Hoe ziet jullie ideale avond eruit? - Dat is makkelijk.
Lekker voor de buis, verstand op nul.
Het gebeurt zelden dat we samen zijn en even helemaal niets hoeven...
dus we genieten echt van die momenten.
Ik weet niet precies...
wat haar beweegredenen waren om te trouwen.
Destijds was ik gewoon blij. Ik wilde het ook.
Ik dacht dat we allebei net zo graag wilden trouwen.
Misschien deed ze het voor het geval iemand dacht dat ze gay was.
Ik weet niet wat haar beweegredenen waren.
Misschien: NASA is amper klaar voor vrouwen. Dit accepteren ze nooit.
Een goede vriendin vroeg eens aan Sally: Heb je seks gehad met Molly?
Ze zei: Molly wilde het wel, maar ik niet.
Ze zat in een lastig parket.
Het lijkt een slimme strategie om iemand binnen de 'club' te zoeken.
Het zou in haar voordeel werken. Nog een pluspunt.
Sally stuurde me van die lieve, maffe briefjes. Dit briefje luidt:
'Lieve Tam, terwijl ik zat te klooien met goniometrische identiteiten...
boog ik me over de stelling rood plus groen is geel. Die klopt.'
Ze heeft met berekeningen laten zien dat rood plus groen geel wordt.
Natuurkunde is prachtig, net als jij. Liefs, de gekke natuurkundige.'
Typisch zo'n briefje van Sally. Geweldig.
SELECTIEDAG 19 APRIL 1982
Op een ochtend riep George Abbey iedereen bijeen.
Ken, doe jij de deur even dicht?
Op dat moment maakte hij de bemanning bekend van de STS-7.
Er werden vier namen genoemd. Het bleef nogal stil.
Judy zou de eerste keus geweest zijn, maar George Abbey was van mening...
dat Judy te graag in de schijnwerpers stond. Sally gaf daar niets om.
Dus overtuigde hij de anderen ervan dat Sally het moest worden.
We hadden hier vier jaar naartoe gewerkt.
En toen zei hij dat ik als eerste Amerikaanse vrouw de ruimte in ging.
Ik was als verdoofd. Ik weet er niks meer van. We moesten het stilhouden.
Ik liep rond in een waas met John Fabian.
Die had hetzelfde als ik. Dat is alles wat ik nog weet.
We waren helemaal in de wolken.
Sally en ik zaten bij de eersten van onze lichting die mochten vliegen.
Ze verdiende die plek op de eerste vlucht.
Haar evenwichtige karakter...
de ijver waarmee ze haar taken deed, haar kennis van de systemen.
Dr Ride, wat betekent het voor u om de ruimte in te gaan?
Ik kijk al uit naar dit moment sinds ik vier jaar terug bij NASA kwam.
Hier heb ik al die tijd naartoe gewerkt.
Ik ben dolblij dat ik deze kans krijg.
ZES MAANDEN VOOR DE LANCERING
Het is de zevende ruimtemissie, maar ook een primeur.
Aan boord is namelijk Amerika's eerste vrouwelijke astronaut: Sally Ride.
De astrofysica zal experimenten uitvoeren in de Challenger.
De eerste Amerikaanse vrouw in de ruimte.
Ik heb veel met Sally gevlogen. Sally was een heel goede piloot.
Ik vroeg Sally een keer of ze met meeging.
We vlogen boven de Golf van Mexico en deden alle mogelijke manoeuvres.
Zoals een halve rol gevolgd door een halve looping voorover.
Dat heet een split-S.
En een volledige looping.
En je hoort Sally achterin roepen: Woehoe.
Ze had het in zich. Geen training nodig.
Vliegen geeft een gevoel van vrijheid. Je bent hoog en kunt veel zien.
De wind waait in je gezicht. Het geeft echt een kick.
Heb je er zin in? - Nou en of.
George Abbey zegt dat ze wel hebben gekeken...
of je het aankon om de eerste vrouw zijn.
Denk je dat je dat kunt? - Ik hoop het.
Camera draait.
Inpakken voor de ruimtevlucht.
Voorafgaand aan Sally's vlucht is de vraag:
Hoe zit het met vrouwenkwesties? Hebben we aan alles gedacht?'
Er was een conventionele set toiletspullen voor mannen.
Maar wat moet er in een set voor een vrouw?
Sally was de eerste vrouw die de crewvoorzieningen inventariseerde.
Ze wisten wat mannen nodig hadden, maar een vrouw was nieuw voor ze.
Dus ontwierpen NASA's ingenieurs, in hun oneindige wijsheid...
een make-upset.
Een make-upset aangeboden door NASA-ingenieurs.
En toen vroegen ze hoeveel tampons, voor een vlucht van een week.
