Downloaded from YTS.LT
Official YIFY movies site: YTS.LT
Όταν φωτογραφίζεις με φιλμ…
πάντα υπάρχει ένα μυστήριο.
Αλλά αυτό που σίγουρα ξέρεις είναι τι δεν φωτογράφισες.
8 ΙΟΥΝΙΟΥ 1972
ΤΟΠΟΘΕΣΙΑ: ΤΡΑΝΓΚ ΜΠΑΝΓΚ
50 ΧΛΜ. ΒΟΡΕΙΟΔΥΤΙΚΑ ΤΗΣ ΣΑΪΓΚΟΝ
ΒΟΜΒΑΡΔΙΣΤΙΚΑ A1 SKYRAIDERS ΤΟΥ Ν. ΒΙΕΤΝΑΜ ΔΙΑΤΑΧΘΗΚΑΝ
ΝΑ ΕΞΟΥΔΕΤΕΡΩΣΟΥΝ ΤΟΝ ΕΧΘΡΟ
Μετά από δύο βομβαρδισμούς, φάνηκε
ότι τα Skyraiders είχαν διαλέξει λάθος στόχο.
Βομβάρδιζαν τους δικούς τους.
Στο βάθος, βλέπαμε στρατιώτες των Νοτίων
να τρέχουν στον κεντρικό δρόμο για να σωθούν.
Έκαναν νόημα σε μια ομάδα πολιτών να πάει μαζί τους.
Τότε έγινε ο τρίτος βομβαρδισμός.
Οι στρατιώτες και οι πολίτες χτυπήθηκαν από τέσσερις βόμβες ναπάλμ.
Μετά από λίγο, εμείς οι δημοσιογράφοι που βλέπαμε
κινηθήκαμε προσεκτικά προς τον καπνό.
Μας υποδέχτηκε ένα απαίσιο θέαμα.
Είδα μια γυναίκα να τρέχει πρώτη.
ΦΩΝΗ ΝΙΚ ΟΥΤ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ
Μετά μια άλλη που είχε ένα μωρό.
AP, ΣΑΪΓΚΟΝ
Είπε "Βοήθεια. Το εγγόνι μου".
Σταμάτησε κοντά μας,
και το αγόρι πέθανε σχεδόν αμέσως μόλις έβγαλα τη φωτογραφία.
Ένα από τα πρώτα άτομα που είδαμε ήταν ένα μικρό κοριτσάκι που έτρεχε.
Δεν φορούσε ρούχα.
Θα τα έσκισε όταν έπιασαν φωτιά.
Όταν κοίταξα, το κορίτσι είχε τα χέρια του έτσι, και έτρεχε.
Την έβγαλα φωτογραφία.
Όταν με προσπέρασε, είδα το δέρμα της να ξεκολλάει,
το σώμα της είχε καεί.
Είπα "Δεν θα τη βγάλω άλλη φωτογραφία. Σε λίγο θα πεθάνει".
Οι πέντε ή οι έξι μας βλέπαμε αυτήν τη φωτογραφία κάποια στιγμή.
Και 24 ώρες μετά, την είχε δει περίπου ένα δισεκατομμύριο.
Κυκλοφόρησε σε όλο τον κόσμο. Ήταν τόσο σοκαριστική
που στιγμάτισε τη συλλογική συνείδηση του αμερικανικού λαού.
Ο Νικ πήρε Πούλιτζερ.
Το βραβείο Πούλιτζερ και το βραβείο της World Press Photo για το 1973.
Ο Νικ Ουτ.
Ένας πολύ διάσημος φωτογράφος του AP.
- Νικ Ουτ. - Νικ Ουτ.
Μια από τις πιο σημαντικές και γνωστές φωτογραφίες στην ιστορία.
Ήταν πριν από 35 χρόνια.
Πέρασαν 40 χρόνια.
Η 50ή επέτειος της εμβληματικής φωτογραφίας.
Ο Πάπας Φραγκίσκος συνάντησε το κορίτσι της ναπάλμ,
και τον φωτορεπόρτερ που μετέτρεψε και τους δύο
σε σύμβολα ειρήνης.
Πώς συμφιλιώνετε την τραγικότητα του συμβάντος με τη φήμη που σας χάρισε;
Καλή τύχη.
Αγαπητέ Γκάρι, κουβαλώ αυτό το βάρος εδώ και 50 χρόνια,
δεν το αποκάλυψα ποτέ.
Ήμουν υπεύθυνος φωτογραφίας του AP στη Σαϊγκόν το 1972,
όταν ο Νικ Ουτ τράβηξε τη φωτογραφία "Το Κορίτσι Της Ναπάλμ".
Με απλά λόγια, δεν έβγαλε ο Νικ αυτήν τη διάσημη φωτογραφία,
αλλά ένας ανεξάρτητος, ένας ελεύθερος επαγγελματίας.
Έχω πολλά ακόμα να πω.
Θέλω να καθαρίσω τη συνείδησή μου.
THE STRINGER: ΠΟΙΟΣ ΕΒΓΑΛΕ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ;
Ήμουν ανεξάρτητος φωτογράφος για δύο δεκαετίες.
Δεν υπάρχει σταθερότητα.
Έχεις μόνο τα πνευματικά δικαιώματα του έργου σου.
Είναι το εισόδημα και η κληρονομιά σου.
ΑΡΛ, ΓΑΛΛΙΑ
Μερικές φωτογραφίες ξεπερνούν όλες τις άλλες.
Απαθανατίζουν κάτι.
Αντιπροσωπεύουν μια ιστορία, μια στιγμή στον χρόνο
με έναν τρόπο που άλλες φωτογραφίες δεν έχουν.
Δύσκολα το εξηγείς, αλλά το καταλαβαίνεις όταν το βλέπεις.
Μια μέρα, τον Δεκέμβριο του 2022,
έλαβα ένα μέιλ από κάποιον Καρλ Ρόμπινσον.
Αγαπητέ Γκάρι, κουβαλώ αυτό το βάρος εδώ και 50 χρόνια.
Με απλά λόγια,
δεν έβγαλε ο Νικ αυτήν τη διάσημη φωτογραφία.
Πρόκειται για φοβερό ισχυρισμό.
Έμεινα άναυδος.
Ήταν υπεύθυνος φωτογραφίας του AP. Ήταν στην αίθουσα.
Σαν επαναλαμβανόμενος εφιάλτης.
Και είπε "Είμαι έτοιμος να πω την ιστορία μου,
να τη μοιραστώ με τον κόσμο.
Και θέλω τη βοήθειά σου".
Η φωτογραφία της Κιμ Φουκ είναι
η πιο εμβληματική φωτογραφία από πόλεμο που έχει τραβηχτεί ποτέ.
Είναι σαν ιερό κειμήλιο,
και η σκέψη ότι ίσως την έβγαλε άλλος, κι όχι ο Νικ Ουτ,
βασικά, με διέλυσε.
Σκέφτηκα, λοιπόν,
αυτή είναι μια κατηγορία που σίγουρα πρέπει να ερευνηθεί.
Ίσως αποδειχτεί αβάσιμη, ίσως αποδειχτεί ότι δεν θα μάθουμε ποτέ.
Αλλά είναι ένα ερώτημα που απαιτεί απαντήσεις.
ΧΟ ΤΣΙ ΜΙΝ ΣΙΤΙ
Έπρεπε να μιλήσω με τον Καρλ.
Ήταν σοβαρές κατηγορίες.
Αν και έχουμε κοινούς φίλους,
δεν ήξερα τον Καρλ.
Θα τον πίστευα; Ή απλώς κρατούσε κακία σε κάποιον;
Γεια, Καρλ.
- Τι κάνεις; - Χαίρομαι που ήρθες.
Εδώ βλέπω όλο μου το παρελθόν.
Καλά τα λες.
Καρλ, ας μιλήσουμε για το Τρανγκ Μπανγκ, για τις 8 Ιουνίου του 1972.
Πώς άρχισε η μέρα σου;
Συνήθως, έπιανα δουλειά στις 7:30 το πρωί,
έλεγχα τις χθεσινοβραδινές
και τις πρωινές αναφορές για το τι πρέπει να καλυφθεί.
Δεν μάθαμε στο γραφείο του AP
ότι κάτι έγινε στο Τρανγκ Μπανγκ.
Ούτε καν που ξέραμε
ότι κάτι συνέβαινε εκεί.
Ήσασταν όλοι στη Σαϊγκόν.
Τι έγινε όταν γύρισες από το μεσημεριανό;
Γύρισα λίγο πιο αργά από όσο συνήθως, γύρω στις τρεις.
Ο Χορστ Φάας κι ο Πίτερ Αρνέτ
έτρωγαν στο Royale Hotel ακόμα,
και ο Τζάκσον είχε ήδη εμφανίσει το φιλμ.
Ο Τζάκσον είπε "Κοίτα αυτό".
Ήταν η φωτογραφία
ενός γυμνού κοριτσιού
που έτρεχε στον δρόμο.
Η πρώτη μας αντίδραση ήταν "Δεν μπορούμε να τη δημοσιεύσουμε".
Ποτέ δεν δείχνουμε την μπροστινή όψη γυμνών παιδιών.
Κοίταξα κι εγώ το φιλμ.
Είδα τις υπογραφές για το ποιος είχε τραβήξει τι.
Είχαμε ένα σύστημα διπλής καταγραφής σε ένα σχολικό τετράδιο.
Είχαμε τέσσερα ρολά φιλμ.
Ένα του Νικ Ουτ,
κι από δύο ανεξάρτητους. Αυτό θυμάμαι.
Η φωτογραφία ήταν από έναν ανεξάρτητο. Είδα το όνομά του.
Υπήρχε μια φωτογραφία του Νικ Ουτ
που έδειχνε το κορίτσι να τρέχει από το πλάι.
Εγώ αυτή διάλεξα γιατί δεν θα προκαλούσε αντιδράσεις.
Και τότε γύρισε ο Χορστ Φάας.
Χορστ Φάας, ο θρυλικός φωτογράφος του AP.
Μάλλον τον έλεγες ογκώδη τύπο.
Ήταν επαγγελματίας.
Το εργαστήριο που είχε στήσει στο γραφείο του Associated Press
ήταν κορυφαίο.
Αλλά ήταν και σκληρό αφεντικό.
Δεν ήθελες να δυσαρεστήσεις τον Χορστ. Θύμωνε πολύ εύκολα.
Η φωτογραφία ήταν πάνω στο γραφείο.
Και την είδε και είπε
"Τέλεια, αυτή θα δημοσιεύσουμε".
Ήταν πια σίγουρο. Αυτός αποφάσιζε. Αυτός ήταν το αφεντικό.
Άρχισα να γράφω τη λεζάντα.
Την τελείωνα. Είχα γράψει 4 γραμμές.
Και γράφεις "STF/" για φωτογράφο του AP.
Για ανεξάρτητο, γράφεις "STR/" στο όνομα.
Και κοίταξα το τετράδιο.
Και ο Χορστ Φάας
που στεκόταν δίπλα μου είπε
"Νικ Ουτ. Βάλε Νικ Ουτ.
Βάλε STF/".
"Βάλε Νικ Ουτ". Είπε ακριβώς αυτά τα λόγια.
Κι αυτά τα λόγια δεν τα ξέχασα για το υπόλοιπο της ζωής μου.
Αλλά γιατί δεν γύρισες
να πεις όχι στον Χορστ;
Αυτό… Το ερώτημα αυτό με βασανίζει από τότε, ειλικρινά.
Θέλω να πω, χρωστούσα τη δουλειά μου
στον Χορστ Φάας. Ήμουν τρία χρόνια παντρεμένος με δύο παιδιά.
Αυτή ήταν η δουλειά μου.
Από αυτή ζούσα.
Δεν διαφώνησα. Απλώς το έκανα.
Και ένιωθα άσχημα για αυτό για όλη μου τη ζωή,
που δεν ήμουν αρκετά γενναίος.
Είναι κάτι που με βασάνιζε.
Έχεις δίκιο, εγώ έφταιγα.
Θυμάμαι ότι γύρισε πολύ αργά εκείνο το βράδυ.
Ήταν πολύ ταραγμένος.
Και μιλούσε συνεχώς για ένα κοριτσάκι
με καψίματα κι όλα αυτά, ξέρεις.
Θυμάμαι ότι ανέφερε
ότι ο Χορστ ήθελε να βάλει
το όνομα του Νικ Ουτ στη φωτογραφία.
Μα δεν την είχε βγάλει ο Ουτ, αλλά κάποιος άλλος.
Και ήταν πολύ ταραγμένος.
Αυτά θυμάμαι μόνο.
Όποτε πάω στο γραφείο,
οι Βιετναμέζοι έρχονται και μου μιλάνε.
Και τι λένε;
Λένε "Όχι Νικ Ουτ αυτή η φωτογραφία".
Άρα, ήταν κάτι σαν κοινό μυστικό
ανάμεσα στους Βιετναμέζους φωτογράφους.
Καρλ, κοιτάξαμε τις φωτογραφίες,
και μπορούμε να αναγνωρίσουμε πολλά άτομα,
το συνεργείο του NBC, τον Νικ Ουτ.
Αλλά ένα άτομο που εμφανίζεται στις φωτογραφίες…
Δεν έχω δει ποτέ φωτογραφίες με το όνομα του…
Ξέρεις ποιος είναι αυτός;
Υποπτεύομαι ότι είναι αυτός που ψάχνουμε.
Άρα, θεωρείς ότι αυτός ο άνδρας είναι ο ανεξάρτητος φωτογράφος
που τράβηξε την Κιμ Φουκ από μπροστά.
Ναι, ακριβώς.
Ένας άγνωστος ανεξάρτητος. Δεν ήταν από τους τακτικούς μας συνεργάτες.
