Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Amerika'da asla bir Amerikalı olarak görülmeyeceğim.
Ortak bir dilimiz yok.
Ortak bir inancımız veya kimliğimiz de yok.
ASYALI AMERİKALI
PASİFİK ADALI HAWAİİ YERLİSİ
AAPA AAYHPA
Asyalı Pasifik Adalı diye bir şey neden var anlamıyorum.
Sen kimsin?
Kendini nasıl görüyorsun?
Kimliğin ne?
SANDRA OH OYUNCU
Asyalı Amerikalı mı? Kanadalı mı?
Yoksa Amerikalı mı?
Bu biraz bütüncül bir şey, söyleyeyim.
Yani hepsi de hiçbiri de.
Dünyayı bilinçli ve bilinçsiz şekilde
algılayışımın büyük kısmı
beyaz bir toplumda Asyalı bir kadın olmamla ilgili.
Bence yaşadığım çoğu zorluk ve bu dünya anlayışım
büyük ölçüde önce o kimlikle ilgili.
Asıl mücadele, içinde yaşadığın mücadele.
Ama bence önce dışındaki görünür mücadeleleri halletmen gerekiyor.
Mesela biri sana başka bir aksanla konuş diyecek.
Belli bir şekilde bak diyecek gibi gibi.
Bundan sonra içindeki o canavarla mücadele etmelisin.
Yani bunu gerçekten anlamaya başladığında
aslında daha az önemsemeye başlıyorsun.
SANAT OKULU
Fame isimli televizyon programından
o kadar derinden etkilenmiştim ki
yapmak istediğim şeyleri yapan
insanların olduğu bir yer olduğuna inanmıştım.
Ama benzer bir geçmişten gelen ve bana benzeyen insanlarla
bir topluluk bulmam ve bunun beni geliştirmesi,
diyebilirim ki yavaş bir süreç oldu.
Biz birkaç kişiyken her şey duyuluyordu.
Resmen şöyleydi... Dan Hawaii'de, Hawaii'de...
Orada iş yapıyor.
John Cho ise şurada çalışıyor, çalışıyor.
Bizden başkası konuşulmazdı.
Ama bu...
...yalnız hissettiriyordu çünkü sistem böyleydi.
Bakış açınla ilgili.
Bulunduğun her yerde bir şeyler öğrenebilirsin.
O yerde istenmesen bile.
Bir bakıma bu yerler en eğitici araçlardır.
İstenmediğin bir yerde nasıl var olursun?
Veya saygı duyulmadığın?
O zamanlar farklıydı.
Açıkçası Grey's Anatomy ekibinin yarısı beyaz değildi.
Bu büyük bir şeydi. Ve resmen şöyleydik...
Bundan bahsetmeyelim.
İşimizi yapalım, bakalım becerebilecek miyiz?
Tanrım, başardık!
Bu, tanıdık bildik bir his.
Bence çok eski, yer etmiş bir his.
Geldiğim yerdeki bir his. Yani şöyle,
hadi araya sıkıştıralım, kimse fark etmesin.
Böylece var olabiliriz, değil mi?
Gerçekten umuyorum ve görüyorum ki
o düşünce tarzı artık geride kaldı.
Artık sadece o kültürel boyuta sahip
karakterlerin hikâyelerini anlatmak istiyorum.
Demek istediğim kimchi yiyerek etrafta gezip
Kore sinemasından bahsetmek değil tabii.
Bundan anlamam bile. Konu bu değil, değil mi?
Konu, bir zamanlar kapalı olan o kutunun
açılmasıyla ilgili.
Neden mi? Çünkü o zamanlar ana akımda
beyaz karakterler daha çok kabul görüyordu.
Beyaz oyunculara asla şu sorulmaz.
"Yirmilerinde Beyaz bir oyuncu olmak nasıl bir şey?"
"Otuzlarında? 40'larında? 50'lerinde?"
Bu asla sorulamaz ama bence sorulmalı.
Şu Amerikalı isim işi var ya, seçebileceğimi bilmiyordum!
YIA VANG ŞEF
Kimse bana söylemedi
ve değiştirebileceğimi bilmiyordum.
Asya kökenli birçok arkadaşım
özellikle Hmong arkadaşlarım yaptı.
Ben de adımı Optimus Prime yapabilirdim yani.
Bu acayip havalı olurdu!
Hmong şef yarı finalde
Adım Yia diye kaldı işte.
WISCONSIN HALK RADYOSU 13 ŞUBAT 2023
"Yia" ana dilimizde demir tava, wok tava demek.
Hmong çocuklar dalga geçer, "Tava nerede?" derlerdi.
"O tava değil, bu Tava!"
En küçük kardeşimin adı Gong.
Bu ana dilimizde Tanrı'nın Lütfu demek.
O Tanrı'nın Lütfu, bense tavayım!
Kuzey Tayland'da
"Ban Vinai" adında bir mülteci kampında dünyaya geldim.
Amerika'ya yaklaşık
dört buçuk yaşında geldim.
Wisconsin'in merkezinde küçük bir kasabada büyüdüm.
Çoğunluğu Beyaz'dı ve biz meşhur Vang ailesiydik.
Hmong olmayı hiç istemedim.
Büyürken iki farklı hayatım oldu.
Meekah ana dilimizde Amerikalı demek.
Okulda bir meekah idim. Evdeyse bir Hmong.
Benim için en önemli şey uyum sağlamaktı.
Babam bize kitap okuyun derdi.
Televizyon izleyin derdi.
Hmong veya Asyalı aksanımız olmasını istemezdi.
Onlar gibi konuşabilirsem, onlar gibi davranabilirsem,
kültürleri hakkında her şeyi bilirsem,
o zaman benimle alay edemezler.
Tuhaf veya farklı olduğumu düşünmezler.
Okuldayken meekah arkadaşlarımın, Beyaz arkadaşlarımın,
Amerikalı arkadaşlarımın
Amerikalı olduğumu, onlardan biri olduğumu
bilmesini istiyordum.
Onlar benim arkadaşımdı ve aslında beni tutup
gözlerimi iyice açarak
"Şimdi görebiliyor musun?" diye sorarlardı.
"Şimdi görebiliyor musun?"
Ve bunun normal olduğunu düşünürdüm.
Güler ve "Sanırım" diye cevap verirdim.
Sekiz yaşında olduğunuzu düşünün.
Anneniz size beslenmenizi veriyor.
Oğluna iyi bakıldığından emin olmak istiyor.
Bunun için bildiği tek yol yemek yapmaktı.
Ve yemekte arkadaşların seninle alay ediyor.
Yemeğinin koktuğunu, uzak durmanı söylüyorlar.
Ben ne yaptım? Yemeğimi çöpe attım.
Böylece onlarla dost olup havalı oldum.
Evde anneme yalan söyledim.
Evet, her şeyi yedim, dedim.
Ama bu sekiz dokuz yaşındaki Yia'ydı.
Otuz yıl ileri sardığınızda
o her şeyden bihaber çocuk için üzülüyorum.
Keşke geçmişe dönüp o çocuğa
"Dostum endişelenme" diyebilsem.
"Yirmi yıl sonra Asya'nın her şeyine bayılacaklar.
Balık sosunun harika olduğunu,
istiridye sosunu keşfettiklerini,
veya "Evde acı sosum var" dediklerini diyebilsem.
Bilirsin, Beyaz arkadaşlarım, meekah arkadaşlarım
"Evet, ondan yedim
ve içinde karides püresi vardı,
tadı süperdi" diyorlar ve sen de
"Evet, biz bunu hep yapıyorduk" diyeceksin.
Çocukken bahçede büyük kutlamalar veya partiler olurdu.
Erkeklerin önünde kesme tahtaları
ve büyük satırlar olurdu.
Yani her şeyi keserdin
ve sonra teyzeler, anneler, büyükanneler
içlerini doldurup sosisler yapardı.
Pilav, erişte veya dürüm yaparlar
veya bir şeyler kızartırlardı.
Tüm çocuklar mangalın etrafında takılırdı.
Maşa babamda olurdu ve o da maşayı bana verirdi.
Hayatın boyunca bu an için hazırlandın.
Mangal başında etleri çevirmek için.
Anneme koşup "Babam gibi kokuyorum!" dediğimi hatırlıyorum.
O yanmış odun ve mangal kokusu, bilirsiniz.
Çok havalıyım sanırdım.
Amerikalı ve Beyaz arkadaşlarıma bunları anlatmazdım.
Bu görevden hep kaçtım.
Babam çok kötü bir kaza geçirdi.
O benim kahramanım, unutmayın.
Bu adam bir savaştan sağ çıktı.
Bizi bu ülkeye getirdi.
Kendi kendime dedim ki "Babam ölürse, mirası ve her şey
onunla birlikte gider."
Ve o gün Hmong mutfağına bakışım değişti.
Hmong olmak ne demek düşündüm.
Benim görevim
hikâyemizi ve yemeklerimizi unutmamak.
Yediğimde ruhumu canlandıran bir şeyler var.
Hmong hardal otu gerçekten bambaşka.
Domuz boyun kemiğiyle pişince,
baharatın o güzel çarpışması, hardal otunun keskinliği
ve domuzun yağı.
Dudaklarınıza değdiği o an.
