1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.LT
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.LT
3
00:00:47,130 --> 00:00:49,257
Kiedy fotografujesz na kliszy…
4
00:00:53,636 --> 00:00:56,181
zawsze jest jakaś tajemnica.
5
00:01:01,519 --> 00:01:04,731
Natomiast wiesz o tym,
czego nie uchwyciłeś.
6
00:01:15,658 --> 00:01:17,827
8 CZERWCA 1972 ROKU
7
00:01:17,911 --> 00:01:20,371
MIEJSCE: TRẢNG BÀNG
8
00:01:20,955 --> 00:01:22,999
50 KM NA PÓŁNOCNY ZACHÓD OD SAJGONU
9
00:01:30,131 --> 00:01:35,053
{\an8}POŁUDNIOWOWIETNAMSKIE BOMBOWCE A1
SKYRAIDER OCZYSZCZAJĄ TEREN Z WROGA
10
00:01:39,808 --> 00:01:44,521
Po dwóch nalotach stało się oczywistym,
że szturmowce źle wybrały cel
11
00:01:45,647 --> 00:01:47,732
i zbombardowały własne pozycje.
12
00:01:50,193 --> 00:01:52,695
Zobaczyliśmy oddziały
Wietnamu Południowego
13
00:01:52,779 --> 00:01:55,365
pędzące drogą w bezpieczne miejsce.
14
00:01:55,448 --> 00:01:58,868
Gestami nawoływali grupę cywilów,
by do nich dołączyli.
15
00:01:59,786 --> 00:02:02,122
To wtedy Skyrider wykonał trzeci nalot.
16
00:02:04,082 --> 00:02:09,087
Zrzucił cztery ładunki napalmu
na cywilów i żołnierzy.
17
00:02:11,047 --> 00:02:13,967
Po kilku chwilach nasza grupa reporterów
18
00:02:14,050 --> 00:02:17,428
zaczęła ostrożnie podchodzić
w kierunku dymu.
19
00:02:18,763 --> 00:02:21,099
Przywitał nas okropny widok.
20
00:02:25,061 --> 00:02:27,272
{\an8}Pośród dymu zobaczyłem kobietę.
21
00:02:27,355 --> 00:02:29,065
{\an8}GŁOS NICKA ÚT, FOTOREPORTERA
22
00:02:29,149 --> 00:02:30,608
{\an8}Inna niosła dziecko.
23
00:02:30,692 --> 00:02:32,110
{\an8}ASSOCIATED PRESS, SAJGON
24
00:02:32,694 --> 00:02:35,572
Krzyknęła: „Pomóżcie mojemu wnukowi!”.
25
00:02:37,157 --> 00:02:38,825
Stanęła przed reporterami,
26
00:02:39,325 --> 00:02:43,329
a chłopiec umarł chwilę po tym,
jak zrobiłem zdjęcie.
27
00:02:48,501 --> 00:02:52,964
Jedną z pierwszych zobaczyliśmy
biegnącą dziewczynkę w wieku około 9 lat.
28
00:02:53,047 --> 00:02:54,424
Nie miała ubrania.
29
00:02:54,507 --> 00:02:57,427
Zapewne zerwała je
z siebie, gdy zapłonęło.
30
00:02:58,678 --> 00:03:01,973
{\an8}W kadrze zobaczyłem, jak uciekała
z rozłożonymi ramionami.
31
00:03:02,056 --> 00:03:02,891
{\an8}FOTOREPORTER
32
00:03:07,395 --> 00:03:08,938
Zrobiłem jej zdjęcie.
33
00:03:10,064 --> 00:03:13,318
Gdy mnie minęła,
spostrzegłem odpadającą skórę.
34
00:03:13,818 --> 00:03:15,445
Była ciężko poparzona.
35
00:03:15,528 --> 00:03:19,365
Mówię: „Już jej nie robię zdjęć.
Ona umrze w ciągu kilku minut”.
36
00:03:21,242 --> 00:03:25,246
Wtedy na to zdjęcie patrzyła
nasza piątka czy szóstka.
37
00:03:25,330 --> 00:03:28,499
A dobę później zobaczyło je
chyba z miliard ludzi.
38
00:03:28,583 --> 00:03:30,084
DLA NICH WOJNA TO CHOROBA
39
00:03:30,168 --> 00:03:32,670
Szokujący obraz
powielano na całym świecie.
40
00:03:32,754 --> 00:03:35,757
{\an8}Wbił się w zbiorową świadomość Amerykanów.
41
00:03:35,840 --> 00:03:36,925
{\an8}CO JEST NIE TAK?
42
00:03:37,008 --> 00:03:39,385
Nick dostał nagrodę Pulitzera…
43
00:03:39,469 --> 00:03:43,598
…oraz nagrodę
World Press Photo za rok 1973.
44
00:03:43,681 --> 00:03:45,266
Panie i panowie, Nick Út.
45
00:03:45,350 --> 00:03:47,810
Znany fotograf Associated Press.
46
00:03:47,894 --> 00:03:49,520
- Nick Út.
- Nick Út.
47
00:03:49,604 --> 00:03:53,900
Jedno z najbardziej wpływowych
i rozpoznawalnych zdjęć w historii.
48
00:03:53,983 --> 00:03:55,526
To było 35 lat temu.
49
00:03:55,610 --> 00:03:58,571
Minęło 40 lat.
50
00:03:58,655 --> 00:04:00,782
{\an8}50. rocznica słynnego zdjęcia.
51
00:04:00,865 --> 00:04:04,077
Papież Franciszek spotkał się
z tak zwaną Napalm Girl
52
00:04:04,160 --> 00:04:08,748
i fotoreporterem, którego praca
przemieniła ich oboje w symbole pokoju.
53
00:04:08,831 --> 00:04:14,128
Jak pogodzić ze sobą to, że coś
tak tragicznego przyniosło taką sławę?
54
00:04:15,296 --> 00:04:16,297
Powodzenia.
55
00:04:19,050 --> 00:04:24,973
Drogi Gary, dźwigałem ten ciężar
przez 50 lat i nigdy go nie upubliczniłem.
56
00:04:25,515 --> 00:04:29,310
Byłem fotoedytorem AP
w Sajgonie w 1972 roku,
57
00:04:29,394 --> 00:04:33,564
gdy Nick Út wykonał
słynne zdjęcie Napalm Girl.
58
00:04:33,648 --> 00:04:37,235
Powiem to najprościej:
Nick wcale nie wykonał tego zdjęcia.
59
00:04:38,069 --> 00:04:41,114
Tak naprawdę zrobił to
stringer, wolny strzelec.
60
00:04:42,490 --> 00:04:44,450
Ta historia ma drugie dno.
61
00:04:45,118 --> 00:04:47,120
Czas oczyścić swoje sumienie.
62
00:04:47,912 --> 00:04:54,919
STRINGER: CZŁOWIEK, KTÓRY ZROBIŁ ZDJĘCIE
63
00:05:03,636 --> 00:05:04,595
FOTOREPORTER
64
00:05:04,679 --> 00:05:07,181
Byłem niezależnym fotografem przez 20 lat.
65
00:05:07,932 --> 00:05:09,642
To krucha egzystencja.
66
00:05:10,310 --> 00:05:13,313
Wszystko, co masz,
to zdjęcia swojego autorstwa.
67
00:05:15,440 --> 00:05:18,359
To twój zarobek i twoja spuścizna.
68
00:05:22,530 --> 00:05:26,409
ARLES, FRANCJA
69
00:05:34,208 --> 00:05:37,128
Pewne fotografie wznoszą się ponad inne.
70
00:05:39,714 --> 00:05:41,424
{\an8}Coś uchwytują.
71
00:05:41,507 --> 00:05:44,469
{\an8}Przedstawiają historię, chwilę w czasie,
72
00:05:44,552 --> 00:05:47,847
{\an8}w sposób, który w innych zdjęciach
jest nieobecny.
73
00:05:50,183 --> 00:05:53,728
To trudne do wyjaśnienia,
ale łatwiej to po prostu zobaczyć.
74
00:06:00,068 --> 00:06:06,366
Pewnego dnia w grudniu 2022 roku dostałem
mail od niejakiego Carla Robinsona.
75
00:06:06,449 --> 00:06:09,369
Dźwigałem ten ciężar przez 50 lat.
76
00:06:09,452 --> 00:06:10,995
Powiem to najprościej:
77
00:06:11,079 --> 00:06:14,248
Nick wcale nie wykonał tego zdjęcia.
78
00:06:14,332 --> 00:06:16,417
To poważny zarzut!
79
00:06:16,959 --> 00:06:18,628
Wpadłem w osłupienie.
80
00:06:19,128 --> 00:06:22,590
To fotoedytor AP. Był na miejscu.
81
00:06:22,673 --> 00:06:24,675
Jak powtarzający się koszmar.
82
00:06:24,759 --> 00:06:28,262
Powiedział, że jest gotów
opowiedzieć swoją historię.
83
00:06:29,472 --> 00:06:34,310
„Jestem gotów podzielić się nią
ze światem. Pomóż mi w tym”.
84
00:06:40,608 --> 00:06:41,818
Zdjęcie Kim Phúc
85
00:06:41,901 --> 00:06:47,448
to chyba najsłynniejsza
fotografia wojenna wszech czasów.
86
00:06:48,074 --> 00:06:52,328
To swego rodzaju świętość,
a koncepcja, że mogła ona powstać
87
00:06:52,412 --> 00:06:56,165
dzięki komuś innemu niż Nick Út,
była naprawdę druzgocąca.
88
00:06:57,750 --> 00:07:03,381
Pomyślałem, że takie oskarżenie
na pewno trzeba wziąć pod lupę.
89
00:07:03,881 --> 00:07:07,718
Może się okazać nieprawdziwe
albo nigdy nie dowiemy się prawdy.
90
00:07:07,802 --> 00:07:10,638
Ale pytanie już zadano
i potrzebne są odpowiedzi.
91
00:07:30,324 --> 00:07:32,452
Potrzebowałem spotkać się z Carlem.
92
00:07:33,578 --> 00:07:35,580
To były poważne zarzuty.
93
00:07:35,663 --> 00:07:37,582
Choć mamy wspólnych przyjaciół,
94
00:07:38,082 --> 00:07:39,959
w zasadzie nie znałem Carla.
95
00:07:40,668 --> 00:07:44,213
Uwierzę mu?
A może to tylko długo skrywana uraza?
96
00:07:44,297 --> 00:07:45,381
Cześć, Carl.
97
00:07:45,465 --> 00:07:47,258
- Jak leci?
- Miło cię widzieć.
98
00:07:49,135 --> 00:07:52,722
Cała moja przeszłość jest tuż przede mną.
99
00:07:52,805 --> 00:07:53,681
Serio.
100
00:07:59,854 --> 00:08:02,940
Zajmijmy się od razu Trảng Bàng,
8 czerwca 1972 roku.
101
00:08:03,024 --> 00:08:05,443
INSTRUKCJA PRZEKAZYWANIA WIEŚCI Z WIETNAMU
102
00:08:05,526 --> 00:08:07,487
{\an8}Jak zaczął się twój dzień?
103
00:08:07,570 --> 00:08:08,529
{\an8}FOTOEDYTOR, AP
104
00:08:08,613 --> 00:08:10,531
{\an8}Zwykle byłem w pracy około 7.30,
105
00:08:10,615 --> 00:08:12,200
przeglądałem nocne depesze
106
00:08:12,283 --> 00:08:15,453
i wstępne raporty o tym,
co mieliśmy wypuścić.
107
00:08:18,372 --> 00:08:22,543
W biurze AP nie słyszeliśmy,
że coś się stało w Trảng Bàng.
108
00:08:23,127 --> 00:08:26,297
Nawet nie wiedzieliśmy,
że coś się działo za miastem.
109
00:08:28,883 --> 00:08:31,219
Siedzieliście w Sajgonie.
110
00:08:31,302 --> 00:08:33,638
Co się stało, gdy wróciłeś z lunchu?
111
00:08:34,347 --> 00:08:38,309
Wróciłem trochę później
niż zwykle, około trzeciej.
112
00:08:38,392 --> 00:08:43,523
Horst Faas i Peter Arnett
wciąż jedli w The Royale Hotel,
113
00:08:44,148 --> 00:08:47,151
a Jackson zdążył już wywołać film.
114
00:08:49,987 --> 00:08:52,156
Jackson powiedział: „Spójrz na to”.
115
00:08:53,574 --> 00:08:58,037
Było tam zdjęcie
tej nagiej dziewczyny biegnącej drogą.
116
00:08:58,913 --> 00:09:03,334
Naszą pierwszą reakcją było:
„Nie możemy tego użyć”.
