1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

3
00:00:23,148 --> 00:00:26,151
Dla wielu Amerykanów nigdy nie będę
jednym z nich.

4
00:00:34,910 --> 00:00:36,453
Nie mamy wspólnego języka,

5
00:00:36,537 --> 00:00:40,040
religii ani tożsamości.

6
00:00:59,726 --> 00:01:01,645
AMERYKANIN POCHODZENIA AZJATYCKIEGO

7
00:01:01,728 --> 00:01:05,857
MIESZKANIEC WYSP PACYFIKU
HAWAJCZYK

8
00:01:05,941 --> 00:01:10,153
Po co nam pojęcie amerykańskiego Azjaty
z wysp Pacyfiku?

9
00:01:10,237 --> 00:01:15,450
LISTA A

10
00:01:15,534 --> 00:01:22,499
15 OPOWIEŚCI
Z AZJATYCKIEJ I PACYFICZNEJ DIASPORY

11
00:01:24,668 --> 00:01:25,669
Kim jesteś?

12
00:01:26,461 --> 00:01:28,297
Jak postrzegasz siebie?

13
00:01:28,380 --> 00:01:29,715
Jaką masz tożsamość?

14
00:01:30,340 --> 00:01:31,341
AKTORKA

15
00:01:31,425 --> 00:01:35,470
Amerykanka pochodzenia azjatyckiego?
Kanadyjka?

16
00:01:35,971 --> 00:01:37,639
Amerykanka?

17
00:01:38,557 --> 00:01:42,728
Chciałabym powiedzieć,
że żadną z nich

18
00:01:42,811 --> 00:01:43,895
albo wszystkimi.

19
00:01:43,979 --> 00:01:47,858
Moje rozumienie świata,
świadomie i nieświadomie,

20
00:01:47,941 --> 00:01:50,819
opiera się na...

21
00:01:51,570 --> 00:01:56,658
byciu kobietą i Azjatką
w białym społeczeństwie.

22
00:01:57,283 --> 00:02:03,915
Największą częścią tej walki
i próby zrozumienia...

23
00:02:05,000 --> 00:02:08,961
jest kwestia tożsamości.

24
00:02:11,256 --> 00:02:14,384
To jest konflikt wewnętrzny.

25
00:02:16,303 --> 00:02:21,391
Ale są też namacalne konflikty.

26
00:02:21,475 --> 00:02:24,227
Czasem musisz zmienić akcent,

27
00:02:24,311 --> 00:02:26,563
wygląd i inne rzeczy.

28
00:02:26,647 --> 00:02:29,608
Wtedy trzeba ujarzmić wewnętrznego smoka.

29
00:02:30,609 --> 00:02:34,196
Kiedy to zrozumiałam,

30
00:02:34,279 --> 00:02:37,616
przestałam się tak przejmować.

31
00:02:43,454 --> 00:02:46,416
Mocno wpłynął na mnie...

32
00:02:46,500 --> 00:02:49,586
program telewizyjny Fame.

33
00:02:50,629 --> 00:02:54,383
Widziałam tam ludzi,

34
00:02:54,466 --> 00:02:57,594
którzy zajmują się tym,
co ja chcę robić.

35
00:02:59,805 --> 00:03:03,475
Ale znalezienie naszej paczki,

36
00:03:03,558 --> 00:03:06,520
ludzi, którzy mają podobne korzenie
i wyglądają jak ja,

37
00:03:06,603 --> 00:03:09,272
długo mi zajęło.

38
00:03:09,356 --> 00:03:12,484
Kiedy było nas niewielu,
byliśmy rozdzieleni.

39
00:03:13,527 --> 00:03:17,739
To było tak.
Dan jest na Hawajach.

40
00:03:17,823 --> 00:03:19,908
Tam pracuje.

41
00:03:19,991 --> 00:03:23,161
Jon Cho jest gdzieś daleko.

42
00:03:23,787 --> 00:03:26,498
Nie mogliśmy pracować razem.

43
00:03:27,290 --> 00:03:28,375
Czułam się...

44
00:03:29,835 --> 00:03:33,338
samotna.
Bo taki był ten system.

45
00:03:36,800 --> 00:03:37,843
Kwestia perspektywy.

46
00:03:37,926 --> 00:03:40,262
Gdziekolwiek się jest,
można się czegoś nauczyć.

47
00:03:40,345 --> 00:03:43,974
Nawet jeśli jest się niechcianym.

48
00:03:44,558 --> 00:03:48,812
W takich miejscach można się
najwięcej nauczyć.

49
00:03:48,895 --> 00:03:52,941
Jak funkcjonować w przestrzeni,
w której jest się niechcianym...

50
00:03:53,024 --> 00:03:54,401
albo szanowanym?

51
00:03:56,361 --> 00:03:57,779
To były inne czasy.

52
00:03:59,156 --> 00:04:02,784
Połowa obsady Chirurgów nie była biała.

53
00:04:03,368 --> 00:04:05,787
Wszyscy myśleli:

54
00:04:08,832 --> 00:04:09,958
„Nie mówmy o tym”.

55
00:04:10,041 --> 00:04:12,377
„Zobaczymy, co się stanie”.

56
00:04:12,461 --> 00:04:13,837
„O, mamy hit!”

57
00:04:14,337 --> 00:04:16,505
Mam nadzieję,

58
00:04:16,589 --> 00:04:19,885
że nikt już tak nie myśli.

59
00:04:19,968 --> 00:04:22,763
Ale ja tak zaczynałam.
Wtedy myślałam:

60
00:04:22,846 --> 00:04:25,849
„Spróbuję się wkraść,
może nikt nie zauważy...

61
00:04:25,932 --> 00:04:29,311
i może zaistnieję”.

62
00:04:29,394 --> 00:04:32,689
Widzę i mam nadzieję,

63
00:04:32,773 --> 00:04:35,692
że to podejście należy do przeszłości.

64
00:04:37,694 --> 00:04:39,863
Teraz interesują mnie historie,

65
00:04:39,946 --> 00:04:42,574
w których postaci mają
wymiar kulturowy.

66
00:04:43,575 --> 00:04:47,412
A nie tylko jedzą kimchi...

67
00:04:47,496 --> 00:04:49,706
i opowiadają o koreańskiej kinematografii.

68
00:04:49,790 --> 00:04:52,209
Przecież nie o to chodzi.

69
00:04:52,292 --> 00:04:55,420
Otwiera się wymiar,

70
00:04:55,504 --> 00:04:57,172
który był zamknięty.

71
00:04:57,255 --> 00:05:01,968
Dlaczego?
Wcześniej tylko to było do przyjęcia...

72
00:05:02,052 --> 00:05:05,013
w powszechnej, białej narracji.

73
00:05:07,474 --> 00:05:10,352
Nikt nie pyta białych aktorów,

74
00:05:10,435 --> 00:05:14,356
jak to jest być białym aktorem
w wieku dwudziestu,

75
00:05:15,190 --> 00:05:19,528
trzydziestu, czterdziestu,
pięćdziesięciu lat.

76
00:05:21,446 --> 00:05:24,825
Nikt nie zapyta, a ktoś powinien.

77
00:05:28,954 --> 00:05:31,790
Nie wiedziałem,
że mogę wybrać sobie amerykańskie imię.

78
00:05:31,873 --> 00:05:33,500
KUCHARZ

79
00:05:33,582 --> 00:05:34,918
Nikt mi nie powiedział.

80
00:05:35,001 --> 00:05:36,795
Więc nie wiedziałem o tym.

81
00:05:36,878 --> 00:05:38,713
Wielu moich znajomych, Azjatów,

82
00:05:38,797 --> 00:05:40,549
szczególnie Hmongów, tak zrobiło.

83
00:05:40,632 --> 00:05:43,218
Byłbym Optimus Prime albo coś.

84
00:05:43,301 --> 00:05:44,511
Coś fajnego!

85
00:05:46,096 --> 00:05:47,472
Ale miałem na imię Yia.

86
00:05:47,556 --> 00:05:52,310
HMONGIJSKI KUCHARZ Z WISCONSIN NOMINOWANY
DO NAGRODY JAMESA BEARDA

87
00:05:52,394 --> 00:05:57,107
W moim języku, yia znaczy
patelnia żeliwna albo wok.

88
00:05:57,649 --> 00:06:00,193
Moi hmongijscy znajomi żartowali:
„Gdzie jest yia?

89
00:06:00,277 --> 00:06:01,736
Nie patelnia, tylko Yia”.

90
00:06:01,820 --> 00:06:03,572
Mój brat ma na imię Gong Hmong,

91
00:06:03,655 --> 00:06:05,615
czyli „błogosławieństwo od Boga”.

92
00:06:05,699 --> 00:06:08,577
On jest błogosławieństwem, a ja patelnią!

93
00:06:11,288 --> 00:06:13,039
Urodziłem się w obozie uchodźców...

94
00:06:13,123 --> 00:06:15,917
w północnej Tajlandii, Ban Vinai.

95
00:06:17,460 --> 00:06:18,670
Trafiłem do Stanów...

96
00:06:18,753 --> 00:06:21,256
jak miałem cztery i pół roku.

97
00:06:22,841 --> 00:06:26,553
Dorastałem w małym mieście w Wisconsin.

98
00:06:26,636 --> 00:06:30,640
Byli tam prawie sami biali ludzie
i nasza rodzina.

99
00:06:32,308 --> 00:06:34,728
Nie chciałem być Hmongiem.

100
00:06:38,523 --> 00:06:41,443
Wiodłem podwójne życie.

101
00:06:42,652 --> 00:06:45,071
W naszym języku meekah
znaczy „amerykański”.

102
00:06:45,155 --> 00:06:48,742
W szkole miałem życie meekah,
a w domu życie hmong.

103
00:06:50,577 --> 00:06:52,579
Najważniejsza była asymilacja.

104
00:06:53,663 --> 00:06:56,332
Mój ojciec kazał nam czytać książki...

105
00:06:56,416 --> 00:06:57,709
i oglądać telewizję.

106
00:06:57,792 --> 00:07:00,211
Nie chciał, żebyśmy mówili
z obcym akcentem.

107
00:07:00,295 --> 00:07:03,048
Jeśli będę mówić jak oni,
zachowywać się jak oni

108
00:07:03,131 --> 00:07:05,467
i znać kontekst kulturowy,

109
00:07:05,550 --> 00:07:07,177
to mnie nie wyśmieją.

110
00:07:07,260 --> 00:07:09,179
Nie będę odstawać.

111
00:07:10,555 --> 00:07:13,391
Chciałem, żeby moi znajomi ze szkoły,

112
00:07:13,475 --> 00:07:15,435
biali znajomi, ci meekah,

113
00:07:15,518 --> 00:07:18,146
wiedzieli, że jestem Amerykaninem.

114
00:07:18,229 --> 00:07:19,481
„Jestem jednym z was”.

115
00:07:19,564 --> 00:07:22,150
Moi koledzy...

116
00:07:22,233 --> 00:07:24,778
palcami rozchylali moje powieki...

117
00:07:24,861 --> 00:07:26,905
i pytali: „Widzisz teraz lepiej?”.

118
00:07:26,988 --> 00:07:28,406
„Widzisz teraz lepiej?”

119
00:07:29,699 --> 00:07:31,660
Myślałem, że to normalne.

120
00:07:31,743 --> 00:07:33,745
Śmiałem się i mówiłem: „Chyba tak”.

121
00:07:37,082 --> 00:07:39,125
Wyobraź sobie ośmioletniego chłopca.

122
00:07:39,209 --> 00:07:41,419
Mama pakuje mu lunch do szkoły.

123
00:07:42,003 --> 00:07:45,465
Stara się dbać o syna...

124
00:07:47,300 --> 00:07:49,302
i robi to, gotując.

125
00:07:50,220 --> 00:07:52,430
Ale dzieci w szkole śmieją się.

126
00:07:52,514 --> 00:07:55,392
Mówią: „Twoje jedzenie śmierdzi”.
Odtrącają go.

127
00:07:55,475 --> 00:07:57,852
Wiecie, co robiłem?
Wyrzucałem to jedzenie,

128
00:07:58,687 --> 00:08:00,647
żeby być fajnym i mieć kolegów.

129
00:08:00,730 --> 00:08:02,440
W domu kłamałem,

130
00:08:02,524 --> 00:08:03,942
że wszystko zjadłem.

131
00:08:04,609 --> 00:08:08,071
Tak było, jak miałem dziewięć lat.

132
00:08:08,947 --> 00:08:11,116
Trzydzieści lat później,

133
00:08:11,908 --> 00:08:17,205
żal mi tego chłopca, który nie rozumiał.

134
00:08:19,416 --> 00:08:22,002
Gdybym mógł, powiedziałbym mu:

135
00:08:22,085 --> 00:08:24,045
„Nie martw się.

136
00:08:24,129 --> 00:08:28,800
Za dwadzieścia lat będą ci tłumaczyć,

137
00:08:28,883 --> 00:08:30,969
że sos rybny jest super,

138
00:08:31,052 --> 00:08:33,763
że odkryli sos ostrygowy...

139
00:08:33,847 --> 00:08:36,474
i że mają w domu srirachę”.

140
00:08:36,558 --> 00:08:40,270
Moi biali znajomi teraz mówią:

141
00:08:40,562 --> 00:08:42,188
„Ostatnio jadłem takie coś...

142
00:08:42,272 --> 00:08:44,232
z pastą z krewetek.

143
00:08:44,315 --> 00:08:46,609
Było pyszne”.

144
00:08:46,693 --> 00:08:49,404
„Stary, u mnie w domu to codzienność”.

145
00:08:50,864 --> 00:08:54,743
Kiedy byłem mały, kiedy
urządzaliśmy przyjęcia w ogrodzie...

146
00:08:54,826 --> 00:08:56,578
mężczyźni mieli deski...

147
00:08:56,661 --> 00:08:58,163
i wielkie tasaki.

148
00:08:58,246 --> 00:08:59,748
Kroili wszystko...

149
00:08:59,831 --> 00:09:01,916
i robili kiełbasy.

150
00:09:02,000 --> 00:09:04,294
A w środku mama, ciocie i babcie...

151
00:09:04,377 --> 00:09:06,212
robiły ryż, makaron,

152
00:09:06,337 --> 00:09:08,006
zawijały i smażyły.

153
00:09:09,049 --> 00:09:11,176
Wszyscy chłopcy stali przy grillu.

154
00:09:11,926 --> 00:09:15,263
Mój tata miał szczypce i mi je przekazał.

155
00:09:15,346 --> 00:09:17,348
Całe życie trenowałem,

156
00:09:17,432 --> 00:09:19,642
żeby przekładać mięso na grillu.

157
00:09:19,726 --> 00:09:22,645
Wszedłem do domu i powiedziałem:
„Pachnę jak tata!”.

158
00:09:22,729 --> 00:09:26,191
Bo pachniałem palonym drewnem.

159
00:09:26,274 --> 00:09:27,525
To było coś ekstra.

160
00:09:27,609 --> 00:09:30,570
Nie rozmawiałem o tym
z moimi białymi przyjaciółmi.

161
00:09:34,783 --> 00:09:38,953
Uciekłem od mojego powołania.

162
00:09:41,331 --> 00:09:44,918
Mój tata miał poważny wypadek.

163
00:09:45,001 --> 00:09:46,711
Musicie wiedzieć, że to mój idol.

164
00:09:46,795 --> 00:09:48,630
Ten gość przeżył wojnę.

165
00:09:48,713 --> 00:09:50,173
Sprowadził nas do tego kraju.

166
00:09:52,175 --> 00:09:55,970
Wtedy pomyślałem:
„Jeśli tata umrze,

167
00:09:56,054 --> 00:09:59,057
cała jego spuścizna umrze z nim”.

168
00:09:59,140 --> 00:10:01,601
Tego dnia zacząłem
inaczej myśleć o jedzeniu hmong...

169
00:10:01,684 --> 00:10:03,520
i co to znaczy być Hmongiem.

170
00:10:07,023 --> 00:10:08,608
Moją rolą jest...

171
00:10:09,150 --> 00:10:12,112
upamiętnić naszą historię
i naszą kuchnię.

172
00:10:13,863 --> 00:10:17,992
Ono odmładza moją duszę.

173
00:10:18,952 --> 00:10:20,620
Jest coś w duszonym musztardowcu...

174
00:10:20,703 --> 00:10:22,997
z kością z karczka wieprzowego.

175
00:10:23,081 --> 00:10:27,877
Połączenie przypraw,
pikantności z musztardowca...

