1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.LT

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.LT

3
00:00:47,130 --> 00:00:49,257
Als je met film fotografeert…

4
00:00:53,636 --> 00:00:56,181
…heeft dat altijd iets mysterieus.

5
00:01:01,519 --> 00:01:04,731
Maar je weet altijd
wat je niet gefotografeerd hebt.

6
00:01:15,658 --> 00:01:17,827
8 JUNI 1972

7
00:01:17,911 --> 00:01:20,371
LOCATIE: TRANG BANG

8
00:01:20,955 --> 00:01:23,416
50 KILOMETER TEN NOORDWESTEN VAN SAIGON

9
00:01:30,131 --> 00:01:35,053
{\an8}ZUID-VIETNAMESE A1 SKYRAIDER-BOMMENWERPERS
MOESTEN DE VIJAND BOMBARDEREN

10
00:01:39,808 --> 00:01:44,521
Na twee vluchten werd het duidelijk
dat ze zich in hun doelwit hadden vergist…

11
00:01:45,647 --> 00:01:47,690
…en hun eigen leger bombardeerden.

12
00:01:50,193 --> 00:01:55,365
In de verte staken Zuid-Vietnamese troepen
snel de snelweg over om te schuilen.

13
00:01:55,448 --> 00:01:58,868
Ze gebaarden naar burgers
dat ze mee moesten komen.

14
00:01:59,786 --> 00:02:02,122
Toen volgde de derde vlucht.

15
00:02:04,082 --> 00:02:09,087
Ze dropten vier napalmbommen
op die burgers en troepen.

16
00:02:11,047 --> 00:02:17,428
Even later liep een groep journalisten
voorzichtig de weg op en de rook in.

17
00:02:18,763 --> 00:02:21,099
Wat we toen zagen, was vreselijk.

18
00:02:25,061 --> 00:02:27,856
{\an8}Na de zwarte rook zag ik een vrouw rennen.

19
00:02:27,939 --> 00:02:28,982
{\an8}AP-FOTOGRAAF NICK ÚT

20
00:02:29,065 --> 00:02:31,526
{\an8}En vervolgens een vrouw met een baby.

21
00:02:32,694 --> 00:02:35,572
Ze riep: 'Help me, m'n kleinkind.'

22
00:02:37,157 --> 00:02:43,329
Ze stopte bij de pers en de baby stierf
vlak nadat ik m'n foto had gemaakt.

23
00:02:48,501 --> 00:02:52,964
Een van de eerste mensen die we zagen,
was een meisje van een jaar of negen.

24
00:02:53,047 --> 00:02:54,424
Ze had geen kleren aan.

25
00:02:54,507 --> 00:02:57,468
Ze had ze vast afgerukt
nadat ze in brand waren gevlogen.

26
00:02:58,678 --> 00:03:02,891
{\an8}Ik keek door de camera en zag een meisje
zo met haar armen rennen.

27
00:03:07,395 --> 00:03:08,938
En ik maakte een foto.

28
00:03:10,064 --> 00:03:13,318
Toen ze voorbij kwam,
zag ik haar huid loskomen.

29
00:03:13,818 --> 00:03:15,445
Zo ernstig was ze verbrand.

30
00:03:15,528 --> 00:03:19,365
Ik dacht: ik stop met fotograferen.
Ze gaat zo dood.

31
00:03:21,242 --> 00:03:25,246
Het was een foto
waar we met vijf of zes man naar keken…

32
00:03:25,330 --> 00:03:29,167
…en 24 uur later
had een miljard mensen die foto gezien.

33
00:03:29,250 --> 00:03:30,710
Hij ging de wereld over.

34
00:03:30,793 --> 00:03:32,712
De foto was zo schokkend…

35
00:03:32,795 --> 00:03:36,925
…dat hij in het collectieve bewustzijn
van de Amerikanen gegrift staat.

36
00:03:37,008 --> 00:03:38,760
Nick won de Pulitzerprijs.

37
00:03:38,843 --> 00:03:43,598
De Pulitzerprijs
en de World Press Photo van het jaar 1973.

38
00:03:43,681 --> 00:03:45,266
Dames en heren, Nick Út.

39
00:03:45,350 --> 00:03:49,520
- Een erg beroemde AP-fotograaf.
- Nick Út.

40
00:03:49,604 --> 00:03:53,900
Een van de meest invloedrijke
en herkenbare foto's uit de geschiedenis.

41
00:03:53,983 --> 00:03:55,526
Het was 35 jaar geleden.

42
00:03:55,610 --> 00:03:58,571
Er is veertig jaar verstreken.

43
00:03:58,655 --> 00:04:00,782
{\an8}De foto is nu vijftig jaar oud.

44
00:04:00,865 --> 00:04:03,952
{\an8}Paus Franciscus
ontmoette het Napalmmeisje…

45
00:04:04,035 --> 00:04:08,748
…en de fotojournalist wiens werk
hen allebei in vredessymbolen veranderde.

46
00:04:08,831 --> 00:04:14,128
Hoe ga je om met zoiets tragisch
dat je zo bekend heeft gemaakt?

47
00:04:15,296 --> 00:04:16,297
Succes.

48
00:04:19,050 --> 00:04:23,137
Beste Gary, ik heb deze last
vijftig jaar met me meegedragen…

49
00:04:23,221 --> 00:04:24,973
…en heb het altijd verzwegen.

50
00:04:25,515 --> 00:04:29,310
Ik was de fotoredacteur
van AP in Saigon in 1972…

51
00:04:29,394 --> 00:04:33,564
…toen Nick Út de beroemde foto
van het Napalmmeisje maakte.

52
00:04:33,648 --> 00:04:37,235
Simpel gezegd heeft Nick
die foto niet echt gemaakt.

53
00:04:38,069 --> 00:04:41,114
Het was een stringer of een freelancer.

54
00:04:42,490 --> 00:04:47,120
Er valt nog veel meer over te zeggen.
Het is tijd om m'n geweten te zuiveren.

55
00:05:04,053 --> 00:05:06,264
Ik was 20 jaar freelancefotograaf.

56
00:05:07,932 --> 00:05:09,642
Het is een onzeker bestaan.

57
00:05:10,310 --> 00:05:13,313
Je hebt alleen
het auteurschap van je werk.

58
00:05:15,440 --> 00:05:18,359
Het is je inkomen en je nalatenschap.

59
00:05:22,530 --> 00:05:26,409
ARLES, FRANKRIJK

60
00:05:34,208 --> 00:05:37,128
Sommige foto's
steken boven alle andere uit.

61
00:05:39,714 --> 00:05:41,424
{\an8}Ze brengen iets in beeld.

62
00:05:41,507 --> 00:05:44,469
{\an8}Ze vertegenwoordigen
een verhaal, een moment…

63
00:05:44,552 --> 00:05:47,847
{\an8}…op een manier
waartoe andere foto's niet in staat zijn.

64
00:05:50,183 --> 00:05:53,811
Het is lastig uit te leggen,
maar je weet het als je het ziet.

65
00:06:00,068 --> 00:06:02,737
Op een dag in december 2022…

66
00:06:02,820 --> 00:06:06,366
…ontving ik een e-mail
van een zekere Carl Robinson.

67
00:06:06,449 --> 00:06:09,369
Ik heb deze last
vijftig jaar met me meegedragen…

68
00:06:09,452 --> 00:06:14,248
Simpel gezegd heeft Nick
die foto niet echt gemaakt.

69
00:06:14,332 --> 00:06:18,628
Dat was een flinke beschuldiging.
En ik stond paf.

70
00:06:19,128 --> 00:06:22,590
Hij was de fotoredacteur van AP.
Hij was daar aanwezig.

71
00:06:22,673 --> 00:06:24,675
…als een terugkerende nachtmerrie.

72
00:06:24,759 --> 00:06:28,262
En hij zei: 'Het is nu tijd
om m'n verhaal te vertellen.

73
00:06:29,472 --> 00:06:34,310
Om het met de wereld te delen.
En ik wil dat je me helpt.'

74
00:06:40,608 --> 00:06:43,152
De foto van Kim Phúc is wellicht…

75
00:06:43,236 --> 00:06:47,448
…de meest iconische,
beroemdste oorlogsfoto ooit.

76
00:06:48,074 --> 00:06:50,284
Het was een onaantastbare foto…

77
00:06:50,368 --> 00:06:56,165
…en het idee dat iemand anders
hem gemaakt had, was verschrikkelijk.

78
00:06:57,750 --> 00:07:03,381
Dus ik dacht: dat is een beschuldiging
die absoluut onderzocht moet worden.

79
00:07:03,881 --> 00:07:07,718
Wellicht blijkt het onjuist
of zullen we het nooit weten.

80
00:07:07,802 --> 00:07:10,596
Maar deze kwestie
moet verduidelijkt worden.

81
00:07:20,022 --> 00:07:24,902
HO CHI MINHSTAD

82
00:07:30,324 --> 00:07:31,868
Ik moest Carl spreken.

83
00:07:33,578 --> 00:07:35,705
Het was een ernstige beschuldiging.

84
00:07:35,788 --> 00:07:39,959
We hadden wederzijdse vrienden,
maar ik kende Carl niet echt.

85
00:07:40,668 --> 00:07:44,213
Zou ik hem geloven
of was het een langgekoesterde wrok?

86
00:07:44,297 --> 00:07:45,339
Hé, Carl.

87
00:07:45,423 --> 00:07:47,133
- Hoe is het?
- Leuk je te zien.

88
00:07:49,135 --> 00:07:53,681
- Ik zie m'n hele verleden hier voor me.
- Zeg dat wel.

89
00:07:59,937 --> 00:08:05,443
Carl, laten we maar meteen beginnen.
Trang Bang, 8 juni 1972.

90
00:08:05,526 --> 00:08:07,487
{\an8}Hoe begon jouw dag daar?

91
00:08:07,570 --> 00:08:12,200
{\an8}Ik begon meestal om half acht 's ochtends
en bekeek dan de persberichten…

92
00:08:12,283 --> 00:08:15,495
…en verslagen
over wat er behandeld moest worden.

93
00:08:18,372 --> 00:08:22,543
We hadden niet gehoord
dat er iets was gebeurd in Trang Bang.

94
00:08:23,127 --> 00:08:26,297
We wisten niet eens
dat er daar iets gaande was.

95
00:08:28,883 --> 00:08:33,638
Jullie waren allemaal in Saigon.
Wat gebeurde er die dag na de lunch?

96
00:08:34,347 --> 00:08:38,309
Ik kwam wat later terug dan normaal.
Zo rond 15.00 uur.

97
00:08:38,893 --> 00:08:43,523
Horst Faas en Peter Arnett waren nog
aan het lunchen in het Royal Hotel…

98
00:08:44,148 --> 00:08:47,151
…en Jackson had de film al ontwikkeld.

99
00:08:49,987 --> 00:08:52,156
Hij zei: 'Moet je dit zien.'

100
00:08:53,574 --> 00:08:58,037
Het was een foto van een naakt meisje
dat over de weg rende.

101
00:08:58,913 --> 00:09:03,334
En onze eerste reactie was:
'Die foto kunnen we niet gebruiken.'

102
00:09:03,417 --> 00:09:06,587
We laten nooit
naakte kinderen van voren zien.

103
00:09:07,380 --> 00:09:12,385
Ik heb het filmpje doorgenomen
en gekeken wie wat had gefotografeerd.

104
00:09:13,886 --> 00:09:17,515
We hadden een dubbel logsysteem
in een schoolschrift.

105
00:09:18,224 --> 00:09:23,729
We hadden vier filmrolletjes.
Die van Nick en die van twee stringers.

106
00:09:25,106 --> 00:09:28,609
De foto was van een stringer.
Ik heb z'n naam gecheckt.

107
00:09:30,736 --> 00:09:33,030
Er was een foto van Nick Út…

108
00:09:33,114 --> 00:09:36,742
…met het rennende meisje
die van de zijkant genomen was…

109
00:09:36,826 --> 00:09:40,246
…en ik koos voor die foto,
omdat hij discreet was.

110
00:09:40,788 --> 00:09:43,541
En toen kwam Horst Faas terug
van de lunch.

111
00:09:44,542 --> 00:09:47,670
{\an8}Horst Faas, de legendarische AP-fotograaf.

112
00:09:47,753 --> 00:09:52,216
{\an8}Een kolossale kerel.
Hij was een echte professional.

113
00:09:52,300 --> 00:09:58,055
Hij had een lab van wereldklasse opgezet
in het kantoor van Associated Press.

114
00:09:58,723 --> 00:10:00,933
Maar hij was ook streng.

115
00:10:01,017 --> 00:10:05,938
Je wilde hem te vriend houden.
Hij had echt een kort lontje.

116
00:10:07,106 --> 00:10:09,900
De foto lag daar op het bureau.

117
00:10:09,984 --> 00:10:13,571
Hij zag hem en hij zei:
'Boem, die nemen we.'

118
00:10:14,780 --> 00:10:19,285
Er was geen twijfel mogelijk.
Het was zijn besluit. Hij was de baas.

119
00:10:20,786 --> 00:10:23,080
Ik begon het bijschrift te schrijven.

120
00:10:24,957 --> 00:10:27,501
Het was bijna af. Ik had vier regels.

121
00:10:27,585 --> 00:10:33,299
Voor een huisfotograaf schrijf je 'STF/'.

122
00:10:33,382 --> 00:10:37,845
En voor een stringer gebruik je 'STR/'.

123
00:10:37,928 --> 00:10:40,973
Ik keek naar het notitieboekje…

124
00:10:41,557 --> 00:10:47,647
…en Horst Faas, die naast me stond, zei:
'Nick Út. Maak er Nick Út van.

125
00:10:48,731 --> 00:10:52,818
Maak er een huisfoto van. Nick Út.'
Dat waren z'n woorden.

126
00:10:55,196 --> 00:10:59,492
En die woorden zijn me
de rest van m'n leven bijgebleven.

127
00:11:00,284 --> 00:11:04,789
Maar waarom draaide je je niet om
en weigerde je dat niet?

128
00:11:06,916 --> 00:11:10,503
Dat is iets waar ik m'n leven lang
moeite mee heb gehad.

129
00:11:11,504 --> 00:11:15,424
Ik had m'n baan aan Horst Faas te danken.

130
00:11:15,508 --> 00:11:18,928
Ik was drie jaar getrouwd,
we hadden twee kinderen…

131
00:11:19,011 --> 00:11:22,682
…en dat was m'n werk, m'n broodwinning.

132
00:11:22,765 --> 00:11:26,018
Ik heb geen bezwaar gemaakt.
Ik heb het gewoon gedaan.

133
00:11:27,186 --> 00:11:33,776
En ik heb me m'n hele leven rot gevoeld,
omdat ik niet moedig genoeg was.

134
00:11:33,859 --> 00:11:39,448
Het was gewoon een van die dingen
die aan me knaagden. Een schuldgevoel.

135
00:11:47,498 --> 00:11:51,043
Ik weet nog dat hij die avond
erg laat thuis was gekomen.

136
00:11:51,127 --> 00:11:52,712
Hij was erg van streek.

137
00:11:52,795 --> 00:11:55,172
{\an8}En hij bleef maar doorgaan…

138
00:11:55,256 --> 00:11:56,132
{\an8}CARLS VROUW

139
00:11:56,215 --> 00:12:00,594
{\an8}…over dat meisje met brandwonden en zo.

140
00:12:01,429 --> 00:12:07,935
Ik weet nog dat hij zei dat Horst
Nicks naam onder de foto wilde hebben…

141
00:12:08,644 --> 00:12:11,522
…maar dat iemand anders hem gemaakt had.

142
00:12:13,524 --> 00:12:15,109
En hij was erg van streek.

143
00:12:16,485 --> 00:12:17,611
Meer weet ik niet.

144
00:12:26,287 --> 00:12:30,541
Wanneer ik naar kantoor kwam,
praatten de Vietnamezen altijd met me.

145
00:12:31,125 --> 00:12:35,296
- En wat zeiden ze?
- Dat het niet Nick Úts foto was.

146
00:12:36,046 --> 00:12:40,593
Was het een publiek geheim
onder de Vietnamese fotografen?

147
00:12:42,428 --> 00:12:45,890
Carl, we hebben deze foto's bekeken.

148
00:12:45,973 --> 00:12:50,311
We kunnen de meeste mensen identificeren,
de crew van NBC, Nick Út…

149
00:12:50,394 --> 00:12:53,689
Maar er is nog iemand
die op deze foto's staat.

150
00:12:53,773 --> 00:12:56,609
Ik ken geen foto's
die zijn toegeschreven aan…

151
00:12:56,692 --> 00:13:01,947
- Weet je wie dat is?
- Vermoedelijk de man die we zoeken.

152
00:13:02,031 --> 00:13:08,954
Je hypothese is dus dat dit de stringer is
die haar van voren gefotografeerd heeft.

153
00:13:09,038 --> 00:13:10,456
Ja, precies.

154
00:13:10,539 --> 00:13:15,377
Een onbekende stringer.
Niet een van onze vaste stringers.

155
00:13:15,461 --> 00:13:19,381
Het was geen naam die ik kende,
dus herinnerde ik me hem niet.

156
00:13:23,552 --> 00:13:26,680
Vijftig jaar. En ik word tachtig.

157
00:13:27,431 --> 00:13:29,725
Wat ik echt wil doen voor ik doodga…

158
00:13:29,809 --> 00:13:35,815
…is de echte fotograaf vinden
en m'n excuses aanbieden.