117
00:09:03,417 --> 00:09:06,587
Nigdy nie pokazujemy nagości dzieci.
118
00:09:07,380 --> 00:09:09,382
Przejrzałem też cały film.
119
00:09:09,465 --> 00:09:12,385
Sprawdziłem podpisy autorów zdjęć.
120
00:09:13,886 --> 00:09:17,515
Mieliśmy system
podwójnego rejestrowania w zeszycie.
121
00:09:18,224 --> 00:09:21,310
Były cztery klisze: zdjęcia Nicka Út
122
00:09:21,394 --> 00:09:23,729
i dwóch wolnych strzelców.
123
00:09:25,106 --> 00:09:29,026
Frontalne ujęcie było wolnego strzelca.
Sprawdziłem jego nazwisko.
124
00:09:30,736 --> 00:09:36,742
Nick Út zrobił zdjęcie pokazujące
przebiegającą dziewczynkę od boku.
125
00:09:36,826 --> 00:09:40,037
Wybrałem je, bo było dyskretne.
126
00:09:40,788 --> 00:09:43,541
I wtedy Horst Faas wrócił z lunchu.
127
00:09:44,041 --> 00:09:46,002
{\an8}Horst Faas, legenda AP.
128
00:09:46,085 --> 00:09:49,046
{\an8}GŁÓWNY FOTOGRAF AP
NA AZJĘ POŁUDNIOWĄ, 1962-1974
129
00:09:49,130 --> 00:09:52,216
{\an8}Postawny facet. Prawdziwy zawodowiec.
130
00:09:52,300 --> 00:09:58,055
Laboratorium, które zorganizował w biurze
Associated Press, było światowej klasy.
131
00:09:58,723 --> 00:10:00,933
Ale był też trudnym kierownikiem.
132
00:10:01,017 --> 00:10:05,938
Nikt nie chciał wchodzić
Horstowi w drogę. Był wybuchowy.
133
00:10:07,106 --> 00:10:09,900
Zdjęcie leżało na biurku.
134
00:10:09,984 --> 00:10:13,571
Zobaczył je i mówi: „Tak! Wypuszczamy je”.
135
00:10:14,780 --> 00:10:19,285
Żadnych wątpliwości.
To była jego decyzja. A on był szefem.
136
00:10:20,786 --> 00:10:22,997
Zacząłem tworzyć opis.
137
00:10:24,957 --> 00:10:27,501
Dobiegałem końca. Miałem cztery linijki.
138
00:10:27,585 --> 00:10:33,299
Przed nazwiskiem fotografa
agencyjnego wpisywaliśmy „STF/”,
139
00:10:33,382 --> 00:10:37,845
a przed nazwiskiem
wolnego strzelca „STR/”.
140
00:10:37,928 --> 00:10:40,973
Spojrzałem do notatnika.
141
00:10:41,557 --> 00:10:45,519
A Horst Faas, który stał
tuż obok mnie, powiedział:
142
00:10:45,603 --> 00:10:47,647
„Wpisz Nicka Út.
143
00:10:48,731 --> 00:10:50,149
Zrób agencyjne”.
144
00:10:50,232 --> 00:10:52,818
„Wpisz Nicka Út”. To były jego słowa.
145
00:10:55,196 --> 00:10:59,492
To zdanie zostało ze mną
przez resztę życia.
146
00:11:00,284 --> 00:11:04,789
Ale dlaczego nie odmówiłeś Horstowi?
147
00:11:06,916 --> 00:11:10,503
Zmagałem się z tym
pytaniem przez całe życie.
148
00:11:11,504 --> 00:11:15,424
Swoją pracę zawdzięczałem
Horstowi Faasowi.
149
00:11:15,508 --> 00:11:18,928
Byłem żonaty od trzech lat
i mieliśmy dwójkę dzieci.
150
00:11:19,011 --> 00:11:21,013
A to była moja praca.
151
00:11:21,597 --> 00:11:22,682
Mój chleb.
152
00:11:22,765 --> 00:11:26,018
Po prostu się nie przeciwstawiłem.
153
00:11:27,186 --> 00:11:30,523
Czułem się z tym źle przez resztę życia -
154
00:11:30,606 --> 00:11:33,776
że nie byłem wystarczająco odważny.
155
00:11:33,859 --> 00:11:37,405
To jedna z tych rzeczy, które mnie nękały.
156
00:11:37,488 --> 00:11:39,448
Masz rację, miałem poczucie winy.
157
00:11:47,498 --> 00:11:51,043
Pamiętam, że wrócił wtedy bardzo późno.
158
00:11:51,127 --> 00:11:52,712
Był bardzo zdenerwowany.
159
00:11:52,795 --> 00:11:55,840
{\an8}Ciągle mówił o tej dziewczynce…
160
00:11:55,923 --> 00:11:57,591
{\an8}ŻONA CARLA
161
00:11:57,675 --> 00:12:00,553
…z oparzeniem i tamtych wydarzeniach.
162
00:12:01,429 --> 00:12:03,139
Pamiętam, jak wspomniał,
163
00:12:03,222 --> 00:12:07,935
że Horst chciał, żeby umieścił
nazwisko Nicka Út pod tamtym zdjęciem.
164
00:12:08,644 --> 00:12:11,522
Ale to nie Nick Út je wykonał.
165
00:12:13,524 --> 00:12:15,109
Był bardzo zdenerwowany.
166
00:12:16,485 --> 00:12:17,611
Tyle pamiętam.
167
00:12:26,287 --> 00:12:30,541
Gdy przychodziłam do biura,
Wietnamczycy zawsze ze mną rozmawiali.
168
00:12:30,624 --> 00:12:32,418
Co mówili?
169
00:12:32,918 --> 00:12:35,296
Że tego zdjęcia nie zrobił Nick Út.
170
00:12:36,046 --> 00:12:40,593
Czyli wśród wietnamskich fotografów
była to taka tajemnica poliszynela?
171
00:12:42,428 --> 00:12:45,181
Carl, przejrzeliśmy te zdjęcia
172
00:12:45,264 --> 00:12:47,975
i możemy rozpoznać na nich
większość ludzi:
173
00:12:48,058 --> 00:12:50,311
ekipę NBC, Nicka Út.
174
00:12:50,394 --> 00:12:53,689
Ale jest na tych zdjęciach
pewien człowiek.
175
00:12:53,773 --> 00:12:56,609
Nigdy nie widziałem
żadnych jego fotografii…
176
00:12:56,692 --> 00:12:58,444
Wiesz, kto to jest?
177
00:12:58,527 --> 00:13:01,947
Podejrzewam, że to może być
człowiek, którego szukamy.
178
00:13:02,031 --> 00:13:06,327
A więc, według twojej hipotezy,
to jest wolny strzelec,
179
00:13:06,410 --> 00:13:08,954
który sfotografował Kim Phúc od przodu.
180
00:13:09,038 --> 00:13:10,456
Właśnie tak.
181
00:13:10,539 --> 00:13:15,377
Nieznany wolny strzelec. Nie należał
do naszej stałej ekipy wolnych strzelców.
182
00:13:15,461 --> 00:13:17,838
Nie znałem dobrze jego nazwiska,
183
00:13:17,922 --> 00:13:19,381
więc go nie pamiętam.
184
00:13:23,552 --> 00:13:26,680
Minęło 50 lat, a ja wkrótce skończę 80.
185
00:13:27,431 --> 00:13:33,604
Zanim odejdę, bardzo chciałbym
znaleźć prawdziwego fotografa i…
186
00:13:33,687 --> 00:13:35,815
go przeprosić.
187
00:13:39,568 --> 00:13:42,112
Wiem, że przeprosiny nigdy nie wystarczą,
188
00:13:42,196 --> 00:13:46,909
ale przynajmniej pozwolą
właściwie naświetlić fakty.
189
00:13:46,992 --> 00:13:52,039
Myślę, że na tym etapie przeprosiny
są najlepszą rzeczą, jaką mogę zrobić.
190
00:13:52,706 --> 00:13:55,334
- I może jedyną.
- Właśnie.
191
00:14:03,717 --> 00:14:09,932
{\an8}Nick Út jest prawie tak znany
jak samo to zdjęcie.
192
00:14:10,015 --> 00:14:14,228
{\an8}Dziewczynka biegła z rozłożonymi
ramionami. Potem od razu uciekłem i…
193
00:14:14,311 --> 00:14:18,566
Brat Nicka, Huỳnh Thanh Mỹ,
był aktorem i fotografem,
194
00:14:18,649 --> 00:14:22,027
którego zabito w czasie pracy
dla AP w 1965 roku.
195
00:14:23,237 --> 00:14:24,905
Opowieść o chłopcu z wioski,
196
00:14:24,989 --> 00:14:27,658
który wychodzi z cienia
starszego rodzeństwa…
197
00:14:27,741 --> 00:14:28,909
AP to moja rodzina.
198
00:14:28,993 --> 00:14:32,121
…i zdobywa nagrodę
Pulitzera w wieku 21 lat
199
00:14:32,621 --> 00:14:34,498
to opowieść legendarna.
200
00:14:35,708 --> 00:14:39,253
Associated Press opowiadało
tę legendę przez 50 lat,
201
00:14:39,336 --> 00:14:42,631
również w książce i filmie
From Hell to Hollywood.
202
00:14:43,132 --> 00:14:45,593
Przybyłem do Los Angeles w 1977 roku.
203
00:14:45,676 --> 00:14:48,512
Spojrzałem na Hollywood
i powiedziałem: „O Boże”.
204
00:14:48,596 --> 00:14:50,639
„Tu i tam - wielka różnica”.
205
00:14:50,723 --> 00:14:54,393
Ma wrodzony talent do znajdowania się
w dobrych okolicznościach
206
00:14:54,476 --> 00:14:55,728
do zrobienia zdjęcia.
207
00:14:55,811 --> 00:14:59,356
Podważenie tej legendy byłoby
napisaniem historii na nowo.
208
00:15:00,065 --> 00:15:03,485
Jeśli nie Nick Út -
to kto zrobił to zdjęcie?
209
00:15:04,194 --> 00:15:06,697
{\an8}Tam były biura AP.
210
00:15:06,780 --> 00:15:08,240
{\an8}REPORTERKI
211
00:15:08,324 --> 00:15:09,909
{\an8}To się nie uda.
212
00:15:09,992 --> 00:15:12,912
Nigdy nie odnajdziemy tego człowieka.
213
00:15:13,412 --> 00:15:17,333
Nie mamy o nim żadnych informacji.
214
00:15:17,416 --> 00:15:18,918
Nie wiemy, czy żyje,
215
00:15:19,001 --> 00:15:22,463
czy nadal jest w Wietnamie,
czy gdzieś indziej.
216
00:15:22,963 --> 00:15:28,552
Pracowałem tu dużo później.
Nie znałem tych ludzi.
217
00:15:29,136 --> 00:15:32,056
Nie zna nikogo pracującego w AP.
218
00:15:32,139 --> 00:15:35,267
Zna tylko klub fotografów.
219
00:15:35,768 --> 00:15:37,686
WOJNA
220
00:15:37,770 --> 00:15:39,146
MUZEUM ŚLADÓW WOJNY
221
00:15:43,817 --> 00:15:45,194
Nazywam się Lê Vân,
222
00:15:45,277 --> 00:15:48,697
jestem dziennikarką
mieszkającą w Ho Chi Minh.
223
00:15:49,907 --> 00:15:52,743
Ta historia wzbudziła moją ciekawość.
224
00:15:52,826 --> 00:15:55,746
Ale nie miałam pewności,
czy jest prawdziwa.
225
00:15:56,246 --> 00:16:00,834
Chciałam wiedzieć: jeśli tak było,
226
00:16:00,918 --> 00:16:04,880
to jakim cudem to nie wyszło
na jaw przez tyle lat?
227
00:16:04,964 --> 00:16:09,843
Pan Carl powiedział mi, że chce odnaleźć
prawdziwego autora zdjęcia,
228
00:16:09,927 --> 00:16:11,971
żeby go przeprosić,
229
00:16:12,054 --> 00:16:15,766
i wysłał mi kilka zdjęć osoby,
230
00:16:15,849 --> 00:16:19,728
którą podejrzewa
o bycie autorem tamtej fotografii.
231
00:16:19,812 --> 00:16:23,649
Wtedy rozpoczęłam poszukiwania.
232
00:16:29,613 --> 00:16:32,992
- Dzień dobry, jak się masz?
- Miło cię widzieć. Jak leci?
233
00:16:33,075 --> 00:16:36,996
Moje pokolenie próbowało dorównać
wręcz mitologicznemu statusowi
234
00:16:37,079 --> 00:16:39,206
fotografów z Wietnamu.
