Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Dla wielu Amerykanów nigdy nie będę jednym z nich.
Nie mamy wspólnego języka,
religii ani tożsamości.
AMERYKANIN POCHODZENIA AZJATYCKIEGO
MIESZKANIEC WYSP PACYFIKU HAWAJCZYK
Po co nam pojęcie amerykańskiego Azjaty z wysp Pacyfiku?
LISTA A
15 OPOWIEŚCI Z AZJATYCKIEJ I PACYFICZNEJ DIASPORY
Kim jesteś?
Jak postrzegasz siebie?
Jaką masz tożsamość?
AKTORKA
Amerykanka pochodzenia azjatyckiego? Kanadyjka?
Amerykanka?
Chciałabym powiedzieć, że żadną z nich
albo wszystkimi.
Moje rozumienie świata, świadomie i nieświadomie,
opiera się na...
byciu kobietą i Azjatką w białym społeczeństwie.
Największą częścią tej walki i próby zrozumienia...
jest kwestia tożsamości.
To jest konflikt wewnętrzny.
Ale są też namacalne konflikty.
Czasem musisz zmienić akcent,
wygląd i inne rzeczy.
Wtedy trzeba ujarzmić wewnętrznego smoka.
Kiedy to zrozumiałam,
przestałam się tak przejmować.
Mocno wpłynął na mnie...
program telewizyjny Fame.
Widziałam tam ludzi,
którzy zajmują się tym, co ja chcę robić.
Ale znalezienie naszej paczki,
ludzi, którzy mają podobne korzenie i wyglądają jak ja,
długo mi zajęło.
Kiedy było nas niewielu, byliśmy rozdzieleni.
To było tak. Dan jest na Hawajach.
Tam pracuje.
Jon Cho jest gdzieś daleko.
Nie mogliśmy pracować razem.
Czułam się...
samotna. Bo taki był ten system.
Kwestia perspektywy.
Gdziekolwiek się jest, można się czegoś nauczyć.
Nawet jeśli jest się niechcianym.
W takich miejscach można się najwięcej nauczyć.
Jak funkcjonować w przestrzeni, w której jest się niechcianym...
albo szanowanym?
To były inne czasy.
Połowa obsady Chirurgów nie była biała.
Wszyscy myśleli:
„Nie mówmy o tym”.
„Zobaczymy, co się stanie”.
„O, mamy hit!”
Mam nadzieję,
że nikt już tak nie myśli.
Ale ja tak zaczynałam. Wtedy myślałam:
„Spróbuję się wkraść, może nikt nie zauważy...
i może zaistnieję”.
Widzę i mam nadzieję,
że to podejście należy do przeszłości.
Teraz interesują mnie historie,
w których postaci mają wymiar kulturowy.
A nie tylko jedzą kimchi...
i opowiadają o koreańskiej kinematografii.
Przecież nie o to chodzi.
Otwiera się wymiar,
który był zamknięty.
Dlaczego? Wcześniej tylko to było do przyjęcia...
w powszechnej, białej narracji.
Nikt nie pyta białych aktorów,
jak to jest być białym aktorem w wieku dwudziestu,
trzydziestu, czterdziestu, pięćdziesięciu lat.
Nikt nie zapyta, a ktoś powinien.
Nie wiedziałem, że mogę wybrać sobie amerykańskie imię.
KUCHARZ
Nikt mi nie powiedział.
Więc nie wiedziałem o tym.
Wielu moich znajomych, Azjatów,
szczególnie Hmongów, tak zrobiło.
Byłbym Optimus Prime albo coś.
Coś fajnego!
Ale miałem na imię Yia.
HMONGIJSKI KUCHARZ Z WISCONSIN NOMINOWANY DO NAGRODY JAMESA BEARDA
W moim języku, yia znaczy patelnia żeliwna albo wok.
Moi hmongijscy znajomi żartowali: „Gdzie jest yia?
Nie patelnia, tylko Yia”.
Mój brat ma na imię Gong Hmong,
czyli „błogosławieństwo od Boga”.
On jest błogosławieństwem, a ja patelnią!
Urodziłem się w obozie uchodźców...
w północnej Tajlandii, Ban Vinai.
Trafiłem do Stanów...
jak miałem cztery i pół roku.
Dorastałem w małym mieście w Wisconsin.
Byli tam prawie sami biali ludzie i nasza rodzina.
Nie chciałem być Hmongiem.
Wiodłem podwójne życie.
W naszym języku meekah znaczy „amerykański”.
W szkole miałem życie meekah, a w domu życie hmong.
Najważniejsza była asymilacja.
Mój ojciec kazał nam czytać książki...
i oglądać telewizję.
Nie chciał, żebyśmy mówili z obcym akcentem.
Jeśli będę mówić jak oni, zachowywać się jak oni
i znać kontekst kulturowy,
to mnie nie wyśmieją.
Nie będę odstawać.
Chciałem, żeby moi znajomi ze szkoły,
biali znajomi, ci meekah,
wiedzieli, że jestem Amerykaninem.
„Jestem jednym z was”.
Moi koledzy...
palcami rozchylali moje powieki...
i pytali: „Widzisz teraz lepiej?”.
„Widzisz teraz lepiej?”
Myślałem, że to normalne.
Śmiałem się i mówiłem: „Chyba tak”.
Wyobraź sobie ośmioletniego chłopca.
Mama pakuje mu lunch do szkoły.
Stara się dbać o syna...
i robi to, gotując.
Ale dzieci w szkole śmieją się.
Mówią: „Twoje jedzenie śmierdzi”. Odtrącają go.
Wiecie, co robiłem? Wyrzucałem to jedzenie,
żeby być fajnym i mieć kolegów.
W domu kłamałem,
że wszystko zjadłem.
Tak było, jak miałem dziewięć lat.
Trzydzieści lat później,
żal mi tego chłopca, który nie rozumiał.
Gdybym mógł, powiedziałbym mu:
„Nie martw się.
Za dwadzieścia lat będą ci tłumaczyć,
że sos rybny jest super,
że odkryli sos ostrygowy...
i że mają w domu srirachę”.
Moi biali znajomi teraz mówią:
„Ostatnio jadłem takie coś...
z pastą z krewetek.
Było pyszne”.
„Stary, u mnie w domu to codzienność”.
Kiedy byłem mały, kiedy urządzaliśmy przyjęcia w ogrodzie...
mężczyźni mieli deski...
i wielkie tasaki.
Kroili wszystko...
i robili kiełbasy.
A w środku mama, ciocie i babcie...
robiły ryż, makaron,
zawijały i smażyły.
Wszyscy chłopcy stali przy grillu.
Mój tata miał szczypce i mi je przekazał.
Całe życie trenowałem,
żeby przekładać mięso na grillu.
Wszedłem do domu i powiedziałem: „Pachnę jak tata!”.
Bo pachniałem palonym drewnem.
To było coś ekstra.
Nie rozmawiałem o tym z moimi białymi przyjaciółmi.
Uciekłem od mojego powołania.
Mój tata miał poważny wypadek.
Musicie wiedzieć, że to mój idol.
Ten gość przeżył wojnę.
Sprowadził nas do tego kraju.
Wtedy pomyślałem: „Jeśli tata umrze,
cała jego spuścizna umrze z nim”.
Tego dnia zacząłem inaczej myśleć o jedzeniu hmong...
i co to znaczy być Hmongiem.
Moją rolą jest...
upamiętnić naszą historię i naszą kuchnię.
Ono odmładza moją duszę.
Jest coś w duszonym musztardowcu...
z kością z karczka wieprzowego.
Połączenie przypraw, pikantności z musztardowca...
i tłuszczu z wieprzowiny.
Już po pierwszym kęsie...
wszyscy ludzie Hmong poznają ten smak z dzieciństwa.