Eğer Hmong çocuğuysanız bu tadı bilirsiniz.
Apayrı keyifli bir şey de
taze Hmong salatalığı yemek mesela.
Ne zaman yesem bir lezzet patlaması sanki.
On yaşındaki hâlime, büyükannemin yanına dönüyorum.
Benim için yeni toplanmış salatalıkları kesiyor.
Kim olduğumu ve bunun bir parçam olduğunu anlayınca
bunu paylaşmak istedim.
Büyüklerinizin yaptığı fedakârlıkları görüyorsunuz.
Bunları anlayıp bunlarla hayatınıza devam ediyorsunuz.
Bir gün, gelecek neslin büyüyebilmesi için
sen fedakârlık yapacaksın.
Hmong olmanın anlamı bu.
O kadar uzağa gittim ki bir çember gibiydi.
Aynı yere döndüm.
Hmong olmanın sevdiğim yanı.
Bu yüzden herkes benimle bunu konuşmak istiyor.
Konuşalım. Hadi.
Aileme sorarsanız,
çok konuştuğumu
ve otoriter bir çocuk olduğumu söylerler.
AMANDA NGUYEN AKTİVİST
Vietnamcada bir kız çocuğuna söylenebilecek en övgü dolu söz
hiu tao'dur, bu da itaatkâr demektir.
Asla hiu tao olmadım.
WASHINGTON KADINLAR YÜRÜYÜŞÜ
AAPA topluluğunun sessizliğini gerçekten kabul edemiyorum.
Bu basmakalıp ve model azınlık efsanesini besliyor.
Tarihimizde birçok Asyalı Amerikalı aktivist oldu.
Tarih kitaplarında adları geçmiyor sadece.
Büyükannem Vietnam'da Fransızlara karşı özgürlük savaşçısıydı.
Sözünü esirgemeyen bir soydan geliyorum.
Benim adım Amanda Nguyen.
VAWA AKTİVİSTİ
Tecavüze uğradığım günden daha büyük bir adaletsizlik
yaşayacağım asla aklıma gelmezdi.
Harvard'da astrofizik okuyordum.
Ve son senemde tecavüze uğradım.
Tecavüz sonrası işlemleri bittikten sonra hastaneden çıkarken,
yalnızlığın ne demek olduğunu o ana kadar
bilmediğimi hatırlıyorum.
Tecavüze uğradığım yurda dönmem için bana taksi parası vermişlerdi.
Bu yaşadığım sürecin ardından
tecavüz mağdurlarının
nasıl sürekli yeniden mağdur edildiğini bizzat öğrendim.
Tecavüz kitimin, zaman aşımı 15 yıl olsa da
altı ay içinde imha edileceğini öğrendiğimde
Amerikan hukuk sistemi tarafından ihanete uğramış hissettim.
Bir seçeneğim olduğunu fark ettim.
Ya adaletsizliği kabul edecektim
ya da bunu değiştirecektim.
Böylece ben de yasayı yeniden yazmaya karar verdim.
Tasarladığım yasanın adı
"Cinsel Saldırı Mağdurları Hakları Yasası."
Bunun bir kısmı, tecavüz kitinin saklanmasıyla ilgili.
Bir diğer hak, tıbbi kayıtlara erişim hakkı.
Bir diğer hak da polis raporuna erişim hakkı.
Yasal güvence altına alınmadan önce,
ABD'de mağdurlara bu haklar verilmiyordu.
Yasa tasarısı kabul edildiğinde
Lincoln Anıtı'na gittiğimi hatırlıyorum.
Bağırabildiğim kadar yüksek sesle bağırdım.
Sanki bir lanet kırılmış gibiydi.
Benim için adalet buydu.
Adalet böyle bir şeydi.
Gökyüzüne duyduğum aşk doğmadan başladı.
Ailem bir tekneyle Vietnam'dan kaçmış
ve özgürlüğe giden yolu bulmak için
yıldızları kullanmışlar.
Annem üç aile üyesiyle kaçıyormuş.
Küçük kız kardeşi, 11 numara.
Erkek kardeşi, üç numara ve iki numaranın oğlu.
Tekneye yüzüp ulaşmak üzereyken
makineli tüfekler belirmiş.
Vietnam askerleri onları bulmuş.
Annem üç numaraya dönüp şöyle demiş
"Hadi, ya öleceğiz ya başaracağız."
Uluslararası sulara ulaşmışlar.
Ama fırtına yüzünden tekne batıyormuş.
Büyük bir tekne onları kurtarmış.
Bir ip atmışlar, kelimenin tam anlamıyla bir yaşam hattı.
Bana sadece bir elini diğerinin önüne, bir ayağını diğerinin önüne
koyduğunu anlatır.
İnsanlar bana ABD hükûmetine veya BM'ye karşı nasıl mücadele etmeye
karar verdiğimi sorduklarında,
annemin o askerleri, tüfekleri atlatışı, o ipte yürüyüşü
aklıma geliyor.
Benimse bir senatöre e-posta yollamam yeterli.
Tecavüzü anlatmak istediğimde insanlar beni yargıladı.
Arkadaşlarım ve sevdiklerim "Bence bunu yapmamalısın" dedi.
Buna tabii ki
benim gibi Asya kökenli kadınlar da dâhil.
Bunun nedenini anlayabiliyorum.
Bu yüzden, hayatta kalmak için
çıkarlarını gözeterek susmayı seçen kimseyi suçlamıyorum.
İnsanların en güçlü silahın sesimiz olduğunu
anlamasını istiyorum.
Bundan asla pişman olmadım.
GELECEK BİZİZ
YASAYI YAZMAK İÇİN SESİNİ YÜKSELT
DJ REKHA MÜZİSYEN
Hayatımın en güzel üç günü oldu.
Birincisi partnerimle tanıştığım gün.
Çok romantik, değil mi? Ama öyle.
BODRUM BHANGRA'SI
İkincisi SummerStage'di.
CENTRAL PARK NEW YORK
Kariyerimdeki en güzel gün.
Üçüncüsü ise garajıma park edebildiğim gündü.
On dört yıl sonra.
New York saçmalığı işte.
Kendimi ne olarak tanımlıyorum?
Kimin sorduğuna bağlı çünkü kimlikler değişkendir.
Kesinlikle bir DJ, sanatçı ve etkinlik organizatörü.
Bence kimlik...
...hele ki bu projeye katıldığım için biraz değişken.
Ailemin evliliği, 60'larda Hindistan'da "kurallara aykırı sayılan"
bir aşk evliliğiydi.
Onlar bölünme çocuklarıydı.
Yani doğdukları yer artık Pakistan.
Sonra İngiltere'ye taşınmışlar.
Daha sonra ben dört yaşındayken Amerika'ya taşındık.
Ailem ne olmamı istedi?
Şunu biliyorum, DJ'liğe başladığımda bunu yapmamı istemediler.
Hem de bunu hiç istemediler, hiç.
Annem İngiltere'ye gitmişti.
Çok meşhur olan bir şarkı vardı.
Bana onun kasetini getirmişti.
Malkit Singh'in Up Front albümü.
Sevdiğim bir şarkısı daha vardı.
Şarkıda "Beyaz adamın diskosunda dans etmeyeceğiz" der.
Bence bu çok şairane.
On altıncı doğum günümde
bir Bhangra partisi yapmıştım.
Herkes Hint kıyafetleri giymişti.
Hiç kendinden nefret eden biri olmadım.
Tam tersiydim resmen.
Gerçekten bodrumumuzda yapmıştım.
DJ'lik yapmaya başladığımda
daha çok topluluk aktivizmi içindeydim.
HİNTLİLER SOKAKLARDA KORKU İÇİNDE
Seksenlerin sonunda, Jersey City'deki şiddet dalgası
ve kendilerine "Dotbusters" diyen bir grubun saldırılarının ardından
kurulan bir grubun parçasıydım.
DOTBUSTER'LAR BİR HİNTLİYİ DÖVDÜ
Partiler vererek para toplamaya başladık.
IRKÇI SALDIRILARI PROTESTO
Bunlar benim için ayrılmazdı,
alan açmak, topluluk ve DJ'lik.
DJ'liğe başladığımda Bhangra müziği,
alt sınıfın, işçi sınıfının, bir uzmanlığı olmayan insanların,
taksi şoförlerinin dinlediği
Pencap kökenli bir müzikti.
"Burası bizim" diyebileceğimiz bir alan yaratmak istiyordum.
İstediğimiz müziği çalabileceğimiz bir alan.
BODRUM BHANGRA'SI
Bodrum Bhangra'sı yapmak istiyordum.
Hip-hop'ı seviyorum. Çalayım dedim.
Zaman aldı ama tuttu, insanlar anladı.
İkinci yılın yazında giriş kuyruğu sokağa taşıyordu.
Kapılar yedide açılıyordu ve dans dersleri olurdu.
Bodrum Bhangra dans dersleri.
Aman sakın...
...dans ederken yılan hareketi yapmayın.
Yılan oynatıcısı gibi yani. Hiç havalı değil.
Gece yarısı daha çılgınca olurdu.
Tıklım tıklım olurdu.
Sonuçta sadece herkesin dans etmesini istiyorum.
Benim amacım bu.
DJ REKHA İLE BODRUM BHANGRA'SI
Bhangra müzik projelerini düşünüyorum da
bunlar ancak New York'ta olabilirdi.