235
00:16:42,626 --> 00:16:47,881
Fotograficzne dziedzictwo AP w Wietnamie
jest ufundowane na czterech Pulitzerach.
236
00:16:48,507 --> 00:16:51,135
{\an8}Samospaleniu mnicha w ujęciu
Malcolma Browna,
237
00:16:51,635 --> 00:16:54,722
eseju fotograficznym
Horsta Faasa z 1964 roku,
238
00:16:55,222 --> 00:16:57,933
egzekucji kapitana Wietkongu
Eddiego Adamsa
239
00:16:58,642 --> 00:17:01,061
oraz zdjęciu dziewięciolatki
240
00:17:01,145 --> 00:17:04,148
{\an8}uciekającej przed atakiem napalmem
w Trảng Bàng.
241
00:17:04,231 --> 00:17:08,193
{\an8}TRẢNG BÀNG, WIETNAM
242
00:17:22,207 --> 00:17:25,044
{\an8}Wybiegła ze świątyni na środek drogi…
243
00:17:25,127 --> 00:17:27,546
{\an8}KUZYNKA KIM PHÚC
12-LATKA W 1972 ROKU
244
00:17:27,629 --> 00:17:30,841
…a potem wszyscy uciekli tu,
gdzie teraz stoimy.
245
00:17:33,844 --> 00:17:37,848
{\an8}Najpierw zbombardowali ten obszar,
a potem kolejne.
246
00:17:37,931 --> 00:17:40,851
{\an8}KUZYN KIM PHÚC
11-LATEK W 1972 ROKU
247
00:17:42,561 --> 00:17:44,104
To był pierwszy atak.
248
00:17:44,188 --> 00:17:46,899
Więc to te ładunki napalmu
poparzyły dzieci?
249
00:17:46,982 --> 00:17:48,984
- Tak, napalm.
- Jasne.
250
00:17:49,068 --> 00:17:52,029
To ja z rodziną Kim Phúc.
251
00:17:52,112 --> 00:17:54,198
To jest Kim Phúc. Tâm.
252
00:17:54,698 --> 00:17:57,785
To wszystko rodzina, oni też.
253
00:17:58,619 --> 00:18:00,079
Czy to pani?
254
00:18:00,162 --> 00:18:02,331
Gdzie pani jest? Tutaj.
255
00:18:03,082 --> 00:18:05,667
- I… tutaj.
- Tak, to ja.
256
00:18:06,168 --> 00:18:11,632
Moja siostra prowadziła
mojego brata. Było dużo krzyku.
257
00:18:11,715 --> 00:18:13,759
Zachowałem spokój
258
00:18:13,842 --> 00:18:17,971
i pozdejmowałem fragmenty bomby,
259
00:18:18,055 --> 00:18:23,143
które przykleiły się do nich
jak przypalony ryż.
260
00:18:23,227 --> 00:18:27,106
Gdzie pani się znajdowała,
gdy spadła bomba?
261
00:18:27,189 --> 00:18:28,524
Uciekałam.
262
00:18:29,024 --> 00:18:30,442
A gdy biegłam,
263
00:18:31,110 --> 00:18:32,528
spadła bomba.
264
00:18:33,237 --> 00:18:38,325
Uciekałam z oddziałem 25, a Kim Phúc
była z babcią i została poparzona.
265
00:18:38,826 --> 00:18:40,744
Wybiegła pani z Kim Phúc?
266
00:18:41,537 --> 00:18:45,415
Uciekaliśmy razem.
Każda z grup po jednej stronie mostu -
267
00:18:45,499 --> 00:18:47,918
biegliśmy, upadaliśmy, krzyczeliśmy.
268
00:18:48,001 --> 00:18:50,671
Podbiegła pani do reporterów?
269
00:18:50,754 --> 00:18:52,673
Rozumiała pani, kim byli,
270
00:18:52,756 --> 00:18:55,843
czym się zajmowali?
Wiedziała pani, że to reporterzy?
271
00:18:55,926 --> 00:18:58,554
Nie, nie wiedziałam kto robił zdjęcia.
272
00:18:58,637 --> 00:19:03,100
To wtedy wykonano
jedne z ostatnich fotografii.
273
00:19:03,183 --> 00:19:06,311
Ranne dzieci trafiły do szpitala.
274
00:19:06,395 --> 00:19:10,816
Pamięta pani, jak do tego doszło?
W jaki sposób dzieci trafiły do szpitala?
275
00:19:10,899 --> 00:19:13,819
W szczególności
jak Kim Phúc trafiła do szpitala?
276
00:19:13,902 --> 00:19:15,571
Wsadzili je do pojazdu.
277
00:19:15,654 --> 00:19:17,114
Kto ją wsadził?
278
00:19:17,197 --> 00:19:20,242
Ludzie pomagali
sobie wzajemnie i ją tam umieścili.
279
00:19:20,325 --> 00:19:22,035
Kim oni byli?
280
00:19:22,536 --> 00:19:24,246
Było tam sporo ludzi.
281
00:19:24,329 --> 00:19:27,749
- Cywile czy żołnierze?
- Cywile. Wsadzili ją do pojazdu.
282
00:19:27,833 --> 00:19:31,503
Wtedy każdego schludnie wyglądającego
człowieka o jasnej skórze
283
00:19:31,587 --> 00:19:34,339
braliśmy za Amerykanina.
284
00:19:34,423 --> 00:19:39,678
Powiedzieliśmy: „Niech ją zabiorą,
uratują ją”. I została uratowana.
285
00:19:40,679 --> 00:19:41,805
Panie Bach,
286
00:19:41,889 --> 00:19:46,310
czy to ten człowiek, którego pan widział,
zawiózł Kim Phúc do szpitala?
287
00:19:47,269 --> 00:19:48,353
Nie.
288
00:19:49,229 --> 00:19:52,316
Tą osobą był dobrze ubrany cywil.
289
00:19:53,317 --> 00:19:56,153
To wszystko, co pamiętamy.
290
00:19:57,487 --> 00:19:59,156
Przeszłość trzeba puszczać.
291
00:20:01,950 --> 00:20:03,285
Dziękuję państwu.
292
00:20:03,785 --> 00:20:05,329
Panie i panowie, Nick Út.
293
00:20:06,705 --> 00:20:08,832
Dobry wieczór państwu.
294
00:20:09,333 --> 00:20:15,214
Ona by tego nie przeżyła. Nick odłożył
aparat i zawiózł ją do szpitala.
295
00:20:15,297 --> 00:20:18,634
Podniosłem ją,
wsadziłem do służbowego vana,
296
00:20:18,717 --> 00:20:23,305
a wszystkie dzieci w środku,
płakały przez całe 35-40 minut.
297
00:20:23,388 --> 00:20:25,849
Zatrzymaliśmy się w szpitalu Củ Chi.
298
00:20:26,433 --> 00:20:30,229
Pokazałem im legitymację prasową,
od razu zabrali ją do środka.
299
00:20:44,076 --> 00:20:48,705
To zdjęcie wywarło ogromny wpływ
na historię mojego kraju.
300
00:20:50,874 --> 00:20:57,589
Zdjęcie „Napalm Girl” pomogło
ruchowi antywojennemu w Wietnamie.
301
00:20:57,673 --> 00:21:01,343
To było bardzo znaczące dla Wietnamczyków,
302
00:21:01,426 --> 00:21:04,846
którzy doświadczyli długiej wojny
pełnej bólu i strat.
303
00:21:05,430 --> 00:21:11,728
Z tego powodu człowiek, który uchwycił
tamtą chwilę i pokazał ją światu
304
00:21:11,812 --> 00:21:16,149
jest bohaterem wietnamskiej historii.
305
00:21:20,946 --> 00:21:23,407
SAJGON, 1970 ROK
306
00:21:23,490 --> 00:21:26,785
Widziałem całą wojnę
w Wietnamie, od 1968 roku,
307
00:21:26,868 --> 00:21:28,287
na czarno-białym filmie.
308
00:21:29,913 --> 00:21:32,332
Ludzie z zewnątrz nie wiedzieli,
309
00:21:32,416 --> 00:21:35,168
jaka była konkurencja
wśród prasy w Sajgonie.
310
00:21:35,252 --> 00:21:38,088
Było tam ponad tysiąc
akredytowanych dziennikarzy
311
00:21:38,171 --> 00:21:39,423
z całego świata.
312
00:21:40,549 --> 00:21:42,342
{\an8}Gdy słyszałeś o ważnej bitwie…
313
00:21:42,426 --> 00:21:44,177
{\an8}KORESPONDENT ZAGRANICZNY, AFP
314
00:21:44,261 --> 00:21:48,515
{\an8}…wstawałeś rano, by być pierwszym,
który poleci tam helikopterem.
315
00:21:49,016 --> 00:21:52,644
Byłeś zadowolony, jeśli zdążyłeś
przed ludźmi z AP i Reutersa.
316
00:21:59,568 --> 00:22:02,154
{\an8}Dziennikarze nosili
honorowy stopień majora…
317
00:22:02,237 --> 00:22:03,405
{\an8}REPORTER, AP
318
00:22:03,488 --> 00:22:08,368
{\an8}…więc mogliśmy spławić jakiegoś kapitana
czekającego w kolejce do helikoptera.
319
00:22:10,746 --> 00:22:14,833
Dla młodego dziennikarza
to był prawdziwy park przygód.
320
00:22:15,334 --> 00:22:19,087
Muszę przyznać,
że bardziej interesowała mnie przygoda,
321
00:22:19,171 --> 00:22:22,007
niż czynnik ludzki w kontekście wojny.
322
00:22:23,508 --> 00:22:26,595
Z czasem coraz lepiej
zaczynałem rozumieć jej horror.
323
00:22:29,514 --> 00:22:32,601
Podczas operacji zabito 53 wrogów.
324
00:22:33,685 --> 00:22:36,021
Zatrzymano 856 podejrzanych.
325
00:22:36,855 --> 00:22:40,317
Wśród reporterów panowało
poczucie koleżeństwa.
326
00:22:40,400 --> 00:22:43,362
{\an8}Wyjeżdżali w ciągu dnia,
często w rejony walk…
327
00:22:43,445 --> 00:22:45,822
{\an8}DZIENNIKARZ NIEZALEŻNY, NEW YORK TIMES
328
00:22:45,906 --> 00:22:47,282
{\an8}…by wrócić wieczorem,
329
00:22:48,241 --> 00:22:51,328
kompletnie odciętymi
od tragicznej sytuacji ludności.
330
00:22:52,162 --> 00:22:53,830
To było surrealistyczne.
331
00:22:53,914 --> 00:22:57,709
W całym mieście latały pociski,
332
00:22:58,460 --> 00:23:01,046
a my siedzieliśmy, patrzyliśmy na to
333
00:23:01,671 --> 00:23:03,632
i sączyliśmy gin z tonikiem.
334
00:23:07,761 --> 00:23:11,640
Carl i ja przyjaźniliśmy się,
ale byliśmy bardzo różni.
335
00:23:12,224 --> 00:23:13,850
Mieszkaliśmy tu na stałe.
336
00:23:15,102 --> 00:23:17,354
Obaj mieliśmy wietnamskie żony.
337
00:23:18,188 --> 00:23:21,483
Wieczorami wychodziliśmy napić się piwa,
338
00:23:21,566 --> 00:23:25,320
spędzaliśmy czas wśród Wietnamczyków.
339
00:23:27,572 --> 00:23:32,911
Obaj darzyliśmy szacunkiem
bogactwo wietnamskiej kultury.
340
00:23:32,994 --> 00:23:35,580
Ten naród wiele wycierpiał.
341
00:23:37,499 --> 00:23:40,669
Biuro Associated Press
było niesamowitą szkołą.
342
00:23:40,752 --> 00:23:43,296
Ja wiele się tam nauczyłem.
343
00:23:44,506 --> 00:23:49,177
Podczas ofensywy wielkanocnej
na przełomie marca i kwietnia 1972 roku
344
00:23:49,261 --> 00:23:52,180
spora część piechoty USA
została już wycofana.
345
00:23:52,264 --> 00:23:56,726
W ramach wygaszania zachodnie agencje
zmniejszały też liczbę pracowników.
346
00:23:56,810 --> 00:23:59,604
Byłem wtedy fotoedytorem.
347
00:24:00,772 --> 00:24:04,192
Tak więc gdy ruszyła ofensywa,
brakowało nam ludzi.
348
00:24:04,276 --> 00:24:09,322
Byliśmy w tarapatach. Przegrywaliśmy
z United Press International.
349
00:24:10,282 --> 00:24:15,370
Horst Faas wrócił z Singapuru
i przejął za mnie robienie zdjęć.