Είχα ακούσει λίγες φορές το όνομά του,
έτσι, το ξέχασα.
Πενήντα χρόνια, και θα γίνω 80 χρονών.
Κάτι που θέλω να κάνω πριν πεθάνω
είναι να βρω τον αληθινό φωτογράφο,
και να του ζητήσω συγγνώμη, εντάξει;
Ξέρω ότι μια συγγνώμη δεν αρκεί,
αλλά τουλάχιστον να αποκαταστήσουμε την αλήθεια, σωστά;
Ξέρεις… Νομίζω ότι μία συγγνώμη είναι
το καλύτερο που μπορώ να κάνω πια.
- Ίσως είναι το μόνο που μπορείς να κάνεις. - Ναι.
Το ότι η φωτογραφία ανήκει στον Ουτ είναι εξίσου γνωστό με την ίδια τη φωτογραφία.
Είχε τα χέρια έτσι, κι έτρεχε.
Τότε έτρεξα αμέσως και…
Ο αδερφός του Νικ, Ουίν Ταν Μι, ήταν ηθοποιός και φωτογράφος
που σκοτώθηκε σε μια δουλειά για το AP το 1965.
Η ιστορία ενός παιδιού
που βγήκε από τη σκιά του μεγάλου αδερφού του…
Είμαι μέλος του AP.
…και κέρδισε βραβείο Πούλιτζερ στα 21 του,
είναι λογικό να γίνει θρύλος.
Ένας θρύλος που το AP διαφήμιζε για 50 χρόνια.
Όπως έκανε στο βιβλίο και ταινία From Hell to Hollywood.
Ήρθα στο Λος Άντζελες το 1977.
Είδα το Χόλιγουντ, και είπα "Θεέ μου.
Μεγάλη διαφορά με Βιετνάμ".
Έχει πηγαίο ταλέντο στο να παίρνει καλή θέση για να βγάλει φωτογραφίες.
Λέγοντας ότι όλο αυτό ήταν ψέμα ξαναγράφεις την ιστορία.
Αν δεν την έβγαλε ο Νικ Ουτ, τότε ποιος την έβγαλε;
Εδώ ήταν τα γραφεία του AP, ακριβώς εδώ.
Θα είναι αδύνατο.
Δεν θα βρούμε ποτέ εκείνον τον τύπο.
Δεν έχουμε πληροφορίες για το ποιος είναι.
Δεν ξέρουμε αν ζει.
Αν είναι ακόμα στο Βιετνάμ,
αν είναι σε άλλη χώρα.
Έπιασα δουλειά εδώ πολύ μετά, έτσι, δεν ξέρω εκείνα τα άτομα.
Δεν ξέρει κανέναν που να δούλευε στο AP.
Ξέρει μόνο τον σύλλογο φωτογράφων.
ΠΟΛΕΜΟΣ
ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Με λένε Λε Βαν, είμαι δημοσιογράφος που ζει στο Χο Τσι Μιν Σίτι.
Αρχικά, αυτή η ιστορία κίνησε την περιέργειά μου.
Αλλά δεν ήξερα αν ήταν ή δεν ήταν αληθινή.
Ήθελα να μάθω. Αν είναι αληθινή,
τότε, πώς γίνεται να έμεινε κρυφή για τόσο πολλά χρόνια;
Όταν ο Καρλ μού είπε ότι θέλει να βρει αυτόν που όντως έβγαλε τη φωτογραφία,
να του ζητήσει συγγνώμη,
μου έστειλε λίγες φωτογραφίες του άνδρα που πίστευε
ότι έβγαλε τη φωτογραφία.
Και με αυτές, άρχισα να τον αναζητώ.
- Καλημέρα. Πώς είσαι; - Χαίρομαι που σε βλέπω. Είσαι καλά;
Η γενιά μου πάντα προσπαθούσε να φανεί αντάξια του μύθου
των φωτογράφων του Βιετνάμ.
Η φωτογραφική κληρονομιά του AP στο Βιετνάμ
χτίστηκε στα 4 Πούλιτζερ που κέρδισε εκεί.
Ο μοναχός που αυτοπυρπολήθηκε, του Μάλκολμ Μπράουν,
Το φωτογραφικό δοκίμιο του Χορστ Φάας του 1964,
η εκτέλεση του Βιετκόνγκ του Έντι Άνταμς,
και η φωτογραφία ενός 9χρονου κοριτσιού
που έτρεχε από μια επίθεση με ναπάλμ στο Τρανγκ Μπανγκ.
ΤΡΑΝΓΚ ΜΠΑΝΓΚ ΒΙΕΤΝΑΜ
Βγήκε από τον ναό, έτρεξε στον δρόμο, στη μέση…
ΧΟ ΤΙ ΧΙΕΝ, ΞΑΔΕΡΦΗ ΚΙΜ ΦΟΥΚ 12 ΤΟ 1972
…και μετά όλοι έτρεξαν εδώ όπου είμαστε τώρα.
Πρώτα βομβάρδισαν εδώ, μετά εκεί, και μετά συνέχισαν αλλού.
ΧΟ ΒΑΝ ΜΠΑΚ, ΞΑΔΕΡΦΟΣ ΚΙΜ ΦΟΥΚ 11 ΤΟ 1972
Ήταν η πρώτη επίθεση.
Αυτή ήταν η ναπάλμ που έκαψε τα παιδιά;
- Ναι, ναπάλμ. - Μάλιστα.
Εδώ είμαι με την οικογένεια της Κιμ Φουκ.
Να η Κιμ Φουκ.
Είναι όλοι συγγενείς. Κι αυτοί.
Εσύ είσαι αυτή;
Και πού είσαι; Είσαι εδώ.
- Κι εδώ. - Ναι, εγώ είμαι.
Η αδερφή μου κρατά τον αδερφό μου.
Όλοι φώναζαν.
Έμεινα ήρεμος
και έβγαλα κομμάτια από τη βόμβα
που είχαν κολλήσει πάνω τους σαν καμένο ρύζι.
Πού ήσουν όταν έπεσε η βόμβα;
Έτρεχα.
Μετά, ενώ έτρεχα,
έπεσε η βόμβα.
Έτρεχα με τη μονάδα 25 ενώ η Κιμ Φουκ ήταν
με τη γιαγιά της, έτσι, κάηκε.
Έφυγες με την Κιμ Φουκ;
Τρέχαμε μαζί. Κάθε ομάδα σε μια πλευρά της γέφυρας,
τρέχαμε, πέφταμε, φωνάζαμε.
Και πέσατε πάνω στους ρεπόρτερ;
Κατάλαβες ποιοι ήταν οι ρεπόρτερ ή τι έκαναν;
Ήξερες ότι είναι ρεπόρτερ;
Όχι, όπως δεν ήξερα ποιος έβγαζε φωτογραφίες.
Λοιπόν, εδώ τραβήχτηκαν μερικές από τις τελευταίες φωτογραφίες.
Τα τραυματισμένα παιδιά μεταφέρθηκαν στο νοσοκομείο.
Θυμάσαι καθόλου πώς έγινε αυτό;
Πώς μεταφέρθηκαν τα παιδιά;
Συγκεκριμένα, πώς πήγε η Κιμ στο νοσοκομείο;
Την έβαλαν σε ένα όχημα.
Ποιος την έβαλε;
Ο κόσμος εκεί συνεργάστηκε και την έβαλε.
Ποιοι ήταν εκεί;
Είχε πολλά άτομα.
- Ήταν πολίτες ή στρατιώτες; - Πολίτες. Αυτοί την έβαλαν.
Τότε, όποιος ήταν κομψός, λευκός και ανοιχτόχρωμος,
νομίζαμε ότι ήταν Αμερικανός.
Είπαμε "Ας την πάρουν αυτοί να τη σώσουν".
Και όντως σώθηκε.
Μπακ, αυτός είναι που πήγε την Κιμ Φουκ στο νοσοκομείο με το αμάξι;
Όχι.
Εκείνο το άτομο ήταν καλοντυμένος πολίτης.
Αυτά θυμόμαστε μόνο.
Μη σκας για το παρελθόν.
Εντάξει, ευχαριστώ.
Υποδεχτείτε τον Νικ Ουτ.
Καλησπέρα, κυρίες και κύριοι.
Θα είχε πεθάνει. Έζησε επειδή ο Νικ άφησε την κάμερά του,
και την πήγε στο νοσοκομείο.
Την πήρα, την έβαλα στο εταιρικό βαν,
και όλα τα παιδιά μέσα,
έκλαιγαν συνέχεια, για 40, 35 λεπτά.
Σταματήσαμε στο νοσοκομείο Κου Τσι.
Έδειξα το πάσο μου, κι όλα καλά. Την πήγαν μέσα αμέσως.
Αυτή η φωτογραφία είχε μεγάλο αντίκτυπο
στην ιστορία της χώρας μου.
Η φωτογραφία Το Κορίτσι Της Ναπάλμ βοήθησε
το αντιπολεμικό κίνημα στο Βιετνάμ.
Κι αυτό ήταν απίστευτα σημαντικό
για τον λαό του Βιετνάμ
που είχε βιώσει τόσα χρόνια πόνου και απώλειας.
Για αυτόν τον λόγο, το άτομο που χάρισε αυτήν τη στιγμή,
αυτήν τη φωτογραφία στον κόσμο,
είναι ήρωας στην ιστορία του Βιετνάμ.
ΣΑΪΓΚΟΝ 1970
Είδα όλο τον πόλεμο του Βιετνάμ από το 1968 και μετά
σε ασπρόμαυρo φιλμ.
Νομίζω ότι οι ξένοι δεν καταλάβαιναν
πόσο ανταγωνιστικό ήταν το ρεπορτάζ στη Σαϊγκόν.
Υπήρχαν πάνω από χίλιοι διαπιστευμένοι ρεπόρτερ από όλο τον κόσμο.
Αν άκουγες ότι γίνεται μια σημαντική μάχη,
σηκωνόσουν νωρίς για να πας πρώτος
με το ελικόπτερο εκεί.
Θα χαιρόσουν, αν δεν ήταν ήδη εκεί κάποιος από το AP ή το Reuters.
Οι ρεπόρτερ είχαν τον τιμητικό βαθμό του ταγματάρχη,
άρα, αν ήθελες να πάρεις ελικόπτερο, και περίμενε ένας λοχαγός,
του έλεγες να πάρει δρόμο.
Για έναν νεαρό δημοσιογράφο, ήταν μια διασκεδαστική περιπέτεια.
Ομολογώ ότι ίσως να με ενδιέφερε πιο πολύ η περιπέτεια
από τον αντίκτυπο του πολέμου στους ανθρώπους.
Όσο περνούσε ο χρόνος, έβλεπα πόσο τρομερός ήταν.
Κατά την επιχείρηση, σκοτώθηκαν 53 εχθροί.
Τέθηκαν υπό κράτηση 856 ύποπτοι.
Υπήρχε ένα είδος συντροφικότητας μεταξύ των ρεπόρτερ
που έβγαιναν τη μέρα,
βρίσκονταν σε καταστάσεις μάχης,
και γυρνούσαν το βράδυ,
αποκομμένοι από το πόσο ευάλωτος ήταν ο κόσμος.
Ήταν σουρεαλιστικό,
και μπορεί να έπεφταν σφαίρες σε όλη την πόλη,
κι εσύ να καθόσουν και να έβλεπες
πίνοντας τζιν τόνικ.
Ήμασταν φίλοι με τον Καρλ, αλλά ήμασταν διαφορετική ράτσα.
Ήμασταν ντόπιοι.
Είχαμε παντρευτεί Βιετναμέζες.
Βγαίναμε τα βράδια,
πίναμε μπίρες,
και κάναμε παρέα με Βιετναμέζους.
Και σεβόμασταν και οι δύο
τον πλούτο της βιετναμέζικης κουλτούρας,
ως μέρος του ευάλωτου λαού.
Το γραφείο του Associated Press ήταν μεγάλο σχολείο.
Ένας υπέροχος τόπος μάθησης. Έμαθα πολλά.
Στην επίθεση του Πάσχα που ξεκίνησε στα τέλη Μαρτίου του 1972,
πολλά στρατεύματα των ΗΠΑ είχαν ήδη αποσυρθεί.
Λόγω της αποχώρησης, τα δυτικά πρακτορεία ειδήσεων
μείωναν το προσωπικό τους. Τότε, είχα γίνει υπεύθυνος φωτογραφίας.
Έτσι, όταν άρχισε η επίθεση,
είχαμε έλλειψη προσωπικού.
Είχαμε μπελάδες, μπορούσες να πεις.
Το UPI είχε το πάνω χέρι.
Έτσι, ο Χορστ Φάας γύρισε
από τη Σιγκαπούρη, και ανέλαβε τον έλεγχο των φωτογραφιών.
Υπήρχαν σημαντικοί ρεπόρτερ στη Σαϊγκόν.
Ο Χορστ Φάας ήταν θρυλική προσωπικότητα.
Ο λόγος του ήταν νόμος στο γραφείο του AP.
Είχε δουλέψει με τον Αρνέτ κι άλλους που πήραν Πούλιτζερ. Σημαντικό αυτό.
Ο Χορστ ήταν γυμνασμένος, κι είχε ωραία βαυαρική προφορά.
Έπινε αρκετά,
έτρωγε καλά, ήταν φοβερός φωτογράφος.
Τίποτα δεν του στερούσε μια καλή φωτογραφία.
Είχαμε προσωπικό από φωτογράφους από τη Δύση και το Βιετνάμ,
και τον στρατό των ανεξάρτητων του Φάας,
ελεύθεροι επαγγελματίες, ήταν παντού.
Βασίζονταν πολύ στους Βιετναμέζους φωτογράφους
που πήγαιναν στο πεδίο της μάχης φορτωμένοι με φιλμ,
και γυρνούσαν πολλές μέρες μετά.