11 Eylül'den sonra daha da önem kazandı.
Özellikle çok sayıda sakallı, sarıklı Sih erkek için.
11 Eylül'den sonra insanlarımızın başına çok kötü şeyler geldi.
11 Eylül'den dokuz gün sonra
20 Eylül'de bir etkinlik düzenledik ama "Yapalım mı? Yapmayalım mı?" diyorduk.
Kulüp sahibi "Raker, bunu yapmalısın" demişti.
İşte o zaman ne olursa olsun parti yapmalı, bunu anladım.
Parti devam etmeli.
İşte o zaman anladım ki bu sadece bir parti değil, bir alandı.
BODRUM BHANGRA'SI ÜCRETSİZ DANS DERSİ, 20 EYLÜL
DJ REKHA GÖRSEL EFEKTLER LUZID
Geleceği parlak sanatçılarla çalışmayı severim.
Onlardan öğreniyorum, onlar da benden.
Artık çok daha fazla Güney Asyalı müzik yapıyor.
Bu heyecan verici.
Bazıları çok kötü ama bazıları da umut vadediyor.
Bir eşiği aştığımız zaman diğerlerinin de aşmasına
yardımcı olmak zorundayız.
Yani Güney Asyalıların görünür şekilde
başarılı olması güzel
ama nasıl bir yer kaplıyoruz?
Sırf biri bir makama geldi diye heyecanlanamayız.
Güce dair bu kör heyecan berbat bir şey.
Bu konuda eleştirel olmalılar.
Tüm insanlara yapılan baskılara karşı durmalıyız.
CONNIE CHUNG GAZETECİ
Haber kanalında ilk çalışmaya başladığım zaman
etrafıma bir baktım ve tek görebildiğim Beyaz erkeklerdi.
Onlar benim patronumdu, iş arkadaşlarımdı
rakiplerimdi. Röportaj yaptığım insanlar hep Beyaz erkeklerdi.
Haber merkezine ne zaman girsem tek tabancaydım.
Ben de Beyaz bir erkek olmaya karar verdim.
Gerçek anlamda tüm davranışlarını benimsedim.
Kabadayı, kibirli ve ağzı bozuk.
Ağzım öyle bozuktu ki.
Ne kadar da yakışıksızdı,
küçük bir lotus çiçeği gibiydim
ama ağzımdan küfürler saçılıyordu.
Ne zaman bana ırkçı veya cinsiyetçi bir şey söylense
onlara ırkçı ve cinsiyetçi biçimde karşılık verirdim.
Patronum "Seni neden işe aldığımı söyle" dedi.
Ben de "Çünkü gömleklerini ütülememi seviyorsun" dedim.
Bunun hayatında duyduğu en komik şey olduğunu düşündü.
Ve "Söyle, söyle" diyerek bana tekrar ettirip durdu.
Kendi kendime dedim ki "Ben ne diye böyle bir şey dedim?"
"Ben deli miyim?"
Ama bu benim tarzımdı.
Cinsiyetçi ve ırkçı domuzlarla
başa çıkma yolumdu.
Özür dilerim.
Ebeveynim Çin'de doğmuş
ve Çin'de doğmuş olan dört ablam var.
Bir tek ben Amerika'da doğdum.
Ben "bir kız daha"ydım.
Washington D.C.'de doğdum, büyüdüm.
Doğduğumda
babam hastaneden evi aramış ve "bir kız daha oldu" demiş.
"Ona siz bir isim bulun"
Ablalarım film dergilerini karıştırmışlar.
"Sonunda şu sayfayı çevireceğiz ve ismi o olacak" demişler.
Sayfayı çevirdiklerinde Constance Moore adında bir oyuncu çıkmış.
Böylece Constance oldum ama herkes bana Connie der.
Annem Amerika'ya geldiğinde
ne İngilizce okuyup yazabiliyordu ne de Çince.
Sekiz veya dokuz yaşlarında ona okumayı öğrettim.
Okuma kitaplarımı ve çocuk kitaplarımı kullandım.
Ona imza atmayı da öğrettim.
Böylece vatandaşlık alabilecekti.
Ama bu onun için gerçekten çok zordu.
Ablalarım hep çok sert ve gergindiler.
Tek yaptıkları gevezelikti.
Bense ağzını hiç açmayan
sessiz, çekingen ve utangaç çocuktum.
Haber programına çıktığımda ailem şoke olmuştu.
WTTG5 SAAT ON HABERLERİ
Ablalarım şöyle demişti "Küçük Connie'mize bakın.
Milyonlarca insanla konuşuyor.
Küçük Connie'mizin böyle olacağı kimin aklına gelirdi?"
Bense...
"Yapmayın" derdim.
Ailemin en büyük şanssızlığı bir oğullarının olmayışıydı.
Çünkü Çin geleneğine göre adını devam ettirebilmek için
bir oğlun olması gerekir.
Aslında babam bu görevi bana verdi.
Bana bir mektup yazdı ve şöyle dedi,
"Belki adımızı sen devam ettirirsin."
Farkında olmadan öyle de yaptım.
Bir gün Connie Wong adında bir gazeteci aradı
ve bana adını benden aldığını söyledi.
"Benimle dalga mı geçiyorsun?" dedim.
CBS HABER BÜLTENİ
Ebeveyni ona, "Artık Amerika'dasın,
sana hangi isimle seslenelim?" diye sormuş.
Üç veya dört yaşında falanmış.
Beni televizyonda görmüş.
"Ya Connie ya da Elmo" demiş.
Connie adını taşıyan bir Asyalı kızlar nesli
olduğunu keşfetti.
Connie Wong, New York Times'ın görüş sayfasına
keşfettiği Connie'ler hakkında
bir yazı yazmaya karar verdi.
Fotoğraf editörü bir fotoğrafçı buldu,
adı Connie Aramaki'ydi.
Tüm Connie'leri bir araya topladı
ve işte o an gözyaşlarımı tutamadım.
Ne zaman o anı düşünsem ağlamaya başlarım.
Varlığından bile haberim olmayan inanılmaz bir etki.
Benim adımı alan tüm bu Connie'ler inanılmaz.
Kendimi bildim bileli yüzmek hayatımın bir parçası.
Suyun içinde olmadığım bir an hatırlamıyorum.
SCHUYLER BAILAR SPORCU / AKTİVİST
Kendimi çok "kız gibi" göstermediğim için
kızlar tuvaletinde ve soyunma odasında
görünüşüm yüzünden zorbalanırdım.
"Sen aslında kız değilsin ya da gizlenmiş bir erkeksin."
Ben de mayomu arabada giyerdim.
Tişörtsüz ve mayom görünürken soyunma odasına girmek
yeterince "kız gibi" olmadığım için
zorbalanmadan duşa girmemin tek yoluydu.
Cinsel kimlik hakkında düşünürken
"Yoksa herkesin dediği gibi kadın değil miyim?" dedim.
Belki de erkeğim.
Sonra sporu ne yapacağım diye düşündüm.
"Yüzme konusunda ne yapacağım?"
Bir sporcu olarak kendim olmaya devam ederken
bir trans birey olarak nasıl kendim olacağım?
Tedavim bittikten sonra Harvard'ın yüzme takımında,
özellikle kadınlar takımında kalmaya kararlıydım.
Kadın takımı antrenörüne açıldığımda,
cevabı "Bilmiyorum, çaresine bakacağız" oldu.
O yıl içinde erkekler takımından bir teklif aldım.
Erkek takımı antrenörü bana
"Kendini erkek olarak görüyorsan benim için yüz" dedi.
HARVARD YÜZME VE ATLAMA
Antrenörlerimden gördüğüm
bu destek sayesinde erkekler takımında
trans bir erkek olarak kendim olabildim.
Trans olarak açılma sürecimde,
herkese tek tek söylemekten bıkmıştım.
Ben de Facebook'ta paylaşım yaptım.
"Merhaba millet! Ben transım.
Bu ne demek? İşte birkaç bilgi.
Erkek takımı için yüzeceğim."
Herkese böyle haber verdim.
Aslında Koreli üç büyüğüm var.
Halmeoni ve hal-abeoji, büyükannem
ve dedem.
Ayrıca bir de büyük teyzem var, keun-imo'm.
Halmeoni'nin Facebook hesabı var, bu yüzden paylaşmadan önce
onu Facebook'ta engelledim.
Birkaç ortak arkadaşımız var, onlara da
"Lütfen, henüz ona söylemeyin" dedim.
"Ona ben söyleyeceğim ama yanına gitmem gerek."
Sonra ona mektup yazmak için bir ay harcadım.
"Halmeoni, hal-abeoji, keun-imo, Bunu size söyledim çünkü sizi seviyorum.
Çünkü size saygım sonsuz ve hayatımda olmanızı istiyorum."
Annemle çok korkuyorduk.
Belki o eve bir daha adımımızı atamayacaktık.
Belki sadece beni men etmeyecek annemi de men edecekti.
Mutfak masasına oturduk.
Mektubu okudum.
"Sizi seviyorum" diye bitirdim.
Sonra beklemeye başladım.
İlk tepki dedemden geldi
ve yavaşça şöyle alkışladı
ve "Demek sonunda açıldın" dedi.
