1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.LT

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.LT

3
00:00:47,047 --> 00:00:49,841
<i>Apabila kita ambil gambar dengan filem…</i>

4
00:00:53,636 --> 00:00:56,222
<i>tentu ada misterinya.</i>

5
00:01:01,519 --> 00:01:04,731
<i>Tapi kita tentu tahu</i>
<i>gambar yang bukan kita ambil.</i>

6
00:01:15,658 --> 00:01:17,827
8 JUN 1972

7
00:01:17,911 --> 00:01:20,371
LOKASI: TRANG BANG

8
00:01:20,955 --> 00:01:22,957
50 KILOMETER KE BARAT LAUT SAIGON

9
00:01:30,131 --> 00:01:35,053
{\an8}PENGEBOM SKYRAIDER A1 VIETNAM SELATAN
DIARAHKAN UNTUK MENYERANG MUSUH

10
00:01:39,808 --> 00:01:41,810
<i>Selepas dua serangan, jelas bahawa</i>

11
00:01:41,893 --> 00:01:44,521
<i>Skyraider telah tersalah memilih sasaran</i>

12
00:01:45,647 --> 00:01:47,774
<i>dan mengebom kedudukan sendiri.</i>

13
00:01:50,151 --> 00:01:52,570
<i>Dari jauh kelihatan askar Vietnam Selatan</i>

14
00:01:52,654 --> 00:01:55,365
<i>berlari melintasi lebuh raya</i>
<i>untuk selamatkan diri</i>

15
00:01:55,448 --> 00:01:58,868
<i>sambil mengajak orang awam</i>
<i>untuk lari bersama mereka.</i>

16
00:01:59,786 --> 00:02:02,539
<i>Ketika itulah Skyraider</i>
<i>buat pengeboman ketiga.</i>

17
00:02:04,082 --> 00:02:09,087
<i>Ia jatuhkan empat bom napalm</i>
<i>ke atas orang awam dan askar.</i>

18
00:02:11,047 --> 00:02:13,967
<i>Beberapa saat kemudian,</i>
<i>sekumpulan wartawan</i>

19
00:02:14,050 --> 00:02:17,428
<i>bergerak berhati-hati memasuki asap.</i>

20
00:02:18,763 --> 00:02:21,099
<i>Pemandangannya sangat dahsyat.</i>

21
00:02:25,019 --> 00:02:27,856
{\an8}<i>Selepas asap hilang,</i>
<i>saya lihat satu wanita lari.</i>

22
00:02:27,939 --> 00:02:28,982
{\an8}JURUGAMBAR TETAP AP

23
00:02:29,065 --> 00:02:32,110
{\an8}<i>Seorang lagi lari sambil mendukung bayi.</i>

24
00:02:32,694 --> 00:02:35,572
<i>Dia jerit, "Tolong! Cucu saya!"</i>

25
00:02:37,115 --> 00:02:39,242
<i>Dia berhenti di tempat wartawan</i>

26
00:02:39,325 --> 00:02:43,329
<i>dan bayi itu mati,</i>
<i>sesaat selepas saya ambil gambar.</i>

27
00:02:48,501 --> 00:02:49,961
<i>Mula-mula kami lihat</i>

28
00:02:50,044 --> 00:02:52,964
<i>budak umur sembilan tahun</i>
<i>berlari di atas jalan.</i>

29
00:02:53,047 --> 00:02:54,424
<i>Dia tak pakai baju.</i>

30
00:02:54,507 --> 00:02:57,427
<i>Mungkin dia koyakkannya kerana terbakar.</i>

31
00:02:58,595 --> 00:02:59,637
{\an8}Melalui kamera,

32
00:02:59,721 --> 00:03:01,973
{\an8}saya lihat dia lari sambil depa tangan.

33
00:03:02,056 --> 00:03:02,891
{\an8}WARTAWAN FOTO

34
00:03:07,395 --> 00:03:08,938
<i>Saya ambil gambar dia.</i>

35
00:03:10,064 --> 00:03:13,651
<i>Semasa dia lalu,</i>
<i>saya nampak kulitnya terkopek,</i>

36
00:03:13,735 --> 00:03:15,445
<i>tubuhnya melecur teruk.</i>

37
00:03:15,528 --> 00:03:19,365
<i>Saya tak sanggup ambil gambar dia lagi.</i>
<i>Saya rasa dia akan mati.</i>

38
00:03:21,242 --> 00:03:25,246
<i>Ini gambar yang kami berlima</i>
<i>atau berenam lihat dulu</i>

39
00:03:25,330 --> 00:03:27,081
<i>dan 24 jam kemudian,</i>

40
00:03:27,165 --> 00:03:29,334
<i>mungkin dilihat satu bilion orang.</i>

41
00:03:29,417 --> 00:03:32,629
<i>Imej itu dicetak di seluruh dunia</i>
<i>dan amat mengejutkan</i>

42
00:03:32,712 --> 00:03:35,715
<i>hingga kekal terpahat</i>
<i>dalam minda rakyat Amerika.</i>

43
00:03:35,798 --> 00:03:36,925
{\an8}APA ISU FOTO INI?

44
00:03:37,008 --> 00:03:38,760
<i>Nick memenangi Hadiah Pulitzer.</i>

45
00:03:38,843 --> 00:03:39,969
<i>Hadiah Pulitzer</i>

46
00:03:40,053 --> 00:03:43,598
<i>dan Gambar Terbaik World Press Photo 1973.</i>

47
00:03:43,681 --> 00:03:45,266
Para hadirin, Nick Út.

48
00:03:45,350 --> 00:03:47,810
<i>Jurugambar AP terkenal.</i>

49
00:03:47,894 --> 00:03:49,520
<i>- Nick Út.</i>
<i>- Nick Út.</i>

50
00:03:49,604 --> 00:03:53,900
<i>Salah satu gambar paling berpengaruh</i>
<i>dan dikenali dalam sejarah.</i>

51
00:03:53,983 --> 00:03:55,526
<i>Diambil 35 tahun lalu.</i>

52
00:03:55,610 --> 00:03:58,571
Empat puluh tahun telah berlalu.

53
00:03:58,655 --> 00:04:00,782
{\an8}Ulang tahun ke-50 imej ikonik.

54
00:04:00,865 --> 00:04:04,077
<i>Paus Francis bertemu wanita</i>
<i>yang dipanggil Gadis Napalm</i>

55
00:04:04,160 --> 00:04:06,246
<i>dan wartawan foto yang merakam imej</i>

56
00:04:06,329 --> 00:04:08,831
<i>yang jadikan mereka berdua</i>
<i>simbol keamanan.</i>

57
00:04:08,915 --> 00:04:10,833
Bagaimana awak terima hakikat

58
00:04:10,917 --> 00:04:14,128
bahawa kemasyhuran awak
berpunca daripada tragedi?

59
00:04:15,296 --> 00:04:16,297
Itu soalan sukar.

60
00:04:19,050 --> 00:04:23,137
<i>Ke hadapan Gary, saya telah</i>
<i>memikul beban ini sejak 50 tahun lalu</i>

61
00:04:23,221 --> 00:04:24,973
<i>dan tak pernah dedahkannya.</i>

62
00:04:25,515 --> 00:04:29,310
<i>Saya penyunting gambar AP Saigon</i>
<i>pada tahun 1972,</i>

63
00:04:29,394 --> 00:04:33,564
<i>semasa Nick Út mengambil gambar</i>
<i>Gadis Napalm yang terkenal.</i>

64
00:04:33,648 --> 00:04:37,235
<i>Secara ringkasnya,</i>
<i>Nick tak ambil gambar terkenal itu.</i>

65
00:04:38,069 --> 00:04:41,114
<i>Gambar itu diambil</i>
<i>jurugambar sambilan atau bebas.</i>

66
00:04:42,490 --> 00:04:44,450
<i>Ceritanya panjang lagi.</i>

67
00:04:45,118 --> 00:04:47,203
<i>Saya dah tak sanggup simpan rahsia.</i>

68
00:05:02,760 --> 00:05:03,970
WARTAWAN FOTO, YAYASAN VII

69
00:05:04,053 --> 00:05:06,764
<i>Saya jurugambar bebas selama dua dekad.</i>

70
00:05:07,932 --> 00:05:09,642
<i>Kerja saya tak stabil.</i>

71
00:05:10,310 --> 00:05:13,313
<i>Ia cuma ditentukan</i>
<i>oleh karya yang saya hasilkan.</i>

72
00:05:15,440 --> 00:05:18,359
<i>Itulah mata pencarian saya</i>
<i>dan itulah legasi saya.</i>

73
00:05:22,530 --> 00:05:26,409
ARLES, PERANCIS

74
00:05:34,208 --> 00:05:37,128
<i>Sesetengah gambar sangat luar biasa.</i>

75
00:05:39,714 --> 00:05:41,424
{\an8}<i>Ia menyampaikan mesej.</i>

76
00:05:41,507 --> 00:05:44,469
{\an8}<i>Ia mewakili sebuah cerita, sebuah detik,</i>

77
00:05:44,552 --> 00:05:47,847
{\an8}<i>dengan cara yang tak boleh</i>
<i>ditandingi gambar lain.</i>

78
00:05:50,183 --> 00:05:53,728
<i>Ia sukar dijelaskan,</i>
<i>tapi kalau kita lihat, kita pasti tahu.</i>

79
00:06:00,068 --> 00:06:02,737
<i>Satu hari pada bulan Disember 2022,</i>

80
00:06:02,820 --> 00:06:06,366
<i>saya terima e-mel daripada orang</i>
<i>bernama Carl Robinson.</i>

81
00:06:06,449 --> 00:06:09,369
<i>Saya telah memikul beban ini</i>
<i>sejak 50 tahun lalu.</i>

82
00:06:09,452 --> 00:06:10,995
<i>Secara ringkasnya,</i>

83
00:06:11,079 --> 00:06:14,248
<i>Nick tak ambil gambar terkenal itu.</i>

84
00:06:14,332 --> 00:06:16,417
<i>Itu dakwaan yang sangat berat.</i>

85
00:06:16,959 --> 00:06:18,628
<i>Saya terkejut.</i>

86
00:06:19,128 --> 00:06:22,590
<i>Dia penyunting gambar AP.</i>
<i>Dia di dalam bilik itu.</i>

87
00:06:22,673 --> 00:06:24,675
<i>Seperti mimpi ngeri yang berulang.</i>

88
00:06:24,759 --> 00:06:28,262
<i>Dia kata, "Saya sedia</i>
<i>untuk ceritakan kisah saya.</i>

89
00:06:29,472 --> 00:06:31,349
<i>Saya nak beritahu dunia.</i>

90
00:06:31,849 --> 00:06:34,310
<i>Saya mahu awak bantu saya."</i>

91
00:06:40,608 --> 00:06:41,818
<i>Gambar Kim Phúc</i>

92
00:06:41,901 --> 00:06:47,448
<i>mungkin gambar perang</i>
<i>yang paling ikonik dan terkenal.</i>

93
00:06:48,074 --> 00:06:50,284
<i>Ia sangat dihormati</i>

94
00:06:50,368 --> 00:06:53,996
<i>dan sekiranya ia dirakam</i>
<i>oleh orang selain Nick Út,</i>

95
00:06:54,080 --> 00:06:56,165
<i>tentu ia sangat mengecewakan.</i>

96
00:06:57,750 --> 00:06:59,085
<i>Jadi, saya fikir,</i>

97
00:06:59,168 --> 00:07:03,381
<i>tuduhan itu perlu disiasat.</i>

98
00:07:03,881 --> 00:07:07,718
<i>Mungkin tuduhan itu salah.</i>
<i>Mungkin kita takkan tahu.</i>

99
00:07:07,802 --> 00:07:10,596
<i>Tapi soalan itu perlukan jawapan.</i>

100
00:07:20,022 --> 00:07:24,902
BANDAR RAYA HO CHI MINH

101
00:07:30,324 --> 00:07:31,868
<i>Saya perlu jumpa Carl.</i>

102
00:07:33,578 --> 00:07:35,580
<i>Itu tuduhan serius.</i>

103
00:07:35,663 --> 00:07:37,999
<i>Walaupun kami ada kawan yang sama,</i>

104
00:07:38,082 --> 00:07:39,959
<i>saya tak kenal Carl sangat.</i>

105
00:07:40,668 --> 00:07:44,213
<i>Adakah saya akan percayakan dia?</i>
<i>Atau ini cuma dendam lama?</i>

106
00:07:44,297 --> 00:07:45,339
Hei, Carl.

107
00:07:45,423 --> 00:07:47,133
- Apa khabar?
- Gembira jumpa awak.

108
00:07:49,135 --> 00:07:52,722
Masa silam saya terbentang di depan saya.

109
00:07:52,805 --> 00:07:53,681
Betul.

110
00:07:59,937 --> 00:08:03,858
Carl, mari cerita tentang Trang Bang,

111
00:08:03,941 --> 00:08:05,443
8 Jun 1972.

112
00:08:05,526 --> 00:08:07,487
{\an8}Bagaimana hari awak bermula?

113
00:08:07,570 --> 00:08:10,531
{\an8}Saya tiba di tempat kerja
pada pukul 7:30 pagi,

114
00:08:10,615 --> 00:08:12,200
baca berita yang masuk semalam

115
00:08:12,283 --> 00:08:15,495
dan laporan awal
tentang liputan yang perlu dibuat.

116
00:08:18,372 --> 00:08:22,543
Kami di pejabat AP tak dengar
tentang kejadian Trang Bang.

117
00:08:23,127 --> 00:08:26,297
Kami tak tahu pun
ada apa-apa berlaku di luar Saigon.

118
00:08:28,883 --> 00:08:31,135
Kamu semua ada di Saigon.

119
00:08:31,219 --> 00:08:34,263
Apa berlaku selepas awak balik
dari makan tengah hari?

120
00:08:34,347 --> 00:08:38,309
Saya balik lewat sedikit daripada biasa,
kira-kira pukul 3.

121
00:08:38,392 --> 00:08:43,523
Horst Faas dan Peter Arnett
masih makan di Hotel The Royale.

122
00:08:44,148 --> 00:08:47,151
Jackson dah cuci filem itu.

123
00:08:49,987 --> 00:08:52,156
Jackson kata, "Hei, tengok ini."

124
00:08:53,574 --> 00:08:56,494
Ada foto budak perempuan bogel

125
00:08:56,577 --> 00:08:58,037
berlari di jalan.

126
00:08:58,913 --> 00:09:03,334
Reaksi pertama kami ialah,
"Kita tak boleh siar foto itu."

127
00:09:03,417 --> 00:09:06,587
Kami tak pernah siar
kanak-kanak berbogel dari depan.

128
00:09:07,380 --> 00:09:09,382
Saya tengok filem itu juga.

129
00:09:09,465 --> 00:09:12,385
Saya tengok nama jurugambar.

130
00:09:13,886 --> 00:09:17,515
Kami guna sistem log dua kali
dalam buku latihan sekolah.

131
00:09:18,224 --> 00:09:20,226
Kami ada empat gulung filem,

132
00:09:20,309 --> 00:09:23,729
diambil oleh Nick Út
dan dua jurugambar sambilan lain.

133
00:09:25,106 --> 00:09:28,609
Foto itu diambil oleh jurugambar sambilan.
Saya periksa namanya.

134
00:09:30,736 --> 00:09:33,030
Ada foto oleh Nick Út

135
00:09:33,114 --> 00:09:36,742
yang menunjukkan
budak itu berlari dari sudut tepi.

136
00:09:36,826 --> 00:09:40,246
Saya pilih foto itu kerana ia lebih sopan.

137
00:09:40,788 --> 00:09:43,541
Ketika itulah Horst Faas sampai.

138
00:09:44,041 --> 00:09:47,670
{\an8}Horst Faas, jurugambar AP legenda.

139
00:09:47,753 --> 00:09:50,464
{\an8}Orangnya besar dan kuat.

140
00:09:50,548 --> 00:09:52,216
{\an8}Dia memang profesional.

141
00:09:52,300 --> 00:09:56,596
Makmal yang dia sediakan
di pejabat Associated Press

142
00:09:56,679 --> 00:09:58,055
bertaraf dunia.

143
00:09:58,723 --> 00:10:00,933
Tapi dia juga ketua yang cerewet.

144
00:10:01,017 --> 00:10:05,938
Jangan cari pasal dengan Horst.
Dia memang panas baran.

145
00:10:07,106 --> 00:10:09,900
Foto itu terletak di atas meja.

146
00:10:09,984 --> 00:10:13,571
Dia nampak foto itu dan dia kata,
"Okey, guna foto ini."

147
00:10:14,780 --> 00:10:19,285
Ia tak boleh dipersoalkan.
Keputusan dia muktamad. Dia bos.

148
00:10:20,786 --> 00:10:23,080
Kemudian saya tulis kapsyen.

149
00:10:24,957 --> 00:10:27,501
Saya hampir siap. Panjangnya empat baris.

150
00:10:27,585 --> 00:10:33,299
Kita letak "STF-palang"
pada nama jurugambar tetap.

151
00:10:33,382 --> 00:10:37,845
Untuk jurugambar sambilan pula,
kita letak "STR-palang" pada namanya.

152
00:10:37,928 --> 00:10:40,973
Saya pandang buku nota itu.

153
00:10:41,557 --> 00:10:45,519
Horst Faas, yang berdiri
di sebelah saya kata,

154
00:10:45,603 --> 00:10:47,647
"Nick Út. Letak nama dia.

155
00:10:48,731 --> 00:10:50,149
Nama jurugambar tetap.

156
00:10:50,232 --> 00:10:52,818
Letak nama Nick Út." Itulah kata-katanya.

157
00:10:55,196 --> 00:10:59,492
Sampai sekarang
saya masih ingat kata-kata itu.

158
00:11:00,284 --> 00:11:04,789
Tapi kenapa awak
tak bangkang arahan Horst?

159
00:11:06,916 --> 00:11:10,503
Saya dah lama rasa bersalah
tentang hal itu.

160
00:11:11,504 --> 00:11:15,424
Horst Fass yang ambil saya bekerja.

161
00:11:15,508 --> 00:11:18,928
Saya dah berkahwin tiga tahun
dan kami ada dua anak.

162
00:11:19,011 --> 00:11:21,013
Ini kerja saya.

163
00:11:21,597 --> 00:11:22,682
Periuk nasi saya.

164
00:11:22,765 --> 00:11:26,018
Saya tak bantah. Saya buat saja.

165
00:11:27,186 --> 00:11:30,523
Saya masih rasa bersalah

166
00:11:30,606 --> 00:11:33,776
kerana saya tak berani lawan cakap dia.

167
00:11:33,859 --> 00:11:39,448
Perasaan bersalah itu
sentiasa menghantui saya.

168
00:11:47,498 --> 00:11:51,043
Dia pulang lewat malam itu.

169
00:11:51,127 --> 00:11:52,712
Dia sangat sedih.

170
00:11:52,795 --> 00:11:53,629
{\an8}ISTERI CARL

171
00:11:53,713 --> 00:11:57,591
{\an8}Dia asyik cakap tentang budak perempuan

172
00:11:57,675 --> 00:12:00,594
yang melecur.

173
00:12:01,429 --> 00:12:03,139
Dia ada cakap

174
00:12:03,222 --> 00:12:07,935
Horst mahu dia letak nama Nick Út
pada gambar itu.

175
00:12:08,644 --> 00:12:11,522
Tapi itu gambar orang lain, bukan Nick Út.

176
00:12:13,524 --> 00:12:15,109
Dia sangat sedih.

177
00:12:16,402 --> 00:12:17,611
Itu saja saya ingat.

178
00:12:26,203 --> 00:12:27,872
Setiap kali saya ke pejabat,

179
00:12:27,955 --> 00:12:30,541
orang Vietnam selalu cakap dengan saya.

180
00:12:30,624 --> 00:12:32,418
Apa mereka cakap?

181
00:12:32,918 --> 00:12:35,296
Mereka kata, "Itu bukan gambar Nick Út."

182
00:12:36,046 --> 00:12:40,593
Bolehkah saya kata itu rahsia terbuka
dalam kalangan jurugambar Vietnam?

183
00:12:42,428 --> 00:12:45,181
Carl, kita dah tengok gambar-gambar ini.

184
00:12:45,264 --> 00:12:47,975
Kita cam kebanyakan orang.

185
00:12:48,058 --> 00:12:50,311
Kru NBC, Nick Út.

186
00:12:50,394 --> 00:12:53,689
Tapi ada seseorang
dalam gambar-gambar ini.

187
00:12:53,773 --> 00:12:56,609
Saya tak pernah lihat gambar
dikreditkan kepada…

188
00:12:56,692 --> 00:12:58,444
Awak tahu siapa itu?

189
00:12:58,527 --> 00:13:01,947
Saya syak ini mungkin
lelaki yang kita cari.