350
00:24:16,246 --> 00:24:19,082
Sajgońska prasa miała
swoje kluczowe postacie.
351
00:24:19,166 --> 00:24:21,793
Horst Faas był legendą.
352
00:24:22,294 --> 00:24:24,963
W biurze AP jego słowo było niepodważalne.
353
00:24:25,046 --> 00:24:29,426
Pracował z Peterem Arnettem i innymi
laureatami Pulitzera. To było ważne.
354
00:24:30,010 --> 00:24:33,555
Horst był zadziornym gościem
z cudownym bawarskim akcentem.
355
00:24:34,139 --> 00:24:38,143
Lubił popić i pojeść,
a przy tym był świetnym fotografem.
356
00:24:38,226 --> 00:24:40,896
Miał zdolność robienia dobrych zdjęć.
357
00:24:40,979 --> 00:24:46,401
Mieliśmy zespół złożony z zachodnich
i kilku wietnamskich fotografów
358
00:24:46,485 --> 00:24:52,032
oraz armię wolnych strzelców Faasa
rozsianych po całym terenie.
359
00:24:52,949 --> 00:24:55,702
Polegali na wietnamskich fotografach,
360
00:24:55,785 --> 00:25:00,332
którzy, uzbrojeni w klisze,
spędzali całe dnie na froncie
361
00:25:00,415 --> 00:25:02,375
i wracali po tygodniu czy dwóch.
362
00:25:03,376 --> 00:25:07,923
Fotografowie armii Wietnamu Południowego,
którzy chcieli sobie dorobić.
363
00:25:08,006 --> 00:25:09,633
Przekazywali nam filmy.
364
00:25:10,133 --> 00:25:12,302
Wypisywało się kwit, podpisywali go.
365
00:25:12,385 --> 00:25:16,056
Kwit trafiał do sekretariatu,
który wypłacał im honorarium.
366
00:25:16,556 --> 00:25:17,766
20 dolarów.
367
00:25:21,937 --> 00:25:26,858
W którym momencie, w biurze, AP,
368
00:25:26,942 --> 00:25:31,404
zorientowaliście się,
jakie było znaczenie tamtego zdjęcia?
369
00:25:31,905 --> 00:25:38,620
Od razu, następnego ranka, gdy zdjęcie
poszło w świat, pojawiła się reakcja.
370
00:25:38,703 --> 00:25:42,999
Wtedy zdaliśmy sobie sprawę,
że to będzie duży temat.
371
00:25:44,167 --> 00:25:49,506
Dzieci na tym zdjęciu są ofiarami
Południowowietnamskich Sił Powietrznych.
372
00:25:53,843 --> 00:25:56,513
CIĘŻKIE NALOTY
USA BOMBARDUJE WIETNAM PÓŁNOCNY
373
00:25:56,596 --> 00:25:59,099
Nie chcemy waszej jebanej wojny!
374
00:25:59,182 --> 00:26:00,892
KONIEC Z PALENIEM DZIECI!
375
00:26:05,480 --> 00:26:07,357
A może to była ustawka?
376
00:26:07,440 --> 00:26:08,608
Mogło tak być.
377
00:26:09,526 --> 00:26:12,737
Zrobili zdjęcie małej, nagiej dziewczynce.
378
00:26:13,488 --> 00:26:16,157
I zrobiła się z tego piekielna burza.
379
00:26:19,578 --> 00:26:24,833
Tamto zdjęcie wtedy
nie zarezonowało w Wietnamie.
380
00:26:25,750 --> 00:26:26,876
{\an8}Jeśli w ogóle…
381
00:26:26,960 --> 00:26:29,129
{\an8}BYŁY AMBASADOR WIETNAMU PRZY ONZ
382
00:26:29,212 --> 00:26:34,509
{\an8}…dotarła do nas informacja
o dziewczynce poparzonej napalmem,
383
00:26:35,176 --> 00:26:37,512
to było to tylko mgnienie,
384
00:26:38,555 --> 00:26:40,348
ulotna wiadomość,
385
00:26:40,432 --> 00:26:44,477
o wiele mniejszej wagi niż wieści
386
00:26:44,561 --> 00:26:50,400
dotyczące setki czy nawet tysiąca
ludzi zabitych tamtego dnia.
387
00:26:56,156 --> 00:27:00,702
Carl chyba do mnie zadzwonił,
z prośbą o przyjście do biura AP,
388
00:27:00,785 --> 00:27:03,121
bym pomógł mu znaleźć kogoś w szpitalu.
389
00:27:03,204 --> 00:27:05,957
AP chciała kontynuacji tej historii,
390
00:27:06,041 --> 00:27:09,586
a moim zadaniem było odnaleźć Napalm Girl,
391
00:27:09,669 --> 00:27:10,837
gdziekolwiek była.
392
00:27:11,338 --> 00:27:15,300
Nick Út nie powiedział: „Hej, pomogę ci”.
393
00:27:15,383 --> 00:27:18,762
Nie przekazał nam informacji,
gdzie była dziewczynka.
394
00:27:19,429 --> 00:27:22,098
Ja, Tom Fox,
i jeszcze jeden nasz fotograf,
395
00:27:22,182 --> 00:27:24,976
wyruszyliśmy na motocyklach.
396
00:27:25,644 --> 00:27:29,105
Dobrze pamiętam, jak znaleźliśmy Kim Phúc.
397
00:27:29,189 --> 00:27:34,194
Staliśmy przy jej łóżku z Carlem.
398
00:27:34,277 --> 00:27:36,154
Była cała w bandażach,
399
00:27:36,237 --> 00:27:38,114
otoczona siatką
400
00:27:38,198 --> 00:27:39,741
i przytomna.
401
00:27:41,284 --> 00:27:43,703
Byłem oburzony
402
00:27:44,663 --> 00:27:50,543
i głęboko poruszony tą tragedią.
403
00:27:50,627 --> 00:27:53,338
Do tego ten zapach.
404
00:27:55,840 --> 00:27:59,219
Cuchnęła spalonym mięsem.
405
00:28:00,720 --> 00:28:06,476
To było bardzo trudne.
406
00:28:06,559 --> 00:28:08,228
Bardzo.
407
00:28:08,728 --> 00:28:11,648
DZIEWCZYNKA POPARZONA NAPALMEM W SZPITALU
408
00:28:11,731 --> 00:28:16,528
Poprzez Toma porozmawiałam
z jej ojcem i poznałem całą historię.
409
00:28:16,611 --> 00:28:18,571
RODZICE BYLI PRZY JEJ ŁÓŻKU
410
00:28:20,407 --> 00:28:24,202
Nie było drugiej takiej historii
jak Wietnam. Coś z nas wyssał.
411
00:28:24,285 --> 00:28:27,622
Skąd się dowiedziałeś,
jak nazywa się ten wolny strzelec?
412
00:28:27,706 --> 00:28:31,376
W 2010 roku było spotkanie
pod hasłem „Stara Wietnamska Ekipa”.
413
00:28:31,459 --> 00:28:36,005
To spotkanie ujawniło
stronę Carla, której nie znaliśmy.
414
00:28:36,089 --> 00:28:40,218
Moja żona, Kim-Dung, siedziała
z fotografem z korpusu sajgońskiego,
415
00:28:40,301 --> 00:28:42,011
który usłyszał jego nazwisko.
416
00:28:44,055 --> 00:28:47,308
Spotkanie było duże.
Mnożyły się opowieści.
417
00:28:47,392 --> 00:28:50,186
W oddali Nick Út widział,
że o czymś rozmawiamy,
418
00:28:50,270 --> 00:28:54,023
a potem ktoś powiedział do mnie:
„Słyszałaś tę nową historię?
419
00:28:54,524 --> 00:28:56,943
Znamy już nazwisko tamtego człowieka”.
420
00:28:57,026 --> 00:28:58,737
Możesz je teraz wypowiedzieć?
421
00:28:58,820 --> 00:29:00,655
- Nghệ.
- Nghệ.
422
00:29:01,948 --> 00:29:04,367
To bardzo rzadkie wietnamskie imię.
423
00:29:09,831 --> 00:29:12,584
Odnalezienie wolnego strzelca
będzie trudne,
424
00:29:12,667 --> 00:29:15,754
bo to historia sprzed wielu, wielu lat.
425
00:29:16,254 --> 00:29:21,217
Ludzie, którzy mogli go znać,
albo już odeszli,
426
00:29:21,301 --> 00:29:25,889
albo osiedlili się w innym kraju
i ich miejsce pobytu jest nieznane.
427
00:29:27,640 --> 00:29:31,269
Gdy wrzuciliśmy post na Facebooka,
informacje były szczątkowe.
428
00:29:31,352 --> 00:29:32,771
NAZYWA SIĘ NGHỆ
429
00:29:32,854 --> 00:29:33,938
GDZIE TERAZ JEST
430
00:29:34,522 --> 00:29:36,232
Nie miałam wielkich nadziei.
431
00:29:39,861 --> 00:29:42,864
„Gary, fajnie mi się z tobą
wczoraj rozmawiało,
432
00:29:42,947 --> 00:29:46,493
ale mój prawnik
odradził mi pojawienie się w filmie.
433
00:29:46,993 --> 00:29:51,623
Wybacz, że ciągle odmawiam. Naciskasz,
a ja nie mogę zrobić już nic więcej”.
434
00:29:52,457 --> 00:29:54,417
To takie rozczarowujące.
435
00:29:54,501 --> 00:29:56,503
To drugi zachodni dziennikarz,
436
00:29:56,586 --> 00:29:59,297
który zgodził się
porozmawiać i się wycofał.
437
00:30:00,173 --> 00:30:02,926
Kto tam był tamtego dnia?
438
00:30:03,426 --> 00:30:05,386
Na zdjęciu, którego autorstwo AP
439
00:30:05,470 --> 00:30:09,140
przypisuje Nickowi Út, widzimy ekipę NBC,
440
00:30:10,517 --> 00:30:12,310
Brytyjczyków z ITN,
441
00:30:12,977 --> 00:30:15,438
korespondenta New York Times,
442
00:30:15,522 --> 00:30:18,107
korespondenta Chicago Tribune
443
00:30:18,191 --> 00:30:19,734
oraz kilka innych osób,
444
00:30:20,235 --> 00:30:23,363
zapewne wolnych strzelców
albo fotografów wojskowych.
445
00:30:23,446 --> 00:30:28,743
Jest z nami David Burnett,
światowej sławy fotoreporter.
446
00:30:28,827 --> 00:30:32,038
{\an8}David Burnett był wtedy
zarówno w Trảng Bàng…
447
00:30:32,121 --> 00:30:32,997
{\an8}FOTOREPORTER
448
00:30:33,081 --> 00:30:35,124
{\an8}…jak i później w biurze AP.
449
00:30:35,208 --> 00:30:39,295
{\an8}- Wszyscy sądzą, że po prawej to ja.
- To nie ty? No dobra.
450
00:30:39,379 --> 00:30:44,634
David wielokrotnie zapewniał,
że zdjęcie zrobił Nick.
451
00:30:44,717 --> 00:30:49,138
Widzieliśmy na drodze ludzi
uciekających w naszą stronę od dymu.
452
00:30:49,222 --> 00:30:54,310
Nick i jeszcze jeden reporter
od razu wybiegli im naprzeciw.
453
00:30:54,394 --> 00:30:58,147
Ja jeszcze przez pół minuty
zmieniałem film.
454
00:30:58,231 --> 00:31:02,277
W ciągu tych 30 sekund
Nicky zrobił swoje zdjęcie.
455
00:31:02,986 --> 00:31:06,906
Ale David stwierdził,
że nie widział, kto zrobił to zdjęcie.
456
00:31:06,990 --> 00:31:11,286
Pamiętam, jak byłem
w dziale foto w biurze AP,
457
00:31:11,369 --> 00:31:14,205
gdy pojawił się
technik z małą odbitką 5x7.
458
00:31:14,289 --> 00:31:16,624
Horst Faas na nią spojrzał i mówi:
459
00:31:16,708 --> 00:31:20,044
„Dobra robota, Nick. Wyślijcie je”.
460
00:31:20,545 --> 00:31:23,339
Więc Peter Arnett powtarzał:
461
00:31:23,423 --> 00:31:25,967
„Byłem w biurze AP.
Wiem, co się wydarzyło”.
462
00:31:26,050 --> 00:31:29,721
Ale Peter nie był przy tym,
co zaszło w fotolabie.
463
00:31:29,804 --> 00:31:32,849
Było bardzo niewielu
świadków tego zdarzenia.
464
00:31:34,976 --> 00:31:38,187
Osłabić pozycję AP w Wietnamie
465
00:31:38,271 --> 00:31:41,941
i osłabić Horsta Faasa to wielka sprawa.