To piękne,
że jak ugryzę świeżego ogórka,
jak jego soki wybuchają mi w ustach,
to znowu jestem dziesięcioletnim chłopcem. Siedzę obok babci,
która kroi dla mnie ogórka zerwanego prosto z ogrodu.
Kiedy zdałem sobie sprawę z tego, że to część mojej tożsamości,
chciałem się tym podzielić.
Widać, jak poświęcały się starsze pokolenia.
Weź to i idź dalej.
Któregoś dnia samemu trzeba się poświęcić dla przyszłego pokolenia,
żeby ono mogło wzrastać.
To znaczy być Hmongiem.
Uciekłem tak daleko, że aż zatoczyłem koło...
i wróciłem.
Dlatego kocham być Hmongiem.
Jeśli ktoś chciałby o tym porozmawiać,
jestem otwarty.
Moi rodzice powiedzieliby,
że jako dziecko dużo pyskowałam.
Lubiłam rządzić.
AKTYWISTKA
Po wietnamsku, największy komplement dla córki...
to hiu tao, czyli „jesteś posłuszna”.
Nigdy taka nie byłam.
MARSZ KOBIET
Nie zgadzam się, że społeczność azjatycka jest cicha.
To stereotyp, który wpisuje się w mit o modelu mniejszości narodowej.
Było wielu aktywistów azjatyckiego pochodzenia,
ale nie uczą o tym w szkole.
Moja babcia walczyła z Francuzami w Wietnamie.
Pyskowanie mam we krwi.
Nazywam się Amanda Nguyen.
USTAWA O PRZEMOCY WOBEC KOBIET
Nigdy nie doświadczyłam większej niesprawiedliwości...
niż dnia, kiedy byłam zgwałcona.
Studiowałam astrofizykę na Harvardzie.
W ostatnim semestrze zostałam zgwałcona.
Pamiętam, jak wyszłam ze szpitala po badaniach i pobraniu próbek.
Wtedy pierwszy raz poczułam, co to samotność.
Dostałam voucher na taksówkę, na powrót do akademika, gdzie byłam zgwałcona.
Poprzez to doświadczenie,
doświadczyłam na własnej skórze,
jak ofiary gwałtów są rewiktymizowane.
Pobrane próbki mogą być zniszczone po pół roku,
choć przedawnienie jest po piętnastu latach.
Poczułam się oszukana przez wymiar sprawiedliwości.
Miałam wybór.
Mogę zaakceptować niesprawiedliwość...
lub wziąć sprawę w swoje ręce.
Postanowiłam zmienić prawo.
Tę ustawę nazwałam...
„Karta praw ofiar napaści seksualnych”.
Jest zapis o zachowaniu próbek,
o prawie do wglądu w dokumentację medyczną...
i raportu policyjnego.
Wcześniej odmawiano tego
ofiarom napaści w całych Stanach Zjednoczonych.
Kiedy zostało to uchwalone jako prawo federalne,
podeszłam do Mauzoleum Lincolna...
i krzyknęłam najgłośniej, jak umiałam.
Poczułam, jakbym złamała klątwę.
To była dla mnie sprawiedliwość.
Poczułam sprawiedliwość.
Moja miłość do kosmosu zaczęła się, zanim się urodziłam.
Moja rodzina przypłynęła z Wietnamu na łodziach.
Kierowali się położeniem gwiazd...
w drodze po wolność.
Moja mama uciekła z trzema członkami rodziny.
Z młodszą siostrą, jedenastą,
bratem, trzecim z kolei i synem drugiego brata.
Dopłynęli do łodzi,
ale usłyszeli karabiny maszynowe.
Bojownicy Wietkongu ich zauważyli.
Moja mama powiedziała do brata...
„Teraz albo nigdy”.
Dostali się na wody międzynarodowe.
Był sztorm i łódź zaczęła tonąć.
Przypłynął statek i ich uratowali.
Rzucili im linę.
Mama opowiadała mi, że stawiała dłoń za dłonią,
nogę za nogą.
Ludzie pytają mnie, jak zmierzyłam się z amerykańskim rządem
i ONZ.
A przecież moja mama musiała uciec przed uzbrojonymi strażnikami,
wspinać się po linie.
Ja muszę tylko wysłać maila do senatora.
Mówienie o gwałcie było stygmatyzujące.
Przyjaciele i rodzina mnie zniechęcali.
Tak samo
inne młode kobiety azjatyckiego pochodzenia.
Rozumiem je.
Nie winię ich za to, że czują,
że muszą milczeć, aby przetrwać.
Chcę pokazać, że najpotężniejszą bronią
jest nasz głos.
Nigdy tego nie żałowałam.
JESTEŚMY PRZYSZŁOŚCIĄ
POWSTAŃ, ABY ZMIENIĆ PRAWO.
MUZYK
Trzy najlepsze dni mojego życia.
Pierwszy, kiedy poznałam mojego partnera.
Łzawe, wiem.
BHANGRA W PIWNICY
Drugi to festiwal SummerStage.
NOWY JORK
Najlepszy dzień mojego muzycznego życia.
Trzeci, jak dostałam miejsce parkingowe...
po czternastu latach.
To właśnie Nowy Jork.
Kim jestem?
Zależy, gdzie jestem i kto pyta. Tożsamość jest zmienna.
Jestem didżejem, artystką, kuratorką.
Tożsamość to...
ciężki temat, choć biorę w tym udział.
Moi rodzice wzięli ślub z miłości,
ale w Indiach w latach 60. - nielegalnie.
Urodzili się po podziale,
na terenie dzisiejszego Pakistanu.
Przeprowadzili się do Anglii,
a potem do Stanów, zanim skończyłam pięć lat.
Kim chcieli, żebym została?
Wiem jedno. Nie chcieli, żebym była didżejem.
Tego na pewno nie chcieli.
Moja mama poleciała do Anglii.
Jedna piosenka była wtedy na topie.
Przywiozła mi kasetę.
Malkit Singh, album pod tytułem Up front.
W jednej fajnej piosence był tekst...
„Nie będziemy tańczyć do białego disco”.
Brzmi poetycko.
Tematem przewodnim moich 16. urodzin
było „Bhangra Party”.
Goście przyszli w hinduskich ubraniach.
To było przeciwieństwo gardzenia sobą.
Totalna odwrotność.
Przyjęcie było w naszej piwnicy.
Kiedy zaczęłam grać,
byłam bardzo zaangażowaną aktywistką.
HINDUSI BOJĄ SIĘ WYCHODZIĆ Z DOMU
Byłam częścią grupy,
która powstała po fali krwawych ataków w Jersey City w latach 80.,
dokonanych przez tak zwanych „Dotbusterów”.
HINDUS POBITY PRZEZ DOTBUSTERÓW
Zbieraliśmy pieniądze na imprezach.
PROTEST PRZECIWKO ATAKOM
Dla mnie to się łączy.
Tworzenie przestrzeni, społeczności i didżejowanie.
Kiedy zaczynałam, bhangra kojarzyła się
z klasą robotniczą, kierowcami taksówek,
niskim wykształceniem.
Oni słuchali bhangry, bo są z Pendżabu,
a ja chciałam pójść na całość i grać ją dla wszystkich.
Tak jak każdą inną muzykę.
Pomysł był taki. Kocham bhangrę i hip-hop.
Będę to po prostu grać.
Chwilę to zajęło, ale ludzie się przekonali.
Kolejnego lata kolejka ustawiała się na ulicy.
O siódmej wpuszczamy ludzi na lekcję tańca.
Lekcja tańca bhangry w piwnicy.
Nie tańcz...
kobry, to zaklina węże.
Niefajnie.
O północy jest szaleństwo.
Pełna sala.
Chcę, żeby wszyscy tańczyli.
Taki jest mój cel.
„BHANGRA W PIWNICY” Z DJ REKHĄ
Myślę, że ten projekt mógł wypalić
tylko w Nowym Jorku.
Szczególnie po zamachu na World Trade Center.