190
00:13:02,031 --> 00:13:06,327
Jadi, awak rasa inilah jurugambar sambilan

191
00:13:06,410 --> 00:13:08,954
yang ambil gambar Kim Phúc dari depan.

192
00:13:09,038 --> 00:13:10,456
Betul.

193
00:13:10,539 --> 00:13:15,377
Jurugambar yang tak dikenali.
Dia bukan antara jurugambar sambilan kami.

194
00:13:15,461 --> 00:13:17,838
Saya tak cam nama dia,

195
00:13:17,922 --> 00:13:19,381
jadi saya tak ingat.

196
00:13:23,552 --> 00:13:26,680
Dah 50 tahun berlalu.
Saya akan berusia 80 tahun.

197
00:13:27,431 --> 00:13:29,725
Sebelum saya mati,

198
00:13:29,809 --> 00:13:35,815
saya nak cari jurugambar sebenar
dan minta maaf.

199
00:13:39,568 --> 00:13:42,112
Saya tahu maaf tak cukup,

200
00:13:42,196 --> 00:13:46,909
tapi sekurang-kurangnya
saya boleh betulkan keadaan, bukan?

201
00:13:46,992 --> 00:13:52,039
Itulah tindakan terbaik
yang mampu saya buat pada masa ini.

202
00:13:52,706 --> 00:13:55,334
- Mungkin itu saja awak boleh buat.
- Ya.

203
00:14:03,717 --> 00:14:09,932
{\an8}<i>Status Nick Út sebagai jurugambarnya</i>
<i>hampir sama terkenal seperti gambar itu.</i>

204
00:14:10,558 --> 00:14:12,268
{\an8}Dia lari sambil depa tangan.

205
00:14:12,351 --> 00:14:14,228
Kemudian saya terus lari dan…

206
00:14:14,311 --> 00:14:18,566
<i>Abang Nick, Huỳnh Thanh Mỹ,</i>
<i>ialah pelakon dan jurugambar</i>

207
00:14:18,649 --> 00:14:22,027
<i>yang dibunuh semasa membuat</i>
<i>tugasan AP pada 1965.</i>

208
00:14:23,279 --> 00:14:24,905
<i>Kisah budak kampung</i>

209
00:14:24,989 --> 00:14:27,658
<i>yang keluar dari bayangan</i>
<i>abangnya yang berbakat…</i>

210
00:14:27,741 --> 00:14:28,909
<i>Kini AP keluarga saya.</i>

211
00:14:28,993 --> 00:14:32,121
<i>…dan memenangi Hadiah Pulitzer</i>
<i>pada usia 21 tahun</i>

212
00:14:32,621 --> 00:14:34,498
<i>ialah kisah legenda.</i>

213
00:14:35,708 --> 00:14:39,253
<i>Legenda yang dipromosikan</i>
<i>oleh AP selama 50 tahun,</i>

214
00:14:39,336 --> 00:14:42,631
termasuk dalam buku dan filem mereka,
<i>From Hell to Hollywood</i>.

215
00:14:43,132 --> 00:14:45,175
Saya datang ke LA pada 1977.

216
00:14:45,676 --> 00:14:50,639
Saya terkejut tengok Hollywood.
Vietnam dan Hollywood sangat berbeza.

217
00:14:50,723 --> 00:14:55,269
<i>Dia pandai dapatkan sudut terbaik</i>
<i>untuk ambil gambar itu.</i>

218
00:14:55,769 --> 00:14:59,356
<i>Mengubah legenda itu</i>
<i>bererti mengubah sejarah.</i>

219
00:15:00,065 --> 00:15:03,485
<i>Kalau bukan Nick Út yang ambil,</i>
<i>siapa yang ambil?</i>

220
00:15:04,194 --> 00:15:07,323
{\an8}Di sinilah lokasi pejabat AP dulu.

221
00:15:07,406 --> 00:15:08,240
{\an8}WARTAWAN

222
00:15:08,324 --> 00:15:09,909
{\an8}<i>Ini kerja mustahil.</i>

223
00:15:09,992 --> 00:15:12,912
<i>Kami takkan mampu cari lelaki itu.</i>

224
00:15:13,412 --> 00:15:17,333
<i>Kami tiada maklumat tentang dia.</i>

225
00:15:17,416 --> 00:15:18,918
<i>Entah mati atau hidup,</i>

226
00:15:19,001 --> 00:15:22,463
<i>jika dia masih di Vietnam,</i>
<i>jika dia di negara lain.</i>

227
00:15:22,963 --> 00:15:28,552
Saya bekerja di sini kemudian,
jadi saya tak kenal mereka.

228
00:15:28,636 --> 00:15:32,056
Dia tak kenal sesiapa yang bekerja di AP.

229
00:15:32,139 --> 00:15:35,267
Dia cuma tahu kelab jurugambar.

230
00:15:35,768 --> 00:15:37,686
PERANG

231
00:15:37,770 --> 00:15:39,146
MUZIUM TINGGALAN PERANG

232
00:15:43,817 --> 00:15:48,697
<i>Nama saya Le Vân dan saya wartawan</i>
<i>yang tinggal di Bandar Raya Ho Chi Minh.</i>

233
00:15:49,907 --> 00:15:52,534
<i>Mula-mula,</i>
<i>cerita ini menarik perhatian saya.</i>

234
00:15:52,618 --> 00:15:55,621
<i>Tapi saya tak pasti</i>
<i>cerita itu benar atau tidak.</i>

235
00:15:56,246 --> 00:16:00,834
<i>Saya nak tahu, jika ia benar,</i>

236
00:16:00,918 --> 00:16:04,880
<i>bagaimana ia boleh dirahsiakan</i>
<i>selama bertahun-tahun?</i>

237
00:16:04,964 --> 00:16:09,843
<i>En. Carl beritahu saya</i>
<i>dia mahu cari jurugambar sebenar</i>

238
00:16:09,927 --> 00:16:11,971
<i>untuk minta maaf kepada dia.</i>

239
00:16:12,054 --> 00:16:17,518
<i>Dia hantar beberapa foto orang</i>

240
00:16:17,601 --> 00:16:19,728
<i>yang dia syak sebagai jurugambar foto itu.</i>

241
00:16:19,812 --> 00:16:23,649
<i>Dari situ, saya mula cari dia.</i>

242
00:16:29,613 --> 00:16:32,992
- Selamat pagi. Apa khabar?
- Gembira jumpa awak. Sihat?

243
00:16:33,075 --> 00:16:36,996
<i>Generasi saya sentiasa cuba</i>
<i>mencontohi kehebatan</i>

244
00:16:37,079 --> 00:16:39,206
<i>jurugambar di Vietnam.</i>

245
00:16:42,626 --> 00:16:45,170
<i>Legasi fotografi AP di Vietnam</i>

246
00:16:45,254 --> 00:16:47,881
<i>bertiangkan empat Pulitzer</i>
<i>yang dimenanginya.</i>

247
00:16:48,549 --> 00:16:51,051
<i>Foto sami yang bakar diri</i>
<i>oleh Malcolm Browne,</i>

248
00:16:51,635 --> 00:16:54,722
<i>Esei foto Horst Faas dari tahun 1964,</i>

249
00:16:55,222 --> 00:16:57,850
<i>hukuman mati Viet Cong oleh Eddie Adams</i>

250
00:16:58,642 --> 00:17:01,061
<i>dan gambar budak perempuan sembilan tahun</i>

251
00:17:01,145 --> 00:17:04,523
{\an8}<i>yang lari daripada serangan Napalm</i>
<i>di Trang Bang.</i>

252
00:17:22,207 --> 00:17:25,044
{\an8}Dia lari dari tokong ke jalan, di tengah…

253
00:17:25,127 --> 00:17:27,546
{\an8}SEPUPU KIM PHÚC
12 TAHUN PADA 1972

254
00:17:27,629 --> 00:17:30,841
…kemudian mereka lari ke sini,
ke tempat kita sekarang.

255
00:17:33,844 --> 00:17:37,848
{\an8}Mereka mula-mula bom kawasan ini,
kemudian kawasan lain.

256
00:17:37,931 --> 00:17:40,851
{\an8}SEPUPU KIM PHÚC
11 TAHUN PADA 1972

257
00:17:42,561 --> 00:17:44,104
Ini serangan pertama.

258
00:17:44,188 --> 00:17:46,899
Ini napalm yang bakar kanak-kanak itu?

259
00:17:46,982 --> 00:17:48,984
- Ya, napalm.
- Begitu.

260
00:17:49,068 --> 00:17:52,029
Ini saya dengan keluarga Kim Phúc.

261
00:17:52,112 --> 00:17:54,198
Ini Kim Phúc. Tâm.

262
00:17:54,698 --> 00:17:57,785
Ini semua keluarga kami.

263
00:17:58,619 --> 00:18:00,079
Ini awak?

264
00:18:00,162 --> 00:18:02,331
Di mana awak? Awak di sini.

265
00:18:03,082 --> 00:18:05,667
- Dan di sini.
- Ya, itu saya.

266
00:18:06,168 --> 00:18:08,337
Ini kakak saya pimpin adik saya.

267
00:18:08,420 --> 00:18:11,632
Ada banyak jeritan.

268
00:18:11,715 --> 00:18:13,759
Saya cuba bertenang

269
00:18:13,842 --> 00:18:17,971
dan kupas serpihan bom

270
00:18:18,055 --> 00:18:23,143
yang melekat seperti
beras hangus pada mereka.

271
00:18:23,227 --> 00:18:27,106
Di mana awak semasa bom jatuh?

272
00:18:27,189 --> 00:18:28,941
Saya berlari.

273
00:18:29,024 --> 00:18:30,442
Semasa berlari,

274
00:18:31,110 --> 00:18:32,528
bom itu jatuh.

275
00:18:33,237 --> 00:18:34,822
Saya lari dengan Unit 25.

276
00:18:34,905 --> 00:18:38,325
Kim Phúc lari dengan neneknya,
sebab itu dia terbakar.

277
00:18:38,826 --> 00:18:40,744
Awak keluar dengan Kim Phúc?

278
00:18:41,537 --> 00:18:45,415
Kami lari beramai-ramai
dari kedua-dua sisi jambatan.

279
00:18:45,499 --> 00:18:47,918
Kami berlari, jatuh, menjerit.

280
00:18:48,001 --> 00:18:50,671
Kamu lari ke arah wartawan?

281
00:18:50,754 --> 00:18:52,673
Kamu faham siapa wartawan itu

282
00:18:52,756 --> 00:18:54,174
atau kerja mereka?

283
00:18:54,258 --> 00:18:55,843
Kamu tahu mereka wartawan?

284
00:18:55,926 --> 00:18:58,554
Tak, saya pun tak tahu siapa ambil gambar.

285
00:18:58,637 --> 00:19:03,100
Ini antara gambar terakhir
yang diambil ketika itu.

286
00:19:03,183 --> 00:19:06,311
Kanak-kanak yang cedera
dibawa ke hospital.

287
00:19:06,395 --> 00:19:10,816
Kamu ingat lagi kejadian itu?
Bagaimana budak-budak pergi ke hospital?

288
00:19:10,899 --> 00:19:13,819
Bagaimana Kim Phúc pergi ke hospital?

289
00:19:13,902 --> 00:19:17,156
- Ada orang letak dia di dalam kenderaan.
- Siapa letak?

290
00:19:17,239 --> 00:19:20,242
Orang ramai saling membantu
dan masukkan dia.

291
00:19:20,325 --> 00:19:22,035
Mereka siapa?

292
00:19:22,536 --> 00:19:24,246
Ada ramai orang.

293
00:19:24,329 --> 00:19:27,749
- Orang awam atau askar?
- Orang awam.

294
00:19:27,833 --> 00:19:32,337
Ketika itu, kami rasa semua orang
yang nampak kemas dan berkulit putih

295
00:19:32,421 --> 00:19:34,339
orang Amerika.

296
00:19:34,423 --> 00:19:39,678
Kami kata, "Biar mereka selamatkan dia."
Memang benar. Dia diselamatkan.

297
00:19:40,679 --> 00:19:46,310
Bach, ini lelaki yang awak nampak
bawa Kim Phúc naik kereta ke hospital?

298
00:19:47,269 --> 00:19:48,353
Bukan.

299
00:19:49,229 --> 00:19:52,316
Dia cuma orang awam yang berpakaian kemas.

300
00:19:53,317 --> 00:19:56,153
Itu saja yang kami ingat.

301
00:19:57,446 --> 00:19:59,239
Ini cerita lama. Lupakan saja.

302
00:20:01,950 --> 00:20:03,285
Baik, terima kasih.

303
00:20:03,785 --> 00:20:05,329
<i>Para hadirin, Nick Út.</i>

304
00:20:06,705 --> 00:20:08,832
<i>Selamat sejahtera, para hadirin.</i>

305
00:20:09,333 --> 00:20:10,709
<i>Patutnya dia dah mati.</i>

306
00:20:10,792 --> 00:20:13,003
<i>Dia selamat kerana Nick letak kamera</i>

307
00:20:13,086 --> 00:20:15,214
<i>dan bawa dia ke hospital.</i>

308
00:20:15,297 --> 00:20:18,634
Saya angkat dan letak dia
di dalam van syarikat.

309
00:20:18,717 --> 00:20:20,177
Semua budak di dalamnya

310
00:20:20,260 --> 00:20:23,305
menangis tak henti-henti
selama 40 minit, 35 minit.

311
00:20:23,388 --> 00:20:25,849
Kami pergi ke hospital Củ Chi.

312
00:20:26,433 --> 00:20:28,310
<i>Saya cuma tunjukkan pas media.</i>

313
00:20:28,393 --> 00:20:30,229
<i>Mereka terus bawa dia masuk.</i>

314
00:20:44,076 --> 00:20:48,705
<i>Gambar itu memberi impak mendalam</i>
<i>pada sejarah negara saya.</i>

315
00:20:50,874 --> 00:20:57,589
<i>Gambar "Gadis Napalm"</i>
<i>membantu gerakan antiperang di Vietnam.</i>

316
00:20:57,673 --> 00:21:01,343
<i>Itu sangat bermakna kepada rakyat Vietnam</i>

317
00:21:01,426 --> 00:21:04,429
<i>yang alami perang berpanjangan,</i>
<i>penuh derita dan kematian.</i>

318
00:21:05,430 --> 00:21:06,265
<i>Oleh itu,</i>

319
00:21:06,348 --> 00:21:11,728
<i>orang yang mampu rakam</i>
<i>dan kongsi imej ini kepada dunia</i>

320
00:21:11,812 --> 00:21:16,149
<i>ialah wira dalam sejarah Vietnam.</i>

321
00:21:23,490 --> 00:21:26,785
<i>Saya lihat seluruh Perang Vietnam,</i>
<i>mulai tahun 1968,</i>

322
00:21:26,868 --> 00:21:28,287
<i>dalam filem hitam putih.</i>

323
00:21:29,913 --> 00:21:32,332
<i>Orang luar tak sedar</i>

324
00:21:32,416 --> 00:21:35,168
<i>betapa tingginya persaingan</i>
<i>antara kumpulan media Saigon.</i>

325
00:21:35,252 --> 00:21:38,088
<i>Ada lebih daripada</i>
<i>seribu wartawan bertauliah</i>

326
00:21:38,171 --> 00:21:39,423
<i>dari seluruh dunia.</i>

327
00:21:40,549 --> 00:21:43,593
{\an8}Kalau kami dengar ada pertempuran penting,

328
00:21:43,677 --> 00:21:45,971
{\an8}kami bangun awal pagi untuk berlumba

329
00:21:46,054 --> 00:21:48,140
naik helikopter untuk ke sana.

330
00:21:48,640 --> 00:21:52,644
Kami gembira
jika orang AP atau Reuters tiada.

331
00:21:59,568 --> 00:22:02,404
{\an8}Wartawan ada pangkat kehormat mejar,

332
00:22:02,487 --> 00:22:06,158
{\an8}jadi kalau kami nak naik helikopter
dan ada kapten beratur,

333
00:22:06,241 --> 00:22:08,368
kami boleh halau dia.

334
00:22:10,746 --> 00:22:12,080
Bagi wartawan muda,

335
00:22:12,164 --> 00:22:14,833
ia taman permainan
yang penuh pengembaraan.

336
00:22:15,334 --> 00:22:19,087
Saya mengaku saya lebih berminat
dengan pengembaraan

337
00:22:19,171 --> 00:22:22,007
daripada impak sebenar perang
terhadap manusia.

338
00:22:23,550 --> 00:22:26,678
Semakin lama, saya sedar
betapa dahsyatnya perang itu.

339
00:22:29,514 --> 00:22:32,601
Semasa operasi, 53 musuh terbunuh.

340
00:22:33,685 --> 00:22:36,021
Seramai 856 suspek telah ditahan.

341
00:22:36,855 --> 00:22:40,317
Hubungan sesama pihak media rapat.

342
00:22:40,400 --> 00:22:44,488
{\an8}Kami keluar pada waktu siang,
mungkin saksikan pertempuran,

343
00:22:44,571 --> 00:22:47,282
{\an8}dan kembali pada waktu malam,

344
00:22:48,283 --> 00:22:51,328
benar-benar terpisah
daripada bahaya yang dihadapi rakyat.

345
00:22:52,162 --> 00:22:53,830
Ia macam bukan realiti.

346
00:22:53,914 --> 00:22:57,709
Kami boleh nampak
tembakan peluru di seluruh bandar,

347
00:22:58,460 --> 00:23:01,046
tapi kami duduk memerhati

348
00:23:01,671 --> 00:23:03,632
sambil minum gin dan tonik.

349
00:23:07,761 --> 00:23:11,640
Saya dan Carl berkawan, tapi kami berbeza.

350
00:23:12,224 --> 00:23:13,850
Kami pekerja tempatan.

351
00:23:15,102 --> 00:23:17,354
Kami kahwin dengan orang Vietnam.

352
00:23:18,188 --> 00:23:20,273
Kami keluar pada waktu malam,

353
00:23:20,357 --> 00:23:21,483
minum bir

354
00:23:21,566 --> 00:23:25,320
dan bergaul dengan orang Vietnam.

355
00:23:27,572 --> 00:23:30,409
Kami berdua menghormati

356
00:23:30,492 --> 00:23:32,911
kekayaan budaya Vietnam

357
00:23:32,994 --> 00:23:35,580
dan kemesraan rakyatnya.

358
00:23:37,499 --> 00:23:40,669
Pejabat AP ialah sekolah yang hebat.

359
00:23:40,752 --> 00:23:43,296
Tempat yang hebat untuk belajar.
Saya belajar di sana.

360
00:23:44,506 --> 00:23:49,219
Serangan Easter bermula
pada bulan Mac/April 1972,

361
00:23:49,302 --> 00:23:52,180
semasa ramai askar darat AS
dah dipanggil pulang.

362
00:23:52,264 --> 00:23:56,726
Agensi berita Barat pun
dah mula kurangkan kakitangan.

363
00:23:56,810 --> 00:23:59,604
Semasa itu, saya penyunting gambar.

364
00:24:00,772 --> 00:24:04,192
Semasa serangan itu bermula,
kami kekurangan pekerja.

365
00:24:04,276 --> 00:24:06,903
Kami memang ada masalah.

366
00:24:07,571 --> 00:24:09,322
Kami kalah kepada UPI.

367
00:24:10,282 --> 00:24:15,370
Jadi, Horst Faas pulang dari Singapura
dan ambil alih kerja saya.

368
00:24:16,246 --> 00:24:19,082
Ada beberapa orang penting
dalam kumpulan media Saigon.

369
00:24:19,166 --> 00:24:21,793
Horst Faas, seorang tokoh legenda.

370
00:24:22,294 --> 00:24:24,963
Semua orang di AP ikut cakap dia.

371
00:24:25,046 --> 00:24:29,426
Sebab dia pernah kerja dengan Peter Arnett
dan pemenang Hadiah Pulitzer lain.

372
00:24:30,010 --> 00:24:33,555
Horst berbadan besar
dengan loghat Bavaria yang menarik,

373
00:24:34,139 --> 00:24:36,516
suka makan dan minum arak.

374
00:24:36,600 --> 00:24:38,143
Dia jurugambar yang hebat.

375
00:24:38,226 --> 00:24:40,896
Dia sentiasa dapat ambil
gambar yang cantik.

376
00:24:40,979 --> 00:24:46,401
Ada kumpulan jurugambar Barat,
beberapa jurugambar tetap Vietnam

377
00:24:46,485 --> 00:24:52,032
dan kumpulan jurugambar sambilan
yang Faas upah di sana sini.

378
00:24:52,949 --> 00:24:55,702
Mereka amat bergantung
pada jurugambar Vietnam

379
00:24:55,785 --> 00:25:00,332
yang keluar berhari-hari ke medan perang
dengan bergulung-gulung filem

380
00:25:00,415 --> 00:25:02,375
dan balik seminggu dua kemudian.

381
00:25:03,376 --> 00:25:06,129
Selalunya jurugambar
Tentera Vietnam Selatan

382
00:25:06,213 --> 00:25:09,633
yang nak buat duit
akan jual filem kepada kami.