466
00:31:42,025 --> 00:31:45,445
Całe ich dziedzictwo jest zawarte
w tym jednym wspomnieniu.
467
00:31:46,571 --> 00:31:50,450
A co z Wietnamczykami,
którzy z nami nie rozmawiali?
468
00:31:50,950 --> 00:31:52,493
Mamy ludzi z NBC.
469
00:31:52,577 --> 00:31:54,787
Võ Suu i Tran Van Thân.
470
00:31:54,871 --> 00:31:57,040
- Võ Suu odmówił?
- Tak, odmówił.
471
00:31:58,082 --> 00:32:01,044
Pewnego dnia zadzwoniłem
do *** i spytałem go o to.
472
00:32:01,127 --> 00:32:02,086
GŁOS FREELANCERA
473
00:32:02,170 --> 00:32:05,006
Mówił: „Pogadaj z Carlem, on mówi prawdę”.
474
00:32:05,089 --> 00:32:08,343
- Dobrze.
- Więcej już nie chciał powiedzieć.
475
00:32:09,761 --> 00:32:15,767
W tej całej historii nie chodzi
o to, że Nick ukradł zdjęcie.
476
00:32:15,850 --> 00:32:18,311
To jest coś, co Nicka spotkało.
477
00:32:20,688 --> 00:32:22,649
Nie rozmawiano z nim, prawda?
478
00:32:22,732 --> 00:32:25,026
Z tego, co wiemy od Carla.
479
00:32:25,109 --> 00:32:29,739
Przypisali mu je. To w niego walnęło.
480
00:32:29,822 --> 00:32:31,950
Ktoś rzucił mu gorący kartofel.
481
00:32:32,033 --> 00:32:35,036
Pod wieloma względami on też jest ofiarą.
482
00:32:35,536 --> 00:32:39,165
Musimy go traktować z należytą
godnością i szacunkiem, prawda?
483
00:32:39,874 --> 00:32:40,917
DROGI NICKU,
484
00:32:41,000 --> 00:32:44,128
ZWRACAM SIĘ DO CIEBIE Z PROŚBĄ O ROZMOWĘ
485
00:33:05,441 --> 00:33:06,484
- Terri?
- Tak.
486
00:33:08,027 --> 00:33:12,156
Skyraidery zrzucają tu napalm.
487
00:33:12,240 --> 00:33:15,868
Widzimy szereg reporterów, wybuchy.
488
00:33:16,452 --> 00:33:21,833
To Nick Út ze swoimi
torbami na sprzęt i peleryną.
489
00:33:21,916 --> 00:33:23,251
I hełmem.
490
00:33:23,334 --> 00:33:24,627
Oczywiście.
491
00:33:25,128 --> 00:33:29,757
Zawsze mówił,
że babcia przybiegła pierwsza,
492
00:33:30,341 --> 00:33:32,802
a drugie dziecko przyniósł ten człowiek.
493
00:33:33,886 --> 00:33:36,264
A tu jest to zdjęcie
494
00:33:36,347 --> 00:33:39,142
i jeszcze jedno, następne ujęcie.
495
00:33:39,726 --> 00:33:41,978
To jest zdjęcie Nicka Út.
496
00:33:42,562 --> 00:33:44,230
Co ciekawe,
497
00:33:44,313 --> 00:33:46,524
zostało zrobione od strony Sajgonu,
498
00:33:46,607 --> 00:33:49,110
w kierunku dymu.
499
00:33:50,069 --> 00:33:53,364
Potem rząd fotografów się odwrócił.
500
00:33:53,448 --> 00:33:55,700
Dzieci przebiegły.
501
00:33:56,409 --> 00:33:59,328
I kogo my tu widzimy?
502
00:34:00,413 --> 00:34:02,415
Widzimy Nicka Út,
503
00:34:02,498 --> 00:34:06,169
ale nie znajduje się w grupie reporterów,
504
00:34:06,252 --> 00:34:09,213
którzy uchwycili obraz
Kim Phúc biegnącej drogą,
505
00:34:09,297 --> 00:34:11,924
teraz w stronę…
506
00:34:12,008 --> 00:34:14,177
- …Sajgonu, od świątyni.
- Tak.
507
00:34:16,387 --> 00:34:18,931
Jeśli przekażemy ten ciąg obrazów…
508
00:34:19,015 --> 00:34:20,141
Tak.
509
00:34:20,224 --> 00:34:22,685
…ekspertom kryminalistyki…
510
00:34:22,769 --> 00:34:27,106
powinni nam pomóc w ustaleniu,
kto stał w miejscu,
511
00:34:27,190 --> 00:34:29,984
z którego wykonano zdjęcie.
512
00:34:30,485 --> 00:34:33,112
- Z pewnym prawdopodobieństwem.
- Jasne.
513
00:34:33,196 --> 00:34:37,408
W Paryżu jest świetna grupa
kryminalistyczna, Index Investigation.
514
00:34:37,492 --> 00:34:38,868
Mogliby na to spojrzeć.
515
00:34:38,951 --> 00:34:40,203
SZUKAM FIRMY, KTÓRA…
516
00:34:40,286 --> 00:34:41,829
Nawet bez rozstrzygnięcia
517
00:34:41,913 --> 00:34:45,541
samo podjęcie próby będzie świadczyć
o szczerych intencjach.
518
00:34:53,216 --> 00:34:55,635
9-12 miesięcy później, gdy ta fotografia
519
00:34:55,718 --> 00:35:00,973
zdobyła Pulitzera, World Press Photo,
nagrodę Overseas Press Club -
520
00:35:01,057 --> 00:35:04,352
nie był to odpowiedni moment
na wyjawienie prawdy?
521
00:35:04,435 --> 00:35:08,940
Ośmielę się powiedzieć, że było już
za późno. Zamietliśmy sprawę pod dywan.
522
00:35:09,440 --> 00:35:11,776
- Nigdy o tym nie gadaliśmy.
- Dlaczego?
523
00:35:12,276 --> 00:35:16,322
Horst Faas nie był gościem,
z którym chciałoby się dyskutować.
524
00:35:16,405 --> 00:35:19,951
Nie byłem na takiej pozycji,
by móc zrobić z tego aferę.
525
00:35:20,535 --> 00:35:22,328
Ale czekać aż Horst umrze?
526
00:35:22,411 --> 00:35:26,874
Wiem, że to nie było w porządku,
że czekałem aż do jego śmierci.
527
00:35:27,875 --> 00:35:31,796
W ciągu lat rozmawiałem
o tym z ludźmi prywatnie.
528
00:35:33,506 --> 00:35:37,468
Horst Faas, który był moim przełożonym.
Ja podpisałem zdjęcie.
529
00:35:37,552 --> 00:35:40,680
„STF/nazwisko…”.
530
00:35:41,180 --> 00:35:45,143
Na spotkaniu Wietnamskiej Ekipy
zagadnąłem Arnetta:
531
00:35:45,226 --> 00:35:48,187
„Nie wiem, czy wiesz, ale tak to było”.
532
00:35:48,271 --> 00:35:51,274
Otworzyłem się przed nim.
533
00:35:51,774 --> 00:35:55,653
Mam tu coś od Petera Arnetta,
534
00:35:56,154 --> 00:36:00,575
legendarnego zdobywcy Pulitzera,
korespondenta AP z wojny w Wietnamie,
535
00:36:00,658 --> 00:36:03,369
bliskiego kumpla Horsta:
536
00:36:03,452 --> 00:36:06,455
„Drogi Carlu,
jestem zszokowany twoją historią.
537
00:36:06,539 --> 00:36:09,917
Musisz wiedzieć, że AP
wraz z całymi swoimi zasobami,
538
00:36:10,001 --> 00:36:12,253
i Horst oraz jego przyjaciele
539
00:36:12,336 --> 00:36:15,673
razem z Nickiem Út
i jego wietnamskimi współpracownikami
540
00:36:15,756 --> 00:36:18,759
zrobią wszystko,
żeby zdyskredytować ciebie,
541
00:36:18,843 --> 00:36:23,431
twoje dochodzenie
i podważyć wszystko, co mówisz”.
542
00:36:23,514 --> 00:36:24,807
Mocne.
543
00:36:24,891 --> 00:36:27,602
Dość niezwykłe jak na Arnetta.
544
00:36:28,186 --> 00:36:30,605
Jaka jest na tym data?
545
00:36:30,688 --> 00:36:32,899
5 sierpnia 2009 roku.
546
00:36:34,150 --> 00:36:36,986
A potem znów, w 2015 roku,
547
00:36:37,069 --> 00:36:38,529
na forum publicznym,
548
00:36:38,613 --> 00:36:40,031
Arnett przemówił.
549
00:36:40,615 --> 00:36:42,909
„Kierownictwo AP jest świadome
550
00:36:42,992 --> 00:36:46,454
ewidentnie fałszywych,
prywatnych twierdzeń Robinsona
551
00:36:46,537 --> 00:36:48,539
z ostatnich kilku lat
552
00:36:48,623 --> 00:36:52,960
i będzie bronić reputacji Nicka
na podstawie zeznań świadków
553
00:36:53,044 --> 00:36:58,132
i zapisów fotograficznych AP,
jeśli tamten upubliczni owe twierdzenia”.
554
00:37:03,429 --> 00:37:07,391
Peter Arnett twierdzi,
że kierownictwo wyższego szczebla AP
555
00:37:07,475 --> 00:37:10,102
wie o twoich zarzutach.
556
00:37:10,603 --> 00:37:12,939
- Kontaktowali się z tobą?
- Nie.
557
00:37:13,522 --> 00:37:15,191
Nigdy tego nie zrobili.
558
00:37:15,274 --> 00:37:18,694
Myślałeś kiedyś
o skontaktowaniu się z Nickiem
559
00:37:18,778 --> 00:37:21,572
i porozmawianiu z nim o tym bezpośrednio?
560
00:37:21,656 --> 00:37:24,784
Gdy Nick oficjalnie
przeszedł na emeryturę,
561
00:37:24,867 --> 00:37:27,078
wysłałem mu prywatny e-mail
562
00:37:27,787 --> 00:37:31,749
ze słowami: „Słuchaj, wiesz,
że znam prawdziwą wersję tej historii.
563
00:37:31,832 --> 00:37:35,628
Dlaczego nie zejdziesz ze sceny,
by cieszyć się emeryturą?”.
564
00:37:35,711 --> 00:37:37,255
Ale on nie przestawał.
565
00:37:37,338 --> 00:37:42,510
Wietnamska kultura nakazywałaby mu
w tej kwestii większą pokorę.
566
00:37:58,693 --> 00:38:00,069
{\an8}Co jest lepsze?
567
00:38:00,152 --> 00:38:01,070
{\an8}GŁOS TOMA FOXA
568
00:38:01,153 --> 00:38:03,072
{\an8}Co jest właściwsze?
569
00:38:03,864 --> 00:38:07,910
{\an8}Mit, za którym idzie niesprawiedliwość
570
00:38:08,869 --> 00:38:11,831
czy grzebanie w tym micie
w poszukiwaniu prawdy?
571
00:38:15,001 --> 00:38:19,880
Jest jeszcze jeden aspekt tej historii,
572
00:38:19,964 --> 00:38:22,925
zupełnie poza rejestracją.
573
00:38:23,467 --> 00:38:26,637
Chodzi o człowieka,
który zrobił to zdjęcie
574
00:38:28,180 --> 00:38:31,726
i od dnia jego wykonania
575
00:38:31,809 --> 00:38:34,312
został wykluczony z rzeczywistości.
576
00:38:34,937 --> 00:38:36,397
Jak to jest?
577
00:38:36,897 --> 00:38:40,651
Jakie to jest dla jego żony i dzieci?
578
00:38:41,444 --> 00:38:45,614
Ta historia zasługuje na sprawiedliwość.
579
00:39:03,174 --> 00:39:07,386
{\an8}Jeden z moich przyjaciół
wrzucił to na Facebooka.
580
00:39:07,470 --> 00:39:09,513
{\an8}PRZYJACIEL I WSPÓŁPRACOWNIK NGHỆ
581
00:39:09,597 --> 00:39:12,016
{\an8}Od razu rozpoznałem imię,
582
00:39:12,099 --> 00:39:15,853
{\an8}bo Nghệ to mój bliski przyjaciel
i współpracownik.
583
00:39:16,437 --> 00:39:18,147
{\an8}Przeczytałem tę historię
584
00:39:18,230 --> 00:39:20,441
{\an8}i zobaczyłem zdjęcie.