Szczególnie dla Sikhów, z brodami i w turbanach.
Nasi ludzie mierzyli się wtedy z niezłym syfem.
Zrobiliśmy wydarzenie „9/20”,
9 dni po zamachu. Wahaliśmy się, czy to dobry pomysł.
Ale właściciele klubu powiedzieli: „Musicie to zrobić”.
Wtedy nauczyłam się, że trzeba imprezować.
Zabawa toczy się dalej.
Zrozumiałam, że to nie zwykła impreza, tylko bezpieczne miejsce.
„BHANGRA W PIWNICY”, 20. WRZEŚNIA, LEKCJA TAŃCA
DJ REKHA I LUZID
Lubię pracować z młodymi artystami.
Uczymy się od siebie.
Dużo ludzi z południowej Azji zajmuje się teraz muzyką.
To ekscytujące.
Czasem to totalne gówno, a czasem mają potencjał.
Pokonując jakiś próg, masz obowiązek
przeprowadzić tam kolejnych ludzi.
Dobrze, że południowi Azjaci odnoszą sukcesy,
i to widać,
ale co to za sukces?
Nie możemy się cieszyć z tego, że ktoś po prostu jest w rządzie.
Ekscytacja władzą jest głupia.
Trzeba na to patrzeć krytycznie.
Musimy bronić ofiar opresji.
DZIENNIKARKA
Kiedy zaczęłam pracować w telewizji,
wokół mnie byli tylko biali mężczyźni.
Moi szefowie, koledzy,
moja konkurencja i goście mojego programu. Sami biali mężczyźni.
W studiu byłam samotnym wilkiem.
Postanowiłam, że też będę białym mężczyzną.
Zaczęłam zachowywać się jak oni.
Popisywałam się i przeklinałam.
Bardzo przeklinałam.
To było szokujące.
Wyglądałam jak kwiat lotosu,
ale klęłam jak szewc.
Jak mówili coś rasistowskiego albo seksistowskiego,
to odpowiadałam tym samym.
Mój szef zapytał: „Wiesz, dlaczego cię zatrudniłem?”.
Odpowiedziałam: „Bo ładnie prasuję koszule”.
Uznał, że to najśmieszniejsza rzecz na świecie.
Kazał mi to powtarzać innym. „Powiedz im, powiedz!”
Pomyślałam: „Mogłam nic nie mówić.
Chyba zwariowałam”.
Tak to wyglądało.
Tak radziłam sobie z seksistowskimi
i rasistowskimi świniami.
Przepraszam.
Moi rodzice
i moje cztery starsze siostry urodziły się w Chinach.
Tylko ja urodziłam się w Stanach Zjednoczonych.
Kolejna dziewczyna.
Dorastałam w Waszyngtonie.
Kiedy się urodziłam,
ojciec zadzwonił do domu i mówi: „Kolejna dziewczyna.
Wybierzcie imię”.
Moje siostry przejrzały magazyny filmowe.
Wybrały przypadkową stronę,
a na niej była aktorka, Constance Moore.
Więc na imię mam Constance, ale mówią na mnie Connie.
Kiedy mama przybyła do Ameryki,
nie umiała pisać ani czytać. Ani po angielsku, ani chińsku.
Ja nauczyłam ją czytać, kiedy miałam osiem czy dziewięć lat.
Użyłam moich dziecięcych książeczek,
żeby umiała się podpisać
i dostała obywatelstwo.
Było jej trudno.
Moje siostry zawsze się rządziły i krzyczały.
Ciągle coś paplały.
Ja byłam cicha i nieśmiała.
Rzadko otwierałam usta.
Moja rodzina była w szoku, że chcę być w telewizji.
Moja siostra powiedziała: „Kto by pomyślał.
Connie będzie mówić do milionów widzów.
Nasza mała Connie?”.
Powiedziałam tylko...
„Zlituj się”.
Dla moich rodziców to była tragedia, że nie mieli synów.
W chińskiej tradycji to właśnie synowie
przekazują dalej rodowe nazwisko.
Mój ojciec dał mi misję.
Napisał do mnie w liście:
„Może ty przedłużysz nasz ród?”.
Nieświadomie to właśnie zrobiłam.
Raz zadzwoniła do mnie dziennikarka.
Connie Wong. Powiedziała, że ma imię po mnie.
„Chyba żartujesz”.
Rodzice zapytali ją, jak chce mieć na imię,
bo będą mieszkać w USA.
Miała wtedy trzy czy cztery latka.
Prowadziłam wiadomości.
Powiedziała: „Connie albo Elmo”.
Odkryła całe pokolenie młodych Azjatek,
które miały na imię Connie.
Connie Wong napisała artykuł
do New York Timesa
o kobietach, które znalazła.
Redaktor znalazł fotografkę.
Connie Aramaki.
Ona zebrała nas wszystkie
i gdy się spotkałyśmy, łzy zaczęły spływać mi po policzkach.
Płaczę za każdym razem, jak o tym myślę.
To niesamowita spuścizna, o której nawet nie wiedziałam.
To niesamowite, że te wszystkie kobiety, mają imię po mnie.
Pływam, odkąd pamiętam.
Zawsze byłem w wodzie.
SPORTOWIEC, AKTYWISTA
Nie zachowywałem się i nie wyglądałem jak dziewczyna,
więc się ze mnie śmiali.
Śmiali się z mojego wyglądu.
„Nie jesteś dziewczyną. Udajesz dziewczynę”.
Przebierałem się w strój w samochodzie.
Kiedy wchodziłem do szatni już w stroju,
to nikt mi nie dokuczał,
że nie wyglądam jak dziewczyna.
Kiedy myślałem o swojej tożsamości płciowej,
o tym, że nie jestem kobietą, jak wszyscy mnie widzą,
tylko mężczyzną,
to martwiłem się, co będzie ze sportem.
Co z pływaniem?
Jak mogę być sportowcem
i osobą transpłciową?
Po tranzycji nadal planowałem pływać
w damskiej drużynie pływackiej na Harvardzie.
Kiedy powiedziałem o tym mojej trenerce,
powiedziała, że coś wymyślimy.
W ciągu roku zaproponowano mi miejsce
w męskiej drużynie. Trener powiedział:
„Jeśli czujesz się mężczyzną, to pływaj z nami”.
Dzięki przychylnym trenerom,
rozwinąłem swój potencjał
jako mężczyzna transpłciowy w męskiej drużynie.
Męczyło mnie
mówienie wszystkim, że jestem trans.
Więc napisałem post na Facebooku.
„Cześć, jestem transpłciowy.
To musicie wiedzieć.
Będę częścią męskiej drużyny”.
Ogłosiłem to online.
Mam trzech koreańskich dziadków.
Halmeoni i hal-abeoji.
Rodzice mojej mamy.
I siostrę babci, keun-imo.
Halmeoni ma Facebooka, więc zablokowałem ją,
zanim opublikowałem post.
Uprzedziłem wspólnych znajomych:
„Nie mówcie jej nic.
Ja jej powiem, ale potrzebuję czasu”.
Przez kolejny miesiąc pisałem do niej list.
„Halmeoni, hal-abeoji, keun-imo. Mówię wam to, bo was kocham.
Szanuję was i chcę, żebyście byli częścią mojego życia”.
Mama i ja bardzo się baliśmy.
Może nigdy więcej nie wpuszczą nas do swojego domu.
Może wydziedziczy mnie i moją mamę.
Usiedliśmy przy stole.
Przeczytałem list.
Powiedziałem, że ich kocham.
I czekałem.
Mój dziadek pierwszy zareagował.
Zaczął wolno klaskać.
„To twój coming out?”
Byłem w szoku. Znał to określenie.
Pogratulował mi.
Zatkało nas.
Keun-imo ścisnęła moją dłoń
i poszła robić herbatę. Zakomunikowała mi, że mnie kocha.