Ze pakt zo'n toiletset. Een tasje dat openklapt. Ze maakt het open.
Hij vroeg of er 100 mee moesten. Ik zei: Nee, zeker niet.
Sally toverde een enorme voorraad tevoorschijn.
Daar konden wij zessen minstens een half jaar mee vooruit.
5-24-83. Persconferentie bemanning voorafgaand aan de missie.
Camera draait, geluid loopt.
Goedemiddag. Het verheugt me zo'n grote opkomst te zien.
Nu ruimtemissies alledaagse kost zijn, verwachtte ik niet zo veel interesse.
Maar we weten wel waarom.
Sally, kun je ons vertellen over de experimenten die je gaat uitvoeren?
We beginnen op de eerste vluchtdag met de werkzaamheden in de ruimte.
De pers was het enige vervelende aspect tijdens onze training.
Het boeide ze niet hoe geoefend ik was met de arm of satellieten lanceren.
Ze vroegen alleen onzinnige dingen.
Sally, was het even wennen in zo'n kleine ruimte met vier mannen?
En zijn ze een beetje galant als ze met je trainen?
Ik heb niet hoeven wennen.
En ik heb niet het gevoel dat ik anders ben behandeld.
Crip houdt geen deur voor me open. - Dat heb ik snel afgeleerd.
Dr Ride, heeft u plannen om de eerste ruimte-reizende moeder te worden?
En dr Thagard, moeten we ons zorgen maken...
over de gevolgen van ruimtevaart op het krijgen van kinderen?
Ga je gang, Norm. - Persoonlijk maak ik me geen zorgen.
Jerry Henderson, Time Magazine. Dr Ride, meneer... mevrouw.
Denkt u na deze vlucht een voetnoot in de geschiedenis te worden?
Of verdwijnt u van het toneel? Wat gaat u hierna doen?
Je abonnement op Time opzeggen?
Dr Ride, tijdens de oefeningen die u met deze groep deed...
als er een probleem was, een storing, wat dan ook, hoe reageerde u dan?
Moet u dan huilen? Wat doet u op zo'n moment?
Waarom stelt niemand die vragen aan Rick?
De commandant huilt.
Ik reageer volgens mij niet anders dan de rest van de bemanning.
Nog meer vragen uit Washington?
Ben je zover? Ga je gang.
Molly, je kent Sally Ride goed. Je woonde bij haar in de studietijd.
Ga je je eerste lancering zien? - Ja, nu niet op tv, maar in het echt.
Sally nodigde me uit.
Je had dagen dat vrienden en familie van de astronauten mochten langskomen.
Ik ging erheen met m'n toenmalige vriendin. Dat was erg leuk.
Ik kreeg een briefje toegestopt. Er stond:
'Sally wil dat je komt lunchen in het strandhuis.' Met de route erbij.
Het impliceerde: 'Mondje dicht.' Want ze mogen dan niemand zien.
Je mag geen ziektekiemen meebrengen, dus ik werd onderzocht.
Toen werd ik binnengeleid in het heiligdom.
Daar heb ik Sally kunnen zien met de andere astronauten.
Ze paste er zo goed tussen.
Ze hadden een soort ingetogen zelfvertrouwen over zich.
Het was die soort bescheidenheid die je graag bij je helden ziet.
En toen liet ze me haar ruimtepak zien, haar kamer en zulke dingen.
Ze zei: Ik weet dat dit niet zonder risico is. Ik kan omkomen.
Het was een van de weinige keren dat ze ooit kwetsbaar op me overkwam.
AVOND VOOR DE LANCERING
De avond voor Sally's lancering zei ze dat ze bang was.
En dat een ex-astronaut tegen haar had gezegd:
'Als je niet bang bent, weet je niet wat er te gebeuren staat.'
Ze wist heel goed dat er tonnen brandstof ontbrand zouden worden.
Er kon van alles gebeuren.
De avond voordat je gaat vliegen, kijk je in alle richtingen...
en zie je de lange rijen koplampen van auto's die komen aanrijden.
Ze komen voor de lancering. Je hoopt dat ze geen crash willen zien.
Er wordt vaak gezegd dat je zo'n rust uitstraalt.
Ben je wel eens bezweken onder druk?
Niet dat ik weet, maar ik heb nog nooit onder zo veel druk gestaan.
Krijg je geen twijfels?
Ik denk het niet. Als ze het luik sluiten en de motoren starten...
bedenk ik me misschien wel, maar ik kijk er echt naar uit.
Ik denk dat het dan te laat is. - Nogal.
DAG VAN DE LANCERING
Goedemorgen. Op deze mooie dag gaat Sally Ride geschiedenis schrijven.
Veel trotse mensen, met name vrouwen, zijn aanwezig...
om te zien hoe Amerika's eerste vrouw de ruimte in gaat.