159
00:13:39,568 --> 00:13:42,112
Ik weet dat ik het niet goed kan maken…

160
00:13:42,196 --> 00:13:46,909
…maar ik wil op z'n minst
de zaken rechtzetten.

161
00:13:46,992 --> 00:13:52,039
Ik denk dat excuses aanbieden
het beste is wat ik nu kan doen.

162
00:13:52,706 --> 00:13:55,334
- Wellicht wel het enige.
- Ja.

163
00:14:03,717 --> 00:14:09,932
Dat Nick Út de fotograaf zou zijn,
is bijna even bekend als de foto zelf.

164
00:14:10,558 --> 00:14:12,268
{\an8}Ze rende zo met haar armen.

165
00:14:12,351 --> 00:14:14,228
Ik rende weg en…

166
00:14:14,311 --> 00:14:18,566
Nicks broer, Huỳnh Thanh Mỹ,
was een acteur en fotograaf…

167
00:14:18,649 --> 00:14:22,027
…die tijdens een opdracht voor AP
in 1965 gedood werd.

168
00:14:23,279 --> 00:14:27,658
Een dorpsjongen die uit de schaduw
van de getalenteerde oudere broer stapt…

169
00:14:27,741 --> 00:14:28,909
AP is m'n familie.

170
00:14:28,993 --> 00:14:32,121
…en op 21-jarige leeftijd
een Pulitzerprijs wint…

171
00:14:32,621 --> 00:14:34,498
…is een legendarisch verhaal.

172
00:14:35,708 --> 00:14:39,253
En dat verhaal heeft AP
vijftig jaar lang gepromoot…

173
00:14:39,336 --> 00:14:42,715
…onder meer in het boek en de film
<i>From Hell to Hollywood</i>.

174
00:14:43,215 --> 00:14:45,175
Ik ben in 1977 naar LA gekomen.

175
00:14:45,676 --> 00:14:50,639
Ik keek naar Hollywood en dacht:
mijn God, wat een verschil met Vietnam.

176
00:14:50,723 --> 00:14:55,269
Hij is iemand die altijd
op de juiste plek is om foto's te nemen.

177
00:14:55,769 --> 00:14:59,356
Als je die legende ontkracht,
herschrijf je de geschiedenis.

178
00:15:00,065 --> 00:15:03,485
En als Nick de foto niet gemaakt heeft,
wie dan wel?

179
00:15:04,194 --> 00:15:06,697
{\an8}Hier had je het kantoor van AP.

180
00:15:06,780 --> 00:15:08,240
{\an8}VERSLAGGEEFSTERS

181
00:15:08,324 --> 00:15:09,909
{\an8}Dit wordt onmogelijk.

182
00:15:09,992 --> 00:15:12,912
We zullen die vent nooit vinden.

183
00:15:13,412 --> 00:15:17,333
We weten niet wie hij is.

184
00:15:17,416 --> 00:15:22,463
We weten niet of hij nog leeft
en of hij nog in Vietnam is of niet.

185
00:15:22,963 --> 00:15:28,552
Ik ben hier pas veel later komen werken.
Ik ken die mensen niet.

186
00:15:28,636 --> 00:15:35,267
Hij kent niemand die bij AP werkt.
Hij kent alleen de fotografenclub.

187
00:15:35,768 --> 00:15:37,686
OORLOG

188
00:15:37,770 --> 00:15:39,146
OORLOGSMUSEUM

189
00:15:43,817 --> 00:15:48,697
Ik ben Lê Vân. Ik ben journalist
en ik woon in Ho Chi Minhstad.

190
00:15:49,907 --> 00:15:55,746
Dit verhaal wekte m'n nieuwsgierigheid,
maar ik wist niet zeker of het waar was.

191
00:15:56,246 --> 00:16:00,834
Ik wilde weten hoe het als het waar was…

192
00:16:00,918 --> 00:16:04,880
…al die tijd geheim heeft kunnen blijven?

193
00:16:04,964 --> 00:16:09,843
Toen Carl zei dat hij de echte maker
van de foto wilde vinden…

194
00:16:09,927 --> 00:16:11,971
…om excuses aan te bieden…

195
00:16:12,054 --> 00:16:17,518
…stuurde hij me
een paar foto's van de persoon…

196
00:16:17,601 --> 00:16:19,728
…die de foto gemaakt zou hebben.

197
00:16:19,812 --> 00:16:23,649
En toen ben ik hem gaan zoeken.

198
00:16:29,613 --> 00:16:32,992
- Goedemorgen. Hoe is het?
- Leuk je te zien. Alles oké?

199
00:16:33,075 --> 00:16:39,206
M'n generatie heeft altijd moeten opboksen
tegen de legendarische Vietnamfotografen.

200
00:16:42,626 --> 00:16:47,881
Het nalatenschap van AP in Vietnam
is gebaseerd op vier Pulitzerprijzen.

201
00:16:48,549 --> 00:16:51,051
De monnik van Malcolm Browne…

202
00:16:51,635 --> 00:16:54,722
…het foto-essay van Horst Faas uit 1964…

203
00:16:55,222 --> 00:16:57,850
…de Vietcongexecutie van Eddie Adams…

204
00:16:58,642 --> 00:17:01,061
…en de foto van een negenjarig meisje…

205
00:17:01,145 --> 00:17:04,648
{\an8}…dat op de vlucht sloeg
voor een napalmaanval in Trang Bang.

206
00:17:22,207 --> 00:17:25,044
{\an8}Ze rende de tempel uit en de weg op…

207
00:17:25,127 --> 00:17:27,546
{\an8}NICHT VAN KIM PHÚC
12 JAAR OUD IN 1972

208
00:17:27,629 --> 00:17:30,841
En toen renden ze allemaal hierlangs.

209
00:17:33,844 --> 00:17:37,848
{\an8}Ze bombardeerden eerst hier
en daarna gingen ze elders verder.

210
00:17:37,931 --> 00:17:40,851
{\an8}NEEF VAN KIM PHÚC
11 JAAR OUD IN 1972

211
00:17:42,561 --> 00:17:44,104
Dit was de eerste aanval.

212
00:17:44,188 --> 00:17:46,899
Dit is de napalm
die de kinderen verbrandde?

213
00:17:46,982 --> 00:17:48,984
Ja, dat was de napalm.

214
00:17:49,068 --> 00:17:54,198
Dit ben ik met de familie van Kim Phúc.
Dit is Kim Phúc. Tâm.

215
00:17:54,698 --> 00:17:57,785
Allemaal familie. En zij ook.

216
00:17:58,619 --> 00:18:02,331
Ben jij dit? Waar ben jij? Dit ben jij.

217
00:18:03,082 --> 00:18:05,667
- En dit ook.
- Dat ben ik.

218
00:18:06,168 --> 00:18:11,632
M'n zus nam m'n broer mee.
Er werd veel geschreeuwd.

219
00:18:11,715 --> 00:18:17,971
Ik bleef kalm
en haalde de bomscherven van ze af…

220
00:18:18,055 --> 00:18:23,143
…die bleven plakken als aangebrande rijst.

221
00:18:23,227 --> 00:18:27,106
Waar was je toen de bom ontplofte?

222
00:18:27,189 --> 00:18:32,528
Ik was weg aan het rennen.
En toen ontplofte de bom.

223
00:18:33,237 --> 00:18:38,325
Ik rende met eenheid 25 weg terwijl Kim
bij haar oma was en verbrand werd.

224
00:18:38,826 --> 00:18:40,744
Jullie zijn tegelijk vertrokken?

225
00:18:41,537 --> 00:18:45,415
We renden tegelijk weg.
Elke groep aan één kant van de brug.

226
00:18:45,499 --> 00:18:47,918
We renden, tuimelden en schreeuwden.

227
00:18:48,001 --> 00:18:50,671
En jullie renden op de journalisten af?

228
00:18:50,754 --> 00:18:55,843
Wist je wie dat waren en wat ze deden?
Wist je dat het journalisten waren?

229
00:18:55,926 --> 00:18:58,554
Nee, ik wist niet wie die foto's maakten.

230
00:18:58,637 --> 00:19:03,100
Op dat moment
zijn de laatste foto's gemaakt.

231
00:19:03,183 --> 00:19:06,311
De gewonde kinderen
gingen naar het ziekenhuis.

232
00:19:06,395 --> 00:19:10,816
Weet je nog hoe dat is gegaan?
Hoe bereikten ze het ziekenhuis?

233
00:19:10,899 --> 00:19:13,819
En in het bijzonder Kim Phúc?

234
00:19:13,902 --> 00:19:17,114
- Ik zag dat ze in een auto werd gestopt.
- Door wie?

235
00:19:17,197 --> 00:19:20,242
De mensen hielpen elkaar
en zetten haar in de auto.

236
00:19:20,325 --> 00:19:24,246
- Wie waren dat?
- Er waren veel mensen.

237
00:19:24,329 --> 00:19:27,749
- Burgers of soldaten?
- Burgers. Ze stopten haar in een auto.

238
00:19:27,833 --> 00:19:34,339
Alle mensen die er netjes en wit uitzagen,
zagen we voor Amerikanen aan.

239
00:19:34,423 --> 00:19:39,678
We dachten: ze gaan haar redden.
En ze is gered.

240
00:19:40,679 --> 00:19:46,310
Bach, is dit de man die Kim Phúc
naar het ziekenhuis heeft gebracht?

241
00:19:47,269 --> 00:19:48,353
Nee.

242
00:19:49,229 --> 00:19:52,316
Het was gewoon een goedgeklede burger.

243
00:19:53,317 --> 00:19:56,153
Meer herinneren we ons niet.

244
00:19:57,487 --> 00:19:59,198
Laat het verleden rusten.

245
00:20:01,950 --> 00:20:03,285
Oké. Bedankt.

246
00:20:03,785 --> 00:20:05,329
Dames en heren, Nick Út.

247
00:20:06,705 --> 00:20:08,832
Goedenavond, dames en heren.

248
00:20:09,333 --> 00:20:10,709
Ze had moeten sterven.

249
00:20:10,792 --> 00:20:15,214
Maar omdat Nick z'n camera neerlegde
en haar naar een ziekenhuis bracht…

250
00:20:15,297 --> 00:20:18,634
Ik pakte haar op,
zette haar in het busje van de zaak…

251
00:20:18,717 --> 00:20:23,305
…en alle kinderen in het busje
huilden 35, 40 minuten lang.

252
00:20:23,388 --> 00:20:25,849
We bereikten het ziekenhuis van Củ Chi.

253
00:20:26,433 --> 00:20:30,229
Ik liet m'n perskaart zien
en ze namen haar meteen mee.

254
00:20:44,076 --> 00:20:48,705
Die foto had een grote impact
op de geschiedenis van m'n land.

255
00:20:50,874 --> 00:20:57,589
De foto van het Napalmmeisje
hielp de vredesbeweging in Vietnam.

256
00:20:57,673 --> 00:21:01,343
En dat was heel gunstig
voor het Vietnamese volk…

257
00:21:01,426 --> 00:21:04,429
…dat al lang te lijden had
onder de oorlog.

258
00:21:05,430 --> 00:21:11,728
Degene die in staat was dit moment
en dit beeld met de hele wereld te delen…

259
00:21:11,812 --> 00:21:16,149
…is dus een held
binnen de Vietnamese geschiedenis.

260
00:21:23,490 --> 00:21:28,287
Ik heb de hele Vietnamoorlog vanaf '68
in zwart-witfilm gezien.

261
00:21:29,913 --> 00:21:35,168
Buitenstaanders beseften niet
hoe competitief de pers in Saigon was…

262
00:21:35,252 --> 00:21:39,423
…met ruim duizend geaccrediteerde
journalisten van over de hele wereld.

263
00:21:40,716 --> 00:21:41,883
{\an8}BUITENLANDCORRESPONDENT

264
00:21:41,967 --> 00:21:45,220
{\an8}Als er een belangrijke veldslag was,
stond je vroeg op…

265
00:21:45,304 --> 00:21:48,140
…om als eerste
in een helikopter te stappen.

266
00:21:48,640 --> 00:21:52,644
En dan was je blij als daar
niemand van AP of Reuters was.

267
00:21:59,568 --> 00:22:02,404
{\an8}Journalisten hadden de ererang van majoor…

268
00:22:02,487 --> 00:22:08,368
{\an8}…dus als er een kapitein in de rij stond
bij een helikopter, stuurde je hem weg.

269
00:22:10,746 --> 00:22:14,833
Voor een jonge journalist
was het echt een avontuurlijke plek.

270
00:22:15,334 --> 00:22:19,087
Ik moet zeggen dat het avontuur
me wellicht meer interesseerde…

271
00:22:19,171 --> 00:22:22,007
…dan de impact van de oorlog op de mensen.

272
00:22:23,550 --> 00:22:26,553
Maar hoe langer ik er was,
hoe akeliger ik het vond.

273
00:22:29,514 --> 00:22:32,601
Bij de operatie zijn 53 vijanden gedood.

274
00:22:33,685 --> 00:22:36,021
En er zijn 856 verdachten opgepakt.

275
00:22:36,855 --> 00:22:41,777
{\an8}Er was een soort kameraadschap
bij de pers die overdag op pad ging…

276
00:22:41,860 --> 00:22:44,488
{\an8}…en wellicht naar het front ging…

277
00:22:44,571 --> 00:22:47,282
{\an8}…en dan 's avonds terugkwam…

278
00:22:48,283 --> 00:22:51,328
…zonder zo kwetsbaar
als de andere mensen te zijn.

279
00:22:52,162 --> 00:22:57,709
Het was surrealistisch. We zagen
hoe er overal in de stad werd geschoten…

280
00:22:58,460 --> 00:23:03,632
…en we bekeken dat
terwijl we een gin-tonic dronken.

281
00:23:07,761 --> 00:23:11,640
Carl en ik waren vrienden,
maar we waren heel anders dan de rest.

282
00:23:12,224 --> 00:23:13,850
We waren ingehuurde locals.

283
00:23:15,102 --> 00:23:17,354
We hadden allebei Vietnamese vrouwen.

284
00:23:20,357 --> 00:23:25,320
…dronken bier en waren bij de Vietnamezen.

285
00:23:27,572 --> 00:23:32,911
En we hadden allebei respect
voor de rijke Vietnamese cultuur…

286
00:23:32,994 --> 00:23:35,580
…terwijl de mensen zo kwetsbaar waren.

287
00:23:37,499 --> 00:23:40,669
Het kantoor van AP
was een geweldige leerschool.

288
00:23:40,752 --> 00:23:43,296
Een geweldige leerplek, ook voor mij.

289
00:23:44,506 --> 00:23:49,219
Tijdens het Paasoffensief
dat in maart, april 1972 begon…

290
00:23:49,302 --> 00:23:52,180
…waren er al
veel grondtroepen teruggeroepen.

291
00:23:52,264 --> 00:23:56,726
Als onderdeel van die afbouw riepen
Westerse persbureaus ook mensen terug.

292
00:23:56,810 --> 00:23:59,604
Op dat moment was ik de fotoredacteur.

293
00:24:00,772 --> 00:24:04,192
Dus toen het offensief begon,
kwamen we personeel tekort.

294
00:24:04,276 --> 00:24:06,903
We zaten een beetje in de problemen.

295
00:24:07,571 --> 00:24:09,322
We deden onder voor UPI.

296
00:24:10,282 --> 00:24:15,370
Horst Faas kwam terug uit Singapore
en hij nam de fotoafdeling van me over.

297
00:24:16,246 --> 00:24:19,082
Er waren sleutelfiguren
van de pers in Saigon.

298
00:24:19,166 --> 00:24:21,793
Horst Faas, een legendarische figuur.

299
00:24:22,294 --> 00:24:24,963
Z'n wil was wet op het kantoor van AP.

300
00:24:25,046 --> 00:24:29,426
Hij had met Pulitzerprijswinnaars gewerkt,
en dat deed er echt toe.

301
00:24:30,010 --> 00:24:33,555
Horst was een forse vent
met een prachtig Beiers accent…

302
00:24:34,139 --> 00:24:38,143
…die heel wat dronk en goed at
en die een geweldige fotograaf was.

303
00:24:38,226 --> 00:24:40,896
Niets kon hem
van een goede foto weerhouden.

304
00:24:40,979 --> 00:24:46,401
We hadden een groep Westerse
en een paar Vietnamese huisfotografen…

305
00:24:46,485 --> 00:24:52,032
…en we hadden een heel leger
aan stringers en freelancers, echt overal.

306
00:24:52,866 --> 00:24:55,785
Ze waren zo afhankelijk
van Vietnamese fotografen…

307
00:24:55,869 --> 00:25:00,332
…die dagen aan een stuk
het veld in gingen met een lading film…

308
00:25:00,415 --> 00:25:02,375
…en een week of twee weg bleven.

309
00:25:03,376 --> 00:25:05,629
Zuid-Vietnamese legerfotografen…

310
00:25:05,712 --> 00:25:09,633
…die wat bij wilden verdienen,
gaven ons het rolletje.

311
00:25:10,133 --> 00:25:12,302
Je liet ze een bonnetje tekenen…

312
00:25:12,385 --> 00:25:16,097
…en gaf dat aan de secretaresse,
die hen in dollars betaalde.

313
00:25:16,181 --> 00:25:18,058
Twintig dollar. Groen.

314
00:25:21,937 --> 00:25:26,858
Carl, wanneer besefte je
op het kantoor van AP…

315
00:25:26,942 --> 00:25:31,404
…wat deze foto vertegenwoordigde?

316
00:25:31,905 --> 00:25:38,620
De ochtend erop ontdekten we de reactie,
nadat de foto gepubliceerd was.