383
00:25:10,133 --> 00:25:12,302
Kami keluarkan resit, suruh mereka sahkan,

384
00:25:12,385 --> 00:25:16,097
berikannya kepada setiausaha pejabat
dan dia bayar dalam dolar.

385
00:25:16,181 --> 00:25:18,058
Dua puluh dolar AS.

386
00:25:21,937 --> 00:25:23,522
Carl, gambar ini,

387
00:25:23,605 --> 00:25:27,734
bila pejabat AP sedar

388
00:25:27,817 --> 00:25:31,404
maksud sebenar gambar ini?

389
00:25:31,905 --> 00:25:34,241
Esok pagi saya terus sedar

390
00:25:34,324 --> 00:25:38,620
apabila lihat reaksi yang diterima
selepas ia tersiar di seluruh dunia.

391
00:25:38,703 --> 00:25:42,999
Ketika itulah kami sedar,
itu akan jadi cerita besar.

392
00:25:44,167 --> 00:25:46,336
Kanak-kanak dalam gambar ini

393
00:25:46,419 --> 00:25:49,506
ialah mangsa
Tentera Udara Vietnam Selatan hari ini.

394
00:25:53,843 --> 00:25:55,637
SERANGAN UDARA PALING DAHSYAT

395
00:25:55,720 --> 00:25:59,099
Satu, dua, tiga, empat!
Kami bantah perang ini!

396
00:25:59,182 --> 00:26:00,892
{\an8}BERHENTI BOM KANAK-KANAK

397
00:26:05,480 --> 00:26:07,357
<i>Adakah ia telah dirancang?</i>

398
00:26:07,440 --> 00:26:08,608
<i>Itu tak mustahil</i>

399
00:26:09,526 --> 00:26:12,737
<i>kerana mereka dapat</i>
<i>gambar budak itu tanpa pakaian.</i>

400
00:26:13,488 --> 00:26:16,157
<i>Mereka sensasikan gambar itu</i>
<i>habis-habisan.</i>

401
00:26:19,578 --> 00:26:24,833
Gambar ini tiada impak
di Vietnam ketika itu.

402
00:26:25,750 --> 00:26:27,335
{\an8}Jika ada pun…

403
00:26:27,419 --> 00:26:29,087
{\an8}BEKAS DUTA VIETNAM KE UN

404
00:26:29,170 --> 00:26:34,509
{\an8}Jika ada pun berita tentang budak
yang melecur akibat bom napalm,

405
00:26:35,176 --> 00:26:37,512
ia cuma berita sekali imbas

406
00:26:38,555 --> 00:26:40,348
yang berlalu dengan pantas.

407
00:26:40,432 --> 00:26:44,436
Berita itu kurang penting
berbanding berita

408
00:26:44,519 --> 00:26:50,400
tentang satu, sepuluh, seratus
atau seribu orang terbunuh dalam sehari.

409
00:26:56,156 --> 00:27:00,702
Carl telefon dan ajak saya
datang ke pejabat AP

410
00:27:00,785 --> 00:27:03,121
untuk bantu cari seseorang di hospital.

411
00:27:03,204 --> 00:27:05,957
AP mahu terbitkan cerita susulan.

412
00:27:06,041 --> 00:27:09,586
Jadi, saya terpaksa cari Gadis Napalm,

413
00:27:09,669 --> 00:27:11,254
di mana saja dia berada.

414
00:27:11,338 --> 00:27:15,300
Nick Út tak cakap pun,
"Hei, saya nak ikut awak."

415
00:27:15,383 --> 00:27:18,345
Dia tak beritahu kami semua
lokasi budak itu.

416
00:27:19,346 --> 00:27:22,098
Saya, Tom Fox
dan seorang lagi jurugambar tetap

417
00:27:22,182 --> 00:27:24,976
keluar dengan menunggang motosikal.

418
00:27:25,644 --> 00:27:29,105
Saya masih ingat saya dan Carl

419
00:27:29,189 --> 00:27:34,194
berdiri di tepi katil Kim Phúc.

420
00:27:34,277 --> 00:27:36,154
Dia berbalut sepenuhnya,

421
00:27:36,237 --> 00:27:38,114
dikelilingi kelambu

422
00:27:38,198 --> 00:27:39,741
dan dia sedar.

423
00:27:41,284 --> 00:27:43,703
Saya rasa marah

424
00:27:44,663 --> 00:27:50,543
dan sedih dengan tragedi ini

425
00:27:50,627 --> 00:27:53,338
dan baunya.

426
00:27:55,840 --> 00:27:59,219
Baunya macam daging hangus.

427
00:28:00,720 --> 00:28:06,476
Saya tak boleh terima.

428
00:28:06,559 --> 00:28:08,228
Sukar nak terima.

429
00:28:08,728 --> 00:28:11,648
GADIS NAPALM DIRAWAT DI HOSPITAL

430
00:28:11,731 --> 00:28:16,528
Tom bantu saya temu bual ayahnya
untuk dapat cerita penuh.

431
00:28:16,611 --> 00:28:18,571
DIA DITEMANI IBU BAPANYA

432
00:28:20,407 --> 00:28:24,160
Kisah perang Vietnam amat dahsyat.
Ia mengubah kita semua.

433
00:28:24,244 --> 00:28:27,580
Carl, dari mana awak tahu
nama jurugambar sambilan itu?

434
00:28:27,664 --> 00:28:31,376
Pada 2010, kami hadiri acara
Jurugambar Veteran Vietnam.

435
00:28:31,459 --> 00:28:36,005
Jurugambar Veteran mendedahkan
ciri-ciri Carl yang kita tak sangka.

436
00:28:36,089 --> 00:28:37,090
Isteri saya, Kim-Dung,

437
00:28:37,173 --> 00:28:40,176
duduk dengan jurugambar perang
kumpulan media Saigon

438
00:28:40,260 --> 00:28:41,594
yang tahu namanya.

439
00:28:44,055 --> 00:28:47,308
Itu perjumpaan besar.
Banyak yang kami bualkan.

440
00:28:47,392 --> 00:28:50,186
Dari jauh, Nick Út nampak kami.

441
00:28:50,270 --> 00:28:54,023
Ada orang tanya saya,
"Awak dah dengar berita?

442
00:28:54,524 --> 00:28:56,943
Kami dah tahu nama jurugambar itu."

443
00:28:57,026 --> 00:28:58,737
Boleh awak ulang nama itu?

444
00:28:58,820 --> 00:29:00,655
- Nghệ.
- Nghệ.

445
00:29:01,948 --> 00:29:04,367
Nama Vietnam yang jarang ditemui.

446
00:29:09,831 --> 00:29:15,754
<i>Susah nak cari jurugambar itu</i>
<i>kerana ini kisah lama.</i>

447
00:29:16,254 --> 00:29:21,217
<i>Orang yang mungkin kenal dia</i>
<i>mungkin dah meninggal dunia</i>

448
00:29:21,301 --> 00:29:25,889
<i>atau dah berpindah ke negara asing</i>
<i>dan lokasi mereka tak diketahui.</i>

449
00:29:27,557 --> 00:29:31,269
Kami buat hebahan di Facebook,
tapi tak letak banyak maklumat.

450
00:29:31,352 --> 00:29:32,771
NAMANYA NGHE

451
00:29:32,854 --> 00:29:33,938
DI MANA DIA

452
00:29:34,522 --> 00:29:36,232
<i>Saya tak berharap sangat.</i>

453
00:29:39,861 --> 00:29:42,864
"Gary, seronok berbual
dengan awak semalam,

454
00:29:42,947 --> 00:29:46,493
tapi peguam saya nasihatkan
jangan sertai filem ini.

455
00:29:46,993 --> 00:29:49,496
Maaf, saya asyik menolak,
tapi awak asyik desak.

456
00:29:49,579 --> 00:29:51,623
Saya boleh buat setakat ini saja."

457
00:29:52,457 --> 00:29:54,417
Ia sangat mengecewakan.

458
00:29:54,501 --> 00:29:57,045
Dia wartawan Barat kedua yang kita hubungi

459
00:29:57,128 --> 00:29:59,297
yang setuju ditemu bual, tapi tarik diri.

460
00:30:00,173 --> 00:30:02,926
Siapa agaknya ada di jalan itu
pada hari itu?

461
00:30:03,426 --> 00:30:06,513
<i>Dalam gambar ini,</i>
<i>dikreditkan oleh AP kepada Nick Út,</i>

462
00:30:06,596 --> 00:30:09,140
<i>kami dapat kenal pasti kru NBC,</i>

463
00:30:10,517 --> 00:30:12,310
<i>kru ITN British,</i>

464
00:30:12,977 --> 00:30:15,438
<i>wartawan </i>New York Times,

465
00:30:15,522 --> 00:30:18,107
<i>wartawan </i>Chicago Tribune,

466
00:30:18,191 --> 00:30:23,363
<i>dan beberapa orang yang kami percaya</i>
<i>jurugambar bebas atau jurugambar tentera.</i>

467
00:30:23,446 --> 00:30:25,114
<i>Bagi yang baru masuk,</i>

468
00:30:25,198 --> 00:30:28,743
<i>ini David Burnett,</i>
<i>wartawan foto terkenal dunia.</i>

469
00:30:28,827 --> 00:30:32,038
{\an8}David Burnett ada di Trang Bang ketika itu

470
00:30:32,121 --> 00:30:35,166
{\an8}dan juga berada di pejabat AP
tengah hari itu.

471
00:30:35,250 --> 00:30:37,168
{\an8}Di sebelah kanan itu bukan saya.

472
00:30:37,252 --> 00:30:39,295
- Bukan awak? Okey.
- Bukan saya.

473
00:30:39,379 --> 00:30:44,634
David berkali-kali kata dia yakin
Nick ambil gambar itu.

474
00:30:44,717 --> 00:30:47,595
<i>Kami nampak orang lari keluar dari asap</i>

475
00:30:47,679 --> 00:30:49,138
menuju ke arah kami.

476
00:30:49,222 --> 00:30:51,599
<i>Nick dan seorang lagi wartawan</i>

477
00:30:51,683 --> 00:30:54,310
terus berlari.

478
00:30:54,394 --> 00:30:58,147
Saya ambil masa 30 saat untuk isi filem.

479
00:30:58,231 --> 00:31:02,277
Dalam 30 saat itulah
Nicky ambil gambar itu.

480
00:31:02,986 --> 00:31:06,906
Tapi David sendiri pun kata
dia tak nampak siapa ambil gambar itu.

481
00:31:06,990 --> 00:31:11,286
Saya berada di bilik pejabat unit foto AP

482
00:31:11,369 --> 00:31:14,789
apabila juruteknik bawa keluar
foto 5x7 yang baru dicuci.

483
00:31:14,873 --> 00:31:16,624
Horst Faas lihat dan kata,

484
00:31:16,708 --> 00:31:20,044
"Bagus kerja awak hari ini, Nick Út.
Pergi hantar."

485
00:31:20,545 --> 00:31:23,381
Itu sama macam kata-kata Peter Arnett,

486
00:31:23,464 --> 00:31:25,967
"Saya di pejabat AP. Saya tahu ceritanya."

487
00:31:26,050 --> 00:31:29,721
Tapi Peter bukan saksi
kejadian di bilik foto.

488
00:31:29,804 --> 00:31:32,849
Tak ramai saksi kejadian
di bilik foto itu.

489
00:31:34,976 --> 00:31:38,187
Orang tak berani
jejaskan nama AP di Vietnam

490
00:31:38,271 --> 00:31:41,941
dan burukkan nama Horst Faas.

491
00:31:42,025 --> 00:31:45,445
Legasi mereka terikat pada memori itu.

492
00:31:46,571 --> 00:31:50,450
Okey, bagaimana dengan orang Vietnam
yang belum cakap dengan kita?

493
00:31:50,950 --> 00:31:52,493
Kami dah hubungi orang NBC.

494
00:31:52,577 --> 00:31:54,787
Võ Suu dan Tran Van Thân.

495
00:31:54,871 --> 00:31:57,040
- Võ Suu menolak?
- Betul.

496
00:31:58,124 --> 00:32:01,044
{\an8}<i>Saya telefon… dan tanya dia</i>
<i>tentang hal ini,</i>

497
00:32:01,127 --> 00:32:02,170
{\an8}SUARA JURUGAMBAR BEBAS

498
00:32:02,253 --> 00:32:05,006
{\an8}<i>Dia kata, "Tanya Carl. Dia cakap benar."</i>

499
00:32:05,089 --> 00:32:08,343
- Okey.
<i>- Itu saja yang dia cakap.</i>

500
00:32:09,761 --> 00:32:15,767
Cerita ini bukan nak tuduh
Nick curi gambar.

501
00:32:15,850 --> 00:32:18,728
Ini cuma perkara yang berlaku kepada Nick.

502
00:32:20,688 --> 00:32:25,026
Carl tak minta persetujuannya, bukan?
Setahu kita.

503
00:32:25,109 --> 00:32:29,739
Kredit foto itu diletak atas nama Nick.
Nick tak boleh mengelak.

504
00:32:29,822 --> 00:32:31,950
Dia diletakkan dalam keadaan sukar.

505
00:32:32,033 --> 00:32:35,036
Dia juga mangsa.

506
00:32:35,536 --> 00:32:39,165
Kita perlu layan dia
dengan bermaruah dan hormat, bukan?

507
00:32:39,874 --> 00:32:40,917
NICK,

508
00:32:41,000 --> 00:32:44,128
SUDIKAH AWAK DITEMU BUAL

509
00:33:05,441 --> 00:33:06,484
- Terri?
- Ya.

510
00:33:08,027 --> 00:33:12,156
Jadi, Skyraider jatuhkan
bom napalm di sini.

511
00:33:12,240 --> 00:33:15,868
Kita boleh lihat barisan wartawan
dan letupan di sini.

512
00:33:16,452 --> 00:33:21,833
Ini Nick Út dengan beg kamera dan ponco.

513
00:33:21,916 --> 00:33:23,251
Ini topi keledarnya.

514
00:33:23,334 --> 00:33:24,627
Ia sangat jelas.

515
00:33:25,128 --> 00:33:29,757
Dia selalu kata yang nenek ini keluar dulu

516
00:33:30,341 --> 00:33:32,802
dan lelaki ini mendukung bayi kedua.

517
00:33:33,886 --> 00:33:36,264
Ini pula gambar itu

518
00:33:36,347 --> 00:33:39,142
dan ini gambar seterusnya.

519
00:33:39,726 --> 00:33:41,978
Gambar ini diambil oleh Nick Út.

520
00:33:42,562 --> 00:33:44,230
Tapi yang menariknya,

521
00:33:44,313 --> 00:33:46,524
ia diambil dari sebelah Saigon,

522
00:33:46,607 --> 00:33:49,110
menghadap ke arah asap.

523
00:33:50,069 --> 00:33:53,364
Kemudian barisan jurugambar berpusing.

524
00:33:53,448 --> 00:33:55,700
Budak-budak dah lari ke depan.

525
00:33:56,409 --> 00:33:59,328
Kemudian, nampak tak siapa ini?

526
00:34:00,413 --> 00:34:02,415
Ini Nick Út,

527
00:34:02,498 --> 00:34:06,210
tapi dia bukan dengan kumpulan media

528
00:34:06,294 --> 00:34:09,213
yang ambil gambar Kim Phúc
lari di jalan raya

529
00:34:09,297 --> 00:34:11,924
dan sekarang menuju ke arah ini…

530
00:34:12,008 --> 00:34:14,761
- Ke arah Saigon, menjauhi tokong.
- Ya.

531
00:34:16,387 --> 00:34:18,931
Jika kita serahkan susunan ini…

532
00:34:19,015 --> 00:34:20,141
Ya.

533
00:34:20,224 --> 00:34:22,685
…kepada pakar forensik…

534
00:34:22,769 --> 00:34:27,106
Mereka boleh bantu kita tentukan siapa

535
00:34:27,190 --> 00:34:29,984
yang ambil gambar dari kedudukan itu.

536
00:34:30,485 --> 00:34:33,112
- Ada kemungkinan.
- Betul.

537
00:34:33,196 --> 00:34:37,408
Ada kumpulan forensik terkemuka
di Paris dipanggil Penyiasatan Index

538
00:34:37,492 --> 00:34:38,868
yang boleh siasat.

539
00:34:38,951 --> 00:34:40,161
MENCARI SYARIKAT FORENSIK

540
00:34:40,244 --> 00:34:41,829
Walaupun hasilnya tak muktamad,

541
00:34:41,913 --> 00:34:45,541
usaha ini membuktikan kita jujur, bukan?

542
00:34:53,216 --> 00:34:55,635
Setahun kemudian,

543
00:34:55,718 --> 00:34:58,096
apabila gambar ini memenangi Pulitzer,

544
00:34:58,179 --> 00:35:00,973
Anugerah World Press Photo,
Anugerah Kelab Akhbar Luar Negara,

545
00:35:01,057 --> 00:35:04,352
bukankah itu masanya
untuk dedahkah perkara sebenar?

546
00:35:04,435 --> 00:35:06,979
Saya rasa semuanya dah terlambat.

547
00:35:07,063 --> 00:35:08,940
Kami diamkan diri saja.

548
00:35:09,440 --> 00:35:11,776
- Kami tak cakap tentangnya.
- Kenapa?

549
00:35:12,276 --> 00:35:16,322
Kami tak berani cari gaduh
dengan Horst Faas.

550
00:35:16,405 --> 00:35:19,951
Saya tak boleh bangkang keputusannya.

551
00:35:20,535 --> 00:35:22,328
Kenapa tunggu Horst meninggal?

552
00:35:22,411 --> 00:35:26,874
Tak baiklah kata saya tunggu
dia meninggal dunia.

553
00:35:27,875 --> 00:35:31,796
Saya dah cakap tentang hal ini
secara peribadi dengan orang lain.

554
00:35:33,506 --> 00:35:35,466
Semasa itu Horst Faas bos saya.

555
00:35:35,550 --> 00:35:37,051
Saya taip kapsyen.

556
00:35:37,552 --> 00:35:40,680
"STF palang nama…"

557
00:35:41,180 --> 00:35:43,224
Di acara Jurugambar Veteran Vietnam.

558
00:35:43,307 --> 00:35:46,853
Saya beritahu Arnett,
"Saya tak pasti jika awak dah tahu,

559
00:35:46,936 --> 00:35:49,063
tapi inilah yang berlaku."

560
00:35:49,147 --> 00:35:51,274
Saya luahkan isi hati kepadanya.

561
00:35:51,774 --> 00:35:55,653
Ini kata-kata Peter Arnett,

562
00:35:56,154 --> 00:36:00,575
wartawan AP Perang Vietnam,
pemenang Hadiah Pulitzer yang legenda,

563
00:36:00,658 --> 00:36:03,369
kawan rapat Horst.

564
00:36:03,452 --> 00:36:06,455
Dia kata,
"Carl, saya terkejut dengan cerita awak.

565
00:36:06,539 --> 00:36:09,917
Awak mesti sedar bahawa AP,
dengan segala sumbernya,

566
00:36:10,001 --> 00:36:12,253
dan Horst serta kawan-kawannya,

567
00:36:12,336 --> 00:36:15,673
bersama Nick Út sendiri
dan rakan-rakan Vietnamnya,

568
00:36:15,756 --> 00:36:20,261
akan cuba sedaya upaya
untuk sangkal dakwaan awak

569
00:36:20,344 --> 00:36:23,431
dan cabar semua kata-kata awak."

570
00:36:23,514 --> 00:36:24,807
Itu amaran keras.

571
00:36:24,891 --> 00:36:27,602
Malah, luar biasa daripada Arnett.

572
00:36:28,186 --> 00:36:30,605
Apa tarikhnya?

573
00:36:30,688 --> 00:36:32,899
Tarikhnya 5 Ogos 2009.

574
00:36:34,150 --> 00:36:36,986
Sekali lagi, pada tahun 2015,

575
00:36:37,069 --> 00:36:38,529
semasa forum awam,

576
00:36:38,613 --> 00:36:40,031
Arnett bersuara lagi.

577
00:36:40,615 --> 00:36:42,909
"Pengurusan AP tahu

578
00:36:42,992 --> 00:36:46,537
tentang dakwaan peribadi
yang palsu oleh Robinson

579
00:36:46,621 --> 00:36:48,456
sejak beberapa tahun lalu

580
00:36:48,539 --> 00:36:52,960
dan akan pertahankan reputasi Nick
berdasarkan keterangan saksi

581
00:36:53,044 --> 00:36:56,088
dan rekod fotografi pada masa itu

582
00:36:56,172 --> 00:36:58,257
jika dia mahu hebohkan dakwaannya."

583
00:37:03,429 --> 00:37:04,555
Peter Arnett kata

584
00:37:04,639 --> 00:37:10,102
pengurusan kanan AP tahu tuduhan awak.