Ήταν κυρίως φωτογράφοι των Νοτίων
που ήθελαν να βγάλουν επιπλέον λεφτά, αυτοί μας έδιναν τα φιλμ.
Ετοίμαζες μια απόδειξη, την υπέγραφαν,
την έδινες στη γραμματέα, και εκείνη τους έδινε το παραδάκι.
Είκοσι δολάρια, μετρητά.
Καρλ, αυτή η φωτογραφία,
σε ποιο σημείο, στο γραφείο του AP,
καταλάβατε, ξέρεις, τι αντιπροσώπευε αυτή η φωτογραφία;
Η άμεση αντίδραση ήταν το επόμενο πρωί
όταν την είδε ο κόσμος,
και είδαμε τις αντιδράσεις.
Τότε καταλάβαμε ότι θα κάνει κρότο, θα γίνει μεγάλο θέμα.
Τα παιδιά σε αυτήν τη φωτογραφία
έπεσαν θύματα της αεροπορίας του Ν. Βιετνάμ.
Ένα, δύο, τρία, τέσσερα! Δεν θέλουμε τον γαμημένο πόλεμό σας!
Ένα, δύο, τρία, τέσσερα!
Αναρωτιέμαι αν ήταν στημένο.
Θα μπορούσε
γιατί τράβηξαν φωτογραφία αυτό το γυμνό κοριτσάκι.
Είχαν τεράστιο όφελος από αυτό.
Αυτή η φωτογραφία δεν είχε αντίκτυπο στο Βιετνάμ εκείνον τον καιρό.
Αν, μεγάλο αν,
μας ήρθε η είδηση ότι ένα κοριτσάκι κάηκε από βόμβες ναπάλμ,
ίσα που της ρίξαμε μια ματιά,
πέρασε στα ψιλά.
Ήταν πολύ λιγότερο σημαντική
από τα νέα, ας πούμε,
για δέκα, εκατό, ακόμα και χίλιους νεκρούς μέσα σε μία μέρα.
Νομίζω ότι με πήρε ο Καρλ.
Ήθελε να τον βοηθήσω να βρει κάποια σε κάποιο νοσοκομείο.
Το AP ήθελε νέο άρθρο πάνω στο θέμα,
κι έπρεπε να βρω το κορίτσι της ναπάλμ,
όπου κι αν ήταν.
Κι ο Νικ Ουτ δεν είπε "Θα έρθω μαζί σου".
Δεν μας είπε πού ήταν.
Ο Τομ Φοξ κι ένας άλλος φωτογράφος μας,
οι τρεις μας πήραμε τα μηχανάκια μας.
Θυμάμαι καθαρά ότι βρήκαμε την Κιμ Φουκ
στο κρεβάτι της, με τον Καρλ.
Ήταν καλυμμένη με επιδέσμους,
την περικύκλωνε μια κουνουπιέρα, και είχε τις αισθήσεις της.
Είχα εξοργιστεί
και είχα συγκινηθεί τόσο πολύ από αυτήν την τραγωδία,
και τη μυρωδιά.
Βρομούσε καμένη σάρκα,
κάτι που ήταν πάρα πολύ δύσκολο.
Πολύ δύσκολο.
ΤΟ ΚΟΡΙΤΣΙ ΠΟΥ ΚΑΗΚΕ ΑΠΟ ΝΑΠΑΛΜ ΑΝΑΡΡΩΝΕΙ ΣΤΟ ΝΟΣΟΚΟΜΕΙΟ
Μέσω του Τομ, μίλησα με τον πατέρα της, κι έμαθα όλη την ιστορία.
ΔΙΠΛΑ ΣΤΟ ΚΡΕΒΑΤΙ ΤΗΣ ΟΙ ΓΟΝΕΙΣ ΤΗΣ
Η ιστορία του Βιετνάμ είναι μοναδική. Το Βιετνάμ μάς πήρε κάτι.
Καρλ, πού έμαθες το όνομα του ανεξάρτητου;
Το 2010, έγινε μια επανένωση ρεπόρτερ, το Vietnam Old Hacks.
Η επανένωση αποκάλυψε πτυχές του Καρλ που δεν φανταζόμασταν.
Η γυναίκα μου
καθόταν με έναν φωτογράφο σε πεδία μάχης που είχε ακούσει το όνομα.
Η επανένωση ήταν μεγάλη, είχαμε πολλά να πούμε.
Στο βάθος, ο Νικ Ουτ μάς είδε να δείχνουμε κάτι,
και κάποιος μου είπε "Έμαθες τα νέα;
Μάθαμε το όνομα του τύπου".
Θα επαναλάβεις το όνομα;
- Νιε. - Νιε.
Πολύ σπάνιο βιετναμέζικο όνομα.
Είναι δύσκολο να βρεθεί ο ανεξάρτητος επειδή πάει πολύς καιρός από τότε.
Τα άτομα που ίσως ήξεραν κάτι έχουν πεθάνει
ή μετανάστευσαν σε άλλη χώρα, και δεν ξέρουμε πού είναι.
Οι πληροφορίες που δημοσιεύσαμε στο Facebook ήταν ανεπαρκείς.
ΤΟΝ ΛΕΝΕ ΝΙΕ
ΠΟΥ ΕΙΝΑΙ Ο ΝΙΕ
Έτσι, δεν περίμενα πολλά.
"Γκάρι, χάρηκα που τα είπαμε χθες,
αλλά με συμβούλεψαν να μην εμφανιστώ στο ντοκιμαντέρ.
Λυπάμαι. Αρνούμαι κι ας επιμένεις.
Δεν μπορώ να κάνω πιο πολλά".
Είναι τόσο απογοητευτικό.
Είναι ο δεύτερος ρεπόρτερ που συμφώνησε να δώσει συνέντευξη,
κι έκανε πίσω.
Λοιπόν, ποιοι ήταν στον δρόμο εκείνη τη μέρα;
Σε αυτήν τη φωτογραφία που τράβηξε ο Ουτ σύμφωνα με το AP,
βλέπουμε το συνεργείο του NBC,
του βρετανικού ITN,
τον ρεπόρτερ της New York Times,
τον ρεπόρτερ της Chicago Tribune,
και άτομα που πιστεύουμε ότι είναι φωτογράφοι του στρατού ή ανεξάρτητοι.
Για όσους συντονίστηκαν τώρα,
μαζί μας είναι ο Ντέιβιντ Μπερνέτ, πασίγνωστος φωτορεπόρτερ.
Ο Μπερνέτ ήταν στο Τρανγκ Μπανγκ όταν βομβαρδίστηκε,
αλλά και στο γραφείο του AP εκείνο το μεσημέρι.
Όλοι νομίζουν ότι είμαι στα δεξιά.
- Δεν είσαι; Εντάξει. - Δεν είμαι.
Ο Ντέιβιντ είπε πολλές φορές
ότι είναι σίγουρος
ότι ο Νικ έβγαλε τη φωτογραφία.
Βλέπαμε κόσμο να βγαίνει από τον καπνό,
να τρέχει προς τα εμάς,
και ο Νικ κι ένας άλλος ρεπόρτερ
ξεκίνησαν αμέσως να τρέχουν στον δρόμο.
Εγώ χρειάστηκα 30 δεύτερα για να βάλω φιλμ στην κάμερά μου.
Σε αυτά τα 30 δεύτερα, ο Νικ τράβηξε τη φωτογραφία του.
Σωστά.
Αλλά σύμφωνα με τον ίδιο, ο Ντέιβιντ δεν είδε ποιος την έβγαλε.
Θυμάμαι ότι ήμουν στο τμήμα φωτογραφιών στο γραφείο του AP
όταν ο Φάας πήρε τη μικρή φωτογραφία που μόλις είχε εμφανιστεί,
την κοίταξε και είπε "Καλή δουλειά, Νικ Ουτ. Στείλε την".
Με τον ίδιο τρόπο που ο Πίτερ Αρνέτ λέει πάντα
"Ήμουν στο γραφείο του AP, ξέρω τι έγινε",
αλλά ο Πίτερ δεν είδε τι έγινε στην αίθουσα φωτογραφιών.
Πολύ λίγα άτομα είδαν τι έγινε.
Το να υπονομεύσεις το AP στο Βιετνάμ,
και το να υπονομεύσεις τον Χορστ Φάας
είναι μεγάλο ζήτημα.
Και η κληρονομιά τους συνδέεται με αυτήν την ανάμνηση.
Και τι γίνεται με τους Βιετναμέζους που δεν μας έχουν μιλήσει;
Έχουμε αυτούς από το NBC.
Τον Βο Σου και τον Τραν Βαν Ταν.
- Ο Βο Σου αρνήθηκε; - Αρνήθηκε.
Πήρα τον *** μια μέρα, και τον ρώτησα.
ΦΩΝΗ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΥ
Είπε "Μίλα στον Καρλ. Λέει την αλήθεια". Μόνο αυτό είπε.
- Εντάξει. - Δεν είπε τίποτα άλλο.
Η ουσία της ιστορίας δεν είναι ότι ο Νικ
έκλεψε μια φωτογραφία.
Ήταν κάτι που συνέβη στον Νικ.
Δεν τον ρώτησαν ποτέ, σωστά; Από όσα μας έχει πει ο Καρλ.
Απλώς του δόθηκε. Τον οδήγησαν στο χείλος του γκρεμού.
Βρέθηκε προ τετελεσμένου.
Από πολλές απόψεις, είναι κι αυτός θύμα.
Πρέπει να του φερθούμε με αξιοπρέπεια και σεβασμό.
ΑΓΑΠΗΤΕ ΝΙΚ,
ΘΑ ΗΘΕΛΑ
ΝΑ ΣΟΥ ΠΑΡΩ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ
- Τέρι; - Ναι.
Τα Skyraiders έριξαν τις ναπάλμ εδώ.
Βλέπουμε τους ρεπόρτερ εδώ, τις εκρήξεις.
Βλέπουμε τον Ουτ εδώ με τις τσάντες για τις κάμερες,
και το πόντσο του.
Και το κράνος του.
Φαίνεται καθαρά.
Και πάντα έλεγε
ότι η γιαγιά έφτασε πρώτη,
κι αυτός ο άνδρας κρατά το δεύτερο μωρό.
Και μετά, αυτή είναι η φωτογραφία,
και αυτή είναι η επόμενη λήψη.
Αυτή η φωτογραφία είναι του Νικ Ουτ.
Αλλά περιέργως,
τραβήχτηκε από την πλευρά της Σαϊγκόν.
Φαίνεται όλος ο καπνός.
Και μετά οι φωτογράφοι γυρίζουν.
Τα παιδιά τούς προσπέρασαν.
Και βλέπεις ποιον βλέπουμε εδώ;
Βλέπουμε τον Νικ Ουτ,
αλλά δεν είναι με την ομάδα των ρεπόρτερ
που απαθανάτισε την Κιμ Φουκ να τρέχει,
και τώρα έχουν… Πηγαίνουν προς…
- Προς τη Σαϊγκόν, μακριά από τον ναό. - Ναι.
Άρα, αν δώσουμε αυτήν τη σειρά λήψεων…
Ναι.
…σε ειδικούς εγκληματολόγους,
θα μας βοηθήσουν να καταλάβουμε ποιος ήταν αυτός
που ήταν στη θέση να βγάλει τη φωτογραφία.
- Χωρίς να είναι βέβαιο. - Σωστά.
Μια κορυφαία εγκληματολογική εταιρεία στο Παρίσι, η Index Investigation,
μπορεί να το ερευνήσει.
Ακόμα κι αν δεν καταλήξει κάπου, εσείς προσπαθήσατε,
είστε έντιμες διαμεσολαβήτριες.
Όταν η φωτογραφία, έναν χρόνο μετά,
όταν η φωτογραφία πήρε το Πούλιτζερ,
τα βραβεία World Press Photo και Overseas Press Club,
δεν ήταν η σωστή ώρα να βγεις και να πεις την αλήθεια;
Ήταν ήδη αργά, τολμώ να πω.
Το κρύψαμε κάτω από το χαλί.
- Δεν μιλήσαμε ποτέ για αυτό. - Γιατί;
Δεν ήθελες να μαλώσεις με έναν τύπο σαν τον Χορστ Φάας.
Δεν ήμουν σε θέση, ξέρεις, να κάνω φασαρία για αυτό.
Και περίμενες να πεθάνει ο Χορστ.
Δεν είναι δίκαιο να λες ότι περίμενα να πεθάνει.
Μίλησα ιδιωτικά με κόσμο
με την πάροδο των χρόνων.
Ο Χορστ Φάας, ο ανώτερός μου.
Έγραφα τη λεζάντα.
"STF/όνομα…"
Στο Vietnam Old Hacks.
Και επικοινώνησα με τον Αρνέτ, είπα "Δεν ξέρω αν το ξέρεις,
αλλά αυτό έγινε".
Ήταν σαν να του ανοίγω την καρδιά μου.
Κι έχω εδώ κάτι από τον Αρνέτ, τον Πίτερ Αρνέτ,
τον θρυλικό ανταποκριτή του AP, και κάτοχο Πούλιτζερ,
πολύ στενό φίλο του Χορστ,
που λέει "Αγαπητέ Καρλ, η ιστορία σου με σόκαρε.
Θα ξέρεις ότι το AP με όλους τους πόρους του,
ο Χορστ με τους πολλούς φίλους του,
κι ο ίδιος ο Νικ Ουτ με τους Βιετναμέζους συνεργάτες του
θα κάνουν το παν για να σε δυσφημήσουν,
να καταρρίψουν τους ισχυρισμούς σου, και να αμφισβητήσουν όλα όσα λες".
Πολύ βαρύ αυτό.
Είναι αξιοσημείωτο ότι το είπε ο Αρνέτ.