Najbardziej bałem się reakcji halmeoni.
Patrzy na mnie srogim wzrokiem
i mówi: „Wiedziałam.
Możesz być chłopcem, bratem, mężczyzną.
Ale córki zajmują się rodzicami.
To nadal twój obowiązek, Schuyler”.
Zgodziłem się.
Mam słowa bumo-hyodo, czyli „zajmij się rodzicami”
zapisane ręką babci, wytatuowane pod bliznami po mastektomii,
blisko serca.
To mój sposób uczczenia jej
i wszystkich silnych kobiet w rodzinie.
Halmeoni jest z Korei Północnej.
Uciekła z Pjongjangu do Seulu
tuż przed podziałem kraju.
W wieku trzynastu lat szła ze swoją matką,
potem pokonała ocean z moją mamą.
Noszę to w sobie,
a tatuaż jest tego symbolem.
Kiedy dorastałem, często słyszałem
niestosowne uwagi o moim wyglądzie.
„Mieszane dzieci są najpiękniejsze”.
„Ale jesteś egzotyczna”.
„Azjatki i białe dziewczyny są najseksowniejsze”.
Mówili tak dorośli, dzieci i nauczyciele.
Fetyszyzujące komentarze z rasistowskim
i mizoginistycznym podtekstem.
Po tranzycji
widzą mnie jako młodego Azjatę.
To zupełnie inne doświadczenie.
Teraz czuję, jakbym nie istniał.
Często słyszę, że jestem za mało męski.
Dla wielu wschodni Azjaci są kobiecy, ulegli i słabi.
Mężczyzn transpłciowych też się tak odbiera.
To jest moja męskość.
Możesz tego nie widzieć albo uważać, że jest taka i owaka.
Ja wiem, kim jestem.
Tożsamość rasowa i transpłciowa zmusiły mnie
do znalezienia tego przekonania.
Teraz to moja super moc.
KOMIK, AKTOR
Najbardziej stresuję się, kiedy ktoś do mnie podchodzi
i mówi: „Byłeś świetny w...”.
Ta pauza przed tytułem
mnie paraliżuje.
Często słyszę Harold i Kumar.
A zacząłem karierę dopiero dziesięć lat później.
Innych też tak mylą.
Hasan tak ma, Aziz,
Kal, Hari.
Wszyscy tak mają.
Zawsze jak ktoś mówi:
„Byłeś świetny w Teorii Wielkiego Podrywu”,
odpowiadam: „Nie, to był ten drugi”.
No.
Bywa niezręcznie.
Cześć wszystkim.
Zacząłem występować tuż po wrześniowych zamachach.
Kupiłem Xboxa.
Wchodząc na scenę, czułem napięcie na widowni.
„Powie o tym, czy nie?”
Próbowałem omijać temat, ale to nie działało.
Musiałem o tym mówić.
Wychodzę na scenę w barze,
ludzie mnie widzą i się spinają.
Mówię: „Jestem z Pakistanu.
My to ci dobrzy”.
„Gdzie jest Osama?”
Kilka razy to usłyszałem.
Za którymś razem
uświadomiłem sobie, że to nie przypadek.
To się nie zmieni.
Więc wymyśliłem sobie kilka ripost.
Jak ludzie nazywali mnie terrorystą, to mówiłem:
„A jeśli jestem,
to nie chcesz ze mną zaczynać”.
„Gdzie Osama?” „Nie wiem.
Ostatnio nie przychodzi na zebrania”.
Ktoś coś krzyknie, odpowiadam
i nagle publiczność eksploduje.
Uwielbiają te żarty i mnie.
Jeden z poziomów w Call of Duty
nazywa się Karaczi. Ja tam dorastałem.
Trochę dziwnie.
Moje rodzinne miasto jest polem bitwy.
Ile uzbierasz punktów?
Moja tożsamość to proces, który nadal trwa.
Nadal nie wiem.
Pytasz, jak siebie widzę.
Jestem Pakistańczykiem.
Na Wikipedii jest „Pakistańczyk i Amerykanin”.
Nie wiem, co to znaczy.
Nie czuję się Pakistańczykiem, bo to nie jest już mój dom.
Nie jestem Amerykaninem, bo należność do grupy
zależy od akceptacji...
członków tej grupy.
A wiele Amerykanów nigdy mnie nie zaakceptuje.
Więc nie czuję się Amerykaninem.
Każdy musi wymyślić sobie coś swojego.
Kiedy byłem dzieckiem, oglądałem dużo telewizji, filmów.
Grałem w gry.
Był taki okres w moim życiu, kiedy codziennie coś oglądałem.
Gwiezdne wojny, Star Treka, Gremliny, Pogromców duchów,
Indiana Jones i inne.
Oglądałem też filmy bollywoodzkie.
Była tam postać silnego, powściągliwego mężczyzny,
który nigdy się nie boi ani nie smuci.
To typowe w bollywoodzkich filmach.
W dzieciństwie podziwiałem
tych stoickich mężczyzn, którzy zajmują się rodziną
i załatwiają tych złych.
Teraz wiem, że ta wizja męskości
była bardzo krzywdząca.
Nie możesz się smucić ani bać.
Zostaje ci tylko złość.
Teraz na scenie lubię mówić o tym,
że rozumienie tego, jak się czuję i wyrażenie tego, umacnia.
A złość to żadna moc.
Przyznanie się do strachu też umacnia.
Teraz w stand-upie
chcę być kimś, kto wygląda jak ja
i mówi o takich rzeczach.
Mimo sukcesu i powodzenia
nadal czuję coś,
co mnie przeraża.
PIELĘGNIARKA
Pod koniec lat 70. przyleciałam do Stanów Zjednoczonych,
do Kansas City.
Podczas lotu z Filipin,
kobieta obok mnie powiedziała: „Pierwszy raz siedzę obok Azjatki”.
Zabrzmiało to tak nieprzyjemnie,
że odpowiedziałam:
„A ja, pierwszy raz obok kogoś głupiego”.
Do lądowania było już cicho.
W latach 70. i 80. brakowało pielęgniarek.
Dyrektorzy szpitali latali ze Stanów
do Filipin, do Manili,
żeby zrekrutować pielęgniarki.
Całą roczną pensję głównej pielęgniarki
w centrum kardiologii w Filipinach,
w Stanach zarobiłabym w miesiąc.
Takich historii jest wiele. Wiele pielęgniarek z Filipin
przyleciało tutaj po lepszą pracę
i lepsze warunki życia dla swoich rodzin.
Kiedy przybyłam do Ameryki, miałam 25 lat.
Zostawiłam męża z moim pierwszym,
kilkumiesięcznym dzieckiem.
Połowę wypłaty wysyłałam co miesiąc do domu.
Tęskniłam.
i byłam bardzo samotna.
Jest taka piosenka Manila, Manila.
Ktoś ją puścił na świątecznym przyjęciu.
Jak ją usłyszałam, to wybuchłam płaczem.
Później mój mąż z czwórką dzieci dołączyli do mnie w Stanach.
Zamieszkaliśmy w New Jersey.
Przeszłam na emeryturę w 2019 roku po 46 latach pracy w zawodzie.
W 2020 roku mój mąż miał przejść na emeryturę.
Chcieliśmy podróżować po świecie.
Najnowsze doniesienia o koronawirusie.
Co najmniej 19 zgonów w Stanach Zjednoczonych.
W marcu 2020 roku oglądaliśmy telewizję.
Potem mój mąż uciął sobie drzemkę, jak zawsze.
Rozmawiałam z dziećmi na Facetime’ie, bo nie mogliśmy się spotkać.
Ktoś z nich powiedział: „Mamo, on źle wygląda”.
To był początek koszmaru.
Został przyjęty do mojego szpitala.
Kilka dni później ja też trafiłam do szpitala.
Też miałam COVID.
Kto zajmie się moim mężem, jak wróci do domu?