176
00:10:27,961 --> 00:10:30,213
i tłuszczu z wieprzowiny.

177
00:10:30,296 --> 00:10:32,048
Już po pierwszym kęsie...

178
00:10:32,132 --> 00:10:35,426
wszyscy ludzie Hmong poznają
ten smak z dzieciństwa.

179
00:10:35,510 --> 00:10:36,803
To piękne,

180
00:10:36,886 --> 00:10:40,056
że jak ugryzę świeżego ogórka,

181
00:10:40,557 --> 00:10:43,101
jak jego soki wybuchają mi w ustach,

182
00:10:43,768 --> 00:10:47,814
to znowu jestem dziesięcioletnim chłopcem.
Siedzę obok babci,

183
00:10:47,897 --> 00:10:51,359
która kroi dla mnie
ogórka zerwanego prosto z ogrodu.

184
00:10:51,442 --> 00:10:55,822
Kiedy zdałem sobie sprawę z tego,
że to część mojej tożsamości,

185
00:10:55,905 --> 00:10:57,657
chciałem się tym podzielić.

186
00:11:01,286 --> 00:11:05,874
Widać, jak poświęcały się
starsze pokolenia.

187
00:11:06,624 --> 00:11:10,378
Weź to i idź dalej.

188
00:11:11,754 --> 00:11:15,341
Któregoś dnia samemu trzeba się
poświęcić dla przyszłego pokolenia,

189
00:11:15,425 --> 00:11:16,718
żeby ono mogło wzrastać.

190
00:11:17,677 --> 00:11:19,220
To znaczy być Hmongiem.

191
00:11:21,514 --> 00:11:24,100
Uciekłem tak daleko,
że aż zatoczyłem koło...

192
00:11:24,184 --> 00:11:25,810
i wróciłem.

193
00:11:25,894 --> 00:11:27,270
Dlatego kocham być Hmongiem.

194
00:11:27,353 --> 00:11:29,939
Jeśli ktoś chciałby o tym porozmawiać,

195
00:11:30,023 --> 00:11:31,566
jestem otwarty.

196
00:11:37,155 --> 00:11:38,531
Moi rodzice powiedzieliby,

197
00:11:38,615 --> 00:11:40,867
że jako dziecko dużo pyskowałam.

198
00:11:41,492 --> 00:11:45,163
Lubiłam rządzić.

199
00:11:45,955 --> 00:11:47,040
AKTYWISTKA

200
00:11:47,123 --> 00:11:50,585
Po wietnamsku,
największy komplement dla córki...

201
00:11:50,668 --> 00:11:53,588
to hiu tao, czyli „jesteś posłuszna”.

202
00:11:54,839 --> 00:11:57,217
Nigdy taka nie byłam.

203
00:11:57,300 --> 00:11:59,010
MARSZ KOBIET

204
00:11:59,093 --> 00:12:02,972
Nie zgadzam się,
że społeczność azjatycka jest cicha.

205
00:12:03,514 --> 00:12:08,102
To stereotyp, który wpisuje się
w mit o modelu mniejszości narodowej.

206
00:12:08,186 --> 00:12:12,273
Było wielu aktywistów
azjatyckiego pochodzenia,

207
00:12:12,357 --> 00:12:15,318
ale nie uczą o tym w szkole.

208
00:12:16,945 --> 00:12:20,198
Moja babcia walczyła z Francuzami
w Wietnamie.

209
00:12:22,200 --> 00:12:25,954
Pyskowanie mam we krwi.

210
00:12:26,037 --> 00:12:27,914
Nazywam się Amanda Nguyen.

211
00:12:27,997 --> 00:12:29,123
USTAWA O PRZEMOCY
WOBEC KOBIET

212
00:12:29,207 --> 00:12:33,253
Nigdy nie doświadczyłam większej
niesprawiedliwości...

213
00:12:33,336 --> 00:12:35,546
niż dnia, kiedy byłam zgwałcona.

214
00:12:37,131 --> 00:12:40,635
Studiowałam astrofizykę na Harvardzie.

215
00:12:41,135 --> 00:12:44,347
W ostatnim semestrze zostałam zgwałcona.

216
00:12:46,266 --> 00:12:50,645
Pamiętam, jak wyszłam ze szpitala
po badaniach i pobraniu próbek.

217
00:12:50,728 --> 00:12:55,566
Wtedy pierwszy raz poczułam,
co to samotność.

218
00:12:55,650 --> 00:12:59,737
Dostałam voucher na taksówkę, na powrót
do akademika, gdzie byłam zgwałcona.

219
00:12:59,821 --> 00:13:02,240
Poprzez to doświadczenie,

220
00:13:02,323 --> 00:13:04,659
doświadczyłam na własnej skórze,

221
00:13:04,742 --> 00:13:07,704
jak ofiary gwałtów są rewiktymizowane.

222
00:13:07,787 --> 00:13:10,832
Pobrane próbki mogą być zniszczone
po pół roku,

223
00:13:10,915 --> 00:13:13,626
choć przedawnienie jest
po piętnastu latach.

224
00:13:13,710 --> 00:13:17,880
Poczułam się oszukana
przez wymiar sprawiedliwości.

225
00:13:17,964 --> 00:13:20,133
Miałam wybór.

226
00:13:20,717 --> 00:13:22,468
Mogę zaakceptować niesprawiedliwość...

227
00:13:22,552 --> 00:13:24,721
lub wziąć sprawę w swoje ręce.

228
00:13:25,305 --> 00:13:28,057
Postanowiłam zmienić prawo.

229
00:13:29,559 --> 00:13:30,977
Tę ustawę nazwałam...

230
00:13:31,060 --> 00:13:33,187
„Karta praw ofiar napaści
seksualnych”.

231
00:13:33,730 --> 00:13:37,358
Jest zapis o zachowaniu próbek,

232
00:13:38,276 --> 00:13:41,988
o prawie do wglądu
w dokumentację medyczną...

233
00:13:42,947 --> 00:13:46,075
i raportu policyjnego.

234
00:13:46,576 --> 00:13:49,037
Wcześniej odmawiano tego

235
00:13:49,120 --> 00:13:51,581
ofiarom napaści w całych
Stanach Zjednoczonych.

236
00:13:53,583 --> 00:13:56,419
Kiedy zostało to uchwalone
jako prawo federalne,

237
00:13:57,045 --> 00:14:01,341
podeszłam do Mauzoleum Lincolna...

238
00:14:01,424 --> 00:14:04,427
i krzyknęłam najgłośniej, jak umiałam.

239
00:14:05,136 --> 00:14:07,055
Poczułam, jakbym złamała klątwę.

240
00:14:07,638 --> 00:14:10,266
To była dla mnie sprawiedliwość.

241
00:14:10,892 --> 00:14:12,393
Poczułam sprawiedliwość.

242
00:14:16,564 --> 00:14:20,443
Moja miłość do kosmosu zaczęła się,
zanim się urodziłam.

243
00:14:21,486 --> 00:14:24,405
Moja rodzina przypłynęła z Wietnamu
na łodziach.

244
00:14:24,489 --> 00:14:27,367
Kierowali się położeniem gwiazd...

245
00:14:27,450 --> 00:14:29,077
w drodze po wolność.

246
00:14:30,787 --> 00:14:33,998
Moja mama uciekła z trzema
członkami rodziny.

247
00:14:34,082 --> 00:14:36,167
Z młodszą siostrą, jedenastą,

248
00:14:36,250 --> 00:14:39,629
bratem, trzecim z kolei
i synem drugiego brata.

249
00:14:41,255 --> 00:14:43,800
Dopłynęli do łodzi,

250
00:14:43,883 --> 00:14:45,676
ale usłyszeli karabiny maszynowe.

251
00:14:46,427 --> 00:14:48,596
Bojownicy Wietkongu ich zauważyli.

252
00:14:50,139 --> 00:14:53,601
Moja mama powiedziała do brata...

253
00:14:53,684 --> 00:14:55,436
„Teraz albo nigdy”.

254
00:14:57,397 --> 00:14:59,315
Dostali się na wody międzynarodowe.

255
00:14:59,816 --> 00:15:04,237
Był sztorm i łódź zaczęła tonąć.

256
00:15:05,446 --> 00:15:08,074
Przypłynął statek i ich uratowali.

257
00:15:10,785 --> 00:15:13,830
Rzucili im linę.

258
00:15:17,166 --> 00:15:21,462
Mama opowiadała mi,
że stawiała dłoń za dłonią,

259
00:15:21,587 --> 00:15:23,256
nogę za nogą.

260
00:15:27,260 --> 00:15:32,265
Ludzie pytają mnie, jak zmierzyłam się
z amerykańskim rządem

261
00:15:32,348 --> 00:15:34,183
i ONZ.

262
00:15:34,267 --> 00:15:38,771
A przecież moja mama musiała uciec
przed uzbrojonymi strażnikami,

263
00:15:38,855 --> 00:15:40,231
wspinać się po linie.

264
00:15:40,314 --> 00:15:43,443
Ja muszę tylko wysłać maila do senatora.

265
00:15:49,490 --> 00:15:53,453
Mówienie o gwałcie było stygmatyzujące.

266
00:15:54,245 --> 00:15:57,957
Przyjaciele i rodzina mnie zniechęcali.

267
00:15:58,040 --> 00:15:59,459
Tak samo

268
00:15:59,542 --> 00:16:03,463
inne młode kobiety azjatyckiego
pochodzenia.

269
00:16:03,504 --> 00:16:05,381
Rozumiem je.

270
00:16:05,465 --> 00:16:09,844
Nie winię ich za to, że czują,

271
00:16:09,927 --> 00:16:13,055
że muszą milczeć, aby przetrwać.

272
00:16:13,139 --> 00:16:15,475
Chcę pokazać,
że najpotężniejszą bronią

273
00:16:15,558 --> 00:16:17,268
jest nasz głos.

274
00:16:17,351 --> 00:16:18,728
Nigdy tego nie żałowałam.

275
00:16:18,811 --> 00:16:21,564
JESTEŚMY PRZYSZŁOŚCIĄ

276
00:16:21,647 --> 00:16:26,235
POWSTAŃ, ABY ZMIENIĆ PRAWO.

277
00:16:28,654 --> 00:16:30,281
MUZYK

278
00:16:30,364 --> 00:16:32,158
Trzy najlepsze dni mojego życia.

279
00:16:33,159 --> 00:16:35,495
Pierwszy, kiedy poznałam mojego partnera.

280
00:16:36,204 --> 00:16:38,498
Łzawe, wiem.

281
00:16:38,581 --> 00:16:39,582
BHANGRA W PIWNICY

282
00:16:39,665 --> 00:16:41,334
Drugi to festiwal SummerStage.

283
00:16:41,417 --> 00:16:42,418
NOWY JORK

284
00:16:42,502 --> 00:16:44,754
Najlepszy dzień mojego muzycznego życia.

285
00:16:45,755 --> 00:16:48,966
Trzeci, jak dostałam miejsce parkingowe...

286
00:16:50,009 --> 00:16:51,344
po czternastu latach.

287
00:16:53,262 --> 00:16:54,639
To właśnie Nowy Jork.

288
00:16:57,683 --> 00:16:59,769
Kim jestem?

289
00:17:01,521 --> 00:17:05,107
Zależy, gdzie jestem i kto pyta.
Tożsamość jest zmienna.

290
00:17:06,567 --> 00:17:10,530
Jestem didżejem, artystką, kuratorką.

291
00:17:10,613 --> 00:17:12,073
Tożsamość to...

292
00:17:13,657 --> 00:17:18,037
ciężki temat, choć biorę w tym udział.

293
00:17:19,747 --> 00:17:23,751
Moi rodzice wzięli ślub z miłości,

294
00:17:23,834 --> 00:17:26,087
ale w Indiach w latach 60.
- nielegalnie.

295
00:17:26,837 --> 00:17:29,298
Urodzili się po podziale,

296
00:17:29,382 --> 00:17:31,467
na terenie dzisiejszego Pakistanu.

297
00:17:32,760 --> 00:17:34,345
Przeprowadzili się do Anglii,

298
00:17:34,428 --> 00:17:37,515
a potem do Stanów,
zanim skończyłam pięć lat.

299
00:17:41,894 --> 00:17:44,689
Kim chcieli, żebym została?

300
00:17:45,731 --> 00:17:48,985
Wiem jedno. Nie chcieli,
żebym była didżejem.

301
00:17:50,736 --> 00:17:53,823
Tego na pewno nie chcieli.

302
00:17:55,658 --> 00:17:57,201
Moja mama poleciała do Anglii.

303
00:17:57,285 --> 00:17:59,495
Jedna piosenka była wtedy na topie.

304
00:18:00,037 --> 00:18:01,706
Przywiozła mi kasetę.

305
00:18:01,789 --> 00:18:04,792
Malkit Singh, album pod tytułem Up front.

306
00:18:04,875 --> 00:18:06,711
W jednej fajnej piosence był tekst...

307
00:18:06,794 --> 00:18:09,630
„Nie będziemy tańczyć do białego disco”.

308
00:18:09,714 --> 00:18:12,675
Brzmi poetycko.

309
00:18:16,762 --> 00:18:18,723
Tematem przewodnim moich 16. urodzin

310
00:18:18,806 --> 00:18:20,766
było „Bhangra Party”.

311
00:18:21,684 --> 00:18:23,686
Goście przyszli w hinduskich ubraniach.

312
00:18:23,769 --> 00:18:25,855
To było przeciwieństwo gardzenia sobą.

313
00:18:25,938 --> 00:18:27,815
Totalna odwrotność.

314
00:18:28,482 --> 00:18:30,401
Przyjęcie było w naszej piwnicy.

315
00:18:33,946 --> 00:18:35,740
Kiedy zaczęłam grać,

316
00:18:35,823 --> 00:18:37,867
byłam bardzo zaangażowaną aktywistką.

317
00:18:37,950 --> 00:18:39,702
HINDUSI BOJĄ SIĘ WYCHODZIĆ Z DOMU

318
00:18:39,785 --> 00:18:42,538
Byłam częścią grupy,

319
00:18:42,622 --> 00:18:47,376
która powstała po fali krwawych ataków
w Jersey City w latach 80.,

320
00:18:47,877 --> 00:18:51,839
dokonanych przez tak zwanych
„Dotbusterów”.

321
00:18:51,922 --> 00:18:53,799
HINDUS POBITY PRZEZ DOTBUSTERÓW

322
00:18:53,883 --> 00:18:56,052
Zbieraliśmy pieniądze na imprezach.

323
00:18:56,135 --> 00:18:57,470
PROTEST PRZECIWKO ATAKOM

324
00:18:57,553 --> 00:18:59,930
Dla mnie to się łączy.

325
00:19:00,014 --> 00:19:02,933
Tworzenie przestrzeni, społeczności
i didżejowanie.

326
00:19:05,353 --> 00:19:09,273
Kiedy zaczynałam, bhangra kojarzyła się

327
00:19:09,774 --> 00:19:15,613
z klasą robotniczą, kierowcami taksówek,

328
00:19:15,696 --> 00:19:17,406
niskim wykształceniem.

329
00:19:17,490 --> 00:19:19,575
Oni słuchali bhangry, bo są z Pendżabu,

330
00:19:19,659 --> 00:19:23,120
a ja chciałam pójść na całość
i grać ją dla wszystkich.

331
00:19:23,204 --> 00:19:25,665
Tak jak każdą inną muzykę.

332
00:19:28,709 --> 00:19:31,879
Pomysł był taki.
Kocham bhangrę i hip-hop.

333
00:19:31,962 --> 00:19:34,340
Będę to po prostu grać.

334
00:19:34,840 --> 00:19:37,843
Chwilę to zajęło,
ale ludzie się przekonali.

335
00:19:39,303 --> 00:19:43,265
Kolejnego lata kolejka ustawiała się
na ulicy.

336
00:19:44,308 --> 00:19:47,603
O siódmej wpuszczamy ludzi
na lekcję tańca.

337
00:19:47,687 --> 00:19:49,522
Lekcja tańca bhangry w piwnicy.

338
00:19:50,815 --> 00:19:51,899
Nie tańcz...

339
00:19:53,067 --> 00:19:55,069
kobry, to zaklina węże.

340
00:19:55,152 --> 00:19:57,863
Niefajnie.

341
00:19:59,115 --> 00:20:01,659
O północy jest szaleństwo.

342
00:20:02,243 --> 00:20:03,411
Pełna sala.