Και πότε έγινε αυτό;
Στις 5 Αυγούστου του 2009.
Και πάλι, το 2015,
σε ένα δημόσιο φόρουμ,
ο Αρνέτ επικοινώνησε.
"Η διεύθυνση του AP είναι ενήμερη
για τους ψευδείς ισχυρισμούς σε στενό κύκλο
που έκανε ο Ρόμπινσον τα τελευταία χρόνια,
και θα υπερασπιστεί σθεναρά τη φήμη του Νικ με καταθέσεις μαρτύρων,
και φωτογραφικά αρχεία του AP
από εκείνη την περίοδο, αν μιλήσει δημοσίως".
Ο Αρνέτ ισχυρίζεται
ότι τα ανώτερα στελέχη του AP είναι ενήμερα για τις κατηγορίες σου.
- Ήρθαν ποτέ σε επαφή μαζί σου; - Όχι.
Δεν επικοινώνησαν ποτέ.
Σκέφτηκες ποτέ να επικοινωνήσεις με τον Νικ,
και ξέρεις, να λύσεις το θέμα μαζί του;
Όταν ο Νικ αποσύρθηκε επισήμως από το AP,
του έστειλα ένα μέιλ,
και είπα "Άκου, ξέρεις ότι ξέρω την αληθινή ιστορία.
Άσε τα φώτα της δημοσιότητας, και απόλαυσε την απόσυρσή σου".
Αλλά συνέχισε.
Με έναν βιετναμέζικο τρόπο, θα έπρεπε
να είναι πιο ταπεινός. Ταπεινότητα.
Ποιο είναι καλύτερο;
Ποιο είναι σωστό;
ΦΩΝΗ ΤΟΜ ΦΟΞ
Ο μύθος που συνοδεύεται από αδικία
ή το να καταρρίψεις τον μύθο για χάρη της αλήθειας;
Υπάρχει μια ολόκληρη πλευρά της ιστορίας
που δεν καταγράφεται
δηλαδή, ο άνθρωπος που έβγαλε τη φωτογραφία,
ο οποίος από τη μέρα που την έβγαλε,
διαγράφτηκε από την ιστορία.
Και πώς είναι αυτό;
Και πώς είναι αυτό για τη γυναίκα και τα παιδιά του;
Αυτή η ιστορία αξίζει δικαιοσύνη.
Ένας φίλος μου το ανέβασε στο Facebook.
ΤΣΙΝ ΝΤΑΟ ΦΙΛΟΣ ΝΙΕ
Πρώτα από όλα, αναγνώρισα αμέσως το όνομα
γιατί ο Νιε είναι κολλητός και συνεργάτης μου.
Και διάβασα την ιστορία,
και είδα τη φωτογραφία.
Πήρα αμέσως τον Νιε…
ΤΑΝΓΚ ΝΤΑΟ ΦΙΛΟΣ ΝΙΕ
…και είπα "Η ιστορία σου έγινε γνωστή!"
Είπε "Αλήθεια; Υπάρχουν άτομα που με ψάχνουν;"
Έτσι, ενθουσιάστηκε πάρα πολύ.
"Θεέ μου!
Ο κόσμος θα μάθει την αλήθεια πολύ σύντομα".
Απλώς περιμέναμε.
Αλλά περίπου τρεις μέρες μετά, τρεις ή τέσσερις μέρες μετά,
αφού κάναμε τη δημοσίευση στο Facebook, ενώ ήμουν σε ένα καφέ,
το τηλέφωνό μου χτύπησε.
Ήταν μια αξέχαστη στιγμή.
Του ζήτησα να το επαναλάβει.
Είπε "Μόλις με πήρε ο κύριος Νιε".
"Νιε εδώ. Είμαι αυτός που ψάχνεις".
Μετά, έβγαλα τα γυαλιά μου, έγειρα το κεφάλι μου,
και σπάραξα στο κλάμα.
Θα έμενε στο Βιετνάμ για μόνο έναν μήνα ακόμα.
Για αυτό ένιωσα ότι πρέπει να τον συναντήσω αμέσως.
ΛΕ ΒΑΝ ΦΙΟΝΑ, ΒΡΗΚΑ ΤΟΝ ΝΙΕ.
ΠΑΩ ΝΑ ΤΟΝ ΣΥΝΑΝΤΗΣΩ.
ΦΙΟΝΑ ΠΛΑΚΑ ΚΑΝΕΙΣ!
ΠΕΣ ΜΟΥ ΚΙ ΑΛΛΑ! ΖΕΙ;
ΛΕ ΒΑΝ ΝΑΙ
ΦΙΟΝΑ ΚΑΙ ΕΒΓΑΛΕ ΤΗ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ;
ΝΑΙ
ΦΙΟΝΑ ΠΟΛΥ ΣΥΝΑΡΠΑΣΤΙΚΟ!
ΚΑΝΕ ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΜΟΝΟ.
ΜΗ ΔΩΣΕΙΣ ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ.
ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΟΥΜΕ ΟΤΙ ΕΙΝΑΙ ΑΥΤΟΣ.
Μας περίμενε από νωρίς το πρωί
όταν έμαθε ότι μπορούμε να συναντηθούμε.
Δεν είχε φάει τίποτα, απλώς καθόταν και περίμενε.
Όταν τον είδα, έναν αληθινό άνθρωπο,
να στέκεται μπροστά μου,
έναν ηλικιωμένο άνδρα,
είναι δύσκολο να περιγράψω
πώς ένιωσα.
Ποια φωτογραφία έβγαλες;
Αυτή με το γυμνό κορίτσι του οποίου τα ρούχα είχαν καεί.
ΝΟΥΕΝ ΤΑΝ ΝΙΕ
- Αυτήν που κέρδισε το Πούλιτζερ; - Αυτή, ναι.
Ο Νικ Ουτ ήταν μαζί μου εκείνη τη μέρα. Αλλά δεν έβγαλε εκείνος τη φωτογραφία.
Έβγαλε μερικές φωτογραφίες από μακριά.
Η φωτογραφία ήταν δική μου.
Ο τύπος από το AP την πήρε, και μου έδωσε
ένα αντίγραφο και το υπόλοιπο φιλμ.
Έδωσα το υπόλοιπο φιλμ σε έναν ρεπόρτερ στη Σαϊγκόν.
Σε ποιον την πούλησες;
Στο αφεντικό. Την επόμενη μέρα, πήγα πάλι, και μου έδωσε
ένα αντίγραφο, τόσο μεγάλο.
Μου έδωσε 20 δολάρια, και είπε "Θα πάρω αυτήν τη φωτογραφία".
Πήρα τα 20 δολάρια, και έβγαλα τα άλλα παιδιά για ένα ποτό.
Αυτό ήταν.
Συνήθως, όταν ένα πρακτορείο ειδήσεων
αγόραζε μια φωτογραφία σου,
ανέφερε το όνομά σου
όταν τη δημοσίευε;
Όχι, πολύ σπάνια. Μόνο σε ειδικές περιστάσεις.
Συνήθως όταν γύριζα από το πεδίο της μάχης,
τους έδινα όλο το φιλμ.
Έκαναν τα δικά τους. Δεν έφερνα αντιρρήσεις.
Αφού γνώρισα τον Νιε, ένιωσα απίστευτη χαρά.
Ξύπνησα ένα πρωί,
και είδα τα νέα στο WhatsApp.
Εξασφαλίσαμε μια λήψη του Νιε από iPhone.
Όντως αυτός έβγαλε τη φωτογραφία.
Απίστευτα νέα.
Μιλήσαμε στην κόρη του
για την αναζήτησή μας για τον Νιε.
ΑΓΑΠΗΤΗ ΤΖΑΝΙ, ΝΑ ΣΟΥ ΣΥΣΤΗΘΩ…
ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΑΠΟ ΤΖΑΝΙ: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΔΕΝ ΞΕΡΩ ΑΠΟ ΠΟΥ ΝΑ ΑΡΧΙΣΩ…
ΔΙΑΒΑΣΑ ΤΟ ΜΕΪΛ ΣΟΥ ΞΑΝΑ ΚΑΙ ΞΑΝΑ.
ΔΕΝ ΤΟ ΠΙΣΤΕΥΩ ΟΤΙ ΣΥΝΕΒΗ, ΕΠΙΤΕΛΟΥΣ ΘΑ ΜΑΘΕΥΤΕΙ Η ΑΛΗΘΕΙΑ!
ΤΖΑΝΙ ΝΟΥΕΝ ΚΟΡΗ ΝΙΕ
Τον πήρα.
Είπα "Όλα καλά, μπαμπά;"
Είπε "Μάντεψε.
Δεν θα το πιστέψεις. Κάποιος με ψάχνει.
Ήξεραν για τη φωτογραφία μου".
Είπε "Πήγα για φαγητό μαζί τους. Μου το είπαν.
Θέλουν να γράψουν την ιστορία. Ξέρουν για εμένα, τα ξέρουν όλα.
Το πιστεύεις;"
Αυτό που έγινε μετά, ήταν πολύ παράξενο,
ήταν απίστευτο.
Έστειλα μήνυμα στον Νιε, να δω πώς είναι και να κρατήσουμε επαφή,
αλλά πέρασε μια ολόκληρη μέρα χωρίς να απαντήσει.
Την επόμενη μέρα, προσπάθησα να επικοινωνήσω ξανά.
Τον έπαιρνα όλο το βράδυ
και όλο το πρωί, αλλά δεν το σήκωσε.
Τον πήρα ξανά, αλλά δεν το σήκωσε.
Συνέχισα να τον παίρνω.
Το επόμενο μεσημέρι, τον πήρα ξανά.
Το σήκωσε μια φίλη του,
και μου είπε ότι είχε πάθει εγκεφαλικό.
Είπε ότι ίσως πέσει σε κώμα, και ότι η κατάστασή του είναι σοβαρή.
Πολύ σοβαρή.
Αυτό μου προκάλεσε
έντονη συγκίνηση, να τον σκέφτομαι στο κρεβάτι του νοσοκομείου
με τη ζωή του να βρίσκεται σε κίνδυνο.
Θυμήθηκα κάτι που μου είχε πει.
"Αν δεν έχω αποδείξεις, είμαι ένα τίποτα,
ενώ ο άλλος είναι ήρωας".
Ο πατέρας μου,
γεννήθηκε από την ερωμένη του παππού μου.
Δεν τον ήθελαν,
έτσι, τον έδωσαν σε μια οικογένεια
που δούλευε για τους παππούδες μου,
η οποία τον αγαπούσε πολύ.
Ο μπαμπάς μου έφυγε από το χωριό, και πήγε στη Σαϊγκόν.
Και γράφτηκε
σε μια σχολή φωτογραφίας.
Εκεί γνώρισε τη μαμά μου.
Ήταν κομμώτρια στο διπλανό κτήριο.
Παντρεύτηκαν και έκαναν
εμάς τους τρεις.
Κατατάχτηκε στον στρατό, αλλά έβγαζε φωτογραφίες μόνο.
Ο στρατός τον έστειλε
στις ΗΠΑ για σπουδές,
και εκεί πήρε
το πιστοποιητικό.
ΔΙΠΛΩΜΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΛΟΚΛΗΡΩΣΗ ΤΟΥ ΜΑΘΗΜΑΤΟΣ ΧΡΗΣΗΣ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ
Με έκαναν υπολοχαγό
επειδή είχα το πιστοποιητικό από το γραφείο ψυχολογικών επιχειρήσεων.
Δούλευα στο τμήμα φωτογραφίας στη συλλογή ειδήσεων.
Μετανάστευσες στις ΗΠΑ το 1975. Πότε ακριβώς;
Έναν μήνα πριν έρθει ο Βορράς.
Δούλευα για την πρεσβεία των ΗΠΑ,
κι έδωσαν προτεραιότητα σε όσους έκαναν σημαντικές δουλειές.
Θυμάμαι πολύ καθαρά
τον μπαμπά μου να λέει
"Πρέπει να ετοιμαστείτε. Φεύγουμε".
Ανακοίνωσαν ότι δεν πάμε ταξίδι αναψυχής.
Φεύγουμε από τη χώρα μας.
Έτσι φτάσαμε εδώ, λοιπόν.
ΚΑΛΙΦΟΡΝΙΑ 6 ΜΗΝΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΕΓΚΕΦΑΛΙΚΟ ΤΟΥ ΝΙΕ
- Γεια. - Γεια, Γκάρι.
- Πώς είσαι; - Καλά;
- Χάρηκα για τη γνωριμία. - Παρομοίως.
Φαίνεσαι πολύ καλά. Πώς είσαι;
Καλά. Είμαι καλά. Εσύ;
- Μια χαρά. Χαίρομαι που είσαι πολύ καλά. - Χαίρομαι που ήρθες.
- Φανταστικά. - Ναι.
- Πάμε μέσα; - Όλα καλά. Ναι, πέρνα.
Μετά από εσένα, φίλε.
- Φαίνεσαι υγιέστατος. - Ευχαριστώ πολύ.
Έλα, Γκάρι.
Αναρωτιέμαι αν μπορούμε να κάνουμε μια αναδρομή στον πόλεμο.
Στις 8 Ιουνίου του 1972,
μπορείς να μου πεις λίγο τι έκανες
εκείνη τη μέρα, και γιατί;
Λοιπόν, ένα κανάλι, δεν ξέρω ποιο,
με έστειλε να βγάλω φωτογραφίες.
Είπαν ότι οι Βιετκόνγκ έχουν ήδη φτάσει στο Τρανγκ Μπανγκ.
Είναι σε έναν ναό στο Τρανγκ Μπανγκ.
Δεν είχαν οδηγό. Είπα "Είμαι και οδηγός".
Νοίκιασα ένα αμάξι, και πήγα εκεί.