585
00:39:21,192 --> 00:39:23,110
{\an8}Od razu zadzwoniłem do Nghệ…
586
00:39:23,194 --> 00:39:25,112
{\an8}PRZYJACIEL I WSPÓŁPRACOWNIK NGHỆ
587
00:39:25,196 --> 00:39:27,490
{\an8}„Nghệ, twoja historia się spełniła!”
588
00:39:28,866 --> 00:39:33,245
Powiedział: „Naprawdę? Ktoś mnie szuka?”.
589
00:39:33,329 --> 00:39:36,374
Był bardzo podekscytowany.
590
00:39:37,792 --> 00:39:39,085
„O mój Boże!”.
591
00:39:39,585 --> 00:39:43,339
„Ludzie już niedługo poznają prawdę”.
592
00:39:49,095 --> 00:39:50,763
Mogliśmy już tylko czekać.
593
00:39:52,723 --> 00:39:56,727
Ale trzy czy cztery dni później
594
00:39:56,811 --> 00:39:59,980
po opublikowaniu posta na Facebooku,
595
00:40:00,481 --> 00:40:02,858
gdy byłam w kawiarni,
596
00:40:02,942 --> 00:40:07,696
zadzwonił telefon i go odebrałam.
597
00:40:09,782 --> 00:40:11,492
Zapamiętam to na zawsze.
598
00:40:11,575 --> 00:40:13,619
Musiałam go prosić, by powtórzył.
599
00:40:14,120 --> 00:40:17,248
Stwierdził: „Pan Nghệ
właśnie do mnie dzwonił:
600
00:40:17,331 --> 00:40:20,459
»Mówi Nghệ, to mnie szukacie«”.
601
00:40:21,669 --> 00:40:26,507
Zdjęłam okulary,
zwiesiłam głowę i zaczęłam szlochać.
602
00:40:30,261 --> 00:40:33,681
Miał być w Wietnamie
jeszcze tylko przez miesiąc.
603
00:40:34,640 --> 00:40:38,144
Uznałam, że muszę
pojechać się z nim spotkać od razu.
604
00:40:40,354 --> 00:40:42,356
FIONA, ZNALEŹLIŚMY PANA NGHỆ
605
00:40:42,440 --> 00:40:44,066
JADĘ SIĘ Z NIM SPOTKAĆ
606
00:40:44,150 --> 00:40:45,901
ŻARTUJESZ?!
607
00:40:45,985 --> 00:40:47,695
NAPISZ WIĘCEJ! ON ŻYJE?
608
00:40:48,195 --> 00:40:49,655
TAK
609
00:40:49,738 --> 00:40:52,032
I TO ON ZROBIŁ ZDJĘCIE?
610
00:40:52,116 --> 00:40:54,118
TAK
611
00:40:55,411 --> 00:40:56,996
TO EKSCYTUJĄCE!
612
00:40:57,079 --> 00:40:59,665
TYLKO PYTAJ OSTROŻNIE.
NICZEGO NIE UJAWNIAJ
613
00:40:59,748 --> 00:41:06,297
MUSIMY MIEĆ DOWÓD, ŻE TO NAPRAWDĘ ON
614
00:41:10,134 --> 00:41:12,887
Czekał na nas od samego rana,
615
00:41:12,970 --> 00:41:15,431
gdy dowiedział się, że przyjedziemy.
616
00:41:17,433 --> 00:41:20,519
Niczego nie zjadł,
tylko siedział i czekał.
617
00:41:29,069 --> 00:41:33,324
Gdy go zobaczyłam, jako rzeczywistą osobę,
618
00:41:33,949 --> 00:41:38,120
stał przede mną starszy człowiek.
619
00:41:38,621 --> 00:41:40,539
Ciężko opisać to,
620
00:41:41,749 --> 00:41:43,083
co wtedy czułam.
621
00:41:44,543 --> 00:41:46,003
Które było pańskie?
622
00:41:46,086 --> 00:41:52,176
To zdjęcie nagiej dziewczynki,
której ubrania spłonęły.
623
00:41:52,676 --> 00:41:55,721
- Zdjęcie, które zdobyło Pulitzera?
- Właśnie to.
624
00:41:55,804 --> 00:42:01,602
Nick Út przyjechał ze mną na zlecenie.
Ale nie on zrobił tamto zdjęcie.
625
00:42:01,685 --> 00:42:03,938
Wykonał kilka z dalszej odległości.
626
00:42:04,438 --> 00:42:06,148
Tamto zdjęcie było moje.
627
00:42:06,649 --> 00:42:13,155
Człowiek z AP
przyjął zdjęcie, dał mi odbitkę
628
00:42:13,239 --> 00:42:14,823
i zwrócił resztę filmu.
629
00:42:15,783 --> 00:42:20,329
Film oddałem dziennikarzowi w Sajgonie.
630
00:42:20,829 --> 00:42:22,706
Komu je pan sprzedał?
631
00:42:22,790 --> 00:42:24,375
Szefowi.
632
00:42:25,084 --> 00:42:29,046
Następnego dnia wróciłem,
dał mi odbitkę, taką dużą,
633
00:42:29,713 --> 00:42:34,677
wypłacił 20 dolarów
i powiedział: „Wezmę to zdjęcie”.
634
00:42:34,760 --> 00:42:40,933
Wziąłem pieniądze
i zaprosiłem resztę kolegów na drinka.
635
00:42:41,016 --> 00:42:42,017
I tyle.
636
00:42:45,396 --> 00:42:50,359
Zwykle, gdy agencja prasowa
kupowała od pana zdjęcia,
637
00:42:50,442 --> 00:42:55,114
oznaczali je
pańskim nazwiskiem przy publikacji?
638
00:42:55,197 --> 00:43:00,119
Rzadko. Tylko przy specjalnych okazjach.
639
00:43:00,202 --> 00:43:06,458
Zwykle po powrocie ze zdjęć
oddawałem im całą kliszę.
640
00:43:06,542 --> 00:43:09,628
Robili z nią, co chcieli,
ja tego nie kwestionowałem.
641
00:43:13,549 --> 00:43:17,636
Po spotkaniu z Nghệ
poczułam niesamowitą radość.
642
00:43:24,768 --> 00:43:28,897
Pewnego ranka budzę się
i widzę wiadomość na WhatsAppie.
643
00:43:30,983 --> 00:43:33,986
Mamy nagranie Nghệ z iPhone’a
644
00:43:34,069 --> 00:43:38,032
i to rzeczywiście on wykonał zdjęcie.
645
00:43:39,491 --> 00:43:40,701
Niesamowite wieści.
646
00:43:41,952 --> 00:43:46,540
Powiadomiliśmy córkę Nghệ
o naszych poszukiwaniach.
647
00:43:46,624 --> 00:43:49,376
DROGA JANNIE, CHCIAŁBYM SIĘ PRZEDSTAWIĆ…
648
00:43:51,378 --> 00:43:57,217
ODPOWIEDŹ JANNIE:
NIE WIEM, OD CZEGO ZACZĄĆ…
649
00:43:57,301 --> 00:44:02,431
PRZECZYTAŁAM PAŃSKĄ WIADOMOŚĆ WIELOKROTNIE
650
00:44:02,514 --> 00:44:06,310
NIE MOGĘ UWIERZYĆ, ŻE PRAWDA
O MOIM TACIE WRESZCIE WYJDZIE NA JAW
651
00:44:06,393 --> 00:44:08,187
CÓRKA NGHỆ
652
00:44:08,270 --> 00:44:11,023
{\an8}Zadzwoniłam do niego. „Co tam, tato?”.
653
00:44:11,523 --> 00:44:12,941
Mówi: „Wiesz co?
654
00:44:13,692 --> 00:44:16,403
Nie uwierzysz, ktoś mnie szuka.
655
00:44:16,487 --> 00:44:18,614
Wiedzieli o moim zdjęciu”.
656
00:44:19,782 --> 00:44:23,077
Powiedział: „Poszedłem
z nimi na lunch. Powiedzieli mi.
657
00:44:23,160 --> 00:44:27,081
Chcą zrobić film.
Wiedzą o mnie i o tym wszystkim.
658
00:44:27,581 --> 00:44:29,124
Dasz wiarę?”.
659
00:44:35,839 --> 00:44:40,552
To, co stało się później
było bardzo dziwne i niewiarygodne.
660
00:44:40,636 --> 00:44:46,016
Napisałam do pana Nghệ, żeby sprawdzić,
jak się ma i pozostać w kontakcie,
661
00:44:46,100 --> 00:44:52,690
ale nie dostałam odpowiedzi
przez cały wieczór i kolejny poranek.
662
00:44:52,773 --> 00:44:55,984
Spróbowałam się z nim
skontaktować ponownie.
663
00:44:56,068 --> 00:45:01,281
Dzwoniłam cały wieczór
i cały ranek, ale bez skutku.
664
00:45:04,118 --> 00:45:06,704
Dzwoniłam znowu, ale nie odbierał.
665
00:45:07,204 --> 00:45:09,039
Dzwoniłam i dzwoniłam.
666
00:45:10,457 --> 00:45:13,919
Kolejnego popołudnia
zadzwoniłam raz jeszcze.
667
00:45:16,046 --> 00:45:20,217
Telefon odebrał przyjaciel pana Nghệ
668
00:45:20,300 --> 00:45:23,220
i powiedział mi, że ten miał wylew.
669
00:45:27,015 --> 00:45:32,688
Mógł zapaść w śpiączkę,
a jego stan był bardzo ciężki.
670
00:45:36,108 --> 00:45:37,818
Byłam bardzo poruszona.
671
00:45:38,902 --> 00:45:43,657
Myślałam o tym, że leży w szpitalu
672
00:45:44,241 --> 00:45:48,412
i znajduje się na granicy życia i śmierci.
673
00:45:48,495 --> 00:45:50,831
Przypomniałam sobie, co mi powiedział.
674
00:45:52,207 --> 00:45:56,503
„Jeśli nie mam
żadnego dowodu, jestem nikim,
675
00:45:57,004 --> 00:46:01,258
a bohaterem jest ten drugi człowiek”.
676
00:46:07,222 --> 00:46:08,390
Mój ojciec
677
00:46:09,850 --> 00:46:13,979
był synem kochanki mojego dziadka.
678
00:46:15,564 --> 00:46:17,274
Nie chcieli go,
679
00:46:17,357 --> 00:46:22,988
więc oddali go rodzinie,
która pracowała dla moich dziadków.
680
00:46:23,071 --> 00:46:25,199
Ta bardzo go pokochała.
681
00:46:26,366 --> 00:46:30,788
Tata opuścił wioskę i pojechał do Sajgonu.
682
00:46:31,663 --> 00:46:35,626
Zapisał się do szkoły fotografii.
683
00:46:36,752 --> 00:46:38,962
Tam poznał moją mamę.
684
00:46:39,880 --> 00:46:43,133
Była fryzjerką z sąsiedztwa.
685
00:46:43,801 --> 00:46:47,137
Pobrali się, a potem
pojawiło się nas troje.
686
00:46:49,807 --> 00:46:53,936
Wstąpił do wojska,
ale tylko robił dla nich zdjęcia.
687
00:46:54,019 --> 00:46:57,689
Armia wysłała go
do Stanów Zjednoczonych na naukę
688
00:46:57,773 --> 00:47:01,026
i dali mu tam dyplom.
689
00:47:01,109 --> 00:47:03,779
DYPLOM UKOŃCZENIA KURSU
FOTOLABORATORYJNEGO
690
00:47:03,862 --> 00:47:06,907
Awansowali mnie na porucznika,
691
00:47:07,574 --> 00:47:12,955
bo miałem ten certyfikat
z biura operacji psychologicznych.
692
00:47:14,081 --> 00:47:18,210
Pracowałem w dziale filmu
zajmującym się gromadzeniem wiadomości.
693
00:47:21,046 --> 00:47:25,092
Kiedy w 1975 roku
wyemigrował pan do Stanów?
694
00:47:26,552 --> 00:47:29,805
Miesiąc przed nadejściem wojsk Północy.
695
00:47:30,681 --> 00:47:32,933
Pracowałem dla ambasady USA.
696
00:47:33,433 --> 00:47:37,271
Traktowali priorytetowo osoby
pełniące istotne obowiązki.
697
00:47:38,689 --> 00:47:40,774
Dobrze to pamiętam.
698
00:47:41,358 --> 00:47:43,986
Mój tata powiedział:
699
00:47:44,736 --> 00:47:47,698
„Szykujcie się. Wyjeżdżamy”.
700
00:47:48,991 --> 00:47:52,828
Ogłosili, że to nie żaden urlop.
701
00:47:52,911 --> 00:47:54,872
Opuszczaliśmy swój kraj.
702
00:48:04,798 --> 00:48:07,175
I tak się tu znaleźliśmy.