Donakalmıştım. "Açılmak" ifadesini kullandı.
Sonra "Tebrikler" dedi.
Annem ve ben afallamıştık, diyecek bir şey bulamıyorduk.
Keun-imo hafifçe elimi sıktı
ve kalkıp çay koydu. Sevgisini hissettirmişti.
Halmeoni ise beni en çok endişelendiren kişiydi.
Yüzüme baktı, yüzünde çok ciddi bir ifade vardı
ve "Biliyordum" dedi.
"Bir oğlan, ağabey olabilirsin, bir erkek olabilirsin" dedi
"Ama kız evlatlar ebeveynlerine bakar.
Onlara bakmak hâlâ senin sorumluluğun Schuyler" dedi.
Tabii ki hemfikirdik.
Hatta ebeveynlerine bakmak anlamına gelen bumo-hyodo ifadesini
büyükannemin el yazısıyla ameliyat izimin altına, kalbimin oraya
dövme yaptırdım.
Bu, ona
ve ailemdeki tüm güçlü kadınlara saygı göstergem.
Halmeoni'm Kuzey Korelidir.
Kore bölünmeden hemen önce
Pyongyang'dan Seul'a yürüyerek kaçmış.
On üç yaşında annesiyle birlikte okyanusları aşıp
annemi büyütmek için yürümüş.
Bu yüzden duyduğum derin değerin
bir parçası da bu dövme.
Çocukken görünüşümle ilgili
sık sık çok uygunsuz yorumlar alırdım.
"Melez bebekler çok güzel olurlar."
"Çok egzotiksin."
"Asyalı ve Beyaz kızlar çok seksi."
Bunları çevremdeki yetişkinler, akranlarım ve öğretmenlerim söylerdi.
Görünüşümle ilgili ırkçı ve kadın düşmanı
aşırı cinselleştiren yorumlar.
Sonra ameliyat oldum.
Artık insanlar beni Asyalı bir erkek olarak görüyor.
Bu çok farklı bir deneyim.
Artık sanki hiç yokum gibi hissediyorum.
Sık sık yeterince erkek olmadığım söyleniyor.
Birçok kişi Doğu Asyalı erkekleri kadınsı, itaatkâr veya zayıf görüyor.
Trans erkekleri de öyle görüyorlar.
Erkekliğim bana ait.
Bunu anlamıyorsanız veya X, Y, Z olarak görüyorsanız sorun yok.
Hakkımda istediğinizi düşünebilirsiniz, ben kendimi biliyorum.
Irksal kimliğim ve trans kimliğim bu bilinci
tek başıma kazanmamı sağladı.
Bence bu biraz süper güç gibi.
KUMAIL NANJIANI KOMEDYEN / OYUNCU
Hayatımda en çok gerildiğim an, birinin gelip
"Şu yapımda çok iyiydin" dediği
ve "şu" diye belirttiği şeyin ne olduğunu
açıklayacağı o andır.
Harold ve Kumar, anladık.
Bu, ben komediye başlamadan 10 yıl önceydi.
Bu diğerlerinin de başına geliyor.
Hasan'ın, Aziz'in, Kal'ın
ve Hari'nin de başına geliyor.
Hepimizin başına geliyor.
Ne zaman "Big Bang Theory'de harikaydın" dense
hep aynı cevabı veriyorum
"O ben değildim, diğeriydi"
Evet.
Bu da bazı garip durumlara yol açıyor.
Selam, nasılsınız millet?
Stand-up yapmaya 11 Eylül'den hemen sonra başladım.
Daha yeni Xbox aldım.
Ne zaman sahneye çıksam seyircinin gerginliğini hissettim.
"Bahsedecek mi?" diye düşünüp duruyorlardı.
Bahsetmemeye çalıştım.
Olmuyordu ama. Bahsetmeliydim.
Sahneye çıktığımda, bar gibi bir yerdeysem
herkes bir anda gergin bir şekilde bana bakardı.
Bense "Selam, ben Pakistanlıyım"
"Biz iyi adamlardanız" derdim. Böyle derdim.
"Usame nerede?"
Birkaç kez bu soruldu.
Bu birkaç kez daha olduğunda
dedim ki "Tamam, bunlar tesadüfi değil."
Bu sorulmaya devam edecek.
O zaman buna verilecek bir cevabım, repliğim olmalıydı.
İnsanlar sahnede bazen bana terörist derdi
"Öyleysem benimle uğraşmak
sence iyi fikir mi?" derdim.
"Usame nerede?" dendiğinde
"Bilmem, artık toplantılara katılmıyor" derdim.
Biri sana bir şey der, sen de karşılık verirsin
ve birden seyirci kahkahalara boğulur.
Buna bayılırlar. Sana bayılırlar.
Yeni çıkan Call of Duty'de bölümlerden birinin adı
Karaçi. Ben orada büyüdüm be!
Bu çok tuhaf bence.
Orası memleketim ama şimdi savaş alanı.
Kaç puan toplayabilirsin?
Benim için kimliğimi tanımlamak hâlâ devam eden bir proje.
Hâlâ bilmiyorum.
Kendini nasıl tanımlarsın diye sordun ya.
Pakistanlı derim.
Vikipedi Pakistanlı Amerikalı der.
Bu ne demek hiç bilmiyorum.
Yani tam olarak Pakistanlı hissetmiyorum çünkü orası artık evim değil.
Kendimi Amerikalı hissetmiyorum
çünkü bir gruba ait olmak
başkalarının seni o gruba ait olarak görmesine bağlı.
Birçok Amerikalının beni Amerikalı olarak görmeyeceğini biliyorum.
Yani Amerikalı hissetmiyorum.
Tamamen size özgü bir şey ortaya atmalısınız.
Çocukken filmlere ve televizyona bayılırdım.
Film, televizyon ve oyun.
Hayatımda uzun bir dönem her gün bir film izledim.
Yıldız Savaşları, Star Trek, Gremlinler ve Hayalet Avcıları
Indiana Jones falan.
Çok sayıda Bollywood filmi de izledim.
O güçlü, sessiz, hiç üzülmeyen
ya da korku hissetmeyen erkek tipi
Bollywood filmlerinin büyük bir parçası.
Çocukken bunları kendime örnek aldım.
Ailesini koruyan, kötü adamları alt eden
dayanıklı o adam olmak.
Şimdi fark ediyorum da bu algı benim için
çok zarar vericiymiş.
Üzgün olamazsın,
korkamazsın. Erkekliğe dair tek his öfke.
Artık sahneye çıktığımda nasıl hissettiğimden
ve bunu ifade edebilmekten konuşmak istiyorum
Çünkü asıl güç bu. Öfke her zaman güç demek değil.
Korkuyorum demek de güç.
Artık stand-up yaparken
benim gibi birinin bu konulardan
bahsettiğini görmek istiyorum.
Ne kadar başarılı veya şanslı olsam da
hâlâ beni korkutan...
...bu hislere sahibim.
MADELYN YU HEMŞİRE
Amerika'ya 70'lerin sonunda geldim
ve Kansas City'ye yerleştim.
Filipinler'den Amerika'ya uçarken
yanımdaki kadın bana "Gördüğüm ilk Asyalısın" dedi.
Bunu o kadar aşağılayıcı biçimde söyledi ki
ben de karşılık verdim ve muhtemelen pek saygılı değildi,
"Sen de gördüğüm ilk aptalsın" dedim.
Kansas City'ye kadar yolculuk sessiz geçmişti.
70'ler ve 80'lerde ciddi bir hemşire açığı vardı.
Amerika'nın dört bir yanından birçok yönetici
Filipinler'e gidip Manila'da ellerinden geldiğince
hemşire toplarlardı.
Filipin Kalp Merkezi'nde yoğun bakım baş hemşiresi olarak
12 ayda kazandığım parayı
Amerika'da sadece bir ayda kazabiliyordum.
Benim hikâyem de buraya daha yeşil olduğu için,
aileleri için daha fazla imkân olduğu için geldiğini söyleyen
diğer Filipinli hemşirelerden farklı değil.
Amerika'ya geldiğimde 25 yaşındaydım.
Kocamı ve ilk çocuğumu geride bırakmıştım.
Oğlum henüz birkaç aylıktı geldiğimde.
Her ay maaşımın yarsını onlara yollardım.
Evimi özlüyordum.
Çok ama çok yalnızdım.
Bizim orada "Manila, Manila" diye bir şarkı vardır.
Bir Noel partisinde bu şarkı çalmaya başlamıştı
ve ben deli gibi gözyaşlarına boğulmuştum.
Kocam ve dört çocuğum Amerika'ya geldi.
New Jersey'ye yerleştik.
Kırk altı yıllık hemşirelikten sonra 2019'da emekli oldum.
Kocamın da 2020 Kasım'ında emekli olmasını planlıyorduk.
Birlikte dünyayı gezecektik.
Yayılan koronavirüs hakkında son dakika haberi.
Amerika'da şu ana kadar en az 19 ölüm bildirildi.
Mart 2020'de televizyon izledikten sonra,
kocam uyuyakaldı, her zaman olduğu gibi.
Çocuklarla görüntülü konuştuk çünkü artık görüşemiyorduk.
"Anne, babam iyi görünmüyor" dediler.
Benim kâbusum o an başladı işte.