585
00:37:10,603 --> 00:37:12,939
- Mereka pernah hubungi awak?
- Tidak.

586
00:37:13,522 --> 00:37:15,191
Tak pernah pun.

587
00:37:15,274 --> 00:37:18,694
Awak pernah terfikir untuk hubungi Nick

588
00:37:18,778 --> 00:37:21,572
dan bercakap dengan dia sendiri?

589
00:37:21,656 --> 00:37:24,784
Apabila Nick bersara
secara rasmi daripada AP,

590
00:37:24,867 --> 00:37:27,078
saya hantar e-mel peribadi

591
00:37:27,787 --> 00:37:31,749
dan kata, "Awak tahu
yang saya tahu kisah sebenar.

592
00:37:31,832 --> 00:37:35,628
Apa kata awak berhenti cari publisiti
dan nikmati persaraan?"

593
00:37:35,711 --> 00:37:37,255
Tapi dia teruskan juga.

594
00:37:37,338 --> 00:37:39,006
Dalam budaya Vietnam,

595
00:37:39,090 --> 00:37:42,510
dia sepatutnya lebih merendah diri.

596
00:37:58,693 --> 00:38:01,070
{\an8}<i>Mana lebih baik?</i>

597
00:38:01,153 --> 00:38:02,655
{\an8}<i>Mana yang betul?</i>

598
00:38:02,738 --> 00:38:03,781
{\an8}SUARA TOM FOX

599
00:38:03,864 --> 00:38:07,910
{\an8}<i>Mengekalkan mitos yang lahir</i>
<i>daripada ketidakadilan</i>

600
00:38:08,869 --> 00:38:11,831
<i>atau mencabar mitos itu</i>
<i>demi mencari kebenaran?</i>

601
00:38:15,001 --> 00:38:19,880
<i>Ada cerita tersembunyi</i>

602
00:38:19,964 --> 00:38:22,925
<i>yang tidak direkodkan,</i>

603
00:38:23,467 --> 00:38:26,637
<i>iaitu orang yang ambil gambar itu,</i>

604
00:38:28,180 --> 00:38:31,726
<i>dan sejak hari dia ambil gambar itu,</i>

605
00:38:31,809 --> 00:38:34,312
<i>dia dikecualikan daripada realiti.</i>

606
00:38:34,937 --> 00:38:36,397
<i>Bagaimana dia rasa?</i>

607
00:38:36,897 --> 00:38:40,651
<i>Bagaimana isteri dan anak-anaknya rasa?</i>

608
00:38:41,444 --> 00:38:45,614
<i>Kisah itu patut diberikan keadilan.</i>

609
00:39:03,174 --> 00:39:07,428
{\an8}<i>Kawan saya muat naik</i>
<i>gambar itu di Facebook.</i>

610
00:39:07,511 --> 00:39:09,513
{\an8}CHINH ĐÀO
KAWAN, RAKAN SEKERJA NGHỆ

611
00:39:09,597 --> 00:39:12,016
{\an8}<i>Saya terus cam nama itu</i>

612
00:39:12,099 --> 00:39:15,936
<i>kerana Nghệ kawan baik saya</i>
<i>dan rakan sekerja saya juga.</i>

613
00:39:16,437 --> 00:39:18,147
<i>Saya baca kisah itu</i>

614
00:39:18,230 --> 00:39:20,441
<i>dan tengok gambar itu.</i>

615
00:39:21,192 --> 00:39:23,152
{\an8}<i>Saya terus hubungi Nghệ dan kata…</i>

616
00:39:23,235 --> 00:39:25,696
{\an8}THANG DAO
KAWAN, RAKAN SEKERJA NGHỆ

617
00:39:25,780 --> 00:39:27,490
{\an8}<i>"Ada orang tahu kisah awak."</i>

618
00:39:28,866 --> 00:39:33,245
<i>Dia kata, "Yakah? Ada orang cari saya?"</i>

619
00:39:33,329 --> 00:39:36,374
<i>Dia sangat seronok.</i>

620
00:39:37,792 --> 00:39:39,085
<i>"Tuhanku!</i>

621
00:39:39,585 --> 00:39:43,339
<i>Orang akan tahu kebenaran tak lama lagi."</i>

622
00:39:49,095 --> 00:39:50,763
<i>Kami hanya boleh tunggu.</i>

623
00:39:52,681 --> 00:39:58,062
<i>Tapi tiga atau empat hari kemudian,</i>

624
00:39:58,145 --> 00:40:02,858
<i>selepas kami siarkannya dalam Facebook,</i>
<i>semasa saya duduk di kafe,</i>

625
00:40:02,942 --> 00:40:07,696
<i>telefon saya berdering</i>
<i>dan saya terima panggilan.</i>

626
00:40:09,782 --> 00:40:11,492
<i>Saya sentiasa ingat saat itu.</i>

627
00:40:11,575 --> 00:40:14,036
<i>Saya terpaksa minta dia ulang dua kali.</i>

628
00:40:14,120 --> 00:40:16,831
<i>Dia kata, "En. Nghệ baru telefon saya."</i>

629
00:40:17,331 --> 00:40:20,459
<i>"'Ini Nghệ. Saya yang awak cari.'"</i>

630
00:40:21,669 --> 00:40:25,089
<i>Saya buka cermin mata, tundukkan kepala</i>

631
00:40:25,172 --> 00:40:26,507
<i>dan menangis.</i>

632
00:40:30,261 --> 00:40:33,681
<i>Dia cuma akan berada di Vietnam</i>
<i>untuk sebulan lagi.</i>

633
00:40:34,640 --> 00:40:38,144
<i>Sebab itu saya cepat-cepat</i>
<i>pergi jumpa dia.</i>

634
00:40:40,354 --> 00:40:42,356
LĚ VÂN: FIONA, SAYA JUMPA EN. NGHỆ

635
00:40:42,440 --> 00:40:44,066
SAYA NAK PERGI JUMPA DIA

636
00:40:44,150 --> 00:40:45,693
FIONA: BIAR BENAR?

637
00:40:45,776 --> 00:40:47,695
CERITALAH LAGI! DIA MASIH HIDUP?

638
00:40:48,195 --> 00:40:49,655
LĚ VÂN: YA

639
00:40:49,738 --> 00:40:52,032
FIONA: DIA AMBIL GAMBAR ITU?

640
00:40:52,116 --> 00:40:54,118
YA

641
00:40:55,411 --> 00:40:56,745
FIONA: SERONOKNYA!

642
00:40:56,829 --> 00:40:59,790
HATI-HATI, TANYA SOALAN SAJA.
JANGAN BERI MAKLUMAT.

643
00:40:59,874 --> 00:41:06,297
KITA PERLU SAHKAN DIA JURUGAMBARNYA.

644
00:41:10,134 --> 00:41:12,887
<i>Dia tunggu kami sejak awal pagi</i>

645
00:41:12,970 --> 00:41:15,431
<i>selepas tahu kami nak melawat.</i>

646
00:41:17,433 --> 00:41:20,519
<i>Dia belum makan apa-apa.</i>
<i>Dia duduk dan tunggu saja.</i>

647
00:41:29,069 --> 00:41:33,324
<i>Apabila saya nampak orangnya,</i>

648
00:41:33,949 --> 00:41:38,120
<i>berdiri di depan saya, seorang lelaki tua,</i>

649
00:41:38,621 --> 00:41:40,831
<i>sukar untuk digambarkan</i>

650
00:41:41,749 --> 00:41:43,250
<i>perasaan saya ketika itu.</i>

651
00:41:44,543 --> 00:41:46,003
Gambar mana awak ambil?

652
00:41:46,086 --> 00:41:52,176
Gambar budak bogel
yang pakaiannya terbakar.

653
00:41:52,676 --> 00:41:54,470
Yang menang Hadiah Pulitzer?

654
00:41:54,553 --> 00:41:55,721
Ya, yang itulah.

655
00:41:55,804 --> 00:42:01,602
Nick Út ikut saya dalam tugasan itu.
Tapi dia tak ambil gambar itu.

656
00:42:01,685 --> 00:42:03,938
Dia cuma ambil gambar dari jauh.

657
00:42:04,438 --> 00:42:06,148
Itu gambar saya.

658
00:42:06,649 --> 00:42:13,155
Orang AP ambil gambar itu
dan beri saya sekeping salinan

659
00:42:13,239 --> 00:42:14,823
dan filem selebihnya.

660
00:42:15,783 --> 00:42:20,329
Saya beri kepada wartawan di Saigon.

661
00:42:20,829 --> 00:42:22,706
Awak jual kepada siapa?

662
00:42:22,790 --> 00:42:29,046
Bosnya. Esoknya, saya kembali
dan dia beri salinan gambar sebesar ini.

663
00:42:29,713 --> 00:42:34,677
Dia beri saya $20 dan kata,
"Saya nak gambar ini."

664
00:42:34,760 --> 00:42:40,933
Saya ambil $20 itu
dan belanja kawan minum.

665
00:42:41,016 --> 00:42:42,017
Itulah ceritanya.

666
00:42:45,396 --> 00:42:50,359
Biasanya, apabila agensi berita
beli gambar daripada awak,

667
00:42:50,442 --> 00:42:55,114
adakah mereka letak nama awak
semasa ia diterbitkan?

668
00:42:55,197 --> 00:43:00,119
Tak, jarang-jarang.
Hanya pada masa tertentu.

669
00:43:00,202 --> 00:43:06,458
Biasanya, selepas saya balik ambil gambar,
saya serahkan terus semua filem.

670
00:43:06,542 --> 00:43:09,628
Mereka buat apa-apa yang mereka nak.
Saya tak tanya apa-apa.

671
00:43:13,549 --> 00:43:17,636
<i>Selepas berjumpa Nghệ,</i>
<i>saya rasa sangat gembira.</i>

672
00:43:24,768 --> 00:43:28,897
<i>Suatu pagi saya bangun</i>
<i>dan lihat berita di WhatsApp.</i>

673
00:43:30,983 --> 00:43:33,986
<i>Kami dapat rakaman video perbualan Nghệ.</i>

674
00:43:34,069 --> 00:43:38,032
<i>Memang dia yang ambil gambar itu.</i>

675
00:43:39,491 --> 00:43:40,701
<i>Itu berita hebat.</i>

676
00:43:41,952 --> 00:43:47,041
<i>Kami kongsi kisah pencarian Nghệ</i>
<i>dengan anaknya.</i>

677
00:43:47,124 --> 00:43:49,376
JANNIE, IZINKAN SAYA PERKENALKAN DIRI…

678
00:43:51,378 --> 00:43:57,217
BALASAN E-MEL DARIPADA JANNIE:
SAYA TAK TAHU NAK MULA DARI MANA…

679
00:43:57,301 --> 00:44:02,431
SAYA DAH BACA E-MEL AWAK BANYAK KALI

680
00:44:02,514 --> 00:44:05,267
SAYA TAK PERCAYA
INI BERLAKU KEPADA AYAH SAYA

681
00:44:05,351 --> 00:44:07,102
{\an8}KEBENARAN AKHIRNYA TERDEDAH!

682
00:44:07,186 --> 00:44:08,270
{\an8}ANAK NGHỆ

683
00:44:08,354 --> 00:44:09,355
{\an8}<i>Saya telefon dia.</i>

684
00:44:09,438 --> 00:44:11,440
{\an8}<i>Saya tanya, "Apa khabar, ayah?"</i>

685
00:44:11,523 --> 00:44:13,025
<i>Dia kata, "Nak tahu tak?</i>

686
00:44:13,692 --> 00:44:16,403
<i>Tentu awak takkan percaya</i>
<i>ada orang cari ayah.</i>

687
00:44:16,487 --> 00:44:18,614
<i>Mereka tahu tentang gambar ayah.</i>

688
00:44:19,782 --> 00:44:23,077
<i>Ayah keluar makan dengan mereka.</i>
<i>Mereka beritahu ayah.</i>

689
00:44:23,160 --> 00:44:27,081
<i>Mereka nak ceritakan kisah ayah.</i>
<i>Mereka tahu tentang ayah.</i>

690
00:44:27,581 --> 00:44:29,124
<i>Percaya tak?"</i>

691
00:44:35,839 --> 00:44:40,552
<i>Apa yang berlaku selepas itu</i>
<i>sangat pelik dan sukar dipercayai.</i>

692
00:44:40,636 --> 00:44:46,016
<i>Saya hantar mesej kepada En. Nghệ</i>
<i>untuk tanya khabar dan berhubung,</i>

693
00:44:46,100 --> 00:44:52,690
<i>tapi saya tak dapat balasan</i>
<i>sepanjang malam dan keesokan paginya.</i>

694
00:44:52,773 --> 00:44:55,984
<i>Keesokan harinya,</i>
<i>saya cuba hubungi dia lagi.</i>

695
00:44:56,068 --> 00:45:01,281
<i>Saya telefon malam dan pagi,</i>
<i>tapi saya masih tak dapat jawapan.</i>

696
00:45:04,118 --> 00:45:06,704
Saya telefon dia lagi, tapi dia tak jawab.

697
00:45:07,204 --> 00:45:09,039
Saya asyik telefon.

698
00:45:10,457 --> 00:45:13,919
<i>Jadi, keesokan harinya, saya telefon lagi.</i>

699
00:45:16,046 --> 00:45:20,217
<i>Kawan En. Nghệ jawab telefon</i>

700
00:45:20,300 --> 00:45:23,220
<i>dan beritahu saya</i>
<i>En. Nghệ baru diserang strok.</i>

701
00:45:27,015 --> 00:45:31,645
<i>Dia kata En. Nghệ mungkin akan koma</i>
<i>dan keadaannya serius.</i>

702
00:45:31,729 --> 00:45:32,938
<i>Sangat serius.</i>

703
00:45:36,108 --> 00:45:37,818
Saya rasa

704
00:45:38,902 --> 00:45:43,657
sangat sedih memikirkan
dia terlantar di hospital,

705
00:45:44,241 --> 00:45:48,412
bertarung nyawa.

706
00:45:48,495 --> 00:45:50,831
Saya teringat kata-katanya.

707
00:45:52,207 --> 00:45:56,503
"Jika saya tiada bukti,
maka saya takkan dipedulikan,

708
00:45:57,004 --> 00:46:01,258
manakala orang itu pula dianggap wira."

709
00:46:07,222 --> 00:46:08,390
<i>Ayah saya</i>

710
00:46:09,850 --> 00:46:13,979
<i>anak kepada perempuan simpanan datuk saya.</i>

711
00:46:15,564 --> 00:46:17,274
<i>Mereka tak mahu dia,</i>

712
00:46:17,357 --> 00:46:22,988
<i>jadi mereka serahkan dia kepada keluarga</i>
<i>yang bekerja untuk datuk nenek saya,</i>

713
00:46:23,071 --> 00:46:25,199
<i>yang sangat sayangkan dia.</i>

714
00:46:26,366 --> 00:46:30,788
<i>Ayah saya tinggalkan kampung</i>
<i>dan pergi ke Saigon.</i>

715
00:46:31,663 --> 00:46:35,626
<i>Dia mendaftar masuk sekolah fotografi.</i>

716
00:46:36,752 --> 00:46:38,962
<i>Di situlah dia jumpa ibu saya.</i>

717
00:46:39,880 --> 00:46:43,133
<i>Dia jurudandan rambut di kedai sebelah.</i>

718
00:46:43,801 --> 00:46:47,137
<i>Mereka berkahwin dan dapat tiga anak.</i>

719
00:46:49,807 --> 00:46:53,936
<i>Dia sertai tentera,</i>
<i>tapi dia cuma ambil gambar.</i>

720
00:46:54,019 --> 00:46:57,689
<i>Tentera hantar dia</i>
<i>ke Amerika untuk belajar.</i>

721
00:46:57,773 --> 00:47:01,026
<i>Di sanalah dia dapat sijil.</i>

722
00:47:01,109 --> 00:47:04,029
DIPLOMA TAMAT KURSUS
PENGENDALIAN MAKMAL FOTOGRAFI

723
00:47:04,112 --> 00:47:06,907
Mereka naikkan pangkat saya jadi leftenan

724
00:47:07,574 --> 00:47:12,955
sebab saya ada
sijil biro operasi psikologi.

725
00:47:14,081 --> 00:47:18,210
Saya bekerja di jabatan filem
untuk pengumpulan berita.

726
00:47:21,046 --> 00:47:25,092
Bilakah masanya pada 1975
awak berhijrah ke Amerika Syarikat?

727
00:47:26,552 --> 00:47:29,805
Sebulan sebelum
tentera Vietnam Utara tiba.

728
00:47:30,681 --> 00:47:32,933
Saya bekerja untuk kedutaan Amerika,

729
00:47:33,433 --> 00:47:37,271
jadi mereka utamakan orang
yang buat kerja penting.

730
00:47:38,689 --> 00:47:40,774
<i>Saya ingat dengan jelas</i>

731
00:47:40,858 --> 00:47:43,986
<i>ayah saya berkata,</i>

732
00:47:44,736 --> 00:47:47,698
<i>"Kamu perlu bersiap. Kita nak pindah."</i>

733
00:47:48,991 --> 00:47:52,828
<i>Mereka jelaskan yang itu bukan percutian.</i>

734
00:47:52,911 --> 00:47:54,872
<i>Kami perlu tinggalkan negara.</i>

735
00:48:04,798 --> 00:48:07,175
<i>Jadi, kami pun pindah ke sini.</i>

736
00:48:08,343 --> 00:48:13,765
{\an8}CALIFORNIA
6 BULAN SELEPAS NGHỆ DISERANG STROK

737
00:48:21,732 --> 00:48:22,900
- Hei.
- Hai, Gary.

738
00:48:23,400 --> 00:48:24,610
- Apa khabar?
- Apa khabar?

739
00:48:24,693 --> 00:48:26,904
- Gembira bertemu.
- Gembira jumpa.

740
00:48:26,987 --> 00:48:28,822
Awak nampak sihat. Apa khabar?

741
00:48:28,906 --> 00:48:30,574
Saya okey. Apa khabar?

742
00:48:30,657 --> 00:48:34,369
- Khabar baik. Baguslah awak sihat.
- Terima kasih datang.

743
00:48:34,453 --> 00:48:35,746
- Hebat.
- Ya.

744
00:48:35,829 --> 00:48:37,873
- Nak masuk?
- Ya, masuklah.

745
00:48:37,956 --> 00:48:39,207
Saya ikut awak.

746
00:48:39,958 --> 00:48:42,920
- Awak nampak sihat.
- Terima kasih.

747
00:48:43,003 --> 00:48:44,254
Ayuh, Gary.

748
00:48:45,631 --> 00:48:50,552
Boleh kita berbual tentang zaman perang?

749
00:48:51,053 --> 00:48:54,473
Pada 8 Jun 1972,

750
00:48:54,556 --> 00:49:00,103
boleh ceritakan apa awak buat
hari itu dan kenapa?

751
00:49:00,687 --> 00:49:04,316
Ada satu saluran,
saya tak tahu yang mana satu,

752
00:49:04,399 --> 00:49:06,610
suruh saya pergi ambil gambar.

753
00:49:07,110 --> 00:49:11,698
Sebab mereka kata Viet Cong
dah tiba di Trang Bang.

754
00:49:11,782 --> 00:49:14,409
Mereka ada di tokong di Trang Bang.

755
00:49:14,910 --> 00:49:21,458
Mereka tiada pemandu.
Jadi, saya tawarkan diri.

756
00:49:22,042 --> 00:49:24,544
Saya sewa kereta dan pandu ke sana.

757
00:49:25,045 --> 00:49:28,340
Apabila saya tiba di sana,

758
00:49:28,423 --> 00:49:32,386
saya nampak pesawat terbang di atas,

759
00:49:32,886 --> 00:49:35,597
menunjukkan bencana akan menimpa.

760
00:49:36,181 --> 00:49:38,725
Saya panggil beberapa orang dan kata,

761
00:49:39,226 --> 00:49:41,353
"Kamu akan ada kerja."

762
00:49:41,436 --> 00:49:45,732
Saya sangka orang awam
bersembunyi di sana.

763
00:49:45,816 --> 00:49:48,944
Kemudian pesawat jatuhkan dua bom.

764
00:49:49,027 --> 00:49:51,905
Itu jalan besar,
jadi mereka perlu lari dari sana.

765
00:49:51,989 --> 00:49:54,700
Nak lari ke mana lagi?

766
00:49:55,242 --> 00:49:57,285
Saya dah bersiap sedia.

767
00:49:57,369 --> 00:50:04,126
Saya nampak detik itu
dan terus ambil gambarnya.

768
00:50:04,209 --> 00:50:07,587
Saya berjaya rakam detik itu

769
00:50:07,671 --> 00:50:10,382
dan saya tahu itu gambar terbaik.

770
00:50:11,675 --> 00:50:13,635
Saya bawa…

771
00:50:13,719 --> 00:50:17,055
Adakah ini kamera
yang awak gunakan hari itu?

