1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.MX 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.MX 3 00:00:21,521 --> 00:00:25,734 NOORDKUST, OAHU HAWAÏ 2007 4 00:01:21,164 --> 00:01:28,129 Eerst moest ik leren overleven om met ze in het water te kunnen zijn. 5 00:01:29,214 --> 00:01:31,841 De meeste mensen die worden aangevallen door een haai… 6 00:01:31,925 --> 00:01:34,803 …vluchten zo snel mogelijk 't water uit… 7 00:01:36,221 --> 00:01:37,472 Klemmen achter. 8 00:01:37,555 --> 00:01:41,768 …maar omdat ik in 't water bleef na te zijn opgejaagd door een haai… 9 00:01:41,851 --> 00:01:46,564 …kon ik hun natuurlijke gedrag observeren en op dat moment begon ik met 't leren… 10 00:01:47,565 --> 00:01:48,525 …van haaientaal. 11 00:01:50,360 --> 00:01:52,695 Iedereen weet wie Ocean Ramsey is. 12 00:01:52,779 --> 00:01:54,447 Ocean Ramsey. -Ocean Ramsey. 13 00:01:54,531 --> 00:01:55,365 Ocean Ramsey. 14 00:01:55,448 --> 00:01:59,577 Onbevreesd. Waaghals. -Het nieuws gaat de wereld over. 15 00:01:59,661 --> 00:02:01,287 Ze heet Ocean? -Ja, Ocean. 16 00:02:02,705 --> 00:02:04,749 Maar niemand kent haar verhaal. 17 00:02:05,834 --> 00:02:07,377 Ik wil ontdekken. 18 00:02:07,460 --> 00:02:08,962 Ik wil grenzen verleggen. 19 00:02:11,089 --> 00:02:13,007 Het is alsof ik dit moet doen. 20 00:02:21,558 --> 00:02:24,477 De emoties en de verbinding die ik voel… 21 00:02:25,186 --> 00:02:26,813 …zijn overweldigend. 22 00:02:27,522 --> 00:02:29,190 Hier leef ik voor. 23 00:02:35,488 --> 00:02:37,907 Ik ben niet gek. 24 00:02:37,991 --> 00:02:40,660 Ik weet heel goed waar ze toe in staat zijn. 25 00:02:40,743 --> 00:02:43,413 Haaien zijn nou eenmaal m'n roeping. 26 00:02:48,543 --> 00:02:51,588 Dit doorbreekt barrières. Er kan iets misgaan. 27 00:02:51,671 --> 00:02:57,218 …naar men zegt de grootst bekende witte haai ter wereld. 28 00:02:57,302 --> 00:02:59,721 Ze gaat het water in en stelt de vraag… 29 00:03:02,307 --> 00:03:03,933 …'Waarom zou ik bang zijn?' 30 00:03:19,824 --> 00:03:22,535 ZWEMVERBOD | GEVAARLIJKE BRANDING STROMING | HOGE GOLVEN 31 00:03:38,426 --> 00:03:39,552 Opgroeien in Hawaï… 32 00:03:40,553 --> 00:03:43,056 …heeft me gevormd als persoon. 33 00:03:44,933 --> 00:03:48,686 Uitkijken over de oceaan en de verschillende kleuren… 34 00:03:50,438 --> 00:03:52,482 …en de kracht in de golven voelen. 35 00:03:56,110 --> 00:03:58,738 Ik was eigenlijk best verlegen als kind. 36 00:03:58,821 --> 00:04:00,823 Heel stil. 37 00:04:04,160 --> 00:04:09,123 Ik had zeker veel meer interesse in interactie met dieren in de natuur… 38 00:04:11,084 --> 00:04:15,922 …dan socialiseren met andere mensen om eerlijk te zijn. 39 00:04:17,006 --> 00:04:18,758 Ik was een klein wild kind. 40 00:04:25,181 --> 00:04:26,432 In de natuur… 41 00:04:30,144 --> 00:04:35,191 …voel ik me verbonden met iets hogers en groters dan ikzelf. 42 00:04:40,780 --> 00:04:44,993 De eerste keer dat ik met m'n eigen ogen een haai zag… 43 00:04:45,076 --> 00:04:46,953 …was ik zeven of acht jaar oud. 44 00:04:54,877 --> 00:04:57,797 En deze bevond zich direct onder me. 45 00:05:04,679 --> 00:05:06,597 Op dat moment had ik een keuze. 46 00:05:07,307 --> 00:05:08,433 Volg ik 'm… 47 00:05:09,684 --> 00:05:12,645 …of moet ik hier bang voor zijn? 48 00:05:17,442 --> 00:05:19,277 Ik zwom er even achteraan. 49 00:05:23,197 --> 00:05:28,328 Die ervaring en die fascinatie voor de natuur is geweldig. 50 00:05:33,333 --> 00:05:36,336 En die fascinatie is altijd bij me gebleven. 51 00:05:45,845 --> 00:05:48,765 Als ik bij ze ben, voel ik 't sterkst dat ik leef. 52 00:05:50,391 --> 00:05:54,354 En het is geen adrenalinestoot. Het Is een gevoel van verbondenheid… 53 00:05:56,189 --> 00:05:59,275 …waar ik me 't meest mezelf voel. 54 00:06:06,532 --> 00:06:10,620 Haaien hebben een bijzondere aantrekkingskracht op me. 55 00:06:11,621 --> 00:06:15,375 Ik denk dat m'n leven daarvoor voorbestemd is. 56 00:06:17,418 --> 00:06:18,961 't Is waar ik 't voor doe. 57 00:06:38,898 --> 00:06:42,235 Fotografie was een passie die ontstond tijdens 't surfen. 58 00:06:42,777 --> 00:06:47,782 Toen ik jong was, dacht ik dat ik surffotograaf zou worden. 59 00:06:48,282 --> 00:06:53,788 Helaas besefte ik gaandeweg, dat als ik surffotograaf wilde worden… 60 00:06:54,288 --> 00:06:57,250 …ik de beste surfdagen zou moeten opgeven… 61 00:06:57,333 --> 00:07:00,002 …om deze professioneel te kunnen fotograferen. 62 00:07:00,086 --> 00:07:02,922 Daar had ik niet helemaal op gerekend. 63 00:07:04,715 --> 00:07:09,429 Maar als surfer op Hawaï was ik doodsbang voor haaien. 64 00:07:11,305 --> 00:07:13,433 Ik was zeven of acht jaar oud. 65 00:07:14,225 --> 00:07:17,520 En er waren veel aanvallen van haaien. 66 00:07:18,312 --> 00:07:21,065 Zo dadelijk Oahu's laatste haaienaanval. 67 00:07:21,149 --> 00:07:23,025 De haai kwam van onderen. 68 00:07:23,109 --> 00:07:25,862 De haai sloeg hem twee keer en greep z'n arm. 69 00:07:25,945 --> 00:07:28,614 Je voelt je niet erg op je gemak op 't water. 70 00:07:29,907 --> 00:07:34,370 Die angst verspreidde zich door de hele gemeenschap en door m'n jeugd. 71 00:07:34,454 --> 00:07:37,165 Onder druk van een nerveuze toerismebranche… 72 00:07:37,248 --> 00:07:41,210 …lanceerde Hawaï een haaien-taskforce om de aanvallen aan te pakken. 73 00:07:41,294 --> 00:07:44,839 De controversiële beslissing is genomen om haaien te doden. 74 00:07:46,632 --> 00:07:49,635 Ik dacht: de enige goede haai is een dode haai. 75 00:07:56,476 --> 00:07:58,769 Ik was in Haleiwa Harbor. 76 00:07:58,853 --> 00:08:01,939 Alle tijgerhaaien lagen verspreid over de steigers. 77 00:08:02,023 --> 00:08:05,526 Zo'n 20 tot 30 en de vissers werden toegejuicht. 78 00:08:05,610 --> 00:08:07,153 Ik was maar een bang kind. 79 00:08:08,279 --> 00:08:10,114 Ik wist niet beter. 80 00:08:16,454 --> 00:08:18,456 Helaas was dat m'n achtergrond… 81 00:08:19,790 --> 00:08:21,626 …tot ik met een haai dook… 82 00:08:21,709 --> 00:08:24,921 …wat het tegenovergestelde was van wat ik had verwacht. 83 00:08:31,093 --> 00:08:34,847 Met een vriend van me begon ik duikcharters te organiseren… 84 00:08:37,850 --> 00:08:40,478 …en mensen meer over haaien te leren. 85 00:08:42,605 --> 00:08:45,566 We staan aan de basis van 't kooitoerisme hier… 86 00:08:50,613 --> 00:08:53,241 …wat in die tijd nog heel moeilijk was… 87 00:08:54,408 --> 00:08:57,453 …omdat er nog zoveel angst was in de gemeenschap. 88 00:08:57,537 --> 00:09:00,790 Vrienden praatten niet meer met me omdat ik van haaien hield. 89 00:09:00,873 --> 00:09:03,918 Ze zeiden: 'Je brengt de monsters bij ons 't dorp in.' 90 00:09:04,001 --> 00:09:05,670 Ik zei: 'Nee, 't zijn geen monsters. 91 00:09:05,753 --> 00:09:09,590 Ze waren hier eerder dan wij en we moeten met ze leren samenleven.' 92 00:09:09,674 --> 00:09:16,055 Dus dat schiep de omstandigheden waarin ik Ocean zou ontmoeten. 93 00:09:19,809 --> 00:09:22,395 In 2006 ontmoette ik haar voor 't eerst. 94 00:09:24,897 --> 00:09:26,440 Ze gaf duikles. 95 00:09:26,983 --> 00:09:29,360 Ik was kapitein op een haaienboot. 96 00:09:35,449 --> 00:09:39,412 De eerste dag zei ze altijd: 'Als je bij mij je brevet wilt halen… 97 00:09:40,830 --> 00:09:43,958 …moet je met me meekomen om haaien in 't wild te zien… 98 00:09:45,334 --> 00:09:48,129 …omdat ik wil dat je weet hoe haaien echt zijn.' 99 00:09:50,840 --> 00:09:55,303 En ik dacht meteen: mijn hemel, ze is geweldig. 100 00:09:58,806 --> 00:10:00,391 Toen we elkaar ontmoetten… 101 00:10:00,891 --> 00:10:05,313 …had ik net een relatie van twee jaar achter de rug en wilde ik single zijn. 102 00:10:09,817 --> 00:10:14,572 Ik dacht: ze vindt me niet leuk. Ze is superstil en wil niet met me praten. 103 00:10:15,906 --> 00:10:18,117 Ik moet me op de haaien concentreren. 104 00:10:19,827 --> 00:10:22,538 Haaien zijn m'n roeping. 105 00:10:25,625 --> 00:10:29,503 Hier in Hawaï hebben we meer dan 30 verschillende soorten haaien. 106 00:10:32,089 --> 00:10:33,924 De meesten zwemmen weg. 107 00:10:37,345 --> 00:10:40,723 Maar tijgerhaaien zijn duidelijk anders. 108 00:10:44,769 --> 00:10:47,563 Ze zijn donkerder aan de bovenkant met prachtige strepen. 109 00:10:52,276 --> 00:10:56,072 En ze worden meestal niet meer dan vijfenhalve meter lang. 110 00:11:00,576 --> 00:11:03,371 Ze zijn zo nieuwsgierig en cognitief en bewust. 111 00:11:10,711 --> 00:11:13,673 Ze kunnen bijna alles eten. 112 00:11:18,427 --> 00:11:21,889 Ze kunnen door schildpadden en botten heen bijten. 113 00:11:21,972 --> 00:11:25,643 Het lichaam van een 60-jarige vrouw… -Ze zag de haai niet aankomen. 114 00:11:25,726 --> 00:11:29,563 Ze zijn tot korte snelheidsexplosies in staat. 115 00:11:31,857 --> 00:11:32,817 Tijgerhaai. 