703
00:48:08,343 --> 00:48:13,765
{\an8}KALIFORNIA
SZEŚĆ MIESIĘCY PO WYLEWIE NGHỆ
704
00:48:21,732 --> 00:48:23,233
- Hej.
- Cześć, Gary.
705
00:48:23,317 --> 00:48:24,610
- Jak się masz?
- A ty?
706
00:48:24,693 --> 00:48:27,988
- Miło cię zobaczyć.
- Super! Świetnie wyglądasz.
707
00:48:28,071 --> 00:48:30,574
- Jak się czujesz?
- Dobrze. A ty?
708
00:48:30,657 --> 00:48:33,368
Tak. Cieszę się,
że jesteś w dobrej formie.
709
00:48:33,452 --> 00:48:35,746
- Dobrze, że jesteś. Tak.
- Wspaniale.
710
00:48:35,829 --> 00:48:37,873
- Wejdziemy?
- Tak, proszę.
711
00:48:37,956 --> 00:48:39,207
Ty pierwszy.
712
00:48:39,958 --> 00:48:42,920
- Wyglądasz wspaniale.
- Dziękuję ci bardzo.
713
00:48:43,003 --> 00:48:44,254
Chodź, Gary.
714
00:48:45,631 --> 00:48:50,552
Zastanawiam się, czy moglibyśmy
wrócić do czasów wojny.
715
00:48:51,053 --> 00:48:54,473
Chodzi o 8. czerwca 1972 roku.
716
00:48:54,556 --> 00:49:00,103
Opowiedziałbyś mi,
co i dlaczego robiłeś tamtego dnia?
717
00:49:00,687 --> 00:49:04,316
Była taka stacja, nie mam nazwy,
718
00:49:04,399 --> 00:49:06,610
ale zlecili mi nagranie.
719
00:49:07,110 --> 00:49:11,698
Stwierdzili, że Wietkong
pojawił się już w Trảng Bàng.
720
00:49:11,782 --> 00:49:14,409
Byli w świątyni w Trảng Bàng.
721
00:49:14,910 --> 00:49:21,458
Nie mieli kierowcy.
Powiedziałem im, że ja też prowadzę.
722
00:49:22,042 --> 00:49:24,544
Wynająłem auto i tam pojechałem.
723
00:49:25,045 --> 00:49:28,340
Gdy dotarłem na miejsce,
724
00:49:28,423 --> 00:49:32,386
nad naszymi głowami przelatywały samoloty,
725
00:49:32,886 --> 00:49:35,597
co zapowiadało nadejście kłopotów.
726
00:49:36,181 --> 00:49:38,725
Zadzwoniłem do kilku ludzi i powiedziałem:
727
00:49:39,226 --> 00:49:41,353
„Szykuje się wam robota”.
728
00:49:41,436 --> 00:49:45,732
Pomyślałem, że ukrywają się tam cywile.
729
00:49:45,816 --> 00:49:48,944
Potem samoloty zrzuciły dwie bomby.
730
00:49:49,027 --> 00:49:51,905
To była główna droga,
więc musieli nią uciekać.
731
00:49:51,989 --> 00:49:54,700
Nie było innego kierunku.
732
00:49:55,242 --> 00:49:57,285
Byłem przygotowany.
733
00:49:57,369 --> 00:50:04,126
Zobaczyłem to w kadrze i zrobiłem zdjęcie.
734
00:50:04,209 --> 00:50:07,587
Udało mi się uchwycić ten moment
735
00:50:07,671 --> 00:50:10,382
i wiedziałem,
że to będzie kasowa fotografia.
736
00:50:11,675 --> 00:50:13,635
Mam tu…
737
00:50:13,719 --> 00:50:17,055
Nghệ, czy to takiego aparatu
używałeś tamtego dnia?
738
00:50:17,556 --> 00:50:21,268
Tak, to ten model. To był Pentax.
739
00:50:21,351 --> 00:50:23,020
Z obiektywem 50 mm.
740
00:50:23,103 --> 00:50:24,062
Zwykłym.
741
00:50:26,606 --> 00:50:29,651
Kiedy znowu zobaczyłeś tamto zdjęcie?
742
00:50:30,152 --> 00:50:34,823
Po sprzedaniu fotografii,
sześć, siedem miesięcy później.
743
00:50:34,906 --> 00:50:38,201
Ktoś z AP powiedział mi:
744
00:50:39,119 --> 00:50:42,205
„Twoje zdjęcie trafiło do Stanów.
745
00:50:42,706 --> 00:50:45,375
Pozdobywało nagrody.
746
00:50:45,459 --> 00:50:49,921
Chcesz złożyć zażalenie?”.
747
00:50:50,714 --> 00:50:56,136
Zastanowiłem się.
Nie miałem żadnego dowodu.
748
00:50:56,720 --> 00:51:00,932
„Wrócę do domu i czegoś poszukam”.
749
00:51:01,725 --> 00:51:06,313
Moja żona porwała odbitkę,
którą dostałem od tamtego faceta
750
00:51:06,396 --> 00:51:08,148
i ją wyrzuciła.
751
00:51:08,648 --> 00:51:11,693
Czy wtedy sądziłeś,
752
00:51:11,777 --> 00:51:14,738
że niewłaściwy podpis zdjęcia
mógł być pomyłką?
753
00:51:14,821 --> 00:51:17,365
A może uważałeś, że to było celowe?
754
00:51:17,449 --> 00:51:20,494
Nie, celowe. Od razu to wiedziałem.
755
00:51:20,577 --> 00:51:21,495
Tak.
756
00:51:21,578 --> 00:51:23,330
To mój zawód. Wiedziałem.
757
00:51:23,830 --> 00:51:29,753
Tamtego dnia tylko Út
był etatowym fotografem AP.
758
00:51:30,253 --> 00:51:33,381
Facet z agencji przypisał to zdjęcie jemu.
759
00:51:34,591 --> 00:51:38,178
Widzieliście się jeszcze?
Rozmawialiście o tym?
760
00:51:38,762 --> 00:51:42,557
Spotkałem go, ale nie przywitałem się
z nim, ani on ze mną.
761
00:51:43,683 --> 00:51:45,602
Byłem zezłoszczony.
762
00:51:45,685 --> 00:51:51,483
Ciężko na to pracowałem,
a facet zgarnął wszystko dla siebie.
763
00:51:51,983 --> 00:51:54,820
Zdobył uznanie. Dostał nagrody.
764
00:51:55,403 --> 00:51:58,115
Był czczony w Wietnamie.
765
00:52:03,286 --> 00:52:07,707
Pamiętam, jak tego dnia
mój tata wrócił do domu,
766
00:52:08,333 --> 00:52:13,463
usiadł, wyciągnął z kieszeni film,
767
00:52:14,047 --> 00:52:18,552
rzucił go tutaj i powiedział:
„To dzisiaj sprzedałem”.
768
00:52:19,469 --> 00:52:24,141
Cisnął tamto zdjęcie na lodówkę.
769
00:52:26,476 --> 00:52:28,186
Po wyjściu taty
770
00:52:28,270 --> 00:52:30,147
ja i mój młodszy brat
771
00:52:30,647 --> 00:52:34,651
podkradliśmy się i odwróciliśmy odbitkę.
772
00:52:34,734 --> 00:52:38,864
Mój brat pierwszy wziął ją
do ręki i od razu odłożył.
773
00:52:39,865 --> 00:52:42,784
Wyszeptał: „Nic nie mów”.
774
00:52:44,286 --> 00:52:47,038
Uznałam, że muszę je zobaczyć.
775
00:52:47,664 --> 00:52:49,791
Więc zrobiłam to samo.
776
00:52:49,875 --> 00:52:51,835
Od razu je odłożyłam.
777
00:52:52,544 --> 00:52:54,129
Patrzyliśmy na siebie.
778
00:52:55,172 --> 00:52:57,799
Byliśmy w szoku.
779
00:52:57,883 --> 00:53:00,594
To była moja rówieśniczka.
780
00:53:01,720 --> 00:53:05,765
Dlaczego była naga? I dlaczego krzyczała?
781
00:53:07,726 --> 00:53:14,107
Podczas sprzątania mama
wymamrotała do siebie:
782
00:53:14,191 --> 00:53:18,778
„Dlaczego wasz tata
przynosi do domu takie zdjęcia?”.
783
00:53:19,362 --> 00:53:24,492
Od razu je podarła i wyrzuciła do kosza.
784
00:53:26,661 --> 00:53:31,958
Pamiętajmy, że moja mama
była tradycyjną Wietnamką.
785
00:53:34,127 --> 00:53:37,756
Potem mój tata był bardzo poruszony.
786
00:53:38,465 --> 00:53:43,303
Mówił: „Gdybyś go nie wyrzuciła,
787
00:53:43,803 --> 00:53:47,015
miałbym jakiś dowód”.
788
00:53:50,894 --> 00:53:51,937
I tak to trwało
789
00:53:52,437 --> 00:53:53,647
i trwało,
790
00:53:54,147 --> 00:53:56,858
dopóki się nie rozwiedli.
791
00:54:01,321 --> 00:54:06,117
- Gary, zjesz coś?
- Jasne. Super, dziękuję.
792
00:54:07,244 --> 00:54:10,080
{\an8}- Kiedy się urodziłeś, Anthony?
- W 1961 roku.
793
00:54:10,163 --> 00:54:11,456
{\an8}SYN NGHỆ
794
00:54:11,539 --> 00:54:14,751
Całe twoje dzieciństwo
przypadło na okres wojny?
795
00:54:14,834 --> 00:54:16,127
- Tak było.
- Tak.
796
00:54:16,711 --> 00:54:20,507
Spędzałeś z tatą dużo czasu
podczas wojny? Wiem, że pracował.
797
00:54:20,590 --> 00:54:23,093
Tak, ale gdy wracał, to myłem mu samochód.
798
00:54:23,176 --> 00:54:26,680
- To ja zawsze wykonywałem to zadanie.
- Myłeś tacie auto.
799
00:54:26,763 --> 00:54:32,185
Rozmawialiśmy o zdjęciu,
które zrobił twój ojciec.
800
00:54:32,269 --> 00:54:34,938
Co czujesz, gdy na nie patrzysz?
801
00:54:35,605 --> 00:54:39,651
Za każdym razem myślę sobie:
„O, to zdjęcie mojego taty”.
802
00:54:39,734 --> 00:54:40,860
To wszystko.
803
00:54:40,944 --> 00:54:43,738
Ale dla niego to zupełnie inna historia.
804
00:54:44,447 --> 00:54:46,950
Zawsze mu to ciążyło.
805
00:54:47,033 --> 00:54:50,996
„Dlaczego nikt mnie wtedy nie zauważył?
To ja zrobiłem to zdjęcie”.
806
00:54:51,079 --> 00:54:52,580
- Tak miał.
- Przepraszam.
807
00:54:53,873 --> 00:54:54,874
W porządku?
808
00:54:55,750 --> 00:54:56,584
Nie.
809
00:54:58,753 --> 00:54:59,754
Przepraszam.
810
00:54:59,838 --> 00:55:01,548
To przegrana bitwa.
811
00:55:01,631 --> 00:55:07,137
{\an8}Myślę, że on stara się to od siebie
odsunąć, bo nie ma…
812
00:55:07,220 --> 00:55:08,305
{\an8}MĄŻ JANINE
813
00:55:08,722 --> 00:55:10,432
{\an8}do kogo się z tym zwrócić.
814
00:55:10,932 --> 00:55:14,144
Zupełnie nie rozumiem tego,
815
00:55:14,227 --> 00:55:21,026
dlaczego mieliby dać Nghệ
odbitkę fotografii, którą wykonał.
816
00:55:21,109 --> 00:55:24,571
- To dowód, że zdjęcie było jego.
- Tak.
817
00:55:24,654 --> 00:55:29,534
Dawać komuś dowód czegoś, co chce
się mu odebrać, to bardzo dziwny czyn.
818
00:55:29,617 --> 00:55:30,493
Tak.
819
00:55:31,077 --> 00:55:37,625
Dla mnie jest tu po prostu jakaś
fundamentalna niesprawiedliwość.
820
00:55:37,709 --> 00:55:42,339
Nie sądzę, że zrobiliby to zachodniemu
fotografowi z USA, Francji albo Anglii.
821
00:55:42,964 --> 00:55:46,926
Uważam, że wasz ojciec
został wykorzystany,
822
00:55:47,427 --> 00:55:51,890
tak jak wielu innych fotografów
i niezależnych dziennikarzy
823
00:55:51,973 --> 00:55:55,226
w krajach globalnego południa
824
00:55:55,310 --> 00:55:58,563
zostało wykorzystanych
wcześniej i później.