Jestem pielęgniarką.
Muszę przeżyć, żeby się nim zająć.
To był Wielki Tydzień, a wierzę w siłę modlitwy.
Poczułam uniesienie w Wielki Piątek.
W Niedzielę Wielkanocną przez szpitalne okno zobaczyłam tęczę.
Powiedziałam do siebie: „Będę żyć”.
Mój mąż od dwóch tygodni był zaintubowany.
Lekarze mówili mi, co się dzieje.
Podłączyli mu respirator. Rozumiałam, co się dzieje.
Przecież jestem pielęgniarką.
Kiedy powiedzieli, że podają mu pewne lekarstwo,
załamałam się.
Trzymałam go za rękę przez ostatnie trzy godziny jego życia.
Ksiądz go pobłogosławił. Modliliśmy się na różańcu.
Dzieci do niego zadzwoniły. A potem wyszeptałam:
„Możesz odejść”.
Jak można żyć dalej?
Modlę się za niego codziennie.
Odwiedzam go, przynoszę mu kwiaty.
Teraz mam szóstkę wnucząt.
Odwiedzam rodzinę w Filipinach.
Pracuję charytatywnie.
Zawsze mówię w języku tagalog:
„Ung hindi maronong sap ang hinding, ah hindi mararating saparo on ang”.
„Jeśli nie wiesz, skąd pochodzisz,
nie dotrzesz do celu”.
Masz tylko jedno życie, wykorzystaj je.
Dorastając w biedzie, ma się większą motywację, żeby zarabiać.
PRZEDSIĘBIORCA
Zimą, kiedy padał śnieg,
zbierałem znajomych i odśnieżaliśmy,
Kosiliśmy ludziom trawniki.
Nauczyłem się kilku sztuczek i robiłem pokazy.
Trzeba potrząsnąć.
5 GRUDNIA 1993
Wszystkie są związane.
Miałem kilkaset dolarów kary do zapłacenia w bibliotece.
Zaproponowałem, że zrobię pokaz iluzji
w zamian za usunięcie długu.
Zgodzili się.
Mówili na mnie Koszmarny Haroon.
17 PAŹDZIERNIKA 1993
W dniu moich urodzin Rosja zaatakowała Afganistan.
Mieszkałem tam trzy lata.
Aresztowali mojego ojca za pomaganie ruchowi oporu.
Kiedy wyszedł z więzienia,
zdecydowaliśmy się uciekać.
Moja rodzina była zamożna,
ale inflacja sprawiła, że afgani nie były nic warte.
Zostaliśmy z niczym.
Po przybyciu do Stanów
zamieszkaliśmy z rodzicami mojej mamy w dwupokojowym mieszkaniu
w stanie Maryland.
Sześcioosobowa rodzina i dziadkowie.
Nie wiem,
jak się tam upchaliśmy.
Na nic nas nie było stać.
Dostawaliśmy darmowy lunch.
Przed obiadem dzielili dzieci,
bo musieli nas odhaczyć na liście.
Jak zaczęliśmy jeść obiady ze zniżką, poczułem, że dobrze nam się wiedzie.
Dorastałem ze świadomością,
że nasz naród cierpi.
Mama ciągle nam mówiła, że mamy dobrze.
Musimy robić, co się da,
bo wiele osób chciałoby być na naszym miejscu.
To ukształtowało moją ambicję.
W liceum robiłem praktyki w firmie marketingowej.
Nauczyli mnie budować strony internetowe.
Sprzedawaliśmy je innym firmom za tysiące dolarów.
Zorientowałem się, że niedługo wszyscy będą potrzebować
strony internetowej.
Może zbuduję coś, co będzie tworzyć strony?
Tak powstał FreeWebs.
Bracia programiści to bardzo cenna rzecz.
Powiedziałem: „Zbudujmy to”.
Założyliśmy FreeWebs, kiedy byłem na ostatnim roku
na uniwersytecie w Maryland.
Potrzebowaliśmy maszyn
i serwerów, na których pracowaliśmy.
Przenosiliśmy je z akademika, do mieszkania i szafy.
Któregoś dnia wszystko padło.
Wszystko.
Sto tysięcy stron jest na serwerze, który nie chce się włączyć.
Nie dało się nic zrobić. Koniec firmy.
Zadzwoniliśmy do Della.
Powiedzieli: „Czasem to przez kurz.
Otwórzcie go, wyjmijcie kabel i podmuchajcie.
Jak na kartridż do Nintendo.
Potem podłączcie i spróbujcie włączyć”.
Otworzyliśmy, podmuchaliśmy, włączyliśmy.
Udało się.
To było rozwidlenie we wszechświecie.
Ta druga ścieżka byłaby zupełnie inna.
Nasz los wisiał w powietrzu, zależny od drobinki kurzu.
Nasi rodzice nie rozumieli
naszego sukcesu,
dopóki nie usłyszeli za ile sprzedaliśmy firmę
po dziesięciu latach działalności.
Sprzedaliśmy ją za 120 milionów dolarów.
Siedzieliśmy z braćmi
i odświeżaliśmy nasze konta.
Nagle pojawiło się dużo zer.
Wtedy to poczuliśmy.
Nasza rodzina jest bezpieczna.
17 PAŹDZIERNIKA 1993
Przy następnym start-upie
zorientowałem się, że to irytujące nie wiedzieć,
za jakie subskrypcje się płaci.
Tak powstało Truebill.
W świecie technologii jest pojęcie jednorożca.
To biznes warty około miliarda.
Sprzedaliśmy firmę za 1,3 miliarda.
Co wartościowego
mogę z tym zrobić?
Zrobiłem już wystarczająco w życiu.
Będę mówił otwarcie i stworzę bezpieczną przestrzeń,
gdzie muzułmanie będą mogli się wypowiadać.
Dlatego inwestuję w niezależne dziennikarstwo.
DZIENNIKARSTWO ŚLEDCZE
Przesyłam ratunkowe pakiety dla niedożywionych w Strefie Gazy.
Wspieram też szkołę dla sierot
w Afganistanie.
Zwracam uwagę ludziom na Twitterze,
jak rozpowszechniają fałszywe informacje.
Jeśli ja, z moim sukcesem w tym kraju,
nie mogę tego zrobić, to kto to zrobi?
Kto może to zrobić?
SENATORKA
Jak zaczynałam naukę
w Szkole Lotnictwa,
na ścianie wisiał obrazek
idealnego żołnierza.
Kanciasta twarz, wyrzeźbiona sylwetka, blond włosy obcięte na krótko.
Pomyślałam: „Nigdy nie będę tak wyglądać”.
Zostałam ranna podczas misji, więc wywieziono mnie z Iraku.
Pamiętam, jak dostaliśmy.
Desperacko próbowałam wylądować helikopterem.
Straciłam obie nogi, a ręce były poważnie zranione.
Próbowałam lecieć,
traciłam przytomność, wracałam i dalej próbowałam lecieć.
Byłam zdezorientowana, czułam ból i rozpacz.
Bo myślałam, że to moja wina.
Że zawiodłam jako pilot i żołnierz, jako oficer.
Potem wyjaśniono mi,
że mimo wszystko próbowałam bronić moich ludzi.
Od tego momentu czuję się dobrze.
Najważniejsze, że wykonałam zadanie.
Jak kandydowałam do senatu,
mówiłam, że jestem córką Amerykańskiej Rewolucji.
Mój przeciwnik szyderczo odpowiedział:
„Twoi rodzice pewnie przylecieli z Tajlandii,
żeby walczyć z Georgem Washingtonem”.
Jakby to było niemożliwe. Poprawiłam go.
„Moi przodkowie walczyli w armii Washingtona”.
Jestem półbiała, półwschodnioazjatycka.
Moja mama jest Chinką wychowaną w Tajlandii.
Czuje się Tajką.
To było zrządzenie losu.