116 00:11:34,860 --> 00:11:37,113 Mensen zijn erg bang voor ze. 117 00:11:42,159 --> 00:11:44,870 En die angst komt door een gebrek aan begrip. 118 00:11:50,793 --> 00:11:54,088 Haaien zijn er al minstens 400 miljoen jaar. 119 00:11:55,089 --> 00:11:57,925 Sylvia is een van de grootste hoeders van de oceaan. 120 00:11:58,008 --> 00:12:03,139 Deze toewijding heeft haar de bijnaam 'Hare Koninklijke Diepheid' opgeleverd. 121 00:12:03,222 --> 00:12:05,015 Kan dit echt niet onder water? 122 00:12:06,058 --> 00:12:10,646 Ze zijn een cruciaal onderdeel van het functioneren van de oceaan. 123 00:12:10,730 --> 00:12:15,526 Ik ben Kim Holland, onderzoeksprofessor op 't Hawaiʻi Institute of Marine Biology… 124 00:12:15,609 --> 00:12:19,280 …en oprichter van de haaienonderzoeksgroep 40 jaar geleden. 125 00:12:20,114 --> 00:12:23,075 Haaien zijn geëvolueerd in hun rol als roofdier. 126 00:12:23,159 --> 00:12:24,994 Als je de haaien weghaalt… 127 00:12:25,494 --> 00:12:28,998 …ontstaat er een rimpeleffect door de hele voedselketen. 128 00:12:29,081 --> 00:12:32,001 We hebben een gezonde, levende oceaan nodig. 129 00:12:32,084 --> 00:12:34,712 Alle onderdelen moeten blijven werken… 130 00:12:34,795 --> 00:12:38,883 …zoals ze al deden lang voordat er mensen waren. 131 00:12:38,966 --> 00:12:44,138 Dat ecosysteem verstoren is niet goed, ook al weten we de impact niet precies. 132 00:12:48,142 --> 00:12:52,396 Een van de grootste vijanden van haaien is onwetendheid… 133 00:12:52,480 --> 00:12:55,232 …want mensen kennen dat deel van het verhaal. 134 00:12:56,233 --> 00:12:58,486 We hebben geen tegenwicht. 135 00:12:58,569 --> 00:13:04,074 We begrijpen niet hoe hun leven eruitziet. We begrijpen de strijd niet… 136 00:13:04,158 --> 00:13:07,745 …die zij dagelijks moeten leveren. Dat zou 't verhaal veranderen. 137 00:13:14,835 --> 00:13:17,797 Wat bij Juan echt m'n aandacht trok… 138 00:13:18,464 --> 00:13:21,091 …was de manier waarop hij over haaien sprak. 139 00:13:23,010 --> 00:13:25,721 Ik hoorde de passie die hij voor ze heeft. 140 00:13:29,683 --> 00:13:31,227 En tot dat moment… 141 00:13:31,727 --> 00:13:34,980 …had ik nog nooit iemand ontmoet… 142 00:13:36,273 --> 00:13:37,817 …die dat soort dingen zei. 143 00:13:39,109 --> 00:13:41,904 Het greep m'n hart. -Ja, ik ben er klaar voor. 144 00:13:44,031 --> 00:13:48,160 En vanaf dat moment gingen we gewoon elke dag samen duiken. 145 00:13:51,372 --> 00:13:53,457 Ze is als een prachtig wild dier… 146 00:13:56,460 --> 00:13:58,587 …dat probeert te leven als een mens. 147 00:14:01,298 --> 00:14:02,675 Hou haar maar eens bij. 148 00:14:06,720 --> 00:14:10,683 Het was echt cool met Juan. We konden dit elke dag de hele dag doen. 149 00:14:10,766 --> 00:14:13,853 En hij was net zo geobsedeerd als ik. 150 00:14:20,025 --> 00:14:23,445 Destijds wilde ze haaien zien. 151 00:14:24,238 --> 00:14:25,447 De hele tijd. 152 00:14:28,242 --> 00:14:30,494 Dat werd bijna een obsessie. 153 00:14:35,124 --> 00:14:40,796 Maar hier in Hawaï maken mensen zich de meeste zorgen om tijgerhaaien… 154 00:14:40,880 --> 00:14:45,342 …gezien de kracht die ze hebben en hoe snel ze een leven kunnen nemen. 155 00:14:55,269 --> 00:14:56,854 Mensen beseffen niet… 156 00:14:57,605 --> 00:15:01,525 …hoeveel tijd is besteed aan het identificeren van de plekken… 157 00:15:01,609 --> 00:15:04,111 …waar we kunnen garanderen dat we ze zien. 158 00:15:08,490 --> 00:15:10,910 Letterlijk duizenden driftduiken… 159 00:15:13,162 --> 00:15:15,539 …van seizoen tot seizoen tot seizoen… 160 00:15:16,790 --> 00:15:19,710 …de GPS markeren elke keer als we een haai zagen… 161 00:15:22,588 --> 00:15:23,547 …en welke soort… 162 00:15:25,174 --> 00:15:26,175 …hoeveel. 163 00:15:28,594 --> 00:15:31,055 Na het vinden van steeds meer haaien… 164 00:15:34,975 --> 00:15:39,521 …vonden we uiteindelijk de zo goed als perfecte plek. 165 00:15:48,572 --> 00:15:50,991 De sterke samenkomende stromen… 166 00:15:51,492 --> 00:15:55,329 …zijn waarschijnlijk de voornaamste reden dat de haaien daar zijn. 167 00:15:58,666 --> 00:16:02,127 De stromingen komen samen op dat specifieke punt… 168 00:16:02,211 --> 00:16:04,630 …vanwege de bodemcontour van de oceaan… 169 00:16:04,713 --> 00:16:07,758 …en de contouren van het land. 170 00:16:11,887 --> 00:16:15,057 NOORDKUST, OAHU HAWAÏ, 2007 171 00:16:15,140 --> 00:16:19,269 Mensen dachten dat je een kooi nodig had omdat haaien gevaarlijk waren. 172 00:16:20,354 --> 00:16:24,358 Maar de voorlopers zijn degenen die iets anders proberen. 173 00:16:28,153 --> 00:16:32,574 Ik wil de wereld bewijzen dat 't geen monsters zijn. Dat wil ik. 174 00:16:52,720 --> 00:16:54,054 Ik zal eerlijk zijn. 175 00:16:54,763 --> 00:16:58,183 Ik was nerveus. Dat liet ik niet merken… 176 00:16:58,267 --> 00:17:01,645 …ook al was ik soms niet helemaal op m'n gemak. 177 00:17:02,146 --> 00:17:07,359 Maar Ocean neemt zeker de alfa-positie in onze relatie in. 178 00:17:07,443 --> 00:17:09,111 En dat vind ik prima. 179 00:17:11,739 --> 00:17:13,073 Zij had de leiding. 180 00:17:14,491 --> 00:17:15,701 Ik film alleen maar. 181 00:17:22,041 --> 00:17:25,586 Ze hebben een dikkere huid, scherpere tanden en zwemmen sneller dan ik. 182 00:17:30,716 --> 00:17:32,843 Hoe laat ik me niet verrassen? 183 00:17:36,138 --> 00:17:38,015 Alles gaat erg snel. 184 00:17:39,892 --> 00:17:42,936 Ik bevind me letterlijk voor de bek van een haai. 185 00:17:43,020 --> 00:17:48,650 M'n eerste gedachte is: ik moet overleven. Laat ik 'm omlaag duwen. 186 00:18:02,247 --> 00:18:07,503 Ook al leek 't me soms iets te ver gaan, ze had altijd controle over de situatie. 187 00:18:14,510 --> 00:18:17,846 Ik merkte dat hoe langer ik onder water bleef… 188 00:18:17,930 --> 00:18:21,934 …hoe meer ze me als 't ware ook behandelden als een haai. 189 00:18:24,603 --> 00:18:28,232 Maar om de paar minuten moest ik omhoog om te ademen. 190 00:18:34,863 --> 00:18:37,407 Ik besloot m'n adem langer in te houden… 191 00:18:38,659 --> 00:18:40,869 …om meer tijd met ze door te brengen. 192 00:18:47,417 --> 00:18:52,005 Vrijduiken is veel beter als je tijd doorbrengt met haaien… 193 00:18:54,133 --> 00:18:57,136 …omdat je dan veel meer lijkt op een ander zeedier… 194 00:18:57,845 --> 00:18:59,096 …en wendbaarder bent. 195 00:19:03,976 --> 00:19:07,104 Van nature ben ik altijd een goede vrijduiker geweest. 196 00:19:08,188 --> 00:19:10,524 Maar ik wilde mezelf verbeteren. 197 00:19:17,489 --> 00:19:19,700 Als de drang om te ademen komt… 198 00:19:19,783 --> 00:19:22,995 …en je eerste gedachte is: mijn hemel, ik moet ademen… 199 00:19:23,829 --> 00:19:30,043 …dan kun je dat trainen door te denken: nee, m'n lichaam kan dit langer volhouden. 200 00:19:42,848 --> 00:19:47,311 En het veranderde letterlijk de manier waarop m'n brein pijn interpreteert. 201 00:20:03,827 --> 00:20:05,996 Ik zocht voortdurend m'n grenzen op. 202 00:20:10,542 --> 00:20:14,046 En het waren de haaien die me daartoe aanzetten. 203 00:20:25,265 --> 00:20:28,310 Nu kan ik m'n adem ruim zesenhalve minuut inhouden. 204 00:20:34,775 --> 00:20:39,238 Daardoor kan ik de interactie tussen hen bekijken. 205 00:20:39,321 --> 00:20:43,033 Toen zag ik hoe ze met elkaar communiceerden. 206 00:20:48,705 --> 00:20:51,250 Er was iets wat ik in m'n jeugd had gelezen. 207 00:20:54,378 --> 00:20:57,089 Iemand had bijen in een bijenkorf bestudeerd… 208 00:20:59,925 --> 00:21:04,304 …en realiseerde zich dat ze via een dansje met elkaar communiceerden. 209 00:21:06,974 --> 00:21:09,726 Dat was waar ik aan moest denken. 210 00:21:17,359 --> 00:21:19,403 Haaien zwemmen niet maar wat rond. 211 00:21:25,492 --> 00:21:27,911 Er zijn veel patronen. 212 00:21:40,674 --> 00:21:43,552 Het zijn de patronen van de sociale hiërarchie. 213 00:21:46,138 --> 00:21:47,806 Achtervolgen of meeliften. 214 00:21:50,642 --> 00:21:52,269 Onderscheppen of blokkeren. 215 00:21:56,315 --> 00:22:00,027 Een van de meest duidelijke was parallel zwemmen. 216 00:22:02,904 --> 00:22:04,865 Twee haaien zwemmen naast elkaar… 217 00:22:06,241 --> 00:22:07,826 …en tasten elkaar af. 218 00:22:11,121 --> 00:22:15,417 En doorgaans is 't de grotere haai die de hogere positie inneemt. 219 00:22:20,589 --> 00:22:25,761 Of af en toe zie ik de ene haai dreigend de andere haai benaderen… 220 00:22:27,012 --> 00:22:28,930 …en deze waarschuwen. 221 00:22:46,448 --> 00:22:48,867 Hij richt z'n borstvinnen omlaag. 222 00:22:50,619 --> 00:22:52,329 Dit is een dreigement. 223 00:22:57,626 --> 00:23:01,630 Ik besefte dat als ik gespannen of nerveus ben of stress ervaar… 224 00:23:01,713 --> 00:23:05,801 …of welke emotie dan ook, ze komen in je lichaam tot uiting… 225 00:23:06,426 --> 00:23:08,470 …middels kleine spierbewegingen. 