Όταν έφτασα εκεί,
είδα αεροπλάνα να περνάνε από πάνω μας,
κι αυτό σήμαινε ότι θα υπήρχε πρόβλημα.
Πήρα τηλέφωνο κάτι τύπους, και είπα
"Θα έχετε δουλειά".
Νόμιζα ότι κρύβονταν πολίτες εκεί.
Τότε τα αεροπλάνα έριξαν δύο βόμβες.
Έπρεπε να τρέξουν στον κεντρικό δρόμο.
Δεν είχαν πουθενά αλλού να πάνε.
Τα είχα ετοιμάσει όλα από πριν.
Είδα τη φωτογραφία εκείνη τη στιγμή, και απλώς την τράβηξα.
Και μπόρεσα να απαθανατίσω εκείνη τη στιγμή,
και ήξερα ότι η φωτογραφία μου θα κάνει πάταγο.
Λοιπόν, έχω μια…
Νιε, μια τέτοια κάμερα είχες εκείνη τη μέρα;
Ναι, μια τέτοια. Ήταν μια Pentax.
Ναι, φακός 50 χιλιοστών.
Κανονικός.
Πότε είδες ξανά τη φωτογραφία;
Αφού πούλησα τη φωτογραφία, περίπου έξι ή επτά μήνες μετά.
Κάποιος που δούλευε στο AP μού είπε
"Η φωτογραφία σου πήγε στις ΗΠΑ.
Έχει κερδίσει βραβεία.
Θέλεις να κάνεις καταγγελία;"
Θυμήθηκα τι είχε γίνει, και σκέφτηκα "Δεν έχω αποδείξεις.
Θα πάω σπίτι να ελέγξω".
Και είδα ότι η γυναίκα μου είχε σκίσει το αντίγραφο που μου είχαν δώσει,
και το είχε πετάξει.
Νιε, πίστευες τότε ότι είχε γίνει κατά λάθος,
η αλλαγή των ονομάτων στη φωτογραφία;
Πίστευες ότι είχε γίνει επίτηδες;
Όχι, επίτηδες.
- Το κατάλαβα αμέσως. - Ναι.
Είναι το επάγγελμά μου.
Εκείνη τη μέρα, μόνο ο Ουτ ήταν από το προσωπικό του AP.
Έτσι, ο τύπος από το AP έβαλε το όνομα του Ουτ.
Τον έχεις δει από τότε;
Το έχετε συζητήσει;
Συναντηθήκαμε, αλλά δεν τον χαιρέτησα. Ούτε αυτός με χαιρέτησε.
Ταράχτηκα.
Δούλεψα σκληρά, και εκείνος τα πήρε όλα.
Πήρε τη δόξα. Πήρε τα βραβεία.
Τον τίμησαν στο Βιετνάμ.
Θυμάμαι, εκείνη τη μέρα,
ο μπαμπάς μου ήρθε σπίτι,
έκατσε κι έβγαλε από την τσέπη του το φιλμ,
το πέταξε εδώ, και είπε "Πούλησα αυτό σήμερα".
Και πέταξε εκείνη τη φωτογραφία στο ψυγείο.
Αφού έφυγε ο μπαμπάς μου,
εγώ κι ο μικρός αδερφός μου
πήγαμε ήσυχα, τη γυρίσαμε, ξέρετε,
και ο αδερφός μου, εκείνος το έκανε, την έβαλε στη θέση της.
Και μου λέει σιγά "Μην πεις τίποτα".
Και σκέφτηκα "Πρέπει να δω". Σωστά;
Έτσι, έκανα το ίδιο πράγμα,
και την έβαλα αμέσως στη θέση της.
Και κοιταχτήκαμε.
Είχαμε πάθει μεγάλο σοκ.
Σκεφτόμασταν ότι είναι στην ηλικία μου.
Και γιατί είναι γυμνή; Γιατί ουρλιάζει;
Κι όταν η μαμά μου καθάριζε,
μουρμούριζε μόνη της
"Γιατί ο μπαμπάς σας έφερε
τέτοιου είδους φωτογραφία στο σπίτι;"
Την έσκισε και την πέταξε
στα σκουπίδια αμέσως.
Πρέπει να θυμάστε, η μαμά μου ήταν μια παραδοσιακή Βιετναμέζα.
Μετά από αυτό, ο πατέρας μου πανικοβλήθηκε.
Έλεγε "Είδες; Αν δεν την είχες πετάξει,
κοίτα, θα είχα κάτι να το αποδείξω".
Το έλεγε ξανά και ξανά,
μέχρι που πήραν διαζύγιο.
- Γκάρι, θες κάτι να φας; - Αμέ. Είναι φανταστικό. Ευχαριστώ.
Πότε γεννήθηκες, Άντονι;
- Γεννήθηκα το 1961. Ναι. - Το 1961.
Άρα, τα παιδικά σου χρόνια ήταν κατά τον πόλεμο.
- Ναι, σωστά. - Ναι.
Περνούσες χρόνο με τον Νιε τότε; Ξέρω ότι δούλευε.
Ναι, αλλά πάντα γύριζε για να πλύνω το αμάξι του.
- Πάντα εγώ το έπλενα. - Έπλενες το αμάξι του.
Άντονι, μιλάμε
για τη φωτογραφία που έβγαλε ο πατέρας σου.
Πώς νιώθεις όταν βλέπεις αυτήν τη φωτογραφία;
Όποτε τη βλέπω,
λέω "Ο μπαμπάς μου την έβγαλε αυτήν".
Αυτό είναι όλο.
Αλλά εκείνος δεν το βλέπει έτσι.
Έχει πάντα κάτι εδώ, φίλε.
"Γιατί κανείς δεν με πρόσεξε τότε; Εγώ έβγαλα τη φωτογραφία".
- Αυτό έχει. - Συγγνώμη.
Είσαι καλά;
Όχι.
Συγγνώμη.
Λοιπόν, είναι χαμένη μάχη.
Και προσπαθεί να μην το σκέφτεται,
ξέρετε, να πει "Εντάξει". Επειδή δεν υπάρχει…
ΜΑΪΚΛ ΣΥΖΥΓΟΣ ΤΖΑΝΙ
…καμία βοήθεια, καμία λύση.
Σπάω το κεφάλι μου να καταλάβω
γιατί έδωσαν στον Νιε ένα αντίγραφο της φωτογραφίας που έβγαλε.
- Την απόδειξη ότι την έβγαλε. - Ναι.
Το να του δώσεις την απόδειξη για κάτι που του πήρες,
είναι παράξενη πράξη.
Ναι.
Για εμένα, ουσιαστικά,
υπάρχει μια αδικία,
υπάρχει γενικά μια αδικία. Δεν πιστεύω ότι θα συνέβαινε αυτό
σε έναν φωτογράφο από την Αμερική, τη Γαλλία ή την Αγγλία.
Άρα, νομίζω ότι ο πατέρας σου έπεσε θύμα εκμετάλλευσης,
όπως πολλοί φωτογράφοι
και ανεξάρτητοι ρεπόρτερ
από αναπτυσσόμενες χώρες του Νότου
που έχουν πέσει θύματα εκμετάλλευσης ανά τα χρόνια.
Και νομίζω ότι αυτό το θέμα πρέπει να τεθεί επί τάπητος.
Ναι. Ξέρεις κάτι; Το σκέφτομαι συνέχεια.
Πολλοί ξέρουν ότι αυτός τράβηξε τη φωτογραφία.
Ο θείος μου,
η θεία μου,
όλοι οι φίλοι του που δουλεύουν στο CBS, το NBC,
όλοι ξέρουν.
Γιατί κανείς δεν έχει τα κότσια να πει κάτι για αυτό;
Ποια θα ήταν μια καλή λύση για εσένα τώρα;
Θέλω το AP να πει
την αληθινή ιστορία,
την ιστορία του μπαμπά μου.
Παντού να σκορπίζεις της γνώσης το φως
Κι όλοι να λένε να ένας σοφός!
ΧΡΟΝΙΑ ΠΟΛΛΑ, ΠΑΠΠΟΥ!
Ο μπαμπάς κι εγώ το συζητήσαμε
πολλές φορές.
Αν το άτομο που έκανε αυτό που έκανε,
το παραδεχόταν,
τότε, όλοι θα το μάθαιναν.
Εκτός από αυτό, όμως…
Αυτό δεν θα συμβεί.
Είναι αδύνατον.
Ο μπαμπάς μου μεγαλώνει.
Είναι λες κι ένας άγγελος χτύπησε την πόρτα του μπαμπά μου,
και του είπε "Ήρθε η ώρα. Θα πω την αλήθεια για εσένα".
Ξέρετε, όταν μιλήσαμε στον Νιε,
ανακαλύψαμε ότι κανείς δεν είχε έρθει σε επαφή μαζί του.
Δεν έχει μιλήσει σε κανέναν.
Η ιστορία του δεν έχει επηρεαστεί από εξωτερικούς παράγοντες.
Έζησε ήσυχα, ταπεινά,
σε πλήρη απομόνωση
στην Καλιφόρνια με την οικογένειά του.
Ο Νιε πέρασε όλη του τη ζωή στη βιομηχανία της φωτογραφίας και του σινεμά.
Είχε κινηματογραφική εκπαίδευση.
Ο ΝΙΕ, ΕΝΑΣ ΟΠΕΡΑΤΕΡ
Άρα, εκείνη τη μέρα,
ο Νιε ήταν
ο πιο πετυχημένος και καταρτισμένος πολεμικός φωτογράφος
που στεκόταν στον δρόμο.
ΤΖΑΝΙ: ΚΑΛΑ ΝΕΑ, Ο ΘΕΙΟΣ ΜΟΥ ΔΕΧΤΗΚΕ ΝΑ ΔΩΣΕΙ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ.
ΗΤΑΝ Ο ΗΧΟΛΗΠΤΗΣ ΕΚΕΙΝΗ ΤΗ ΜΕΡΑ. ΗΤΑΝ ΕΚΕΙ!
- Γεια, Γκάρι. Πώς είσαι; - Χαίρομαι που σε βλέπω.
Θα ήθελα να γνωρίσεις τον θείο μου.
- Χάρηκα για τη γνωριμία, Ταν. - Ευχαριστώ.
Χάρηκα για τη γνωριμία, κύριε.
- Ήμουν ηχολήπτης στο NBC News. - Σωστά.
- Για πολλά χρόνια. - Ναι.
Και πότε αποσύρθηκες;
Αποσύρθηκα στα 63 μου.
- Ναι. - Τώρα είμαι 92.
- Εκπληκτικό. - Ναι, ευχαριστώ.
Όταν τραβάγατε αυτήν τη σκηνή,
αυτή είναι η διάσημη φωτογραφία, ποιος ήταν μαζί σου στον δρόμο;
- Ναι, στη μέση του δρόμου. - Ναι.
- Και το κορίτσι έρχεται σε εμάς. - Ναι.
Ήμουν στη μέση, κρατούσα το μικρόφωνο.
Και ο Νιε ήταν στα αριστερά μου, και το φωτογράφισε.
Ήταν ο Νικ Ουτ εκεί εκείνη την ώρα;
- Όχι. - Όχι, εντάξει.
Όταν έφυγες από το Τρανγκ Μπανγκ, γύρισες στη Σαϊγκόν.
Σαϊγκόν.
Και τι έκανες μετά;
Μετά τη δουλειά, είπα στον Νουέν Ταν Νιε
ότι το γραφείο του AP είναι δίπλα στο δικό μου.
Ο αγοραστής του φιλμ ήταν ο Χορστ Φάας.
Δεν ξέρω πώς γράφεται το όνομα στα Αγγλικά,
αλλά τον λένε Χορστ Φάας.
Μετά την εμφάνιση του φιλμ, έκοψε το κομμάτι με το καμένο κορίτσι,
και είπε "Θα το αγοράσω".
Μου έδωσε μια μεγέθυνση της φωτογραφίας. Ήταν 8 επί 10 ίντσες.
Λοιπόν, Ταν, όταν έμαθες
ότι είπαν πως τη φωτογραφία την έβγαλε ο Νικ Ουτ,
είπες κάτι σε κάποιον;
Δεν είπα τίποτα
γιατί…
κανένας…
δεν νοιάζεται.
Επίσης, είμαι υπάλληλος.
Χρειάζομαι λεφτά
για να ζήσει η οικογένειά μου.
Και δεν θέλω μπελάδες.
Αλλά ξέρω ότι ο διευθυντής του γραφείου του AP,
ο διευθυντής κι ο ανώτερος διευθυντής του γραφείου μου είναι στενοί φίλοι.
Δεν μπορώ να ανοίξω το στόμα μου.
Αν απολυθώ, πώς θα ζήσει η οικογένειά μου;
Κράτησα κλειστό το στόμα μου…
- Καταλαβαίνω. - …για πάνω από 50 χρόνια.
Δεν έχω ήσυχη συνείδηση.
Όποτε το σκέφτομαι, μου κόβεται η όρεξη, χάνω τον ύπνο μου.
Ξαναζώ εκείνη τη στιγμή πριν από 50 χρόνια. Εκείνη τη μέρα,
η αλήθεια που κράτησα κρυφή,
το ότι εξαπάτησα τον εαυτό μου,
με αναστάτωσε.
ΧΟ ΤΣΙ ΜΙΝ ΣΙΤΙ
ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΜΟΥΣΕΙΟ
Το Requiem, μια έκθεση που τιμά
κάθε φωτογράφο από το Βιετνάμ και το εξωτερικό που πέθανε στον πόλεμο,
ήταν μια πράξη μνήμης.
Ο Χορστ ήταν ο κινητήριος μοχλός του πρότζεκτ.
Ήξερα τον Χορστ.
Ήταν πολύπλοκος, αλλόκοτος.