317
00:25:38,703 --> 00:25:42,999
Toen beseften we
dat dit groot nieuws zou worden.

318
00:25:44,167 --> 00:25:49,506
Deze kinderen waren het slachtoffer
van de Zuid-Vietnamese luchtmacht.

319
00:25:54,511 --> 00:25:58,181
Eén, twee, drie, vier.
Weg met die oorlog ver van hier.

320
00:25:59,182 --> 00:26:00,892
GEEN NAPALMKINDEREN MEER

321
00:26:05,480 --> 00:26:08,608
- Ik vraag me af of dat zo opgezet is.
- Dat zou kunnen.

322
00:26:09,526 --> 00:26:12,737
Omdat ze die foto hadden
van dat naakte meisje.

323
00:26:13,488 --> 00:26:16,157
Ze hebben daar echt van geprofiteerd.

324
00:26:19,578 --> 00:26:24,833
De foto had in die tijd
geen impact in Vietnam.

325
00:26:25,750 --> 00:26:28,169
{\an8}Als, maar dat was nog maar de vraag…

326
00:26:28,253 --> 00:26:29,129
{\an8}OUD-VN-AMBASSADEUR

327
00:26:29,212 --> 00:26:34,509
{\an8}…we zouden hebben gehoord
dat een meisje zo verbrand zou zijn…

328
00:26:35,176 --> 00:26:40,348
…zou dat nieuws geweest zijn
dat even snel voorbij zou komen.

329
00:26:40,432 --> 00:26:46,229
Het was veel minder belangrijk
dan het nieuws over, laten we zeggen…

330
00:26:46,313 --> 00:26:50,400
…één, tien, honderd
of zelfs duizend doden op één dag.

331
00:26:56,156 --> 00:26:58,908
Ik geloof dat Carl me belde…

332
00:26:58,992 --> 00:27:03,121
…en vroeg of ik langs kon komen
om iemand in een ziekenhuis te vinden.

333
00:27:03,204 --> 00:27:09,586
AP vroeg om een tweede artikel
en ik moest het Napalmmeisje gaan zoeken.

334
00:27:09,669 --> 00:27:10,837
Waar ze ook was.

335
00:27:11,338 --> 00:27:15,300
En Nick Út zei niet: 'Hé, ik kom mee.'

336
00:27:15,383 --> 00:27:18,345
Hij vertelde ons in het kantoor
niet waar ze was.

337
00:27:19,429 --> 00:27:24,976
Met Tom Fox en onze andere huisfotograaf
vertrokken we alle drie op onze motors.

338
00:27:25,644 --> 00:27:29,105
Ik herinner me nog goed
dat we Kim Phúc gevonden hadden…

339
00:27:29,189 --> 00:27:34,194
…en dat ik met Carl aan haar bed stond.

340
00:27:34,277 --> 00:27:38,114
Ze was helemaal verbonden
en daar zat een netje omheen.

341
00:27:38,198 --> 00:27:39,741
En ze was bij bewustzijn.

342
00:27:41,284 --> 00:27:43,703
Ik was woedend…

343
00:27:44,663 --> 00:27:50,543
…en werd zo geraakt door deze tragedie…

344
00:27:50,627 --> 00:27:53,338
…en door de geur.

345
00:27:55,840 --> 00:27:59,219
Ze rook naar verbrand vlees.

346
00:28:00,720 --> 00:28:06,476
En dat was echt zwaar.

347
00:28:06,559 --> 00:28:08,228
Heel erg zwaar.

348
00:28:08,728 --> 00:28:11,648
HET NAPALMMEISJE
HERSTELT IN HET ZIEKENHUIS

349
00:28:11,731 --> 00:28:16,528
Via Tom heb ik haar vader geïnterviewd
en heb ik het hele verhaal gehoord.

350
00:28:16,611 --> 00:28:18,571
HAAR OUDERS ZATEN BIJ HAAR BED

351
00:28:20,407 --> 00:28:24,077
Vietnam was iets unieks.
Vietnam heeft ons iets afgenomen.

352
00:28:24,160 --> 00:28:26,996
Carl, hoe kwam je
achter de naam van de stringer?

353
00:28:27,706 --> 00:28:31,376
In 2010 was er een reünie
met de naam Vietnam Old Hacks.

354
00:28:31,459 --> 00:28:36,005
Deze reünie onthulde facetten van Carl
die niemand van ons ooit vermoed had.

355
00:28:36,089 --> 00:28:41,594
En m'n vrouw zat bij een oorlogsfotograaf
die de naam had gehoord.

356
00:28:44,055 --> 00:28:47,308
Het was een vrij grote reünie.
Er werd veel bijgepraat.

357
00:28:47,392 --> 00:28:50,186
In de verte zag Nick Út
dat we iets lieten zien.

358
00:28:50,270 --> 00:28:54,023
En toen zei iemand anders tegen me:
'Heb je het nieuws gehoord?

359
00:28:54,524 --> 00:28:56,526
We weten nu wie het was.'

360
00:28:57,026 --> 00:29:00,655
- Kun je de naam voor me herhalen?
- Nghệ.

361
00:29:01,948 --> 00:29:04,367
Een erg zeldzame Vietnamese naam.

362
00:29:09,831 --> 00:29:15,754
Het wordt lastig om de stringer te vinden,
omdat het zo lang geleden is.

363
00:29:16,254 --> 00:29:21,217
De mensen die het hadden kunnen weten,
zijn overleden…

364
00:29:21,301 --> 00:29:25,889
…of wonen in het buitenland,
zonder dat we weten waar.

365
00:29:27,474 --> 00:29:31,269
Toen we het op Facebook zetten,
hadden we maar weinig informatie.

366
00:29:31,352 --> 00:29:32,771
HIJ HEET NGHE

367
00:29:32,854 --> 00:29:33,938
WAAR IS NGHE NU?

368
00:29:34,522 --> 00:29:36,232
Ik had maar weinig hoop.

369
00:29:39,861 --> 00:29:42,280
'Gary, ik heb genoten van ons gesprek…

370
00:29:42,947 --> 00:29:46,493
…maar m'n advocaat
heeft me geadviseerd niet mee te doen.

371
00:29:46,993 --> 00:29:51,623
Sorry, je blijft maar aandringen,
maar ik kan niet meer voor je doen.'

372
00:29:52,457 --> 00:29:54,417
Het is zo teleurstellend.

373
00:29:54,501 --> 00:29:59,297
Hij is de tweede westerse journalist
die toch liever geen interview wil geven.

374
00:30:00,173 --> 00:30:02,926
Wie denken we
dat er toen op die weg waren?

375
00:30:03,426 --> 00:30:06,513
Op deze foto die door AP
aan Nick Út is toegewezen…

376
00:30:06,596 --> 00:30:09,140
…zien we het team van NBC…

377
00:30:10,517 --> 00:30:12,310
…het Britse team van ITN…

378
00:30:12,977 --> 00:30:15,438
…de verslaggever van de New York Times…

379
00:30:15,522 --> 00:30:18,107
…de verslaggever van de Chicago Tribune…

380
00:30:18,191 --> 00:30:23,363
…en een aantal mensen die vast
freelancers of legerfotografen waren.

381
00:30:23,446 --> 00:30:25,114
Voor wie net pas inschakelt…

382
00:30:25,198 --> 00:30:28,743
…ik spreek David Burnett,
de wereldberoemde fotojournalist.

383
00:30:28,827 --> 00:30:32,038
{\an8}David Burnett was zowel
in Trang Bang op dat moment…

384
00:30:32,121 --> 00:30:35,166
{\an8}…als in het AP-kantoor die middag.

385
00:30:35,250 --> 00:30:39,295
{\an8}Iedereen denkt dat ik dat rechts ben,
maar dat ben ik niet.

386
00:30:39,379 --> 00:30:44,634
David heeft herhaaldelijk gezegd dat hij
zeker weet dat Nick de foto gemaakt heeft.

387
00:30:44,717 --> 00:30:49,138
We zagen mensen uit de rook komen
en op ons afrennen.

388
00:30:49,222 --> 00:30:54,310
En Nick en een andere journalist
renden onmiddellijk op ze af.

389
00:30:54,394 --> 00:30:58,147
Het kostte me dertig seconden
voor ik m'n toestel geladen had.

390
00:30:58,231 --> 00:31:02,277
En in die dertig seconden
heeft Nicky die foto gemaakt.

391
00:31:02,986 --> 00:31:06,906
Maar David heeft naar eigen zeggen
niet gezien wie de foto maakte.

392
00:31:06,990 --> 00:31:11,286
Ik weet nog dat ik in de kantoorruimte
van de fotoafdeling van AP zat…

393
00:31:11,369 --> 00:31:14,205
…toen een technicus
een afdruk kwam brengen…

394
00:31:14,289 --> 00:31:20,044
…en Horst Faas bekeek de foto en zei:
'Goed werk, Nick Út. Stuur hem door.'

395
00:31:20,545 --> 00:31:25,967
Net zoals Peter Arnett altijd zegt:
'Ik was erbij. Ik weet wat er is gebeurd.'

396
00:31:26,050 --> 00:31:29,721
Maar Peter heeft niet gezien
wat er in de fotokamer gebeurd is.

397
00:31:29,804 --> 00:31:32,849
Dat hebben maar erg weinig mensen gezien.

398
00:31:34,976 --> 00:31:41,941
AP in Vietnam en Horst Faas ondermijnen
is niet niks.

399
00:31:42,025 --> 00:31:45,445
En hun nalatenschap
is verbonden aan die herinnering.

400
00:31:46,571 --> 00:31:50,450
Oké, en de Vietnamezen
die we niet hebben gesproken?

401
00:31:50,950 --> 00:31:52,493
We hebben de NBC-jongens.

402
00:31:52,577 --> 00:31:54,787
Võ Suu en Tran Van Than.

403
00:31:54,871 --> 00:31:57,040
Võ Suu heeft geweigerd.

404
00:31:58,124 --> 00:32:01,044
{\an8}Ik heb hem op een dag gebeld
en ernaar gevraagd.

405
00:32:01,127 --> 00:32:05,006
{\an8}En hij zei: 'Praat met Carl.
Hij spreekt de waarheid.' Meer niet.

406
00:32:05,089 --> 00:32:08,343
- Oké.
- En meer zei hij niet.

407
00:32:09,761 --> 00:32:15,767
Het draait er niet om
dat Nick een foto gestolen heeft.

408
00:32:15,850 --> 00:32:18,311
Het is iets wat Nick overkomen is.

409
00:32:20,688 --> 00:32:25,026
Er is nooit naar z'n mening gevraagd.
Voor zover we weten van Carl.

410
00:32:25,109 --> 00:32:29,739
Hij kreeg die foto gewoon toegewezen.
Hij werd ermee opgezadeld.

411
00:32:29,822 --> 00:32:31,950
Ze hebben hem ermee belast.

412
00:32:32,033 --> 00:32:35,036
Hij is in veel opzichten
ook een slachtoffer.

413
00:32:35,536 --> 00:32:39,165
We moeten hem op een waardige,
respectvolle manier behandelen.

414
00:32:39,874 --> 00:32:44,128
BESTE NICK, IK WIL JE VRAGEN
OF IK JE MAG INTERVIEWEN

415
00:33:05,441 --> 00:33:06,484
- Terri?
- Ja?

416
00:33:08,027 --> 00:33:12,156
Hier droppen de Skyraiders de napalm.

417
00:33:12,240 --> 00:33:15,868
We zien hier de pers, de explosies…

418
00:33:16,452 --> 00:33:21,833
Hier zien we Nick Út
met z'n cameratassen en de poncho.

419
00:33:22,417 --> 00:33:24,627
- En z'n helm.
- Heel duidelijk.

420
00:33:25,128 --> 00:33:29,757
Hij heeft altijd gezegd
dat de oma als eerste naar buiten kwam…

421
00:33:30,341 --> 00:33:32,802
…en deze man hier draagt de tweede baby.

422
00:33:33,886 --> 00:33:39,142
Daarna heb je de foto
en dit is het volgende frame.

423
00:33:39,726 --> 00:33:41,978
Dit is een foto van Nick Út.

424
00:33:42,562 --> 00:33:46,524
Wat interessant is, is dat hij
van de kant van Saigon is genomen…

425
00:33:46,607 --> 00:33:49,110
…in de richting van alle rook.

426
00:33:50,069 --> 00:33:55,700
De rij met fotografen is omgedraaid.
De kinderen zijn voorbij gerend.

427
00:33:56,409 --> 00:33:59,328
En wie hebben we hier?

428
00:34:00,413 --> 00:34:02,415
We zien Nick Út.

429
00:34:02,498 --> 00:34:06,210
Maar hij staat niet
bij de rest van de journalisten…

430
00:34:06,294 --> 00:34:11,924
…die de foto van Kim Phúc hebben gemaakt
en nu in de richting gedraaid zijn…

431
00:34:12,008 --> 00:34:14,177
- Van Saigon, weg van de tempel.
- Ja.

432
00:34:16,387 --> 00:34:22,685
Als we deze reeks zo overdragen
aan de forensische experts…

433
00:34:22,769 --> 00:34:27,106
Dan zouden ze in staat moeten zijn
om te bepalen wie de persoon was…

434
00:34:27,190 --> 00:34:29,984
…die de foto heeft kunnen maken.

435
00:34:30,485 --> 00:34:33,112
- Naar alle waarschijnlijkheid.
- Precies.

436
00:34:33,196 --> 00:34:38,868
Een vooraanstaande groep in Parijs,
Index Investigation, kan dit bekijken.

437
00:34:40,244 --> 00:34:45,541
En het feit dat we dat proberen,
bewijst dat we te goeder trouw zijn.

438
00:34:53,216 --> 00:34:58,179
De foto won negen maanden later,
een jaar later de Pulitzerprijs…

439
00:34:58,262 --> 00:35:00,973
…de World Press Photo Award
en de Overseas Press Club Award.

440
00:35:01,057 --> 00:35:04,352
Was dat niet het moment
om de waarheid te vertellen?

441
00:35:04,435 --> 00:35:08,940
Het was toen al te laat.
We hebben het onder het tapijt geschoven.

442
00:35:09,440 --> 00:35:12,193
- We hebben het nooit gezegd.
- Waarom niet?

443
00:35:12,276 --> 00:35:16,322
Horst Faas was niet iemand
met wie je ruzie wilde krijgen.

444
00:35:16,405 --> 00:35:19,951
Ik kon er niet echt ophef over maken.

445
00:35:20,535 --> 00:35:26,874
- Waarom wachtte je tot Horst dood was?
- Het is niet eerlijk om dat zo te stellen.

446
00:35:27,875 --> 00:35:31,796
Ik heb er door de jaren heen
in privékringen over gesproken.

447
00:35:33,506 --> 00:35:37,051
Horst Faas was m'n baas.
Ik heb het bijschrift geschreven.

448
00:35:37,552 --> 00:35:40,680
'STF/naam…'

449
00:35:41,180 --> 00:35:42,807
Bij Vietnam Old Hacks.

450
00:35:43,307 --> 00:35:45,017
Ik benaderde Arnett en zei:

451
00:35:45,101 --> 00:35:48,187
'Ik weet niet of je dit weet,
maar zo is het gegaan.'

452
00:35:48,271 --> 00:35:51,274
Ik stortte m'n hart uit.

453
00:35:51,774 --> 00:35:55,570
En ik heb hier iets van Arnett,
Peter Arnett…

454
00:35:56,070 --> 00:36:00,575
…de Pulitzerprijswinnaar die voor AP
verslag uitbracht van de Vietnamoorlog…

455
00:36:00,658 --> 00:36:03,369
…een erg goede vriend van Horst…

456
00:36:03,452 --> 00:36:06,455
…die zei: 'Beste Carl,
je verhaal is choquerend.

457
00:36:06,539 --> 00:36:12,253
Je weet dat AP met al z'n middelen
en Horst en z'n vele vrienden…

458
00:36:12,336 --> 00:36:15,590
…samen met Nick Út zelf
en z'n Vietnamese collega's…

459
00:36:15,673 --> 00:36:20,303
…alles op alles zullen zetten om jou
en je beweringen in diskrediet te brengen…

460
00:36:20,386 --> 00:36:23,431
…en alles wat je zegt zullen aanvechten.'

461
00:36:23,514 --> 00:36:27,602
Dit is best heftig,
best opmerkelijk van Arnett.

462
00:36:28,186 --> 00:36:32,899
- En op welke datum was dat?
- Op 5 augustus 2009.

463
00:36:34,150 --> 00:36:40,031
En in 2015 hoorde je opnieuw van Arnett
op een openbaar forum.

464
00:36:40,615 --> 00:36:46,537
'Het management van AP is op de hoogte
van de valse aantijgingen van Robinson…

465
00:36:46,621 --> 00:36:48,456
…van de afgelopen jaren…

466
00:36:48,539 --> 00:36:52,960
…en zal opkomen voor Nicks reputatie
op basis van getuigenverklaringen…

467
00:36:53,044 --> 00:36:58,132
…en foto's uit die periode van AP
als hij besluit naar de pers te stappen.'

468
00:37:03,429 --> 00:37:10,102
Peter Arnett beweert dat de top van AP
op de hoogte is van je aantijgingen.

469
00:37:10,603 --> 00:37:15,191
- Hebben ze ooit contact opgenomen?
- Nee. Ze hebben me nooit benaderd.

470
00:37:15,274 --> 00:37:18,694
Heb je ooit overwogen
om contact op te nemen met Nick…

471
00:37:18,778 --> 00:37:21,572
…en dit rechtstreeks met hem te bespreken?