226 00:23:10,305 --> 00:23:13,141 De haaien zijn zo verfijnd dat ze dat voelen. 227 00:23:16,186 --> 00:23:17,854 Alsof ze je gedachten lezen. 228 00:23:21,358 --> 00:23:24,736 Als je je intenties heel duidelijk in je hoofd definieert… 229 00:23:24,820 --> 00:23:27,781 …vertaalt zich dat naar de spieren in je lichaam. 230 00:23:30,742 --> 00:23:33,620 Daardoor zie je de wereld als een haai. 231 00:23:42,087 --> 00:23:46,007 Het openen van deze deur heeft echt m'n ogen geopend. 232 00:23:58,019 --> 00:24:00,647 Pas een tijdje later… 233 00:24:00,730 --> 00:24:05,152 …werd 't makkelijker om bepaalde haaien te herkennen. 234 00:24:16,163 --> 00:24:23,044 Ik was nog niet zover dat ik ze namen gaf, maar ik herkende ze wel. 235 00:24:25,297 --> 00:24:27,591 Ik herkende de littekens. 236 00:24:31,052 --> 00:24:33,180 Dan denk ik: herinner je je me nog? 237 00:24:34,639 --> 00:24:35,557 Ben jij 't? 238 00:24:38,393 --> 00:24:41,146 Alsof je een vriend begroet. 239 00:24:45,942 --> 00:24:50,530 Haaien hebben een knipvlies wat eigenlijk een derde ooglid is. 240 00:24:50,614 --> 00:24:53,408 Die schuift omhoog in plaats van omlaag. 241 00:24:54,451 --> 00:24:56,453 Ze gebruiken het als bescherming. 242 00:24:59,498 --> 00:25:01,416 't Is mooi om ze ertegen te zien vechten. 243 00:25:02,375 --> 00:25:06,379 Als ze dichterbij komen, willen ze hun ogen openhouden en kijken. 244 00:25:14,471 --> 00:25:17,974 Nikki kwam naar me toe en opende haar ogen… 245 00:25:18,850 --> 00:25:20,435 …en keek me aan. 246 00:25:23,647 --> 00:25:25,565 Als een soort erkenning. 247 00:25:31,112 --> 00:25:35,158 Als het ooglid omhoog is, toont het hoeveel vertrouwen hij heeft. 248 00:25:37,369 --> 00:25:39,079 Wat als ik m'n hand uitsteek… 249 00:25:40,664 --> 00:25:43,416 …en me gewoon aanpas aan waar zij mee komt? 250 00:25:44,709 --> 00:25:46,336 En Nikki reageert daarop. 251 00:25:58,139 --> 00:26:00,850 Er gebeurt hier iets wat ik niet kan uitleggen. 252 00:26:01,434 --> 00:26:02,769 Ze communiceren. 253 00:26:06,565 --> 00:26:10,485 Op dat moment van contact wordt er zoveel gezegd. 254 00:26:12,988 --> 00:26:14,739 Haaien hebben sensoren… 255 00:26:14,823 --> 00:26:18,326 …waarmee ze de elektriciteit voelen van levende organismen. 256 00:26:18,910 --> 00:26:21,746 Dus ze voelt letterlijk wie ik ben… 257 00:26:22,247 --> 00:26:25,208 …op een niveau waarop wij de wereld niet ervaren. 258 00:26:35,260 --> 00:26:37,804 Niet alles is meetbaar. 259 00:26:40,682 --> 00:26:43,351 Dat betekent niet dat 't niet gebeurt. 260 00:26:52,944 --> 00:26:56,448 Dus op dat moment maakte ik erg veel goede foto's… 261 00:26:56,531 --> 00:26:58,033 …die ik wilde publiceren… 262 00:27:00,035 --> 00:27:01,995 …om de boodschap over te brengen. 263 00:27:04,581 --> 00:27:07,208 Maar toch bleef men spreken over een monster. 264 00:27:10,920 --> 00:27:14,716 Maar we moeten de manier waarop we naar haaien kijken veranderen. 265 00:27:16,217 --> 00:27:17,469 De perceptie omkeren. 266 00:27:34,736 --> 00:27:36,946 Met Ocean in de foto's… 267 00:27:38,031 --> 00:27:41,993 …was het belangrijkste thema: 'Waarom wordt ze niet opgegeten?' 268 00:27:47,707 --> 00:27:48,667 HOE DOET ZE DAT? 269 00:27:50,585 --> 00:27:55,632 Toen besefte ik dat die menselijke interactie met haaien het component is… 270 00:27:55,715 --> 00:27:59,302 …waar mensen zich mee kunnen verbinden en haaien anders gaan zien. 271 00:28:00,470 --> 00:28:02,681 Misschien zijn ze niet zoals in Jaws. 272 00:28:07,143 --> 00:28:11,356 Sinds dat moment heb ik vrijwel alle interacties gefilmd. 273 00:28:15,735 --> 00:28:18,154 Dat moest ik elke dag doen. 274 00:28:22,117 --> 00:28:23,410 Ermee naar buiten komen… 275 00:28:25,787 --> 00:28:28,164 …betekent ook dat je kritiek krijgt. 276 00:28:34,045 --> 00:28:37,757 Ik word erg nerveus van dat hele Ocean Ramsey-gedoe. 277 00:28:37,841 --> 00:28:42,470 In de Hawaïaanse cultuur dring je jezelf niet aan iets anders op. 278 00:28:42,554 --> 00:28:44,305 Je laat iets binnen. 279 00:28:45,890 --> 00:28:47,517 Ze is er berucht om. 280 00:28:48,101 --> 00:28:51,563 Iedereen in de haaienbranche weet wie ze is en wat ze doet. 281 00:28:51,646 --> 00:28:54,482 Meer voor Instagram en het mooie plaatje. 282 00:28:54,566 --> 00:28:57,485 Mensen willen er deel van uitmaken, het is aantrekkelijk. 283 00:28:58,069 --> 00:28:59,863 Ik zou het niet aanraden. 284 00:28:59,946 --> 00:29:04,117 Mensen luisteren toch niet naar ons. Wij ruimen alleen de rommel op. 285 00:29:04,200 --> 00:29:07,370 Om dit te doen en met 't grote publiek te delen… 286 00:29:08,163 --> 00:29:11,958 …stuurt de verkeerde boodschap. Dan denkt iedereen 't te kunnen. 287 00:29:12,041 --> 00:29:17,130 Als een haai die connectie met je maakt, is 't een ander verhaal. 288 00:29:17,213 --> 00:29:22,135 Ik wil je leren kennen. Ik wil je voelen. Ik wil het begrijpen. 289 00:29:22,218 --> 00:29:26,389 Wat voor reden je ook hebt om je hand op dit dier te leggen… 290 00:29:26,473 --> 00:29:29,768 …je moet begrijpen wat je doet, waar je aan begint. 291 00:29:30,602 --> 00:29:32,312 Kijk naar Ocean en Juan. 292 00:29:33,271 --> 00:29:34,939 Zij begrijpen de haai. 293 00:29:36,316 --> 00:29:38,401 Zulke mensen vind je niet veel… 294 00:29:39,027 --> 00:29:42,363 …die 't met hoofd en hart begrijpen en in harmonie zijn. 295 00:29:42,447 --> 00:29:44,783 Zowel met de haai als in de oceaan. 296 00:29:44,866 --> 00:29:49,496 Door deze jonge vrouw vreedzaam met deze grote dieren te zien… 297 00:29:49,579 --> 00:29:54,959 …kunnen wij ze door haar ogen op een andere manier zien. 298 00:29:55,043 --> 00:29:59,506 Dat is een goede manier om de menselijke perceptie te veranderen. 299 00:29:59,589 --> 00:30:04,511 Wat ze willen laten zien, is dat we niet bang hoeven te zijn voor de dieren. 300 00:30:04,594 --> 00:30:09,432 Dat is wat ze mensen willen laten begrijpen. 301 00:30:09,516 --> 00:30:10,934 Ze gaat het water in en… 302 00:30:13,269 --> 00:30:16,773 …stelt de vraag: 'Waarom zou ik bang zijn?' 303 00:30:16,856 --> 00:30:18,900 Meestal kom je ermee weg… 304 00:30:19,400 --> 00:30:20,860 …maar soms ook niet. 305 00:30:29,702 --> 00:30:33,832 Het is een lastige weg waarin we de juiste balans zoeken… 306 00:30:33,915 --> 00:30:37,710 …tussen het vermenselijken en laten zien van hun persoonlijkheid… 307 00:30:37,794 --> 00:30:40,630 …hoe bijzonder ze zijn en zeker geen monsters. 308 00:30:40,713 --> 00:30:44,425 Maar tegelijkertijd zijn 't roofdieren, geen puppy's. 309 00:30:48,221 --> 00:30:49,430 En als 't misgaat… 310 00:30:50,682 --> 00:30:54,644 …is 't ons probleem. We zijn in 't water. Niemand hoeft 't te weten. 311 00:30:55,937 --> 00:30:57,230 We hebben geen kinderen. 312 00:30:57,730 --> 00:31:01,651 We riskeren niets anders dan ons eigen leven. 313 00:31:03,945 --> 00:31:07,198 Ik ben altijd klaar om te sterven. Hoe zeggen ze dat? 314 00:31:07,282 --> 00:31:11,327 't Gaat om 't leven in je jaren, niet de jaren in je leven. 315 00:31:11,411 --> 00:31:13,621 En ik… Mijn hemel, Shark. 316 00:31:13,705 --> 00:31:16,499 Shark jaagt iedereen weg. -Je weet hoe je mensen wegjaagt. 317 00:31:16,583 --> 00:31:20,795 Hij denkt: hallo, ik ben er ook nog. 318 00:31:22,505 --> 00:31:24,716 Ik hoop dat 't geen gewoonte wordt. 319 00:31:24,799 --> 00:31:27,552 Als hij zo doorgaat, doe ik 't raam open. 320 00:31:30,471 --> 00:31:32,765 Modieus op Aloha-tijd. 321 00:31:34,267 --> 00:31:36,269 Dag, jongens. -Sorry dat we zo laat zijn. 322 00:31:38,813 --> 00:31:43,902 Elke keer zijn jullie weer groter. Kijk eens wat ik heb. Haaientatoeages. 323 00:31:43,985 --> 00:31:45,403 Dankjewel. -Ja. 324 00:31:46,112 --> 00:31:48,239 Nu kun je net als je vader een tatoeage hebben. 325 00:31:48,323 --> 00:31:54,787 Het leek me wel een goed idee om deze schattige haaienarmbandjes te maken. 326 00:31:54,871 --> 00:31:58,249 Hoe is de haai z'n tanden verloren? 327 00:31:58,333 --> 00:32:01,419 Haaien boffen heel erg. Ze hoeven nooit naar de tandarts. 328 00:32:01,502 --> 00:32:05,840 Ik ontmoette Ocean en Juan en had net een klein babyproject met ze gedaan. 329 00:32:05,924 --> 00:32:09,928 We gingen één keer duiken en ik heb meteen contact met ze opgenomen. 330 00:32:10,011 --> 00:32:13,014 Ik dacht: dit wil ik nog eens doen. 331 00:32:17,852 --> 00:32:21,189 Als je met een grote haai zwemt… 332 00:32:23,566 --> 00:32:28,488 …is er een energie en een aanwezigheid die moeilijk te omschrijven is. 333 00:32:36,037 --> 00:32:38,081 Je beseft gewoon dat je zwemt… 334 00:32:38,164 --> 00:32:43,044 …met iets dat al onder ons was in een of andere vorm voordat er bomen waren. 335 00:32:47,048 --> 00:32:48,716 Je zwemt met een dinosaurus. 