343
00:20:04,370 --> 00:20:07,623
Chcę, żeby wszyscy tańczyli.

344
00:20:07,707 --> 00:20:08,708
Taki jest mój cel.

345
00:20:08,791 --> 00:20:11,168
„BHANGRA W PIWNICY” Z DJ REKHĄ

346
00:20:11,252 --> 00:20:15,214
Myślę, że ten projekt mógł wypalić

347
00:20:15,798 --> 00:20:18,300
tylko w Nowym Jorku.

348
00:20:23,848 --> 00:20:26,726
Szczególnie po zamachu
na World Trade Center.

349
00:20:26,809 --> 00:20:29,854
Szczególnie dla Sikhów,
z brodami i w turbanach.

350
00:20:30,438 --> 00:20:34,108
Nasi ludzie mierzyli się wtedy
z niezłym syfem.

351
00:20:34,191 --> 00:20:36,527
Zrobiliśmy wydarzenie „9/20”,

352
00:20:36,610 --> 00:20:40,573
9 dni po zamachu.
Wahaliśmy się, czy to dobry pomysł.

353
00:20:40,656 --> 00:20:44,160
Ale właściciele klubu powiedzieli:
„Musicie to zrobić”.

354
00:20:45,327 --> 00:20:48,956
Wtedy nauczyłam się, że trzeba imprezować.

355
00:20:49,039 --> 00:20:50,082
Zabawa toczy się dalej.

356
00:20:51,375 --> 00:20:54,628
Zrozumiałam, że to nie zwykła impreza,
tylko bezpieczne miejsce.

357
00:20:54,712 --> 00:20:57,131
„BHANGRA W PIWNICY”, 20. WRZEŚNIA,
LEKCJA TAŃCA

358
00:20:57,256 --> 00:20:58,841
DJ REKHA I LUZID

359
00:20:58,924 --> 00:21:01,302
Lubię pracować z młodymi artystami.

360
00:21:01,385 --> 00:21:03,262
Uczymy się od siebie.

361
00:21:05,055 --> 00:21:09,810
Dużo ludzi z południowej Azji
zajmuje się teraz muzyką.

362
00:21:10,936 --> 00:21:12,229
To ekscytujące.

363
00:21:13,773 --> 00:21:16,817
Czasem to totalne gówno, a czasem
mają potencjał.

364
00:21:18,736 --> 00:21:21,322
Pokonując jakiś próg, masz obowiązek

365
00:21:21,405 --> 00:21:23,407
przeprowadzić tam kolejnych ludzi.

366
00:21:24,575 --> 00:21:27,995
Dobrze, że południowi Azjaci odnoszą
sukcesy,

367
00:21:28,078 --> 00:21:29,622
i to widać,

368
00:21:29,705 --> 00:21:32,625
ale co to za sukces?

369
00:21:32,708 --> 00:21:36,420
Nie możemy się cieszyć z tego, że ktoś
po prostu jest w rządzie.

370
00:21:37,087 --> 00:21:40,800
Ekscytacja władzą jest głupia.

371
00:21:41,675 --> 00:21:43,302
Trzeba na to patrzeć krytycznie.

372
00:21:45,012 --> 00:21:48,390
Musimy bronić ofiar opresji.

373
00:21:54,939 --> 00:21:57,900
DZIENNIKARKA

374
00:21:57,983 --> 00:22:00,402
Kiedy zaczęłam pracować w telewizji,

375
00:22:00,903 --> 00:22:04,448
wokół mnie byli tylko biali mężczyźni.

376
00:22:04,532 --> 00:22:07,034
Moi szefowie, koledzy,

377
00:22:07,117 --> 00:22:10,955
moja konkurencja i goście mojego programu.
Sami biali mężczyźni.

378
00:22:14,041 --> 00:22:17,878
W studiu byłam samotnym wilkiem.

379
00:22:20,506 --> 00:22:23,884
Postanowiłam, że też będę
białym mężczyzną.

380
00:22:25,845 --> 00:22:29,014
Zaczęłam zachowywać się jak oni.

381
00:22:30,558 --> 00:22:35,354
Popisywałam się i przeklinałam.

382
00:22:35,938 --> 00:22:38,774
Bardzo przeklinałam.

383
00:22:38,858 --> 00:22:41,819
To było szokujące.

384
00:22:41,902 --> 00:22:43,571
Wyglądałam jak kwiat lotosu,

385
00:22:43,654 --> 00:22:46,740
ale klęłam jak szewc.

386
00:22:48,367 --> 00:22:54,331
Jak mówili coś rasistowskiego
albo seksistowskiego,

387
00:22:54,415 --> 00:22:58,711
to odpowiadałam tym samym.

388
00:23:00,921 --> 00:23:03,549
Mój szef zapytał:
„Wiesz, dlaczego cię zatrudniłem?”.

389
00:23:04,383 --> 00:23:07,094
Odpowiedziałam:
„Bo ładnie prasuję koszule”.

390
00:23:07,595 --> 00:23:11,849
Uznał, że to najśmieszniejsza rzecz
na świecie.

391
00:23:11,932 --> 00:23:15,019
Kazał mi to powtarzać innym.
„Powiedz im, powiedz!”

392
00:23:15,102 --> 00:23:18,314
Pomyślałam: „Mogłam nic nie mówić.

393
00:23:18,814 --> 00:23:19,899
Chyba zwariowałam”.

394
00:23:21,108 --> 00:23:23,110
Tak to wyglądało.

395
00:23:23,193 --> 00:23:26,071
Tak radziłam sobie z seksistowskimi

396
00:23:26,155 --> 00:23:27,865
i rasistowskimi świniami.

397
00:23:28,449 --> 00:23:29,700
Przepraszam.

398
00:23:33,078 --> 00:23:34,914
Moi rodzice

399
00:23:34,997 --> 00:23:38,042
i moje cztery starsze siostry urodziły się
w Chinach.

400
00:23:38,667 --> 00:23:41,086
Tylko ja urodziłam się
w Stanach Zjednoczonych.

401
00:23:41,754 --> 00:23:43,589
Kolejna dziewczyna.

402
00:23:45,591 --> 00:23:48,052
Dorastałam w Waszyngtonie.

403
00:23:48,928 --> 00:23:50,095
Kiedy się urodziłam,

404
00:23:50,179 --> 00:23:53,599
ojciec zadzwonił do domu i mówi:
„Kolejna dziewczyna.

405
00:23:53,682 --> 00:23:55,434
Wybierzcie imię”.

406
00:23:55,517 --> 00:23:57,978
Moje siostry przejrzały magazyny filmowe.

407
00:23:58,896 --> 00:24:02,816
Wybrały przypadkową stronę,

408
00:24:02,900 --> 00:24:06,654
a na niej była aktorka, Constance Moore.

409
00:24:07,696 --> 00:24:10,407
Więc na imię mam Constance,
ale mówią na mnie Connie.

410
00:24:12,368 --> 00:24:14,453
Kiedy mama przybyła do Ameryki,

411
00:24:15,037 --> 00:24:19,500
nie umiała pisać ani czytać.
Ani po angielsku, ani chińsku.

412
00:24:19,583 --> 00:24:23,837
Ja nauczyłam ją czytać,
kiedy miałam osiem czy dziewięć lat.

413
00:24:23,963 --> 00:24:27,925
Użyłam moich dziecięcych książeczek,

414
00:24:28,008 --> 00:24:30,302
żeby umiała się podpisać

415
00:24:30,386 --> 00:24:32,638
i dostała obywatelstwo.

416
00:24:33,347 --> 00:24:35,808
Było jej trudno.

417
00:24:38,769 --> 00:24:42,147
Moje siostry zawsze się rządziły
i krzyczały.

418
00:24:42,815 --> 00:24:44,984
Ciągle coś paplały.

419
00:24:45,651 --> 00:24:48,237
Ja byłam cicha i nieśmiała.

420
00:24:48,779 --> 00:24:53,575
Rzadko otwierałam usta.

421
00:24:57,246 --> 00:24:59,915
Moja rodzina była w szoku,
że chcę być w telewizji.

422
00:25:01,375 --> 00:25:06,588
Moja siostra powiedziała:
„Kto by pomyślał.

423
00:25:07,214 --> 00:25:09,508
Connie będzie mówić do milionów widzów.

424
00:25:10,009 --> 00:25:12,761
Nasza mała Connie?”.

425
00:25:12,845 --> 00:25:14,013
Powiedziałam tylko...

426
00:25:14,680 --> 00:25:15,889
„Zlituj się”.

427
00:25:18,475 --> 00:25:21,603
Dla moich rodziców to była tragedia,
że nie mieli synów.

428
00:25:21,687 --> 00:25:25,107
W chińskiej tradycji to właśnie synowie

429
00:25:25,190 --> 00:25:28,110
przekazują dalej rodowe nazwisko.

430
00:25:30,279 --> 00:25:32,364
Mój ojciec dał mi misję.

431
00:25:32,948 --> 00:25:35,034
Napisał do mnie w liście:

432
00:25:35,117 --> 00:25:37,077
„Może ty przedłużysz nasz ród?”.

433
00:25:38,620 --> 00:25:40,330
Nieświadomie to właśnie zrobiłam.

434
00:25:42,958 --> 00:25:45,961
Raz zadzwoniła do mnie dziennikarka.

435
00:25:46,045 --> 00:25:51,592
Connie Wong.
Powiedziała, że ma imię po mnie.

436
00:25:52,176 --> 00:25:54,678
„Chyba żartujesz”.

437
00:25:56,263 --> 00:25:58,724
Rodzice zapytali ją,
jak chce mieć na imię,

438
00:25:59,349 --> 00:26:01,477
bo będą mieszkać w USA.

439
00:26:01,560 --> 00:26:04,688
Miała wtedy trzy czy cztery latka.

440
00:26:06,273 --> 00:26:07,524
Prowadziłam wiadomości.

441
00:26:07,608 --> 00:26:09,526
Powiedziała: „Connie albo Elmo”.

442
00:26:11,820 --> 00:26:15,449
Odkryła całe pokolenie młodych Azjatek,

443
00:26:15,532 --> 00:26:18,368
które miały na imię Connie.

444
00:26:22,039 --> 00:26:24,458
Connie Wong napisała artykuł

445
00:26:24,541 --> 00:26:26,919
do New York Timesa

446
00:26:27,419 --> 00:26:31,256
o kobietach, które znalazła.

447
00:26:33,550 --> 00:26:36,261
Redaktor znalazł fotografkę.

448
00:26:36,345 --> 00:26:38,597
Connie Aramaki.

449
00:26:38,680 --> 00:26:41,809
Ona zebrała nas wszystkie

450
00:26:41,892 --> 00:26:45,312
i gdy się spotkałyśmy, łzy zaczęły spływać
mi po policzkach.

451
00:26:47,523 --> 00:26:51,151
Płaczę za każdym razem, jak o tym myślę.

452
00:26:56,281 --> 00:27:00,410
To niesamowita spuścizna,
o której nawet nie wiedziałam.

453
00:27:02,746 --> 00:27:07,835
To niesamowite, że te wszystkie kobiety,
mają imię po mnie.

454
00:27:13,340 --> 00:27:15,884
Pływam, odkąd pamiętam.

455
00:27:15,968 --> 00:27:18,971
Zawsze byłem w wodzie.

456
00:27:25,686 --> 00:27:29,022
SPORTOWIEC, AKTYWISTA

457
00:27:29,106 --> 00:27:33,402
Nie zachowywałem się i nie wyglądałem
jak dziewczyna,

458
00:27:34,069 --> 00:27:36,155
więc się ze mnie śmiali.

459
00:27:36,238 --> 00:27:37,906
Śmiali się z mojego wyglądu.

460
00:27:37,990 --> 00:27:41,410
„Nie jesteś dziewczyną.
Udajesz dziewczynę”.

461
00:27:42,161 --> 00:27:45,122
Przebierałem się w strój w samochodzie.

462
00:27:47,875 --> 00:27:51,545
Kiedy wchodziłem do szatni już w stroju,

463
00:27:51,628 --> 00:27:53,839
to nikt mi nie dokuczał,

464
00:27:53,922 --> 00:27:56,717
że nie wyglądam jak dziewczyna.

465
00:28:00,220 --> 00:28:02,514
Kiedy myślałem o swojej
tożsamości płciowej,

466
00:28:02,598 --> 00:28:05,684
o tym, że nie jestem kobietą,
jak wszyscy mnie widzą,

467
00:28:05,767 --> 00:28:06,810
tylko mężczyzną,

468
00:28:06,894 --> 00:28:09,605
to martwiłem się, co będzie ze sportem.

469
00:28:09,688 --> 00:28:11,190
Co z pływaniem?

470
00:28:11,273 --> 00:28:14,318
Jak mogę być sportowcem

471
00:28:14,401 --> 00:28:16,778
i osobą transpłciową?

472
00:28:17,738 --> 00:28:20,991
Po tranzycji nadal planowałem pływać

473
00:28:21,074 --> 00:28:24,536
w damskiej drużynie pływackiej
na Harvardzie.

474
00:28:27,581 --> 00:28:31,293
Kiedy powiedziałem o tym mojej trenerce,

475
00:28:31,376 --> 00:28:33,670
powiedziała, że coś wymyślimy.

476
00:28:33,754 --> 00:28:36,798
W ciągu roku zaproponowano mi miejsce

477
00:28:36,882 --> 00:28:38,717
w męskiej drużynie.
Trener powiedział:

478
00:28:38,800 --> 00:28:41,678
„Jeśli czujesz się mężczyzną,
to pływaj z nami”.

479
00:28:44,264 --> 00:28:46,141
Dzięki przychylnym trenerom,

480
00:28:46,225 --> 00:28:48,977
rozwinąłem swój potencjał

481
00:28:50,145 --> 00:28:52,272
jako mężczyzna transpłciowy
w męskiej drużynie.

482
00:28:56,276 --> 00:28:58,195
Męczyło mnie

483
00:28:58,278 --> 00:29:00,239
mówienie wszystkim, że jestem trans.

484
00:29:00,322 --> 00:29:02,157
Więc napisałem post na Facebooku.

485
00:29:02,241 --> 00:29:04,034
„Cześć, jestem transpłciowy.

486
00:29:04,117 --> 00:29:06,119
To musicie wiedzieć.

487
00:29:06,203 --> 00:29:08,163
Będę częścią męskiej drużyny”.

488
00:29:08,247 --> 00:29:09,873
Ogłosiłem to online.

489
00:29:10,582 --> 00:29:12,709
Mam trzech koreańskich dziadków.

490
00:29:13,835 --> 00:29:15,629
Halmeoni i hal-abeoji.

491
00:29:15,712 --> 00:29:16,713
Rodzice mojej mamy.

492
00:29:17,589 --> 00:29:20,842
I siostrę babci, keun-imo.

493
00:29:22,135 --> 00:29:25,555
Halmeoni ma Facebooka,
więc zablokowałem ją,

494
00:29:25,639 --> 00:29:27,182
zanim opublikowałem post.

495
00:29:27,266 --> 00:29:29,268
Uprzedziłem wspólnych znajomych:

496
00:29:29,351 --> 00:29:32,104
„Nie mówcie jej nic.

497
00:29:32,187 --> 00:29:34,481
Ja jej powiem, ale potrzebuję czasu”.

498
00:29:35,774 --> 00:29:38,277
Przez kolejny miesiąc
pisałem do niej list.

499
00:29:39,111 --> 00:29:43,782
„Halmeoni, hal-abeoji, keun-imo.
Mówię wam to, bo was kocham.

500
00:29:46,076 --> 00:29:49,746
Szanuję was i chcę, żebyście byli
częścią mojego życia”.

501
00:29:53,166 --> 00:29:55,127
Mama i ja bardzo się baliśmy.

502
00:29:55,210 --> 00:29:57,963
Może nigdy więcej nie wpuszczą nas
do swojego domu.

503
00:29:58,046 --> 00:30:01,967
Może wydziedziczy mnie i moją mamę.

504
00:30:02,050 --> 00:30:03,302
Usiedliśmy przy stole.

505
00:30:03,385 --> 00:30:04,386
Przeczytałem list.

506
00:30:04,469 --> 00:30:06,638
Powiedziałem, że ich kocham.

507
00:30:06,722 --> 00:30:08,098
I czekałem.

508
00:30:09,099 --> 00:30:11,601
Mój dziadek pierwszy zareagował.

509
00:30:11,685 --> 00:30:15,355
Zaczął wolno klaskać.

510
00:30:15,439 --> 00:30:18,859
„To twój coming out?”