472
00:37:21,656 --> 00:37:27,078
Toen Nick officieel met pensioen ging,
heb ik een persoonlijke e-mail gestuurd…

473
00:37:27,787 --> 00:37:31,749
…waarin ik schreef:
'Je weet dat ik het echte verhaal ken.

474
00:37:31,832 --> 00:37:35,628
Kom toch van dat podium
en geniet lekker van je pensioen.'

475
00:37:35,711 --> 00:37:37,255
Maar hij bleef doorgaan.

476
00:37:37,338 --> 00:37:42,510
Ik denk dat hij op een Vietnamese manier
veel bescheidener had moeten zijn.

477
00:37:58,693 --> 00:38:02,738
{\an8}Wat is beter? Wat is juist?

478
00:38:02,822 --> 00:38:03,781
{\an8}STEM VAN TOM FOX

479
00:38:03,864 --> 00:38:07,910
{\an8}De mythe die onrecht met zich meebrengt…

480
00:38:08,869 --> 00:38:11,831
…of die mythe aantasten voor de waarheid?

481
00:38:15,001 --> 00:38:19,880
Er is een hele kant van het verhaal…

482
00:38:19,964 --> 00:38:22,925
…die niet wordt geregistreerd…

483
00:38:23,467 --> 00:38:26,637
…en dat is de persoon die de foto nam.

484
00:38:28,180 --> 00:38:34,312
En vanaf de dag waarop hij de foto nam,
werd hij buitengesloten van de realiteit.

485
00:38:34,937 --> 00:38:40,651
Hoe voelde dat?
En voor z'n vrouw en kinderen?

486
00:38:41,444 --> 00:38:45,614
Dat verhaal verdient het
om aan het licht te komen.

487
00:39:03,174 --> 00:39:07,845
{\an8}Een van m'n vrienden
postte dat bericht op Facebook.

488
00:39:07,928 --> 00:39:09,513
{\an8}VRIEND EN COLLEGA VAN NGHỆ

489
00:39:09,597 --> 00:39:12,016
{\an8}Allereerst herkende ik de naam meteen…

490
00:39:12,099 --> 00:39:15,936
…omdat Nghệ
een goede vriend en een collega is.

491
00:39:16,437 --> 00:39:20,441
Ik las dat verhaal en ik zag de foto.

492
00:39:21,192 --> 00:39:23,110
{\an8}Ik belde Nghệ meteen en zei:

493
00:39:23,194 --> 00:39:24,779
{\an8}VRIEND EN COLLEGA VAN NGHỆ

494
00:39:24,862 --> 00:39:27,490
{\an8}'Je verhaal is werkelijkheid geworden.'

495
00:39:28,866 --> 00:39:33,245
Hij vroeg:
'Echt? Zijn er mensen naar me op zoek?'

496
00:39:33,329 --> 00:39:36,374
En hij was erg opgewonden.

497
00:39:37,792 --> 00:39:43,339
'Mijn God, de mensen
zullen binnenkort de waarheid horen.'

498
00:39:49,095 --> 00:39:50,763
We moesten afwachten.

499
00:39:52,681 --> 00:39:58,062
Maar drie of vier dagen…

500
00:39:58,145 --> 00:40:02,858
…nadat ik het bericht geplaatst had,
zat ik in een café…

501
00:40:02,942 --> 00:40:07,696
…en werd ik gebeld op m'n telefoon.

502
00:40:09,782 --> 00:40:13,619
Ik vergeet dat nooit meer.
Ik liet het hem twee keer herhalen.

503
00:40:14,120 --> 00:40:20,459
'Meneer Nghệ heeft net gebeld:
"Met Nghệ. Ik ben degene die je zoekt."'

504
00:40:21,669 --> 00:40:26,507
Daarna zette ik m'n bril af
en begon ik te huilen.

505
00:40:30,261 --> 00:40:33,681
Hij zei dat hij nog maar een maand
in Vietnam zou zijn.

506
00:40:34,640 --> 00:40:38,144
Daarom vond ik dat ik hem
meteen op moest gaan zoeken.

507
00:40:40,354 --> 00:40:44,066
FIONA, IK HEB NGHỆ GEVONDEN.
IK GA NU NAAR HEM TOE.

508
00:40:44,150 --> 00:40:47,695
DAT MEEN JE NIET!!
VERTEL ME MEER. LEEFT HIJ NOG??

509
00:40:48,195 --> 00:40:49,655
JA

510
00:40:49,738 --> 00:40:52,032
EN HIJ HEEFT DE FOTO GEMAAKT???

511
00:40:52,116 --> 00:40:54,118
JA

512
00:40:55,411 --> 00:40:56,996
HEEL ERG SPANNEND!

513
00:40:57,079 --> 00:40:59,665
STEL ALLEEN VRAGEN. GEEF GEEN INFORMATIE.

514
00:40:59,748 --> 00:41:06,297
WE MOETEN KUNNEN BEVESTIGEN
DAT HIJ HET ECHT IS.

515
00:41:10,134 --> 00:41:15,431
Hij wachtte op ons
toen hij hoorde dat we zouden komen.

516
00:41:17,433 --> 00:41:20,519
Hij had niets gegeten. Hij wachtte gewoon.

517
00:41:29,069 --> 00:41:33,324
Dus toen ik die man zag…

518
00:41:33,949 --> 00:41:38,120
…die oudere man die daar voor me stond…

519
00:41:38,621 --> 00:41:43,083
Het is moeilijk te omschrijven
hoe ik me op dat moment voelde.

520
00:41:44,460 --> 00:41:46,003
Welke foto heb je gemaakt?

521
00:41:46,086 --> 00:41:52,176
De foto van het naakte meisje.
Haar kleren waren verbrand.

522
00:41:52,676 --> 00:41:55,721
- De foto van de Pulitzerprijs?
- Die, ja.

523
00:41:55,804 --> 00:42:01,602
Nick Út was daar ook,
maar hij heeft die foto niet gemaakt.

524
00:42:01,685 --> 00:42:06,148
Hij heeft wat foto's van ver af gemaakt.
Die foto was van mij.

525
00:42:06,649 --> 00:42:13,155
De man van AP nam de foto aan
en gaf me een afdruk…

526
00:42:13,239 --> 00:42:14,823
…en de rest van de film.

527
00:42:15,783 --> 00:42:20,329
Ik heb de rest
aan een journalist in Saigon gegeven.

528
00:42:20,829 --> 00:42:22,706
Aan wie heb je hem verkocht?

529
00:42:22,790 --> 00:42:29,046
Aan de baas. En de dag erop
gaf hij me zo'n grote afdruk…

530
00:42:29,713 --> 00:42:34,677
…en twintig dollar en zei hij:
'Ik wil de foto hebben.'

531
00:42:34,760 --> 00:42:40,933
Ik heb het geld aangenomen
en ben wat gaan drinken met de jongens.

532
00:42:41,016 --> 00:42:42,017
En dat was alles.

533
00:42:45,396 --> 00:42:50,359
Als een persbureau foto's van je kocht…

534
00:42:50,442 --> 00:42:55,114
…vermeldden ze je naam dan
als ze gepubliceerd werden?

535
00:42:55,197 --> 00:43:00,119
Nee, zelden.
Alleen bij speciale gelegenheden.

536
00:43:00,202 --> 00:43:06,458
Normaal gesproken
gaf ik ze na afloop de hele film.

537
00:43:06,542 --> 00:43:09,628
Ze deden wat ze maar wilden
en ik zweeg erover.

538
00:43:13,549 --> 00:43:17,636
Na m'n ontmoeting met Nghệ
voelde ik me ongelooflijk gelukkig.

539
00:43:24,768 --> 00:43:28,897
Op een ochtend werd ik wakker
en zag ik het nieuws op WhatsApp.

540
00:43:30,983 --> 00:43:33,986
We hebben een iPhone-opname van Nghệ.

541
00:43:34,069 --> 00:43:38,032
Hij was degene die de foto gemaakt had.

542
00:43:39,491 --> 00:43:40,701
Ongelooflijk nieuws.

543
00:43:41,952 --> 00:43:47,458
We deelden onze zoektocht naar Nghệ
met z'n dochter.

544
00:43:47,541 --> 00:43:49,376
IK WIL ME GRAAG VOORSTELLEN…

545
00:43:51,378 --> 00:43:57,217
ANTWOORD VAN JANNIE:
IK WEET ECHT NIET WAAR IK MOET BEGINNEN…

546
00:43:57,301 --> 00:44:02,431
IK HEB JE E-MAIL EEN AANTAL KEER GELEZEN.

547
00:44:02,514 --> 00:44:06,310
DIT IS ONGELOOFLIJK.
DE WAARHEID KAN EINDELIJK VERTELD WORDEN!

548
00:44:06,393 --> 00:44:08,270
{\an8}DOCHTER VAN NGHỆ

549
00:44:08,354 --> 00:44:11,023
{\an8}Ik heb papa gebeld
en gevraagd hoe het ging.

550
00:44:11,523 --> 00:44:16,403
Hij zei: 'Je raadt het nooit.
Er was iemand naar me op zoek.

551
00:44:16,487 --> 00:44:18,614
Ze wisten van m'n foto af.

552
00:44:19,782 --> 00:44:23,077
Ik ben met ze gaan lunchen
en ze hebben het me verteld.

553
00:44:23,160 --> 00:44:29,124
Ze willen het verhaal vertellen.
Ze weten van me af. Kun je dat geloven?'

554
00:44:35,839 --> 00:44:40,552
En toen gebeurde er iets
heel vreemds en ongelooflijks.

555
00:44:40,636 --> 00:44:46,016
Ik sms'te Nghệ om te vragen hoe het
met hem ging en om contact te houden…

556
00:44:46,100 --> 00:44:52,690
…maar ik kreeg die nacht
en de ochtend erop geen antwoord.

557
00:44:52,773 --> 00:44:55,984
De dag erop
probeerde ik hem weer te bereiken.

558
00:44:56,068 --> 00:45:01,281
Ik heb de hele dag gebeld,
maar er werd niet opgenomen.

559
00:45:04,118 --> 00:45:06,704
Ik belde hem weer, maar hij nam niet op.

560
00:45:07,204 --> 00:45:09,039
Ik bleef maar bellen.

561
00:45:10,457 --> 00:45:13,919
De middag daarop belde ik weer.

562
00:45:16,046 --> 00:45:23,053
En een vriendin van Nghệ nam op
en zei dat hij een beroerte had gehad.

563
00:45:27,015 --> 00:45:32,938
Ze zei dat hij in coma zou kunnen belanden
en dat het heel ernstig was.

564
00:45:36,108 --> 00:45:37,818
Ik werd…

565
00:45:38,902 --> 00:45:43,657
…zo emotioneel toen ik bedacht
dat hij in het ziekenhuis lag…

566
00:45:44,241 --> 00:45:48,370
…en dat hij zou kunnen overlijden.

567
00:45:48,454 --> 00:45:50,873
Ik herinnerde me iets wat hij gezegd had.

568
00:45:52,207 --> 00:45:56,503
'Als ik geen bewijs heb, ben ik niemand…

569
00:45:57,004 --> 00:46:01,258
…terwijl de andere man een held is.'

570
00:46:07,222 --> 00:46:08,390
M'n vader…

571
00:46:09,850 --> 00:46:13,979
…was het kind van de minnares van m'n opa.

572
00:46:15,564 --> 00:46:17,274
Een ongewenst kind.

573
00:46:17,357 --> 00:46:22,988
Dus gaven ze hem aan een gezin
dat voor m'n grootouders werkte…

574
00:46:23,071 --> 00:46:25,199
…en dat erg veel van hem hield.

575
00:46:26,366 --> 00:46:30,788
M'n vader verliet het dorp
en ging naar Saigon.

576
00:46:31,663 --> 00:46:35,626
Daar schreef hij zich in
bij de fotografieschool.

577
00:46:36,752 --> 00:46:38,962
En daar heeft hij m'n moeder ontmoet.

578
00:46:39,880 --> 00:46:43,133
Ze werkte vlakbij als kapster.

579
00:46:43,801 --> 00:46:47,137
Ze trouwden en kregen drie kinderen.

580
00:46:49,807 --> 00:46:53,936
Hij sloot zich aan bij het leger,
maar hij nam alleen maar foto's.

581
00:46:54,019 --> 00:46:57,689
Het leger stuurde hem naar de VS
om te studeren…

582
00:46:57,773 --> 00:47:01,026
…en daar heeft hij z'n diploma behaald.

583
00:47:01,109 --> 00:47:05,280
{\an8}DIPLOMA VOOR SUCCESVOLLE VOLTOOIING
VAN DE CURSUS FOTOLABWERKZAAMHEDEN

584
00:47:05,364 --> 00:47:06,907
{\an8}Ik werd luitenant…

585
00:47:07,574 --> 00:47:12,955
…omdat ik dat certificaat
van de Amerikaanse psyopsdienst had.

586
00:47:14,081 --> 00:47:18,210
Ik werkte bij de filmafdeling
en moest nieuws verzamelen.

587
00:47:21,046 --> 00:47:25,092
Wanneer ben je in 1975
naar de VS geëmigreerd?

588
00:47:26,552 --> 00:47:29,805
Een maand voordat het leger
van het noorden aankwam.

589
00:47:30,681 --> 00:47:33,350
Omdat ik werkte
voor de Amerikaanse ambassade.

590
00:47:33,433 --> 00:47:37,271
Ze gaven de mensen voorrang
die belangrijk werk hadden.

591
00:47:38,689 --> 00:47:40,774
Ik herinner het me nog heel goed.

592
00:47:41,358 --> 00:47:43,986
M'n vader zei ineens:

593
00:47:44,736 --> 00:47:47,698
'Pak jullie spullen. We vertrekken.'

594
00:47:48,991 --> 00:47:52,828
Ze lieten ons weten
dat we niet op vakantie gingen…

595
00:47:52,911 --> 00:47:54,872
…maar dat we ons land verlieten.

596
00:48:04,798 --> 00:48:07,175
Zo zijn we hier beland.

597
00:48:08,343 --> 00:48:13,765
{\an8}CALIFORNIË
6 MAANDEN NA DE BEROERTE VAN NGHỆ

598
00:48:21,732 --> 00:48:24,610
- Gary, alles oké?
- En met jou?

599
00:48:24,693 --> 00:48:26,904
- Aangenaam.
- Fantastisch om je te zien.

600
00:48:26,987 --> 00:48:30,574
- Je ziet er goed uit. Hoe is het?
- Goed. En met jou?

601
00:48:30,657 --> 00:48:33,368
Prima. Ik ben blij
dat het goed met je gaat.

602
00:48:33,452 --> 00:48:35,746
- Leuk je te zien.
- Fantastisch.

603
00:48:35,829 --> 00:48:37,873
- Gaan we naar binnen?
- Kom binnen.

604
00:48:37,956 --> 00:48:39,207
Ga jij maar eerst.

605
00:48:39,958 --> 00:48:44,254
- Je ziet er geweldig uit.
- Heel erg bedankt. Kom, Gary.

606
00:48:45,631 --> 00:48:50,552
Ik vraag me af of we samen
terug naar de oorlog kunnen gaan.

607
00:48:51,053 --> 00:48:54,473
8 juni 1972.

608
00:48:54,556 --> 00:49:00,103
Kun je me vertellen
wat je die dag hebt gedaan en waarom?

609
00:49:00,687 --> 00:49:04,316
Er was een zender,
ik weet niet meer welke zender…

610
00:49:04,399 --> 00:49:06,610
…die me belde me om te gaan filmen.

611
00:49:07,110 --> 00:49:11,698
Omdat ze zeiden
dat de Vietcong al in Trang Bang was.

612
00:49:11,782 --> 00:49:14,409
In een tempel in Trang Bang.

613
00:49:14,910 --> 00:49:21,458
Ze hadden geen chauffeur,
dus zei ik dat ik ook kon rijden.

614
00:49:22,042 --> 00:49:24,544
Ik huurde een auto en reed erheen.

615
00:49:25,545 --> 00:49:32,386
Toen ik daar aankwam,
zag ik vliegtuigen overvliegen.

616
00:49:32,886 --> 00:49:35,597
Dat wees erop dat er gedonder aankwam.

617
00:49:36,181 --> 00:49:41,353
Ik belde een paar jongens en zei:
'Jullie hebben werk.'

618
00:49:41,436 --> 00:49:45,732
Ik dacht dat er burgers waren
die zich daar verstopten.

619
00:49:45,816 --> 00:49:48,944
Toen dropten de vliegtuigen twee bommen.

620
00:49:49,027 --> 00:49:54,700
Ze konden alleen maar die weg op.
Ze konden nergens anders heen.

621
00:49:55,242 --> 00:49:57,285
Ik had alles voorbereid.

622
00:49:57,369 --> 00:50:04,126
Ik zag de scène voor me en maakte de foto.

623
00:50:04,209 --> 00:50:10,382
Ik wist dat moment vast te leggen
en ik wist dat ik dé foto had.

624
00:50:11,675 --> 00:50:13,635
Ik heb een…

625
00:50:13,719 --> 00:50:17,055
Gebruikte je die dag zo'n soort camera?

626
00:50:17,556 --> 00:50:21,268
Ja. Het was een Pentax.

627
00:50:21,351 --> 00:50:24,062
Met een 50 mm-lens. Normaal.

628
00:50:26,606 --> 00:50:29,651
Wanneer heb je de foto teruggezien?

629
00:50:30,152 --> 00:50:34,823
Zes of zeven maanden
nadat ik de foto had verkocht.