336 00:33:00,186 --> 00:33:05,358 Ocean en Juan zijn perfect uitgerust en bekwaam om te doen wat ze doen. 337 00:33:07,485 --> 00:33:08,486 Ze ademen 't. 338 00:33:12,824 --> 00:33:17,161 Het is veel gevaarlijker voor iemand die 't niet zou kunnen ademen. 339 00:33:27,338 --> 00:33:31,259 Ik zeg je eerlijk dat ik elke keer nog steeds bang ben. 340 00:33:35,471 --> 00:33:37,473 Het is belangrijk om kalm te zijn… 341 00:33:38,141 --> 00:33:41,769 …en om een competent roofdier te zijn in hun aanwezigheid. 342 00:33:42,895 --> 00:33:45,565 Je kunt geen zwakte tonen bij hen. 343 00:33:49,027 --> 00:33:52,780 Maar als ik een haai tegenkom, ken ik z'n geschiedenis niet. 344 00:33:54,615 --> 00:33:56,993 Ik ken z'n geschiedenis met mensen niet. 345 00:33:58,578 --> 00:34:02,248 Dat heeft invloed op de manier waarop ze met me omgaan. 346 00:34:06,544 --> 00:34:07,962 O, hemel. Je hebt… 347 00:34:08,046 --> 00:34:10,173 Oké. Dus Kalihi… 348 00:34:12,175 --> 00:34:13,051 Hoi, Kalihi. 349 00:34:14,135 --> 00:34:16,804 Kalihi betekent 'de rand' in het Hawaïaans. 350 00:34:19,640 --> 00:34:22,310 Ze was een jonge haai. 351 00:34:22,935 --> 00:34:24,562 Een zeer sterke jonge haai. 352 00:34:26,689 --> 00:34:29,400 Ik zag haar overal op afgaan. 353 00:34:29,901 --> 00:34:31,986 Stoten. Bijten. 354 00:34:36,407 --> 00:34:39,327 Ze is veel intenser dan de anderen. 355 00:34:43,706 --> 00:34:44,791 Ze is erg slim. 356 00:34:49,170 --> 00:34:52,840 Kalihi deed iets wat ik nog niet eerder had gezien. 357 00:34:54,467 --> 00:34:56,969 Ze kwam naar de oppervlakte en begon te happen… 358 00:35:02,934 --> 00:35:04,268 …om bubbels te maken. 359 00:35:05,728 --> 00:35:07,605 Zodat je daar niets meer zag. 360 00:35:10,608 --> 00:35:12,735 Ze doet zulke onverwachte dingen. 361 00:35:15,571 --> 00:35:19,367 De manier waarop ze probeerde haar lichaam om te draaien. 362 00:35:20,952 --> 00:35:24,372 Het leek er bijna op of ze dat van mij had geleerd. 363 00:35:26,624 --> 00:35:27,708 Ik weet niet hoe. 364 00:35:30,419 --> 00:35:34,507 Ik wist dat ze wist wat ze deed en ik twijfelde niet aan haar. 365 00:35:34,590 --> 00:35:37,051 Ik zou nooit aan haar twijfelen. 366 00:35:38,261 --> 00:35:39,804 Het is geen videogame. 367 00:35:42,849 --> 00:35:44,183 Je kunt niet pauzeren. 368 00:35:53,442 --> 00:35:55,153 Ze daagde Ocean uit. 369 00:36:05,621 --> 00:36:06,956 Accepteer de risico's. 370 00:36:07,623 --> 00:36:09,625 Erken ze en ga verder. 371 00:36:20,219 --> 00:36:22,722 Al die tijd in het water leerde ik van ze. 372 00:36:23,556 --> 00:36:28,186 Ze vormden m'n bewegingen in het water zoals ze andere dieren vormden. 373 00:36:38,446 --> 00:36:42,200 Ze benaderden me vanuit verschillende hoeken. 374 00:36:56,631 --> 00:37:00,509 Ze lieten me zien dat ze graag hun tegenkleuring van onderaf gebruiken. 375 00:37:11,062 --> 00:37:13,856 Die ervaringen hebben me geleerd om te leiden. 376 00:37:15,316 --> 00:37:16,442 Naar beneden duwen. 377 00:37:18,361 --> 00:37:19,946 Vergrendelen bij de elleboog. 378 00:37:31,249 --> 00:37:33,251 Het is bijna een soort mooie dans. 379 00:37:34,377 --> 00:37:37,964 Als ze de haaien dichterbij wilde hebben, deed ze haar hoofd omlaag… 380 00:37:38,965 --> 00:37:40,299 …maakte ze zich klein. 381 00:37:44,971 --> 00:37:48,140 Voor meer ruimte neem je een verticale houding aan. 382 00:37:50,101 --> 00:37:52,520 Wees je iets directer met je oogcontact. 383 00:37:56,357 --> 00:38:00,569 Laat ze weten dat je als roofdier hun gelijke bent en overal van bewust. 384 00:38:04,156 --> 00:38:06,742 Als je voet bij stuk moet houden, dan doe je dat. 385 00:38:14,875 --> 00:38:18,713 Ze is erg bewust en heeft veel kennis over de dieren. 386 00:38:26,846 --> 00:38:31,058 Achter de camera word ik soms een beetje gemakzuchtig. 387 00:38:33,477 --> 00:38:36,897 Als je door een lens kijkt, krijg je een soort tunnelvisie. 388 00:38:40,151 --> 00:38:41,569 Ik moet op 'm letten. 389 00:38:58,502 --> 00:39:00,004 Ze heeft me veel geleerd. 390 00:39:03,090 --> 00:39:07,803 Al hun gedrag en de nodige strategie om 't veilig te maken. 391 00:39:12,516 --> 00:39:15,728 Ocean heeft er meer een soort wetenschap van gemaakt. 392 00:39:37,041 --> 00:39:42,588 Op een surfplank of als je met iemand zwemt, word je minder snel benaderd. 393 00:39:42,671 --> 00:39:47,510 Beperk spetteren en alles wat de aandacht op jezelf kan vestigen. 394 00:39:48,928 --> 00:39:51,972 Je kunt mensen niet gescheiden houden van haaien. 395 00:39:52,056 --> 00:39:55,768 Mensen willen zwemmen, surfen, duiken en gaan haaien tegenkomen. 396 00:39:55,851 --> 00:40:00,314 Ik wil dat mensen veilig zijn want een ongeluk komt m'n zaak niet ten goede… 397 00:40:00,398 --> 00:40:04,693 …en ook de bescherming van haaien en de reputatie van een haai niet. 398 00:40:04,777 --> 00:40:07,613 Daarom voel ik een sterke morele verplichting… 399 00:40:07,696 --> 00:40:12,159 …om te zorgen dat mensen veilig blijven en leren hoe ze dat moeten doen. 400 00:40:12,243 --> 00:40:17,456 Een van de dingen bij haaienaanvallen is dat in bijna alle gevallen… 401 00:40:17,540 --> 00:40:22,711 …de aangevallen personen niet wisten dat ze zouden worden aangevallen. 402 00:40:23,295 --> 00:40:27,675 Dus ze hebben nooit de kans gehad om ontwijkende maatregelen te nemen. 403 00:40:28,300 --> 00:40:33,431 Wat ze doet, is meer voor de show dan voor de wetenschap. 404 00:40:34,223 --> 00:40:38,894 Of je wel of geen wetenschapper bent, maakt niet zoveel uit. 405 00:40:38,978 --> 00:40:42,940 Wat voor mij van belang is, is de hoeveelheid tijd… 406 00:40:43,441 --> 00:40:46,402 …die je met deze dieren doorbrengt. 407 00:40:46,485 --> 00:40:49,655 Ze begrijpt heel goed hoe een haai zich gedraagt… 408 00:40:49,738 --> 00:40:52,616 …omdat ze zoveel tijd met deze dieren doorbrengt. 409 00:40:52,700 --> 00:40:54,743 Maar in de onderzoeksgemeenschap… 410 00:40:56,287 --> 00:40:57,997 …wordt ze niet gerespecteerd. 411 00:40:58,622 --> 00:41:00,249 Sommigen vinden dat… 412 00:41:00,332 --> 00:41:06,046 …omdat ze zichzelf laat fotograferen en haar verhalen vertelt… 413 00:41:06,130 --> 00:41:09,133 …dat niet iets is wat een wetenschapper doet. 414 00:41:09,216 --> 00:41:13,095 Maar wat doet een wetenschapper behalve goed observeren… 415 00:41:13,179 --> 00:41:15,139 …en hun bevindingen delen? 416 00:41:20,102 --> 00:41:22,980 We doen al 15 jaar veld-ID-datasets. 417 00:41:23,063 --> 00:41:26,442 DIT DEEL ONTBREEKT | HOOFDSCHUW NIET MEER ZICHTBAAR | ZEER DOMINANT 418 00:41:26,525 --> 00:41:28,360 ALI'I NIKOLÉ | NIKKI | QUEEN NIKKI 419 00:41:29,278 --> 00:41:30,362 TIP VIN ONTBREEKT 420 00:41:30,446 --> 00:41:33,199 We hebben 300 verschillende haaien geïdentificeerd. 421 00:41:33,282 --> 00:41:35,409 DIT DEEL ONTBREEKT | LITTEKEN STAART 422 00:41:35,493 --> 00:41:39,121 DOORGAANS VERLEGEN EN VOORZICHTIG DUURT LANGER OM TE BENADEREN 423 00:41:39,205 --> 00:41:41,332 MINDER NIEUWSGIERIG | V-SPLIT IN BORSTVIN 424 00:41:41,415 --> 00:41:48,172 MEER GENEIGD ME TE VOLGEN | KRUL IN RUGVIN 425 00:41:48,756 --> 00:41:51,008 Voor mij zijn ze net zo uniek… 426 00:41:51,091 --> 00:41:52,092 WOND AAN KAAK 427 00:41:52,176 --> 00:41:53,677 …als individu… 428 00:41:53,761 --> 00:41:54,887 LICHTERE BEK 429 00:41:54,970 --> 00:41:58,349 …net zo belangrijk als ieder mens. 430 00:41:58,432 --> 00:42:03,062 RUGVINSCHADE 3/4 RICHTING DE BOVENKANT 431 00:42:03,771 --> 00:42:06,273 Ik begon in 2006 met Ocean samen te weken. 432 00:42:07,066 --> 00:42:09,902 Ongeveer vijf jaar daarna kwam Roxy in ons leven. 433 00:42:12,571 --> 00:42:16,367 De eerste keer dat we haar zagen, was haar kaak onlangs gebroken. 434 00:42:16,450 --> 00:42:17,952 Het zag er vreselijk uit. 435 00:42:18,035 --> 00:42:19,203 AANGERICHT DOOR HAAK? 436 00:42:19,787 --> 00:42:22,122 Het was of ik haar pijn kon voelen. 437 00:42:23,499 --> 00:42:25,834 Ik zag het in de manier waarop ze zwom. 438 00:42:27,336 --> 00:42:30,297 En ik herinner me dat ik beelden van haar toonde… 439 00:42:30,381 --> 00:42:33,717 …en iedereen vond haar een vreselijk eng monster. 440 00:42:36,971 --> 00:42:38,556 Zij is het monster niet. 441 00:42:39,348 --> 00:42:42,893 De monsters zijn de mensen die haar dat hebben aangedaan. 442 00:42:48,857 --> 00:42:51,569 Stel je voor dat je kaak wordt opengebroken. 443 00:42:53,696 --> 00:42:57,283 En stel je voor hoe dat zou zijn om te eten. 444 00:43:02,913 --> 00:43:08,877 Haar beste kans om aan eten te komen, is vis die al is gevangen of al dood is… 445 00:43:09,837 --> 00:43:12,673 …die je meestal vindt aan een haak of in een net. 446 00:43:14,800 --> 00:43:16,385 Er werkt veel tegen haar. 447 00:43:16,468 --> 00:43:18,637 En met dan ook nog de GPS-tracker… 448 00:43:20,514 --> 00:43:24,893 …raakt ze meer verstrikt dan andere dieren vanwege die tracker. 449 00:43:32,776 --> 00:43:35,779 We verwijderen vaak vislijn en dergelijke van andere haaien. 