Een half miljoen mensen kwamen naar het Kennedy Space Center...
en de omgeving om dit te zien gebeuren.
Velen van hen kwamen met hun dochters, kleintjes, baby's.
Sally mocht 50 mensen uitnodigen, dus dat waren vrienden van Stanford...
van tennis, Gloria Steinem, Jane Fonda, en ze nodigde mij uit.
Het was ongelooflijk. Ik krijg er nog kippenvel van.
De dag van de lancering gebeurde er zoveel om ons heen.
Ik hield met de grootste moeite m'n aandacht erbij...
want anders zou ik me laten meeslepen.
De bemanning wordt geleid door commandant Bob Crippen.
De bemanning gaat naar het platform.
Op het platform zou Sally naar dat voertuig hebben gekeken.
Dat doet wat met je als je daar staat, de damp eromheen.
Zo'n moment van: mijn god, ik ga dit echt doen.
Je kijkt naar die enorme raket, die een soort dierengeluiden maakt.
Je hoort gerommel en gesis. Het klinkt alsof hij leeft.
Nog twee uur, vijf minuten en dertig seconden.
Dit is de vluchtleiding.
Klaar voor de grote dag. Het is een mooie dag. Mooie machine.
De stoelen van de commandant en piloot worden in de juiste positie gezet.
Missiespecialist Sally Ride is nu ook klaar om aan boord te gaan.
Nog één uur en dertig minuten.
Alle vijf de bemanningsleden zijn nu aan boord.
Oké, laatste tegel zit erop. Het luik is afgesloten.
Toen we in het ruimteveer, vastgegespt zaten te wachten...
terwijl het aftellen steeds dichter bij nul kwam...
begonnen m'n gedachten af te dwalen.
Dus concentreerde ik me op de simpelste dingen.
Waar is m'n potlood?
Hij ligt een paar centimeter van z'n plek. Ik leg 'm goed.
Nog drie minuten en 25 seconden.
De check van de hoofdmotoren wordt gedaan.
Nog twee minuten en 15 seconden.
De hoofdmotoren zijn gereed voor de start.
Tien, negen, acht, zeven, zes, vijf, vier, drie, twee, één.
Hoofdmotoren worden gestart. Hoofdmotoren gestart. Ontsteking.
En daar gaat de STS-7 met Amerika's eerste vrouwelijke astronaut.
Het ruimteveer is los van de toren.
Begrepen, Challenger.
Houston heeft de controle. Alle manoeuvres zijn gestart.
De stuwkracht ziet er goed uit.
Dit is leuk.
Een paar seconden was de hele crew totaal overweldigd.
De stuwraket is afgeworpen. De stuwraket valt nu weg.
Het was echt een kick.
De Challenger is opnieuw in de ruimte...
en Sally Ride heeft geschiedenis geschreven.
Dat was prachtig.
Ik keek vanaf de tribune naar de lancering.
Je zag mensen huilen. Ook mensen van wie ik het nooit had verwacht.
Iedereen was diep geroerd door het enorme geweld.
Je kunt je niet echt voorbereiden op gewichtloos zijn.
Je kunt je er op aarde eigenlijk niets bij voorstellen.
Andere astronauten beschreven wel hoe het was...
maar ik moest het ervaren om het echt te begrijpen.
Het duurde wel een uur voor ik een beetje uit de voeten kon...
maar ik was er vrij snel aan gewend.
Challenger, we zien Norm en Sally nu goed.
Oké, Houston. Het ziet er goed uit aan boord.
Begrepen. Vanaf hier ziet het er ook goed uit.
Gewichtloos zijn is heerlijk. Het is een gevoel van vrijheid. Zo gaaf.
Welterusten, Norm. - Welterusten, Sally.
Welterusten.
Als kind droomde ik ervan om door de ruimte te vliegen.
En ongelooflijk genoeg is die droom uitgekomen.
Ik kan niet uitleggen waarom ik het wilde. Het hoort bij wie ik ben.
Ik kon naar het raam zweven en naar de aarde kijken.
Dat uitzicht is echt spectaculair.
Ik zag de koraalriffen voor de kust van Australië.
Ik zag de gletsjers in het Himalayagebergte.
Het voelt zo bijzonder om de aarde als planeet te zien.
Aan de horizon van de aarde zie je een heel dun blauw lijntje.
En dan dringt het tot je door: dat is de atmosfeer, meer is het niet.
Hij is zo dik als de haartjes op een tennisbal.
Het is een heel ander perspectief.
Het doet je beseffen hoe kwetsbaar ons bestaan is.
Er veranderde iets in haar toen ze zag dat landsgrenzen niet bestaan.
Dat wij mensen die slechts bedacht hebben.