Σκληρός, ανταγωνιστικός.
Αλλά και πολύ συμπονετικός ενίοτε.
Ο αδερφός του Ουτ, ο Ουίν Ταν Μι,
σκοτώθηκε ενώ δούλευε για το AP.
Ο Χορστ προσέλαβε τον Νικ για να έχει η οικογένειά του ένα εισόδημα.
Ξέρεις γιατί ο Χορστ πήρε την απόφαση
να βάλει το όνομα του Νικ Ουτ στη λεζάντα;
Ο θάνατος του Μι διέλυσε τον Χορστ,
και μάλλον ήθελε με αυτόν τον τρόπο να του αποτίσει φόρο τιμής.
Καταλαβαίνω γιατί ο Χορστ θα ένιωθε άσχημα για αυτό όλη του τη ζωή.
Εκείνος τον έστειλε σε εκείνη τη δουλειά.
Ήταν φυσιολογικό
να δίνονται στους ανεξάρτητους αντίγραφα των φωτογραφιών
που αγόραζε το AP;
Ναι, ήταν αρκετά συνηθισμένο.
Αν μας περίσσευαν αντίγραφα. Περίσσευαν αρκετά τότε.
Κάτι που με προβληματίζει,
αν το AP είχε αγοράσει τη φωτογραφία
από τον ανεξάρτητο,
έβαλε το όνομα κάποιου άλλου,
γιατί να του δώσει αντίγραφο
δηλαδή απόδειξη, της φωτογραφίας;
Ο Χορστ τα έκανε όλα αυτά.
Αυτό ήταν, ξέρεις, πολύ ασυνήθιστο, πρέπει να πω,
ιδίως μετά την αλλαγή στο όνομα.
Μήπως απλώς ήταν σίγουρος ότι ο Νιε δεν θα μιλήσει ποτέ;
Ακριβώς.
Ο Φάας ήταν πάντα γεμάτος σιγουριά.
Επικοινώνησε επιτέλους ο Βο Σου.
Αυτός κι ο αδερφός του ήταν κάμεραμαν για δίκτυα των ΗΠΑ.
Τράβηξαν εμβληματικά πλάνα από τον πόλεμο.
Ο Βο Σου δεν ήταν στο Τρανγκ Μπανγκ, αλλά ήξερε πώς είναι να είσαι ανεξάρτητος.
Όποιος ανεξάρτητος στρατιωτικός ρεπόρτερ
πήγαινε κάπου κι έβγαζε φωτογραφίες,
τις παρέδιδε μετά στο AP.
Ιδίως οι στρατιωτικοί,
ήταν φτωχοί, καταλαβαίνεις.
Έδιναν τις φωτογραφίες για να βγάλουν λίγα λεφτά.
Η φήμη δεν ήταν σημαντική.
Άρα, δεν πήγαν στο AP για να διεκδικήσουν
την πατρότητα της φωτογραφίας γιατί πίστευαν
ότι αν πληρωθούν, η φωτογραφία ανήκει στο AP;
Ναι, αυτή είναι η πολιτική του AP.
Άρα, ίσως υπάρχουν πολλές φωτογραφίες
που τραβήχτηκαν από άλλα άτομα.
Αυτό γινόταν.
Νομίζω ότι όσον αφορά τη φωτογραφία του Νικ Ουτ, είναι δύσκολο
να καταλάβουμε ποιος την τράβηξε.
Ο Ουτ ξέρει αν όντως την τράβηξε εκείνος.
Βρήκαμε ένα εσωτερικό έγγραφο από το AP.
Ο Χορστ εξηγεί ότι το γραφείο της Νέας Υόρκης αρνιόταν
να βάλει βιετναμέζικα ονόματα στις φωτογραφίες.
Λέει
"Οι Αμερικανοί κορόιδευαν τα βιετναμέζικα ονόματα.
Τους έλεγαν σχιστομάτηδες, και δεν τους έπαιρναν στα σοβαρά
επειδή είχαν αστεία ονόματα.
Έτσι, ήταν απρόθυμοι
να δώσουν στους Βιετναμέζους ό,τι τους όφειλαν".
ΜΗΝΥΜΑ ΣΤΟΝ ΝΙΚ ΟΥΤ ΑΓΑΠΗΤΕ ΝΙΚ, ΕΙΜΑΙ ΣΤΗ ΣΑΪΓΚΟΝ,
ΚΑΙ ΒΛΕΠΩ ΣΤΑ ΜΕΣΑ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗΣ ΔΙΚΤΥΩΣΗΣ ΟΤΙ ΕΙΣΑΙ ΚΙ ΕΣΥ ΕΔΩ.
ΣΟΥ ΕΙΧΑ ΣΤΕΙΛΕΙ ΜΕΪΛ ΠΡΙΝ ΛΙΓΟΥΣ ΜΗΝΕΣ… ΜΠΟΡΟΥΜΕ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ;
ΜΠΟΡΕΙΣ ΝΑ ΕΡΘΕΙΣ ΣΤΟ ΚΑΦΕ ΣΤΗΝ ΑΥΛΗ ΤΟΥ ΞΕΝΟΔΟΧΕΙΟΥ *** ΣΤΗ 1 M.M.;
ΘΑ ΕΙΜΑΙ ΕΚΕΙ ΩΣ ΤΙΣ 2 Μ.Μ. ΜΕ ΕΚΤΙΜΗΣΗ, ΓΚΑΡΙ.
Γεια, ευχαριστώ που το σηκώσατε.
Σας γνωστοποιούμε τους ισχυρισμούς
ότι ο Νικ Ουτ δεν τράβηξε
τη διάσημη φωτογραφία που κέρδισε το Πούλιτζερ.
Θα ήθελα να συνεργαστώ με το AP.
Θέλω να συμμετέχετε σε αυτήν την έρευνα,
να έχουμε πρόσβαση στο αρχείο, να μοιραστούμε πληροφορίες.
Ναι.
Αλλά επίσης θα ήθελα να πιέσω το AP.
Πρώην υπάλληλοι του AP, όχι ο πληροφοριοδότης φυσικά,
χρησιμοποίησαν το όνομα του AP για να αποτρέψουν τη διάδοση πληροφοριών,
και είπαν ότι η διεύθυνση είναι ενήμερη για τους ισχυρισμούς,
και θα δυσφημήσει τον πληροφοριοδότη.
Ναι.
Ευχαριστώ. Να είστε καλά. Ευχαριστώ.
Προσπαθούσε να μάθει τι γνωρίζουμε,
και είναι ανοιχτή. Είπε "Πρέπει να πάω
να το αναφέρω. Θα είμαστε σε επαφή".
Αλλά δεν πήραν αμυντική στάση. Ήταν πολύ ανοιχτοί.
Ναι, περιμένουμε να δούμε.
Αφού ο Καρλ σού είπε αυτήν την ιστορία,
έγραψε ένα βιβλίο
όπου δεν την ανέφερε καθόλου.
Ναι. Η απάντησή μου ήταν ξεκάθαρη.
"Καρλ, πρέπει να πεις την ιστορία.
Πρέπει να πεις την αλήθεια".
Σου μίλησε ειλικρινά; Είπε στο τέλος "Δεν έχω τη δύναμη";
- Άκου… - Τι σου είπε;
Είπε "Πρώτον, δεν θα με πιστέψουν.
Ο Χορστ Φάας είναι νεκρός. Είναι υπερβολικά εύκολο.
Θα λένε πάντα 'Γιατί περίμενες;
Είσαι καιροσκόπος'".
Παρέθεσε όλους τους λόγους,
αλλά κανένας λόγος δεν μου φάνηκε αρκετός.
Δεν μου αρκούσαν.
Συνέχισα να τον πιέζω να το κάνει.
Και μου έστελνε προσχέδια της αληθινής ιστορίας,
κι έλεγε "Θέλω να το δεις αυτό".
Κι εγώ έλεγα "Αυτήν την ιστορία πρέπει να πεις".
Και τελικά, πήρα την τελική εκδοχή του βιβλίου,
και δεν ήταν εκεί.
Είπα "Πάλι δεν είσαι ειλικρινής. Δεν είπες την αλήθεια".
Και μου έστειλε αυτό το μέιλ στις 20 Γενάρη του 2018.
"Αγαπητέ Τομ. Σκατά, φίλε.
Θα ήταν καλύτερα
αν συμφωνούσες με τις αλλαγές μου στην ιστορία του Νικ Ουτ.
Με στοιχειώνει αυτή η γαμημένη ιστορία.
Τη μισώ, διάολε.
Πόσες φορές,
πόσες, θα δώσω συνέχεια στο θέμα
για να έρθει το συγκλονιστικό φινάλε, να το μάθουν όλοι,
και να γίνει σάλος για λίγο από τη New York Times,
κάτι που θα εκνευρίσει σχεδόν όλους τους παλιούς συναδέλφους μου,
τους οποίους μισούσα, το παραδέχομαι, και με τους οποίους δεν ταίριαζα,
εγώ, ένας ντόπιος που προσελήφθη τυχαία,
ένας απλός υπεύθυνος φωτογραφίας;
Είναι λες και ψάχνω για μπελάδες, σωστά;"
Είναι ένας βασανισμένος Καρλ
που προσπαθεί να ξορκίσει τους δαίμονές του, και δεν μπορεί,
και τα έχει πάρει μαζί μου επειδή επιμένω.
Και προσπάθησα,
αλλά είναι φίλος μου.
Ο Καρλ δεν κερδίζει τίποτα λέγοντας τι έγινε.
Αντίθετα, μπορεί να χάσει τα πάντα.
Νομίζω ότι αυτό
τον κάνει πολύ αξιόπιστη
πηγή, βασικά.
Δεν μπορώ να φανταστώ κάποιον να επινοεί μια ιστορία
που θα τον στοιχειώνει για την υπόλοιπη ζωή του.
Προσπαθεί να διώξει το βάρος παλεύοντας με την αλήθεια.
Είναι ένα δυνατό, ακατανίκητο σκοτάδι.
Μάθαμε τα φρικτά νέα, ότι ο Νιε έπαθε εγκεφαλικό.
Δεν ξέραμε τι να κάνουμε.
Ήθελα απλώς να τον γνωρίσω και να του ζητήσω συγγνώμη.
Έπρεπε να το κάνω ο ίδιος.
Γεια, Νιε.
- Γεια. - Πώς είσαι;
Νιώθω άσχημα που δεν βάλαμε το όνομά σου, έτσι;
Θέλω να ζητήσω συγγνώμη, λοιπόν.
Είσαι η απόδειξή μου,
κι εγώ η δική σου.
Μία στιγμή μάς παγίδεψε όλους, μας μετέτρεψε σε θύματα.
Ευχαριστώ που ήσουν στο πλάι μου όλο αυτόν τον καιρό.
Είναι μια πολύ θλιβερή ιστορία.
Ακόμα και η πιο μικρή πράξη μπορεί να έχει τεράστιες συνέπειες.
ΝΙΚ ΟΥΤ - ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ AP ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟΣ
Να κάνουμε μια ανασκόπηση
της ιστορίας του Νικ;
Να τι λέει.
Λέει ότι εκείνο το πρωί, μπήκε
σε ένα βαν του AP με έναν οδηγό.
Εγώ κι ένας άλλος άνδρας, ο Ντέιβιντ Μπερνέτ από το Time Magazine.
Εγώ κι ένας Βιετναμέζος, ο Βαν Ντοάν,
ένας ανεξάρτητος από το AP και το UPI,
και ήταν και ένας άνδρας που λεγόταν Νιε, ο οδηγός του NBC.
Δεν ήταν ρεπόρτερ.
Οδηγούσε το αμάξι με τους ρεπόρτερ.
Μέσα ήταν ένας φίλος μου, ένας κάμεραμαν που τράβηξε όλο τον βομβαρδισμό.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι ήταν εκεί
ή ότι έβγαλε φωτογραφίες εκείνη τη μέρα.
Η Κιμ Φουκ πάντα έλεγε ότι είχε πάθει σοκ, και δεν θυμάται τι έγινε.
Ο φωτογράφος που με τράβηξε,
δυστυχώς, δεν θυμάμαι το πρόσωπό του.
Το πρώτο άτομο που είδαμε ήταν μια ηλικιωμένη κυρία,
τουλάχιστον 70 χρονών. Αυτή ήταν πρώτη.
Μετά έφτασαν τα παιδιά.
Κανείς δεν αμφισβητεί ότι έβγαλε τη γιαγιά και το μωρό…
Το μωρό που πέθανε.
Δηλώνει κατηγορηματικά
ότι έβγαλε τη διάσημη φωτογραφία αφού έβγαλε τη γιαγιά;
- Ναι. - Άρα, αυτή είναι η σειρά των γεγονότων.
- Ακριβώς. - Εντάξει.
Μόλις την είχα τραβήξει. Κοίταξα μέσα από το σκόπευτρο,
και είδα μια κοπέλα
να τρέχει με απλωμένα χέρια, και σκέφτηκα "Γιατί δεν φοράει ρούχα;"
Έτρεξα κοντά της και τη φωτογράφισα.
Και σύμφωνα με την εκδοχή της ιστορίας του Νικ,
την τράβηξε με τη Leica του.
Έχει φακό 35 χιλιοστών. Αυτήν είχε.
Μετά, της έριξε νερό.
- Όλοι έφυγαν. - Ναι.
Και πήγε
την Κιμ, την κοπέλα και τον αδερφό της στο νοσοκομείο Κου Τσι,
το πιο κοντινό νοσοκομείο, με το βαν του AP,
όπως είπε πολλές φορές.
Και τότε ήρθε ο θείος της Κιμ Φουκ,
και μου ζήτησε να πάω τα παιδιά στο νοσοκομείο.
Είχα ένα βαν. Άνοιξα την πόρτα.