511
00:30:18,942 --> 00:30:22,279
Byłem w szoku. Znał to określenie.

512
00:30:22,362 --> 00:30:24,197
Pogratulował mi.

513
00:30:25,741 --> 00:30:29,786
Zatkało nas.

514
00:30:29,870 --> 00:30:32,581
Keun-imo ścisnęła moją dłoń

515
00:30:32,664 --> 00:30:35,876
i poszła robić herbatę.
Zakomunikowała mi, że mnie kocha.

516
00:30:35,959 --> 00:30:38,754
Najbardziej bałem się reakcji halmeoni.

517
00:30:38,837 --> 00:30:41,506
Patrzy na mnie srogim wzrokiem

518
00:30:41,590 --> 00:30:43,967
i mówi: „Wiedziałam.

519
00:30:45,761 --> 00:30:50,140
Możesz być chłopcem, bratem, mężczyzną.

520
00:30:51,933 --> 00:30:54,895
Ale córki zajmują się rodzicami.

521
00:30:55,645 --> 00:30:59,983
To nadal twój obowiązek, Schuyler”.

522
00:31:00,067 --> 00:31:01,151
Zgodziłem się.

523
00:31:01,234 --> 00:31:04,738
Mam słowa bumo-hyodo,
czyli „zajmij się rodzicami”

524
00:31:04,863 --> 00:31:08,367
zapisane ręką babci, wytatuowane
pod bliznami po mastektomii,

525
00:31:08,450 --> 00:31:09,451
blisko serca.

526
00:31:11,078 --> 00:31:12,537
To mój sposób uczczenia jej

527
00:31:12,621 --> 00:31:15,665
i wszystkich silnych kobiet w rodzinie.

528
00:31:16,208 --> 00:31:18,210
Halmeoni jest z Korei Północnej.

529
00:31:18,293 --> 00:31:21,254
Uciekła z Pjongjangu do Seulu

530
00:31:21,380 --> 00:31:24,299
tuż przed podziałem kraju.

531
00:31:24,383 --> 00:31:27,427
W wieku trzynastu lat szła ze swoją matką,

532
00:31:27,511 --> 00:31:29,221
potem pokonała ocean z moją mamą.

533
00:31:30,097 --> 00:31:32,182
Noszę to w sobie,

534
00:31:32,265 --> 00:31:34,226
a tatuaż jest tego symbolem.

535
00:31:39,439 --> 00:31:42,943
Kiedy dorastałem, często słyszałem

536
00:31:43,026 --> 00:31:46,029
niestosowne uwagi o moim wyglądzie.

537
00:31:46,113 --> 00:31:48,365
„Mieszane dzieci są najpiękniejsze”.

538
00:31:48,448 --> 00:31:49,699
„Ale jesteś egzotyczna”.

539
00:31:49,783 --> 00:31:52,202
„Azjatki i białe dziewczyny
są najseksowniejsze”.

540
00:31:52,285 --> 00:31:56,581
Mówili tak dorośli, dzieci i nauczyciele.

541
00:31:56,665 --> 00:31:58,834
Fetyszyzujące komentarze z rasistowskim

542
00:31:58,917 --> 00:32:02,712
i mizoginistycznym podtekstem.

543
00:32:03,839 --> 00:32:05,173
Po tranzycji

544
00:32:05,841 --> 00:32:08,552
widzą mnie jako młodego Azjatę.

545
00:32:09,052 --> 00:32:11,096
To zupełnie inne doświadczenie.

546
00:32:12,597 --> 00:32:15,183
Teraz czuję, jakbym nie istniał.

547
00:32:16,643 --> 00:32:18,979
Często słyszę, że jestem za mało męski.

548
00:32:20,021 --> 00:32:24,359
Dla wielu wschodni Azjaci są kobiecy,
ulegli i słabi.

549
00:32:24,443 --> 00:32:26,611
Mężczyzn transpłciowych
też się tak odbiera.

550
00:32:28,488 --> 00:32:29,656
To jest moja męskość.

551
00:32:31,491 --> 00:32:35,162
Możesz tego nie widzieć albo uważać,
że jest taka i owaka.

552
00:32:35,245 --> 00:32:38,290
Ja wiem, kim jestem.

553
00:32:38,373 --> 00:32:42,419
Tożsamość rasowa i transpłciowa
zmusiły mnie

554
00:32:42,502 --> 00:32:44,212
do znalezienia tego przekonania.

555
00:32:44,254 --> 00:32:46,465
Teraz to moja super moc.

556
00:32:55,557 --> 00:33:00,270
KOMIK, AKTOR

557
00:33:00,395 --> 00:33:04,483
Najbardziej stresuję się, kiedy ktoś
do mnie podchodzi

558
00:33:04,566 --> 00:33:06,943
i mówi: „Byłeś świetny w...”.

559
00:33:07,027 --> 00:33:09,404
Ta pauza przed tytułem

560
00:33:09,488 --> 00:33:10,906
mnie paraliżuje.

561
00:33:12,449 --> 00:33:14,159
Często słyszę Harold i Kumar.

562
00:33:16,077 --> 00:33:18,830
A zacząłem karierę dopiero
dziesięć lat później.

563
00:33:21,333 --> 00:33:23,001
Innych też tak mylą.

564
00:33:23,084 --> 00:33:25,003
Hasan tak ma, Aziz,

565
00:33:25,086 --> 00:33:26,838
Kal, Hari.

566
00:33:26,922 --> 00:33:28,590
Wszyscy tak mają.

567
00:33:28,673 --> 00:33:31,051
Zawsze jak ktoś mówi:

568
00:33:31,134 --> 00:33:33,803
„Byłeś świetny w
Teorii Wielkiego Podrywu”,

569
00:33:33,887 --> 00:33:35,639
odpowiadam: „Nie, to był ten drugi”.

570
00:33:38,225 --> 00:33:39,226
No.

571
00:33:39,809 --> 00:33:41,728
Bywa niezręcznie.

572
00:33:46,274 --> 00:33:47,567
Cześć wszystkim.

573
00:33:47,651 --> 00:33:50,612
Zacząłem występować tuż po
wrześniowych zamachach.

574
00:33:50,695 --> 00:33:52,489
Kupiłem Xboxa.

575
00:33:52,572 --> 00:33:56,076
Wchodząc na scenę,
czułem napięcie na widowni.

576
00:33:56,159 --> 00:33:58,620
„Powie o tym, czy nie?”

577
00:33:58,703 --> 00:34:01,915
Próbowałem omijać temat,
ale to nie działało.

578
00:34:01,998 --> 00:34:03,333
Musiałem o tym mówić.

579
00:34:03,416 --> 00:34:06,127
Wychodzę na scenę w barze,

580
00:34:06,211 --> 00:34:09,339
ludzie mnie widzą i się spinają.

581
00:34:09,839 --> 00:34:12,551
Mówię: „Jestem z Pakistanu.

582
00:34:14,553 --> 00:34:17,304
My to ci dobrzy”.

583
00:34:18,306 --> 00:34:19,641
„Gdzie jest Osama?”

584
00:34:20,183 --> 00:34:21,893
Kilka razy to usłyszałem.

585
00:34:23,978 --> 00:34:26,398
Za którymś razem

586
00:34:26,481 --> 00:34:29,109
uświadomiłem sobie, że to nie przypadek.

587
00:34:29,734 --> 00:34:31,319
To się nie zmieni.

588
00:34:31,402 --> 00:34:34,781
Więc wymyśliłem sobie kilka ripost.

589
00:34:35,364 --> 00:34:39,159
Jak ludzie nazywali mnie terrorystą,
to mówiłem:

590
00:34:39,244 --> 00:34:40,536
„A jeśli jestem,

591
00:34:40,620 --> 00:34:42,414
to nie chcesz ze mną zaczynać”.

592
00:34:42,496 --> 00:34:43,831
„Gdzie Osama?”
„Nie wiem.

593
00:34:43,915 --> 00:34:46,251
Ostatnio nie przychodzi na zebrania”.

594
00:34:46,333 --> 00:34:48,670
Ktoś coś krzyknie, odpowiadam

595
00:34:48,753 --> 00:34:51,214
i nagle publiczność eksploduje.

596
00:34:51,297 --> 00:34:53,007
Uwielbiają te żarty i mnie.

597
00:34:53,091 --> 00:34:55,885
Jeden z poziomów w Call of Duty

598
00:34:55,969 --> 00:34:59,848
nazywa się Karaczi.
Ja tam dorastałem.

599
00:35:00,765 --> 00:35:01,933
Trochę dziwnie.

600
00:35:02,017 --> 00:35:04,561
Moje rodzinne miasto jest polem bitwy.

601
00:35:05,437 --> 00:35:06,896
Ile uzbierasz punktów?

602
00:35:07,606 --> 00:35:12,652
Moja tożsamość to proces,
który nadal trwa.

603
00:35:12,736 --> 00:35:14,112
Nadal nie wiem.

604
00:35:14,195 --> 00:35:16,281
Pytasz, jak siebie widzę.

605
00:35:16,364 --> 00:35:17,407
Jestem Pakistańczykiem.

606
00:35:17,490 --> 00:35:19,284
Na Wikipedii jest
„Pakistańczyk i Amerykanin”.

607
00:35:19,367 --> 00:35:21,077
Nie wiem, co to znaczy.

608
00:35:21,161 --> 00:35:25,457
Nie czuję się Pakistańczykiem,
bo to nie jest już mój dom.

609
00:35:25,540 --> 00:35:28,752
Nie jestem Amerykaninem,
bo należność do grupy

610
00:35:28,835 --> 00:35:30,295
zależy od akceptacji...

611
00:35:30,920 --> 00:35:34,007
członków tej grupy.

612
00:35:34,090 --> 00:35:37,636
A wiele Amerykanów nigdy mnie
nie zaakceptuje.

613
00:35:39,721 --> 00:35:41,514
Więc nie czuję się Amerykaninem.

614
00:35:43,350 --> 00:35:47,020
Każdy musi wymyślić sobie coś swojego.

615
00:35:52,192 --> 00:35:56,071
Kiedy byłem dzieckiem,
oglądałem dużo telewizji, filmów.

616
00:35:58,406 --> 00:35:59,658
Grałem w gry.

617
00:35:59,741 --> 00:36:03,620
Był taki okres w moim życiu,
kiedy codziennie coś oglądałem.

618
00:36:05,163 --> 00:36:08,375
Gwiezdne wojny, Star Treka,
Gremliny, Pogromców duchów,

619
00:36:08,458 --> 00:36:10,418
Indiana Jones i inne.

620
00:36:10,502 --> 00:36:13,129
Oglądałem też filmy bollywoodzkie.

621
00:36:13,213 --> 00:36:16,883
Była tam postać silnego,
powściągliwego mężczyzny,

622
00:36:17,425 --> 00:36:20,637
który nigdy się nie boi ani nie smuci.

623
00:36:20,720 --> 00:36:23,682
To typowe w bollywoodzkich filmach.

624
00:36:23,765 --> 00:36:26,434
W dzieciństwie podziwiałem

625
00:36:26,518 --> 00:36:30,313
tych stoickich mężczyzn,
którzy zajmują się rodziną

626
00:36:30,397 --> 00:36:32,023
i załatwiają tych złych.

627
00:36:33,274 --> 00:36:38,738
Teraz wiem, że ta wizja męskości

628
00:36:38,822 --> 00:36:40,365
była bardzo krzywdząca.

629
00:36:41,991 --> 00:36:44,703
Nie możesz się smucić ani bać.

630
00:36:44,786 --> 00:36:48,164
Zostaje ci tylko złość.

631
00:36:50,792 --> 00:36:54,087
Teraz na scenie lubię mówić o tym,

632
00:36:54,170 --> 00:36:59,634
że rozumienie tego, jak się czuję
i wyrażenie tego, umacnia.

633
00:36:59,718 --> 00:37:02,846
A złość to żadna moc.

634
00:37:02,929 --> 00:37:05,515
Przyznanie się do strachu też umacnia.

635
00:37:07,976 --> 00:37:09,644
Teraz w stand-upie

636
00:37:10,478 --> 00:37:12,897
chcę być kimś, kto wygląda jak ja

637
00:37:12,981 --> 00:37:14,858
i mówi o takich rzeczach.

638
00:37:14,941 --> 00:37:18,903
Mimo sukcesu i powodzenia

639
00:37:18,987 --> 00:37:23,783
nadal czuję coś,

640
00:37:25,702 --> 00:37:26,828
co mnie przeraża.

641
00:37:33,209 --> 00:37:35,795
PIELĘGNIARKA

642
00:37:35,879 --> 00:37:39,382
Pod koniec lat 70. przyleciałam
do Stanów Zjednoczonych,

643
00:37:39,466 --> 00:37:41,468
do Kansas City.

644
00:37:42,552 --> 00:37:45,346
Podczas lotu z Filipin,

645
00:37:46,055 --> 00:37:49,392
kobieta obok mnie powiedziała:
„Pierwszy raz siedzę obok Azjatki”.

646
00:37:50,185 --> 00:37:53,563
Zabrzmiało to tak nieprzyjemnie,

647
00:37:53,646 --> 00:37:56,483
że odpowiedziałam:

648
00:37:56,566 --> 00:37:58,777
„A ja, pierwszy raz obok kogoś głupiego”.

649
00:38:01,112 --> 00:38:03,490
Do lądowania było już cicho.

650
00:38:07,869 --> 00:38:12,373
W latach 70. i 80. brakowało
pielęgniarek.

651
00:38:13,333 --> 00:38:16,377
Dyrektorzy szpitali latali ze Stanów

652
00:38:16,461 --> 00:38:19,798
do Filipin, do Manili,

653
00:38:19,881 --> 00:38:21,925
żeby zrekrutować pielęgniarki.

654
00:38:24,928 --> 00:38:29,933
Całą roczną pensję głównej pielęgniarki

655
00:38:30,016 --> 00:38:31,601
w centrum kardiologii w Filipinach,

656
00:38:32,435 --> 00:38:35,647
w Stanach zarobiłabym w miesiąc.

657
00:38:36,481 --> 00:38:39,651
Takich historii jest wiele.
Wiele pielęgniarek z Filipin

658
00:38:39,734 --> 00:38:44,030
przyleciało tutaj po lepszą pracę

659
00:38:44,113 --> 00:38:46,783
i lepsze warunki życia dla swoich rodzin.

660
00:38:50,411 --> 00:38:54,290
Kiedy przybyłam do Ameryki,
miałam 25 lat.

661
00:38:54,958 --> 00:38:59,254
Zostawiłam męża z moim pierwszym,

662
00:38:59,963 --> 00:39:02,423
kilkumiesięcznym dzieckiem.

663
00:39:05,593 --> 00:39:10,306
Połowę wypłaty wysyłałam co miesiąc
do domu.

664
00:39:13,601 --> 00:39:14,978
Tęskniłam.

665
00:39:16,020 --> 00:39:17,981
i byłam bardzo samotna.

666
00:39:20,608 --> 00:39:23,736
Jest taka piosenka Manila, Manila.

667
00:39:26,239 --> 00:39:28,992
Ktoś ją puścił na świątecznym przyjęciu.

668
00:39:29,784 --> 00:39:33,371
Jak ją usłyszałam, to wybuchłam płaczem.

669
00:39:36,291 --> 00:39:39,627
Później mój mąż z czwórką dzieci dołączyli
do mnie w Stanach.

670
00:39:39,711 --> 00:39:41,337
Zamieszkaliśmy w New Jersey.

671
00:39:43,172 --> 00:39:49,095
Przeszłam na emeryturę w 2019 roku
po 46 latach pracy w zawodzie.

672
00:39:52,181 --> 00:39:57,103
W 2020 roku mój mąż miał przejść
na emeryturę.

673
00:39:57,186 --> 00:39:59,606
Chcieliśmy podróżować po świecie.

674
00:40:02,150 --> 00:40:04,944
Najnowsze doniesienia o koronawirusie.

675
00:40:05,028 --> 00:40:07,488
Co najmniej 19 zgonów
w Stanach Zjednoczonych.

676
00:40:07,572 --> 00:40:11,326
W marcu 2020 roku oglądaliśmy telewizję.

677
00:40:11,409 --> 00:40:14,662
Potem mój mąż uciął sobie drzemkę,
jak zawsze.

678
00:40:14,746 --> 00:40:18,458
Rozmawiałam z dziećmi na Facetime’ie,
bo nie mogliśmy się spotkać.