630
00:50:34,906 --> 00:50:38,201
Iemand van AP had gezegd…

631
00:50:39,119 --> 00:50:42,205
…dat m'n foto in de VS was beland.

632
00:50:42,706 --> 00:50:45,375
Dat hij prijzen had gewonnen.

633
00:50:45,459 --> 00:50:49,921
En hij vroeg
of ik een klacht wilde indienen.

634
00:50:50,714 --> 00:50:56,136
Ik keek hem aan en dacht:
ik heb geen bewijs.

635
00:50:56,720 --> 00:51:00,932
Laat ik het thuis gaan checken.

636
00:51:01,725 --> 00:51:08,148
En ik zag dat m'n vrouw de afdruk
verscheurd en weggegooid had.

637
00:51:08,648 --> 00:51:11,693
Dacht je op dat moment
dat het een vergissing was…

638
00:51:11,777 --> 00:51:14,738
…dat de namen op de foto veranderd waren?

639
00:51:14,821 --> 00:51:17,365
Of dacht je dat het met opzet was gedaan?

640
00:51:17,449 --> 00:51:21,495
Het was opzettelijk.
Dat besefte ik meteen.

641
00:51:21,578 --> 00:51:23,330
Het was m'n vak. Ik wist het.

642
00:51:23,830 --> 00:51:29,753
Die dag was Út
de enige huisfotograaf van AP.

643
00:51:30,253 --> 00:51:33,381
Dus schreef die man van AP
de foto aan hem toe.

644
00:51:34,591 --> 00:51:38,178
Heb je hem ooit nog teruggezien
en dit met hem besproken?

645
00:51:38,762 --> 00:51:42,557
Ik ben hem tegengekomen,
maar we hebben elkaar niet gegroet.

646
00:51:43,683 --> 00:51:45,602
Ik was overstuur.

647
00:51:45,685 --> 00:51:51,483
Ik heb er hard voor gewerkt,
maar die vent is met de eer gaan strijken.

648
00:51:51,983 --> 00:51:58,115
Hij kreeg erkenning. Hij won prijzen.
Hij werd in Vietnam geëerd.

649
00:52:03,286 --> 00:52:07,707
Ik weet nog
dat m'n vader die dag thuiskwam.

650
00:52:08,333 --> 00:52:13,463
Hij ging zitten
en haalde de film uit z'n zak.

651
00:52:14,047 --> 00:52:18,552
Hij gooide hem naar ons toe en zei:
'Ik heb dit vandaag verkocht.'

652
00:52:19,469 --> 00:52:24,141
En hij gooide die foto op de koelkast.

653
00:52:26,476 --> 00:52:30,147
Toen m'n vader weg was,
ging ik samen met m'n broertje…

654
00:52:30,647 --> 00:52:34,651
…op m'n tenen erop af
en draaiden we de foto om.

655
00:52:34,734 --> 00:52:38,864
En m'n jongere broer keek als eerste
en hij legde hem terug.

656
00:52:39,865 --> 00:52:42,784
En hij zei stilletjes: 'Niets zeggen.'

657
00:52:44,286 --> 00:52:47,038
En ik had zoiets van:
ik moet die foto zien.

658
00:52:47,664 --> 00:52:51,835
Dus ik deed hetzelfde als hij
en ik legde hem meteen weer terug.

659
00:52:52,544 --> 00:52:54,129
En we keken elkaar aan.

660
00:52:55,172 --> 00:53:00,594
We waren zo geschokt.
Ze was ongeveer even oud als ik.

661
00:53:01,720 --> 00:53:05,765
Waarom was ze naakt? Waarom schreeuwde ze?

662
00:53:07,726 --> 00:53:14,107
Toen m'n moeder aan het schoonmaken was,
mompelde ze:

663
00:53:14,191 --> 00:53:18,778
'Waarom heeft jullie vader
zo'n foto mee naar huis genomen?'

664
00:53:19,362 --> 00:53:24,492
Ze verscheurde hem
en gooide hem meteen in de prullenbak.

665
00:53:26,661 --> 00:53:31,958
Je moet weten dat m'n moeder
een traditionele Vietnamese dame was.

666
00:53:34,127 --> 00:53:37,756
Daarna raakte m'n vader in paniek.

667
00:53:38,465 --> 00:53:43,303
Hij zei: 'Als je hem niet weggegooid had…

668
00:53:43,803 --> 00:53:47,390
…had ik iets gehad
waarmee ik het kon bewijzen.'

669
00:53:50,894 --> 00:53:56,858
Steeds maar weer, tot aan de scheiding.

670
00:54:01,321 --> 00:54:06,368
- Gary, wil je iets te eten?
- Graag. Fantastisch. Bedankt.

671
00:54:07,244 --> 00:54:10,038
{\an8}- Wanneer ben jij geboren, Anthony?
- In 1961.

672
00:54:10,121 --> 00:54:11,456
{\an8}In '61? Oké.

673
00:54:11,539 --> 00:54:16,127
- Dus je bent opgegroeid tijdens de oorlog?
- Ja.

674
00:54:16,711 --> 00:54:20,507
Heb je veel tijd met Nghệ doorgebracht?
Hij had werk.

675
00:54:20,590 --> 00:54:23,093
Ik was degene die z'n auto moest wassen.

676
00:54:23,176 --> 00:54:26,680
- Ik deed dat altijd.
- Je waste de auto van je vader.

677
00:54:26,763 --> 00:54:32,185
Anthony, we hebben het
over de foto die je vader genomen heeft.

678
00:54:32,269 --> 00:54:34,938
Hoe voel je je wanneer je die foto ziet?

679
00:54:35,605 --> 00:54:39,651
Telkens als ik die foto zie, zeg ik:
'Die heeft m'n vader gemaakt.'

680
00:54:39,734 --> 00:54:40,860
Meer niet.

681
00:54:40,944 --> 00:54:43,738
Maar voor hem is het een ander verhaal.

682
00:54:44,447 --> 00:54:46,950
Er knaagt dan iets aan hem.

683
00:54:47,033 --> 00:54:51,079
'Waarom is het niemand opgevallen?
Ik heb die foto gemaakt.'

684
00:54:51,162 --> 00:54:52,580
- Zo ziet hij dat.
- Sorry.

685
00:54:53,873 --> 00:54:54,874
Gaat het?

686
00:54:55,750 --> 00:54:56,584
Nee.

687
00:54:58,753 --> 00:54:59,754
Het spijt me.

688
00:54:59,838 --> 00:55:01,548
Het is een kansloze strijd.

689
00:55:01,631 --> 00:55:05,510
{\an8}Ik denk dat hij dat van zich af
probeert te zetten, zo van: oké…

690
00:55:06,011 --> 00:55:07,137
{\an8}Want er is geen…

691
00:55:07,220 --> 00:55:08,305
{\an8}MAN VAN JANNIE

692
00:55:08,805 --> 00:55:10,432
…geen hulp, geen uitweg.

693
00:55:10,932 --> 00:55:14,144
Ik begrijp echt niet…

694
00:55:14,227 --> 00:55:21,026
…waarom ze Nghệ een afdruk hebben gegeven
van de foto die hij gemaakt heeft.

695
00:55:21,109 --> 00:55:24,571
- Het bewijs dat hij de foto heeft gemaakt.
- Ja.

696
00:55:24,654 --> 00:55:29,534
Het is erg raar om hem het bewijs te geven
van iets wat je hem hebt afgenomen.

697
00:55:29,617 --> 00:55:30,493
Ja.

698
00:55:31,077 --> 00:55:37,625
In wezen is er sprake van onrecht,
een algeheel onrecht.

699
00:55:37,709 --> 00:55:42,339
Zoiets zouden ze vast niet hebben gedaan
met een Westerse fotograaf in Amerika.

700
00:55:42,964 --> 00:55:46,926
Dus ik denk dat ze echt
van jullie vader geprofiteerd hebben…

701
00:55:47,427 --> 00:55:51,890
…zoals er van veel fotografen
en van veel freelancejournalisten…

702
00:55:51,973 --> 00:55:55,226
…uit ontwikkelingslanden onder de Evenaar…

703
00:55:55,310 --> 00:55:58,563
…geprofiteerd is voor en na dat moment.

704
00:55:59,064 --> 00:56:03,401
En ik denk dat daar
wat aan gedaan moet worden.

705
00:56:03,485 --> 00:56:07,030
Ja. Weet je wat?
Ik blijf er maar over nadenken.

706
00:56:07,113 --> 00:56:10,241
Veel mensen weten
dat hij de foto heeft gemaakt.

707
00:56:10,950 --> 00:56:14,079
M'n oom, m'n tante…

708
00:56:14,579 --> 00:56:17,415
…al z'n vrienden
die voor CBS en NBC werken…

709
00:56:17,499 --> 00:56:19,125
Iedereen weet het.

710
00:56:19,834 --> 00:56:23,254
Waarom heeft niemand het lef
om er iets over te zeggen?

711
00:56:24,255 --> 00:56:26,925
Wat zou volgens jou
een goede oplossing zijn?

712
00:56:27,008 --> 00:56:31,638
Ik wil dat AP
het waargebeurde verhaal vertelt.

713
00:56:31,721 --> 00:56:33,681
Het verhaal van m'n vader.

714
00:56:54,244 --> 00:57:00,417
<i>wel gefeliciteerd, lieve opa</i>

715
00:57:00,500 --> 00:57:06,131
<i>wel gefeliciteerd</i>

716
00:57:06,214 --> 00:57:07,590
GEFELICITEERD, OPA

717
00:57:12,137 --> 00:57:16,558
Pap en ik hebben het er vaak over.

718
00:57:17,559 --> 00:57:22,147
Als degene die dit gedaan heeft…

719
00:57:23,189 --> 00:57:28,278
…het zou bekennen, zou iedereen het weten.

720
00:57:30,655 --> 00:57:32,449
Maar als dat niet gebeurt…

721
00:57:34,075 --> 00:57:35,577
….zal het niet lukken.

722
00:57:36,619 --> 00:57:38,204
Het is onmogelijk.

723
00:57:41,249 --> 00:57:44,169
M'n vader wordt ouder.

724
00:57:45,503 --> 00:57:50,091
Als een engel op aarde
die bij m'n vader aanklopt…

725
00:57:50,175 --> 00:57:55,263
…en zegt dat het moment is aangebroken
en hij de waarheid gaat onthullen.

726
00:58:01,895 --> 00:58:04,606
Toen we Nghệ spraken…

727
00:58:05,190 --> 00:58:10,111
…ontdekten we dat niemand ooit
contact met hem had opgenomen.

728
00:58:10,195 --> 00:58:12,405
Hij had niemand gesproken.

729
00:58:13,072 --> 00:58:16,784
Z'n verhaal is niet beïnvloed
door iemand van buitenaf.

730
00:58:17,285 --> 00:58:19,329
Hij leidde een eenvoudig leven…

731
00:58:20,121 --> 00:58:24,167
…totaal afgezonderd,
in Californië met z'n familie.

732
00:58:28,004 --> 00:58:33,009
Hij heeft z'n hele leven
in de foto- en filmindustrie gewerkt.

733
00:58:35,345 --> 00:58:37,263
Hij was opgeleid tot cameraman.

734
00:58:39,807 --> 00:58:41,601
Dus die dag…

735
00:58:42,352 --> 00:58:49,234
…was Nghệ daar de meest talentvolle,
hoogst opgeleide oorlogsfotograaf.

736
00:59:00,245 --> 00:59:03,623
GOED NIEUWS,
M'N OOM STEMT IN MET EEN INTERVIEW.

737
00:59:03,706 --> 00:59:08,628
EN M'N OOM THÂN WAS DIE DAG
DE GELUIDSMAN. HIJ WAS ERBIJ!!

738
00:59:11,089 --> 00:59:14,717
- Hoi, Gary. Hoe gaat het?
- Leuk je te zien.

739
00:59:14,801 --> 00:59:17,303
Ik wil je voorstellen aan m'n oom.

740
00:59:17,387 --> 00:59:20,306
- Aangenaam, Thân.
- Bedankt, meneer.

741
00:59:20,390 --> 00:59:22,350
{\an8}Heel erg bedankt. Aangenaam.

742
00:59:22,433 --> 00:59:25,853
{\an8}Ik heb als geluidsman
voor NBC News gewerkt.

743
00:59:25,937 --> 00:59:27,313
{\an8}- Precies.
- Jarenlang.

744
00:59:27,397 --> 00:59:32,360
- En wanneer ben je met pensioen gegaan?
- Op m'n 63e.

745
00:59:32,443 --> 00:59:34,904
Maar nu ben ik 92.

746
00:59:35,405 --> 00:59:38,116
- Dat is ongelooflijk.
- Dank je.

747
00:59:38,199 --> 00:59:41,411
Toen jullie deze scène
aan het filmen waren…

748
00:59:41,494 --> 00:59:45,331
Dit is de beroemde foto.
Wie was er toen bij je op de weg?

749
00:59:45,415 --> 00:59:50,878
Midden op de weg.
En toen kwam het meisje op ons af.

750
00:59:50,962 --> 00:59:53,423
Ik stond in het midden met de microfoon.

751
00:59:53,506 --> 00:59:56,926
Nguyễn Thành Nghệ stond links naast me
en maakte de foto.

752
00:59:57,677 --> 01:00:01,139
- Was Nick Út daar toen?
- Nee.

753
01:00:02,473 --> 01:00:06,853
- Vanuit Trang Bang reed je naar Saigon.
- Ja.

754
01:00:07,520 --> 01:00:09,147
En wat deed je daarna?

755
01:00:09,230 --> 01:00:12,275
Na de opnamen
zei ik tegen Nguyễn Thân Nghệ…

756
01:00:13,067 --> 01:00:17,947
…dat het AP-kantoor
naast het mijne gevestigd was.

757
01:00:18,031 --> 01:00:21,409
De film werd gekocht door Horst Faas.

758
01:00:21,492 --> 01:00:25,747
Geen idee hoe je dat in het Engels spelt,
maar men noemde hem Horst Faas.

759
01:00:26,414 --> 01:00:32,712
Na het ontwikkelen van de film
pakte hij de foto van het meisje…

760
01:00:32,795 --> 01:00:35,048
…en zei hij dat hij de film zou kopen.

761
01:00:35,131 --> 01:00:40,845
En hij gaf me een vergroting.
20 bij 25 centimeter.

762
01:00:41,346 --> 01:00:47,894
Toen je erachter kwam dat ze de foto
aan Nick Út hadden gegeven…

763
01:00:48,394 --> 01:00:51,189
…heb je toen iets tegen iemand gezegd?

764
01:00:51,272 --> 01:00:54,442
Ik heb niets gezegd…

765
01:00:58,196 --> 01:00:59,322
…want niemand…

766
01:01:01,574 --> 01:01:02,533
…gaf er wat om.

767
01:01:03,785 --> 01:01:06,287
En ik was in dienst.

768
01:01:07,163 --> 01:01:12,251
Ik had geld nodig
om m'n gezin te onderhouden.

769
01:01:13,544 --> 01:01:16,547
En ik wilde geen problemen.

770
01:01:17,048 --> 01:01:21,928
Ik begreep dat de chef van AP…

771
01:01:22,428 --> 01:01:25,515
…en m'n baas, de chef van NBC…

772
01:01:25,598 --> 01:01:27,183
…goede vrienden waren.

773
01:01:27,684 --> 01:01:29,769
Ik kon niets zeggen.

774
01:01:30,436 --> 01:01:34,565
Hoe moest ik m'n familie onderhouden
als ik ontslagen zou worden?

775
01:01:35,066 --> 01:01:37,068
Ik kon niets zeggen.

776
01:01:37,694 --> 01:01:40,530
- Ik begrijp het.
- Ruim vijftig jaar lang niet.

777
01:01:40,613 --> 01:01:42,490
Ik heb geen rust.

778
01:01:42,990 --> 01:01:47,203
Telkens als ik eraan denk,
kan ik niet goed eten of slapen.

779
01:01:47,286 --> 01:01:49,789
Dan beleef ik dat moment weer opnieuw.

780
01:01:49,872 --> 01:01:51,165
Die dag…

781
01:01:51,249 --> 01:01:54,794
…de waarheid die ik onderdrukte…

782
01:01:55,503 --> 01:01:57,755
…de manier waarop ik mezelf bedroog…

783
01:01:57,839 --> 01:01:59,424
…maakte me onrustig.

784
01:02:03,219 --> 01:02:05,471
HO CHI MINHSTAD

785
01:02:16,023 --> 01:02:17,859
OORLOGSMUSEUM

786
01:02:21,154 --> 01:02:25,575
Requiem, een tentoonstelling
ter ere van alle fotografen…

787
01:02:25,658 --> 01:02:27,452
…die gesneuveld waren…

788
01:02:27,994 --> 01:02:29,787
…was een eerbetoon.

789
01:02:32,457 --> 01:02:35,752
Horst was echt
de drijvende kracht achter dat project.

790
01:02:37,128 --> 01:02:40,757
Ik heb Horst gekend.
Hij was complex, een paradox.

791
01:02:41,758 --> 01:02:46,012
Onverzettelijk, competitief.
En tegelijkertijd erg medelevend.

792
01:02:48,306 --> 01:02:53,561
De broer van Út, Huỳnh Thanh Mỹ,
werd gedood terwijl hij voor AP werkte.

793
01:02:54,061 --> 01:02:58,649
Horst had Nick een baan gegeven,
zodat het gezin wat inkomsten had.