772
00:50:17,556 --> 00:50:21,268
Ya, inilah kameranya. Kamera Pentax.

773
00:50:21,351 --> 00:50:23,020
Ya, kanta 50mm.

774
00:50:23,103 --> 00:50:24,062
Normal.

775
00:50:26,606 --> 00:50:29,651
Bila awak nampak gambar itu lagi?

776
00:50:30,152 --> 00:50:34,823
Selepas saya jual gambar itu.
Enam atau tujuh bulan kemudian.

777
00:50:34,906 --> 00:50:38,201
Ada orang AP beritahu saya,

778
00:50:39,119 --> 00:50:42,205
"Foto awak dihantar ke Amerika.

779
00:50:42,706 --> 00:50:45,375
Ia menang anugerah.

780
00:50:45,459 --> 00:50:49,921
Awak nak buat aduan tak?"

781
00:50:50,714 --> 00:50:56,136
Saya fikir semula dan kata,
"Saya tak ada bukti.

782
00:50:56,720 --> 00:51:00,932
Biar saya balik dan periksa dulu."

783
00:51:01,725 --> 00:51:04,227
Tapi isteri saya dah koyak dan buang

784
00:51:04,311 --> 00:51:08,148
salinan gambar yang lelaki itu berikan.

785
00:51:08,648 --> 00:51:11,693
Awak rasa mereka tak sengaja
letak nama orang lain

786
00:51:11,777 --> 00:51:14,738
sebagai jurugambarnya?

787
00:51:14,821 --> 00:51:17,365
Atau awak rasa mereka sengaja?

788
00:51:17,449 --> 00:51:19,242
Mereka sengaja.

789
00:51:19,326 --> 00:51:20,494
Saya terus tahu.

790
00:51:20,577 --> 00:51:21,495
Ya.

791
00:51:21,578 --> 00:51:23,330
Ini kerja saya. Saya tahulah.

792
00:51:23,830 --> 00:51:29,753
Pada hari itu,
jurugambar AP cuma Út seorang saja.

793
00:51:30,253 --> 00:51:33,381
Jadi, orang AP letak nama Út
pada gambar itu.

794
00:51:34,591 --> 00:51:38,178
Awak pernah jumpa dia
dan berbincang dengan dia?

795
00:51:38,762 --> 00:51:42,557
Saya pernah jumpa dia,
tapi kami tak bertegur sapa.

796
00:51:43,683 --> 00:51:45,602
Saya rasa marah.

797
00:51:45,685 --> 00:51:51,483
Saya bekerja keras untuk ambil gambar itu,
tapi dia yang bolot semuanya.

798
00:51:51,983 --> 00:51:54,820
Dia dapat pengiktirafan, dapat anugerah.

799
00:51:55,403 --> 00:51:58,115
Dia disanjung ramai di Vietnam.

800
00:52:03,286 --> 00:52:05,455
Saya masih ingat hari itu.

801
00:52:05,539 --> 00:52:07,707
Ayah saya pulang,

802
00:52:08,333 --> 00:52:13,463
dia duduk dan keluarkan
filem itu dari poket,

803
00:52:14,047 --> 00:52:18,552
baling ke sini lalu kata,
"Saya jual gambar ini hari ini."

804
00:52:19,469 --> 00:52:24,141
Dia letak gambar itu di atas peti sejuk.

805
00:52:26,476 --> 00:52:28,186
Selepas ayah saya pergi,

806
00:52:28,270 --> 00:52:30,147
saya dan adik saya

807
00:52:30,647 --> 00:52:34,651
senyap-senyap pergi tengok gambar itu.

808
00:52:34,734 --> 00:52:37,612
Adik saya yang tengok dulu,

809
00:52:37,696 --> 00:52:39,030
kemudian letak semula.

810
00:52:39,865 --> 00:52:42,784
Dia cakap perlahan-lahan,
"Jangan kata apa-apa."

811
00:52:44,286 --> 00:52:47,038
Jadi, saya semakin teringin nak tengok.

812
00:52:47,664 --> 00:52:49,791
Jadi, saya pun tengok

813
00:52:49,875 --> 00:52:51,835
dan letak semula.

814
00:52:52,544 --> 00:52:54,129
Kami saling berpandangan.

815
00:52:55,172 --> 00:52:57,799
Kami sangat terkejut.

816
00:52:57,883 --> 00:53:00,594
Budak itu sebaya saya.

817
00:53:01,720 --> 00:53:05,765
Kenapa dia berbogel? Kenapa dia menjerit?

818
00:53:07,726 --> 00:53:11,229
Kemudian, semasa ibu saya mengemas,

819
00:53:11,313 --> 00:53:14,107
dia membebel sendirian.

820
00:53:14,191 --> 00:53:18,778
"Kenapalah ayah kamu
bawa balik gambar begini?"

821
00:53:19,362 --> 00:53:24,492
Dia terus koyakkan dan buang
ke dalam tong sampah.

822
00:53:26,661 --> 00:53:31,958
Ingat, ibu saya
wanita Vietnam tradisional.

823
00:53:34,127 --> 00:53:37,756
Selepas itu, ayah saya panik.

824
00:53:38,465 --> 00:53:43,303
Dia kata, "Jika awak tak buang gambar itu,

825
00:53:43,803 --> 00:53:47,390
tentu saya ada bukti."

826
00:53:50,894 --> 00:53:53,647
Hal itu selalu diungkit

827
00:53:54,147 --> 00:53:56,858
sehinggalah mereka bercerai.

828
00:54:01,321 --> 00:54:06,368
- Gary, awak nak makan?
- Boleh. Menarik. Terima kasih.

829
00:54:07,160 --> 00:54:08,662
{\an8}Bila awak lahir, Anthony?

830
00:54:08,745 --> 00:54:10,538
{\an8}- Tahun 1961.
- Tahun 1961. Ya.

831
00:54:10,622 --> 00:54:11,456
{\an8}ANAK NGHỆ

832
00:54:11,539 --> 00:54:14,751
Jadi, awak membesar
semasa zaman perang, bukan?

833
00:54:14,834 --> 00:54:16,127
- Ya, betul.
- Ya.

834
00:54:16,711 --> 00:54:20,507
Awak selalu bersama ayah awak
semasa perang? Dia bekerja, bukan?

835
00:54:20,590 --> 00:54:25,345
Ya, tapi dia selalu balik
untuk suruh saya cuci kereta.

836
00:54:25,428 --> 00:54:26,680
Awak cuci kereta dia.

837
00:54:26,763 --> 00:54:32,185
Anthony, kita dah lama berbual
tentang gambar yang ayah awak ambil.

838
00:54:32,269 --> 00:54:34,938
Apa awak rasa
apabila awak lihat gambar itu?

839
00:54:35,605 --> 00:54:39,651
Setiap kali saya lihat saya kata,
"Ayah saya ambil gambar itu."

840
00:54:39,734 --> 00:54:40,860
Itu saja.

841
00:54:40,944 --> 00:54:43,738
Tapi ayah saya lain.

842
00:54:44,447 --> 00:54:46,950
Dia selalu macam terkilan.

843
00:54:47,033 --> 00:54:51,079
"Kenapa tiada siapa perasan
saya ambil gambar itu?"

844
00:54:51,162 --> 00:54:53,164
- Itu yang dia rasa.
- Maaf.

845
00:54:53,873 --> 00:54:54,874
Awak okey?

846
00:54:55,750 --> 00:54:56,584
Tak.

847
00:54:58,753 --> 00:54:59,671
Maaf.

848
00:54:59,754 --> 00:55:01,548
Dia tahu orang takkan percaya.

849
00:55:01,631 --> 00:55:04,426
{\an8}Saya rasa dia cuba pujuk hatinya

850
00:55:04,509 --> 00:55:07,304
{\an8}untuk terima hakikat itu.

851
00:55:07,387 --> 00:55:08,513
{\an8}SUAMI JANNIE

852
00:55:08,596 --> 00:55:10,515
{\an8}Sebab tiada sesiapa boleh bantu.

853
00:55:11,016 --> 00:55:14,144
Tapi saya tak faham.

854
00:55:14,227 --> 00:55:21,026
Kenapa mereka beri Nghệ
salinan gambar yang dia ambil?

855
00:55:21,109 --> 00:55:24,571
- Itu bukti dia jurugambarnya.
- Ya.

856
00:55:24,654 --> 00:55:28,158
Mereka beri bukti yang mereka rampas
sesuatu daripada dia.

857
00:55:28,241 --> 00:55:29,534
Tindakan itu pelik.

858
00:55:29,617 --> 00:55:30,493
Ya.

859
00:55:31,077 --> 00:55:35,332
Bagi saya, perbuatan itu tidak adil.

860
00:55:35,415 --> 00:55:38,877
Mereka takkan buat begitu

861
00:55:38,960 --> 00:55:42,339
kepada jurugambar Barat di AS,
jurugambar Perancis atau Inggeris.

862
00:55:42,964 --> 00:55:46,926
Mereka ambil kesempatan
terhadap ayah kamu.

863
00:55:47,427 --> 00:55:50,138
Ramai jurugambar

864
00:55:50,221 --> 00:55:51,890
dan wartawan bebas

865
00:55:51,973 --> 00:55:55,226
dari negara membangun di dunia selatan

866
00:55:55,310 --> 00:55:58,563
alami nasib yang sama macam ayah kamu.

867
00:55:59,064 --> 00:56:03,401
Saya rasa isu ini perlu ditangani.

868
00:56:03,485 --> 00:56:07,030
Ya. Saya asyik fikirkannya.

869
00:56:07,113 --> 00:56:09,824
Ramai orang tahu dia ambil gambar itu.

870
00:56:10,950 --> 00:56:12,619
Pak cik saya,

871
00:56:12,702 --> 00:56:14,079
mak cik saya,

872
00:56:14,579 --> 00:56:17,415
semua kawan ayah saya
yang kerja untuk CBS, NBC,

873
00:56:17,499 --> 00:56:19,125
semuanya tahu.

874
00:56:19,834 --> 00:56:23,254
Kenapa tiada siapa berani bersuara?

875
00:56:24,255 --> 00:56:26,925
Apa penyelesaian yang terbaik sekarang?

876
00:56:27,008 --> 00:56:31,638
Saya mahu AP beritahu kisah sebenar,

877
00:56:31,721 --> 00:56:33,681
kisah ayah saya.

878
00:56:54,244 --> 00:57:00,417
<i>Selamat hari jadi, datuk</i>

879
00:57:00,500 --> 00:57:06,131
<i>Selamat hari jadi!</i>

880
00:57:12,137 --> 00:57:14,222
<i>Saya dan ayah berbual tentangnya</i>

881
00:57:15,014 --> 00:57:16,558
<i>banyak kali.</i>

882
00:57:17,559 --> 00:57:22,147
<i>Kalaulah orang yang ambil kesempatan itu</i>

883
00:57:23,189 --> 00:57:25,442
<i>membuat pengakuan,</i>

884
00:57:26,025 --> 00:57:28,278
<i>semua orang akan tahu.</i>

885
00:57:30,655 --> 00:57:32,449
<i>Kalau tidak,</i>

886
00:57:34,075 --> 00:57:35,577
<i>semua orang takkan tahu.</i>

887
00:57:36,619 --> 00:57:38,204
<i>Mustahil.</i>

888
00:57:41,249 --> 00:57:44,169
Ayah saya semakin tua.

889
00:57:45,503 --> 00:57:50,091
Saya harap dia terbuka hati
untuk ketuk pintu rumah ayah saya

890
00:57:50,175 --> 00:57:55,263
dan beritahu dia,
"Saya akan beritahu perkara sebenar."

891
00:58:01,895 --> 00:58:04,606
<i>Semasa kami bercakap dengan Nghệ,</i>

892
00:58:05,190 --> 00:58:10,111
<i>kami dapat tahu</i>
<i>belum ada sesiapa hubungi dia.</i>

893
00:58:10,195 --> 00:58:12,405
<i>Dia tak bercakap dengan sesiapa.</i>

894
00:58:13,072 --> 00:58:16,784
<i>Ceritanya tak dipengaruhi oleh orang luar.</i>

895
00:58:17,285 --> 00:58:19,329
<i>Dia jalani hidup sederhana</i>

896
00:58:20,121 --> 00:58:24,167
<i>dan terasing di California</i>
<i>dengan keluarganya.</i>

897
00:58:28,004 --> 00:58:33,009
<i>Sepanjang hidupnya, dia bergiat</i>
<i>dalam industri fotografi dan filem.</i>

898
00:58:35,345 --> 00:58:37,263
<i>Dia dilatih sebagai</i>
<i>pengarah sinematografi.</i>

899
00:58:39,807 --> 00:58:41,601
<i>Jadi, pada hari itu,</i>

900
00:58:42,352 --> 00:58:47,690
<i>dialah jurugambar perang</i>
<i>paling handal dan terlatih</i>

901
00:58:47,774 --> 00:58:49,234
<i>di jalan itu.</i>

902
00:59:00,245 --> 00:59:03,623
JANNIE: BERITA BAIK,
PAK CIK SAYA SETUJU DITEMU BUAL

903
00:59:03,706 --> 00:59:08,628
PAK CIK SAYA JURUBUNYI
DI SANA PADA HARI ITU!

904
00:59:11,089 --> 00:59:14,717
- Hai, Gary. Apa khabar?
- Gembira berjumpa awak.

905
00:59:14,801 --> 00:59:17,303
Saya nak awak jumpa pak cik saya.

906
00:59:17,387 --> 00:59:20,306
- Helo, Thân.
- Terima kasih.

907
00:59:20,390 --> 00:59:22,350
{\an8}Terima kasih. Gembira jumpa awak.

908
00:59:22,433 --> 00:59:25,853
{\an8}Dulu saya jurubunyi untuk NBC News.

909
00:59:25,937 --> 00:59:27,313
{\an8}- Ya.
- Bertahun-tahun.

910
00:59:27,397 --> 00:59:30,066
Ya. Bila awak bersara?

911
00:59:30,149 --> 00:59:32,360
Saya bersara semasa 63 tahun.

912
00:59:32,443 --> 00:59:34,904
- Ya.
- Tapi kini saya dah 92.

913
00:59:35,405 --> 00:59:38,116
- Menakjubkan.
- Ya, terima kasih.

914
00:59:38,199 --> 00:59:41,411
Semasa awak rakam babak ini,

915
00:59:41,494 --> 00:59:45,331
ini gambar terkenal itu,
siapa yang bersama awak?

916
00:59:45,415 --> 00:59:47,875
- Ya, di tengah jalan.
- Ya.

917
00:59:47,959 --> 00:59:50,878
- Budak itu berlari ke arah kami.
- Ya.

918
00:59:50,962 --> 00:59:53,423
Saya di tengah jalan, pegang mikrofon.

919
00:59:53,506 --> 00:59:56,926
Nguyễn Thành Nghệ di kiri saya.
Dia ambil gambar budak itu.

920
00:59:57,677 --> 01:00:00,346
Nick Út ada di sana ketika itu?

921
01:00:00,430 --> 01:00:02,390
- Tak ada.
- Okey.

922
01:00:02,473 --> 01:00:06,185
Apabila awak tinggalkan Trang Bang,
awak pulang ke Saigon.

923
01:00:06,269 --> 01:00:07,437
Saigon.

924
01:00:07,520 --> 01:00:09,147
Kemudian, apa awak buat?

925
01:00:09,230 --> 01:00:12,275
Selepas rakaman,
saya beritahu En. Nguyễn Thân Nghệ

926
01:00:13,067 --> 01:00:17,947
pejabat AP ada di sebelah pejabat saya.

927
01:00:18,031 --> 01:00:21,409
Filem itu dibeli oleh En. Horst Faas.

928
01:00:21,492 --> 01:00:23,995
Saya tak tahu eja namanya
dalam bahasa Inggeris,

929
01:00:24,078 --> 01:00:25,747
tapi orang panggil dia Horst Faas.

930
01:00:26,414 --> 01:00:28,916
Selepas filem itu dicuci,

931
01:00:29,000 --> 01:00:32,712
dia potong dan asingkan
filem budak terbakar itu

932
01:00:32,795 --> 01:00:35,048
dan kata dia nak beli filem itu.

933
01:00:35,131 --> 01:00:40,845
Dia juga beri saya
satu gambar besar bersaiz 8 x 10 inci.

934
01:00:41,346 --> 01:00:44,140
Thân, bila awak dapat tahu

935
01:00:44,223 --> 01:00:47,894
mereka namakan Nick Út
sebagai jurugambarnya,

936
01:00:48,394 --> 01:00:51,189
awak ada beritahu sesiapa pada masa itu?

937
01:00:51,272 --> 01:00:54,442
Saya tak cakap apa-apa kerana…

938
01:00:58,196 --> 01:00:59,322
tiada sesiapa…

939
01:01:01,574 --> 01:01:02,533
peduli.

940
01:01:03,785 --> 01:01:07,080
- Lagipun, saya pekerja.
- Ya.

941
01:01:07,163 --> 01:01:09,540
Saya perlukan duit

942
01:01:10,333 --> 01:01:12,251
untuk sara keluarga saya.

943
01:01:13,544 --> 01:01:16,547
Saya tak nak cari masalah.

944
01:01:17,048 --> 01:01:21,928
Saya tahu yang ketua biro AP,

945
01:01:22,428 --> 01:01:25,515
ketua biro saya dan ketua biro kanan saya

946
01:01:25,598 --> 01:01:27,183
berkawan rapat.

947
01:01:27,684 --> 01:01:29,769
Saya tak boleh buka mulut.

948
01:01:30,436 --> 01:01:34,565
Kalau saya dipecat,
bagaimana keluarga saya nak hidup?

949
01:01:35,066 --> 01:01:37,068
Saya perlu tutup mulut…

950
01:01:37,694 --> 01:01:40,530
- Saya faham.
- …selama lebih 50 tahun.

951
01:01:40,613 --> 01:01:42,490
Hati nurani saya tak tenang.

952
01:01:42,990 --> 01:01:47,203
Setiap kali saya fikirkannya,
saya tak boleh makan atau tidur.

953
01:01:47,286 --> 01:01:49,789
Dah 50 tahun saya teringat saat itu.

954
01:01:49,872 --> 01:01:51,165
Kejadian hari itu,

955
01:01:51,249 --> 01:01:54,794
kebenaran yang saya pendam,

956
01:01:55,503 --> 01:01:57,755
perbuatan menipu diri sendiri,

957
01:01:57,839 --> 01:01:59,424
buat saya rasa resah.

958
01:02:03,219 --> 01:02:05,471
BANDAR RAYA HO CHI MINH

959
01:02:16,023 --> 01:02:17,859
MUZIUM TINGGALAN PERANG

960
01:02:21,070 --> 01:02:23,156
<i>Requiem ialah pameran yang meraikan</i>

961
01:02:23,239 --> 01:02:25,575
<i>semua jurugambar</i>
<i>dari Vietnam dan luar negara</i>

962
01:02:25,658 --> 01:02:27,452
<i>yang mati semasa perang.</i>

963
01:02:27,994 --> 01:02:29,787
<i>Ia merupakan tanda peringatan.</i>

964
01:02:32,457 --> 01:02:35,752
<i>Horst orang kuat projek itu.</i>

965
01:02:37,128 --> 01:02:38,463
<i>Saya kenal Horst.</i>

966
01:02:38,546 --> 01:02:40,757
<i>Orangnya rumit, satu paradoks.</i>

967
01:02:41,758 --> 01:02:43,342
<i>Tegas, kompetitif.</i>

968
01:02:43,843 --> 01:02:46,012
<i>Tapi ada belas kasihan yang tinggi.</i>

969
01:02:48,306 --> 01:02:50,391
<i>Abang Út, Huỳnh Thanh Mỹ,</i>

970
01:02:50,475 --> 01:02:53,561
<i>terbunuh semasa bekerja untuk AP.</i>

971
01:02:54,061 --> 01:02:58,649
<i>Horst ambil Nick bekerja</i>
<i>supaya dia dapat sara keluarganya.</i>

972
01:03:05,990 --> 01:03:09,786
Awak tahu kenapa Horst buat keputusan

973
01:03:09,869 --> 01:03:13,331
untuk letak nama Nick Út pada kapsyen?

974
01:03:13,915 --> 01:03:15,917
Horst sedih dengan kematian Mỹ.

975
01:03:16,000 --> 01:03:19,921
Saya rasa itu cara dia
beri penghormatan kepadanya.

976
01:03:20,004 --> 01:03:23,966
Saya faham tentu Horst rasa bersalah
seumur hidupnya,

977
01:03:24,050 --> 01:03:26,803
kerana dia yang suruh Mỹ buat tugasan itu.

978
01:03:30,723 --> 01:03:36,145
Adakah jurugambar sambilan
biasanya diberi salinan gambar

979
01:03:36,229 --> 01:03:38,189
yang AP beli daripada mereka?