450 00:43:36,447 --> 00:43:37,698 Die gaan er gewoon vandoor. 451 00:43:41,577 --> 00:43:45,122 Maar met Roxy, na zoveel jaren dat te hebben verwijderd… 452 00:43:45,205 --> 00:43:47,541 …weet ik zeker dat ze ons herkent. 453 00:43:52,921 --> 00:43:56,383 Ik voel persoonlijk zoveel emotie om haar heen. 454 00:43:59,553 --> 00:44:03,098 In 1999 brak ik m'n rug bij een rotsklimongeluk. 455 00:44:05,809 --> 00:44:08,187 De lijn brak en ik viel 15 meter omlaag. 456 00:44:12,149 --> 00:44:15,194 En iemand zegt dat je nooit meer gaat lopen. 457 00:44:15,736 --> 00:44:17,821 Dan verandert er veel. 458 00:44:23,619 --> 00:44:25,579 Is het nog de moeite waard om te gaan? 459 00:44:31,919 --> 00:44:37,841 Ik breng zoveel tijd door met Juan en ik zie hoeveel rugpijn hij voortdurend heeft. 460 00:44:42,930 --> 00:44:46,392 En 't lijkt alsof die twee elkaar begrijpen… 461 00:44:46,475 --> 00:44:51,146 …en verbinding maken op een ander niveau omdat ze beide voortdurend pijn hebben. 462 00:44:53,524 --> 00:44:56,652 Het is prachtig om ze met elkaar te zien communiceren. 463 00:44:59,363 --> 00:45:01,949 De elleboog moet eigenlijk op slot blijven… 464 00:45:10,124 --> 00:45:15,045 …maar ik voel me soms zo ontspannen, dat ik deze laat buigen. 465 00:45:57,629 --> 00:46:01,884 Het is verbijsterend hoe dieren behandeld kunnen worden. 466 00:46:04,511 --> 00:46:09,099 Op dat moment besefte ik dat ze geen bescherming hebben. 467 00:46:09,183 --> 00:46:13,479 Er waren geen juridische gevolgen voor het doden van een haai. 468 00:46:19,401 --> 00:46:23,739 Bijna 100 jonge hamerhaaien zijn dood gevonden in Hawaï. 469 00:46:23,822 --> 00:46:27,868 Deze pups stierven waarschijnlijk nadat ze in een kieuwnet verstrikt raakten. 470 00:46:30,078 --> 00:46:32,581 Ze zijn niet beschermd tegen de zinloze slachting. 471 00:46:36,668 --> 00:46:38,462 Dingen als vissen op haaien. 472 00:46:50,808 --> 00:46:53,227 Een haai doden, zoals Roxy. 473 00:46:54,102 --> 00:46:58,982 Hun kaak breken, ze uit het water slepen, alleen om met ze op de foto te gaan. 474 00:47:10,577 --> 00:47:12,037 Ik denk… 475 00:47:16,250 --> 00:47:22,673 Ik ben niet zo goed in het onder woorden brengen van emoties. 476 00:47:23,799 --> 00:47:28,554 Natuurlijk breekt 't m'n hart. Het is een lijdensweg. 477 00:47:33,058 --> 00:47:34,142 Tot dit moment… 478 00:47:35,769 --> 00:47:41,316 …waren haaienpopulaties afgenomen tot minder dan 10% voor de meeste soorten. 479 00:47:41,400 --> 00:47:42,734 50-JARIGE DALING 480 00:47:42,818 --> 00:47:44,278 UITSTERVEN 481 00:47:44,361 --> 00:47:47,155 Ze zijn allemaal op weg om uit te sterven. 482 00:47:47,239 --> 00:47:49,449 UITSTERVEN 483 00:47:51,618 --> 00:47:53,036 Waar zijn we? -Hier. 484 00:47:54,454 --> 00:47:57,165 En waar gaan we… 485 00:47:58,417 --> 00:47:59,334 De vismarkt. 486 00:48:01,086 --> 00:48:05,215 En toen ik me realiseerde dat haaienvinnen werden afgesneden… 487 00:48:08,510 --> 00:48:11,722 …en haaienpopulaties wereldwijd werden uitgeroeid… 488 00:48:11,805 --> 00:48:15,517 …voor een zinloze kop soep, werd er iets in me wakker. 489 00:48:21,023 --> 00:48:22,190 Haai… 490 00:48:22,274 --> 00:48:26,778 Landen over de hele wereld maken ze af en iedereen kijkt weg. 491 00:48:28,280 --> 00:48:31,867 Weet u wat voor haai? Is dit de walvishaai? 492 00:48:33,493 --> 00:48:38,749 Zelfs als ze geen sleutelsoort waren die essentieel is voor zee-ecosystemen… 493 00:48:38,832 --> 00:48:42,252 …het doden van een dier voor minder dan 2% van z'n lichaam… 494 00:48:44,004 --> 00:48:46,632 Waarom zou iemand dat doen voor een kom soep? 495 00:48:51,428 --> 00:48:53,347 Wat is het grootste probleem? 496 00:48:54,097 --> 00:48:57,184 Het grootste probleem dat ik recht voor m'n neus zag… 497 00:48:57,267 --> 00:49:00,270 …was het uitroeien van haaien. Dat is het probleem. 498 00:49:00,354 --> 00:49:03,857 Hoe deel je die informatie? Door visuele beelden. 499 00:49:08,445 --> 00:49:09,947 Ik gebruik m'n uiterlijk. 500 00:49:12,115 --> 00:49:14,451 Ik zet mezelf in voor een doel. 501 00:49:18,246 --> 00:49:20,791 Mensen kijken eerst en luisteren daarna pas. 502 00:49:22,000 --> 00:49:23,377 De aandacht trekken… 503 00:49:26,421 --> 00:49:29,675 …en vervolgens die goede boodschap door laten dringen… 504 00:49:31,343 --> 00:49:33,053 …is uiteindelijk m'n doel. 505 00:49:34,221 --> 00:49:37,057 Dit is op kleine schaal wat er dagelijks gebeurt. 506 00:49:41,228 --> 00:49:45,857 Met die beelden konden we zoveel meer mensen bereiken… 507 00:49:46,483 --> 00:49:48,527 …dan al 't andere wat we hebben gedaan. 508 00:49:50,278 --> 00:49:53,198 Het is een kans om het grote publiek te bereiken. 509 00:49:59,454 --> 00:50:00,622 280.000 DOOD PER DAG 510 00:50:05,502 --> 00:50:07,879 VREES NIET VOOR HAAIEN. VREES VOOR HUN TOEKOMST. 511 00:50:07,963 --> 00:50:09,756 RED ONZE HAAIEN! ER IS HAAST BIJ! 512 00:50:11,383 --> 00:50:12,426 NOOIT MEER 513 00:50:17,431 --> 00:50:23,061 Als vrouw krijg ik een ander soort aandacht en veel meer kritiek. 514 00:50:24,021 --> 00:50:26,023 DEZE VROUW IS DE IDIOOT VAN DE DAG 515 00:50:26,106 --> 00:50:28,108 Niet iedereen is 't met je eens. 516 00:50:28,191 --> 00:50:31,236 JE GEEFT ALLEEN OM JE SELFIES LAAT ZE MET RUST | PURE ZELFPROMOTIE 517 00:50:31,319 --> 00:50:34,448 Internethelden ver hiervandaan. 518 00:50:34,531 --> 00:50:36,074 OP EEN DAG HEB JE PECH 519 00:50:39,828 --> 00:50:41,621 Mensen zeggen: 'Je gaat dood.' 520 00:50:41,705 --> 00:50:44,374 'Ik wens jou ook een fijne dag en een lang leven.' 521 00:50:44,458 --> 00:50:46,376 ROOFDIEREN ALS INSTAGRAM-MODE 522 00:50:46,460 --> 00:50:47,586 LEKKER KONTJE 523 00:50:47,669 --> 00:50:51,381 Mensen geven commentaar op m'n uiterlijk of m'n werkwijze. 524 00:50:51,465 --> 00:50:53,216 Laat ze met iets beters te komen. 525 00:50:53,300 --> 00:50:54,843 ZE SPEELT MET VUUR 526 00:50:54,926 --> 00:50:56,803 Dus 't is wat 't is. 527 00:50:56,887 --> 00:50:58,972 Ik moet 't er maar mee doen. 528 00:51:03,685 --> 00:51:08,148 We wisten dat we iets extremers moesten doen om de onzin te doorbreken. 529 00:51:09,941 --> 00:51:11,068 Jaws. 530 00:51:15,072 --> 00:51:18,492 De diepste angst die iedereen voor haaien heeft… 531 00:51:19,117 --> 00:51:21,203 …is altijd het beeld van een witte haai. 532 00:51:26,416 --> 00:51:29,127 Daarom wilden we een beeld hebben… 533 00:51:29,920 --> 00:51:34,049 …dat de verbinding toont tussen mens en witte haai… 534 00:51:35,050 --> 00:51:36,218 …de 'anti-Jaws'. 535 00:51:38,804 --> 00:51:42,808 En op Hawaï komen ze elk jaar langs… 536 00:51:42,891 --> 00:51:44,768 …maar je ziet ze zelden. 537 00:51:47,020 --> 00:51:49,022 Als de eenhoorn van de oceaan. 538 00:51:50,273 --> 00:51:55,821 Zeldzaam om te zien, laat staan dat er een in het water naar je toe zwemt. 539 00:52:01,910 --> 00:52:06,790 Op slechts een paar plekken op aarde kun je witte haaien vinden en met ze duiken. 540 00:52:08,125 --> 00:52:09,876 Eén zo'n plek is Guadalupe. 541 00:52:29,229 --> 00:52:32,023 M'n eerste duik met witte haaien. 542 00:52:33,608 --> 00:52:36,736 Het aas en de vis gaan stroomafwaarts in die richting. 543 00:52:37,529 --> 00:52:42,534 En daar zou de haai vandaan moeten komen, maar hij komt van de boeg van de boot. 544 00:52:44,327 --> 00:52:48,039 Met z'n ogen open maakt hij oogcontact met iedereen. 545 00:52:54,754 --> 00:52:56,464 Vervolgens duikt hij omlaag. 546 00:52:56,548 --> 00:52:59,593 Daarna komt hij pijlsnel recht van de bodem omhoog. 547 00:52:59,676 --> 00:53:02,429 En er ontstaat een soort witte waas. Boem. 548 00:53:07,225 --> 00:53:10,854 Ik besefte dat als ze een mens willen grijpen… 549 00:53:11,605 --> 00:53:13,315 …je geen schijn van kans hebt. 550 00:53:13,398 --> 00:53:17,360 Mensen worden niet gebeten door haaien. Ze zouden verdwijnen. 551 00:53:36,713 --> 00:53:38,965 Dus voor 't eerst in m'n leven… 552 00:53:39,049 --> 00:53:45,764 …besloot ik 't gedrag van een specifieke haaiensoort te observeren… 553 00:53:47,182 --> 00:53:48,433 …vanuit een kooi. 554 00:54:06,034 --> 00:54:09,246 Kijken naar hoe de haaien met elkaar omgaan… 555 00:54:10,664 --> 00:54:12,499 …kijken naar hun interactie… 556 00:54:13,792 --> 00:54:15,293 …en de taal leren kennen. 557 00:54:33,603 --> 00:54:37,649 Er is een zekere mate van nervositeit, maar 't is meer opwinding. 558 00:54:44,197 --> 00:54:48,618 En het is dat gevoel van 'Oké, ik ben er nu klaar voor.' 559 00:55:01,006 --> 00:55:06,303 Leren, observeren, opmerken dat wanneer ik ergens werd ingesloten… 560 00:55:06,386 --> 00:55:09,556 …ik er dan plotseling een naast me had gemist. 