Met die blik zijn alle angsten die we meedragen over ras, gender...
nationaliteit, wie we liefhebben...
alle beperkingen die we onszelf en elkaar opleggen...
van geen enkele betekenis.
Sally had de tijd van haar leven.
En tegelijkertijd zat ze vast ook in over wat er ging komen.
Dit is de vluchtleiding.
De Challenger kwam de atmosfeer binnen op ongeveer 400.000 voet.
Hier Challenger. Afdaling gaat soepel. - Klasse, Crip.
Nogmaals, wat een geweldige terugkeer naar Californië.
Ik zou het zo nog eens doen.
Sally was terug. Ze liepen wat wankel na zeven dagen gewichtloosheid.
Steve wachtte haar op.
Direct na de landing werd ik opgewacht door een mediacircus.
Doe je gordel om.
Bij terugkeer geeft iemand Sally een boeket.
Ze geeft het terug en het ontploft.
SALLY NEEMT BOEKET NIET AAN RIDE WEIGERT NASA-BOEKET
Sally wilde niet gezien worden als 'vrouw van', maar als bemanningslid.
Welkom thuis, STS-7.
Je hele leven ligt op straat. Als ze je betrappen op iets onbehoorlijks...
grijpen ze hun kans en gebruiken ze het voor een sensationele krantenkop.
Het was Sally en 'de andere vier'. De pers had geen aandacht voor ons.
Sally Ride was interessant.
Na m'n vlucht dook iedereen op me. - Ze was een tijdje een wereldster.
NASA heeft me niet voorbereid op dat mediacircus na terugkomst.
Sally Ride en de anderen lunchen vandaag met president Reagan.
Dit is de dag van Sally Ride. - Ze gooit de eerste bal.
Ze gaf lezingen, bezocht scholen en bedrijven. Het was een gekkenhuis.
Vrouwen begonnen te huilen als ze me zagen. Dat vond ik heftig.
Het putte haar uit en het benauwde haar.
Sally, leuk of niet, je bent een rolmodel voor veel jonge vrouwen.
Voel je je daar ongemakkelijk bij?
Het is belangrijk dat meisjes en jonge vrouwen een rolmodel hebben.
Het hoort erbij.
Ze besloot in therapie te gaan. Zoiets had ze eerder nooit gedaan.
Ze was een ster, maar ze verstopte zich zoveel mogelijk.
NASA zei: Crip, jij en Sally moeten meedoen aan de Bob Hope Show.
Als ik orders krijg, volg ik ze op. Ik dacht dat Sally dat ook zou doen.
Bob Hope was erg seksistisch. - Dit is zo erg nog niet.
Sally wilde er niet aan meedoen. Toen verdween ze.
Als eerste een ruimtereis maken is natuurlijk leuk...
maar het brengt ook verplichtingen met zich mee.
Hier is Robert Crippen.
Ik vond niet dat het wel de lusten, maar niet de lasten mocht zijn.
Ik wist niet waar ze was. Zo ging ze ermee om. Ze ging gewoon weg.
Sally kwam naar Atlanta.
Ik woonde daar toen en ik studeerde biologie.
Onder het eten kletsten Sally en ik bij.
Sally en ik waren altijd blij als we elkaar zagen. Het klikte gewoon.
Als ze nadien iets had in Atlanta belde ze me en spraken we af.
We gingen hardlopen in het park, tennissen, pizza eten, wat dan ook.
We zagen elkaar acht of negen keer in een paar maanden tijd.
Op een dag, in de lente van 1985...
gingen we naar m'n appartement.
Ik had een cockerspaniël, Annie. Ik bukte om haar te begroeten...
en ik voelde een hand op m'n onderrug.
Het voelde anders. Dat doen vriendinnen normaal niet.
Ik draaide me om en keek naar Sally.
Ze had zo'n dromerige, verliefde blik in haar ogen.
Op dat moment voelde ik het ook, maar het overviel me.
Ik weet nog dat ik tegen Sally zei: O, jee. Dit gaat fout.
En ze zei: We hoeven dit niet te doen.
Toen kusten we elkaar en dat was het.
Ik zei: Je bent getrouwd. Wat doen we?
Sally zei dan: Ik ben niet verliefd op hem, maar op jou.
Ze ging vaak haar eigen gang. Ook al voor we getrouwd waren.
Ik werkte de hele week in Florida en als ik haar belde en zei...
dat ik vrijdagavond rond zeven uur thuis zou zijn, zei ze niet:
'Leuk, want ik heb je gemist.' Maar: 'Dan ben ik in Californië.'
Misschien niet mijn zaken, maar denk je na over kinderen?
Soms. Maar dat zijn inderdaad jouw zaken niet.
We hebben besloten geen privévragen te beantwoorden.
Ze had altijd haar eigen gedaan.
Dus het was niet vreemd dat ze vaak weg was.