Έβαλα την Κιμ στο δάπεδο του αμαξιού γιατί η πλάτη της είχε καεί,
και δεν μπορούσε να γείρει.
Μετά, μπήκαν μέσα τρία παιδιά.
Ωστόσο, σε ένα ντοκιμαντέρ του 1984,
η μαμά της Κιμ Φουκ λέει μια διαφορετική ιστορία.
Είχε καεί άσχημα. Δεν ξέραμε πώς να τη σώσουμε.
Ένας θείος
την πήρε στην πλάτη, και έτρεξε.
Την πήγε στο Κου Τσι του Μπακ Χα.
Από εκεί, ένα αεροπλάνο την πήγε στο νοσοκομείο παίδων.
- Ναι. - Σωστά.
Μετά, ο Νικ ισχυρίζεται
ότι πήγε στον σκοτεινό θάλαμο του AP για να εμφανίσει το φιλμ με τον Τζάκσον.
Ναι, ο Καρλ λέει ότι ο Νικ δεν ήταν εκεί όταν έφτασε,
κι ότι ο Νικ ήρθε μετά με πολιτικά ρούχα.
- Ο Χορστ είπε "Μπράβο, Νικ". - "Καλή δουλειά". Ναι.
"Καλή δουλειά". Αυτό είπε ο Ντέιβιντ Μπερνέτ.
ΠΑΡΙΣΙ
- Χάρηκα για τη γνωριμία. - Επίσης.
- Γεια, παιδιά. - Τι κάνεις, Φιόνα;
- Χάρηκα. - Γεια, Γκάρι.
- Καλώς τον.
Θα σας εξηγήσουμε τη διαδικασία και τη μεθοδολογία που χρησιμοποιήσαμε
για να αναλύσουμε τα πλάνα που μας δώσατε.
Ακολουθώντας όλα τα νήματα, και συνδέοντας όλα τα στοιχεία,
νομίζω ότι αποκτούμε μια συνολική εικόνα που βγάζει νόημα.
Ξεκινήσαμε εξετάζοντας τις φωτογραφίες και τα βίντεο που μας δώσατε.
Όλα τραβήχτηκαν από ρεπόρτερ στο Τρανγκ Μπανγκ.
Καταλάβαμε τη διάταξη της περιοχής χάρη σε μια δορυφορική εικόνα του 1972,
και αντιστοιχήσαμε τα τοπόσημα των φωτογραφιών με εκείνα της εικόνας
για να βρούμε πού τραβήχτηκε κάθε φωτογραφία.
ΚΕΝΤΡΙΚΟΣ ΔΡΟΜΟΣ
ΣΗΜΕΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ
Η σειρά γεγονότων ξεκινά με τη ρίψη βομβών ναπάλμ που έσκασαν
γύρω από τον ναό Κάο Ντάι στο Τρανγκ Μπανγκ.
Αυτή η στιγμή τραβήχτηκε από το συνεργείο του βρετανικού ITN.
ΝΑΟΣ ΚΑΟ ΝΤΑΪ
Σε μια φωτογραφία που τραβήχτηκε μετά,
φαίνονται πολλοί ρεπόρτερ κοντά σε ένα σημείο ελέγχου
που αντιστοιχεί σε αυτήν την τοποθεσία της εικόνας.
ΣΗΜΕΙΟ ΕΛΕΓΧΟΥ
Κοιτάνε προς τον ναό,
ο οποίος απέχει περίπου 500 μέτρα ή 0,3 μίλια.
Εδώ βλέπουμε για πρώτη φορά την Κιμ Φουκ μαζί με άλλα παιδιά.
Φτάνουν στον κεντρικό δρόμο από ένα χωράφι,
συνοδευόμενα από στρατιώτες.
Πίσω τους διακρίνουμε έναν χωματόδρομο, κάθετο στον κεντρικό δρόμο,
που αντιστοιχεί σε αυτήν την τοποθεσία της εικόνας.
Η επόμενη φωτογραφία είναι Το Κορίτσι Της Ναπάλμ.
Η Κιμ Φουκ και τα άλλα παιδιά τρέχουν στον δρόμο,
απομακρύνονται από τον ναό και το σημείο της έκρηξης.
Χάρη σε ένα εύρος οπτικού υλικού,
καθορίσαμε στο περίπου τη θέση του φωτογράφου στον δρόμο,
όπως φαίνεται στο τρισδιάστατο μοντέλο.
Το πρωτότυπο αρνητικό της φωτογραφίας επιβεβαιώνει ότι η επόμενη τραβήχτηκε
από τον ίδιο φωτογράφο, αυτόν που τράβηξε Το Κορίτσι Της Ναπάλμ.
Το επόμενο πλάνο των παιδιών είναι από ένα βίντεο του ITN.
Συνεχίζουν να τρέχουν, και περνάνε δίπλα από το συνεργείο.
Η κάμερα ακολουθεί την Κιμ Φουκ.
Σε αυτό το καρέ από τα πλάνα του ITN,
βλέπουμε την Κιμ Φουκ κι ένα άλλο παιδί από πίσω.
Τους αντικρίζουν δύο άτομα.
Το ένα βγάζει από την ανάποδη πλευρά τη φωτογραφία
που δείχνει τα παιδιά μπροστά από μια γραμμή ρεπόρτερ.
Ανάμεσά τους είναι τρεις κάμεραμαν, δύο ηχολήπτες,
και στα δεξιά, έναν φωτογράφο με τη μηχανή του,
ο οποίος είναι ο ανεξάρτητος.
Οι ρεπόρτερ στέκονται σε μικρή απόσταση από το σημείο
όπου πριν λίγο τραβήχτηκε η φωτογραφία Το Κορίτσι Της Ναπάλμ.
Στο πλάνο από το βίντεο του ITN, ταυτόχρονα,
βλέπουμε άλλη μία φιγούρα στο βάθος
να πλησιάζει από πιο πίσω.
Φαίνεται να κουβαλά εξοπλισμό.
Στο επόμενο πλάνο, το βίντεο του ITN δείχνει
την Κιμ Φουκ να παίρνει νερό από τους ρεπόρτερ.
Η φιγούρα στο βάθος είναι πιο κοντά τώρα.
Φοράει κράνος, και κρατάει μια κάμερα.
Αυτή ακριβώς η στιγμή απαθανατίστηκε
από τον φωτογράφο που πλησιάζει από μακριά.
Σύμφωνα με το AP, αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Ουτ.
Μια άλλη φωτογραφία απαθανατίζει αυτήν τη σκηνή λίγο μετά
ενώ η Κιμ Φουκ είναι ακόμα μπροστά από τους κάμεραμαν.
Στα αριστερά φαίνεται μια φιγούρα που τους κοιτάζει.
Βλέπουμε ένα κράνος με υφασμάτινη ετικέτα, κοντά μανίκια,
και στα δεξιά του φαίνεται ένα τζάκετ.
Έχει την ίδια εμφάνιση με τον φωτογράφο
που πλησίαζε από μακριά στο βίντεο.
Στην επόμενη φωτογραφία,
η ίδια φιγούρα φαίνεται να βγάζει φωτογραφίες.
Πιθανώς αυτήν τη φωτογραφία της Κιμ Φουκ
που επίσης έβγαλε ο Νικ Ουτ σύμφωνα με το AP.
Η ίδια σκηνή τραβήχτηκε από την ανάποδη πλευρά,
και βλέπουμε ξεκάθαρα ότι ο Νικ Ουτ
ήταν ο φωτογράφος με το κράνος και τον εξοπλισμό
που είδαμε στο βάθος στο βίντεο του ITN.
Ξαναβλέποντας το βίντεο, είμαστε βέβαιοι
ότι δευτερόλεπτα αφού τραβήχτηκε Το Κορίτσι Της Ναπάλμ,
ο Νικ Ουτ ήταν σε μεγάλη απόσταση από τα παιδιά που έτρεχαν.
Περπατούσε προς αυτά από την αντίθετη κατεύθυνση.
Επομένως, συμπεραίνουμε ότι είναι σχεδόν απίθανο
να τράβηξε ο Νικ Ουτ Το Κορίτσι Της Ναπάλμ.
Άρα, δεν βγάζει νόημα
ότι λίγα δεύτερα αφού έβγαλε τη φωτογραφία,
είναι τόσο μακριά, κι επιστρέφει,
αν αυτός έβγαλε τη φωτογραφία.
Αυτό που έχουμε όμως,
είναι δύο άνδρες που ισχυρίζονται ότι έβγαλαν τη φωτογραφία.
Μόνο δύο. Ο ένας είναι ο Νικ Ουτ,
και ο άλλος ο Νιε, ο ανεξάρτητος.
Κι αυτό που μου λέτε εδώ
είναι ότι ο Ουτ δεν ήταν στη σωστή θέση για να βγάλει τη φωτογραφία.
Άρα, το μόνο άτομο στη σωστή θέση για να τη βγάλει,
που ισχυρίζεται ότι την έβγαλε, είναι ο ανεξάρτητος.
Σωστά.
Στο μοντέλο, στις εικονικές μας κάμερες,
Το Κορίτσι Της Ναπάλμ πιθανότατα τραβήχτηκε
από κάμερα με φακό 50 χιλιοστών.
Τουλάχιστον, αυτό λέει η εικονική μας κάμερα, το μοντέλο μας.
Ναι.
Ο ανεξάρτητος, ο Νιε, είχε μια Pentax με φακό 50 χιλιοστών.
Αξιοσημείωτο αυτό.
- Ευχαριστώ. - Ευχαριστώ.
Στη φωτογραφία της γιαγιάς που κρατάει το μωρό,
αν δούμε τον καπνό στο βάθος,
παρατηρούμε ότι είναι λιγότερο πυκνός
από όσο στις φωτογραφίες όπου η Κιμ Φουκ είναι στον δρόμο.
Άρα, η φωτογραφία της γιαγιάς
πιθανώς τραβήχτηκε κάποια λεπτά μετά Το Κορίτσι Της Ναπάλμ.
Βρήκαμε άλλο ένα στοιχείο στα πλάνα του ITN
όταν η κάμερα ακολουθεί τη γιαγιά.
Βλέπουμε στο πλήθος στο σημείο ελέγχου τη φιγούρα ενός γυμνού κοριτσιού
που πιθανότατα είναι η Κιμ Φουκ,
καθώς και άλλα παιδιά στα δεξιά.
Άρα, τα παιδιά έφτασαν εκεί πριν τη γιαγιά.
Δευτερόλεπτα αφού τραβήχτηκε Το Κορίτσι Της Ναπάλμ,
ο Ουτ βρίσκεται σε μεγάλη απόσταση από τα παιδιά που τρέχουν.
Αυτός είναι ο Νικ Ουτ.
- Άρα… - Είναι πολύ μακριά.
Απλώς δες
από ποια κατεύθυνση έρχεται.
Άρα, είναι εντελώς εκτός θέσης.
Η θέση είναι το παν στη φωτογραφία.
Αν δεν είσαι εκεί, δεν φωτογραφίζεις.
Και δεν ήταν εκεί, και το ξέρουμε
επειδή τον βλέπουμε υπερβολικά μακριά για να ήταν εκεί.
Ξέρουμε ποιες φωτογραφίες έβγαλε ο Νικ Ουτ,
και ποιες ο τύπος από το UPI.
Αλλά αυτός εδώ;
- Σωστά. - Κανείς δεν έχει τις φωτογραφίες του.
Καταπληκτικό.
Θα υπάρξει κόσμος που θα συνεχίσει να λέει ότι ο Νικ την τράβηξε.
Αλλά για να το πιστέψεις αυτό,
πρέπει να μην πιστέψεις όσα είπε ο Καρλ, να μην πιστέψεις τον ανεξάρτητο,
να μην πιστέψεις ότι… Τα παιδιά του.
Να αναρωτηθείς γιατί ο Χορστ ή κάποιος στο AP τού έδωσε ένα αντίγραφο.
Πρέπει να αγνοήσεις τα στοιχεία από τις φωτογραφίες, από το βίντεο.
Πρέπει να αγνοήσεις τα πάντα, και να πιστέψεις μόνο τον Νικ.
Ή τον Αρνέτ που πιστεύει ότι ο Νικ την έβγαλε.
- Επειδή του το είπε ο Χορστ. - Ναι.
Όλα τα στοιχεία βασίζονται στα λεγόμενα του Χορστ.
Ως πρώην διευθυντής φωτογραφίας του AP,
μπορείς να καταλάβεις τι συμβαίνει εδώ
καλύτερα από τον καθένα.
Αν τα πάμε αυτά στο AP, τι σημαίνει για τη φωτογραφία και για το AP;
Η εγκυρότητα της φωτογραφίας δεν αμφισβητείται.
- Ναι. - Σωστά;
Άρα, η φωτογραφία διατηρεί τη δύναμή της.
Το AP διατηρεί την ιδιοκτησία και τα δικαιώματα διανομής.
Θα θιχτούν υπολήψεις.
Θα πληγεί η φήμη πολλών ατόμων,
αυτών που υπερασπίστηκαν τον Ουτ μέχρι τελικής πτώσης.
Ναι.
Ουσιαστικά, οι Βιετναμέζοι αποκτούν τον ρόλο του αφηγητή
μιας ιστορίας που συνέβη στη χώρα τους
ενώ μέχρι τώρα είχαν,
όσον αφορά την πατρότητα της φωτογραφίας, τον ρόλο του ακροατή.
Δεν είναι εύκολο να σκαλίσεις μια ιστορία
που έχει αποτυπωθεί στη συλλογική συνείδηση για τόσο καιρό.
Πώς θα σηκώσει το χέρι του ο Ουτ, και θα πει "Δεν έβγαλα εγώ τη φωτογραφία";
Όσο περνάει ο καιρός, και η ιστορία καθιερώνεται,
αυτό δυσκολεύει.