561 00:55:13,643 --> 00:55:17,564 Weet ik nu 100% wat er gaat gebeuren buiten deze kooi? 562 00:55:18,898 --> 00:55:19,733 Nee. 563 00:55:41,212 --> 00:55:43,465 En toen zag ik een prachtige haai. 564 00:55:49,387 --> 00:55:51,806 Het meest dominante vrouwtje in de buurt. 565 00:55:58,021 --> 00:56:02,150 Haar nieuwsgierigheid naar mij was heel diepgaand. 566 00:56:08,198 --> 00:56:10,950 Ze kijkt me aan. 567 00:56:19,209 --> 00:56:24,297 Misschien zeg ik dit niet goed, maar 't voelde bijna als een uitnodiging. 568 00:57:13,346 --> 00:57:18,643 Niemand had voor die dag op die manier contact met een witte haai. 569 00:57:25,984 --> 00:57:27,694 Dit was dat anti-Jaws-moment. 570 00:57:37,620 --> 00:57:40,707 GoPro bracht 't uit als natuurbeschermingsvideo. 571 00:57:41,207 --> 00:57:46,504 GOPRO: OCEAN RAMSEY EN EEN WITTE HAAI 572 00:57:50,425 --> 00:57:51,968 Toen veranderde alles. 573 00:57:52,469 --> 00:57:54,304 Ocean Ramsey. -Ocean Ramsey. 574 00:57:54,387 --> 00:57:56,181 Ocean Ramsey. -Ocean Ramsey. 575 00:57:56,264 --> 00:57:57,724 Ze heet Ocean? -Ja, Ocean. 576 00:57:57,807 --> 00:58:01,519 Een onverschrokken waaghals die met witte haaien zwemt. 577 00:58:01,603 --> 00:58:04,272 Deze vrouw zwemt echt met een witte haai. 578 00:58:04,355 --> 00:58:05,482 Nee. 579 00:58:05,565 --> 00:58:09,444 Dat is een enorme haai. -Ik weet niet hoe leuk de haai dat vond. 580 00:58:09,527 --> 00:58:12,071 Witte haaien worden gewoon verkeerd begrepen… 581 00:58:12,155 --> 00:58:14,616 …dus, zoals elk rationeel mens, zwemt ze met ze. 582 00:58:14,699 --> 00:58:17,368 Als we nu Wie van de Drie zouden spelen… 583 00:58:17,452 --> 00:58:19,662 …kan ik twee willekeurige mensen naast je zetten… 584 00:58:19,746 --> 00:58:22,790 …en niemand zou raden dat jij degene bent die met haaien zwemt. 585 00:58:25,210 --> 00:58:27,170 De gemeenschap begon te groeien. 586 00:58:28,755 --> 00:58:32,258 En er waren ook zakelijke kansen… 587 00:58:33,051 --> 00:58:35,220 …om passief bewustzijn te creëren… 588 00:58:37,263 --> 00:58:38,973 …wat goed was voor de haaien. 589 00:58:46,147 --> 00:58:48,066 Er zijn nu steeds meer mensen… 590 00:58:48,149 --> 00:58:51,569 …die meer willen leren over het gedrag van haaien. 591 00:58:51,653 --> 00:58:54,239 En we laten mensen kennismaken met haaien. 592 00:58:54,322 --> 00:58:57,242 Kom het water maar in. Blijf dicht bij de boot. 593 00:59:00,453 --> 00:59:02,247 En om mensen veilig te houden. 594 00:59:03,373 --> 00:59:08,253 Er gaat niets boven iemand voorzien van een persoonlijk perspectief. 595 00:59:08,336 --> 00:59:09,712 Zodat ze kunnen zeggen… 596 00:59:09,796 --> 00:59:12,966 …'Ik had een prachtige ervaring met een haai in het water.' 597 00:59:15,718 --> 00:59:21,057 En waarderen wat een haai echt is… 598 00:59:21,140 --> 00:59:24,102 …wat een inspiratie zal zijn om ze te beschermen. 599 00:59:28,731 --> 00:59:33,736 Het lastige is de balans van dit hele gebeuren. 600 00:59:33,820 --> 00:59:40,618 Het idee dat we deze dieren moeten beschermen. 601 00:59:49,460 --> 00:59:55,967 Maar ik had gezien wat dat dier een mens aan kan doen. 602 00:59:58,136 --> 01:00:02,223 Deze morgen zijn mensen extra alert op een populaire surfplek in Oahu. 603 01:00:02,307 --> 01:00:07,103 Een 25-jarige surfer is zwaar gewond na te zijn aangevallen door een haai. 604 01:00:07,186 --> 01:00:09,856 Colin Cook was aan 't surfen bij Oahu's noordkust… 605 01:00:09,939 --> 01:00:12,191 …toen de haai plotseling verscheen. 606 01:00:14,027 --> 01:00:15,903 Het was een mooie dag. 607 01:00:16,404 --> 01:00:19,365 Het water was helder en zag er erg uitnodigend uit. 608 01:00:19,866 --> 01:00:22,535 Ik was daar al een paar uur. 609 01:00:22,619 --> 01:00:27,165 En ik herinner me dat ik op dat moment op zoek was naar een golf. 610 01:00:27,248 --> 01:00:32,462 En uit het niets werd ik door iets geslagen en omlaag getrokken. 611 01:00:32,545 --> 01:00:38,468 Ik opende m'n ogen onder water en zag dat er een grote haai aan m'n been hing. 612 01:00:39,093 --> 01:00:42,263 Ik kon loskomen en naar de oppervlakte zwemmen. 613 01:00:42,347 --> 01:00:46,643 Deze vingertop ontbrak en deze drie vingers hingen er los bij. 614 01:00:46,726 --> 01:00:48,853 Ik dacht: dat is alles, ik ben oké. 615 01:00:48,936 --> 01:00:51,981 Toen keek ik naar m'n been en dat was helemaal weg. 616 01:00:52,065 --> 01:00:55,735 Op dat moment dacht ik: ik ben klaar, ik ben dood. 617 01:00:57,612 --> 01:01:01,240 Ik voelde gewoon dat ik daar moest zijn. 618 01:01:03,826 --> 01:01:06,537 Ik weet niet hoe diep we hierop in kunnen gaan… 619 01:01:07,038 --> 01:01:09,248 …maar de haai beet hier in z'n been. 620 01:01:10,625 --> 01:01:13,419 En de riem zat aan de enkel. 621 01:01:13,961 --> 01:01:15,797 Door de plaatsing van de beet… 622 01:01:16,297 --> 01:01:18,383 …toen Colin weer op z'n board klom… 623 01:01:18,883 --> 01:01:22,804 …rukte de haai hem kapot aan de riem toen ik bij hem kwam. 624 01:01:23,596 --> 01:01:27,392 Op dat moment keek ik om en hoorde: 'Hou vol, ik kom je halen.' 625 01:01:27,475 --> 01:01:31,104 Keoni peddelde toevallig naast me op een stand-up paddleboard. 626 01:01:31,187 --> 01:01:32,814 Ocean en Juan vertelden me… 627 01:01:32,897 --> 01:01:36,609 …dat de tijgerhaai een grote voorwaartse kracht heeft. 628 01:01:37,193 --> 01:01:39,404 Maar als je kunt zorgen dat hij mist… 629 01:01:39,487 --> 01:01:43,199 …heb je zo'n 10 tot 12 seconden voordat hij zich omdraait. 630 01:01:43,991 --> 01:01:46,327 En ik sloeg haar zo hard als ik kon… 631 01:01:46,411 --> 01:01:49,122 …en probeerde haar omlaag te duwen in de waterkolom. 632 01:01:49,205 --> 01:01:53,167 En zodra ik haar omlaag sloeg en wist dat haar bek ons voorbijging… 633 01:01:53,251 --> 01:01:56,087 …gooide ik de peddel weg, tilde ik 'm op m'n rug… 634 01:01:57,714 --> 01:01:59,257 …en peddelden we naar de kant. 635 01:01:59,340 --> 01:02:04,887 Ik had bijna geen leven meer in me. Ik had moeite met ademen en… 636 01:02:06,097 --> 01:02:08,808 …ik vertelde Keoni m'n laatste wensen. 637 01:02:09,517 --> 01:02:12,979 Hij zei: 'Zeg tegen m'n moeder dat ik van haar hou.' 638 01:02:16,107 --> 01:02:18,818 We zijn goede vrienden sinds dit gebeurd is. 639 01:02:19,777 --> 01:02:22,280 We hebben een unieke band. 640 01:02:24,365 --> 01:02:26,367 Hij is als een soort held voor me. 641 01:02:26,951 --> 01:02:29,328 Cook bereikte de kust met de hulp van een vriend. 642 01:02:29,412 --> 01:02:33,624 Z'n linkerbeen moest worden geamputeerd en hij verloor delen van twee vingers… 643 01:02:33,708 --> 01:02:35,209 …maar hij leeft nog. 644 01:02:35,293 --> 01:02:38,629 Keoni Bowthorpe werd onderscheiden met de Carnegie-medaille… 645 01:02:38,713 --> 01:02:42,467 …die wordt gegeven aan mensen die hun leven riskeren… 646 01:02:42,550 --> 01:02:44,385 …om iemand anders te redden. 647 01:02:44,469 --> 01:02:46,888 Het is een prachtig heldenverhaal… 648 01:02:47,722 --> 01:02:52,059 …wat m'n hart gewoon heeft verpletterd. 649 01:02:53,060 --> 01:02:54,854 Het is een tragedie… 650 01:02:55,354 --> 01:03:01,152 …en het enige wat ik kan doen, is zoeken naar 't positieve in elke situatie. 651 01:03:01,235 --> 01:03:03,738 En dat is 't feit dat 't zo zeldzaam is. 652 01:03:10,787 --> 01:03:14,457 Dagelijks zwemmen er haaien langs surfers, zwemmers en duikers. 653 01:03:24,550 --> 01:03:26,969 Als ze ons zagen als natuurlijke prooi… 654 01:03:30,515 --> 01:03:34,143 …zouden dit soort incidenten voortdurend plaatsvinden. 655 01:03:38,898 --> 01:03:41,025 En toch is het zo zeldzaam. 656 01:03:49,951 --> 01:03:53,955 Het is niet alleen mijn taak om mensen te beschermen tegen haaien… 657 01:03:56,123 --> 01:03:59,752 …maar ook om haaien te beschermen tegen mensen. 658 01:04:05,258 --> 01:04:09,178 Er zijn periodes waarin je bepaalde haaien hebt leren kennen… 659 01:04:09,262 --> 01:04:11,639 …die je vervolgens een paar jaar niet meer ziet. 660 01:04:16,727 --> 01:04:19,438 Is hun kaak opengebroken door een haak… 661 01:04:19,522 --> 01:04:22,525 …of zijn ze in een net of vislijn verstrikt geraakt? 662 01:04:24,110 --> 01:04:25,069 Zijn ze dood? 663 01:04:28,322 --> 01:04:30,449 We hadden Roxy lang niet gezien. 664 01:04:38,291 --> 01:04:42,712 Ze had een touw met een haak in haar maag. 665 01:04:48,259 --> 01:04:50,177 Dat kon ik niet doorsnijden… 666 01:04:50,261 --> 01:04:53,848 …want als we er spanning op zetten, zag je de pijn in haar. 667 01:04:56,183 --> 01:04:58,895 M'n hart brak toen ik dat zag. 668 01:05:02,440 --> 01:05:04,442 Je kon zien dat ze enorm zwak was. 669 01:05:19,040 --> 01:05:23,669 In m'n hoofd dacht ik: ze gaat 't waarschijnlijk niet redden. 670 01:05:31,010 --> 01:05:33,262 Ik moet op z'n minst afscheid nemen. 671 01:05:43,439 --> 01:05:45,024 Ik was 't meest bang… 672 01:05:46,525 --> 01:05:51,614 …voor de haaien op het punt waarop ik echt van ze ben gaan houden als individuen. 