Rodzice poznali się podczas wojny w Wietnamie.
Mój ojciec był tam z powodu wojny.
Zakochał się w mamie.
Poślubił ją, co było rzadkością.
Do teraz dostaję listy od tajsko-amerykańskich osób w moim wieku.
„Pomożesz mi znaleźć ojca?
Miał na imię Bob i był sierżantem”.
Serce się łamie.
Ciężko dorastało się jako mieszane dziecko
po wojnie w Południowej Azji.
Gdyby ojciec nie poślubił mamy, nie miałabym nadziei na przyszłość.
Ona też nie.
Wszyscy wiedzieli, że jestem dzieckiem żołnierza.
Dzieci mówiły, że jestem wielka i niezgrabna,
bo byłam wyższa od innych dzieci.
„Ty i twój tata śmierdzicie serem”.
Dopiero na Hawajach poczułam się dobrze
jako osoba mieszanej rasy.
W Tajlandii mówili na mnie luk khrung.
Luk to dziecko, khrung to pół. Czyli „półdziecko”.
A na Hawajach byłam hapa,
czyli „mieszana”. To pozytywne określenie.
Dopiero tam ukształtowała się moja tożsamość.
Jak byłam w gimnazjum, tata stracił pracę.
Staliśmy się bardzo biedni.
Mama i ja chciałyśmy jechać do Stanów,
ale ona nie mogła.
Nie miała wizy.
Poza tym, nie było nas na to stać.
Kiedy wylatywaliśmy z Tajlandii na Hawaje, powiedziała:
„Musisz mnie zastąpić”.
Musiałam być mamą. Było ciężko.
Nic nie mieliśmy.
W końcu powiedziałam tacie:
„Od dzisiaj ja tu rządzę, ty nie umiesz nas utrzymać.
Ja znajdę pracę”.
Poszłam na plażę Waikiki i dostałam pracę przy roznoszeniu ulotek.
To były pierwsze pieniądze w mojej rodzinie.
Sprzedawałam róże.
Oszukiwałam turystów, grając w koszykówkę na plaży.
Udawałam lokalsa,
a drugi chłopak zagadywał turystów.
„Zagram z wami i namówię też tę dziewczynę”.
Udawałam, że jestem zaskoczona. „Ja mam z wami grać?”
Trochę jak w filmie Biali nie potrafią skakać.
Zazwyczaj graliśmy o pięć dolarów.
Byłam świetna.
Nigdy nie pracowałam ciężej, niż jak byłam biedna.
Codziennie byłam wykończona.
Tata był wykończony.
Chciałabym pomóc takim ludziom chociaż trochę.
Choćby lekkie wytchnienie.
Takie wspieram teraz inicjatywy.
FEMINISTKI WALCZĄ
Nie jestem ponadprzeciętnie ambitna.
Po prostu próbowałam przetrwać.
Chciałam być pilotem helikoptera do końca życia.
Polityka to był przypadek.
Byłam zła, że nie zajmujemy się weteranami.
Nie miałam innego celu.
A za pierwszym razem nie dostałam się do senatu.
Ludzie mówią z podziwem jaka jestem ambitna,
A ja myślę, że próbowałam tylko przetrwać
i wykonywać kolejne zadania.
Azjaci chyba tak mają.
KOMIK
To był chiński obóz biblijny
w Górach Skalistych.
Poznałem tam zabawne, fajne i napalone dzieciaki.
Grali na gitarze i się bzykali.
Nie byłem częścią grupy,
ale wkupiłem się w nią humorem.
W jednym skeczu miałem zagrać Austina Powersa.
Sparodiować go.
Powiedziałem: „Yeah, baby”.
Nagle wszyscy wybuchli śmiechem.
Pomyślałem, że to chcę robić do końca życia.
Oglądałem Saturday Night Live, MAD TV i inne programy komediowe.
Uwielbiałem je.
Na tym zbudowałem tożsamość.
Byłem w grupie teatralnej w szkole,
chodziłem do teatru Bovine Metropolis w Denver.
Grałem tam na przykład z 30-letnim gościem, alkoholikiem.
Ja miałem 15 lat i wokół tego kręciło się moje życie.
Nieśmiało sugerowałem to ludziom, szczególnie moim rodzicom.
Próbowałem im wmówić, że to dobry pomysł.
Praca w show-biznesie nie miała sensu.
„Wszystko dla ciebie poświęciliśmy,
a ty chcesz zajmować się improwizacją?”
Byłam sobą, Cristiną Yang, a któregoś dnia...
zaczęłam dla niego kłamać. Ryzykowałam moją karierę,
zgodziłam się na pierścionek i ślub.
Byłem takim fanem Sandry Oh w Chirurgach,
że postanowiłem studiować chemię na Uniwersytecie Nowojorskim.
Chciałem być jak Cristina Yang.
Zrobiłem cały kurs przygotowujący do medycyny.
To sugerowały mi
media...
i moi rodzice.
Jak drugi raz podchodziłem do egzaminu,
pogrzebałem szanse na zdanie go
i wyszedłem w połowie.
Zadzwoniłem do rodziców i powiedziałem: „Nie mogę.
Nie wiem, co dalej, ale coś wymyślę.
Tak musi być”.
Przesłuchania do SNL trwały kilka lat.
Mój menadżer powiedział, że czas wysłać nagranie.
Trzeba nagrać pięć minut materiału z parodiami różnych postaci.
Nie było wielu znanych Azjatów, którymi mógłbym się inspirować.
Zrobiłem parodię Kena Jeonga, trenera fitnessu,
i Michiko Kukutani.
Darłem się,
że Jeffrey Eugenides jest pisarzyną.
Naśmiewałem się z wielkich nazwisk
ze świata literatury.
Podszedłem do tego na luzie.
Postanowiłem, że to będzie ćwiczenie.
Zrobię, co chcę, bo i tak mnie nie wybiorą.
Po prostu się zabawię.
Dostałem rolę
w Awkwafina is Nora from Queens
tego samego lata.
Kręciliśmy scenę w chińskiej restauracji.
Jedliśmy grzyby uszaki,
kaczkę i smażony ryż.
Ja, B.D. Wong, Awkwafina i Lori Tan Chinn.
Trzy mikro-pokolenia azjatyckich aktorów.
Oświeciło mnie.
Byłem na planie z innymi Azjatami, nie musiałem się z niczego tłumaczyć.
Nie musiałem niczego udowadniać.
Nie musiałem trzymać się z boku i się nie wychylać.
Rozumieliśmy się.
To poczucie bezpieczeństwa i odwagę
zabrałem na ostatni casting do SNL.
Między ujęciami na planie
dałem mój telefon asystentowi.
Powiedziałem: „Jak zadzwoni ten numer, to muszę odebrać”.
Zadzwonił.
AZJATYCKI CZŁONEK OBSADY
Zaproponowali mi udział w SNL.
To poetyckie, że dostałem ten telefon na planie Nory.
Byłem tam z Awkwafiną i innymi Azjatami.
I wtedy stało się coś,
co odmieniło moje życie.
Tak.
FOTOGRAF
Dostałem się na praktyki w Pacific Daily News.
PUBLIKOWANY NA GUAM
Była tam nowy redaktor.
GDZIE AMERYKA ZACZYNA DZIEŃ
Powiedziałem: „Cieszę się, że przez trzy, cztery miesiące
będę się szkolić na reportażystę”.
BRAKUJE WODY
Spojrzał na mnie i powiedział: „Czytałem twoje teksty.
Nie nadajesz się”.
O, Boże.
Uwielbiam dziennikarstwo.
Chcę pracować w branży.
Zapytał: „A próbowałeś kiedyś robić zdjęcia?”.
„Tak, robiłem zdjęcia uczniom mojej szkoły”.
Dostałem zwrot podatku
i mama kupiła mi aparat.
Zacząłem robić zdjęcia.