679
00:40:18,541 --> 00:40:20,919
Ktoś z nich powiedział:
„Mamo, on źle wygląda”.

680
00:40:21,002 --> 00:40:23,379
To był początek koszmaru.

681
00:40:25,506 --> 00:40:28,134
Został przyjęty do mojego szpitala.

682
00:40:30,136 --> 00:40:35,350
Kilka dni później ja też trafiłam
do szpitala.

683
00:40:37,852 --> 00:40:39,312
Też miałam COVID.

684
00:40:42,607 --> 00:40:45,360
Kto zajmie się moim mężem,
jak wróci do domu?

685
00:40:45,443 --> 00:40:46,611
Jestem pielęgniarką.

686
00:40:46,694 --> 00:40:48,696
Muszę przeżyć, żeby się nim zająć.

687
00:40:51,240 --> 00:40:54,994
To był Wielki Tydzień, a wierzę
w siłę modlitwy.

688
00:40:55,078 --> 00:40:58,247
Poczułam uniesienie w Wielki Piątek.

689
00:40:58,748 --> 00:41:05,129
W Niedzielę Wielkanocną przez
szpitalne okno zobaczyłam tęczę.

690
00:41:06,172 --> 00:41:09,258
Powiedziałam do siebie: „Będę żyć”.

691
00:41:11,302 --> 00:41:15,890
Mój mąż od dwóch tygodni był zaintubowany.

692
00:41:16,933 --> 00:41:20,895
Lekarze mówili mi, co się dzieje.

693
00:41:20,979 --> 00:41:25,441
Podłączyli mu respirator.
Rozumiałam, co się dzieje.

694
00:41:25,525 --> 00:41:28,027
Przecież jestem pielęgniarką.

695
00:41:28,111 --> 00:41:31,531
Kiedy powiedzieli, że podają mu pewne
lekarstwo,

696
00:41:32,740 --> 00:41:34,325
załamałam się.

697
00:41:36,119 --> 00:41:40,873
Trzymałam go za rękę przez ostatnie
trzy godziny jego życia.

698
00:41:42,208 --> 00:41:46,462
Ksiądz go pobłogosławił.
Modliliśmy się na różańcu.

699
00:41:46,587 --> 00:41:51,300
Dzieci do niego zadzwoniły.
A potem wyszeptałam:

700
00:41:51,843 --> 00:41:55,304
„Możesz odejść”.

701
00:42:08,234 --> 00:42:09,694
Jak można żyć dalej?

702
00:42:10,820 --> 00:42:12,780
Modlę się za niego codziennie.

703
00:42:12,864 --> 00:42:15,533
Odwiedzam go, przynoszę mu kwiaty.

704
00:42:16,451 --> 00:42:18,578
Teraz mam szóstkę wnucząt.

705
00:42:19,537 --> 00:42:22,331
Odwiedzam rodzinę w Filipinach.

706
00:42:22,832 --> 00:42:24,292
Pracuję charytatywnie.

707
00:42:27,295 --> 00:42:30,715
Zawsze mówię w języku tagalog:

708
00:42:31,424 --> 00:42:37,388
„Ung hindi maronong sap ang hinding,
ah hindi mararating saparo on ang”.

709
00:42:37,764 --> 00:42:41,017
„Jeśli nie wiesz, skąd pochodzisz,

710
00:42:41,559 --> 00:42:44,187
nie dotrzesz do celu”.

711
00:42:45,188 --> 00:42:49,442
Masz tylko jedno życie, wykorzystaj je.

712
00:42:55,406 --> 00:42:58,659
Dorastając w biedzie, ma się
większą motywację, żeby zarabiać.

713
00:42:58,743 --> 00:43:01,537
PRZEDSIĘBIORCA

714
00:43:01,621 --> 00:43:03,539
Zimą, kiedy padał śnieg,

715
00:43:03,623 --> 00:43:05,958
zbierałem znajomych i odśnieżaliśmy,

716
00:43:06,042 --> 00:43:07,543
Kosiliśmy ludziom trawniki.

717
00:43:07,627 --> 00:43:10,129
Nauczyłem się kilku sztuczek
i robiłem pokazy.

718
00:43:10,254 --> 00:43:12,799
Trzeba potrząsnąć.

719
00:43:12,882 --> 00:43:15,051
5 GRUDNIA 1993

720
00:43:15,134 --> 00:43:17,428
Wszystkie są związane.

721
00:43:17,512 --> 00:43:21,140
Miałem kilkaset dolarów kary
do zapłacenia w bibliotece.

722
00:43:21,224 --> 00:43:24,644
Zaproponowałem, że zrobię pokaz iluzji

723
00:43:24,727 --> 00:43:26,729
w zamian za usunięcie długu.

724
00:43:26,813 --> 00:43:28,523
Zgodzili się.

725
00:43:28,606 --> 00:43:30,233
Mówili na mnie Koszmarny Haroon.

726
00:43:30,316 --> 00:43:31,359
17 PAŹDZIERNIKA 1993

727
00:43:32,902 --> 00:43:36,572
W dniu moich urodzin Rosja
zaatakowała Afganistan.

728
00:43:38,616 --> 00:43:40,034
Mieszkałem tam trzy lata.

729
00:43:40,660 --> 00:43:44,580
Aresztowali mojego ojca za pomaganie
ruchowi oporu.

730
00:43:46,415 --> 00:43:48,251
Kiedy wyszedł z więzienia,

731
00:43:48,334 --> 00:43:50,294
zdecydowaliśmy się uciekać.

732
00:43:53,256 --> 00:43:56,384
Moja rodzina była zamożna,

733
00:43:56,467 --> 00:44:00,304
ale inflacja sprawiła, że afgani nie były
nic warte.

734
00:44:00,388 --> 00:44:01,597
Zostaliśmy z niczym.

735
00:44:05,393 --> 00:44:07,019
Po przybyciu do Stanów

736
00:44:07,103 --> 00:44:10,815
zamieszkaliśmy z rodzicami mojej mamy
w dwupokojowym mieszkaniu

737
00:44:10,898 --> 00:44:12,108
w stanie Maryland.

738
00:44:13,734 --> 00:44:17,780
Sześcioosobowa rodzina i dziadkowie.

739
00:44:17,864 --> 00:44:19,574
Nie wiem,

740
00:44:20,158 --> 00:44:21,576
jak się tam upchaliśmy.

741
00:44:22,618 --> 00:44:25,121
Na nic nas nie było stać.

742
00:44:28,374 --> 00:44:30,418
Dostawaliśmy darmowy lunch.

743
00:44:31,252 --> 00:44:34,088
Przed obiadem dzielili dzieci,

744
00:44:34,714 --> 00:44:37,508
bo musieli nas odhaczyć na liście.

745
00:44:37,592 --> 00:44:42,763
Jak zaczęliśmy jeść obiady ze zniżką,
poczułem, że dobrze nam się wiedzie.

746
00:44:45,349 --> 00:44:49,645
Dorastałem ze świadomością,

747
00:44:50,229 --> 00:44:52,398
że nasz naród cierpi.

748
00:44:53,482 --> 00:44:59,780
Mama ciągle nam mówiła, że mamy dobrze.

749
00:45:01,282 --> 00:45:03,910
Musimy robić, co się da,

750
00:45:03,993 --> 00:45:07,747
bo wiele osób chciałoby być
na naszym miejscu.

751
00:45:07,830 --> 00:45:10,917
To ukształtowało moją ambicję.

752
00:45:12,710 --> 00:45:18,966
W liceum robiłem praktyki w firmie
marketingowej.

753
00:45:19,050 --> 00:45:21,135
Nauczyli mnie budować strony internetowe.

754
00:45:21,719 --> 00:45:24,388
Sprzedawaliśmy je innym firmom
za tysiące dolarów.

755
00:45:24,472 --> 00:45:27,350
Zorientowałem się, że niedługo
wszyscy będą potrzebować

756
00:45:27,433 --> 00:45:29,018
strony internetowej.

757
00:45:29,101 --> 00:45:31,395
Może zbuduję coś, co będzie
tworzyć strony?

758
00:45:31,479 --> 00:45:34,023
Tak powstał FreeWebs.

759
00:45:34,649 --> 00:45:38,569
Bracia programiści to bardzo cenna rzecz.

760
00:45:39,403 --> 00:45:42,073
Powiedziałem: „Zbudujmy to”.

761
00:45:42,615 --> 00:45:44,909
Założyliśmy FreeWebs, kiedy byłem
na ostatnim roku

762
00:45:44,992 --> 00:45:46,327
na uniwersytecie w Maryland.

763
00:45:48,829 --> 00:45:50,790
Potrzebowaliśmy maszyn

764
00:45:50,873 --> 00:45:52,708
i serwerów, na których pracowaliśmy.

765
00:45:53,918 --> 00:45:57,546
Przenosiliśmy je z akademika,
do mieszkania i szafy.

766
00:45:58,714 --> 00:46:00,800
Któregoś dnia wszystko padło.

767
00:46:00,883 --> 00:46:02,093
Wszystko.

768
00:46:02,176 --> 00:46:05,554
Sto tysięcy stron jest na serwerze,
który nie chce się włączyć.

769
00:46:05,638 --> 00:46:08,057
Nie dało się nic zrobić. Koniec firmy.

770
00:46:08,140 --> 00:46:10,101
Zadzwoniliśmy do Della.

771
00:46:10,184 --> 00:46:14,272
Powiedzieli: „Czasem to przez kurz.

772
00:46:14,855 --> 00:46:19,068
Otwórzcie go, wyjmijcie kabel
i podmuchajcie.

773
00:46:19,151 --> 00:46:20,945
Jak na kartridż do Nintendo.

774
00:46:21,445 --> 00:46:24,657
Potem podłączcie i spróbujcie włączyć”.

775
00:46:24,740 --> 00:46:28,327
Otworzyliśmy, podmuchaliśmy,
włączyliśmy.

776
00:46:28,953 --> 00:46:33,708
Udało się.

777
00:46:33,791 --> 00:46:35,835
To było rozwidlenie we wszechświecie.

778
00:46:36,419 --> 00:46:39,380
Ta druga ścieżka byłaby zupełnie inna.

779
00:46:39,463 --> 00:46:43,009
Nasz los wisiał w powietrzu,
zależny od drobinki kurzu.

780
00:46:45,344 --> 00:46:48,222
Nasi rodzice nie rozumieli

781
00:46:48,973 --> 00:46:51,892
naszego sukcesu,

782
00:46:51,976 --> 00:46:55,021
dopóki nie usłyszeli
za ile sprzedaliśmy firmę

783
00:46:55,104 --> 00:46:56,772
po dziesięciu latach działalności.

784
00:46:56,856 --> 00:46:59,859
Sprzedaliśmy ją za 120 milionów dolarów.

785
00:47:02,111 --> 00:47:03,821
Siedzieliśmy z braćmi

786
00:47:03,904 --> 00:47:06,324
i odświeżaliśmy nasze konta.

787
00:47:06,907 --> 00:47:08,826
Nagle pojawiło się dużo zer.

788
00:47:09,827 --> 00:47:11,537
Wtedy to poczuliśmy.

789
00:47:12,621 --> 00:47:14,999
Nasza rodzina jest bezpieczna.

790
00:47:18,044 --> 00:47:21,213
17 PAŹDZIERNIKA 1993

791
00:47:21,339 --> 00:47:22,715
Przy następnym start-upie

792
00:47:22,798 --> 00:47:25,217
zorientowałem się, że to irytujące
nie wiedzieć,

793
00:47:25,301 --> 00:47:28,888
za jakie subskrypcje się płaci.

794
00:47:28,971 --> 00:47:30,723
Tak powstało Truebill.

795
00:47:32,808 --> 00:47:36,020
W świecie technologii jest pojęcie
jednorożca.

796
00:47:36,645 --> 00:47:39,523
To biznes warty około miliarda.

797
00:47:41,108 --> 00:47:43,861
Sprzedaliśmy firmę za 1,3 miliarda.

798
00:47:45,529 --> 00:47:48,449
Co wartościowego

799
00:47:48,532 --> 00:47:50,034
mogę z tym zrobić?

800
00:47:54,497 --> 00:47:57,708
Zrobiłem już wystarczająco w życiu.

801
00:47:57,792 --> 00:48:00,503
Będę mówił otwarcie i stworzę
bezpieczną przestrzeń,

802
00:48:00,586 --> 00:48:03,381
gdzie muzułmanie będą mogli się
wypowiadać.

803
00:48:03,464 --> 00:48:05,800
Dlatego inwestuję w niezależne
dziennikarstwo.

804
00:48:05,883 --> 00:48:07,051
DZIENNIKARSTWO ŚLEDCZE

805
00:48:07,134 --> 00:48:11,430
Przesyłam ratunkowe pakiety
dla niedożywionych w Strefie Gazy.

806
00:48:12,223 --> 00:48:14,975
Wspieram też szkołę dla sierot

807
00:48:15,059 --> 00:48:16,435
w Afganistanie.

808
00:48:18,145 --> 00:48:20,856
Zwracam uwagę ludziom na Twitterze,

809
00:48:20,940 --> 00:48:25,444
jak rozpowszechniają fałszywe
informacje.

810
00:48:25,528 --> 00:48:29,240
Jeśli ja, z moim sukcesem w tym kraju,

811
00:48:29,323 --> 00:48:32,243
nie mogę tego zrobić, to kto to zrobi?

812
00:48:32,743 --> 00:48:33,869
Kto może to zrobić?

813
00:48:36,997 --> 00:48:39,750
SENATORKA

814
00:48:39,834 --> 00:48:41,043
Jak zaczynałam naukę

815
00:48:41,127 --> 00:48:43,462
w Szkole Lotnictwa,

816
00:48:44,296 --> 00:48:45,756
na ścianie wisiał obrazek

817
00:48:45,840 --> 00:48:48,467
idealnego żołnierza.

818
00:48:48,551 --> 00:48:53,514
Kanciasta twarz, wyrzeźbiona sylwetka,
blond włosy obcięte na krótko.

819
00:48:53,597 --> 00:48:55,975
Pomyślałam: „Nigdy nie będę tak wyglądać”.

820
00:49:00,813 --> 00:49:04,358
Zostałam ranna podczas misji,
więc wywieziono mnie z Iraku.

821
00:49:07,236 --> 00:49:09,238
Pamiętam, jak dostaliśmy.

822
00:49:10,906 --> 00:49:13,909
Desperacko próbowałam wylądować
helikopterem.

823
00:49:15,411 --> 00:49:18,456
Straciłam obie nogi, a ręce były
poważnie zranione.

824
00:49:18,539 --> 00:49:21,000
Próbowałam lecieć,

825
00:49:21,083 --> 00:49:24,170
traciłam przytomność, wracałam
i dalej próbowałam lecieć.

826
00:49:25,838 --> 00:49:30,092
Byłam zdezorientowana, czułam ból
i rozpacz.

827
00:49:30,176 --> 00:49:34,138
Bo myślałam, że to moja wina.

828
00:49:34,221 --> 00:49:36,724
Że zawiodłam jako pilot i żołnierz,
jako oficer.

829
00:49:39,185 --> 00:49:41,061
Potem wyjaśniono mi,

830
00:49:41,145 --> 00:49:43,647
że mimo wszystko próbowałam bronić
moich ludzi.

831
00:49:43,731 --> 00:49:45,524
Od tego momentu czuję się dobrze.

832
00:49:48,736 --> 00:49:50,821
Najważniejsze, że wykonałam zadanie.

833
00:49:56,410 --> 00:49:58,329
Jak kandydowałam do senatu,

834
00:49:58,412 --> 00:50:00,831
mówiłam, że jestem córką
Amerykańskiej Rewolucji.

835
00:50:00,915 --> 00:50:04,001
Mój przeciwnik szyderczo odpowiedział:

836
00:50:04,084 --> 00:50:06,587
„Twoi rodzice pewnie
przylecieli z Tajlandii,

837
00:50:06,670 --> 00:50:08,547
żeby walczyć z Georgem Washingtonem”.

838
00:50:08,631 --> 00:50:10,883
Jakby to było niemożliwe.
Poprawiłam go.

839
00:50:10,966 --> 00:50:14,053
„Moi przodkowie walczyli
w armii Washingtona”.

840
00:50:17,723 --> 00:50:20,935
Jestem półbiała, półwschodnioazjatycka.

841
00:50:21,018 --> 00:50:24,730
Moja mama jest Chinką wychowaną
w Tajlandii.

842
00:50:25,648 --> 00:50:27,316
Czuje się Tajką.