Kocam çalıştığım hastaneye kaldırıldı.
Birkaç gün sonra bu kez ailem 911'i benim için aradı.
Ben de COVID olmuştum.
"Kocam eve döndüğünde ona kim bakacak?
Hemşire olan benim, ben bakacağım.
Yaşamak zorundayım."
Kutsal Hafta'ydı ve ben duanın gücüne inanırım.
İyi Cuma kendimi keyifli hissetmiştim.
Pazar günü, Paskalya Pazarı odamın camından gökkuşağını gördüm.
Kendi kendime "Yaşayacağım" dedim.
Kocam entübe hâlde yoğun bakımda üçüncü haftasına giriyordu.
Doktorlar ilaçların ve solunum cihazı ayarlarının değiştiğini söylüyordu
ama ben ne demek istediklerini anlıyordum.
Ben yoğun bakım hemşiresiyim.
Belli ilaçların eklendiğini söyledikleri anda
yıkıldım.
Yaşamının son üç saatinde elini tutabildim.
Rahipten onu kutsamasını istedim, tesbih duası ettik.
Çocuklar onu görüntülü konuşmada gördü ve kulağına fısıldadım
"Gidebilirsin babacık. Gidebilirsin"
Hayatıma nasıl devam ettim?
Her gün onun için dua ediyorum.
Her hafta onu ziyaret edip mezarına çiçek bırakıyorum.
Altı torun sahibi mutlu bir büyükanneyim.
Akrabaları ziyaret edip tıbbi görevler için
Filipinler'e gidiyorum.
Ve Tagalog dilinde hep şunu diyorum.
"Ung hindi maronong sap ang hinding, ah hindi mararating saparo on ang."
"Eğer nereden geldiğinizi unutursanız,
hedefinize asla ulaşamazsınız."
Tek bir hayatımız var. Fark yaratmalıyız.
Fakirlik çektiyseniz fakir kalmamak sizi motive eder.
HAROON MOKHTARZADA GİRİŞİMCİ
Kar yağdığında ve kar tatili olduğunda
arkadaşlarımı toplar "Kar kürüyoruz" derdim.
Çim biçme işi yapıyorduk.
Sihirbazlık öğrendim ve gösteri yapmaya başladım.
Tek yapmam gereken biraz sallamak.
5 ARALIK 1993 21:08
Şüphesiz hepsi birbiriyle bağlantılı.
Kütüphanede yüzlerce dolarlık cezam birikmişti.
Onlara gösteri yapmayı teklif ettim.
"Borcumu silin yeter" dedim.
Bunu da yaptılar.
Bana Müthiş Haroon diyorlardı.
17 EKİM 1993 18.03
Doğduğum gün Ruslar Afganistan'ı işgal etmiş.
Üç yaşına kadar oradaydım.
Babam direnişçileri desteklediği için tutuklandı.
Altı ay sonra hapisten çıktığında
oradan ayrılmaya karar verdik.
Mokhtarzada'lar aslında epey varlıklıydı.
Enflasyon arttı ve Afgan parası değersizleşti.
Resmen fakirleştik.
Amerika'ya geldiğimizde
Maryland'de annemin ebeveyninin iki odalı
evine yerleştik.
Ailemiz altı kişiydi ayrıca anneannemler vardı.
Nasıl sığdık oraya bilmiyorum.
Tıkış tıkıştık.
Hiçbir şey alacak paramız yoktu.
Bedava öğle yemeği listesindeydim.
Yemekten önce çocukları ayırırlardı.
Yanlarına çağırıp listede adını kontrol ederlerdi.
İndirimli öğle yemeğine geçince "İşte başlıyoruz" demiştim.
Halkımın çok ağır zorluklar yaşadığının
bilinciyle büyüdüm.
Annem ne kadar şanslı olduğumuzu resmen aklımıza kazıdı.
Elinden ne geliyorsa yapmalısın
çünkü senin yerinde olmak isteyen milyonlarca insan var.
Hırslı olmamda bunun payı büyüktür.
Lisedeyken bir pazarlama şirketinde staj yaptım.
Bana web sitesi kurmayı öğrettiler.
Başka şirketlere bunları binlerce dolara satıyorlardı.
Sonra fark ettim ki her şirketin ve hatta her insanın
bir siteye ihtiyacı olacak.
Web sitesi kuran bir site kursak nasıl olur?
FreeWebs fikri bu şekilde ortaya çıktı.
Kod yazabilen kardeşlere sahip olmak büyük ayrıcalık.
Onların da akıllarını çeldim ve "Bunu yapalım" dedim.
Üniversite son sınıftayken siteyi devreye aldık.
Donanıma ihtiyacımız vardı,
işi yürütecek server'lara.
Yurt odasından apartmana taşındık.
Bir gün sistem çöktü.
Her şey çöktü.
Server'da yüz binlerce site var ve server çalışmıyor.
Bir türlü çalıştıramadık. Bu sonumuz demekti.
Sonunda Dell'i aradık ve bize
"Bazen toz böyle sorunlara neden olabiliyor.
Server'ın kablosunu çekip Nintendo kartuşu gibi
içine üfleyin sonra geri takın,
her şey yeniden çalışacaktır."
Açtık, kabloyu çektik, içine üfledik.
Geri taktık, çalıştırdık ve server çalıştı.
O an evrende bir yol ayrımındaydık.
Diğer yol çok çok farklı bir yere gidebilirdi.
Tüm geleceğimiz o dengeye, o toz tanesine bağlıydı.
Tabii ailem şirketi kurduktan 10 yıl sonra
ne kadara sattığımızı söyleyene kadar
ne kadar başarılı olduğumuzu
bilmiyordu.
O şirketi neredeyse 120 milyon dolara sattık.
Kardeşlerimle bilgisayarın başında
banka hesabımızı yenileyip duruyorduk.
Birdenbire çok sayıda sıfır belirdi.
İşte o zaman gerçekten hissettim.
"Vay canına, aileme bakabiliyorum."
17 EKİM 1993 18.03
Bir sonraki girişimimizse
insanların hangi aboneliklere
ne kadar ödediğini takip edebilmesiyle ilgiliydi.
Truebill böyle doğdu.
Teknoloji dünyasında unicorn diye bir şey vardır.
Ve bu, değeri bir milyar dolar üstünde olan şirket demek.
O şirketi neredeyse 1,3 milyar dolara sattık.
"Vay canına, elde ettiklerimin hakkını verecek
ne yapabilirim ben?"
Hayatımda yeterince başarı elde ettim.
Aklımdan geçeni söyleyeceğim
ve Müslümanların sesini duyurması için alan yaratacağım.
Bu yüzden haberciliğe yatırım yapıyorum.
Bu yüzden Gazze'ye yardım paketleri ulaştırmaya çalışıyorum.
Bu yüzden Afganistan'da bir yetim okulunu destekledim
ve finanse ettim.
Twitter'da insanların dürüst olmadığını
veya yanlış bilgi yaydığını düşündüğümde bunu dile getiriyorum.
Eğer ben bu ülkede kazandığım tüm bu başarılardan sonra
bunları dile getiremeyeceksem bunu kim yapacak?
Kim yapabilir?
TAMMY DUCKWORTH SENATÖR
Hiç unutmam, orduda
genç bir subay olarak uçuş okuluna giderken
ideal ordu subayı
nasıl görünmeli diye bir resim asılmıştı.
Kare çeneli, keskin hatları olan, sarışın ve saçları sıfır bir adam.
"Asla böyle görünmeyeceğim" dedim kendime.
Yaralanıp Irak'tan çıkarıldığımda bir görevin tam ortasındaydım.
Vurulduğumu hatırlıyorum.
Ve çaresizce helikopteri indirmeye çalıştığımı.
Bacaklarım parçalanmıştı ve kolum neredeyse kopmuştu.
Ayılıp helikopteri kullanmaya çalışıyor,
bayılıyor, sonra yine ayılıp uçmaya çalışıyordum.
Şaşkınlık, acı, umutsuzluk.
Çünkü sorumluluk bendeydi ve ben pilot olarak
asker olarak, subay olarak başarısız olmuştum.
Daha sonra benimle konuştular,
"Hayır, sen yine de adamlarını kolladın" dediler.
O zamandan beri iyi hissettim.
Askerlik görevimi yaptığım sürece.
Senato'ya ilk aday olduğumda,
Amerikan Devrimi çocuğuyum deyince
rakibim münazarada bana alaycı bir biçimde bakıp
"Eminim ailen gelip George Washington için
savaşmıştır" demişti.
Hiç ihtimal yokmuş gibiydi, ben de düzelttim.
"Aslında atalarım gerçekten George Washington için savaştı."
Ben yarı Beyaz, yarı Doğu Asyalıyım.
Annem Çin asıllı fakat Tayland'da doğup büyümüş.
Kendini Taylandlı olarak görür.
Kaderin cilvesi işte.
Ebeveynim Vietnam Savaşı sayesinde tanışmış.
Babam savaş için Asya'daymış.
Anneme âşık olmuş.
Birçok Taylandlı kadının aksine babam annemle evlenmiş.
Bugün hâlâ akranım Taylandlı Amerikalılardan mektuplar alıyorum.
"Babamı bulabilir misin?
Adı Bob ve orduda çavuştu."
Bu çok üzücü.