We waren geen levenspartners. We waren eerder huisgenoten.
Ze zei gewoon tegen Steve dat ze de hort op ging en daar bleef het bij.
Maar ze waren nog wel getrouwd, dus ze moest voorzichtig zijn.
Het ging vaak spontaan.
Als de telefoon ging, maakte m'n hart een sprongetje en rende ik erheen.
Ik wilde alles over haar weten, haar diepste geheimen, elk detail.
Sally kwam zo vaak mogelijk vanuit Houston in haar rode Fiero.
Ze kwam één keer met een T-38.
Ik zag dat kleine vliegtuigje landen.
Goedemorgen, Sally.
We hadden een langeafstandsrelatie. Dus we zagen elkaar soms weken niet...
en als we elkaar dan zagen was het zo intens.
Ik nam haar mee naar m'n lab en liet haar door de microscoop kijken.
Ik analyseerde monsters van verschillende soorten schimmels.
Ze zijn fascinerend.
Penicillium lijkt net een plantje, maar het is microscopisch klein.
Ik was daar alleen met Sally in dat lab.
Ik wilde Sally alleen maar knuffelen en kussen.
Ze was bang dat iemand ons zou zien maar ik kon niet van haar afblijven.
Ze deinsde achteruit. 'Tam, niet doen. Laat dat.' Ik ging maar door.
Dat deed ik zo graag bij haar. Waar dan ook.
Als we in zee zwommen, dook ik onder water en pakte ik haar voeten.
Ik vond het heerlijk om haar te plagen, op een leuke manier.
Ik ben op 27 januari jarig.
Sally was naar Atlanta gevlogen voor een lang weekend samen.
Op 28 januari zou ze terugvliegen naar Houston.
Ik zat in een passagiersvliegtuig.
De piloot liet de passagiers weten dat er een ramp was gebeurd.
Sally ging naar de cockpit en vroeg...
of ze naar het nieuws mocht luisteren.
Vijf, vier, drie, twee, één. - Drie, twee, één...
En weg is hij. De start van de 25e ruimtemissie. Hij is weg van de toren.
Hier de Challenger. Start programma. - Begrepen.
Challenger, meer gas. - Begrepen.
Vluchtleiding, we hebben geen beeld meer.
RSL meldt dat het ruimtevaartuig ontploft is.
Houston hier. We hebben op dit moment geen nieuws.
Ik wist meteen dat de bemanning dood was.
Judy zat in het midden tussen de piloot en de copiloot.
Sally had ook in het midden gezeten.
Missiespecialist Judy Resnik bediende de mechanische arm.
Ik kende die mensen al acht jaar. Ik werkte elke dag met ze samen.
Ik had bij ze thuis gegeten, dus ze waren heel goede vrienden.
Sally was er kapot van. Ze was echt...
Ze zag lijkbleek en had zo'n verdriet.
Dat had grotendeels met Judy te maken.
Achteraf bleek dat het al veel vaker bijna mis was gegaan.
Het panel dat is aangesteld om de ramp te onderzoeken...
is vandaag begonnen in Washington.
Onder de 12 leden zijn Neil Armstrong, de eerste mens op de maan...
en Sally Ride, de eerste Amerikaanse vrouw in de ruimte.
Orde in de zaal.
Zweert u dat uw verklaring niets dan de waarheid zal bevatten?
Heeft u gekeken of alles volgens de veiligheidsnormen is verlopen?
Daar zijn we nog mee bezig.
Het was een heel moeilijke tijd.
Ik leefde van dag tot dag en sloeg me door alles heen.
De ingenieurs konden niet aantonen dat het veilig was.
Dacht u voldoende data te hebben om te weten dat het veilig was?
Ik deed het met de informatie die we wel hadden.
Dat bedoelt dr Ride. Dat de data geen definitief bewijs leveren.
En u zegt van wel.
Sally stelde lastige vragen en legde de NASA-top het vuur aan de schenen.
En toen gaf een NASA-ingenieur Sally een document dat aantoonde...
dat NASA wist dat de O-ringen...
niet tegen temperaturen onder tien graden bestand waren.
Tijdens de lancering van de Challenger was het twee graden.
NASA probeerde te verbergen dat ze het wisten.
Zou de temperatuur opgenomen moeten worden in de lanceervoorwaarden?
Daar laat ik me pas over uit als we dat vastgesteld hebben.
Dat bedoel ik. Die was er niet in opgenomen.
En jullie lijken niet voldoende data te hebben om je op te beroepen.
Dat klopt.
Astronauten vertrouwen er blind op...
dat NASA de risico's van ruimtevluchten minimaliseert.
Het werd duidelijk dat dat systeem had gefaald.
Sally Ride vertelt voor het eerst wat de ramp met haar deed.