843
00:50:28,692 --> 00:50:29,777
To było zrządzenie losu.

844
00:50:29,860 --> 00:50:32,238
Rodzice poznali się podczas wojny
w Wietnamie.

845
00:50:32,321 --> 00:50:34,698
Mój ojciec był tam z powodu wojny.

846
00:50:34,782 --> 00:50:36,325
Zakochał się w mamie.

847
00:50:37,451 --> 00:50:42,081
Poślubił ją, co było rzadkością.

848
00:50:42,164 --> 00:50:47,753
Do teraz dostaję listy od
tajsko-amerykańskich osób w moim wieku.

849
00:50:47,836 --> 00:50:49,129
„Pomożesz mi znaleźć ojca?

850
00:50:49,213 --> 00:50:51,757
Miał na imię Bob i był sierżantem”.

851
00:50:51,840 --> 00:50:54,176
Serce się łamie.

852
00:50:55,844 --> 00:50:58,556
Ciężko dorastało się jako
mieszane dziecko

853
00:50:58,597 --> 00:51:02,351
po wojnie w Południowej Azji.

854
00:51:03,185 --> 00:51:07,815
Gdyby ojciec nie poślubił mamy,
nie miałabym nadziei na przyszłość.

855
00:51:08,774 --> 00:51:10,609
Ona też nie.

856
00:51:11,527 --> 00:51:14,363
Wszyscy wiedzieli, że jestem
dzieckiem żołnierza.

857
00:51:16,115 --> 00:51:19,034
Dzieci mówiły, że jestem wielka
i niezgrabna,

858
00:51:19,118 --> 00:51:21,954
bo byłam wyższa od innych dzieci.

859
00:51:22,037 --> 00:51:24,164
„Ty i twój tata śmierdzicie serem”.

860
00:51:25,624 --> 00:51:28,002
Dopiero na Hawajach poczułam się dobrze

861
00:51:28,085 --> 00:51:29,545
jako osoba mieszanej rasy.

862
00:51:31,547 --> 00:51:35,259
W Tajlandii mówili na mnie luk khrung.

863
00:51:35,342 --> 00:51:38,137
Luk to dziecko, khrung to pół.
Czyli „półdziecko”.

864
00:51:38,762 --> 00:51:42,141
A na Hawajach byłam hapa,

865
00:51:42,224 --> 00:51:45,394
czyli „mieszana”.
To pozytywne określenie.

866
00:51:45,477 --> 00:51:48,981
Dopiero tam ukształtowała się
moja tożsamość.

867
00:51:51,191 --> 00:51:53,902
Jak byłam w gimnazjum, tata stracił pracę.

868
00:51:53,986 --> 00:51:56,030
Staliśmy się bardzo biedni.

869
00:51:56,947 --> 00:51:59,408
Mama i ja chciałyśmy jechać do Stanów,

870
00:51:59,908 --> 00:52:02,953
ale ona nie mogła.

871
00:52:03,037 --> 00:52:04,288
Nie miała wizy.

872
00:52:04,371 --> 00:52:06,624
Poza tym, nie było nas na to stać.

873
00:52:08,292 --> 00:52:11,420
Kiedy wylatywaliśmy z Tajlandii
na Hawaje, powiedziała:

874
00:52:11,503 --> 00:52:12,713
„Musisz mnie zastąpić”.

875
00:52:13,964 --> 00:52:17,301
Musiałam być mamą. Było ciężko.

876
00:52:17,843 --> 00:52:18,844
Nic nie mieliśmy.

877
00:52:20,929 --> 00:52:24,016
W końcu powiedziałam tacie:

878
00:52:24,099 --> 00:52:27,061
„Od dzisiaj ja tu rządzę,
ty nie umiesz nas utrzymać.

879
00:52:27,603 --> 00:52:29,229
Ja znajdę pracę”.

880
00:52:29,313 --> 00:52:33,400
Poszłam na plażę Waikiki i dostałam pracę
przy roznoszeniu ulotek.

881
00:52:34,193 --> 00:52:36,654
To były pierwsze pieniądze
w mojej rodzinie.

882
00:52:37,363 --> 00:52:38,739
Sprzedawałam róże.

883
00:52:39,740 --> 00:52:42,576
Oszukiwałam turystów, grając w koszykówkę
na plaży.

884
00:52:44,453 --> 00:52:46,997
Udawałam lokalsa,

885
00:52:47,081 --> 00:52:51,460
a drugi chłopak zagadywał turystów.

886
00:52:51,543 --> 00:52:53,712
„Zagram z wami i namówię też
tę dziewczynę”.

887
00:52:53,837 --> 00:52:56,674
Udawałam, że jestem zaskoczona.
„Ja mam z wami grać?”

888
00:52:56,757 --> 00:52:59,927
Trochę jak w filmie
Biali nie potrafią skakać.

889
00:53:01,261 --> 00:53:03,263
Zazwyczaj graliśmy o pięć dolarów.

890
00:53:03,347 --> 00:53:04,473
Byłam świetna.

891
00:53:08,185 --> 00:53:12,064
Nigdy nie pracowałam ciężej,
niż jak byłam biedna.

892
00:53:13,399 --> 00:53:16,110
Codziennie byłam wykończona.

893
00:53:16,193 --> 00:53:17,444
Tata był wykończony.

894
00:53:17,528 --> 00:53:20,823
Chciałabym pomóc takim ludziom
chociaż trochę.

895
00:53:21,573 --> 00:53:23,784
Choćby lekkie wytchnienie.

896
00:53:26,328 --> 00:53:28,706
Takie wspieram teraz inicjatywy.

897
00:53:31,208 --> 00:53:32,710
FEMINISTKI WALCZĄ

898
00:53:32,793 --> 00:53:34,962
Nie jestem ponadprzeciętnie ambitna.

899
00:53:35,754 --> 00:53:40,592
Po prostu próbowałam przetrwać.

900
00:53:42,553 --> 00:53:45,472
Chciałam być pilotem helikoptera
do końca życia.

901
00:53:48,016 --> 00:53:49,935
Polityka to był przypadek.

902
00:53:50,018 --> 00:53:52,938
Byłam zła, że nie zajmujemy się
weteranami.

903
00:53:53,522 --> 00:53:55,274
Nie miałam innego celu.

904
00:53:55,357 --> 00:53:57,776
A za pierwszym razem
nie dostałam się do senatu.

905
00:53:58,277 --> 00:54:01,363
Ludzie mówią z podziwem
jaka jestem ambitna,

906
00:54:01,447 --> 00:54:03,907
A ja myślę, że próbowałam
tylko przetrwać

907
00:54:03,991 --> 00:54:06,452
i wykonywać kolejne zadania.

908
00:54:07,369 --> 00:54:08,787
Azjaci chyba tak mają.

909
00:54:13,333 --> 00:54:16,295
KOMIK

910
00:54:16,378 --> 00:54:19,840
To był chiński obóz biblijny

911
00:54:19,923 --> 00:54:23,927
w Górach Skalistych.

912
00:54:25,429 --> 00:54:30,642
Poznałem tam zabawne, fajne
i napalone dzieciaki.

913
00:54:30,726 --> 00:54:32,770
Grali na gitarze i się bzykali.

914
00:54:32,853 --> 00:54:34,396
Nie byłem częścią grupy,

915
00:54:34,480 --> 00:54:38,192
ale wkupiłem się w nią humorem.

916
00:54:40,486 --> 00:54:44,823
W jednym skeczu miałem zagrać
Austina Powersa.

917
00:54:44,907 --> 00:54:46,533
Sparodiować go.

918
00:54:46,617 --> 00:54:49,828
Powiedziałem: „Yeah, baby”.

919
00:54:49,912 --> 00:54:54,625
Nagle wszyscy wybuchli śmiechem.

920
00:54:54,708 --> 00:54:58,086
Pomyślałem, że to chcę robić
do końca życia.

921
00:55:04,885 --> 00:55:09,389
Oglądałem Saturday Night Live,
MAD TV i inne programy komediowe.

922
00:55:10,390 --> 00:55:11,433
Uwielbiałem je.

923
00:55:12,851 --> 00:55:14,436
Na tym zbudowałem tożsamość.

924
00:55:14,520 --> 00:55:17,731
Byłem w grupie teatralnej w szkole,

925
00:55:17,815 --> 00:55:21,193
chodziłem do teatru Bovine Metropolis
w Denver.

926
00:55:21,276 --> 00:55:24,530
Grałem tam na przykład z 30-letnim
gościem, alkoholikiem.

927
00:55:24,613 --> 00:55:28,116
Ja miałem 15 lat i wokół tego
kręciło się moje życie.

928
00:55:28,992 --> 00:55:34,164
Nieśmiało sugerowałem to ludziom,
szczególnie moim rodzicom.

929
00:55:34,248 --> 00:55:36,458
Próbowałem im wmówić, że to dobry pomysł.

930
00:55:36,542 --> 00:55:39,628
Praca w show-biznesie nie miała sensu.

931
00:55:39,711 --> 00:55:42,464
„Wszystko dla ciebie poświęciliśmy,

932
00:55:43,090 --> 00:55:45,801
a ty chcesz zajmować się improwizacją?”

933
00:55:46,426 --> 00:55:48,971
Byłam sobą, Cristiną Yang,
a któregoś dnia...

934
00:55:49,888 --> 00:55:53,225
zaczęłam dla niego kłamać.
Ryzykowałam moją karierę,

935
00:55:53,308 --> 00:55:57,938
zgodziłam się na pierścionek i ślub.

936
00:55:58,564 --> 00:56:03,068
Byłem takim fanem Sandry Oh w Chirurgach,

937
00:56:03,151 --> 00:56:06,363
że postanowiłem studiować chemię
na Uniwersytecie Nowojorskim.

938
00:56:06,446 --> 00:56:08,699
Chciałem być jak Cristina Yang.

939
00:56:11,243 --> 00:56:13,829
Zrobiłem cały kurs przygotowujący
do medycyny.

940
00:56:15,330 --> 00:56:17,541
To sugerowały mi

941
00:56:17,624 --> 00:56:20,752
media...

942
00:56:20,836 --> 00:56:23,046
i moi rodzice.

943
00:56:23,672 --> 00:56:26,300
Jak drugi raz podchodziłem do egzaminu,

944
00:56:26,383 --> 00:56:28,760
pogrzebałem szanse na zdanie go

945
00:56:30,012 --> 00:56:31,096
i wyszedłem w połowie.

946
00:56:31,179 --> 00:56:34,600
Zadzwoniłem do rodziców i powiedziałem:
„Nie mogę.

947
00:56:37,978 --> 00:56:41,023
Nie wiem, co dalej, ale coś wymyślę.

948
00:56:42,983 --> 00:56:45,235
Tak musi być”.

949
00:56:47,279 --> 00:56:52,534
Przesłuchania do SNL trwały kilka lat.

950
00:56:53,452 --> 00:56:57,497
Mój menadżer powiedział, że czas
wysłać nagranie.

951
00:56:58,790 --> 00:57:03,170
Trzeba nagrać pięć minut materiału
z parodiami różnych postaci.

952
00:57:03,253 --> 00:57:07,716
Nie było wielu znanych Azjatów,
którymi mógłbym się inspirować.

953
00:57:07,799 --> 00:57:13,555
Zrobiłem parodię Kena Jeonga,
trenera fitnessu,

954
00:57:13,639 --> 00:57:15,515
i Michiko Kukutani.

955
00:57:15,599 --> 00:57:18,185
Darłem się,

956
00:57:18,268 --> 00:57:21,188
że Jeffrey Eugenides jest pisarzyną.

957
00:57:21,271 --> 00:57:24,483
Naśmiewałem się z wielkich nazwisk

958
00:57:24,566 --> 00:57:25,859
ze świata literatury.

959
00:57:25,943 --> 00:57:30,197
Podszedłem do tego na luzie.

960
00:57:30,280 --> 00:57:34,368
Postanowiłem, że to będzie ćwiczenie.

961
00:57:34,451 --> 00:57:37,287
Zrobię, co chcę, bo i tak mnie
nie wybiorą.

962
00:57:37,371 --> 00:57:39,790
Po prostu się zabawię.

963
00:57:41,792 --> 00:57:43,377
Dostałem rolę

964
00:57:43,919 --> 00:57:45,754
w Awkwafina is Nora from Queens

965
00:57:45,837 --> 00:57:48,882
tego samego lata.

966
00:57:50,092 --> 00:57:52,469
Kręciliśmy scenę w chińskiej restauracji.

967
00:57:53,178 --> 00:57:57,516
Jedliśmy grzyby uszaki,

968
00:57:57,599 --> 00:57:59,768
kaczkę i smażony ryż.

969
00:58:00,352 --> 00:58:04,272
Ja, B.D. Wong, Awkwafina i Lori Tan Chinn.

970
00:58:05,649 --> 00:58:08,402
Trzy mikro-pokolenia azjatyckich aktorów.

971
00:58:10,195 --> 00:58:12,656
Oświeciło mnie.

972
00:58:14,741 --> 00:58:18,787
Byłem na planie z innymi Azjatami,
nie musiałem się z niczego tłumaczyć.

973
00:58:19,413 --> 00:58:21,581
Nie musiałem niczego udowadniać.

974
00:58:21,665 --> 00:58:24,626
Nie musiałem trzymać się z boku
i się nie wychylać.

975
00:58:24,710 --> 00:58:26,294
Rozumieliśmy się.

976
00:58:26,795 --> 00:58:29,881
To poczucie bezpieczeństwa i odwagę

977
00:58:29,965 --> 00:58:32,592
zabrałem na ostatni casting do SNL.

978
00:58:34,761 --> 00:58:37,222
Między ujęciami na planie

979
00:58:38,932 --> 00:58:42,686
dałem mój telefon asystentowi.

980
00:58:43,228 --> 00:58:46,064
Powiedziałem: „Jak zadzwoni ten numer,
to muszę odebrać”.

981
00:58:46,148 --> 00:58:47,190
Zadzwonił.

982
00:58:47,274 --> 00:58:48,984
AZJATYCKI CZŁONEK OBSADY

983
00:58:49,067 --> 00:58:52,195
Zaproponowali mi udział w SNL.

984
00:59:00,370 --> 00:59:05,625
To poetyckie, że dostałem ten telefon
na planie Nory.

985
00:59:05,709 --> 00:59:08,003
Byłem tam z Awkwafiną i innymi Azjatami.

986
00:59:08,086 --> 00:59:12,049
I wtedy stało się coś,

987
00:59:13,175 --> 00:59:15,260
co odmieniło moje życie.

988
00:59:16,303 --> 00:59:17,304
Tak.

989
00:59:21,391 --> 00:59:25,145
FOTOGRAF

990
00:59:25,228 --> 00:59:28,690
Dostałem się na praktyki
w Pacific Daily News.

991
00:59:30,233 --> 00:59:32,110
PUBLIKOWANY NA GUAM

992
00:59:32,194 --> 00:59:33,487
Była tam nowy redaktor.

993
00:59:33,570 --> 00:59:34,571
GDZIE AMERYKA
ZACZYNA DZIEŃ

994
00:59:34,654 --> 00:59:37,657
Powiedziałem: „Cieszę się,
że przez trzy, cztery miesiące

995
00:59:38,200 --> 00:59:39,993
będę się szkolić na reportażystę”.

996
00:59:40,077 --> 00:59:41,703
BRAKUJE WODY

997
00:59:41,787 --> 00:59:46,249
Spojrzał na mnie i powiedział:
„Czytałem twoje teksty.

998
00:59:46,333 --> 00:59:49,503
Nie nadajesz się”.

999
00:59:50,962 --> 00:59:52,005
O, Boże.

1000
00:59:52,506 --> 00:59:54,132
Uwielbiam dziennikarstwo.

1001
00:59:55,092 --> 00:59:56,426
Chcę pracować w branży.

1002
00:59:56,510 --> 01:00:00,180
Zapytał: „A próbowałeś kiedyś
robić zdjęcia?”.

1003
01:00:00,889 --> 01:00:03,141
„Tak, robiłem zdjęcia uczniom
mojej szkoły”.

1004
01:00:04,893 --> 01:00:06,144
Dostałem zwrot podatku

1005
01:00:06,228 --> 01:00:08,647
i mama kupiła mi aparat.

1006
01:00:09,523 --> 01:00:11,775
Zacząłem robić zdjęcia.

1007
01:00:14,736 --> 01:00:16,947
Byłem asystentem w laboratorium.