794
01:03:05,990 --> 01:03:09,786
Weet je waarom Horst
besloten zou kunnen hebben…

795
01:03:09,869 --> 01:03:13,331
…om Nick Úts naam
aan het onderschrift toe te voegen?

796
01:03:13,915 --> 01:03:19,921
Horst was kapot van de dood van Mỹ
en ik denk dat hij hem zo wilde eren.

797
01:03:20,004 --> 01:03:24,801
Ik kan me voorstellen dat Horst
zich z'n leven lang rot heeft gevoeld.

798
01:03:24,884 --> 01:03:26,803
Hij had hem daarheen gestuurd.

799
01:03:30,723 --> 01:03:36,145
Was het normaal dat stringers
afdrukken kregen van foto's…

800
01:03:36,229 --> 01:03:38,189
…die AP bij hen kocht?

801
01:03:38,689 --> 01:03:40,483
Ja, dat was normaal.

802
01:03:40,566 --> 01:03:43,694
Als we extra afdrukken hadden.
We hadden er meerdere.

803
01:03:43,778 --> 01:03:47,824
Maar ik snap iets niet. Als AP…

804
01:03:49,116 --> 01:03:54,413
…de foto van de stringer heeft genomen
en aan iemand anders heeft toegeschreven…

805
01:03:54,497 --> 01:04:00,086
…waarom zouden ze hem dan een afdruk
en dus bewijs van dezelfde foto geven?

806
01:04:00,169 --> 01:04:02,380
Horst deed al die dingen.

807
01:04:02,463 --> 01:04:08,177
Dat was heel ongewoon, moet ik zeggen,
zeker nadat hij hem aan Nick had gegeven.

808
01:04:08,261 --> 01:04:11,639
Of hij was ervan overtuigd
dat Nghệ nooit iets zou zeggen.

809
01:04:11,722 --> 01:04:15,810
Precies. Faas was erg zelfverzekerd.

810
01:04:21,107 --> 01:04:23,484
We hoorden eindelijk iets van Võ Suu.

811
01:04:24,235 --> 01:04:27,113
Hij en z'n broer
hebben voor Amerikaanse zenders…

812
01:04:27,697 --> 01:04:30,199
…beroemde beelden van de oorlog gefilmd.

813
01:04:31,284 --> 01:04:35,955
Võ Suu was niet in Trang Bang,
maar kende de wereld van de freelancers.

814
01:04:36,038 --> 01:04:37,039
CAMERAMAN

815
01:04:37,123 --> 01:04:39,667
Als je als freelance oorlogsverslaggever…

816
01:04:39,750 --> 01:04:44,755
…op pad ging om foto's te maken…

817
01:04:44,839 --> 01:04:48,384
…bood je ze daarna aan AP aan.

818
01:04:48,467 --> 01:04:53,890
Vooral de fotografen uit het leger.
Die waren arm.

819
01:04:54,390 --> 01:04:58,686
Ze gaven hen de foto's
om wat geld te verdienen.

820
01:04:58,769 --> 01:05:02,356
Roem was niet belangrijk.

821
01:05:02,440 --> 01:05:07,570
Daarom gingen ze niet naar AP
om aanspraak op de foto te maken…

822
01:05:07,653 --> 01:05:12,533
…omdat ze dachten
dat de foto na de betaling van AP was.

823
01:05:12,617 --> 01:05:17,997
Ja, dat was AP-beleid.

824
01:05:18,581 --> 01:05:24,879
Er waren dus veel foto's
die door andere mensen genomen waren.

825
01:05:26,255 --> 01:05:27,465
Dat is voorgevallen.

826
01:05:28,466 --> 01:05:34,388
Wat Nick Úts foto betreft…

827
01:05:35,181 --> 01:05:37,350
…is duidelijkheid verkrijgen lastig.

828
01:05:38,017 --> 01:05:40,519
Nick weet
of hij hem gemaakt heeft of niet.

829
01:05:45,441 --> 01:05:48,319
We hebben een intern document
van AP bemachtigd.

830
01:05:48,945 --> 01:05:51,238
Horst legde uit hoe moeilijk het was…

831
01:05:51,322 --> 01:05:55,201
…om te regelen dat foto's
aan Vietnamezen toegekend werden.

832
01:05:55,743 --> 01:06:00,081
Hij zei dat de Amerikanen
Vietnamese namen belachelijk maakten.

833
01:06:00,164 --> 01:06:03,626
Ze noemden ze spleetogen
of namen ze niet serieus…

834
01:06:03,709 --> 01:06:05,586
…omdat ze rare namen hadden.

835
01:06:06,087 --> 01:06:10,383
Dus was er een terughoudendheid
om het werk van Vietnamezen te erkennen.

836
01:06:20,351 --> 01:06:23,521
BERICHT AAN NICK ÚT:
BESTE NICK, IK BEN NU IN SAIGON

837
01:06:23,604 --> 01:06:29,026
EN IK ZIE OP SOCIALE MEDIA
DAT JE OOK HIER BENT.

838
01:06:29,110 --> 01:06:34,782
IK HEB JE EEN TIJDJE TERUG GESCHREVEN…
KUNNEN WE MET ELKAAR AFSPREKEN?

839
01:06:34,865 --> 01:06:40,871
KOMT 13.00 UUR IN HET CAFÉ
OP DE BINNENPLAATS VAN JE HOTEL JE UIT?

840
01:06:43,582 --> 01:06:47,128
IK BEN DAAR TOT 14.00 UUR.
MET VRIENDELIJKE GROET, GARY.

841
01:07:07,148 --> 01:07:09,233
Bedankt dat je opneemt.

842
01:07:09,316 --> 01:07:11,652
{\an8}We doen verslag van aantijgingen…

843
01:07:11,736 --> 01:07:12,737
{\an8}GESPREK MET AP

844
01:07:12,820 --> 01:07:15,990
{\an8}…dat Nick niet de fotograaf is…

845
01:07:16,073 --> 01:07:19,285
…van de foto
die de Pulitzerprijs heeft gewonnen.

846
01:07:19,368 --> 01:07:21,787
Ik zou graag met AP samenwerken.

847
01:07:21,871 --> 01:07:24,331
Ik zou jullie erbij willen betrekken…

848
01:07:24,415 --> 01:07:27,960
…als we het archief in mogen
en dan deel ik de informatie.

849
01:07:30,546 --> 01:07:31,505
Ja.

850
01:07:33,466 --> 01:07:36,052
Maar ik wil AP er ook op wijzen…

851
01:07:36,135 --> 01:07:39,221
…dat oud-medewerkers,
en dus niet de klokkenluider…

852
01:07:39,305 --> 01:07:44,685
…uit naam van AP geprobeerd hebben
om de informatie achter te houden…

853
01:07:44,769 --> 01:07:50,274
…en ze zeiden dat de top ervan af wist
en de klokkenluider zwart zou maken.

854
01:07:51,442 --> 01:07:52,276
Ja.

855
01:07:55,196 --> 01:07:57,740
Bedankt, hou je haaks.

856
01:07:59,909 --> 01:08:03,662
Ze probeerde te achterhalen wat we wisten.
Ze was vrij open.

857
01:08:03,746 --> 01:08:08,334
Ze zei dat ze het door moest geven
en dat ik nog van haar zou horen.

858
01:08:08,417 --> 01:08:11,670
Maar ze was niet defensief.
Ze waren heel open.

859
01:08:12,171 --> 01:08:13,881
Dus we moeten afwachten.

860
01:08:20,638 --> 01:08:23,307
Nadat Carl je dit verhaal vertelde…

861
01:08:23,390 --> 01:08:27,728
…schreef hij een boek
waarin hij het er helemaal niet over had.

862
01:08:27,812 --> 01:08:31,148
Ja. M'n antwoord was heel duidelijk.

863
01:08:31,232 --> 01:08:37,029
'Carl, je moet het verhaal vertellen.
Je moet met de waarheid komen.'

864
01:08:37,113 --> 01:08:40,491
Was hij eerlijk?
Zei hij dat hij de kracht niet had?

865
01:08:40,574 --> 01:08:42,326
- Goed, oké…
- Wat zei hij?

866
01:08:42,409 --> 01:08:44,620
Dat ze hem niet zouden geloven.

867
01:08:44,703 --> 01:08:50,626
'Horst Faas is dood. Het is te simpel.
Ze zullen vragen waarom ik gewacht heb…

868
01:08:50,709 --> 01:08:52,545
…en me opportunistisch noemen.'

869
01:08:52,628 --> 01:08:58,717
Hij kwam met z'n redenen,
maar ik vond niet dat het genoeg was.

870
01:08:58,801 --> 01:09:01,053
Ik bleef er bij hem op aandringen.

871
01:09:01,137 --> 01:09:04,431
Hij stuurde me opzetjes
van het waargebeurde verhaal…

872
01:09:04,515 --> 01:09:06,767
…en zei dat ik dat moest lezen.

873
01:09:06,851 --> 01:09:09,770
En dan zei ik:
'Dit is wat je moet vertellen.'

874
01:09:09,854 --> 01:09:14,358
En toen ik het boek kreeg,
stond het er niet in.

875
01:09:14,441 --> 01:09:18,237
Ik zei: 'Je bent weer niet eerlijk.
Het is niet de waarheid.'

876
01:09:18,320 --> 01:09:21,991
En toen stuurde hij me deze e-mail
op 20 januari 2018.

877
01:09:22,074 --> 01:09:25,411
'Beste Tom. Shit, man.

878
01:09:26,078 --> 01:09:31,417
Het was beter geweest als je ingestemd had
met m'n versie van dat gedoe met Nick Út.

879
01:09:31,500 --> 01:09:37,298
Ik word gekweld door dit hele verhaal.
Ik haat het.

880
01:09:37,798 --> 01:09:42,761
Hoe lang moet ik hier nog mee doorgaan…

881
01:09:42,845 --> 01:09:46,223
…voor er een erg openbare climax komt…

882
01:09:46,307 --> 01:09:49,185
…als eendagsvlieg in The New York Times…

883
01:09:49,268 --> 01:09:53,772
…terwijl ik bijna al de oud-collega's
op stang jaag…

884
01:09:53,856 --> 01:09:58,485
…die ik meestal niet kon uitstaan
en bij wie ik nooit echt paste…

885
01:09:58,569 --> 01:10:01,906
…als van straat geplukte local…

886
01:10:01,989 --> 01:10:04,200
…als verdomde fotoredacteur?

887
01:10:04,283 --> 01:10:09,288
Ik vraag gewoon
om een flink pak slaag, toch?'

888
01:10:09,371 --> 01:10:11,916
Carl werd gekweld…

889
01:10:11,999 --> 01:10:16,253
…en had een demon
waar hij niet van af kon komen…

890
01:10:16,337 --> 01:10:19,256
…en hij was boos
omdat ik bleef aandringen.

891
01:10:19,840 --> 01:10:23,636
Ik heb het geprobeerd,
maar hij is een vriend.

892
01:10:23,719 --> 01:10:26,680
Carl heeft er geen baat bij
om het te vertellen.

893
01:10:26,764 --> 01:10:29,308
Hij zet juist alles op het spel.

894
01:10:29,391 --> 01:10:30,601
En dat…

895
01:10:31,602 --> 01:10:35,981
Dat maakt hem een erg betrouwbare bron.

896
01:10:39,235 --> 01:10:42,780
Ik kan me niet voorstellen
dat iemand een verhaal verzint…

897
01:10:42,863 --> 01:10:48,702
…waar hij de rest van z'n leven
onder te lijden zou hebben.

898
01:10:51,664 --> 01:10:57,378
Hij probeert daarvan af te komen
door te worstelen met de waarheid.

899
01:11:00,714 --> 01:11:04,426
Het is een diepe, meeslepende duisternis.

900
01:11:12,643 --> 01:11:16,272
We hebben het vreselijke nieuws
over Nghệ's beroerte gehad.

901
01:11:16,355 --> 01:11:18,274
We wisten ons geen raad.

902
01:11:20,442 --> 01:11:24,446
Ik wilde hem opzoeken
en zeggen dat het me speet.

903
01:11:25,864 --> 01:11:28,242
Dat was iets wat ik moest doen.

904
01:11:34,039 --> 01:11:34,957
Hallo, Nghệ.

905
01:11:35,457 --> 01:11:37,334
- Hoi.
- Hoe gaat het?

906
01:11:39,128 --> 01:11:43,882
Ik vind het erg
dat we je naam hebben gestolen, oké?

907
01:11:44,383 --> 01:11:46,593
Dus wil ik excuses aanbieden.

908
01:11:48,053 --> 01:11:49,596
Jij bent mijn bewijs.

909
01:11:50,264 --> 01:11:51,849
En ik ben jouw bewijs.

910
01:11:56,478 --> 01:12:02,901
Gedurende dat korte moment
waren we allemaal slachtoffers.

911
01:12:03,402 --> 01:12:07,197
Bedankt dat je al die tijd
aan m'n zijde hebt gestaan.

912
01:12:13,287 --> 01:12:15,622
Dit is een heel triest verhaal.

913
01:12:17,958 --> 01:12:22,713
De kleinste acties
kunnen enorme gevolgen hebben.

914
01:12:26,467 --> 01:12:28,552
NICK UT - AP-FOTOGRAAF

915
01:12:29,136 --> 01:12:33,640
Kunnen we nog eens kijken
wat Nicks verhaal is?

916
01:12:34,224 --> 01:12:35,476
Dit is wat hij zegt.

917
01:12:35,559 --> 01:12:41,190
Hij zegt dat hij die ochtend vertrokken is
in een busje van AP met een chauffeur.

918
01:12:41,273 --> 01:12:46,278
Ik en David Burnett van Time Magazine…

919
01:12:46,362 --> 01:12:51,950
…de Vietnamese Hoàng Vǎn Doanh,
een freelanceverslaggever voor AP en UPI…

920
01:12:52,034 --> 01:12:56,497
…en er was nog een man, Nghệ,
die als chauffeur voor NBC werkte.

921
01:12:56,580 --> 01:13:00,250
Hij was geen journalist.
Hij bracht de journalisten weg…

922
01:13:00,334 --> 01:13:04,797
…waaronder een vriend van me,
Lê Phúc Ðinh, die alles gefilmd heeft.

923
01:13:04,880 --> 01:13:07,383
Niemand ontkent dat hij daar die dag was.

924
01:13:07,466 --> 01:13:10,803
Niemand ontkent
dat hij foto's genomen heeft.

925
01:13:11,387 --> 01:13:15,349
Kim Phúc zei dat ze in shock was
en het zich niet echt herinnerde.

926
01:13:15,432 --> 01:13:17,810
Wat de fotograaf betreft…

927
01:13:17,893 --> 01:13:21,313
{\an8}…herinner ik me helaas z'n gezicht niet.

928
01:13:21,397 --> 01:13:24,775
De eerste die naar buiten rende,
was een oude dame.

929
01:13:24,858 --> 01:13:28,362
Minstens zeventig jaar oud.
Zij kwam als eerste naar buiten.

930
01:13:28,862 --> 01:13:30,823
Daarna kwamen de kinderen.

931
01:13:31,323 --> 01:13:35,828
- Niemand ontkent dat hij de foto maakte…
- Van de oma en de stervende baby.

932
01:13:36,578 --> 01:13:39,123
Zegt hij duidelijk…

933
01:13:39,206 --> 01:13:43,877
…dat hij de beroemde foto genomen heeft
nadat hij de oma had gefotografeerd?

934
01:13:43,961 --> 01:13:46,422
- Ja.
- Dat was dus volgens hem de volgorde.

935
01:13:46,505 --> 01:13:48,298
- Precies.
- Oké.

936
01:13:48,382 --> 01:13:52,594
Ik had net een foto gemaakt.
Ik keek door de zoeker…

937
01:13:52,678 --> 01:13:54,263
…en zag ineens een meisje…

938
01:13:54,346 --> 01:14:00,018
…met uitgestrekte armen rennen
en ik vroeg me af waarom ze naakt was.

939
01:14:00,602 --> 01:14:03,480
Ik moest op haar af om de foto te nemen.

940
01:14:05,315 --> 01:14:11,822
En volgens Nicks verhaal
maakte hij de foto met z'n Leica.

941
01:14:11,905 --> 01:14:14,700
Met een 35mm-lens. Die had hij bij zich.

942
01:14:15,200 --> 01:14:19,121
Daarna gooide hij water over haar heen.

943
01:14:19,204 --> 01:14:20,831
- Iedereen vertrok.
- Ja.

944
01:14:21,331 --> 01:14:27,880
En hij bracht Kim, het meisje,
en haar broer naar Củ Chi…

945
01:14:27,963 --> 01:14:33,469
…naar het dichtstbijzijnde ziekenhuis,
met het AP-busje, zoals hij meermaals zei.

946
01:14:33,552 --> 01:14:38,515
Op dat moment
rende Kim Phúcs oom naar buiten…

947
01:14:38,599 --> 01:14:42,478
…en vroeg hij of ik ze
naar het ziekenhuis kon brengen.

948
01:14:42,561 --> 01:14:45,022
Ik had een busje. Ik deed de deur open.

949
01:14:45,105 --> 01:14:48,317
Ik droeg Kim Phúc
en legde haar op de vloer…

950
01:14:48,400 --> 01:14:51,153
…omdat ze met de brandwonden
niet kon zitten.

951
01:14:51,236 --> 01:14:53,322
Toen sprongen er drie kinderen in.

952
01:14:55,491 --> 01:14:58,452
Maar in een documentaire uit 1984…

953
01:14:58,535 --> 01:15:01,538
…vertelde Kim Phúcs moeder
een ander verhaal.