Byłem asystentem w laboratorium.
Co jakiś czas
przychodzili tam redaktorzy.
Raz powiedzieli, że ktoś przyniósł dziwne,
zmutowane warzywa i owoce.
„Sfotografujesz je?”
Robiłem zdjęcia złączonych melonów...
BLIŹNIĘTA
...gigantycznych ogórków, zdeformowanych dyń.
HODOWANIE DUŻYCH MANGO
„Zmutowane warzywa i owoce” to był jeden z moich pierwszych projektów.
Opuściłem Guam, żeby studiować fotografię w Stanach.
Byłem tuż przed trzydziestką.
Kilku reporterów w Michigan od roku pracowało
nad systemem sądzenia nieletnich...
DAJCIE SYSTEMOWI SZANSĘ
...i jego wadami.
Byłem głównym fotografem tego tematu...
STAN SOBIE NIE RADZI
...dla Detroit Free Press.
Wtedy pomyślałem,
że chcę zrobić temat o liceum.
Chcę spędzić rok w liceum.
Wybrałem szkołę.
To było w południowo-zachodnim Detroit,
gdzie zamknięto fabryki samochodów. Wysokie bezrobocie.
Fotografowałem lekcje,
sportowców, uczniów, którzy wylecieli,
ciężarne nastolatki.
Poszedłem na bal na koniec szkoły. Czułem się jak ich ojciec.
To były moje dzieci, pięknie ubrane. Byłem dumny.
Reportaż został opublikowany. Nominowali mnie do nagrody Pulitzera.
Zadzwoniłem do mamy.
Mówię: „Mamo, jestem nominowany do Pulitzera.
To wielka sprawa.
Nie wygram, ale chciałem ci powiedzieć,
że jestem w finale”.
Odpowiedziała: „Nie martw się.
Pójdę do kościoła świętego Judy i zapalę świecę”.
Kilka dni później wygrałem.
NAGRODA PULITZERA
Ludzie pytali, jak mi się udało.
Mówię im: „Moja mama poszła do kościoła na Guam
i zapaliła świeczkę”.
JESTEŚMY DUMNI Z WYGRANEJ
JUŻ SIÓDMY RAZ!
Wygrałem Pulitzera.
Byłem na szczycie, ale bardzo zatęskniłem za domem.
Rdzenni mieszkańcy Guam to Czamorro.
W naszym języku jest wyraz mahålang.
To znaczy tęsknota za domem.
To pragnienie poczucia zapachu naszej wyspy.
Rozmawiałem o tym z przyjaciółką, powiedziała:
„Jeśli chcesz zmniejszyć tęsknotę, musisz przynależeć do wspólnoty”.
To stało się moją misją.
By czuć, że przynależę do grupy. Relacjonować opowieści narodu Czamorro.
Jest 250 tysięcy ludzi Czamorro na tej planecie.
Zależy mi,
żeby sfotografować każdego z nich.
Przetrwaliśmy kolonialistów.
Hiszpanów, Amerykanów,
inwazję Japończyków.
Jesteśmy wytrwali.
Chcę to udokumentować.
ASTROFIZYCZKA
Grałam w squasha.
Jak studiowałam, na uniwersytecie nie było damskiej drużyny.
Więc grałam w męskiej.
Czerpałam satysfakcję z tego,
że jak wychodziłam na kort, mężczyźni patrzyli na mnie,
a byłam wtedy niepozorną, małą dziewczyną,
i myśleli, że mają wygraną w kieszeni.
Nie mieli pojęcia, jaka jestem dobra.
Taka wygrana dawała mi
najwięcej satysfakcji.
To poczucie niedocenienia
mnie uskrzydla.
W Pakistanie
każdy chce mieć syna.
Kiedy wścibscy ludzie pytali moją mamę,
czy chce mieć syna,
odpowiadała: „Po co mi syn? Mam Nergis”.
Dorastałam w Pakistanie.
To było ciekawe środowisko.
Urodziłam się w zoroastryjskiej rodzinie,
poszłam do szkoły katolickiej w muzułmańskim kraju,
a sama byłam ateistką.
Same sprzeczności.
Moi rodzice mówili nam tak: „Nie macie tu przyszłości.
Musicie stąd wyjechać.
Ale nie mamy na to pieniędzy,
więc starajcie się o stypendia.
Wszystko jest w waszych rękach”.
To było marzenie.
To nadało kierunek mojemu życiu.
Najbardziej z wszystkiego.
Najpierw myślałam, że będę lekarzem.
Klasycznie, jak na azjatycką rodzinę.
Masz ograniczony wybór.
Możesz być lekarzem, inżynierem lub prawnikiem.
Za wolno czytałam, żeby być prawnikiem.
Nie znosiłam kroić zwierząt,
więc nici z medycyny.
Została inżynieria. A jak byłam już na studiach,
dowiedziałam się, że naukowcy
mają zadawać pytania, na które nikt nie zna odpowiedzi.
A ty pierwsza możesz je znaleźć
i coś odkryć.
W 2015 roku pierwszy raz
zaobserwowaliśmy fale grawitacyjne z kolizji dwóch czarnych dziur.
Einstein przewidział to w ogólnej teorii względności.
Sto lat temu. A teraz je zobaczyliśmy.
Teraz się to potwierdziło.
Myśleliśmy, że kosmos jest pusty,
ale tak nie jest.
Jest wypełniony czymś, co przypomina popcorn, zmarszczki i rozdarcia.
Ja interesuję się falami.
Kiedy czarne dziury się ze sobą zderzają,
to wywołują fale.
Będąc bardzo daleko,
powinniśmy je zobaczyć. Po co nam te fale?
Bo tak zdobędziemy wiedzę o czarnych dziurach.
A co nas obchodzą czarne dziury?
Bo to klocki, z których zbudowany jest wszechświat.
Żeby poznać wszechświat,
musimy poznać czarne dziury. Żeby zrozumieć czarne dziury,
musimy zmierzyć ich grawitację, bo nie emitują światła.
To właśnie badam.
Bycie w mniejszości wpłynęło na moje życie na wiele sposobów.
Dało mi to poczucie komfortu w byciu indywidualistką,
byciu poza głównym nurtem.
Na przykład w byciu osobą queer.
Trudno było być osobą queer,
kiedy pracowałam nad eksperymentem,
któremu większość wróżyła porażkę.
Bycie innym jest dobre.
Jestem naukowcem, osobą z Południowej Azji,
Pakistanką, Amerykanką, osobą queer.
Mogę się do tego przyznać i odnieść sukces.
To znaczy, że inni też mogą spróbować.
AKTYWISTKA
Kiedy amerykańscy Japończycy się poznają,
często pada pytanie: „W którym byliście obozie?”.
WYNOCHA JAPOŃCY. TO JEST BIAŁE OSIEDLE.
Ale w mojej rodzinie się o tym nie mówiło,
a ja nie pytałam.
Kiedy w szkole uczyłam się o Pearl Harbor,
wszyscy się na mnie patrzyli.
Czułam wstyd, ale nie wiedziałam czemu.
Nie wiedzieliśmy, kim jesteśmy.
Wszyscy mieli problem z tożsamością,
bo próbowaliśmy być Amerykanami,
ale Ameryka była biała.
Nie chciałam się kolegować
z innymi amerykańskimi Japończykami.
Podróż do Japonii była częścią poznawania siebie.
„Jeśli nie pasuję tu, może tam”.
A potem szok i smutek, że nie jestem Japonką
i nigdy nie będę.
Nie miałam perspektyw.
Ale wróciłam i zaczęłam
studia o Azjatach w Ameryce.
PRECZ Z MARIONETKOWYM REŻIMEM THIEU
Wojna w Wietnamie pokazała nam...
WIETNAMCZYCY NAS NIE PRZEZYWAJĄ
...że ludzie widzą nas jako wrogów.