673 01:05:52,490 --> 01:05:55,034 Laten we iets doen om ze te redden. 674 01:05:55,117 --> 01:05:57,328 DIT NOOIT MEER. 675 01:05:57,411 --> 01:05:59,956 Dus we probeerden een wet erdoor te krijgen… 676 01:06:01,374 --> 01:06:03,084 …om het beleid te veranderen… 677 01:06:04,210 --> 01:06:08,965 …zodat ze volledig beschermd zijn tegen de zinloze slachting in Hawaï. 678 01:06:10,299 --> 01:06:15,554 Het volgende voorstel is HB1734 betreffende het beschermen van zeeleven. 679 01:06:16,722 --> 01:06:17,974 Die is lang. 680 01:06:20,726 --> 01:06:23,270 HAWAÏ STAATSCAPITOOL HONOLULU 2016 681 01:06:28,818 --> 01:06:32,571 Kunt u in de microfoon praten? -Sorry. Kunt u me horen? 682 01:06:35,157 --> 01:06:38,452 En we lieten alles los wat er in ons leven gebeurde. 683 01:06:39,203 --> 01:06:42,123 De socialmedia-strategie gaan we gewoon mee door. 684 01:06:43,290 --> 01:06:48,462 Ik hoef niet eens te slapen. Het moet af door zoveel mogelijk content te plaatsen. 685 01:06:49,130 --> 01:06:53,092 Aloha, ik ben Ocean Ramsey, haaien- en natuurbeschermer en wetenschapper. 686 01:06:53,175 --> 01:06:56,971 Haaien zijn cruciaal voor de gezondheid en het evenwicht van zee-ecosystemen… 687 01:06:57,054 --> 01:06:59,098 …en verdienen beschermd te worden. 688 01:06:59,181 --> 01:07:03,227 Ze denkt als een haai. En dat bedoel ik als een compliment. 689 01:07:03,310 --> 01:07:05,938 Kom op tegen het vissen op haaien en kies lokale leiders… 690 01:07:06,022 --> 01:07:08,441 …die wetten maken om haaien te beschermen. 691 01:07:09,191 --> 01:07:10,234 Hallo, jongens. 692 01:07:13,946 --> 01:07:17,908 En de gemeenschap mobiliseren om de politici onder druk te zetten. 693 01:07:17,992 --> 01:07:19,577 De trieste realiteit is… 694 01:07:19,660 --> 01:07:24,123 …dat meer dan 100 miljoen haaien elk jaar worden gedood. 695 01:07:24,206 --> 01:07:26,834 Waarom beschermen? Waarom hebben we ze nodig? 696 01:07:26,917 --> 01:07:30,129 Als we ze uit onze oceaan halen, valt alles uit elkaar. 697 01:07:30,212 --> 01:07:32,465 70% van onze lucht komt uit de oceanen… 698 01:07:32,548 --> 01:07:35,676 …en haaien zijn essentieel voor dat gezonde ecosysteem. 699 01:07:37,136 --> 01:07:39,013 Om iets te veranderen… 700 01:07:40,473 --> 01:07:44,977 …in de tijd die we nodig hebben, moeten we echt samenwerken. 701 01:07:45,895 --> 01:07:47,772 We moeten werken als een team. 702 01:07:48,981 --> 01:07:51,817 In mijn district in South Maui, hadden we een aanvalsgolf. 703 01:07:51,901 --> 01:07:55,071 Het aantal gevallen dat plaatsvindt, komt waarschijnlijk door… 704 01:07:55,154 --> 01:07:58,991 …het toegenomen aantal mensen dat tijd doorbrengt in het water. 705 01:07:59,075 --> 01:08:01,368 Ik ben Juan Oliphant, haaienbeschermer… 706 01:08:01,452 --> 01:08:06,082 Het waren niet alleen Juan en ik. Het waren veel mensen in de gemeenschap. 707 01:08:06,665 --> 01:08:10,836 Het Hawaï Staatscapitool, Zaal 312. Ik hoop dat je erbij kunt zijn. 708 01:08:13,339 --> 01:08:17,551 Haaiensoorten zullen uitsterven zonder onze bescherming. 709 01:08:17,635 --> 01:08:20,179 Bij sommige incidenten werden haaien… 710 01:08:20,262 --> 01:08:23,891 …aan de nek opgehangen en aan straatnaamborden. 711 01:08:24,391 --> 01:08:26,811 Getuigenis online ingediend. 712 01:08:26,894 --> 01:08:28,813 IK STEUN HB1734; HAAIEN & ROGGEN 713 01:08:29,855 --> 01:08:32,858 Door alle verschillende organisaties waar we mee werken. 714 01:08:32,942 --> 01:08:34,985 WIJ KUNNEN EEN VERSCHIL MAKEN 715 01:08:35,069 --> 01:08:38,072 Ze is zo gedreven op zoveel verschillende platforms. 716 01:08:39,657 --> 01:08:41,534 Ze is moeilijk bij te houden. 717 01:08:42,952 --> 01:08:44,870 Niet iedereen is 't met je eens. 718 01:08:45,538 --> 01:08:49,250 Er is een enorme concurrentie tussen haaien en vissers. 719 01:08:49,333 --> 01:08:51,919 Sommige vissers bleven zich verzetten. 720 01:08:52,002 --> 01:08:57,383 Ik geloof niet dat het vangen en doden van haaien een groot probleem is in Hawaï. 721 01:08:57,466 --> 01:09:00,302 Dat is niet waar. -Het veroorzaakt veel chaos. 722 01:09:00,386 --> 01:09:03,597 Er zijn kwaadaardige en opzettelijke moorden gepleegd. 723 01:09:03,681 --> 01:09:06,976 Is dat wel of geen zelfverdediging? -Dat is discutabel. 724 01:09:07,059 --> 01:09:09,937 Nee. We leren van de natuur. 725 01:09:10,020 --> 01:09:12,940 Heeft u iets wetenschappelijks gepubliceerd? 726 01:09:13,023 --> 01:09:15,526 Uw website is erg commercieel. 727 01:09:16,026 --> 01:09:21,157 Ze onderschatten hoe taai Ocean is. 728 01:09:24,368 --> 01:09:26,078 We zijn tegen dit voorstel. 729 01:09:26,162 --> 01:09:27,746 Ik sta er volledig achter. 730 01:09:27,830 --> 01:09:29,540 Ik ben tegen dit voorstel. 731 01:09:29,623 --> 01:09:33,210 Ik ben hier om de manō volledige bescherming te bieden. 732 01:09:36,505 --> 01:09:38,340 We hebben zoveel moeite gedaan. 733 01:09:43,470 --> 01:09:44,597 Maar 't is mislukt. 734 01:09:53,564 --> 01:09:55,191 Jaar in, jaar uit. 735 01:10:00,446 --> 01:10:04,491 Dan zie ik haar zeker in haar meest duistere periodes. 736 01:10:06,202 --> 01:10:07,912 Ze is dan een ander mens. 737 01:10:09,997 --> 01:10:15,169 Haar mentaliteit is dan duidelijk veel negatiever. 738 01:10:17,171 --> 01:10:19,965 Dan kan ze niet meer stoppen. 739 01:10:23,928 --> 01:10:26,305 Ze werkt zich gewoon dood. 740 01:10:31,602 --> 01:10:34,438 Ik weet gewoon dat ze tegen iets moeilijks vecht. 741 01:10:40,694 --> 01:10:44,490 Zelfs met mij praat ze er niet over, omdat… 742 01:10:47,576 --> 01:10:48,786 Ik weet niet waarom. 743 01:11:33,914 --> 01:11:38,961 Ik voelde echt een zware depressie. 744 01:11:39,044 --> 01:11:42,089 Het is grappig, ik voel me rot over depressief zijn… 745 01:11:42,172 --> 01:11:46,385 …omdat ik zoveel kansen krijg en zoveel dingen doe. 746 01:11:47,469 --> 01:11:50,723 En iedereen heeft het weleens moeilijk. 747 01:12:09,366 --> 01:12:13,120 Ik wilde er voor haar zijn op die momenten met haar. 748 01:12:17,750 --> 01:12:19,793 Ik had dit niet zonder hem gekund. 749 01:12:21,128 --> 01:12:24,089 Hij is de enige persoon die me begrijpt. 750 01:12:31,055 --> 01:12:35,476 Alles wat we samen hebben meegemaakt, heeft ons alleen maar sterker gemaakt. 751 01:12:43,817 --> 01:12:48,906 In 2019 hadden we al vier jaar geprobeerd om die wet aangenomen te krijgen. 752 01:12:52,034 --> 01:12:56,997 De volgende deadline voor het indienen van het voorstel was aan het eind van de week. 753 01:12:58,624 --> 01:13:03,921 En we wisten dat we weer niet genoeg steun van de politici zouden krijgen. 754 01:13:08,050 --> 01:13:09,968 En toen gebeurde 't. 755 01:13:16,683 --> 01:13:22,064 We hoorden over een walvis die in Waikiki het rif op kwam. 756 01:13:25,442 --> 01:13:26,860 Het was een dode walvis. 757 01:13:29,613 --> 01:13:31,907 Ik dacht meteen: o, jee. 758 01:13:31,990 --> 01:13:35,828 Want het karkas van een dode walvis trekt haaien aan. 759 01:13:37,913 --> 01:13:41,875 We waren in het water. Er waren tijgerhaaien die we observeerden. 760 01:13:46,964 --> 01:13:50,092 En op een gegeven moment verdwenen de tijgerhaaien. 761 01:13:58,183 --> 01:14:00,102 En toen was alles stil. 762 01:14:09,486 --> 01:14:12,698 Maar ik hoorde kleine dolfijngeluiden. 763 01:14:13,740 --> 01:14:16,243 En ik zag wat flitsen in de diepte. 764 01:14:21,832 --> 01:14:23,625 En toen kwam vanuit de diepte… 765 01:14:26,211 --> 01:14:27,796 …een enorme… 766 01:14:29,339 --> 01:14:30,215 …witte haai. 767 01:14:31,133 --> 01:14:32,718 Mijn hemel. 768 01:15:03,916 --> 01:15:06,793 Ze is enorm. Ruim zes meter lang. 769 01:15:09,296 --> 01:15:12,132 Juan kon heel dichtbij komen. 770 01:15:13,050 --> 01:15:17,012 En ze probeerde meer walvisvlees naar binnen te werken. 771 01:15:20,849 --> 01:15:23,810 En alle stukjes walvisvlees… 772 01:15:23,894 --> 01:15:27,481 …kwamen uit de zijkant van haar kieuwen. 773 01:15:38,825 --> 01:15:41,036 Het leek zo onwerkelijk. 774 01:15:43,789 --> 01:15:48,043 Er is geen woord om die ervaring mee te beschrijven. 775 01:16:00,222 --> 01:16:02,140 En ze gaat recht op de boot af. 776 01:16:03,934 --> 01:16:08,647 Het klinkt als metaal op metaal en je beseft hoe dik hun huid is. 777 01:17:01,366 --> 01:17:05,912 Het is zo veel mooier dan ik me had kunnen voorstellen. 778 01:17:24,556 --> 01:17:26,808 Bij haar voelt 't anders. 779 01:17:28,644 --> 01:17:30,729 Ik voel geen behoefte om te ademen. 780 01:17:33,523 --> 01:17:36,443 De emoties en de verbinding die ik voel… 781 01:17:37,319 --> 01:17:38,570 …zijn overweldigend. 782 01:17:47,621 --> 01:17:49,289 Dit is wat ik moet doen. 783 01:18:01,677 --> 01:18:03,428 Hier leef ik voor. 784 01:18:13,271 --> 01:18:17,984 Dit is geen film, dit is echt. -Dit is een zes meter lange witte haai. 785 01:18:18,068 --> 01:18:22,030 De grootst bekende witte haai ter wereld. 