Ik was van slag. Ik zou op dit moment niet kunnen vliegen.
Ik denk dat maar weinig astronauten dat nu zouden kunnen.
Sally was er kapot van, want NASA was niet wat ze dacht.
Dat was het begin van het einde voor haar.
De eerste Amerikaanse vrouw in de ruimte heeft ontslag genomen.
Ze zegt dat NASA door de mand viel na de ramp met de Challenger.
Ride is sinds enkele weken gescheiden van astronaut Steve Hawley.
Toen ze zei dat ze wilde scheiden, was ik verbaasd, maar ook opgelucht.
Ik weet niet hoelang ik door had kunnen gaan...
met de relatie zoals we die hadden.
Sally wilde niet meer bij NASA werken en ik wel.
Dus ik dacht eerst: Het komt omdat we geen toekomst meer gemeen hebben.
Maar later ontdekte ik dat er meer achter zat.
Ik werd gebeld door de man van Bear.
Hij had het erover dat Bear gay was.
Hij vroeg zich af of ik wist dat Sally ook gay was.
Ik had alleen een vermoeden.
Na zijn telefoontje was het me wel duidelijk.
Op dat moment wist ik nog steeds niet hoelang het al speelde.
Sally wist wat ze wilde en daar ging ze voor.
De regels zijn misschien vervelend, maar weerhouden haar niet.
Zo was ze gewoon.
Sally en ik wilden samen zijn, maar ze wilde werken op de universiteit.
En UCSD deed haar een geweldig aanbod.
Ik zou toen naar Atlanta gaan om te promoveren.
Dan nog maar een paar jaar een langeafstandsrelatie.
Maar een paar weken later belde Sally dat ze het niet meer trok.
Ze wilde fulltime samenwonen. Ik moest erover nadenken.
Ik wilde heel graag promoveren, maar ook bij Sally zijn.
Dus ik trok in bij Sally in La Jolla.
Het was geweldig om samen te wonen.
Elke dag samen wakker worden, wandelen in de heuvels.
Het was zo leuk.
Op de een of andere manier leek onze relatie alles aan te kunnen.
Sally en ik waren dol op wetenschap, maar meisjes kozen en kiezen...
minder snel de richting van wetenschap en techniek.
Meer meisjes in de wetenschap leek ons goed voor de wereld.
We begonnen in 2011 het bedrijf Sally Ride Science.
We wilden de cultuur rond vrouwen en meisjes in STEM veranderen.
We organiseren activiteiten en spellen om ze enthousiast te maken.
Sally wilde er alles aan doen om het succesvol te maken.
Ze was steeds opener in haar gesprekken met mensen en kinderen.
Sally Ride Science was een succes en we hadden grote sponsors.
Ik wil ExxonMobil bedanken.
Maar Sally wist niet hoe open ze moest zijn over onze relatie.
Als de sponsors hoorden dat twee vrouwen het bedrijf runden...
en dat die twee lesbiennes waren...
zou dat slecht kunnen zijn voor ons bedrijf.
Mensen lekken informatie. Dat gebeurt nou eenmaal.
Daarom was Sally heel voorzichtig met de pers.
Ik heb Sally Ride Science acht jaar geleden opgericht met Karen en Tam.
Toen ze met Steve getrouwd was, zag men vaak hoe ze hem kuste...
en z'n hand vasthield in het openbaar.
Dat waren dingen die ze liever niet met mij deed.
Je moet jezelf inhouden als je bij iemand bent van wie je houdt.
En je wilt naast ze zitten, hun hand vasthouden, ze aanraken, ze kussen.
Als gay ben je bang dat je geaardheid...
nadelig kan zijn voor je werk, je kansen, ons bedrijf.
De wereld is niet altijd vriendelijk.
Sally was bang voor wat mensen zouden denken.
Vooral haar collega's, haar vrienden. Dat ze haar anders zouden zien.
Maar ik wilde dat ze van ons wisten. Ik wilde dat ongemakkelijke niet.
Ik wilde bevestiging van de relatie.
Het geheimhouden van onze liefde voor elkaar en ons leven samen...
eiste meer van mij dan van Sally.
Het vrat aan me.
Geweldige foto's.
Een goede vriendin heeft deze lieve foto's van Sally en mij genomen.
Veel stellen hebben veel foto's uit hun begintijd.
Wij niet. Ik wou dat ik meer foto's had van al onze geweldige momenten.
Toen ik twintiger was...
was ik opener dan in de tijd met Sally.
Ik was altijd open en eerlijk tegen m'n beste vrienden, m'n familie.
Het zat niet in me en ik vond het niet leuk...
om dat deel van wie ik was te verbergen.
Ik ging eraan onderdoor. Ik klapte dicht.