954
01:15:02,039 --> 01:15:08,170
Ze was ernstig verbrand.
We wisten niet hoe we haar konden redden.

955
01:15:08,253 --> 01:15:14,635
Een oom is met haar op z'n rug
naar Bắc Hà, Củ Chi gerend.

956
01:15:15,135 --> 01:15:20,182
Van daaruit heeft een vliegtuig haar
naar het kinderziekenhuis gebracht.

957
01:15:20,766 --> 01:15:22,476
- Ja.
- Oké.

958
01:15:22,559 --> 01:15:26,146
Nick zegt dat hij daarna
naar AP is gegaan…

959
01:15:26,730 --> 01:15:30,067
…en de film met Jackson heeft ontwikkeld.

960
01:15:30,150 --> 01:15:33,820
Carl zei dat Nick daar niet was
toen hij aankwam…

961
01:15:33,904 --> 01:15:36,448
…en dat Nick later
in burgerkleding aankwam.

962
01:15:36,532 --> 01:15:40,869
- Horst zei: 'Goed werk, Nick.'
- 'Goed gedaan.'

963
01:15:40,953 --> 01:15:44,206
'Goed gedaan.' Dat zegt David Burnett.

964
01:15:51,880 --> 01:15:53,715
PARIJS

965
01:15:53,799 --> 01:15:56,009
Leuk je eindelijk te ontmoeten.

966
01:15:56,093 --> 01:15:57,970
- Hé, jongens.
- Dag. Hoe gaat het?

967
01:15:58,053 --> 01:15:59,930
- Aangenaam.
- Hallo, Gary.

968
01:16:00,013 --> 01:16:01,557
- Hallo.
- Leuk je te zien.

969
01:16:01,640 --> 01:16:06,562
{\an8}Wat ons proces en onze methode betreft…

970
01:16:06,645 --> 01:16:10,232
…om de beelden van jullie te analyseren…

971
01:16:10,315 --> 01:16:15,404
Door al deze informatie en aanwijzingen
met elkaar te combineren…

972
01:16:15,487 --> 01:16:19,908
…denk ik dat er
een samenhangend totaalbeeld ontstaat.

973
01:16:23,579 --> 01:16:27,708
We hebben eerst
de foto's en filmpjes bekeken…

974
01:16:27,791 --> 01:16:30,669
…van verslaggevers
die toen in Trang Bang waren.

975
01:16:33,380 --> 01:16:37,968
Een satellietfoto uit november 1972
gaf ons een beter beeld van de omgeving…

976
01:16:38,051 --> 01:16:42,347
…waardoor we
herkenningspunten konden matchen…

977
01:16:42,431 --> 01:16:45,100
…en konden bepalen
waar elke foto was genomen.

978
01:16:45,183 --> 01:16:47,561
HOOFDWEG

979
01:16:48,312 --> 01:16:51,440
CONTROLEPOST

980
01:16:51,940 --> 01:16:56,820
De momenten waarop we ons richten,
beginnen met de napalmbommen…

981
01:16:56,903 --> 01:16:59,406
…rond de Cao Dai-tempel in Trang Bang.

982
01:17:00,365 --> 01:17:04,786
Dit moment werd gefilmd
door een Britse ITN-nieuwsploeg.

983
01:17:11,627 --> 01:17:16,214
CAO DAI-TEMPEL

984
01:17:16,715 --> 01:17:19,051
Op een foto die kort daarna is genomen…

985
01:17:19,134 --> 01:17:22,888
…zien we verslaggevers
bij een controlepost en een brug…

986
01:17:22,971 --> 01:17:25,932
…die overeenkomt
met deze plek op de satellietfoto.

987
01:17:28,143 --> 01:17:33,190
Ze kijken richting de tempel,
die ongeveer 500 meter verderop ligt.

988
01:17:35,984 --> 01:17:40,405
Dit is de eerste foto met Kim Phúc,
in een groep met andere kinderen.

989
01:17:40,906 --> 01:17:45,577
Ze komen uit een veld de weg op
en worden begeleid door soldaten.

990
01:17:46,244 --> 01:17:50,666
Achter hen zien we een onverhard pad
dat haaks op de weg ligt…

991
01:17:50,749 --> 01:17:54,086
…en overeenkomt met deze locatie
op de satellietfoto.

992
01:18:00,884 --> 01:18:04,513
De volgende foto staat bekend
onder de naam het Napalmmeisje.

993
01:18:07,057 --> 01:18:10,310
Kim Phúc en de andere kinderen
lopen op de weg…

994
01:18:10,394 --> 01:18:13,605
…weg van de tempel
en de gebombardeerde plek.

995
01:18:15,190 --> 01:18:17,734
Op basis van visuele kruisverwijzingen…

996
01:18:17,818 --> 01:18:21,571
…bepaalden we waar de fotograaf
op de weg moet hebben gestaan…

997
01:18:21,655 --> 01:18:23,907
…zoals te zien is in ons 3D-model.

998
01:18:33,125 --> 01:18:37,212
Het originele negatief
bevestigt dat de volgende foto…

999
01:18:37,295 --> 01:18:41,508
…gemaakt is door dezelfde fotograaf
als het Napalmmeisje.

1000
01:18:45,429 --> 01:18:49,307
De volgende beelden van de kinderen
komen uit een ITN-nieuwsclip.

1001
01:18:49,391 --> 01:18:53,937
Terwijl ze verdergaan,
rennen ze langs de nieuwsploeg.

1002
01:18:55,063 --> 01:18:57,774
De cameraman volgt Kim Phúc.

1003
01:19:02,571 --> 01:19:04,948
In dit frame uit de ITN-beelden…

1004
01:19:05,031 --> 01:19:08,118
…zien we Kim Phúc
en een ander kind van achteren.

1005
01:19:08,660 --> 01:19:10,328
En twee personen.

1006
01:19:11,663 --> 01:19:14,791
De rechtse persoon
maakt de foto van de andere kant…

1007
01:19:15,333 --> 01:19:19,087
…met de groep kinderen
voor een rij verslaggevers.

1008
01:19:21,923 --> 01:19:26,428
We onderscheiden
drie cameramannen, twee geluidsmannen…

1009
01:19:26,511 --> 01:19:29,973
…en rechts één enkele fotograaf
met een fotocamera…

1010
01:19:30,056 --> 01:19:32,434
…die geïdentificeerd is als de stringer.

1011
01:19:35,103 --> 01:19:38,690
Deze verslaggevers staan vlak bij de plek…

1012
01:19:38,774 --> 01:19:42,694
…waar seconden eerder
de foto van het Napalmmeisje is gemaakt.

1013
01:19:50,243 --> 01:19:52,996
Op de ITN-beelden van datzelfde moment…

1014
01:19:53,079 --> 01:19:55,624
…zien we nog iemand op de achtergrond…

1015
01:19:55,707 --> 01:19:59,503
…die van verder weg aan komt lopen
en spullen lijkt te dragen.

1016
01:20:02,964 --> 01:20:05,509
Na een cut zien we op de ITN-beelden…

1017
01:20:05,592 --> 01:20:09,304
…een close-up van Kim Phúc
die water krijgt van de journalisten.

1018
01:20:11,056 --> 01:20:14,100
De persoon die spullen draagt
is nu dichterbij.

1019
01:20:14,851 --> 01:20:18,271
Hij heeft een helm op
en lijkt een camera vast te houden.

1020
01:20:22,484 --> 01:20:27,531
Dit moment is ook vastgelegd
door de fotograaf die we zien aankomen.

1021
01:20:34,162 --> 01:20:37,666
Deze foto is door AP
toegeschreven aan Nick Út.

1022
01:20:39,125 --> 01:20:42,712
Een andere foto is vlak daarna genomen…

1023
01:20:42,796 --> 01:20:46,258
…terwijl Kim Phúc nog
voor de cameramannen van ITN staat.

1024
01:20:48,343 --> 01:20:52,013
Een persoon die hen bekijkt,
is zichtbaar aan de linkerkant.

1025
01:20:52,514 --> 01:20:56,309
We zien een helm met stof erop,
korte mouwen…

1026
01:20:56,393 --> 01:20:58,728
…en een jas over z'n rechterschouder.

1027
01:21:00,939 --> 01:21:06,695
Dat komt overeen met de fotograaf
die we zagen aankomen op de ITN-beelden.

1028
01:21:08,780 --> 01:21:10,156
In het volgende shot…

1029
01:21:10,240 --> 01:21:13,535
…zien we hoe diezelfde persoon
een foto maakt.

1030
01:21:14,119 --> 01:21:16,663
Waarschijnlijk deze foto van Kim Phúc…

1031
01:21:16,746 --> 01:21:19,583
…die ook is toegeschreven
aan Nick Út door AP.

1032
01:21:21,543 --> 01:21:24,546
Ten slotte is er een foto
van de andere kant…

1033
01:21:24,629 --> 01:21:27,257
…waarop we Nick Út kunnen identificeren…

1034
01:21:27,340 --> 01:21:30,385
…als de fotograaf met een helm
die spullen draagt…

1035
01:21:30,468 --> 01:21:33,263
…en we voor het eerst
op de ITN-beelden zagen.

1036
01:21:35,223 --> 01:21:37,809
Dankzij deze beelden
kunnen we vaststellen…

1037
01:21:37,893 --> 01:21:41,646
…dat een paar seconden
na de foto van het Napalmmeisje…

1038
01:21:41,730 --> 01:21:45,901
…Nick Út op een flinke afstand
van de rennende kinderen was…

1039
01:21:45,984 --> 01:21:49,195
…en daarheen kwam
vanuit de tegenovergestelde richting.

1040
01:21:55,493 --> 01:21:58,622
We kunnen concluderen
dat het erg onwaarschijnlijk is…

1041
01:21:58,705 --> 01:22:01,958
…dat Nick Út de foto
van het Napalmmeisje heeft gemaakt.

1042
01:22:07,297 --> 01:22:10,175
Het is onlogisch…

1043
01:22:10,675 --> 01:22:16,181
…dat hij een paar seconden
na de foto zo ver weg is…

1044
01:22:16,264 --> 01:22:19,142
…als hij die foto heeft genomen.

1045
01:22:19,225 --> 01:22:24,314
We hebben te maken met twee mensen
die beweren de foto te hebben genomen.

1046
01:22:24,397 --> 01:22:25,941
- Precies.
- Twee mensen maar.

1047
01:22:26,024 --> 01:22:30,195
Een van hen is Nick Út.
En de ander is Nghệ, de stringer.

1048
01:22:30,695 --> 01:22:32,906
En nu vertel je me…

1049
01:22:32,989 --> 01:22:37,827
…dat Nick Út niet op de juiste plek was
om de foto te nemen…

1050
01:22:37,911 --> 01:22:41,748
…en dat zou betekenen dat de enige
die de foto heeft kunnen maken…

1051
01:22:41,831 --> 01:22:45,377
…en beweert de foto te hebben genomen,
de stringer zou zijn.

1052
01:22:45,460 --> 01:22:46,795
Dat klopt.

1053
01:22:46,878 --> 01:22:49,464
Binnen ons model met virtuele camera's…

1054
01:22:49,547 --> 01:22:52,717
…is de foto van het meisje
waarschijnlijk gemaakt…

1055
01:22:52,801 --> 01:22:54,844
…door een 50 mm-camera.

1056
01:22:54,928 --> 01:22:58,723
Dat blijkt tenminste
uit ons model met virtuele camera's.

1057
01:22:58,807 --> 01:23:04,145
En de stringer, Nghệ,
gebruikt een 50mm-lens op een Pentax.

1058
01:23:06,523 --> 01:23:07,857
Dat is buitengewoon.

1059
01:23:07,941 --> 01:23:09,776
Bedankt.

1060
01:23:10,527 --> 01:23:13,446
Wat de foto
van de oma met de baby betreft…

1061
01:23:14,030 --> 01:23:18,702
…is de rook op de achtergrond
beduidend minder dik…

1062
01:23:18,785 --> 01:23:22,580
…dan in de serie foto's
van Kim Phúc op de weg.

1063
01:23:23,498 --> 01:23:29,671
Dit wijst erop dat de foto van de oma
waarschijnlijk minuten later genomen is.

1064
01:23:31,756 --> 01:23:36,761
We vonden nog een aanwijzing
in de ITN-beelden van de oma.

1065
01:23:37,429 --> 01:23:42,600
We zagen in de menigte bij de controlepost
een meisje dat schijnbaar naakt was…

1066
01:23:42,684 --> 01:23:47,605
…naar alle waarschijnlijkheid Kim Phúc,
met de andere kinderen aan de rechterkant…

1067
01:23:48,106 --> 01:23:50,775
…waaruit blijkt
dat ze daar voor de oma waren.

1068
01:23:53,695 --> 01:23:56,781
{\an8}Kort nadat de foto
van het Napalmmeisje was genomen…

1069
01:23:56,865 --> 01:23:59,367
{\an8}…was Nick Út ver van de rennende kinderen.

1070
01:23:59,451 --> 01:24:01,077
{\an8}HOOFD FOTOGRAFIE AP 2003-2016

1071
01:24:02,287 --> 01:24:03,455
Dat is Nick Út.

1072
01:24:03,538 --> 01:24:09,127
- Je zegt dat hij te ver weg is.
- Kijk van welke kant hij komt.

1073
01:24:11,212 --> 01:24:13,131
Hij is op een heel andere plek.

1074
01:24:14,299 --> 01:24:18,845
Fotografie draait om positionering.
Je maakt de foto niet als je er niet bent.

1075
01:24:18,928 --> 01:24:21,473
En hij is daar niet en dat weten we…

1076
01:24:21,556 --> 01:24:25,852
…omdat hij te ver weg was
om daar te kunnen zijn geweest.

1077
01:24:25,935 --> 01:24:28,480
We weten waar de foto's van Nick Út zijn.

1078
01:24:28,563 --> 01:24:31,357
We weten waar de foto's
van de man van UPI zijn.

1079
01:24:31,441 --> 01:24:35,695
Maar deze vent hier?
Niemand heeft z'n foto's.

1080
01:24:36,196 --> 01:24:37,447
Dat is buitengewoon.

1081
01:24:39,115 --> 01:24:43,161
Mensen zullen blijven volhouden
dat Nick die foto heeft gemaakt.

1082
01:24:43,244 --> 01:24:50,001
Maar om dat te geloven,
moet je niets geloven van wat Carl zei…

1083
01:24:50,085 --> 01:24:55,048
…de stringer niet geloven,
z'n kinderen niet geloven…

1084
01:24:55,673 --> 01:25:01,262
…je afvragen waarom Horst of iemand van AP
hem een afdruk voor op z'n koelkast gaf.

1085
01:25:01,763 --> 01:25:05,850
Je mag het bewijs van de foto's,
van de beelden niet geloven.

1086
01:25:05,934 --> 01:25:09,687
Je mag niets of niemand geloven,
op Nick na.

1087
01:25:10,271 --> 01:25:13,566
Of Arnett, die gelooft
dat Nick de foto gemaakt heeft…

1088
01:25:13,650 --> 01:25:16,653
…omdat Horst hem dat heeft verteld.

1089
01:25:16,736 --> 01:25:21,157
Al het bewijs is gebaseerd
op uitspraken van Horst.

1090
01:25:21,241 --> 01:25:24,452
Als voormalig hoofd fotografie van AP…

1091
01:25:24,536 --> 01:25:29,415
…bevind je je in een goede positie
om deze situatie te begrijpen.

1092
01:25:30,291 --> 01:25:34,754
Wat betekent het voor de foto en voor AP
als we dit aankaarten?

1093
01:25:34,838 --> 01:25:38,550
Niemand twijfelt eraan
dat de foto echt is, toch?

1094
01:25:38,633 --> 01:25:41,678
Dus het blijft een foto met veel kracht.

1095
01:25:41,761 --> 01:25:46,141
En AP blijft de eigenaar
en de distributeur van de foto.

1096
01:25:46,641 --> 01:25:48,184
Er is veel nevenschade.

1097
01:25:49,018 --> 01:25:51,396
Er zullen veel mensen onder lijden…

1098
01:25:51,479 --> 01:25:54,899
…de mensen die er
koste wat kost achter bleven staan.

1099
01:25:55,525 --> 01:25:56,359
Ja.

1100
01:25:56,442 --> 01:25:59,863
De Vietnamezen
hernemen in zekere zin de controle…

1101
01:25:59,946 --> 01:26:02,407
…over iets wat in hun land is gebeurd…

1102
01:26:02,490 --> 01:26:09,164
…in plaats van dat er hen qua toekenning
een versie opgelegd werd.

1103
01:26:09,247 --> 01:26:11,833
Het is lastig
om een versie te ontkrachten…

1104
01:26:11,916 --> 01:26:15,795
…die al zo lang deel uitmaakt
van het collectieve geheugen.

1105
01:26:16,296 --> 01:26:21,134
Hoe kan Nick Út nu zeggen
dat hij de foto niet heeft gemaakt?

1106
01:26:21,217 --> 01:26:24,762
Naarmate de tijd verstrijkt
en de versie gemeengoed wordt…

1107
01:26:24,846 --> 01:26:29,976
…wordt dat nog lastiger.
Je doet het meteen of niet, toch?

1108
01:26:30,727 --> 01:26:34,314
Voor Nghệ betekent het gerechtigheid.

1109
01:26:35,356 --> 01:26:36,482
Gerechtigheid.

1110
01:26:36,566 --> 01:26:37,942
Dat is krachtig.

1111
01:26:40,361 --> 01:26:46,075
Ik denk dat AP het grote probleem is
en ik vind het moeilijk te geloven…

1112
01:26:46,159 --> 01:26:50,872
…dat ze na het zien van al dit bewijs
niet met ons willen praten.