786 01:18:22,114 --> 01:18:24,991 En ook de oudste, 50 jaar oud. 787 01:18:25,075 --> 01:18:28,704 De enorme haai liet zich deze week verrassend zien voor de kust van Oahu. 788 01:18:28,787 --> 01:18:31,331 Duiker Ocean Ramsey zwom naast haar. 789 01:18:31,415 --> 01:18:33,709 Ramsey heeft overal ter wereld haaien bestudeerd… 790 01:18:33,792 --> 01:18:35,961 De aandacht voor Hawaï… 791 01:18:36,670 --> 01:18:38,714 …voor het hebben van witte haaien… 792 01:18:39,548 --> 01:18:40,549 …was enorm. 793 01:18:41,049 --> 01:18:42,759 Ze doet dit om te laten zien… 794 01:18:42,843 --> 01:18:46,012 …dat niet alle haaien dodelijk zijn voor mensen. 795 01:18:46,096 --> 01:18:49,766 En het verhoogt de noodzaak deze dieren te beschermen in plaats van te verguizen. 796 01:18:49,850 --> 01:18:52,769 Heeft ze een punt? -Nee. 797 01:18:52,853 --> 01:18:56,273 Er was controverse over het aanraken van een haai. 798 01:18:56,773 --> 01:19:01,111 Je moet wilde dieren niet lastigvallen om aan te tonen ze niet gevaarlijk zijn. 799 01:19:01,194 --> 01:19:02,404 Wel kijken, niet aanraken. 800 01:19:07,576 --> 01:19:12,372 De controverse was goed omdat het daardoor langer in het nieuws bleef. 801 01:19:15,041 --> 01:19:19,504 En het hield een haai in het nieuws op een goede manier. 802 01:19:22,007 --> 01:19:25,218 Omdat mensen zeiden: 'Je moet ze niet aanraken.' 803 01:19:26,470 --> 01:19:27,679 Mensen geven erom. 804 01:19:30,348 --> 01:19:34,269 Vanbinnen dacht ik: mijn hemel, mensen geven zowaar om een haai. 805 01:19:37,731 --> 01:19:41,777 Er is veel controverse over hoe dicht je bij een witte haai mag komen. 806 01:19:41,860 --> 01:19:44,321 Ik denk dat 't de haaien niets interesseert. 807 01:19:45,739 --> 01:19:49,075 Ik denk niet dat 't lastigvallen is. -Ben ik 't niet mee eens. 808 01:19:49,159 --> 01:19:51,578 Maar 't heeft mogelijk een positieve uitwerking… 809 01:19:51,661 --> 01:19:54,915 …op de bescherming van haaien in 't algemeen… 810 01:19:56,500 --> 01:19:58,835 Er kan ook veel goeds bereikt worden. 811 01:19:58,919 --> 01:20:02,881 Mensen doden jaarlijks 70 tot 100 miljoen haaien. 812 01:20:02,964 --> 01:20:07,427 Die cijfers zijn schokkend, dat er zoveel worden gedood is alarmerend. 813 01:20:07,511 --> 01:20:10,096 De timing van het haaienbezoek komt tijdens Ramseys lobby… 814 01:20:10,180 --> 01:20:14,142 …voor strengere wetgeving om de mammoeten van de zee te beschermen. 815 01:20:15,393 --> 01:20:16,812 Precies in die week… 816 01:20:16,895 --> 01:20:20,565 …werd ons wetsvoorstel voor haaienbescherming behandeld. 817 01:20:21,149 --> 01:20:25,862 Ik dacht: ik heb niks te verliezen. Laat maar komen. 818 01:20:26,947 --> 01:20:28,657 STAATSCAPITOOL HONOLULU 2019 819 01:20:28,740 --> 01:20:29,866 Dit is Roxy. 820 01:20:29,950 --> 01:20:33,453 Momenteel zwemt ze rond met een stalen vislijn in haar keel. 821 01:20:33,537 --> 01:20:37,541 Veel mensen hebben haar ontmoet en zijn van haar gaan houden… 822 01:20:37,624 --> 01:20:40,126 …en vragen me voortdurend of ze nog leeft. 823 01:20:40,210 --> 01:20:42,254 Ik heb echt geen idee. 824 01:20:42,337 --> 01:20:45,423 Deze dieren worden verjaagd van de planeet… 825 01:20:45,507 --> 01:20:47,634 …en er is geen weg terug. 826 01:20:48,301 --> 01:20:49,553 Dat staat op 't spel. 827 01:20:49,636 --> 01:20:54,057 Een grotere kans als deze gaan we niet krijgen. 828 01:20:54,140 --> 01:20:58,520 Stop gewoon met het doden van haaien om de oceaan te genezen. 829 01:21:00,272 --> 01:21:01,815 Bedankt voor jullie komst. 830 01:21:02,983 --> 01:21:06,194 Zoals u ziet, zijn er weinig tegenstanders. 831 01:21:06,278 --> 01:21:12,909 Dat is geen toeval. Dat is omdat jullie deze kwestie al geruime tijd aankaarten. 832 01:21:13,577 --> 01:21:15,453 Als we open genoeg zijn… 833 01:21:15,537 --> 01:21:19,457 …om dingen vanuit meerdere perspectieven te zien… 834 01:21:19,541 --> 01:21:23,169 …is de kans groter dat we die balans vinden… 835 01:21:23,253 --> 01:21:27,507 …en verbinding met de wezens waarmee we deze wereld delen. 836 01:21:28,008 --> 01:21:32,220 De mens heeft altijd dingen geëlimineerd waar hij bang voor is. 837 01:21:32,304 --> 01:21:34,931 Je begeeft je in hun omgeving. 838 01:21:35,432 --> 01:21:37,100 Het is ook onze omgeving… 839 01:21:37,183 --> 01:21:40,604 …maar de echte les is hoe we naast elkaar bestaan. 840 01:21:45,150 --> 01:21:46,234 Goed nieuws. 841 01:21:48,069 --> 01:21:50,530 Wetsvoorstel 553… 842 01:21:50,614 --> 01:21:54,409 …met betrekking tot het beschermen van haaien. 843 01:21:54,492 --> 01:22:00,457 Vanaf nu is het een overtreding om willens en wetens… 844 01:22:00,540 --> 01:22:06,671 …een haai te vangen, verstrikken of doden in staatswateren. 845 01:22:08,465 --> 01:22:13,011 En wetsvoorstel 553 is nu in Hawaï van kracht als Wet 51. 846 01:22:23,021 --> 01:22:26,191 Het is nu illegaal om haaien te doden in Hawaï. 847 01:22:30,236 --> 01:22:34,699 Maar het belangrijkste is dat deze wet nu al in gebruik is… 848 01:22:34,783 --> 01:22:36,952 …en aan andere staten kan worden gegeven. 849 01:22:38,370 --> 01:22:41,790 Er hoeven maar een paar mensen op te staan om iets te veranderen. 850 01:22:52,842 --> 01:22:54,970 Dat is Roxy. 851 01:22:56,012 --> 01:22:58,807 Dat is geweldig. 852 01:23:01,851 --> 01:23:03,228 Toen ze terugkwam… 853 01:23:04,229 --> 01:23:06,815 …was ik echt enorm blij en ik dacht… 854 01:23:06,898 --> 01:23:10,026 …ze leeft nog. Ze is hier. Ze gaat ervoor. 855 01:23:10,110 --> 01:23:13,780 Ongelooflijk. Dag, schat, hoe is 't? 856 01:23:15,448 --> 01:23:16,783 Ik hou van deze haai. 857 01:23:16,866 --> 01:23:18,827 O, Roxy. 858 01:23:36,177 --> 01:23:39,514 We waren blij dat ze er zo gezond uitzag. 859 01:23:43,977 --> 01:23:46,813 Er is iets gebeurd. Iemand heeft haar geholpen… 860 01:23:46,896 --> 01:23:51,401 …en 't ging goed met haar. Ze was geweldig. 861 01:23:55,030 --> 01:23:58,908 Het was een opluchting om te zien dat ze zo was opgebloeid. 862 01:24:02,370 --> 01:24:06,291 En om te weten dat Roxy en Nikki en Kalihi en al die haaien… 863 01:24:06,374 --> 01:24:09,794 …die als familie voor ons zijn nu officieel beschermd zijn… 864 01:24:10,378 --> 01:24:12,380 …word ik erg blij van. 865 01:24:21,097 --> 01:24:24,309 M'n moeder heeft me ook gemotiveerd de natuur te beschermen. 866 01:24:25,977 --> 01:24:26,936 Hoe dat kwam? 867 01:24:27,020 --> 01:24:30,774 'Je tijd op deze planeet is beperkt. 868 01:24:30,857 --> 01:24:33,610 Probeer 'm beter te maken dan hoe je 'm aantrof.' 869 01:24:33,693 --> 01:24:36,988 Dat zei ze altijd en dat is me bijgebleven, dus ik dacht… 870 01:24:37,906 --> 01:24:43,203 …wat kan ik doen om de planeet beter te maken dan hoe ik 'm aantrof? 871 01:24:43,286 --> 01:24:48,249 En voor mij is dat met de oceaan en met de haaien. 100% zeker. 872 01:24:52,670 --> 01:24:56,007 Ik krijg tranen in m'n ogen. Ik ben erg emotioneel vandaag. 873 01:24:56,091 --> 01:24:58,843 Het is de warmte. Jullie hebben het hier erg warm gemaakt. 874 01:25:12,774 --> 01:25:17,445 Je kunt niet genoeg benadrukken hoe belangrijk 't is wat ze doen. 875 01:25:18,738 --> 01:25:21,616 Het zijn goede rolmodellen… 876 01:25:23,201 --> 01:25:24,828 …voor je kinderen. 877 01:25:37,132 --> 01:25:40,051 Soms denk ik dat mensen m'n handtekening willen… 878 01:25:40,135 --> 01:25:44,722 …omdat ze denken dat ik doodga en dan is het boek meer waard. 879 01:26:00,071 --> 01:26:04,284 Niemand had ooit geweten wat ik allemaal heb bereikt… 880 01:26:04,367 --> 01:26:08,913 …zonder zijn ongelooflijke talent en vaardigheden en beleving. 881 01:26:19,841 --> 01:26:22,343 Colin Cook overleefde een haaienaanval. 882 01:26:22,427 --> 01:26:25,346 Hij beleeft een mooi weekend omdat hij weer op het water was. 883 01:26:25,930 --> 01:26:29,100 Het is mooi om hier te zijn. Inspirerend om iedereen te zien. 884 01:26:35,607 --> 01:26:39,527 Ik wil meer haaien zien en deze prachtige planeet verkennen. 885 01:26:40,028 --> 01:26:44,866 Ik zou dat graag willen voortzetten, maar je weet nooit wanneer je tijd is gekomen. 886 01:26:46,201 --> 01:26:49,704 Maar als het door een haai komt, wil ik wel gezegd hebben… 887 01:26:49,787 --> 01:26:53,208 …dat ik mezelf in deze extremere situaties breng… 888 01:26:53,291 --> 01:26:55,585 …dus de haai mag nooit de schuld krijgen. 889 01:27:00,673 --> 01:27:05,094 Hawaï is de eerste Amerikaanse staat die het doden van haaien verbiedt 890 01:27:05,178 --> 01:27:12,185 Wereldwijd worden nog steeds elk jaar 100 miljoen haaien gedood 891 01:27:22,237 --> 01:27:25,949 Opgedragen aan Juans ouders Marlu en Richard Oliphant 892 01:27:26,032 --> 01:27:32,121 die allebei zijn overleden tijdens het maken van deze film