Ik hield zielsveel van haar, maar een paar maanden lang...
heb ik serieus overwogen om bij Sally weg te gaan.
Ik ging naar Atlanta om even weg te zijn.
Ik heb toen goed nagedacht over een ander leven.
Hoe het zou zijn om niet met Sally te zijn.
Ik belde haar elke dag, maar ze zei niet veel.
Ze sloot zich af. Het was vreselijk.
Dat was het dieptepunt.
Veel mensen weten hoe het is om te houden van iemand als Sally.
De eigenschappen die haar in staat stelden iets ongekends te bereiken...
maakten het lastig om een relatie met haar te hebben.
Sally kon zich niet blootgeven naar de mensen om haar heen.
Zelfs niet naar haar zus, Bear.
Dit is Bear, Sally's zus, die twee jaar jonger is.
Sally en Tam woonden al heel lang samen.
Ze kwamen naar het kerstdiner en hadden een taart gebakken.
Maar Sally praatte er nooit over.
Ik was voorganger, net als m'n vrouw. We kwamen samen uit de kast.
Maar als gevolg daarvan raakten we allebei onze baan kwijt bij de kerk.
Bear wilde met Sally over Susan praten.
Ze wilde ook met Sally praten over Sally en mij.
Sally zei: Tam, wil je alsjeblieft met Bear praten?
'Waarom praat je niet met je zus? Zij is ook met een vrouw. Kom op.
Ze is je zus.'
Dat begreep ik niet. Ik snapte het niet.
Toen ik terugkwam van m'n reis, zei Sally dat ze wilde praten.
Ze zei dat ze zich zorgen maakte over onze relatie. Er veranderde iets.
Het greep haar aan. Ze wilde niet dat we vaak in aparte kamers zaten...
en dingen apart deden.
Het was een heftig gesprek. Het was geen ruzie, maar een discussie.
Ze stond daar en opeens ging ze op haar tenen staan.
Ik begon te lachen. Het is zo schattig en geinig.
Ik besefte: Ik hou van Sally en misschien kunnen we dit oplossen.
Sally zei dat ze wilde dat ik gelukkig was.
We vonden allebei dat er een betere balans moest komen...
tussen mijn behoeften en die van haar.
We konden de wereld niet veranderen, maar we hielden zo veel van elkaar...
en we wilden samen zijn, wat er ook gebeurde.
We waren vele jaren gelukkig samen.
In 2011 gingen Sally en ik naar San Francisco voor een conferentie.
We waren in een hotel en Sally wilde niet eten. Ze was niet lekker.
Haar wangen zagen wat geel. Dat vond ik doodeng.
Zodra Sally en ik terug waren, reden we naar de dokter.
Ik dacht: Ze is ziek, maar niet ernstig.
Maar toen ze naar buiten kwam, zag ik aan haar dat het goed mis was.
En... O, jee.
En ik vroeg: Wat zei hij?
Ze zei: Hij denkt dat ik kanker heb. Er zit een tumor in m'n alvleesklier.
In één seconde stond ons leven op z'n kop.
We waren net zombies. Het was zo'n schok.
Ze onderging operaties, chemo en bestraling.
Maar ze bleef altijd optimistisch. Ze was altijd Sally.
Naarmate de kanker vorderde, werd ze steeds zieker.
Elke week verloor ze iets. Ze kon niet meer traplopen.
Tam zorgde zo goed voor Sally, vol toewijding.
Ik was dol op Neil Young en dat nummer 'Harvest Moon'.
Ik zette dat soms op en schuifelde met Sally in de woonkamer.
Het was... Ze was afgevallen en ze was zwak.
Ze zag er schattig uit. Nog steeds die felle, blauwe ogen.
Het was geweldig om bij haar te zijn.
We wilden zo dicht mogelijk bij elkaar zijn.
We liepen gearmd het ziekenhuis in.
De verpleegkundige vroeg wie ik was en Sally zei: M'n partner.
Ze floepte het er gewoon uit.
In ziekenhuizen mocht niet-familie niet bij de patiënt.
Daar zat Sally over in. We hadden graag de kans gehad om te trouwen...
maar toen besloten we geregistreerde partners te worden.
Het voelde bijna als trouwen.
Het was leuk om onze handtekeningen te zien op dat stomme papiertje.
Dat bracht herinneringen boven.
Sally stierf in juli 2012, 17 maanden na de diagnose.
Het was een heftige dag.
Ik kon het niet aan om te zien hoe ze haar wegreden.
Ik ging naar buiten en ging op het terras zitten.
Ik hoorde een helikopter boven ons huis cirkelen.
Er kwamen auto's aanrijden.
Er hing een cameraman naar buiten met een grote camera.
Een verdrietig afscheid. - Een pionier is gestorven.
Astronaut Sally Ride heeft haar strijd tegen alvleesklierkanker verloren.