Είτε το κάνεις εκείνη τη στιγμή ή δεν το κάνεις ποτέ, σωστά;
Για τον Νιε,
είναι δικαιοσύνη.
Είναι δικαιοσύνη.
Πολύ δυνατό αυτό.
Νομίζω ότι στρουθοκαμηλίζουμε όσον αφορά το AP,
και δυσκολεύομαι να πιστέψω
ότι μόλις δουν αυτά τα στοιχεία, δεν θα συμμετάσχουν.
ΛΟΝΔΙΝΟ
ΤΟ AP ΣΥΜΦΩΝΗΣΕ ΝΑ ΣΥΝΑΝΤΗΘΟΥΜΕ ΓΙΑ ΝΑ ΣΥΖΗΤΗΣΟΥΜΕ ΓΙΑ ΤΑ ΕΥΡΗΜΑΤΑ ΜΑΣ.
Είναι εμπιστευτική συνομιλία, άρα, δεν μπορώ να πω πολλά προφανώς,
αλλά νομίζω ότι ήταν το σωστό
να μιλήσω στο AP.
Το αν το AP θα κάνει το σωστό, θα φανεί.
ΣΤΙΣ 6 ΜΑΪΟΥ ΤΟΥ 2025, ΤΟ AP ΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΑ
ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΑΤΡΟΤΗΤΑ ΤΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΣΕΛΙΔΑ ΤΟΥ.
Για 52 χρόνια, όλοι πίστευαν ότι ο Νικ Ουτ ήταν
ο φωτογράφος που τράβηξε Το Κορίτσι Της Ναπάλμ.
Ωστόσο, μια πρόσφατη έρευνα
γέννησε αμφιβολίες για το μεγαλύτερο κατόρθωμά του.
Αυτή η εμβληματική φωτογραφία είναι στο κέντρο μιας διαμάχης.
Έβγαλε όντως αυτός τη φωτογραφία;
Ένας πιθανός σφετερισμός που κράτησε 50 έτη.
Στην έκθεση του AP, δηλώνουν
"Η πατρότητα αφαιρείται μόνο αν βρεθούν αδιάσειστες αποδείξεις
ότι το άτομο που ισχυρίζεται
ότι τράβηξε τη φωτογραφία, δεν το έκανε".
Συμπέραναν ότι η πατρότητα
"Δεν μπορεί να αποδειχθεί λόγω του περάσματος του χρόνου,
του θανάτου πολλών σημαντικών εμπλεκόμενων,
και των περιορισμών της τεχνολογίας".
"Επομένως, η πατρότητα της φωτογραφίας δεν θα αλλάξει".
Η έκθεση απαριθμεί τους λόγους, ανάμεσά τους και καταθέσεις μαρτύρων,
που το AP πιστεύει τον Νικ Ουτ.
Οι Αρνέτ και Μπερνέτ που αρνήθηκαν να δώσουν συνέντευξη,
επιμένουν ότι ο Ουτ τράβηξε τη φωτογραφία.
Το AP αμφισβητεί την αξιοπιστία του Καρλ Ρόμπινσον.
Η ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΣΚΗΝΗΣ ΣΤΟ ΒΙΝΤΕΟ
ΕΛΑΤΤΩΜΑΤΙΚΗ ΓΡΑΦΙΚΗ ΑΠΕΙΚΟΝΙΣΗ
Η έρευνα του AP συμπεραίνει:
"Είναι απίθανο η διάσημη φωτογραφία να τραβήχτηκε με Leica".
Ναι, μια τέτοια. Ήταν μια Pentax.
Η έκθεση συνεχίζει "Το πιο πιθανό είναι να τραβήχτηκε με Pentax".
"Το AP δεν αποκλείει το ενδεχόμενο να μην έβγαλε ο Νικ Ουτ τη φωτογραφία".
Χάρη στο υλικό της έκθεσης του AP,
θα βελτιώσουμε τα συμπεράσματά μας.
Πρώτα, αναλύσαμε αυτήν τη φωτογραφία του Ντέιβιντ Μπερνέτ.
Ο Νικ Ουτ είναι σε πρώτο πλάνο,
ενώ η Κιμ Φουκ είναι ακόμα στο χωράφι πίσω από τον κεντρικό δρόμο.
Ο τηλεφακός συμπιέζει την προοπτική,
κι έτσι φαίνονται πιο κοντά από όσο είναι.
Ένας φράχτης με αγκαθωτό συρματόπλεγμα πίσω από τον Ουτ
αποδεικνύει ότι είναι ακόμα στο σημείο ελέγχου.
Συγκεκριμένα, απέχει περίπου 170 μέτρα από το σημείο
όπου σύντομα θα τραβηχτεί Το Κορίτσι Της Ναπάλμ.
Αυτήν τη στιγμή, η Κιμ Φουκ απέχει μόλις 60 μέτρα από εκείνο το σημείο.
Η φωτογραφία του Μπερνέτ δείχνει ότι για να βγάλει ο Ουτ τη φωτογραφία,
θα πρέπει να τρέξει την τριπλάσια απόσταση
που κάλυψε η Κιμ Φουκ στο ίδιο χρονικό διάστημα.
Έπειτα, εξετάσαμε ένα πλάνο τριών δευτερολέπτων του NBC,
που τραβήχτηκε αμέσως μετά Το Κορίτσι Της Ναπάλμ.
Μια ανάλυση των ιχνών του νερού που φαίνονται στον δρόμο
σε διαφορετικές εικόνες
δείχνει πώς κινήθηκε η Κιμ Φουκ.
Από τη θέση της στο Κορίτσι Της Ναπάλμ
έχει διανύσει περίπου 40 μέτρα στον δρόμο
ως τη στιγμή που τη βλέπουμε από πίσω σε αυτό το καρέ από τα πλάνα του ITN.
Με βάση την εκτιμώμενη ταχύτητά της, έχουν περάσει 15 δεύτερα
από τη διάσημη φωτογραφία.
Η τρισδιάστατη ανακατασκευή αυτού του καρέ τοποθετεί τον Ουτ
σε απόσταση περίπου 50 μέτρων
από τους κάμεραμαν του ΙΤΝ αυτήν τη στιγμή.
Με άλλα λόγια, περίπου 15 δεύτερα αφού τραβήχτηκε η φωτογραφία,
ο Ουτ βρίσκεται περίπου 75 μέτρα
ή 250 πόδια μακριά από το σημείο όπου τραβήχτηκε Το Κορίτσι Της Ναπάλμ,
και περπατά στον δρόμο από την αντίθετη κατεύθυνση.
Για να βγάλει τη φωτογραφία ο Ουτ,
θα πρέπει να τρέξει 170 μέτρα στον δρόμο
από τη θέση του στο σημείο ελέγχου,
μετά να τρέξει 75 μέτρα προς τα πίσω,
να γυρίσει,
και τελικά να επανεμφανιστεί λίγο μετά περπατώντας ήρεμα προς τη σκηνή.
Αυτό είναι ένα εξαιρετικά απίθανο σενάριο.
Ο WORLD PRESS PHOTO,
ΔΙΟΡΓΑΝΩΤΗΣ ΤΟΥ ΠΙΟ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΥ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΒΡΑΒΕΙΟΥ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑΣ,
ΔΙΕΞΗΓΑΓΕ ΤΗ ΔΙΚΗ ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΑ.
WORLD PRESS PHOTO, ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΑ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ 1973
Σύμφωνα με μια νέα έρευνα, δεν έβγαλε ο Ουτ τη διάσημη φωτογραφία,
έτσι, ο World Press Photo προβληματίστηκε,
και άρχισε τη δική του έρευνα.
Θέλω να καλέσω τη διευθύντρια του World Press Photo Foundation,
Ζουμάνα Ελ Ζέιν Χούρι, στη σκηνή.
Χειροκροτήστε την.
Με βάση τις διαδικασίες αξιολόγησης, και τις αξίες μας,
δεν μπορούμε, ενώ υπάρχουν τόσες αμφιβολίες,
να συνεχίσουμε να λέμε ότι ο Νικ Ουτ τράβηξε τη φωτογραφία.
Αναστείλαμε την απόδοση της πατρότητας
του Νικ Ουτ.
Πιστεύουμε ότι η πατρότητα είναι πολύ σημαντική,
ότι η αλήθεια είναι πολύ σημαντική,
ότι η ακρίβεια είναι πολύ σημαντική.
Πιστεύουμε ότι το κοινό και η κοινότητά μας
αξίζουν να τα έχουν αυτά, ιδίως στον σημερινό κόσμο…
Είναι η πρώτη φορά στην 70ετή ιστορία του οργανισμού
που ανεστάλη η απόδοση της πατρότητας μιας νικητήριας φωτογραφίας.
Αυτό που αποδεχόμαστε ως αλήθεια
συχνά καθορίζεται από τη δύναμη, όχι από την οπτική.
Μα ακόμα και οι πιο καθιερωμένες ιστορίες πρέπει να επανεξετάζονται.
Αμέτρητοι Βιετναμέζοι φωτογράφοι και ρεπόρτερ δούλευαν ανώνυμα στον πόλεμο.
Όχι από επιλογή, αλλά επειδή το έργο τους πιστωνόταν σε άλλους.
Το δέχτηκαν γιατί δεν είχαν επιλογή.
Ήταν ξένοι στη χώρα τους, και ήξεραν ότι κανείς δεν θα άκουγε.
Η μαμά μου πέθανε πριν από εννιά χρόνια.
Πριν από λίγες εβδομάδες, τη σκεφτόμουν,
κι αποφάσισα να ψάξω το κόκκινο κουτί στην ντουλάπα της.
Και το τελευταίο πράγμα που είδα ήταν ένα…
Ήταν ένα απόκομμα μιας παλιάς εφημερίδας.
Είχε κοπεί και διπλωθεί προσεκτικά.
Μια εμβληματική φωτογραφία
που η μαμά μου πέταξε
πολλά χρόνια πριν.
Αλλά κράτησε τη φωτογραφία της εφημερίδας,
τη φύλαξε κρυφά,
σιωπηλά.
Η σιωπή δεν είναι αλήθεια. Σιγά σιγά, η σιωπή ακούστηκε πιο δυνατά.
Με το πέρασμα του χρόνου, η μνήμη γίνεται ατελής.
Έχει σημασία ποιος έβγαλε τη φωτογραφία, όχι για την κληρονομιά του,
αλλά για αυτό που λέει για το ποιον θυμούνται,
και το ποιος ξεχνιέται.
Όταν η αλήθεια αγνοείται,
η κοινωνία διαφθείρεται.
Η αλήθεια είναι η αλήθεια.
Δεν μπορεί να διαστρεβλωθεί ή να διαγραφτεί.
Γιατί τότε, δεν θα είναι πια η αλήθεια, και θα έχουμε χάσει την ηθική πυξίδα μας.
Ελπίζω ότι κάποτε ο κόσμος δεν θα βλέπει τα παιδιά μας σε αυτήν τη φωτογραφία,
αλλά σε άλλες, πιο χαρούμενες.
Ελπίζω ότι η αλήθεια θα αποκατασταθεί,
κι ότι ακόμα και ο Νικ Ουτ θα νιώσει ανακούφιση και γαλήνη.
Ο Νικ Ουτ δεν απάντησε σε πολλές αιτήσεις για συνέντευξη.
Αρνείται κάθε ισχυρισμό.
Επιμένει ότι έβγαλε τη φωτογραφία,
κι ότι μετέφερε την Κιμ Φουκ στο νοσοκομείο.
Είπε επίσης στο AP ότι κουβαλούσε την Pentax του αδερφού του
όπου κι αν πήγαινε.
Ο δικηγόρος του είπε ότι έβγαλε τη γιαγιά μετά την Κιμ Φουκ.
"Μπερδεύτηκε. Επικρατούσε χάος εκείνη τη μέρα".
Ο Ουτ λέει ότι αυτόπτες μάρτυρες τον είδαν να βγάζει τη φωτογραφία.
Το AP "Επιβεβαιώνει ότι ο Ουτ έχει ακόμα την πατρότητα.
Ήξερε ότι είναι το σωστό από τη στιγμή που την τράβηξε".
Η Φαν Τι Κιμ Φουκ είπε ότι δεν θυμάται εκείνα τα λεπτά.
Είπε ότι αυτόπτες μάρτυρες, όπως ο θείος της,
της είπαν ότι ο Ουτ τη φωτογράφισε
και την πήγε στο νοσοκομείο. Αυτό πιστεύει.
Σήμερα, η Κιμ Φουκ είναι
πρέσβειρα της ειρήνης της UNESCO, και βοηθά τα θύματα πολέμου.
Η φωτογραφία της εννιάχρονης Φαν Τι Κιμ Φουκ
και 4 ακόμα παιδιών που έτρεχαν προς έναν φωτογράφο,
καμένα, και ουρλιάζοντας, τον Ιούνιο του 1972,
μια εκ των πιο σημαντικών φωτογραφιών της ιστορίας,
τραβήχτηκε, πιστεύω,
από έναν άνδρα που λέγεται Νουέν Ταν Νιε.
ΠΡΟΣ: ΣΥΝΤΑΚΤΗ ΑΠΟΣΤΟΛΗ
Κράτησα ζωντανή αυτήν την αλήθεια για πάνω από 50 χρόνια.
Εγώ τράβηξα τη φωτογραφία.
Τώρα έχω φωνή.
Στους Βιετναμέζους φωτογράφους του αμερικανικού πολέμου στο Βιετνάμ,
και στους γενναίους ανεξάρτητους των σημερινών πολέμων,
αυτό το ντοκιμαντέρ είναι αφιερωμένο σε εσάς.
Υποτιτλισμός: Χρήστος Κανελλόπουλος