1113
01:26:54,959 --> 01:27:01,549
{\an8}AP STEMT ERMEE IN
OM ONZE BEVINDINGEN TE BESPREKEN

1114
01:27:09,307 --> 01:27:13,895
Het is officieus,
dus kan ik maar weinig vertellen…

1115
01:27:13,978 --> 01:27:17,440
…maar ik denk dat we gedaan hebben
wat we moesten doen…

1116
01:27:17,523 --> 01:27:19,609
…door met AP te praten.

1117
01:27:20,860 --> 01:27:23,529
Of AP doet wat het moet doen,
valt te bezien.

1118
01:27:31,621 --> 01:27:34,958
OP 6 MEI 2025
PUBLICEERDE AP Z'N EIGEN ONDERZOEK

1119
01:27:35,041 --> 01:27:38,753
NAAR DE MAKER VAN DE FOTO
OP Z'N EIGEN WEBSITE.

1120
01:27:39,462 --> 01:27:43,508
{\an8}Al 52 jaar lang werd verondersteld
dat Nick Út de fotograaf was…

1121
01:27:43,591 --> 01:27:46,261
…die het Napalmmeisje fotografeerde.

1122
01:27:46,344 --> 01:27:51,349
Maar na recent nieuws trekt men
z'n grootste prestatie in twijfel.

1123
01:27:51,432 --> 01:27:54,936
De controverse over de foto neemt toe.

1124
01:27:58,356 --> 01:28:00,483
Heeft hij die echt foto gemaakt?

1125
01:28:00,566 --> 01:28:03,778
Een mogelijke usurpatie
die vijftig jaar heeft geduurd.

1126
01:28:04,445 --> 01:28:11,077
In het AP-rapport staat dat er eerst
onlosmakelijk bewezen moet worden…

1127
01:28:11,160 --> 01:28:15,665
…dat de maker van de foto
hem niet gemaakt heeft.

1128
01:28:17,542 --> 01:28:22,046
Ze concludeerden dat het auteurschap
niet onlosmakelijk bewezen kon worden…

1129
01:28:22,130 --> 01:28:26,759
…door de tijd die eroverheen is gegaan,
de dood van veel betrokkenen…

1130
01:28:26,843 --> 01:28:29,220
…en de beperkingen van technologie.

1131
01:28:30,513 --> 01:28:34,058
En daarom bleef de vermelding
zoals hij was.

1132
01:28:39,939 --> 01:28:43,735
HET RAPPORT NOEMT REDENEN
WAAROM ÚT VOLGENS AP DE FOTOGRAAF WAS

1133
01:28:43,818 --> 01:28:45,778
WAARONDER OOGGETUIGENISSEN.

1134
01:28:45,862 --> 01:28:48,781
ARNETT EN BURNETT
WILDEN NIET GEÏNTERVIEWD WORDEN

1135
01:28:48,865 --> 01:28:50,533
MAAR BLIJVEN BIJ HUN VERSIE.

1136
01:28:50,616 --> 01:28:56,122
AP TREKT EVENEENS DE BETROUWBAARHEID
VAN CARL ROBINSON IN TWIJFEL.

1137
01:29:00,752 --> 01:29:05,465
DE ANALYSE LIJKT GEBRUIK TE MAKEN
VAN EEN ONVOLMAAKT MODEL

1138
01:29:08,885 --> 01:29:10,928
HET AP-ONDERZOEK CONCLUDEERT

1139
01:29:11,012 --> 01:29:14,349
DAT HET ONWAARSCHIJNLIJK IS
DAT ER EEN LEICA GEBRUIKT IS.

1140
01:29:17,727 --> 01:29:21,314
Ja. Het was een Pentax.

1141
01:29:25,401 --> 01:29:30,990
VERVOLGENS STELT HET DAT ER
WAARSCHIJNLIJK EEN PENTAX GEBRUIKT IS.

1142
01:29:32,492 --> 01:29:37,872
AP BLIJFT OPENSTAAN VOOR DE MOGELIJKHEID
DAT NICK ÚT DE FOTO NIET GEMAAKT HEEFT.

1143
01:29:40,208 --> 01:29:41,584
{\an8}SEBREGONDI VAN INDEX

1144
01:29:41,667 --> 01:29:46,589
{\an8}Met materiaal uit het rapport van AP
kunnen we nu onze conclusies verbeteren.

1145
01:29:47,673 --> 01:29:51,552
Eerst hebben we deze foto
van David Burnett geanalyseerd.

1146
01:29:52,220 --> 01:29:54,472
Nick Út is te zien op de voorgrond…

1147
01:29:54,555 --> 01:29:58,518
…terwijl Kim Phúc
nog in het veld langs de weg is.

1148
01:29:59,185 --> 01:30:04,357
De lange lens comprimeert het perspectief,
waardoor ze dichter bij elkaar lijken.

1149
01:30:06,567 --> 01:30:09,779
Het hek met prikkeldraad,
dat zichtbaar is naast Út…

1150
01:30:09,862 --> 01:30:12,824
…geeft aan dat hij nog
bij de controlepost is.

1151
01:30:15,868 --> 01:30:19,038
Op 170 meter van de plek…

1152
01:30:19,122 --> 01:30:22,458
…waar de foto even later
zou worden ingenomen.

1153
01:30:23,251 --> 01:30:24,210
Op dat moment…

1154
01:30:24,293 --> 01:30:28,089
…was Kim Phúc nog maar 60 meter
van die plek verwijderd.

1155
01:30:29,632 --> 01:30:33,845
Burnetts foto laat zien dat als Út
de beroemde foto heeft genomen…

1156
01:30:33,928 --> 01:30:39,559
…hij een drie keer zo grote afstand
als Kim Phúc moet hebben afgelegd.

1157
01:30:42,603 --> 01:30:47,108
Daarna onderzochten we
een NBC-opname van drie seconden…

1158
01:30:47,191 --> 01:30:50,027
…die onmiddellijk
na de foto werd opgenomen.

1159
01:30:51,279 --> 01:30:56,576
Dankzij een analyse van de plassen
op de weg in verschillende afbeeldingen…

1160
01:30:56,659 --> 01:30:59,454
…weten we waar Kim Phúc heen is gegaan.

1161
01:31:03,958 --> 01:31:07,003
Vanuit de plek
van de foto van het Napalmmeisje…

1162
01:31:07,086 --> 01:31:10,465
…is ze zo'n veertig meter verder…

1163
01:31:10,548 --> 01:31:15,011
…als ze van achteren in beeld verschijnt
in dit frame van de ITN-beelden.

1164
01:31:16,262 --> 01:31:21,976
Op basis van haar geschatte snelheid
zijn er ongeveer 15 seconden verstreken.

1165
01:31:24,353 --> 01:31:27,899
Onze 3D-reconstructie van dit frame
plaatst Nick Út…

1166
01:31:27,982 --> 01:31:32,820
…op dat moment op een afstand
van zo'n 50 meter van de ITN-cameramannen.

1167
01:31:34,280 --> 01:31:38,493
Met andere woorden, zo'n 15 seconden
nadat de foto was genomen…

1168
01:31:38,576 --> 01:31:41,537
…was Út zichtbaar op z'n 75 meter afstand…

1169
01:31:41,621 --> 01:31:46,626
…van de plek vanwaar de foto
van het Napalmmeisje werd gemaakt…

1170
01:31:46,709 --> 01:31:49,962
…terwijl hij nog
van de andere kant kwam aanlopen.

1171
01:31:50,922 --> 01:31:53,007
Als Nick Út de foto heeft genomen…

1172
01:31:53,090 --> 01:31:58,679
…moest hij 170 meter sprinten
vanuit z'n positie bij de controlepost…

1173
01:31:59,764 --> 01:32:02,725
…daarna 75 meter terugsprinten…

1174
01:32:02,808 --> 01:32:06,270
…omdraaien en even later weer opduiken…

1175
01:32:06,354 --> 01:32:09,190
…terwijl hij rustig
op het meisje af loopt.

1176
01:32:10,066 --> 01:32:13,694
Dat lijkt erg onwaarschijnlijk.

1177
01:32:20,952 --> 01:32:22,078
WORLD PRESS PHOTO

1178
01:32:22,161 --> 01:32:25,831
DAT DE BELANGRIJKSTE
INTERNATIONALE FOTOGRAFIEPRIJS TOEKENT

1179
01:32:25,915 --> 01:32:28,584
HEEFT EEN EIGEN ONDERZOEK INGESTELD.

1180
01:32:31,003 --> 01:32:34,423
{\an8}WORLD PRESS FOTO VAN HET JAAR 1973

1181
01:32:34,507 --> 01:32:38,844
{\an8}Uit nieuw onderzoek blijkt dat Út
de iconische foto niet gemaakt heeft…

1182
01:32:38,928 --> 01:32:43,933
…en dat leidde tot een diepe reflectie
en een onderzoek bij World Press Photo.

1183
01:32:44,517 --> 01:32:48,354
Ik heet nu de directeur
van de World Press Photo Foundation…

1184
01:32:48,437 --> 01:32:50,523
…Joumana El Zein Khoury, welkom.

1185
01:32:51,107 --> 01:32:53,025
Geef haar een daverend applaus.

1186
01:32:59,365 --> 01:33:05,121
In overeenstemming
met onze procedures en onze waarden…

1187
01:33:05,204 --> 01:33:08,332
{\an8}…kunnen we gezien de hoeveelheid twijfel…

1188
01:33:08,416 --> 01:33:12,503
{\an8}…niet blijven zeggen dat de foto
wordt toegeschreven aan Nick Út.

1189
01:33:13,212 --> 01:33:18,801
We hebben de toekenning
van het auteurschap aan Nick Út geschorst.

1190
01:33:19,385 --> 01:33:25,224
We vinden auteurschap heel belangrijk.
We vinden de waarheid heel belangrijk.

1191
01:33:25,308 --> 01:33:27,685
We vinden nauwkeurigheid erg belangrijk.

1192
01:33:27,768 --> 01:33:30,605
En we denken
dat ons publiek en onze gemeenschap…

1193
01:33:30,688 --> 01:33:33,733
…dat verdienen,
zeker in de wereld van vandaag…

1194
01:33:34,609 --> 01:33:40,364
DIT IS DE EERSTE KEER
IN HET 70-JARIG BESTAAN VAN DE ORGANISATIE

1195
01:33:40,448 --> 01:33:44,118
DAT HET AUTEURSCHAP VAN EEN WINNENDE FOTO
AFGENOMEN WERD.

1196
01:34:06,015 --> 01:34:11,604
De officiële versie is vaak eerder
op macht dan op perspectief gebaseerd.

1197
01:34:12,938 --> 01:34:16,734
Zelfs de meest onbetwiste verhalen
moeten opnieuw bekeken worden.

1198
01:34:18,194 --> 01:34:23,532
Talloze Vietnamese verslaggevers
bleven anoniem tijdens de oorlog.

1199
01:34:23,616 --> 01:34:27,787
Dat was niet hun keus.
Hun werk werd toegeschreven aan anderen.

1200
01:34:28,496 --> 01:34:31,540
Ze accepteerden dat,
omdat ze geen keus hadden.

1201
01:34:32,625 --> 01:34:37,254
Ze waren buitenstaanders in hun eigen land
en wisten dat niemand zou luisteren.

1202
01:34:46,514 --> 01:34:50,810
M'n moeder is negen jaar terug overleden.

1203
01:34:53,312 --> 01:34:57,108
Een paar weken geleden dacht ik aan haar…

1204
01:34:57,191 --> 01:35:04,031
…en besloot ik de rode koffer
in mama's kast te bekijken.

1205
01:35:05,741 --> 01:35:09,161
En het laatste wat ik zag…

1206
01:35:11,122 --> 01:35:15,042
…was een krantenknipsel…

1207
01:35:15,543 --> 01:35:20,214
…dat ze zorgvuldig
uitgeknipt en opgevouwen had.

1208
01:35:21,257 --> 01:35:28,097
Een beroemde foto
die mama jaren geleden had weggegooid.

1209
01:35:28,180 --> 01:35:31,976
Maar ze had de foto uit de krant bewaard…

1210
01:35:32,059 --> 01:35:37,815
…en hem in het geheim opgeborgen
zonder wat te zeggen.

1211
01:35:44,905 --> 01:35:48,743
Stilte is nog geen waarheid
en gaandeweg werd de stilte luider.

1212
01:35:49,535 --> 01:35:52,455
De tijd tast herinneringen aan.

1213
01:35:52,538 --> 01:35:56,417
Maar het doet ertoe wie geknipt heeft,
niet alleen voor die man…

1214
01:35:56,500 --> 01:36:01,255
…maar voor wat het zegt over wie
wordt herinnerd en wie wordt uitgewist.

1215
01:36:07,678 --> 01:36:13,768
Als de waarheid wordt genegeerd,
wordt de maatschappij gecorrumpeerd.

1216
01:36:13,851 --> 01:36:16,562
De waarheid is de waarheid.

1217
01:36:16,645 --> 01:36:21,400
Hij kan niet
worden verdraaid of verscheurd.

1218
01:36:21,484 --> 01:36:27,156
Want dan is het niet langer de waarheid
en zijn we ons morele kompas kwijt.

1219
01:36:37,500 --> 01:36:41,212
Na vijftig jaar hoop ik
dat mensen bij Vietnamese kinderen…

1220
01:36:41,295 --> 01:36:44,590
…niet meer aan de foto,
maar aan vrolijkere zaken denken.

1221
01:36:49,303 --> 01:36:55,100
Ik hoop dat de waarheid
nu echt aan het licht zal komen…

1222
01:36:55,184 --> 01:36:58,771
…en dat ook Nick Út
zich opgelucht zal voelen.

1223
01:37:04,318 --> 01:37:07,863
NICK ÚT HEEFT NIET GEREAGEERD
OP VERZOEKEN OM EEN INTERVIEW.

1224
01:37:07,947 --> 01:37:09,615
HIJ ONTKENT DE AANTIJGINGEN.

1225
01:37:09,698 --> 01:37:14,578
HIJ ZWEERT DAT HIJ DE FOTO HEEFT GEMAAKT
EN KIM NAAR HET ZIEKENHUIS HEEFT GEBRACHT.

1226
01:37:14,662 --> 01:37:19,542
HIJ HEEFT AP EVENEENS VERTELD
DAT HIJ DE PENTAXCAMERA VAN Z'N BROER

1227
01:37:19,625 --> 01:37:21,043
ALTIJD MET ZICH MEE NAM.

1228
01:37:21,877 --> 01:37:24,922
VOLGENS Z'N ADVOCAAT
FOTOGRAFEERDE HIJ DE OMA LATER.

1229
01:37:25,005 --> 01:37:27,967
HIJ WAS IN DE WAR DOOR DE CHAOS DIE DAG.

1230
01:37:28,050 --> 01:37:31,720
NICK ÚT ZEGT DAT HIJ OOGGETUIGEN HEEFT.

1231
01:37:31,804 --> 01:37:35,099
Z'N ADVOCAAT ZEGT
DAT AP HET AUTEURSCHAP BEHOUDEN HEEFT

1232
01:37:35,182 --> 01:37:38,644
EN DAT NICK ALTIJD HEEFT GEWETEN
DAT DAT JUIST WAS.

1233
01:37:40,229 --> 01:37:43,774
PHAN THI KIM PHÚC ZEGT
DAT ZE DIE MINUTEN VERGETEN IS

1234
01:37:43,858 --> 01:37:48,654
EN DAT OOGGETUIGEN, WAARONDER HAAR OOM,
GEZEGD HEBBEN DAT ÚT DE FOTO HEEFT GEMAAKT

1235
01:37:48,737 --> 01:37:51,532
EN HAAR HEEFT WEGGEBRACHT
EN DAT ZE DAT GELOOFT.

1236
01:37:51,615 --> 01:37:56,829
KIM PHÚC ZET NU HAAR WERK VOORT
ALS UNESCO-AMBASSADRICE VOOR VREDE.

1237
01:37:56,912 --> 01:38:00,541
De foto van het negenjarige meisje
Phan Thi Kim Phúc…

1238
01:38:00,624 --> 01:38:03,878
…en vier andere kinderen
die op een fotograaf af renden…

1239
01:38:03,961 --> 01:38:07,423
…brandend en schreeuwend, in juni 1972…

1240
01:38:08,173 --> 01:38:11,468
…die uitgroeide
tot een van de belangrijkste foto's ooit…

1241
01:38:11,552 --> 01:38:17,766
…werd volgens mij gemaakt door een man
die Nguyễn Thành Nghệ heette.

1242
01:38:20,519 --> 01:38:22,396
AAN: REDACTEUR@
VERZENDEN

1243
01:38:39,163 --> 01:38:43,000
Ik heb de waarheid
meer dan vijftig jaar voor me gehouden.

1244
01:38:48,797 --> 01:38:51,133
Ik heb de foto gemaakt.

1245
01:38:53,260 --> 01:38:55,095
Nu heb ik een stem.

1246
01:39:08,651 --> 01:39:12,488
VIETNAMESE FOTOGRAFEN
VAN DE AMERIKAANSE OORLOG IN VIETNAM

1247
01:39:12,571 --> 01:39:15,199
EN MOEDIGE STRINGERS IN HET HEDEN

1248
01:39:15,282 --> 01:39:21,038
DEZE FILM IS OPGEDRAGEN AAN JULLIE.

1249
01:42:23,595 --> 01:42:27,432
Vertaling: Robby van den Hoek