980
01:03:38,689 --> 01:03:40,399
Ya, itu perkara biasa.

981
01:03:40,483 --> 01:03:43,694
Jika ada satu atau dua gambar lebih.
Dalam kes ini, ada beberapa.

982
01:03:43,778 --> 01:03:45,404
Tapi saya tak faham.

983
01:03:45,488 --> 01:03:51,077
Jika AP beli gambar itu

984
01:03:51,160 --> 01:03:54,413
daripada jurugambar sambilan,
letak nama orang lain,

985
01:03:54,497 --> 01:03:57,208
kenapa mereka beri dia satu salinan,

986
01:03:57,291 --> 01:04:00,086
iaitu bukti dia jurugambarnya?

987
01:04:00,169 --> 01:04:02,380
Itu pasti kerja Horst.

988
01:04:02,463 --> 01:04:05,758
Itu memang pelik,

989
01:04:05,842 --> 01:04:08,177
terutamanya selepas
nama jurugambar ditukar.

990
01:04:08,261 --> 01:04:11,639
Pelik atau dia yakin
Nghệ takkan cakap apa-apa?

991
01:04:11,722 --> 01:04:12,807
Tepat sekali.

992
01:04:12,890 --> 01:04:15,810
Faas memang yakin orangnya.

993
01:04:21,107 --> 01:04:23,484
<i>Akhirnya Võ Suu hubungi kami.</i>

994
01:04:24,235 --> 01:04:27,697
<i>Dia dan abangnya Huynh</i>
<i>jurukamera untuk rangkaian AS</i>

995
01:04:27,780 --> 01:04:30,199
<i>yang merakam babak ikonik semasa perang.</i>

996
01:04:31,284 --> 01:04:32,994
<i>Võ Suu tiada di Trang Bang,</i>

997
01:04:33,077 --> 01:04:35,788
<i>tapi dia faham dunia jurugambar bebas.</i>

998
01:04:35,872 --> 01:04:37,039
JURUKAMERA NBC NEWS

999
01:04:37,123 --> 01:04:39,667
Wartawan tentera bebas

1000
01:04:39,750 --> 01:04:44,755
keluar ambil gambar

1001
01:04:44,839 --> 01:04:48,384
dan serahkannya kepada AP.

1002
01:04:48,467 --> 01:04:53,890
Anggota tentera selalunya miskin.

1003
01:04:54,390 --> 01:04:58,686
Mereka jual gambar
untuk dapatkan sedikit wang.

1004
01:04:58,769 --> 01:05:02,356
Kemasyhuran tak penting.

1005
01:05:02,440 --> 01:05:07,570
Maknanya mereka tak tuntut
hak milik gambar daripada AP

1006
01:05:07,653 --> 01:05:10,781
kerana mereka fikir
apabila mereka dibayar,

1007
01:05:10,865 --> 01:05:12,533
gambar itu jadi milik AP?

1008
01:05:12,617 --> 01:05:17,997
Ya, itu polisi AP.

1009
01:05:18,581 --> 01:05:24,879
Mungkin ada banyak lagi gambar
diambil oleh orang lain.

1010
01:05:26,297 --> 01:05:27,465
Itu hal biasa.

1011
01:05:28,466 --> 01:05:34,388
Saya rasa dalam soal gambar Nick Út,

1012
01:05:35,181 --> 01:05:37,934
sukar kita nak tentukan
jurugambar sebenar.

1013
01:05:38,017 --> 01:05:40,561
Nick Út mesti tahu
itu gambarnya atau bukan.

1014
01:05:45,441 --> 01:05:48,319
<i>Kami berjaya dapatkan dokumen dalaman AP.</i>

1015
01:05:48,945 --> 01:05:51,197
<i>Horst jelaskan kesukaran</i>

1016
01:05:51,280 --> 01:05:55,201
<i>untuk minta pejabat New York</i>
<i>letak nama Vietnam pada gambar mereka.</i>

1017
01:05:55,743 --> 01:05:56,661
<i>Dia kata,</i>

1018
01:05:57,161 --> 01:06:00,081
<i>"Nama Vietnam dipersendakan</i>
<i>oleh orang Amerika.</i>

1019
01:06:00,164 --> 01:06:03,626
<i>Mereka digelar mata sepet</i>
<i>dan tak dipandang serius</i>

1020
01:06:03,709 --> 01:06:05,586
<i>kerana nama mereka pelik.</i>

1021
01:06:06,087 --> 01:06:07,421
<i>Mereka enggan</i>

1022
01:06:07,505 --> 01:06:10,383
<i>beri kredit sewajarnya</i>
<i>kepada orang Vietnam."</i>

1023
01:06:20,351 --> 01:06:23,521
MESEJ KEPADA NICK ÚT:
NICK, SAYA BERADA DI SAIGON

1024
01:06:23,604 --> 01:06:29,026
DAN SAYA TENGOK DI MEDIA SOSIAL
YANG AWAK PUN BERADA DI SINI.

1025
01:06:29,110 --> 01:06:34,782
SAYA TULIS SURAT BEBERAPA BULAN LALU.
BOLEH KITA BERJUMPA?

1026
01:06:34,865 --> 01:06:40,871
PUKUL 1 TENGAH HARI DI KAFE HOTEL, BOLEH?

1027
01:06:43,582 --> 01:06:47,128
SAYA TUNGGU SAMPAI PUKUL 2 PETANG.
SALAM SEJAHTERA, GARY.

1028
01:07:07,148 --> 01:07:09,233
Hai, terima kasih kerana jawab.

1029
01:07:09,316 --> 01:07:11,652
{\an8}Kami nak laporkan dakwaan

1030
01:07:11,736 --> 01:07:15,990
{\an8}bahawa Nick Út bukan jurugambar sebenar

1031
01:07:16,073 --> 01:07:19,285
gambar terkenal
yang memenangi Hadiah Pulitzer.

1032
01:07:19,368 --> 01:07:21,787
Saya teringin bekerjasama dengan AP.

1033
01:07:21,871 --> 01:07:24,331
Saya nak libatkan AP dalam siasatan ini,

1034
01:07:24,415 --> 01:07:27,960
jika kami dibenarkan masuk ke arkib
dan kongsi maklumat dengan AP.

1035
01:07:30,546 --> 01:07:31,505
Ya.

1036
01:07:33,466 --> 01:07:36,052
Saya juga nak tekankan kepada AP,

1037
01:07:36,135 --> 01:07:39,221
bekas kakitangan AP
yang bukan pemberi maklumat ini

1038
01:07:39,305 --> 01:07:44,685
telah gunakan nama AP
untuk menyekat maklumat

1039
01:07:44,769 --> 01:07:48,397
dan mereka kata pengurusan AP
tahu tentang dakwaan itu

1040
01:07:48,481 --> 01:07:50,858
dan akan rosakkan nama pemberi maklumat.

1041
01:07:51,442 --> 01:07:52,276
Ya.

1042
01:07:55,196 --> 01:07:57,740
Terima kasih dan jaga diri. Terima kasih.

1043
01:07:59,909 --> 01:08:02,578
Dia cuma nak tahu apa yang kita tahu.

1044
01:08:02,661 --> 01:08:03,662
Dia nampak terbuka.

1045
01:08:03,746 --> 01:08:06,874
Dia kata, "Saya perlu laporkan hal ini.

1046
01:08:06,957 --> 01:08:08,334
Kita berhubung nanti."

1047
01:08:08,417 --> 01:08:11,670
Dia tak cuba pertahankan AP.
Dia sangat terbuka.

1048
01:08:12,171 --> 01:08:13,881
Ya, kita tunggu dan lihat.

1049
01:08:20,638 --> 01:08:23,307
Sejak Carl beritahu awak kisah ini,

1050
01:08:23,390 --> 01:08:27,728
dia ada tulis sebuah buku
tapi dia tak sebut langsung kisah ini.

1051
01:08:27,812 --> 01:08:31,148
Ya. Saya beritahu dia dengan jelas.

1052
01:08:31,232 --> 01:08:34,527
"Carl, awak perlu ceritakan kisah itu.

1053
01:08:34,610 --> 01:08:37,029
Awak perlu ceritakan hal sebenar."

1054
01:08:37,113 --> 01:08:40,491
Dia berterus terang tak?
Dia ada kata, "Saya tak mampu buat"?

1055
01:08:40,574 --> 01:08:42,326
- Okey…
- Apa jawapan dia?

1056
01:08:42,409 --> 01:08:44,620
Dia kata, "Orang takkan percaya.

1057
01:08:44,703 --> 01:08:46,831
Horst Faas dah mati.

1058
01:08:46,914 --> 01:08:50,709
Orang tentu akan kata,
'Kenapa awak tunggu?

1059
01:08:50,793 --> 01:08:52,545
Awak oportunis.'"

1060
01:08:52,628 --> 01:08:54,296
Dia beri macam-macam alasan.

1061
01:08:54,380 --> 01:08:58,717
Tapi saya rasa alasannya tak cukup kuat.

1062
01:08:58,801 --> 01:09:01,053
Saya asyik desak dia.

1063
01:09:01,137 --> 01:09:04,431
Dia hantar saya draf kisah sebenar

1064
01:09:04,515 --> 01:09:06,767
dan kata, "Saya nak awak baca."

1065
01:09:06,851 --> 01:09:09,770
Saya baca dan kata,
"Inilah kisah yang awak perlu ceritakan."

1066
01:09:09,854 --> 01:09:12,648
Tapi apabila buku dah siap,

1067
01:09:12,731 --> 01:09:14,358
kisah itu tiada dalam buku.

1068
01:09:14,441 --> 01:09:18,237
Saya kata, "Awak tak jujur lagi.
Awak masih tak bercakap benar."

1069
01:09:18,320 --> 01:09:21,991
Jadi, dia hantar e-mel
pada 20 Januari 2018.

1070
01:09:22,074 --> 01:09:25,411
"Aduhai, Tom.

1071
01:09:26,078 --> 01:09:27,288
Lebih baik

1072
01:09:27,371 --> 01:09:31,417
awak setuju saja dengan saya
dalam isu Nick Út.

1073
01:09:31,500 --> 01:09:35,838
Kisah ini asyik menghantui saya.

1074
01:09:35,921 --> 01:09:37,298
Saya benci.

1075
01:09:37,798 --> 01:09:40,634
Berapa kali awak nak desak saya?

1076
01:09:40,718 --> 01:09:42,761
Sampai saya bongkar kisah ini

1077
01:09:42,845 --> 01:09:46,223
hingga ia tersebar luas

1078
01:09:46,307 --> 01:09:49,185
dan jadi topik panas <i>The New York Times</i>,

1079
01:09:49,268 --> 01:09:53,772
buat semua bekas rakan sekerja saya marah,

1080
01:09:53,856 --> 01:09:58,485
yang kebanyakannya saya benci
dan tak sekepala dengan saya?

1081
01:09:58,569 --> 01:10:01,906
Saya cuma staf tempatan yang biasa

1082
01:10:01,989 --> 01:10:04,200
dan penyunting gambar.

1083
01:10:04,283 --> 01:10:09,288
Awak nak seluruh industri serang saya?"

1084
01:10:09,371 --> 01:10:11,916
Carl terseksa.

1085
01:10:11,999 --> 01:10:16,253
Dia berdepan dengan rasa bersalah
yang dia cuba lupakan,

1086
01:10:16,337 --> 01:10:19,256
jadi dia marah saya kerana asyik mendesak.

1087
01:10:19,840 --> 01:10:21,008
Saya dah cuba,

1088
01:10:21,508 --> 01:10:23,636
tapi dia kawan saya.

1089
01:10:23,719 --> 01:10:26,680
Carl tak dapat apa-apa
jika dia ceritakannya.

1090
01:10:26,764 --> 01:10:29,308
Malah, dia akan rugi besar.

1091
01:10:29,391 --> 01:10:30,601
Saya rasa itu

1092
01:10:31,602 --> 01:10:33,229
menjadikan dia sumber bukti

1093
01:10:34,230 --> 01:10:35,981
yang sangat boleh dipercayai.

1094
01:10:39,235 --> 01:10:42,780
Saya tak boleh bayangkan orang reka cerita

1095
01:10:42,863 --> 01:10:48,702
yang akan menghantuinya
sepanjang hayatnya.

1096
01:10:51,664 --> 01:10:57,378
Dia cuba buang perasaan itu
dengan mendedahkan kebenaran.

1097
01:11:00,714 --> 01:11:04,426
Kegelapan itu menyelubunginya.

1098
01:11:12,643 --> 01:11:16,272
<i>Kami dapat berita buruk</i>
<i>yang Nghệ' diserang strok.</i>

1099
01:11:16,355 --> 01:11:18,232
<i>Kami tak tahu nak buat apa.</i>

1100
01:11:20,442 --> 01:11:24,446
<i>Saya cuma nak jumpa dia dan kata,</i>
<i>"Saya minta maaf."</i>

1101
01:11:25,864 --> 01:11:28,242
<i>Itu yang saya perlu buat.</i>

1102
01:11:34,039 --> 01:11:34,957
Helo, Nghệ.

1103
01:11:35,457 --> 01:11:37,334
- Hai.
- Apa khabar?

1104
01:11:39,128 --> 01:11:43,882
Saya rasa bersalah
kerana kami curi nama awak.

1105
01:11:44,383 --> 01:11:46,593
Jadi, saya nak minta maaf.

1106
01:11:48,053 --> 01:11:49,596
Awak bukti saya

1107
01:11:50,264 --> 01:11:51,849
dan saya bukti awak.

1108
01:11:56,478 --> 01:12:02,901
<i>Satu detik singkat itu</i>
<i>menjadikan kami semua mangsa.</i>

1109
01:12:03,402 --> 01:12:07,197
Terima kasih sokong saya selama ini.

1110
01:12:13,287 --> 01:12:15,622
<i>Ini kisah yang menyedihkan.</i>

1111
01:12:17,958 --> 01:12:22,713
<i>Sekecil-kecil tindakan</i>
<i>boleh beri kesan yang besar.</i>

1112
01:12:26,467 --> 01:12:28,552
NICK UT - JURUGAMBAR AP
JURUGAMBAR SAMBILAN

1113
01:12:29,136 --> 01:12:30,804
Boleh kita kaji semula

1114
01:12:30,888 --> 01:12:33,640
naratif Nick?

1115
01:12:34,224 --> 01:12:35,476
Ini yang dia cakap.

1116
01:12:35,559 --> 01:12:41,190
Pagi itu, dia naik van AP dengan pemandu.

1117
01:12:41,273 --> 01:12:46,278
Saya bersama seorang lagi,
David Burnett daripada <i>Time Magazine</i>.

1118
01:12:46,362 --> 01:12:48,781
Saya dan lelaki Vietnam, Hoàng Vǎn Doanh,

1119
01:12:48,864 --> 01:12:51,950
wartawan bebas untuk AP dan UPI,

1120
01:12:52,034 --> 01:12:56,413
dan seorang lagi lelaki, Nghệ,
yang merupakan pemandu NBC.

1121
01:12:56,497 --> 01:12:57,915
Dia bukan anggota media.

1122
01:12:57,998 --> 01:13:00,250
Dia yang pandu kereta wartawan.

1123
01:13:00,334 --> 01:13:02,169
Dia pandu kawan saya, Lê Phúc Ðinh

1124
01:13:02,252 --> 01:13:04,797
jurukamera yang rakam pengeboman itu.

1125
01:13:04,880 --> 01:13:07,383
Tiada orang pertikaikan kehadirannya

1126
01:13:07,466 --> 01:13:10,803
atau pertikaikan
dia ambil gambar pada hari itu.

1127
01:13:11,387 --> 01:13:15,349
Kim Phúc selalu kata dia terkejut
dan tak ingat kejadian itu.

1128
01:13:15,432 --> 01:13:17,810
<i>Jurugambar yang ambil gambar saya,</i>

1129
01:13:17,893 --> 01:13:21,313
{\an8}malangnya, saya tak ingat wajahnya.

1130
01:13:21,397 --> 01:13:24,775
<i>Orang pertama yang lari keluar</i>
<i>ialah wanita tua,</i>

1131
01:13:24,858 --> 01:13:28,278
sekurang-kurangnya berumur 70 tahun.

1132
01:13:28,779 --> 01:13:30,781
Diikuti kanak-kanak.

1133
01:13:31,281 --> 01:13:34,785
Tiada orang pertikaikan
dia ambil gambar nenek dan bayi itu.

1134
01:13:34,868 --> 01:13:36,495
Nenek dan bayi yang nazak.

1135
01:13:36,578 --> 01:13:39,123
Adakah dia menyatakan dengan jelas

1136
01:13:39,206 --> 01:13:43,877
dia ambil gambar terkenal itu
selepas ambil gambar nenek itu?

1137
01:13:43,961 --> 01:13:46,422
- Ya.
- Kata dia, itulah turutannya.

1138
01:13:46,505 --> 01:13:48,298
- Itu turutan dia.
- Okey.

1139
01:13:48,382 --> 01:13:50,884
Saya baru ambil gambar.

1140
01:13:50,968 --> 01:13:52,594
Saya tengok melalui kamera

1141
01:13:52,678 --> 01:13:54,263
dan tiba-tiba nampak budak

1142
01:13:54,346 --> 01:13:56,932
yang berlari sambil depakan tangan.

1143
01:13:57,516 --> 01:14:00,018
Saya pelik, "Kenapa dia tak pakai baju?"

1144
01:14:00,602 --> 01:14:03,480
<i>Saya lari mendekati dia dan ambil gambar.</i>

1145
01:14:05,315 --> 01:14:09,778
Menurut naratif Nick,

1146
01:14:09,862 --> 01:14:11,947
dia ambil gambar guna kamera Leica.

1147
01:14:12,030 --> 01:14:14,700
Dia guna kanta 35mm.

1148
01:14:15,200 --> 01:14:19,121
Kemudian dia basahkan budak itu.

1149
01:14:19,204 --> 01:14:20,831
- Semua orang pergi.
- Ya.

1150
01:14:21,331 --> 01:14:27,880
Dia bawa Kim, iaitu budak itu,
dan adiknya ke hospital Cu Chi,

1151
01:14:27,963 --> 01:14:31,008
iaitu hospital terdekat, dengan van AP.

1152
01:14:31,091 --> 01:14:33,469
Dia banyak kali kata begitu.

1153
01:14:33,552 --> 01:14:38,515
Ketika itulah pak cik Kim Phúc keluar

1154
01:14:38,599 --> 01:14:42,478
dan minta saya bawa
budak-budak itu ke hospital.

1155
01:14:42,561 --> 01:14:45,022
Saya ada van. Saya buka pintu.

1156
01:14:45,105 --> 01:14:48,317
Saya dukung Kim Phúc
dan letak dia di lantai kereta.

1157
01:14:48,400 --> 01:14:51,153
Belakangnya melecur teruk,
jadi dia tak boleh bersandar.

1158
01:14:51,236 --> 01:14:53,322
Kemudian tiga budak masuk.

1159
01:14:55,491 --> 01:14:58,452
<i>Tapi dalam dokumentari 1984,</i>

1160
01:14:58,535 --> 01:15:01,538
<i>lain pula cerita ibu Kim Phúc.</i>

1161
01:15:01,622 --> 01:15:08,170
Dia melecur teruk.
Kami tak tahu cara nak selamatkan dia.

1162
01:15:08,253 --> 01:15:12,591
Ada seorang pak cik
angkat dia dan berlari.

1163
01:15:12,674 --> 01:15:14,635
Dia bawa Kim Phúc ke Bắc Hà, Củ Chi.

1164
01:15:15,135 --> 01:15:20,182
Dari situ, kapal terbang bawa dia
ke hospital kanak-kanak.

1165
01:15:20,766 --> 01:15:22,476
- Ya.
- Baiklah.

1166
01:15:22,559 --> 01:15:26,146
Kemudian Nick mendakwa dia pergi ke AP,

1167
01:15:26,730 --> 01:15:30,067
masuk ke bilik gelap
untuk cuci filem dengan Jackson.

1168
01:15:30,150 --> 01:15:33,904
Carl kata Nick tiada di sana
semasa dia tiba.

1169
01:15:33,987 --> 01:15:36,448
Nick datang kemudian dengan baju biasa.

1170
01:15:36,532 --> 01:15:40,869
- Horst kata, "Syabas, Nick."
- "Bagus kerja awak." Ya.

1171
01:15:40,953 --> 01:15:44,206
"Bagus kerja awak."
Itu yang David Burnett kata.

1172
01:15:53,799 --> 01:15:55,968
- Akhirnya dapat bertemu.
- Helo.

1173
01:15:56,051 --> 01:15:57,970
- Hei.
- Helo, Fiona. Apa khabar?

1174
01:15:58,053 --> 01:15:59,846
- Selamat berkenalan.
- Helo, Gary.

1175
01:15:59,930 --> 01:16:01,557
- Hai.
- Gembira jumpa awak.