Znowu byliśmy wrogiem, nie w pełni Amerykanami.
Cieszyłam się, że jestem Amerykanką japońskiego pochodzenia,
pośród innych z takim pochodzeniem.
Ale nie protestowaliśmy tylko jako Amerykanie pochodzenia japońskiego,
lecz azjatyckiego.
Nic nie wiedzieliśmy, nie umieliśmy.
Ale była potrzeba, więc musieliśmy coś zorganizować.
Zainspirowaliśmy się ruchem Czarnych Panter.
Chcieliśmy pomóc ludziom.
Założyliśmy potrzebne programy socjalne,
grupy rodzicielskie, kliniki medyczne.
ZJEDNOCZENI W WALCE O SPRAWIEDLIWOŚĆ
Potem zorientowaliśmy się, jak to jest związane
z naszym doświadczeniem obozów.
SPRAWIEDLIWOŚĆ I REPARACJE - TERAZ
Musieliśmy walczyć o reparacje,
nawet jeśli nie wygramy.
Przeprosiny nie mogły starczyć.
Żądaliśmy reparacji finansowych...
„PRZEPRASZAM” NIE STARCZY 25 000 $ JUŻ!
...i przesłuchania świadków w Waszyngtonie.
Nie tylko naukowców i polityków,
ale wszystkich ludzi.
Mieliśmy 48 godzin, żeby się spakować i wyjechać.
Nie chciałam, żeby moje dzieci czuły żal i odrzucenie
ze strony Amerykanów.
To niehumanitarne, okrutne traktowanie spotkało nas
w Stanach Zjednoczonych, nie w nazistowskich Niemczech.
Trudno uwierzyć, prawda?
Przeżyłam olśnienie.
Pierwszy raz słyszałam, jak ktoś mówi o obozach.
Ludzie, jak moja matka.
Ona nie zdążyła opowiedzieć swojej historii,
a chciałam, żeby ktoś ją usłyszał.
Rodzina mojej mamy była wygnana z ich farmy w Kalifornii
i zesłana do obozu Gila River w Arizonie.
Im więcej wiedziałam, tym lepiej rozumiałam,
co to znaczy.
Pierwsze pokolenie imigrantów
przeżyło dyskryminację i niesprawiedliwość.
Nie mieli obywatelstwa, nie mogli brać ślubu,
posiadać ziemi ani głosować.
Mimo tego zostali, a potem trafili do obozów
i stracili wszystko.
Jak dalej żyć?
Obóz zniweczył plany mojej mamy
na przyszłość.
Czuła złość i mimo wszystko dumę.
Choć pobyt w obozie mocno ją nadwyrężył.
Ja nie zrozumiałam
powagi tej straty.
Ustawa, którą podpisuję,
zapewnia wypłatę restytucji 60 tysiącom ocalałych.
Przyznajemy się do winy.
Wiele ludzi na świecie przeżyło to, co my.
Bycie uwięzionym, pozbawionym ziemi.
To się zdarza w tym kraju i na świecie.
50. ROCZNICA KRWAWEJ NIEDZIELI
Efektami walki o reparacje są relacje i solidarność.
SOLIDARNOŚĆ ZA WSZELKĄ CENĘ
JESTEŚMY PRZECIW NIELEGALNYM ZATRZYMANIOM
Zmiana zajmie trochę czasu.
MNIEJSZOŚCI MUSZĄ SIĘ WSPIERAĆ
Budujemy coś nowego,
co pozwoli nam żyć.
Mogę już nie zobaczyć,
jakie będą tego efekty.
To brzmi idealistycznie,
ale próbujemy zmienić świat.
Zmienić systemy,
które nam nie służą.
AZJACI I MIESZKAŃCY WYSP PACYFIKU PRZECIW APARTHEIDOWI
SURFER, NAUKOWIEC
Wygrałem szkolny konkurs naukowy w wieku 16 lat.
Wirus pustoszył hodowle krewetek
na północnym wybrzeżu Oahu.
Stworzyłem test COVID, ale dla krewetek.
Jurorzy zapytali, kto to za mnie zrobił.
„Nikt, zrobiłem to na konkurs”.
„To przechodzisz się dalej”.
Nagrodą jest wyjazd na drugi etap.
Czasem do Portoryko albo do Niemiec.
„Jadę na wycieczkę!”
- „Tylko dokąd?” - „Do Arizony”.
„Gdzie jest Arizona?”
Było sucho i gorąco.
Nagle poczułem, że coś jest nie tak.
Muszę szybko zobaczyć, gdzie są Hawaje.
Szliśmy z opiekunami,
a ja wystrzeliłem i pobiegłem przed siebie.
Opiekun krzyknął: „Ktoś ucieka!”.
Biegnę kolejne przecznice, domy się skończyły,
patrzę dookoła, a tam z każdej strony góry.
Słońce wysoko. Krew leci mi z nosa.
Prawie zemdlałem.
Myślałem: „Umieram. Muszę wracać na Hawaje”.
Wtedy zrozumiałem, że nie mogę daleko wyjeżdżać.
W dzieciństwie nie cierpiałem szkoły.
Siedzenie w budzie było beznadziejne.
Jak tylko rozlegał się końcowy dzwonek, tata zabierał nas na plażę.
To był dla mnie początek nauki.
Tata wysyłał nas na plażę,
kazał nam zbierać różne wodorosty.
Potem mówił nam ich hawajską
i łacińską nazwę.
To jest nauka.
Tak samo surfowanie.
Lekcja o wodorostach,
a potem na deski i pływamy.
Uczyliśmy się o nurtach, kierunku wiatru,
jak rusza się piasek, co to jest swell i przypływ.
Było tam tyle wiedzy.
Wtedy poczułem wartość nauki
jako magicznego sposobu komunikowania się ze światem.
UNIWERSYTET KALIFORNIJSKI W SAN DIEGO
Dostałem propozycję
zrobienia doktoratu z chemii w Kalifornii.
Mogłem zostawić wszystko, co znam i zacząć coś nowego,
czego wcale nie znam, ale przynajmniej jest inne.
W Kalifornii pierwszy raz
doświadczyłem rasizmu.
Kłóciłem się z innymi surferami o to,
gdzie mogę surfować i z kim.
Nie wiedziałem, że są takie zasady.
Jeden surfer był obok mnie i mnie popchnął.
Powiedział: „Wracaj tam, skąd pochodzisz”.
Było mi tak przykro.
Mówię mu: „Chcę wrócić do domu.
Nie chcę tu być.
Nie muszę ci się tłumaczyć.
Ja pochodzę z tego oceanu.
A ty?
Czy ktoś z was wie, skąd pochodzi?”.
Robienie tego doktoratu było wielką odpowiedzialnością.
„Hawajczyk z doktoratem. Pomożesz nam”.
Czułem presję, by być kimś.
A ja chcę po prostu pływać w oceanie.
Wykorzystałem technologię, nad którą pracowaliśmy w laboratorium
i zrobiłem projekt.
Chciałem wykryć sygnatury molekularne w oceanie,
którymi surferzy mogliby się dzielić między sobą.
To była desperacka próba skończenia mojego doktoratu.
Skontaktował się ze mną dziennikarz i udzieliłem mu wywiadu.
Nagle dostaję telefon z New York Timesa,
że będę na pierwszej stronie sekcji naukowej.
CZY CHORUJEMY PRZEZ MORZE? SURFERZY NA RATUNEK
Udzielałem wywiadów NBC, NPR i National Geographic.
Stałem się celebrytą w świecie kujonów.
To uznanie było dla mnie ważne,
bo wiedziałem, że to nie jest tylko mój sukces,
ale że wyróżnia to też
cały mój naród.
To dało mi siłę na powrót do domu.
W domu mogę być sobą.
LISTA A
15 OPOWIEŚCI Z AZJATYCKIEJ I PACYFICZNEJ DIASPORY
Napisy: Celina Cieślak