Güneydoğu Asya'da savaş sonrası
Amerikan asıllı melez bir çocuk olmak olumsuz bir şeydi.
Babam annemle evlenmeyip gitseydi bir geleceğim olmazdı.
Annemin de bir geleceği olmazdı.
Çünkü herkes bir askerin çocuğu olduğumu biliyordu.
Diğer çocuklar "Kocaman ve sakarsın" derdi.
Çünkü hepsinden daha uzun boyluydum.
Baban ve sen peynir kokuyorsunuz derlerdi.
Sanırım Hawaii'ye taşındığımızda
melez olduğuma sevinmiştim.
Tayland'da bana luk khrung denir.
Luk çocuk, khrung ise yarım demek, yani yarım çocuk.
Ama Hawaii'de hapa'sınızdır, o da yarım demek.
Ama melez demek. Yani pozitif bir ifade.
Kimliğimi bulmaya başladığım ilk yer olabilir gerçekten.
Babam işini kaybettiğinde ortaokuldaydım.
Ailemiz fakir kalmıştı.
Annemle, babama Amerika'ya gidelim dedik.
Annem gelemezdi çünkü yeşil kartı yoktu.
Vizesi yoktu.
Bunları karşılayacak paramız da yoktu.
Hawaii'ye giden uçağa binmeden önce
sorumluluk sende dedi.
Anne olmalıydım ama bocalıyorduk.
Hiçbir şeyimiz yoktu.
Sonunda babamla büyük bir kavga ettik.
Ona "Artık senin söz geçmez çünkü bize bakamıyorsun" dedim.
"Gidip bir iş bulacağım."
Waikiki Sahili'ne indim ve turistlere el ilanı dağıtmaya başladım.
Ailemin ilk gerçek geliri bu olmuştu.
Gül sattım.
Sahilde voleybol oynayarak turistleri dolandırdım.
Yerli bir kızmış gibi davranırdım.
Yerli bir adam ortağımdı ve turistlere "Dinleyin,
sizinle oynarım, kızı oyuna alırım" derdi.
Ben de "Kim, ben mi? Sahiden mi? Oynayacak mıyım?" derdim.
Beyazlar Beceremez filmindeki gibiydik.
Genellikle beş dolarına oynardık.
Gerçekten iyiydim.
Hayatımda en çok yoksulken çalıştım.
Her gün yorgunluktan ölürdüm.
Babam da öyle.
Keşke birazcık da olsa yardım edebilsek,
insanlara nefes alacak bir alan verebilsek.
Bugün arkasında durduğum ilkeler bunlar.
KADINA KARŞI SAVAŞI DURDURUN
Kendimi çok başarılı görmüyorum.
Sadece olayların içine düşüp hayatta kalmaya çalışıyordum.
Hayatımın geri kalanında helikopter pilotu olmak istedim.
Politikaya girmem beklenmedikti.
Çünkü gazilere sahip çıkmadığımız için çok kızgındım.
Bir şey başarmaya çalışmıyordum.
Ayrıca ilk aday olduğumda kaybetmiştim.
İnsanların hakkımda çok başarılı dediği bir yerdeyim şimdi.
Hayatta kalmaya çalışan ve sonraki adımı
atmaya çalışan biriyim bence sadece.
Tam bir Asyalı zihniyeti.
BOWEN YANG KOMEDYEN
Rocky Dağları'nda gittiğimiz
bir Çin İncil kampı vardı.
Çocuklar gitar çalan ve birbirleriyle takılan, çok komik, havalı
azgın Hristiyan gençlerdi resmen.
Asla öyle olmadım.
Böyle durumlarda tek silahım komik olmaktı.
Bir skeçte Austin Powers'ı oynamam
ve taklidini yapmam istendi.
Sanırım "Evet bebeğim" dedim sadece
ve oradaki herkes kahkahalara boğuldu.
O zaman "Bunu hayatım boyunca yapmak istiyorum" dedim.
Bodruma koşar SNL ve MAD TV ve tüm şovları izlerdim.
Kafayı takmıştım.
Lisedeki doğaçlama grubunda
yer almayı kafama koymuştum.
Denver'da Bovine Metropolis Tiyatrosuna gidip içki problemi olan
otuz üç yaşındaki adamlarla gösteriler yapıyordum.
On beş yaşında hayatımı tamamen bunun etrafında kuruyordum.
Bunu insanlara, özellikle de aileme çekingen ve utangaç bir şekilde söyledim.
Bunu makul göstermeye çalışıyordum.
Onlar "Her şeyi feda ettik.
Neden kısa form doğaçlama yapmak istiyorsun?" derken
benim şov dünyasına girmem mantıklı değildi.
Bir gün ben yine bendim, Cristina Yang yani,
kendimi onun için yalan söyleyip kariyerimi riske atarken buldum.
Evlenmeyi, yüzük takmayı ve gelin olmayı kabul ettim.
Grey's Anatomy'de Sandra Oh'u o kadar çok seviyordum ki
"Üniversitede kimya okuyup tıp fakültesine gireceğim" dedim.
Onun gibi olmak, Cristina Yang olmak istedim.
Sonuna kadar tıp fakültesi planımdan vazgeçmedim.
Bunun sebebi
medya algısı
ve ailemin güvenli gördüğü şeylerdi.
İkinci kez tıp fakültesi sınavına giriyordum.
Sınavın ortasında
bırakıp çıktım.
Annemleri aradım ve yapamayacağımı söyledim.
"Ne yapacağım bilmiyorum ama halledeceğim" dedim.
"Ama yapmam gereken bu."
Saturday Night Live seçmeleri birkaç yılı kapsadı.
O zamanki menajerim "SNL kısa video sezonu" dedi.
Karakter ve taklitlerden oluşan beş dakikalık bir video gönderiyorsun.
Üzerinde çalışabileceğim çok fazla Asyalı figür yoktu.
Ken Jeong skeci yaptım, SoulCycle antrenörü yaptım.
Michiko Kakutani skeci yaptım.
Jeffrey Eugenides'in bir sahtekâr olduğunu
avazım çıktığı kadar bağırarak bitirdim.
Sadece kendim olarak o yazar ve edebî figürlerle
dalga geçtim.
O konuda mucizevi biçimde özgür yolu seçtim.
Dedim ki "Bunu, istediğimi yapma egzersizi olarak yapacağım.
Bu asla izlenmeyecek. Asla dikkate alınmayacak.
Bırakın da keyfime bakayım."
Pilot bölümde rolü kaptım.
Awkwafina Is Nora from Queens'te.
SNL'e video gönderdiğim aynı yaz.
Bir Çin restoranında çekim yaptık.
Akşam yemeği sahnesiydi ve orman kulağı mantarı,
ördek ve kızarmış pilav yiyorduk.
Ben, B.D. Wong, Awkwafina, Lori Tan Chinn vardı.
Resmen Asyalı oyuncuların üç mikro nesli bir aradaydı.
Diğer Asyalı insanlarla sette bir arada olunca
bir anda bir şeyi anladım. Kendimi açıklamak zorunda değildim.
Varlığımı kanıtlamak zorunda değildim.
Arka planda ya da süs olmak zorunda değildim.
Birbirimizi anlıyorduk.
Ve sanırım bu rahatlığı ve güveni
son SNL seçmesine taşıdım.
Nora from Queens'in çekimleri sırasında
telefonumu asistanıma verdim ve "212'li bir numara ararsa
lütfen, ara verelim çünkü buna cevap vermeliyim" dedim.
Telefon çaldı.
BOWEN YANG ASYA ASILLI OYUNCU
SNL oyuncu kadrosu için teklif aldım.
Benim için şiirsel olan, hayatımdaki bu değişimin Nora setinde,
Awkwafina ve diğer Asyalı oyuncularla
birlikteyken yaşanması
ve ardından her şeyin değişmesiydi.
Evet.
MANNY CRISOSTOMO FOTOĞRAFÇI
Pasific Daily News'te staj yapacaktım.
GUAM BASKISI
Genel yayın yönetmenine...
AMERİKA'DA GÜN BAŞLAR
..."Çok heyecanlıyım, muhabir yeteneklerimi geliştirmek için
çalışmaya hazırım" demiştim.
ARZ AZALIYOR / SU KITLIĞI KAPIDA
Bana baktı ve şöyle dedi "Yazılarına göz attım
ve bence muhabir olacak kadar iyi değilsin."
Tanrım.
Gazeteciliği seviyorum.
Bu işi yapmak istiyorum.
Sonra şöyle dedi "Peki, fotoğrafçılık deneyimin var mı?"
"Evet, yıllık fotoğrafçısıydım" dedim.
Vergi iademi aldım
ve annem bana Donanma üssünden bir kamera aldı.
Ve fotoğraf çekmeye başladım.
Fotoğrafçı asistanıydım.
Kırk yılda bir
editörler fotoğraf birimine gelirdi.
Orada bir tek ben vardım ve "Biri bu tuhaf meyve
ve sebzeleri getirdi buraya" dedim.
"Fotoğraflarını çeker misin?"
Ve birinin yapışık ikiz kavunları tutarken fotoğrafını çektim.
İKİZLER
Aşırı büyümüş salatalıklar ve şekli bozulmuş balkabakları.