1176
01:16:01,640 --> 01:16:02,975
{\an8}PENYIASATAN INDEX

1177
01:16:03,058 --> 01:16:06,562
{\an8}Ini proses dan metodologi
yang kami gunakan

1178
01:16:06,645 --> 01:16:10,232
untuk menganalisis rakaman
yang kamu kongsi dengan kami.

1179
01:16:10,315 --> 01:16:15,404
Selepas kami gabungkan
semua maklumat dan petunjuk,

1180
01:16:15,487 --> 01:16:19,908
kami rasa kami dapat
gambaran keseluruhan yang jelas.

1181
01:16:23,579 --> 01:16:27,708
<i>Mula-mula kami periksa gambar</i>
<i>dan klip filem yang kamu beri,</i>

1182
01:16:27,791 --> 01:16:30,711
<i>yang dirakam wartawan</i>
<i>di Trang Bang pada hari itu.</i>

1183
01:16:33,380 --> 01:16:37,968
<i>Kami guna imej satelit November 1972</i>
<i>untuk memahami susun atur kawasan ini</i>

1184
01:16:38,051 --> 01:16:42,347
<i>dan mula bandingkan lokasi</i>
<i>dalam gambar dengan imej satelit</i>

1185
01:16:42,431 --> 01:16:45,100
<i>untuk tentukan</i>
<i>lokasi setiap gambar diambil.</i>

1186
01:16:45,183 --> 01:16:47,561
JALAN BESAR

1187
01:16:48,312 --> 01:16:51,607
POS PEMERIKSAAN

1188
01:16:51,940 --> 01:16:53,400
<i>Fokus kami bermula</i>

1189
01:16:53,483 --> 01:16:56,820
<i>dengan bom napalm</i>
<i>yang dijatuhkan dari udara dan meletup</i>

1190
01:16:56,903 --> 01:16:59,406
<i>di sekitar tokong Cao Dai di Trang Bang.</i>

1191
01:17:00,365 --> 01:17:04,786
<i>Detik ini dirakam</i>
<i>oleh kru berita British ITN.</i>

1192
01:17:11,627 --> 01:17:16,256
TOKONG CAO DAI

1193
01:17:16,715 --> 01:17:19,051
<i>Dalam gambar yang diambil</i>
<i>tak lama kemudian,</i>

1194
01:17:19,134 --> 01:17:22,971
<i>sekumpulan wartawan boleh dilihat</i>
<i>berdekatan pos pemeriksaan dan jambatan</i>

1195
01:17:23,055 --> 01:17:25,932
<i>yang sepadan dengan lokasi</i>
<i>pada imej satelit ini.</i>

1196
01:17:26,016 --> 01:17:27,559
POS PEMERIKSAAN

1197
01:17:28,060 --> 01:17:29,478
<i>Mereka menghadap tokong,</i>

1198
01:17:29,561 --> 01:17:33,190
<i>yang terletak</i>
<i>kira-kira 500 meter dari mereka.</i>

1199
01:17:35,984 --> 01:17:38,445
<i>Ini gambar pertama Kim Phúc,</i>

1200
01:17:38,528 --> 01:17:40,405
<i>yang bersama kanak-kanak lain.</i>

1201
01:17:40,906 --> 01:17:43,659
<i>Mereka keluar dari padang ke jalan besar,</i>

1202
01:17:43,742 --> 01:17:45,577
<i>ditemani askar.</i>

1203
01:17:46,244 --> 01:17:50,666
<i>Di belakang mereka, ada jalan tanah</i>
<i>berserenjang dengan jalan besar</i>

1204
01:17:50,749 --> 01:17:54,086
<i>yang sepadan dengan lokasi</i>
<i>pada imej satelit ini.</i>

1205
01:18:00,884 --> 01:18:04,513
<i>Gambar seterusnya</i>
<i>yang dikenali sebagai Gadis Napalm.</i>

1206
01:18:07,057 --> 01:18:10,310
<i>Kim Phúc dan kanak-kanak lain</i>
<i>berjalan di jalan besar,</i>

1207
01:18:10,394 --> 01:18:13,605
<i>menjauhi kuil dan lokasi letupan.</i>

1208
01:18:15,190 --> 01:18:17,734
<i>Berdasarkan rujukan silang</i>
<i>visual yang lain,</i>

1209
01:18:17,818 --> 01:18:21,571
<i>kami telah anggarkan kedudukan</i>
<i>jurugambar di jalan itu,</i>

1210
01:18:21,655 --> 01:18:23,907
<i>seperti dalam model 3D kami ini.</i>

1211
01:18:33,125 --> 01:18:37,212
<i>Negatif asal gambar itu</i>
<i>mengesahkan bahawa imej seterusnya</i>

1212
01:18:37,295 --> 01:18:41,508
<i>diambil oleh jurugambar</i>
<i>yang mengambil gambar Gadis Napalm.</i>

1213
01:18:45,429 --> 01:18:49,307
<i>Gambar kanak-kanak yang seterusnya</i>
<i>daripada klip berita ITN.</i>

1214
01:18:49,391 --> 01:18:53,937
<i>Rakaman itu menunjukkan mereka</i>
<i>berlari melepasi kru berita.</i>

1215
01:18:55,063 --> 01:18:57,774
<i>Kamera mengekori pergerakan Kim Phúc.</i>

1216
01:19:02,571 --> 01:19:04,948
<i>Dalam rakaman ITN ini,</i>

1217
01:19:05,031 --> 01:19:08,118
<i>kita nampak Kim Phúc</i>
<i>dan seorang budak dari belakang.</i>

1218
01:19:08,660 --> 01:19:10,328
<i>Dua orang menghadap mereka.</i>

1219
01:19:11,663 --> 01:19:14,791
<i>Orang di sebelah kanan</i>
<i>ambil gambar dari arah berlawanan,</i>

1220
01:19:15,333 --> 01:19:19,087
<i>menunjukkan kumpulan kanak-kanak ini</i>
<i>di depan barisan wartawan.</i>

1221
01:19:21,923 --> 01:19:26,428
<i>Kita boleh nampak</i>
<i>tiga jurukamera filem, dua jurubunyi,</i>

1222
01:19:26,511 --> 01:19:29,973
<i>dan di sebelah kanan,</i>
<i>seorang jurugambar membawa kamera gambar,</i>

1223
01:19:30,056 --> 01:19:32,601
<i>yang kami kenal pasti</i>
<i>sebagai jurugambar sambilan itu.</i>

1224
01:19:35,103 --> 01:19:38,690
<i>Semua wartawan ini berdiri</i>
<i>dekat dengan lokasi</i>

1225
01:19:38,774 --> 01:19:42,694
<i>gambar Gadis Napalm diambil</i>
<i>beberapa saat sebelum itu.</i>

1226
01:19:50,243 --> 01:19:52,996
<i>Rakaman ITN pada detik yang sama</i>

1227
01:19:53,079 --> 01:19:55,624
<i>menunjukkan ada seorang lagi di belakang,</i>

1228
01:19:55,707 --> 01:19:57,501
<i>yang menghampiri dari jauh</i>

1229
01:19:57,584 --> 01:19:59,503
<i>dan nampaknya membawa peralatan.</i>

1230
01:20:02,964 --> 01:20:05,509
<i>Rakaman ITN yang seterusnya</i>

1231
01:20:05,592 --> 01:20:09,304
<i>menunjukkan wartawan memberi air</i>
<i>kepada Kim Phúc.</i>

1232
01:20:11,056 --> 01:20:14,100
<i>Orang dari jauh itu semakin rapat.</i>

1233
01:20:14,851 --> 01:20:18,271
<i>Dia pakai topi keledar</i>
<i>dan nampaknya memegang kamera.</i>

1234
01:20:22,484 --> 01:20:24,611
<i>Detik ini juga telah dirakam</i>

1235
01:20:24,694 --> 01:20:27,531
<i>oleh jurugambar yang kita lihat</i>
<i>mendekati dari jauh itu.</i>

1236
01:20:34,162 --> 01:20:37,666
<i>Menurut AP,</i>
<i>gambar ini diambil oleh Nick Út.</i>

1237
01:20:39,125 --> 01:20:42,712
<i>Satu lagi gambar menunjukkan</i>
<i>lokasi itu tak lama kemudian,</i>

1238
01:20:42,796 --> 01:20:46,258
<i>sementara Kim Phúc</i>
<i>masih di depan jurukamera ITN.</i>

1239
01:20:48,343 --> 01:20:52,013
<i>Individu yang memandang mereka</i>
<i>boleh dilihat di sebelah kiri gambar.</i>

1240
01:20:52,514 --> 01:20:56,309
<i>Dia pakai topi keledar</i>
<i>dengan tag kain, baju lengan pendek,</i>

1241
01:20:56,393 --> 01:20:58,728
<i>dengan jaket tergantung di sebelah kanan.</i>

1242
01:21:00,897 --> 01:21:03,775
<i>Butiran itu konsisten</i>
<i>dengan jurugambar yang dilihat</i>

1243
01:21:03,859 --> 01:21:06,695
<i>menghampiri dari jauh dalam rakaman ITN.</i>

1244
01:21:08,780 --> 01:21:10,198
<i>Dalam gambar seterusnya,</i>

1245
01:21:10,282 --> 01:21:13,535
<i>individu yang sama</i>
<i>boleh dilihat mengambil gambar.</i>

1246
01:21:14,119 --> 01:21:16,663
<i>Mungkin gambar Kim Phúc ini,</i>

1247
01:21:16,746 --> 01:21:19,583
<i>yang juga dikreditkan</i>
<i>kepada Nick Út oleh AP.</i>

1248
01:21:21,543 --> 01:21:24,629
<i>Akhirnya, ini gambar yang sama</i>
<i>dari sudut berlawanan.</i>

1249
01:21:24,713 --> 01:21:27,257
<i>Kita boleh kenal pasti Nick Út</i>

1250
01:21:27,340 --> 01:21:30,385
<i>sebagai jurugambar yang pakai topi keledar</i>
<i>dan bawa peralatan,</i>

1251
01:21:30,468 --> 01:21:33,305
<i>pertama kali dilihat dari jauh</i>
<i>dalam rakaman ITN.</i>

1252
01:21:35,223 --> 01:21:37,809
<i>Dengan melihat semula rakaman,</i>
<i>kita boleh tentukan</i>

1253
01:21:37,893 --> 01:21:41,646
<i>beberapa saat selepas</i>
<i>gambar Gadis Napalm diambil,</i>

1254
01:21:41,730 --> 01:21:45,901
<i>Nick Út kelihatan berada jauh</i>
<i>dari kanak-kanak yang berlari,</i>

1255
01:21:45,984 --> 01:21:49,195
<i>berjalan ke arah mereka</i>
<i>dari arah bertentangan.</i>

1256
01:21:55,493 --> 01:21:58,705
<i>Jadi, kita boleh buat kesimpulan</i>
<i>bahawa sangat mustahil</i>

1257
01:21:58,788 --> 01:22:01,917
<i>yang Nick Út ambil gambar Gadis Napalm.</i>

1258
01:22:07,297 --> 01:22:10,175
Jadi, tak masuk akal

1259
01:22:10,675 --> 01:22:13,219
beberapa saat selepas gambar itu diambil,

1260
01:22:13,303 --> 01:22:16,181
dia boleh berada jauh dan kembali

1261
01:22:16,264 --> 01:22:19,142
jika dia yang ambil gambar itu.

1262
01:22:19,225 --> 01:22:20,602
Sekarang ini,

1263
01:22:20,685 --> 01:22:24,314
ada dua orang yang mendakwa
mereka ambil gambar itu.

1264
01:22:24,397 --> 01:22:25,941
- Ya.
- Dua orang.

1265
01:22:26,024 --> 01:22:27,359
Satu ialah Nick Út,

1266
01:22:27,442 --> 01:22:30,195
dan satu lagi Nghệ, jurugambar sambilan.

1267
01:22:30,695 --> 01:22:32,906
Berdasarkan penerangan kamu,

1268
01:22:32,989 --> 01:22:37,827
Nick Út tak berada di lokasi yang betul
untuk ambil gambar itu.

1269
01:22:37,911 --> 01:22:41,748
Itu bermaksud
orang yang berada di lokasi yang betul,

1270
01:22:41,831 --> 01:22:45,377
yang kata dia ambil gambar itu
ialah jurugambar sambilan itu.

1271
01:22:45,460 --> 01:22:46,795
- Betul.
- Ya.

1272
01:22:46,878 --> 01:22:49,464
Dalam model kamera maya kami,

1273
01:22:49,547 --> 01:22:52,717
gambar Gadis Napalm mungkin diambil

1274
01:22:52,801 --> 01:22:54,844
dengan kamera 50mm.

1275
01:22:54,928 --> 01:22:58,723
Itu menurut kamera maya kami.

1276
01:22:58,807 --> 01:22:59,641
Ya.

1277
01:22:59,724 --> 01:23:04,145
Jurugambar sambilan, Nghệ,
gunakan kamera Pentax kanta 50mm.

1278
01:23:06,523 --> 01:23:07,857
Ini penemuan besar.

1279
01:23:07,941 --> 01:23:09,776
- Terima kasih.
- Terima kasih.

1280
01:23:10,527 --> 01:23:13,446
<i>Tentang gambar nenek</i>
<i>yang mendukung bayi itu,</i>

1281
01:23:14,030 --> 01:23:16,116
<i>jika kita lihat asap di belakang,</i>

1282
01:23:16,199 --> 01:23:18,702
<i>kita boleh nampak asapnya kurang tebal</i>

1283
01:23:18,785 --> 01:23:22,580
<i>daripada siri gambar Kim Phúc</i>
<i>melangkah di jalan itu.</i>

1284
01:23:23,498 --> 01:23:25,667
<i>Ini menunjukkan gambar nenek itu</i>

1285
01:23:25,750 --> 01:23:29,671
<i>diambil beberapa minit</i>
<i>selepas gambar Gadis Napalm diambil.</i>

1286
01:23:31,756 --> 01:23:36,761
<i>Ada satu lagi petunjuk dalam rakaman ITN,</i>
<i>apabila kamera mengekori nenek itu.</i>

1287
01:23:37,429 --> 01:23:40,223
<i>Dalam kalangan orang ramai</i>
<i>di pos pemeriksaan,</i>

1288
01:23:40,306 --> 01:23:42,600
<i>ada seorang budak berbogel,</i>

1289
01:23:42,684 --> 01:23:44,894
<i>kemungkinan besar Kim Phúc sendiri,</i>

1290
01:23:45,395 --> 01:23:47,647
<i>dan kanak-kanak lain di sebelah kanan,</i>

1291
01:23:48,148 --> 01:23:50,775
<i>menunjukkan mereka tiba sebelum nenek itu.</i>

1292
01:23:53,695 --> 01:23:56,781
{\an8}<i>Beberapa saat selepas</i>
<i>gambar Gadis Napalm diambil…</i>

1293
01:23:56,865 --> 01:24:00,577
{\an8}NAIB PRESIDEN & PENGARAH FOTOGRAFI AP
LEMBAGA PENASIHAT YAYASAN VII

1294
01:24:00,660 --> 01:24:03,038
{\an8}Itu Nick Út.

1295
01:24:03,538 --> 01:24:05,415
- Jadi…
- Dia terlalu jauh.

1296
01:24:05,498 --> 01:24:09,127
Tengoklah arah dia datang.

1297
01:24:11,212 --> 01:24:13,131
Jadi, dia jauh dari lokasi itu.

1298
01:24:14,257 --> 01:24:16,384
Lokasi amat penting dalam fotografi.

1299
01:24:16,468 --> 01:24:18,845
Bagaimana nak ambil gambar
jika tiada di lokasi?

1300
01:24:18,928 --> 01:24:21,473
Dia tiada di lokasi itu dan kita tahu

1301
01:24:21,556 --> 01:24:25,852
kerana kita lihat dia terlalu jauh
dari lokasi gambar itu diambil.

1302
01:24:25,935 --> 01:24:28,480
Nick Út, kita tahu sudut gambarnya.

1303
01:24:28,563 --> 01:24:31,357
Jurugambar UPI, kita tahu sudut gambarnya.

1304
01:24:31,441 --> 01:24:32,859
Bagaimana dengan lelaki ini?

1305
01:24:32,942 --> 01:24:34,027
Betul.

1306
01:24:34,110 --> 01:24:36,112
Tiada sesiapa ada gambarnya.

1307
01:24:36,196 --> 01:24:37,447
Pelik.

1308
01:24:39,115 --> 01:24:43,161
Mesti ada orang yang akan bertegas
yang Nick ambil gambar itu.

1309
01:24:43,244 --> 01:24:45,914
Tapi jika kita percaya begitu,

1310
01:24:46,414 --> 01:24:50,001
kita tak boleh percaya
apa-apa yang Carl kata,

1311
01:24:50,085 --> 01:24:52,295
tak percaya kata jurugambar sambilan,

1312
01:24:52,378 --> 01:24:55,048
tak percaya kata anak-anaknya,

1313
01:24:55,673 --> 01:24:59,385
Kenapa Horst atau orang di AP
beri dia salinan gambar itu

1314
01:24:59,469 --> 01:25:01,304
untuk diletakkan di peti sejuk?

1315
01:25:01,805 --> 01:25:05,850
Kita perlu tutup mata
terhadap semua bukti gambar dan video.

1316
01:25:05,934 --> 01:25:09,687
Kita tak boleh percayakan sesiapa
kecuali Nick seorang.

1317
01:25:10,271 --> 01:25:13,566
Atau Arnett yang percaya
Nick ambil gambar itu

1318
01:25:13,650 --> 01:25:16,653
kerana Horst beritahu dia
Nick ambil gambar itu.

1319
01:25:16,736 --> 01:25:21,157
Semua bukti sebenarnya datang
daripada mulut Horst.

1320
01:25:21,241 --> 01:25:24,452
Sebagai bekas pengarah fotografi AP,

1321
01:25:24,536 --> 01:25:29,415
tentu awak yang paling faham isu ini.

1322
01:25:30,250 --> 01:25:33,253
Jika bukti ini diserahkan kepada AP,
apa jadi kepada gambar itu?

1323
01:25:33,336 --> 01:25:34,754
Apa AP akan buat?

1324
01:25:34,838 --> 01:25:37,590
Tiada siapa sangkal keaslian imej itu.

1325
01:25:37,674 --> 01:25:38,550
- Ya.
- Betul tak?

1326
01:25:38,633 --> 01:25:41,678
Keaslian dan kuasa
gambar itu tak terjejas.

1327
01:25:41,761 --> 01:25:46,141
Hak pemilikan dan pengedaran
imej itu masih milik AP.

1328
01:25:46,641 --> 01:25:51,396
Ramai orang akan terkena tempiasnya,

1329
01:25:51,479 --> 01:25:54,899
orang yang mati-mati pertahankan Nick.

1330
01:25:55,525 --> 01:25:56,359
Ya.

1331
01:25:56,442 --> 01:25:59,863
Boleh dikatakan orang Vietnam
menuntut semula naratif

1332
01:25:59,946 --> 01:26:02,407
kejadian yang berlaku di negara mereka

1333
01:26:02,490 --> 01:26:04,325
dan bukan menerima bulat-bulat

1334
01:26:05,535 --> 01:26:07,537
naratif yang mereka dipaksa terima

1335
01:26:07,620 --> 01:26:09,164
tentang kredit gambar ini.

1336
01:26:09,247 --> 01:26:11,833
Bukan mudah untuk mengubah naratif

1337
01:26:11,916 --> 01:26:15,795
yang terpahat
di minda orang ramai selama ini.

1338
01:26:16,296 --> 01:26:18,089
Bagaimana Nick Út nak mengaku,

1339
01:26:18,173 --> 01:26:21,134
"Ini satu kesilapan.
Saya tak ambil gambar itu"?

1340
01:26:21,217 --> 01:26:25,805
Semakin lama,
semakin sukar untuk ubah naratif itu.

1341
01:26:25,889 --> 01:26:29,976
Jika tak mengaku dari awal,
sampai bila-bilalah takkan mengaku, bukan?

1342
01:26:30,727 --> 01:26:32,270
Untuk Nghệ,

1343
01:26:33,062 --> 01:26:34,314
ini keadilan.

1344
01:26:35,356 --> 01:26:36,482
Ini keadilan.

1345
01:26:36,566 --> 01:26:37,942
Itu sangat bermakna.

1346
01:26:40,361 --> 01:26:43,198
Isu paling besar di sini ialah AP.

1347
01:26:43,281 --> 01:26:46,075
Saya sangat percaya

1348
01:26:46,159 --> 01:26:50,872
mereka takkan berdiam diri
apabila dibentangkan dengan bukti ini.

1349
01:26:54,959 --> 01:27:01,549
{\an8}AP SETUJU BERTEMU
UNTUK BINCANGKAN PENEMUAN KAMI.