Ze was 61 jaar oud. - Ride was erg op zichzelf.
Pas na haar overlijdensbericht werd bekend...
dat Ride 27 jaar lang een relatie had met een vrouw.
27 SAMEN MET TAM O'SHAUGHNESSY
Ik kwam er net als iedereen achter door het overlijdensbericht.
Ik was woedend op haar. Hoe durfde ze het me niet te vertellen?
En toen voelde ik me rot.
Dat iemand die we bewonderen, liefhebben en respecteren...
het gevoel had dat ze iets moest verbergen.
Ongeveer een maand voor ze stierf... Het einde naderde duidelijk.
We spraken nooit over dood, begrafenis, zulke woorden.
Maar toen dacht ik: wacht even. Wie ben ik voor de wereld?
Voor de mensen die niet weten dat we samen waren en van elkaar houden?
Ze dacht erover na en zei: Beslis jij maar.
Wat je ook beslist, het is goed.
Dus toen ik het overlijdensbericht schreef, dacht ik:
Sally was een eerlijk mens, op dit ene dingetje na. Dat klopt niet.
Ik wil me niet meer verstoppen. Ik ben mezelf, wat anderen ook vinden.
27 JAAR SAMEN MET TAM O'SHAUGHNESSY
Het was een bevrijding voor ons allemaal.
Tam moet erkend worden voor wie ze was voor Sally...
en ook voor onze familie.
Ik ga een brief voorlezen die ik heb gekregen van Mike Mullane.
'Ik weet dat het laat is, maar ik wil je condoleren met je verlies.
Ik kwam bij het astronautencorps en kende alleen mannelijke omgevingen.
M'n gedrag jegens Sally dreef ons uit elkaar.'
In de onze begintijd bij NASA...
Als je 'seksistisch varken' opzocht, kwam je bij Mike Mullane.
Ik schaam me voor m'n houding.
'Sally was een opmerkelijke vrouw die veel overwon met moed en waardigheid.
Ik heb vier kleindochters en wil dat ze kennis hebben van de offers...
die vrouwen als Sally brachten om een toekomst veilig te stellen...
waarin ze vrij zijn om hun dromen na te jagen.'
Wat een geweldige brief.
Ik dacht dat de vrouwen deze gevaarlijke situaties niet aankonden.
Ik weet nu dat ze niet onderdoen. Dat bewezen deze zes vrouwen.
Sally was er één van.
Het is tijd dat men beseft dat vrouwen alles kunnen doen wat ze willen.
Toen Sally de ruimte in ging, bewees ze dat vrouwen dit kunnen. Klaar.
Ze maakte de weg vrij voor alle vrouwen na haar. Dat deed ze geweldig.
Je ziet Sally's nalatenschap in de vele vrouwen...
die nu onderdeel zijn van alle facetten van NASA's werk.
Ze inspireerde alle jonge vrouwen in de wetenschap.
Het vergroot de kans dat ze beter hun best doen en meer bijdragen.
Ik wil herinnerd worden als iemand die niet bang was om te doen wat ze wilde.
En als iemand die risico's nam om haar doelen te bereiken.
Ik heb lang nagedacht...
over waarom Sally niet open kon zijn over onze relatie.
De enige logische verklaring is dat ze bang was.
Dat is verdrietig. Voor mij, maar ook voor haar.
Iedereen die vindt dat Sally voor haar dood uit de kast had moeten komen...
of dat Sally het boeket had moeten accepteren...
laat Sally gewoon Sally zijn. Dat maakte Sally tot wie ze was.
Ze liet ons achter met een vraag, met nieuwsgierigheid.
Maar wel op haar voorwaarden. Zo had Sally het graag.
Goedemorgen, allemaal.
Ik werd gebeld door het Witte Huis.
Ze zeiden dat Sally een onderscheiding zou krijgen.
Als eerste Amerikaanse vrouw in de ruimte...
Sally brak niet alleen door het glazen plafond, ze knalde erdoorheen.
Tam O'Shaughnessy neemt 'm in ontvangst...
namens haar partner, dr Sally K. Ride.
Dat is nog eens uit de kast komen. Dat was wat.
Het voelde ongelooflijk.
Eindelijk werd Sally geprezen om wie ze was.
En ik werd ook geprezen omdat ik haar partner was.
De wereld maakte het moeilijk, maar we hielden van elkaar.
Sally en Tam inspireerden talloze vrouwen om wetenschapper te worden.
Ze hebben ruim 30.000 docenten opgeleid...
en wisten ruim zes miljoen leerlingen te bereiken.
In juni 2014 vierde NASA z'n eerste Lhbtiq Pride-evenement.
Tam en Bear waren als belangrijke gasten aanwezig.
Vertaling: Lotte Weerman