1008
01:00:17,030 --> 01:00:18,198
Co jakiś czas

1009
01:00:18,281 --> 01:00:20,784
przychodzili tam redaktorzy.

1010
01:00:21,451 --> 01:00:24,371
Raz powiedzieli, że ktoś przyniósł dziwne,

1011
01:00:24,454 --> 01:00:27,415
zmutowane warzywa i owoce.

1012
01:00:28,208 --> 01:00:29,668
„Sfotografujesz je?”

1013
01:00:30,252 --> 01:00:34,756
Robiłem zdjęcia złączonych melonów...

1014
01:00:34,840 --> 01:00:36,174
BLIŹNIĘTA

1015
01:00:36,258 --> 01:00:41,221
...gigantycznych ogórków,
zdeformowanych dyń.

1016
01:00:41,304 --> 01:00:44,141
HODOWANIE DUŻYCH MANGO

1017
01:00:44,224 --> 01:00:50,981
„Zmutowane warzywa i owoce” to był jeden
z moich pierwszych projektów.

1018
01:00:56,945 --> 01:01:00,073
Opuściłem Guam, żeby studiować fotografię
w Stanach.

1019
01:01:03,869 --> 01:01:05,328
Byłem tuż przed trzydziestką.

1020
01:01:06,454 --> 01:01:10,375
Kilku reporterów w Michigan
od roku pracowało

1021
01:01:10,458 --> 01:01:12,919
nad systemem sądzenia nieletnich...

1022
01:01:13,003 --> 01:01:14,129
DAJCIE SYSTEMOWI SZANSĘ

1023
01:01:14,212 --> 01:01:15,547
...i jego wadami.

1024
01:01:16,631 --> 01:01:18,550
Byłem głównym fotografem tego tematu...

1025
01:01:18,633 --> 01:01:19,634
STAN SOBIE NIE RADZI

1026
01:01:19,759 --> 01:01:21,136
...dla Detroit Free Press.

1027
01:01:23,221 --> 01:01:25,849
Wtedy pomyślałem,

1028
01:01:25,932 --> 01:01:27,684
że chcę zrobić temat o liceum.

1029
01:01:29,269 --> 01:01:30,812
Chcę spędzić rok w liceum.

1030
01:01:32,439 --> 01:01:33,732
Wybrałem szkołę.

1031
01:01:34,232 --> 01:01:36,568
To było w południowo-zachodnim Detroit,

1032
01:01:36,651 --> 01:01:41,031
gdzie zamknięto fabryki samochodów.
Wysokie bezrobocie.

1033
01:01:42,574 --> 01:01:44,117
Fotografowałem lekcje,

1034
01:01:46,703 --> 01:01:50,290
sportowców,
uczniów, którzy wylecieli,

1035
01:01:50,373 --> 01:01:53,084
ciężarne nastolatki.

1036
01:01:55,295 --> 01:01:59,549
Poszedłem na bal na koniec szkoły.
Czułem się jak ich ojciec.

1037
01:02:00,258 --> 01:02:05,972
To były moje dzieci, pięknie ubrane.
Byłem dumny.

1038
01:02:11,019 --> 01:02:16,399
Reportaż został opublikowany.
Nominowali mnie do nagrody Pulitzera.

1039
01:02:18,610 --> 01:02:20,487
Zadzwoniłem do mamy.

1040
01:02:21,363 --> 01:02:24,950
Mówię: „Mamo,
jestem nominowany do Pulitzera.

1041
01:02:25,033 --> 01:02:26,785
To wielka sprawa.

1042
01:02:27,744 --> 01:02:31,414
Nie wygram,
ale chciałem ci powiedzieć,

1043
01:02:31,498 --> 01:02:33,208
że jestem w finale”.

1044
01:02:33,291 --> 01:02:35,794
Odpowiedziała: „Nie martw się.

1045
01:02:35,877 --> 01:02:40,131
Pójdę do kościoła świętego Judy
i zapalę świecę”.

1046
01:02:43,760 --> 01:02:46,012
Kilka dni później wygrałem.

1047
01:02:46,096 --> 01:02:47,264
NAGRODA PULITZERA

1048
01:02:47,347 --> 01:02:49,266
Ludzie pytali, jak mi się udało.

1049
01:02:49,349 --> 01:02:52,978
Mówię im: „Moja mama poszła
do kościoła na Guam

1050
01:02:53,061 --> 01:02:54,646
i zapaliła świeczkę”.

1051
01:02:54,729 --> 01:02:56,273
JESTEŚMY DUMNI Z WYGRANEJ

1052
01:02:56,398 --> 01:02:59,985
JUŻ SIÓDMY RAZ!

1053
01:03:00,068 --> 01:03:01,569
Wygrałem Pulitzera.

1054
01:03:02,696 --> 01:03:06,741
Byłem na szczycie, ale bardzo
zatęskniłem za domem.

1055
01:03:08,702 --> 01:03:11,538
Rdzenni mieszkańcy Guam to Czamorro.

1056
01:03:12,163 --> 01:03:15,750
W naszym języku jest wyraz mahålang.

1057
01:03:15,834 --> 01:03:18,295
To znaczy tęsknota za domem.

1058
01:03:18,378 --> 01:03:20,922
To pragnienie poczucia zapachu
naszej wyspy.

1059
01:03:22,549 --> 01:03:26,011
Rozmawiałem o tym z przyjaciółką,
powiedziała:

1060
01:03:26,094 --> 01:03:30,890
„Jeśli chcesz zmniejszyć tęsknotę,
musisz przynależeć do wspólnoty”.

1061
01:03:32,809 --> 01:03:35,145
To stało się moją misją.

1062
01:03:36,938 --> 01:03:41,026
By czuć, że przynależę do grupy.
Relacjonować opowieści narodu Czamorro.

1063
01:03:43,945 --> 01:03:48,116
Jest 250 tysięcy ludzi Czamorro
na tej planecie.

1064
01:03:49,868 --> 01:03:51,745
Zależy mi,

1065
01:03:51,828 --> 01:03:54,622
żeby sfotografować każdego z nich.

1066
01:03:57,542 --> 01:03:58,918
Przetrwaliśmy kolonialistów.

1067
01:03:59,002 --> 01:04:03,006
Hiszpanów, Amerykanów,

1068
01:04:03,089 --> 01:04:04,924
inwazję Japończyków.

1069
01:04:05,759 --> 01:04:07,344
Jesteśmy wytrwali.

1070
01:04:08,762 --> 01:04:10,555
Chcę to udokumentować.

1071
01:04:43,922 --> 01:04:49,260
ASTROFIZYCZKA

1072
01:04:49,344 --> 01:04:50,720
Grałam w squasha.

1073
01:04:51,638 --> 01:04:55,600
Jak studiowałam, na uniwersytecie
nie było damskiej drużyny.

1074
01:04:55,683 --> 01:04:57,435
Więc grałam w męskiej.

1075
01:04:57,519 --> 01:05:01,981
Czerpałam satysfakcję z tego,

1076
01:05:02,065 --> 01:05:05,443
że jak wychodziłam na kort,
mężczyźni patrzyli na mnie,

1077
01:05:05,527 --> 01:05:09,697
a byłam wtedy niepozorną, małą dziewczyną,

1078
01:05:09,781 --> 01:05:11,699
i myśleli, że mają wygraną w kieszeni.

1079
01:05:13,493 --> 01:05:16,413
Nie mieli pojęcia, jaka jestem dobra.

1080
01:05:17,789 --> 01:05:20,250
Taka wygrana dawała mi

1081
01:05:20,333 --> 01:05:21,584
najwięcej satysfakcji.

1082
01:05:21,668 --> 01:05:24,879
To poczucie niedocenienia

1083
01:05:25,004 --> 01:05:26,423
mnie uskrzydla.

1084
01:05:29,884 --> 01:05:33,638
W Pakistanie

1085
01:05:34,139 --> 01:05:36,933
każdy chce mieć syna.

1086
01:05:37,016 --> 01:05:40,061
Kiedy wścibscy ludzie pytali moją mamę,

1087
01:05:40,145 --> 01:05:41,688
czy chce mieć syna,

1088
01:05:41,771 --> 01:05:45,024
odpowiadała: „Po co mi syn? Mam Nergis”.

1089
01:05:47,527 --> 01:05:49,487
Dorastałam w Pakistanie.

1090
01:05:49,571 --> 01:05:51,573
To było ciekawe środowisko.

1091
01:05:52,115 --> 01:05:54,784
Urodziłam się w zoroastryjskiej rodzinie,

1092
01:05:54,868 --> 01:05:59,789
poszłam do szkoły katolickiej
w muzułmańskim kraju,

1093
01:05:59,873 --> 01:06:02,792
a sama byłam ateistką.

1094
01:06:03,293 --> 01:06:06,754
Same sprzeczności.

1095
01:06:09,048 --> 01:06:12,218
Moi rodzice mówili nam tak:
„Nie macie tu przyszłości.

1096
01:06:12,302 --> 01:06:13,595
Musicie stąd wyjechać.

1097
01:06:13,678 --> 01:06:15,680
Ale nie mamy na to pieniędzy,

1098
01:06:15,763 --> 01:06:18,057
więc starajcie się o stypendia.

1099
01:06:18,141 --> 01:06:20,226
Wszystko jest w waszych rękach”.

1100
01:06:21,561 --> 01:06:22,770
To było marzenie.

1101
01:06:24,522 --> 01:06:27,692
To nadało kierunek mojemu życiu.

1102
01:06:27,775 --> 01:06:29,819
Najbardziej z wszystkiego.

1103
01:06:32,489 --> 01:06:35,074
Najpierw myślałam, że będę lekarzem.

1104
01:06:35,158 --> 01:06:38,161
Klasycznie, jak na azjatycką rodzinę.

1105
01:06:38,244 --> 01:06:40,330
Masz ograniczony wybór.

1106
01:06:40,413 --> 01:06:42,373
Możesz być lekarzem, inżynierem
lub prawnikiem.

1107
01:06:42,457 --> 01:06:45,460
Za wolno czytałam, żeby być prawnikiem.

1108
01:06:45,543 --> 01:06:48,379
Nie znosiłam kroić zwierząt,

1109
01:06:48,463 --> 01:06:50,632
więc nici z medycyny.

1110
01:06:50,715 --> 01:06:53,510
Została inżynieria.
A jak byłam już na studiach,

1111
01:06:53,593 --> 01:06:57,013
dowiedziałam się, że naukowcy

1112
01:06:57,096 --> 01:07:00,308
mają zadawać pytania,
na które nikt nie zna odpowiedzi.

1113
01:07:00,391 --> 01:07:02,727
A ty pierwsza możesz je znaleźć

1114
01:07:03,770 --> 01:07:07,357
i coś odkryć.

1115
01:07:11,986 --> 01:07:15,406
W 2015 roku pierwszy raz

1116
01:07:15,490 --> 01:07:20,078
zaobserwowaliśmy fale grawitacyjne
z kolizji dwóch czarnych dziur.

1117
01:07:22,205 --> 01:07:25,833
Einstein przewidział to
w ogólnej teorii względności.

1118
01:07:25,917 --> 01:07:28,586
Sto lat temu.
A teraz je zobaczyliśmy.

1119
01:07:28,670 --> 01:07:30,630
Teraz się to potwierdziło.

1120
01:07:32,507 --> 01:07:35,802
Myśleliśmy, że kosmos jest pusty,

1121
01:07:35,885 --> 01:07:37,428
ale tak nie jest.

1122
01:07:37,512 --> 01:07:41,307
Jest wypełniony czymś, co przypomina
popcorn, zmarszczki i rozdarcia.

1123
01:07:41,391 --> 01:07:44,352
Ja interesuję się falami.

1124
01:07:45,436 --> 01:07:49,274
Kiedy czarne dziury się
ze sobą zderzają,

1125
01:07:49,357 --> 01:07:50,858
to wywołują fale.

1126
01:07:50,942 --> 01:07:54,070
Będąc bardzo daleko,

1127
01:07:54,153 --> 01:07:57,615
powinniśmy je zobaczyć.
Po co nam te fale?

1128
01:07:57,699 --> 01:08:01,411
Bo tak zdobędziemy wiedzę
o czarnych dziurach.

1129
01:08:01,494 --> 01:08:03,746
A co nas obchodzą czarne dziury?

1130
01:08:03,830 --> 01:08:07,625
Bo to klocki, z których
zbudowany jest wszechświat.

1131
01:08:09,419 --> 01:08:13,798
Żeby poznać wszechświat,

1132
01:08:13,881 --> 01:08:16,718
musimy poznać czarne dziury.
Żeby zrozumieć czarne dziury,

1133
01:08:16,801 --> 01:08:19,720
musimy zmierzyć ich grawitację,
bo nie emitują światła.

1134
01:08:20,846 --> 01:08:22,974
To właśnie badam.

1135
01:08:32,317 --> 01:08:36,654
Bycie w mniejszości wpłynęło na moje życie
na wiele sposobów.

1136
01:08:37,488 --> 01:08:41,951
Dało mi to poczucie komfortu
w byciu indywidualistką,

1137
01:08:42,035 --> 01:08:44,453
byciu poza głównym nurtem.

1138
01:08:44,537 --> 01:08:47,915
Na przykład w byciu osobą queer.

1139
01:08:47,999 --> 01:08:50,585
Trudno było być osobą queer,

1140
01:08:51,377 --> 01:08:54,171
kiedy pracowałam nad eksperymentem,

1141
01:08:54,255 --> 01:08:56,549
któremu większość wróżyła porażkę.

1142
01:08:57,550 --> 01:08:59,469
Bycie innym jest dobre.

1143
01:08:59,551 --> 01:09:03,640
Jestem naukowcem,
osobą z Południowej Azji,

1144
01:09:03,723 --> 01:09:06,309
Pakistanką, Amerykanką, osobą queer.

1145
01:09:06,392 --> 01:09:11,522
Mogę się do tego przyznać
i odnieść sukces.

1146
01:09:12,023 --> 01:09:16,234
To znaczy, że inni też mogą spróbować.

1147
01:09:23,493 --> 01:09:25,787
AKTYWISTKA

1148
01:09:25,870 --> 01:09:29,374
Kiedy amerykańscy Japończycy się poznają,

1149
01:09:29,457 --> 01:09:32,919
często pada pytanie:
„W którym byliście obozie?”.

1150
01:09:33,502 --> 01:09:36,546
WYNOCHA JAPOŃCY. TO JEST BIAŁE OSIEDLE.

1151
01:09:44,555 --> 01:09:48,559
Ale w mojej rodzinie się o tym nie mówiło,

1152
01:09:48,643 --> 01:09:50,353
a ja nie pytałam.

1153
01:09:50,435 --> 01:09:53,314
Kiedy w szkole uczyłam się o Pearl Harbor,

1154
01:09:53,981 --> 01:09:57,735
wszyscy się na mnie patrzyli.

1155
01:09:58,277 --> 01:10:01,197
Czułam wstyd, ale nie wiedziałam czemu.

1156
01:10:02,865 --> 01:10:04,617
Nie wiedzieliśmy, kim jesteśmy.

1157
01:10:06,077 --> 01:10:08,496
Wszyscy mieli problem z tożsamością,

1158
01:10:08,579 --> 01:10:10,665
bo próbowaliśmy być Amerykanami,

1159
01:10:11,165 --> 01:10:14,085
ale Ameryka była biała.

1160
01:10:16,254 --> 01:10:19,132
Nie chciałam się kolegować

1161
01:10:19,215 --> 01:10:21,175
z innymi amerykańskimi Japończykami.

1162
01:10:22,093 --> 01:10:25,054
Podróż do Japonii była częścią
poznawania siebie.

1163
01:10:25,138 --> 01:10:28,057
„Jeśli nie pasuję tu, może tam”.

1164
01:10:28,141 --> 01:10:31,853
A potem szok i smutek,
że nie jestem Japonką

1165
01:10:32,603 --> 01:10:35,022
i nigdy nie będę.

1166
01:10:36,774 --> 01:10:38,651
Nie miałam perspektyw.

1167
01:10:40,278 --> 01:10:42,739
Ale wróciłam i zaczęłam

1168
01:10:42,822 --> 01:10:44,449
studia o Azjatach w Ameryce.

1169
01:10:44,532 --> 01:10:47,118
PRECZ Z MARIONETKOWYM REŻIMEM THIEU

1170
01:11:02,800 --> 01:11:05,261
Wojna w Wietnamie pokazała nam...