1350
01:27:09,307 --> 01:27:13,895
Ia perlu dirahsiakan,
jadi saya tak boleh dedahkan butirannya,

1351
01:27:13,978 --> 01:27:17,440
tapi saya rasa kami dah buat
perkara yang betul

1352
01:27:17,523 --> 01:27:19,609
apabila berbincang dengan AP.

1353
01:27:20,818 --> 01:27:23,529
Tapi kami belum tahu jika AP
akan ambil tindakan yang betul.

1354
01:27:31,621 --> 01:27:34,958
PADA 6 MEI 2025,
AP MENERBITKAN SIASATAN SENDIRI

1355
01:27:35,041 --> 01:27:38,753
TENTANG JURUGAMBAR SEBENAR
FOTO ITU DI LAMAN WEB AP.

1356
01:27:39,462 --> 01:27:43,508
{\an8}<i>Selama 52 tahun,</i>
<i>Nick Út dipercayai sebagai jurugambar</i>

1357
01:27:43,591 --> 01:27:46,261
<i>yang mengambil gambar Gadis Napalm.</i>

1358
01:27:46,344 --> 01:27:48,263
<i>Namun, pendedahan baru-baru ini</i>

1359
01:27:48,346 --> 01:27:51,349
<i>mencabar pencapaian terhebat</i>
<i>kerjaya fotografinya.</i>

1360
01:27:51,432 --> 01:27:54,936
{\an8}<i>Gambar ikonik ini dilanda</i>
<i>kontroversi yang semakin hangat.</i>

1361
01:27:58,356 --> 01:28:00,483
<i>Betulkah dia ambil gambar ini?</i>

1362
01:28:00,566 --> 01:28:03,820
<i>Adakah ini kisah penipuan</i>
<i>yang bertahan selama 50 tahun?</i>

1363
01:28:04,445 --> 01:28:06,322
<i>Laporan AP menyatakan</i>

1364
01:28:06,406 --> 01:28:11,077
<i>"kredit yang dicabar cuma akan diubah</i>
<i>jika bukti muktamad menunjukkan</i>

1365
01:28:11,160 --> 01:28:15,665
<i>orang yang mengaku itu gambarnya</i>
<i>bukanlah jurugambar sebenar.</i>

1366
01:28:17,542 --> 01:28:19,961
<i>Mereka putuskan bahawa jurugambar sebenar</i>

1367
01:28:20,044 --> 01:28:23,923
<i>"tak boleh dibuktikan secara muktamad</i>
<i>kerana masa sudah lama berlalu,</i>

1368
01:28:24,007 --> 01:28:26,759
<i>ramai orang penting</i>
<i>yang terlibat telah mati</i>

1369
01:28:26,843 --> 01:28:29,220
<i>dan batasan teknologi.</i>

1370
01:28:30,513 --> 01:28:34,058
<i>Oleh itu, kredit gambar itu akan kekal."</i>

1371
01:28:39,939 --> 01:28:41,899
LAPORAN ITU MENYENARAIKAN SEBAB

1372
01:28:41,983 --> 01:28:44,319
AP MENYOKONG NICK ÚT SEBAGAI JURUGAMBAR

1373
01:28:44,402 --> 01:28:46,362
TERMASUK TESTIMONI SAKSI.

1374
01:28:46,446 --> 01:28:50,033
PETER ARNETT DAN DAVID BURNETT
YANG ENGGAN DITEMU BUAL

1375
01:28:50,116 --> 01:28:53,202
MENEGASKAN NICK JURUGAMBAR FOTO ITU.

1376
01:28:53,286 --> 01:28:56,122
AP TURUT MEMPERSOALKAN
KREDIBILITI CARL ROBINSON.

1377
01:29:00,752 --> 01:29:05,465
ANALISIS FILEM BAGI KEJADIAN ITU
MENGGUNAKAN GRAFIK YANG TIDAK TEPAT

1378
01:29:08,885 --> 01:29:11,054
YANG PENTING, SIASATAN AP MENYIMPULKAN

1379
01:29:11,137 --> 01:29:14,349
"MUSTAHIL GAMBAR TERKENAL ITU
DIAMBIL MENGGUNAKAN KAMERA LEICA."

1380
01:29:17,727 --> 01:29:21,314
Ya, inilah kameranya. Kamera Pentax.

1381
01:29:25,401 --> 01:29:30,990
LAPORAN ITU MENYATAKAN, "KEMUNGKINAN
IA DIAMBIL MENGGUNAKAN KAMERA PENTAX."

1382
01:29:32,492 --> 01:29:37,872
"AP MASIH MENERIMA KEMUNGKINAN
BAHAWA NICK ÚT BUKAN JURUGAMBAR SEBENAR."

1383
01:29:39,707 --> 01:29:41,584
{\an8}FRANCESCO SEBREGONDI
PENYIASATAN INDEX

1384
01:29:41,667 --> 01:29:46,589
{\an8}<i>Menggunakan bahan dalam laporan AP,</i>
<i>kami boleh perhalusi kesimpulan kami.</i>

1385
01:29:47,673 --> 01:29:51,552
<i>Pertama, kami menganalisis</i>
<i>gambar oleh David Burnett ini.</i>

1386
01:29:52,220 --> 01:29:54,472
<i>Nick Út ada di depan,</i>

1387
01:29:54,555 --> 01:29:58,518
<i>sementara Kim Phúc</i>
<i>masih di padang di tepi jalan besar.</i>

1388
01:29:59,185 --> 01:30:01,604
<i>Lensa panjang memampatkan perspektif,</i>

1389
01:30:01,687 --> 01:30:04,357
<i>membuatkan mereka nampak lebih dekat.</i>

1390
01:30:06,567 --> 01:30:09,779
<i>Pagar berduri boleh dilihat di sebelah Út,</i>

1391
01:30:09,862 --> 01:30:12,824
<i>menunjukkan dia masih di pos pemeriksaan.</i>

1392
01:30:15,868 --> 01:30:22,458
<i>Lebih kurang 170 meter dari lokasi</i>
<i>gambar Gadis Napalm akan diambil.</i>

1393
01:30:23,251 --> 01:30:24,210
<i>Pada saat ini,</i>

1394
01:30:24,293 --> 01:30:28,089
<i>Kim Phúc cuma 60 meter dari lokasi itu.</i>

1395
01:30:29,632 --> 01:30:33,845
<i>Gambar Burnett menunjukkan</i>
<i>jika Út yang ambil gambar itu,</i>

1396
01:30:33,928 --> 01:30:36,347
<i>dia perlu lari tiga kali ganda lebih jauh</i>

1397
01:30:36,431 --> 01:30:39,559
<i>berbanding Kim Phúc</i>
<i>dalam tempoh yang sama.</i>

1398
01:30:42,603 --> 01:30:47,108
<i>Seterusnya, kami periksa</i>
<i>rakaman tiga saat oleh NBC,</i>

1399
01:30:47,191 --> 01:30:50,027
<i>yang dirakam selepas gambar Gadis Napalm.</i>

1400
01:30:51,279 --> 01:30:56,576
<i>Analisis teliti pelbagai imej</i>
<i>lopak air yang dilihat di jalan</i>

1401
01:30:56,659 --> 01:30:59,454
<i>membolehkan kami menentukan</i>
<i>pergerakan Kim Phúc.</i>

1402
01:31:03,958 --> 01:31:07,003
<i>Dari kedudukannya</i>
<i>dalam gambar Gadis Napalm,</i>

1403
01:31:07,086 --> 01:31:10,465
<i>dia sudah mara kira-kira 40 meter ke depan</i>

1404
01:31:10,548 --> 01:31:15,011
<i>semasa video dia dari belakang</i>
<i>dirakam oleh ITN.</i>

1405
01:31:16,262 --> 01:31:18,306
<i>Berdasarkan anggaran kelajuannya,</i>

1406
01:31:18,389 --> 01:31:21,976
<i>15 saat telah berlalu</i>
<i>selepas gambar terkenal itu diambil.</i>

1407
01:31:24,353 --> 01:31:27,899
<i>Model 3D kami menunjukkan Nick Út</i>

1408
01:31:27,982 --> 01:31:32,820
<i>berada pada jarak kira-kira 50 meter</i>
<i>dari jurukamera ITN.</i>

1409
01:31:34,280 --> 01:31:38,493
<i>Dalam erti kata lain,</i>
<i>15 saat selepas gambar itu diambil,</i>

1410
01:31:38,576 --> 01:31:41,537
<i>Út boleh dilihat kira-kira 75 meter,</i>

1411
01:31:41,621 --> 01:31:46,626
<i>atau 250 kaki dari lokasi</i>
<i>gambar Gadis Napalm diambil,</i>

1412
01:31:46,709 --> 01:31:49,962
<i>masih melangkah di jalan itu</i>
<i>dari arah bertentangan.</i>

1413
01:31:50,922 --> 01:31:53,007
<i>Jika Nick Út yang ambil gambar itu,</i>

1414
01:31:53,090 --> 01:31:56,427
<i>dia terpaksa pecut 170 meter</i>

1415
01:31:56,511 --> 01:31:58,679
<i>dari lokasinya di pos pemeriksaan,</i>

1416
01:31:59,764 --> 01:32:02,725
<i>kemudian patah balik dan pecut 75 meter,</i>

1417
01:32:02,808 --> 01:32:03,976
<i>pusing balik,</i>

1418
01:32:04,060 --> 01:32:06,270
<i>dan tak lama kemudian dilihat</i>

1419
01:32:06,354 --> 01:32:09,190
<i>berjalan kembali ke lokasi gambar itu.</i>

1420
01:32:10,066 --> 01:32:13,694
<i>Senario itu sangat tak masuk akal.</i>

1421
01:32:20,952 --> 01:32:22,078
WORLD PRESS PHOTO,

1422
01:32:22,161 --> 01:32:25,831
PENGANJUR HADIAH UTAMA FOTOGRAFI
PERINGKAT ANTARABANGSA,

1423
01:32:25,915 --> 01:32:28,584
MENGADAKAN SIASATAN FORENSIK
MEREKA SENDIRI.

1424
01:32:31,003 --> 01:32:34,423
{\an8}GAMBAR TERBAIK WORLD PRESS PHOTO
1973

1425
01:32:34,507 --> 01:32:38,844
<i>Penemuan baru menunjukkan Nick Út</i>
<i>bukan jurugambar foto ikonik ini,</i>

1426
01:32:38,928 --> 01:32:41,931
<i>mendorong World Press Photo</i>
<i>membuat penilaian semula</i>

1427
01:32:42,014 --> 01:32:43,933
<i>dan siasatan lanjutan.</i>

1428
01:32:44,517 --> 01:32:48,354
Saya ingin menjemput pengarah
Yayasan World Press Photo,

1429
01:32:48,437 --> 01:32:50,523
Joumana El Zein Khoury, ke pentas.

1430
01:32:51,107 --> 01:32:53,025
Beri tepukan gemuruh.

1431
01:32:59,365 --> 01:33:05,121
<i>Selaras dengan prosedur penilaian</i>
<i>dan prinsip kami,</i>

1432
01:33:05,204 --> 01:33:09,125
{\an8}keraguan yang ditimbulkan
membuatkan kami tak lagi yakin

1433
01:33:09,208 --> 01:33:12,503
{\an8}yang gambar itu diambil oleh Nick Út.

1434
01:33:13,212 --> 01:33:17,508
<i>Jadi, hak Nick Út untuk dikreditkan</i>
<i>sebagai jurugambarnya</i>

1435
01:33:17,592 --> 01:33:18,801
<i>telah digantung.</i>

1436
01:33:19,385 --> 01:33:25,224
<i>Kami rasa hak pengkarya sangat penting.</i>
<i>Kebenaran sangat penting.</i>

1437
01:33:25,308 --> 01:33:27,727
Ketepatan itu sangat penting.

1438
01:33:27,810 --> 01:33:30,563
Kami rasa orang awam dan komuniti kita

1439
01:33:30,646 --> 01:33:33,733
layak memilikinya,
terutamanya dalam dunia sekarang…

1440
01:33:34,609 --> 01:33:40,364
INI KALI PERTAMA
DALAM SEJARAH 70 TAHUN ORGANISASI INI

1441
01:33:40,448 --> 01:33:44,118
HAK PENGKARYA GAMBAR PEMENANG
TELAH DIGANTUNG.

1442
01:34:06,015 --> 01:34:08,392
<i>Rekod rasmi selalunya ditetapkan</i>

1443
01:34:08,476 --> 01:34:11,562
<i>oleh kuasa, bukannya perspektif.</i>

1444
01:34:12,938 --> 01:34:16,734
<i>Tapi sejarah yang paling kukuh pun</i>
<i>wajar dikaji semula.</i>

1445
01:34:18,194 --> 01:34:21,739
<i>Ramai jurugambar dan wartawan Vietnam</i>
<i>bekerja tanpa dikenali</i>

1446
01:34:21,822 --> 01:34:23,532
<i>semasa Perang Vietnam.</i>

1447
01:34:23,616 --> 01:34:25,034
<i>Bukan kerana pilihan,</i>

1448
01:34:25,117 --> 01:34:27,787
<i>tapi kerana kerja mereka</i>
<i>dikreditkan kepada orang lain.</i>

1449
01:34:28,496 --> 01:34:31,540
<i>Mereka terima kerana mereka tiada pilihan.</i>

1450
01:34:32,667 --> 01:34:36,837
<i>Mereka orang luar di negara sendiri</i>
<i>dan tahu tiada siapa akan dengar.</i>

1451
01:34:46,514 --> 01:34:50,810
<i>Ibu saya meninggal sembilan tahun lalu.</i>

1452
01:34:53,312 --> 01:34:57,108
<i>Beberapa minggu lalu,</i>
<i>saya teringatkan dia.</i>

1453
01:34:57,191 --> 01:35:04,031
<i>Jadi, saya terasa nak buka kotak merah</i>
<i>di dalam almari ibu.</i>

1454
01:35:05,741 --> 01:35:09,870
<i>Benda terakhir yang saya nampak ialah…</i>

1455
01:35:11,122 --> 01:35:15,042
<i>sehelai surat khabar lama,</i>

1456
01:35:15,543 --> 01:35:20,214
<i>yang dipotong dan dilipat dengan kemas.</i>

1457
01:35:21,257 --> 01:35:28,097
<i>Gambar ikonik yang ibu buang</i>
<i>bertahun-tahun lalu.</i>

1458
01:35:28,180 --> 01:35:31,976
<i>Tapi dia simpan gambar akhbar itu</i>

1459
01:35:32,059 --> 01:35:35,604
<i>dan dia simpan secara rahsia,</i>

1460
01:35:35,688 --> 01:35:37,815
<i>dalam diam.</i>

1461
01:35:44,905 --> 01:35:46,282
<i>Diam bukan kebenaran.</i>

1462
01:35:46,365 --> 01:35:48,743
<i>Semakin lama, bunyinya semakin kuat.</i>

1463
01:35:49,535 --> 01:35:52,455
<i>Semakin lama, memori semakin pudar.</i>

1464
01:35:52,538 --> 01:35:54,665
<i>Tapi identiti jurugambarnya penting.</i>

1465
01:35:54,749 --> 01:35:56,417
<i>Bukan hanya demi legasi,</i>

1466
01:35:56,500 --> 01:35:59,420
<i>tapi untuk memahami</i>
<i>kenapa seseorang itu diingati</i>

1467
01:35:59,503 --> 01:36:01,255
<i>dan kenapa seseorang itu dilupakan.</i>

1468
01:36:07,678 --> 01:36:13,768
Apabila kebenaran diabaikan,
ketika itulah masyarakat menjadi rosak.

1469
01:36:13,851 --> 01:36:16,562
Kebenaran tetap kebenaran.

1470
01:36:16,645 --> 01:36:21,400
Ia tak boleh diputar belit
atau dimusnahkan.

1471
01:36:21,484 --> 01:36:27,156
Jika ia dimusnahkan,
kita akan kehilangan kompas moral.

1472
01:36:37,500 --> 01:36:38,417
<i>Selepas 50 tahun,</i>

1473
01:36:38,501 --> 01:36:41,212
<i>saya harap kanak-kanak Vietnam</i>
<i>akan diingati</i>

1474
01:36:41,295 --> 01:36:44,590
<i>menerusi imej yang lebih ceria</i>
<i>daripada gambar itu.</i>

1475
01:36:49,303 --> 01:36:55,100
<i>Saya harap kebenaran akan ditegakkan</i>
<i>seperti yang sepatutnya</i>

1476
01:36:55,184 --> 01:36:58,771
<i>dan Nick Út sendiri</i>
<i>akan rasa lega dan tenang.</i>

1477
01:37:04,318 --> 01:37:07,112
NICK ÚT TIDAK MELAYAN
PERMINTAAN TEMU BUAL KAMI.

1478
01:37:07,196 --> 01:37:08,864
DIA MENAFIKAN SEMUA DAKWAAN.

1479
01:37:08,948 --> 01:37:11,033
DIA MENEGASKAN BAHAWA ITU GAMBARNYA

1480
01:37:11,116 --> 01:37:14,161
DAN DIA MENGHANTAR
PHAN THI KIM PHÚC KE HOSPITAL.

1481
01:37:14,245 --> 01:37:19,333
DIA JUGA MEMBERITAHU AP
DIA MEMBAWA KAMERA PENTAX ABANGNYA

1482
01:37:19,416 --> 01:37:21,043
KE MANA SAHAJA DIA PERGI.

1483
01:37:21,877 --> 01:37:22,711
PEGUAMNYA BERKATA

1484
01:37:22,795 --> 01:37:25,256
DIA MENGAMBIL GAMBAR NENEK ITU
SELEPAS GAMBAR KIM PHÚC.

1485
01:37:25,339 --> 01:37:27,967
"DIA KELIRU DENGAN HURU-HARA
PADA HARI ITU."

1486
01:37:28,050 --> 01:37:30,719
NICK ÚT BERKATA SAKSI MELIHAT
DIA MENGAMBIL GAMBAR ITU

1487
01:37:30,803 --> 01:37:32,346
DAN PERBUATANNYA HARI ITU.

1488
01:37:32,429 --> 01:37:35,850
PEGUAMNYA BERKATA AP "SAHKAN
KREDIT GAMBAR ITU MASIH KEKAL.

1489
01:37:35,933 --> 01:37:38,644
DIA TAHU DIA BETUL
SEJAK DIA AMBIL GAMBAR ITU."

1490
01:37:40,229 --> 01:37:43,649
PHAN THI KIM PHÚC BERKATA DIA
"TAK INGAT DETIK ITU".

1491
01:37:43,732 --> 01:37:46,277
DIA BERKATA SAKSI,
TERMASUK BAPA SAUDARANYA,

1492
01:37:46,360 --> 01:37:48,737
MENYATAKAN NICK ÚT YANG AMBIL GAMBAR ITU

1493
01:37:48,821 --> 01:37:50,322
DAN BAWA DIA KE HOSPITAL.

1494
01:37:50,406 --> 01:37:52,032
ITU YANG DIA MASIH PERCAYA.

1495
01:37:52,116 --> 01:37:53,450
KIM PHÚC MASIH BERGIAT

1496
01:37:53,534 --> 01:37:56,829
SEBAGAI DUTA KEAMANAN UNESCO
DAN PENYOKONG MANGSA PERANG.

1497
01:37:56,912 --> 01:38:00,374
<i>Gambar budak sembilan tahun</i>
<i>bernama Phan Thi Kim Phúc</i>

1498
01:38:00,457 --> 01:38:03,878
<i>dan empat kanak-kanak lain</i>
<i>yang berlari ke arah jurugambar,</i>

1499
01:38:03,961 --> 01:38:07,423
<i>sambil melecur dan menjerit,</i>
<i>pada Jun 1972,</i>

1500
01:38:08,173 --> 01:38:11,468
<i>menjadi salah satu gambar</i>
<i>paling penting pernah dirakam.</i>

1501
01:38:11,552 --> 01:38:13,721
<i>Saya percaya gambar itu dihasilkan</i>

1502
01:38:13,804 --> 01:38:17,766
<i>oleh seorang lelaki bernama</i>
<i>Nguyễn Thành Nghệ.</i>

1503
01:38:20,519 --> 01:38:22,396
KEPADA: EDITOR@
HANTAR

1504
01:38:39,163 --> 01:38:43,000
Saya berpegang pada kebenaran ini
selama lebih 50 tahun.

1505
01:38:48,797 --> 01:38:51,133
Saya yang ambil gambar itu.

1506
01:38:53,260 --> 01:38:55,095
Kini saya ada suara.

1507
01:39:08,651 --> 01:39:12,821
KEPADA JURUGAMBAR VIETNAM
PERANG AMERIKA DI VIETNAM

1508
01:39:12,905 --> 01:39:18,035
DAN JURUGAMBAR SAMBILAN YANG BERANI
DALAM PERANG MASA KINI,

1509
01:39:18,118 --> 01:39:21,038
FILEM INI DITUJUKAN BUAT ANDA.

1510
01:42:25,639 --> 01:42:27,432
Terjemahan sari kata oleh MMA