LIFESTYLE DEV MANGOLAR YETİŞTİRMEK
Dev sebzeler ve meyveler benim ilk projemdi.
Fotoğrafçılık okumak ve çalışmak için Guam'dan ayrıldım.
Otuzlarıma yakındım.
Bir yıldır Michigan Çocuk Hapishanesi adalet sistemi
ve başarısız yanları üzerinde...
SİSTEME ŞANS VERİN
...çalışan muhabirler vardı.
O projede Detroit Free Press'li...
EYALET SUÇLULARI KAYBETTİ
...baş fotoğrafçıydım.
Sonra aklıma bir fikir geldi. Lise hakkında
bir şey yapmak istiyordum.
Lisede bir sene geçirecektim.
Bu liseyi seçtim.
Güneybatı Detroit'te bir yerdeydi.
Birçok otomotiv fabrikası kapandığından işsizlik vardı.
Sınıflara girdim.
Sporcuları fotoğrafladım, okulu bırakanları fotoğrafladım.
Liseli hamile kızları fotoğrafladım.
Mezuniyet balosunu hatırlıyorum da kendimi baba gibi hissetmiştim.
Onlar benim çocuklarımdı ve hepsi giyinmiş,
çok güzel görünüyorlardı. Onlarla çok gurur duymuştum.
Hikâyeyi yayınladım ve Pulitzer Ödülü'ne aday gösterildim.
Hiç unutmam, annemi aramıştım.
"Anne, Pulitzer Ödülü diye bir şeye aday gösterildim
ve bu gerçekten çok ciddi bir şey."
"Muhtemelen kazanamayacağım ama yine de finalist olduğumu
bilmeni istedim."
O da "Endişelenme oğlum,
St. Jude Kilisesine gidip senin için bir mum yakacağım" dedi.
Birkaç gün sonra ödülü kazandım.
PULITZER ÖDÜLÜ
"Pulitzer'i nasıl kazandın?
"Anneniz Guam'daki St. Jude Kilisesine gidip sizin için
mum yaksın" diye cevaplamıştım.
GURURLUYUZ YEDİNCİ KEZ!
DETROIT'IN EN ONURLU GAZETESİ
Pulitzer'i kazanmıştım.
Mesleğimin zirvesindeydim ama evimi çok ama çok özlemiştim.
Guam'ın yerli halkına Chamorro denir.
Chamorro dilinde bir kelime vardır. Bu da mahalang'dır.
Mahalang özlem, sıla hasreti demektir.
Adanın havasını içine çekmek istemek demektir.
Bir arkadaşla bunu konuşuyordum ve bana şöyle dedi
"Özlemi dindirmenin tek yolu aidiyet hissi kazanmaktır."
Ve ben de bunu görev edinip...
...diğer Chamorro'ları bulup hikâyelerini anlatmak istedim.
Bu gezegendeki 250 bin Chamorro'dan biriyim.
Bir görevim var
ve her birini tek tek fotoğraflamayı çok istiyorum.
Biz hayatta kaldık.
İspanya'dan ABD'ye sömürge güçlerinden sağ çıktık.
Japonya gibi bir güçten kurtulduk.
Biz dayanıklıyız.
Bunu belgelemek istiyorum sadece.
NERGIS MAVALVALA ASTROFİZİKÇİ
Squash oyuncusuydum.
MIT'de yüksek lisans yapıyordum. Kadın squash takımı yoktu.
Ben de erkek takımına girdim.
O zamanlar küçük, zayıf ve çelimsiz bir genç olarak
sahaya çıktığımda bir erkeğin bakıp, tabii o zamanlar çelimsizim
"Ben bunu yenerim" demesinden
gizlice keyif alırdım.
Çünkü nasıl squash oynadığımı bilmiyorlardı.
O oyunu kazanmak diğer her şeyden çok daha fazla
keyif verirdi bana.
İçimde ezilen taraf olmayı seven
bir yan var.
Pakistan toplumunda her aile bir erkek evlat
sahibi olmak ister.
Her şeye burnunu sokan insanlar anneme "Oğlun olsun
istemez misin?" diye sorunca
"Neden bir oğula ihtiyacım olsun ki? Nergis var" derdi.
Ben Pakistan'da büyüdüm.
Benim için çok ilginç bir çevreydi.
Zerdüştçü bir ailede büyüdüm.
Çocukluktan beri aşırı ateist biri olarak son derece İslami bir ülkede
Katolik okuluna gittim.
Yani her şey bir aradaydı resmen.
Ebeveynlerimin bana hep söylediği "Burada geleceğin yok.
Yurt dışına gitmelisin.
Seni gönderecek paramız yok.
Bunu ancak burs kazanarak yapabilirsin.
Gerisi senin ellerinde evlat."
Hayalim buydu.
Bu, hayatımın yönünü başka hiçbir şeyin
yapmadığı kadar değiştirdi.
Bir süre doktor, tıp doktoru olurum diye düşündüm.
Tabii ki bu klasik Asyalı aile zihniyeti.
Sadece birkaç mesleğe izin verilir.
Doktor olabilir, mühendis olabilirsin.
Avukat olabilirsin. Bunun için çok yavaş okuyucuyum.
Bir hayvanı bile kesmeye dayanamam.
Böylece tıp meselesi başlamadan bitti.
Bir mühendislik kalmıştı. Ama üniversiteye gittiğimde
araştırmacı olunabileceğini ve kimsenin cevabını bilmediği
sorular sorulabileceğini öğrendim.
Ve onu bulan kişi sen olabilirdin.
Bilim insanı olabilir ve keşfin bir parçası olabilirdin.
2015'te ilk kez iki kara deliğin çarpışmasından oluşan
kütle çekim dalgalarını doğrudan gözlemleyebildik.
Bu, Einstein'ın genel görelilik teorisinde 100 yıl önce öngörülmüştü
ve biz bunu yeni görmüştük.
Yani teori doğruydu.
Uzayı boş ve kusursuz sanıyorduk
ama hiç öyle değilmiş.
Mısır patlakları, dalgalanmalar ve yırtıklarla dolu.
Ama beni ilgilendiren kısmı dalgalanan kısmı.
İki kara delik gibi nesneler birbirinin etrafında dolanıp çarpıştığında
bu dalgalar ortaya çıkar.
Biz çarpışmadan çok çok uzak olsak da bu dalgaları
görebilmeliyiz. Peki neden görmek istiyoruz?
Çünkü bu dalgalar bize kara deliklerle ilgili bilgi getirir.
Peki kara delikleri neden merak ediyoruz?
Çünkü bu kara delikler evrenimizin yapı taşları.
Yani evrenin nasıl oluştuğunu anlayabilmek istiyorsak
kara delikleri anlamalıyız. Onları anlamak istiyorsak
yer çekimlerini ölçmeliyiz çünkü onlar ışık yaymaz.
Çalışmam bunun üzerineydi işte.
Azınlık olmak hayatımı birçok yönde etkiledi.
Ve en önemli etkisi, aykırı, ana akımın dışında biri olmaktan
duyduğum rahatlık oldu.
Bunun çok zor olduğu bir dönemde ister kuir bir birey olarak
ister herkesin başarısız olacağına emin olduğu
ve denemeni aptalca bulduğu bir fizik deneyinde olsun
bununla rahat olabilmek.
Öteki olmak sorun değil.
Bilim insanı olmak ve Güney Asyalı olmak
veya Pakistan asıllı Amerikalı ve kuir olmak
tüm bunları dile getirebilmek ve yine de bilimde başarılı olmak
başkalarının da bunu kendileri için hayal edebilmesini sağlıyor.
KATHY MASAOKA AKTİVİST
Ne zaman Japon asıllı Amerikalılar bir araya gelse
birbirlerine "Ailen hangi kamptaydı?" diye sorar.
ÇEKİK GÖZLÜLER DEFOLUN BURASI BEYAZ MAHALLESİ
Ama benim ailemde bu asla konuşulmazdı.
Soracak kadar bile bilgim yoktu.
Lisede Pearl Harbor konusu geçtiğinde
herkesin bana baktığını hatırlıyorum.
Çok utanmıştım ama nedenini anlamıyordum.
Kim olduğumuzu bilmiyorduk.
Sanırım hepimiz Amerikalı olmaya çalışmaktan
bu kimlik krizini yaşıyorduk.
Amerikalı demek renkli insanlar değil Beyaz olmak demekti.
Japon asıllı Amerikalıların gruplaştığını görürdüm,
"Onlarla olmak istemiyorum" derdim.
"Buraya uymuyorsam belki oraya uyarım" düşüncesiyle
Japonya'ya gitmek de bu krizin bir parçasıydı.
Ve şoke edici ve üzücü bir şekilde, Japon olmadığımı
ve asla olamayacağımı fark etmek.
Bir geleceğim olmadığını düşündüm.
Ama bir şekilde döndüm.
Asyalı Amerikalıları duydum.
KUKLA REJİMİNE SON
Göçmen işçinin çocuklarıyız biz
Toplama kampından gelen bir nesiliz biz
Amerika'ya kendi damgasını vuran
Tren yolu işçisinin oğulları ve kızları
Vietnam Savaşı insanların bizi nasıl gördüğünü göstermişti.
VİETNAMLILAR BANA ŞİŞKO DEMEDİ
Düşmanın suretinde.