1171
01:11:05,344 --> 01:11:06,888
WIETNAMCZYCY
NAS NIE PRZEZYWAJĄ

1172
01:11:06,971 --> 01:11:09,348
...że ludzie widzą nas jako wrogów.

1173
01:11:09,432 --> 01:11:14,061
Znowu byliśmy wrogiem,
nie w pełni Amerykanami.

1174
01:11:15,396 --> 01:11:17,690
Cieszyłam się, że jestem
Amerykanką japońskiego pochodzenia,

1175
01:11:17,774 --> 01:11:19,317
pośród innych z takim pochodzeniem.

1176
01:11:19,400 --> 01:11:22,069
Ale nie protestowaliśmy tylko jako
Amerykanie pochodzenia japońskiego,

1177
01:11:22,153 --> 01:11:23,696
lecz azjatyckiego.

1178
01:11:31,579 --> 01:11:33,915
Nic nie wiedzieliśmy, nie umieliśmy.

1179
01:11:34,582 --> 01:11:38,628
Ale była potrzeba, więc musieliśmy
coś zorganizować.

1180
01:11:40,421 --> 01:11:43,549
Zainspirowaliśmy się ruchem
Czarnych Panter.

1181
01:11:44,467 --> 01:11:46,093
Chcieliśmy pomóc ludziom.

1182
01:11:46,177 --> 01:11:49,555
Założyliśmy potrzebne programy socjalne,

1183
01:11:49,639 --> 01:11:51,974
grupy rodzicielskie, kliniki medyczne.

1184
01:11:52,058 --> 01:11:53,768
ZJEDNOCZENI W WALCE O SPRAWIEDLIWOŚĆ

1185
01:11:53,851 --> 01:11:57,396
Potem zorientowaliśmy się,
jak to jest związane

1186
01:11:57,480 --> 01:12:00,483
z naszym doświadczeniem obozów.

1187
01:12:01,734 --> 01:12:03,444
SPRAWIEDLIWOŚĆ I REPARACJE
- TERAZ

1188
01:12:03,528 --> 01:12:05,947
Musieliśmy walczyć o reparacje,

1189
01:12:06,864 --> 01:12:08,616
nawet jeśli nie wygramy.

1190
01:12:09,408 --> 01:12:11,953
Przeprosiny nie mogły starczyć.

1191
01:12:12,036 --> 01:12:14,539
Żądaliśmy reparacji finansowych...

1192
01:12:14,622 --> 01:12:16,374
„PRZEPRASZAM” NIE STARCZY
25 000 $ JUŻ!

1193
01:12:16,457 --> 01:12:21,462
...i przesłuchania świadków
w Waszyngtonie.

1194
01:12:21,587 --> 01:12:25,091
Nie tylko naukowców i polityków,

1195
01:12:25,174 --> 01:12:26,801
ale wszystkich ludzi.

1196
01:12:26,884 --> 01:12:30,346
Mieliśmy 48 godzin, żeby się spakować
i wyjechać.

1197
01:12:31,347 --> 01:12:34,016
Nie chciałam, żeby moje dzieci czuły
żal i odrzucenie

1198
01:12:34,100 --> 01:12:36,686
ze strony Amerykanów.

1199
01:12:37,436 --> 01:12:40,773
To niehumanitarne, okrutne traktowanie
spotkało nas

1200
01:12:40,857 --> 01:12:45,236
w Stanach Zjednoczonych,
nie w nazistowskich Niemczech.

1201
01:12:45,319 --> 01:12:47,029
Trudno uwierzyć, prawda?

1202
01:12:47,113 --> 01:12:48,781
Przeżyłam olśnienie.

1203
01:12:49,365 --> 01:12:52,994
Pierwszy raz słyszałam,
jak ktoś mówi o obozach.

1204
01:12:53,077 --> 01:12:54,912
Ludzie, jak moja matka.

1205
01:12:57,123 --> 01:12:59,333
Ona nie zdążyła opowiedzieć
swojej historii,

1206
01:12:59,417 --> 01:13:01,878
a chciałam, żeby ktoś ją usłyszał.

1207
01:13:04,130 --> 01:13:08,634
Rodzina mojej mamy była wygnana
z ich farmy w Kalifornii

1208
01:13:09,135 --> 01:13:12,722
i zesłana do obozu Gila River w Arizonie.

1209
01:13:13,431 --> 01:13:17,310
Im więcej wiedziałam,
tym lepiej rozumiałam,

1210
01:13:17,810 --> 01:13:20,396
co to znaczy.

1211
01:13:20,479 --> 01:13:22,773
Pierwsze pokolenie imigrantów

1212
01:13:22,857 --> 01:13:26,402
przeżyło dyskryminację
i niesprawiedliwość.

1213
01:13:26,485 --> 01:13:28,613
Nie mieli obywatelstwa,
nie mogli brać ślubu,

1214
01:13:28,696 --> 01:13:30,990
posiadać ziemi ani głosować.

1215
01:13:31,073 --> 01:13:34,493
Mimo tego zostali, a potem
trafili do obozów

1216
01:13:34,577 --> 01:13:35,745
i stracili wszystko.

1217
01:13:35,828 --> 01:13:39,498
Jak dalej żyć?

1218
01:13:40,041 --> 01:13:41,751
Obóz zniweczył plany mojej mamy

1219
01:13:41,834 --> 01:13:46,213
na przyszłość.

1220
01:13:46,756 --> 01:13:49,842
Czuła złość i mimo wszystko dumę.

1221
01:13:49,926 --> 01:13:53,596
Choć pobyt w obozie mocno ją nadwyrężył.

1222
01:13:53,679 --> 01:13:56,349
Ja nie zrozumiałam

1223
01:13:57,099 --> 01:13:59,143
powagi tej straty.

1224
01:14:05,816 --> 01:14:08,027
Ustawa, którą podpisuję,

1225
01:14:08,110 --> 01:14:13,032
zapewnia wypłatę restytucji
60 tysiącom ocalałych.

1226
01:14:13,741 --> 01:14:15,493
Przyznajemy się do winy.

1227
01:14:20,915 --> 01:14:23,292
Wiele ludzi na świecie przeżyło to, co my.

1228
01:14:23,376 --> 01:14:27,213
Bycie uwięzionym, pozbawionym ziemi.

1229
01:14:27,254 --> 01:14:30,424
To się zdarza w tym kraju i na świecie.

1230
01:14:30,508 --> 01:14:32,218
50. ROCZNICA KRWAWEJ NIEDZIELI

1231
01:14:32,301 --> 01:14:36,138
Efektami walki o reparacje są relacje
i solidarność.

1232
01:14:36,222 --> 01:14:37,264
SOLIDARNOŚĆ
ZA WSZELKĄ CENĘ

1233
01:14:37,348 --> 01:14:39,225
JESTEŚMY PRZECIW NIELEGALNYM
ZATRZYMANIOM

1234
01:14:39,308 --> 01:14:41,852
Zmiana zajmie trochę czasu.

1235
01:14:41,936 --> 01:14:44,063
MNIEJSZOŚCI MUSZĄ SIĘ WSPIERAĆ

1236
01:14:44,146 --> 01:14:46,774
Budujemy coś nowego,

1237
01:14:46,857 --> 01:14:50,236
co pozwoli nam żyć.

1238
01:14:50,319 --> 01:14:51,570
Mogę już nie zobaczyć,

1239
01:14:51,654 --> 01:14:53,698
jakie będą tego efekty.

1240
01:14:53,781 --> 01:14:56,283
To brzmi idealistycznie,

1241
01:14:56,367 --> 01:14:58,494
ale próbujemy zmienić świat.

1242
01:14:58,577 --> 01:14:59,787
Zmienić systemy,

1243
01:14:59,870 --> 01:15:02,289
które nam nie służą.

1244
01:15:02,373 --> 01:15:07,420
AZJACI I MIESZKAŃCY WYSP PACYFIKU
PRZECIW APARTHEIDOWI

1245
01:15:09,588 --> 01:15:11,590
SURFER, NAUKOWIEC

1246
01:15:11,674 --> 01:15:16,512
Wygrałem szkolny konkurs naukowy
w wieku 16 lat.

1247
01:15:17,638 --> 01:15:20,349
Wirus pustoszył hodowle krewetek

1248
01:15:20,433 --> 01:15:22,768
na północnym wybrzeżu Oahu.

1249
01:15:22,852 --> 01:15:27,106
Stworzyłem test COVID, ale dla krewetek.

1250
01:15:27,189 --> 01:15:29,817
Jurorzy zapytali, kto to za mnie zrobił.

1251
01:15:29,900 --> 01:15:32,319
„Nikt, zrobiłem to na konkurs”.

1252
01:15:32,945 --> 01:15:34,822
„To przechodzisz się dalej”.

1253
01:15:35,656 --> 01:15:38,075
Nagrodą jest wyjazd na drugi etap.

1254
01:15:38,159 --> 01:15:40,703
Czasem do Portoryko albo do Niemiec.

1255
01:15:41,203 --> 01:15:43,664
„Jadę na wycieczkę!”

1256
01:15:43,748 --> 01:15:46,083
- „Tylko dokąd?”
- „Do Arizony”.

1257
01:15:46,625 --> 01:15:49,336
„Gdzie jest Arizona?”

1258
01:15:50,546 --> 01:15:53,007
Było sucho i gorąco.

1259
01:15:54,216 --> 01:15:58,262
Nagle poczułem, że coś jest nie tak.

1260
01:15:59,013 --> 01:16:01,098
Muszę szybko zobaczyć,
gdzie są Hawaje.

1261
01:16:01,182 --> 01:16:04,226
Szliśmy z opiekunami,

1262
01:16:04,310 --> 01:16:07,855
a ja wystrzeliłem
i pobiegłem przed siebie.

1263
01:16:07,938 --> 01:16:09,356
Opiekun krzyknął: „Ktoś ucieka!”.

1264
01:16:09,440 --> 01:16:12,443
Biegnę kolejne przecznice,
domy się skończyły,

1265
01:16:12,526 --> 01:16:17,573
patrzę dookoła,
a tam z każdej strony góry.

1266
01:16:18,115 --> 01:16:23,496
Słońce wysoko. Krew leci mi z nosa.

1267
01:16:23,579 --> 01:16:25,164
Prawie zemdlałem.

1268
01:16:25,247 --> 01:16:28,959
Myślałem: „Umieram.
Muszę wracać na Hawaje”.

1269
01:16:32,505 --> 01:16:35,299
Wtedy zrozumiałem,
że nie mogę daleko wyjeżdżać.

1270
01:16:38,552 --> 01:16:41,347
W dzieciństwie nie cierpiałem szkoły.

1271
01:16:41,430 --> 01:16:44,683
Siedzenie w budzie było beznadziejne.

1272
01:16:45,226 --> 01:16:49,313
Jak tylko rozlegał się końcowy dzwonek,
tata zabierał nas na plażę.

1273
01:16:49,855 --> 01:16:53,275
To był dla mnie początek nauki.

1274
01:16:55,486 --> 01:16:58,114
Tata wysyłał nas na plażę,

1275
01:16:58,197 --> 01:17:01,325
kazał nam zbierać różne wodorosty.

1276
01:17:01,408 --> 01:17:04,328
Potem mówił nam ich hawajską

1277
01:17:05,037 --> 01:17:08,707
i łacińską nazwę.

1278
01:17:09,416 --> 01:17:10,584
To jest nauka.

1279
01:17:11,836 --> 01:17:13,045
Tak samo surfowanie.

1280
01:17:13,754 --> 01:17:16,298
Lekcja o wodorostach,

1281
01:17:16,841 --> 01:17:19,385
a potem na deski i pływamy.

1282
01:17:20,177 --> 01:17:23,222
Uczyliśmy się o nurtach, kierunku wiatru,

1283
01:17:23,305 --> 01:17:25,933
jak rusza się piasek,
co to jest swell i przypływ.

1284
01:17:26,016 --> 01:17:30,146
Było tam tyle wiedzy.

1285
01:17:30,729 --> 01:17:34,316
Wtedy poczułem wartość nauki

1286
01:17:34,400 --> 01:17:40,447
jako magicznego sposobu komunikowania się
ze światem.

1287
01:17:40,531 --> 01:17:43,826
UNIWERSYTET KALIFORNIJSKI W SAN DIEGO

1288
01:17:43,951 --> 01:17:46,495
Dostałem propozycję

1289
01:17:46,579 --> 01:17:50,249
zrobienia doktoratu z chemii w Kalifornii.

1290
01:17:51,458 --> 01:17:55,504
Mogłem zostawić wszystko, co znam
i zacząć coś nowego,

1291
01:17:56,422 --> 01:17:59,466
czego wcale nie znam,
ale przynajmniej jest inne.

1292
01:18:01,343 --> 01:18:02,845
W Kalifornii pierwszy raz

1293
01:18:02,928 --> 01:18:06,015
doświadczyłem rasizmu.

1294
01:18:07,266 --> 01:18:11,854
Kłóciłem się z innymi surferami o to,

1295
01:18:12,396 --> 01:18:16,192
gdzie mogę surfować i z kim.

1296
01:18:16,275 --> 01:18:18,777
Nie wiedziałem, że są takie zasady.

1297
01:18:18,861 --> 01:18:23,699
Jeden surfer był obok mnie
i mnie popchnął.

1298
01:18:23,782 --> 01:18:26,535
Powiedział: „Wracaj tam, skąd pochodzisz”.

1299
01:18:26,619 --> 01:18:28,078
Było mi tak przykro.

1300
01:18:32,458 --> 01:18:34,126
Mówię mu: „Chcę wrócić do domu.

1301
01:18:35,252 --> 01:18:37,254
Nie chcę tu być.

1302
01:18:37,338 --> 01:18:38,923
Nie muszę ci się tłumaczyć.

1303
01:18:39,006 --> 01:18:41,342
Ja pochodzę z tego oceanu.

1304
01:18:42,509 --> 01:18:43,677
A ty?

1305
01:18:44,470 --> 01:18:46,639
Czy ktoś z was wie, skąd pochodzi?”.

1306
01:18:51,477 --> 01:18:57,316
Robienie tego doktoratu było
wielką odpowiedzialnością.

1307
01:18:58,317 --> 01:19:01,111
„Hawajczyk z doktoratem. Pomożesz nam”.

1308
01:19:01,195 --> 01:19:05,074
Czułem presję, by być kimś.

1309
01:19:06,742 --> 01:19:08,994
A ja chcę po prostu pływać w oceanie.

1310
01:19:15,209 --> 01:19:19,004
Wykorzystałem technologię,
nad którą pracowaliśmy w laboratorium

1311
01:19:19,088 --> 01:19:21,257
i zrobiłem projekt.

1312
01:19:21,340 --> 01:19:24,593
Chciałem wykryć sygnatury
molekularne w oceanie,

1313
01:19:24,677 --> 01:19:27,096
którymi surferzy mogliby się dzielić
między sobą.

1314
01:19:27,179 --> 01:19:30,516
To była desperacka próba skończenia
mojego doktoratu.

1315
01:19:33,644 --> 01:19:37,064
Skontaktował się ze mną dziennikarz
i udzieliłem mu wywiadu.

1316
01:19:37,147 --> 01:19:39,984
Nagle dostaję telefon z New York Timesa,

1317
01:19:40,067 --> 01:19:41,986
że będę na pierwszej stronie
sekcji naukowej.

1318
01:19:42,069 --> 01:19:44,989
CZY CHORUJEMY PRZEZ MORZE?
SURFERZY NA RATUNEK

1319
01:19:45,114 --> 01:19:50,411
Udzielałem wywiadów NBC, NPR
i National Geographic.

1320
01:19:50,494 --> 01:19:56,959
Stałem się celebrytą w świecie kujonów.

1321
01:19:57,042 --> 01:19:59,753
To uznanie było dla mnie ważne,

1322
01:20:00,337 --> 01:20:03,841
bo wiedziałem,
że to nie jest tylko mój sukces,

1323
01:20:04,550 --> 01:20:07,261
ale że wyróżnia to też

1324
01:20:07,344 --> 01:20:09,596
cały mój naród.

1325
01:20:11,765 --> 01:20:15,644
To dało mi siłę na powrót do domu.

1326
01:20:19,773 --> 01:20:21,859
W domu mogę być sobą.

1327
01:21:32,721 --> 01:21:35,265
LISTA A

1328
01:21:35,349 --> 01:21:38,310
15 OPOWIEŚCI
Z AZJATYCKIEJ I PACYFICZNEJ DIASPORY

1329
01:24:06,124 --> 01:24:08,126
Napisy: Celina Cieślak