Yani yine düşman olmuştuk, kimse bizi Amerikalı olarak görmüyordu.
Japon asıllı Amerikalılarla bir arada olunca
ilk kez kimliğimi sevdim.
Yürüyenler sadece Japon asıllı Amerikalılar değildi
Asyalı Amerikalılardı.
Dünyadaki erkek ve kız kardeşlerim
Hiçbir şey bilmiyorduk. Hiç yeteneğimiz yoktu.
Bir ihtiyaç gördük ve "Tamam, bir şey organize etmeliyiz" dedik.
Aslında fikirlerimizin çoğunu Kara Panterler'den aldık.
İnsanlara hizmet verme fikri.
Sosyal yardım hakları, ebeveyn grubu, sağlık işleri
ve klinikler gibi programlar başlattık.
ADALET ŞİMDİ! TAZMİNAT ŞİMDİ!
Bir süre sonra, tüm bunların kamplarla ve Japon Amerikalı olarak
deneyimimizle nasıl bağlantılı olduğunu düşünmeye başladık.
ADALET İÇİN NIKKEI
TELAFİ VE TAZMİNAT İÇİN ULUSAL KOALİSYON
Tazminat talebi giderek yükseldi.
Kazanmasak bile savaşmalıydık.
Kuru bir özür yeterli değildi.
Maddi tazminat talep ettik.
KURU ÖZÜR YETMEZ! $25.000 İSTERİZ!
Grubumuz sadece Washington'da akademisyen
ve siyasetçilerin değil, halkın da konuşacağı oturumlar
yapılmasını talep etti.
Kırk sekiz saat içinde toplanıp gitmemiz söylendi.
Çocuklarımın utanç ve Amerikalı dostları tarafından
reddedilme duygusu yaşamasını istemedim.
Bu insanlık dışı, acımasızca muamele ve olay
canım ABD'de oldu, Nazi Almanyası'nda değil.
İnanması zor, değil mi?
Bu çok aydınlatıcı olmuştu.
Anneme benzeyen insanların kamplardan bahsettiğini
ilk kez duyuyordum.
O hikâyesini anlatamamıştı.
Ben ailesinin hikâyesinin duyulmasını istiyordum.
Annemin ailesi Kaliforniya'daki çiftliklerinden çıkartılıp
Arizona'daki Gila Nehri kampına götürülmüştü.
Sanırım sürekli daha fazlasını öğrendikçe
buraya gelen ilk nesil olmanın,
tüm o yasalara karşı durup
haksızlıklara direnmenin, vatandaş olamamanın,
evlenememenin, kendi toprağının olmamasının
oy kullanamamanın ne demek olduğunu anladım.
Bunlara rağmen kaldılar, sonra kamplara götürüldüler
her şeyi kaybettiler.
Tüm bunlardan sonra nasıl devam edebilirsiniz ki?
Yani annemin kaderi
bu kamplar yüzünden sert bir biçimde değişti.
Öfke doluydu ama hâlâ çok gururluydu.
Aynı zamanda bu kamplarda eziliyordu.
Yani bu kaybın derinliğini anlayabileceğimi
veya kabul edebileceğimi zannetmiyorum.
İmzalamak üzere olduğum mevzuat
hayatta kalan 60 bin kişiye tazminat ödenmesini öngörüyor.
Hata yaptığımızı kabul ediyoruz.
Başımıza gelenler birçok kişinin başına geldi.
Hapsedilmek, topraklarından uzaklaştırılmak,
bu ülkede ve dünyada alışılmadık değil.
EŞİTLİK VE ADALET YÜRÜYÜŞÜ
Bu mücadelenin mirası, bağ kurmak ve dayanışmadır.
SONUNA KADAR DAYANIŞMA
YASA DIŞI GÖZALTINA KARŞI
Çünkü değişim uzun zaman alır.
AZINLIKLAR KOL KOLA SUSMAK = RIZA
Sıfırdan yeni bir şey inşa ediyoruz
ve bence bu uzun vadede bizi ayakta tutacak.
Burada olmayabilirim.
Sonunda ne olduğunu göremeyebilirim.
Ama elimizden gelen çabayı gösteriyoruz.
İdealist gelebilir ama dünyayı değiştirmek,
sistemi değiştirmek,
işe yaramayan sistemleri değiştirmek gerek.
ASYA PASİFİKLİLER APARTHEID'E KARŞI
CLIFF KAPONO SÖRFÇÜ / BİLİM İNSANI
On altı yaşındayken bir bilim fuarında birinci olmuştum.
O'ahu'nun kuzey sahilinde bulunan
karides çiftliklerini vurmuş bir virüs vardı.
Karides virüsü için COVID testi gibi bir kit geliştirdim.
"Bunu kim yaptı?" diye sordular.
Ben de "Ben. Okulda yaptım" dedim.
Hepsi "Vay canına, çok iyi" demişti.
Yurt dışına bedava bir seyahat kazandın.
Bu bazen Porto Riko olur, bazense Almanya.
"Seyahate gidiyorum!" diye çok sevinmiştim.
"Nereye?" dedim. "Arizona" dediler.
"Arizona nerede?" dedim.
Hava çok kuru ve çok sıcaktı.
İçimdeki pusula "Bir şeyler yolunda değil" diyordu.
Hawaii'nin nerede olduğunu anlamalıyım.
Yanımızda gözetmenlerle merkeze doğru yürüyorduk
ve kalabalıktan doğruca sıyrılıp koşmaya başladım.
"Kaçak var!" diye bağırdılar.
Birkaç sokak boyunca koşup şehrin dışına çıktım.
Açık bir alana geldim ve baktığımda sadece dağları gördüm.
360 derece dağ. Güneş tepemde ve burnum kanamaya başladı.
Bayılacak gibi oldum.
İçimden "Ölüyorum, Hawaii'ye dönmeliyim" diyordum.
Uzaklaşamayacağımı o zaman anladım.
Çocukken okula gitmek zorunda olduğumu hatırlıyorum.
Kapalı alanları hiç sevmezdim. "Bu berbat bir şey" derdim hep.
Zil çalar çalmaz babam bizi alıp doğruca sahile götürürdü.
Sanırım bir şeyler öğrenmeye başladığım zaman buydu.
Babam bizi deniz kıyısına yollar ve şöyle derdi
"Pekâlâ, gidip farklı yosunlar getirin."
Döndüğümüzde yosunun Hawaii dilindeki adını
ve Latince adını söylerdi.
Bu bilimdi.
Tıpkı sörf gibi.
Biraz yosunlarla bilim yapar
sonra tahtalarımızı kapıp sörf yapardık.
Akıntı ne tarafa gidiyor, rüzgâr nereden esiyor?
Kum nasıl hareket eder? Dalga nerede? Gelgit nerede?
Çevremizde o kadar çok bilgi vardı ki
bu yüzden bilime tuhaf bir biçimde değer vermeye başladım.
Bilim dünyayla iletişim kurmak için kullanılan sihirli bir güçtü sanki.
KALİFORNİYA ÜNİVERSİTESİ
Kaliforniya'da kimya alanında doktora yapmak için
ilginç bir fırsat karşıma çıktı.
Tek bildiğim şeyi bırakıp ne olduğunu veya neyle ilgili olduğunu hiç bilmediğim
bir şeye başlayacaktım ama değişikti.
İlk ırkçı yaklaşımı
Kaliforniya'ya geldiğimde Hawaii'li olduğum için gördüm.
Nerede ve kiminle sörf yapmam gerektiği konusunda
diğer sörfçülerle tartışıyordum.
Hiç haberim olmayan bir dünya kural vardı.
Bir sörfçü bana çok yaklaştı ve sonunda beni itti.
"Nereden geldiysen oraya dön, evine git" dedi.
Çok kızgın ve üzgündüm.
"Ben de bunu istiyorum" dedim.
"Ben de burada olmak istemiyorum.
Kendimi açıklamam gerekmiyor."
Ona şöyle dedim, "Ben bu okyanustan geliyorum.
Sen nerelisin peki?
Hanginiz nereden geldiğini biliyor?"
Bu doktorayı bir sorumluluk olarak görüyordum.
"Doktoralı Hawaii'li, bize yardım edeceksin."
Sanki biri olmak zorundaymışım gibi bir baskı vardı.
Ben sadece okyanusta olmak istiyorum.
Laboratuvarda geliştirdiğimiz teknolojiyi bir projeye entegre ettim.
Amacım, okyanusta dünya çapında
sörfçüler arasında ortak moleküler izler
olup olmadığını saptayabilecek miyiz görmekti.
Okulda kalmak için son bir çabaydı.
Bir yazar bana ulaştı ve röportaj yaptık.
Sonra New York Times'tan bilim bölümü kapak sayfası için
beni aradılar.
OKYANUS BİZİ HASTA MI EDİYOR?
NBC, NPR, Nat Geo röportaj için arayıp durdu.
Kurumun "inek" ünlüsü gibiydim, havalı "inek" dünyasında takılıyordum.
Bu benim için çok önemliydi.
Çünkü böyle ünlü olurken,
değer gören hikâyelerin bana değil,
halkıma ait olduğunun farkındaydım.
Bu bana evime dönmek için öz güven verdi.
Evimde kendim olabiliyorum.
Alt yazı çevirmeni: Sercan Metin