825
00:55:59,064 --> 00:56:03,401
I uważam, że należy się tym zająć.
826
00:56:03,485 --> 00:56:07,030
Tak. Wiesz, ciągle wracam do tego myślami.
827
00:56:07,113 --> 00:56:09,824
Wiele osób wie,
że to on zrobił to zdjęcie.
828
00:56:10,950 --> 00:56:12,619
Mój wujek,
829
00:56:12,702 --> 00:56:14,079
moja ciocia,
830
00:56:14,579 --> 00:56:17,415
wszyscy jego przyjaciele z CBS, NBC.
831
00:56:17,499 --> 00:56:19,125
Oni wszyscy o tym wiedzą.
832
00:56:19,834 --> 00:56:23,254
Dlaczego nikt nie ma odwagi
zabrać głosu w tej sprawie?
833
00:56:24,255 --> 00:56:26,925
Co byłoby dla was dobrym rozwiązaniem?
834
00:56:27,008 --> 00:56:31,638
Chcę, by AP opowiedziało
prawdziwą historię.
835
00:56:31,721 --> 00:56:33,681
Historię mojego taty.
836
00:56:54,244 --> 00:57:00,417
…sto lat, sto lat, drogi dziadku
837
00:57:00,500 --> 00:57:06,131
Niech żyje, żyje nam!
838
00:57:12,137 --> 00:57:14,222
Rozmawialiśmy o tym z tatą
839
00:57:15,014 --> 00:57:16,391
wielokrotnie.
840
00:57:17,559 --> 00:57:22,147
Gdyby tylko osoba,
która zrobiła to, co zrobiła…
841
00:57:23,189 --> 00:57:25,442
przyznałaby się do tego,
842
00:57:26,025 --> 00:57:28,278
wtedy wszyscy by się dowiedzieli.
843
00:57:30,655 --> 00:57:32,449
Ale w innym przypadku…
844
00:57:34,075 --> 00:57:35,577
to się nie wydarzy.
845
00:57:36,619 --> 00:57:38,204
To niemożliwe.
846
00:57:41,249 --> 00:57:44,169
Mój tata się starzeje.
847
00:57:45,503 --> 00:57:51,134
Jakby anioł zszedł na Ziemię
i powiedział mojemu tacie:
848
00:57:51,217 --> 00:57:55,263
„Nadszedł czas, że ogłoszę twoją prawdę”.
849
00:58:01,895 --> 00:58:04,606
Kiedy rozmawialiśmy z Nghệ,
850
00:58:05,190 --> 00:58:10,111
dowiedzieliśmy się,
że nikt się do niego nie odezwał.
851
00:58:10,195 --> 00:58:12,405
Z nikim nie rozmawiał.
852
00:58:13,072 --> 00:58:16,784
Nikt z zewnątrz
nie zajął się jego historią.
853
00:58:17,285 --> 00:58:19,329
Wiódł spokojne, skromne życie,
854
00:58:20,121 --> 00:58:21,664
w zupełnej izolacji,
855
00:58:21,748 --> 00:58:24,167
w Kalifornii ze swoją rodziną.
856
00:58:28,004 --> 00:58:33,009
Ten człowiek spędził całe swoje życie
w branży filmowej i fotograficznej.
857
00:58:35,345 --> 00:58:37,222
Z wykształcenia był operatorem.
858
00:58:37,305 --> 00:58:38,681
OPERATOR KAMERY
859
00:58:39,807 --> 00:58:41,601
Więc tamtego dnia
860
00:58:42,352 --> 00:58:47,690
Nghệ był najlepiej przygotowanym
fotografem wojennym
861
00:58:47,774 --> 00:58:49,234
stojącym na tej drodze.
862
00:59:00,245 --> 00:59:03,623
DOBRE WIEŚCI: MÓJ WUJEK
ZGODZIŁ SIĘ NA WYWIAD
863
00:59:03,706 --> 00:59:08,628
A MÓJ WUJEK THÂN BYŁ
TAMTEGO DNIA NA MIEJSCU!
864
00:59:11,089 --> 00:59:14,717
- Cześć, Gary. Jak się masz?
- Miło cię widzieć.
865
00:59:14,801 --> 00:59:17,303
Poznaj mojego wujka.
866
00:59:17,387 --> 00:59:20,306
- Bardzo mi miło.
- Dziękuję.
867
00:59:20,390 --> 00:59:22,350
{\an8}Bardzo dziękuję. Wzajemnie.
868
00:59:22,433 --> 00:59:24,811
{\an8}Byłem dźwiękowcem w NBC News.
869
00:59:24,894 --> 00:59:26,145
{\an8}DŹWIĘKOWIEC, NBC NEWS
870
00:59:26,229 --> 00:59:27,313
{\an8}- Tak.
- Wiele lat.
871
00:59:27,397 --> 00:59:30,066
A kiedy przeszedł pan na emeryturę?
872
00:59:30,149 --> 00:59:32,360
Gdy miałem 63 lata.
873
00:59:32,443 --> 00:59:34,904
- Tak.
- Ale teraz mam 92.
874
00:59:35,405 --> 00:59:38,116
- To niesamowite.
- Tak, dziękuję.
875
00:59:38,199 --> 00:59:41,411
Gdy kręciliście tę oto scenę,
876
00:59:41,494 --> 00:59:45,331
to jest to słynne zdjęcie,
kto był z wami na drodze?
877
00:59:45,415 --> 00:59:47,875
- Na środku drogi.
- Tak.
878
00:59:47,959 --> 00:59:50,878
- Podbiegła do nas dziewczynka.
- Tak.
879
00:59:50,962 --> 00:59:53,423
Byłem w środku i trzymałem mikrofon.
880
00:59:53,506 --> 00:59:56,926
A Nguyễn Thành Nghệ był
po mojej lewej i robił jej zdjęcia.
881
00:59:57,677 --> 01:00:00,346
Nie było tam wtedy Nicka?
882
01:00:00,430 --> 01:00:02,390
- Nie.
- Nie. Dobrze.
883
01:00:02,473 --> 01:00:06,185
Gdy opuścił pan Trảng Bàng,
wrócił pan do Sajgonu.
884
01:00:06,269 --> 01:00:07,437
Tak.
885
01:00:07,520 --> 01:00:09,147
Co pan potem zrobił?
886
01:00:09,230 --> 01:00:12,275
Po nagraniu powiedziałem panu Nghệ,
887
01:00:13,067 --> 01:00:17,947
że biuro AP było obok mojego.
888
01:00:18,031 --> 01:00:21,409
Nabywcą kliszy był pan Horst Faas.
889
01:00:21,492 --> 01:00:25,747
Nie wiem, jak to się pisze po angielsku,
ale nazywali go Horst Faas.
890
01:00:26,414 --> 01:00:32,629
Po wywołaniu filmu
odciął zdjęcie z poparzoną dziewczynką,
891
01:00:32,712 --> 01:00:35,048
odłożył na bok i powiedział: „Kupuję”.
892
01:00:35,131 --> 01:00:40,845
Dał mi też
powiększoną odbitkę. 8 na 10 cali.
893
01:00:41,346 --> 01:00:47,894
Gdy dowiedział się pan, że autorstwo
zdjęcia przypisano Nickowi Út,
894
01:00:48,394 --> 01:00:51,189
powiedział pan wtedy o tym komuś?
895
01:00:51,272 --> 01:00:54,442
Nic nie mówiłem, ponieważ…
896
01:00:58,196 --> 01:00:59,322
nikogo to…
897
01:01:01,574 --> 01:01:02,533
nie obchodziło.
898
01:01:03,785 --> 01:01:07,080
Byłem też zatrudniony.
899
01:01:07,163 --> 01:01:12,001
Potrzebowałem pieniędzy
na życie dla swojej rodziny.
900
01:01:13,544 --> 01:01:16,547
Nie chciałem żadnych kłopotów.
901
01:01:17,048 --> 01:01:21,928
Wiedziałem, że szef biura AP
902
01:01:22,428 --> 01:01:25,098
i szef mojego biura
903
01:01:25,598 --> 01:01:27,600
byli bliskimi przyjaciółmi.
904
01:01:27,684 --> 01:01:29,769
Nie mogłem otworzyć ust.
905
01:01:30,436 --> 01:01:34,565
Gdybym został zwolniony,
jak moja rodzina by przeżyła?
906
01:01:35,066 --> 01:01:37,068
Musiałem trzymać gębę na kłódkę…
907
01:01:37,694 --> 01:01:40,530
- Rozumiem.
- …przez ponad 50 lat.
908
01:01:40,613 --> 01:01:42,907
Nie znalazłem spokoju sumienia.
909
01:01:42,990 --> 01:01:47,203
Zawsze, gdy o tym rozmyślam,
nie mogę jeść ani spać.
910
01:01:47,286 --> 01:01:49,789
Przeżywam na nowo chwilę sprzed 50 lat.
911
01:01:49,872 --> 01:01:54,794
Tamtego dnia przez prawdę,
którą w sobie stłamsiłem,
912
01:01:55,503 --> 01:01:59,424
przez to, że oszukałem siebie,
pozostał we mnie niepokój.
913
01:02:16,023 --> 01:02:17,859
MUZEUM ŚLADÓW WOJNY
914
01:02:21,112 --> 01:02:24,407
Requiem, wystawa honorująca
wszystkich fotografów
915
01:02:24,490 --> 01:02:27,910
z Wietnamu i zza oceanu,
którzy zginęli podczas wojny,
916
01:02:27,994 --> 01:02:29,787
była aktem upamiętniającym.
917
01:02:32,457 --> 01:02:35,752
Horst był siłą napędową tego projektu.
918
01:02:37,128 --> 01:02:38,463
Znałem Horsta.
919
01:02:38,546 --> 01:02:40,757
Był skomplikowany, paradoksalny.
920
01:02:41,758 --> 01:02:43,301
Twardy, ambitny.
921
01:02:43,801 --> 01:02:46,137
Jednak zdolny do wielkiego współczucia.
922
01:02:48,306 --> 01:02:50,391
Brat Nicka Út, Huỳnh Thanh Mỹ,
923
01:02:50,475 --> 01:02:53,978
był jednym z tych,
którzy zginęli podczas pracy dla AP.
924
01:02:54,061 --> 01:02:58,649
Horst zatrudnił Nicka,
żeby jego rodzina miała jakiś dochód.
925
01:03:05,990 --> 01:03:09,786
Czy wiesz, dlaczego
Horst podjął taką decyzję,
926
01:03:09,869 --> 01:03:13,331
by umieścić nazwisko
Nicka Út w podpisie zdjęcia?
927
01:03:13,915 --> 01:03:15,917
Horst był poruszony śmiercią Mỹ.
928
01:03:16,000 --> 01:03:19,921
Sądziłem, że w ten sposób
chciał mu oddać szacunek.
929
01:03:20,004 --> 01:03:24,801
Wyobrażam sobie, że Horstowi
mogło to przez całe życie ciążyć.
930
01:03:24,884 --> 01:03:26,803
To on wysłał go na to zlecenie.
931
01:03:30,723 --> 01:03:32,225
Czy było zwykłą praktyką,
932
01:03:32,308 --> 01:03:38,189
że wolni strzelcy otrzymywali
odbitki zdjęć, które AP od nich kupiła?
933
01:03:38,689 --> 01:03:41,651
To było powszechne.
Jeśli mieliśmy dodatkową kopię.
934
01:03:41,734 --> 01:03:43,736
Tego zdjęcia mieliśmy kilka sztuk.
935
01:03:43,820 --> 01:03:45,404
Coś nie daje mi spokoju.
936
01:03:45,488 --> 01:03:47,782
Jeśli AP miała…
937
01:03:49,033 --> 01:03:54,413
wziąć sobie zdjęcie wolnego strzelca
i opatrzyć je cudzym nazwiskiem,
938
01:03:54,497 --> 01:03:57,208
dlaczego mieliby dawać mu odbitkę,
939
01:03:57,291 --> 01:04:00,086
a więc dowód autorstwa, tej fotografii?
940
01:04:00,169 --> 01:04:05,758
To wszystko zrobiłby Horst.
To coś bardzo nietypowego, przyznaję.
941
01:04:05,842 --> 01:04:08,177
Zwłaszcza w kontekście podmiany.
942
01:04:08,261 --> 01:04:11,639
Może po prostu wiedział,
że Nghệ nigdy nic nie powie?
943
01:04:11,722 --> 01:04:12,807
Właśnie.
944
01:04:12,890 --> 01:04:15,810
Pewności siebie
Faasowi odmówić się nie dało.
945
01:04:21,107 --> 01:04:23,484
W końcu odezwał się do nas Võ Suu.
946
01:04:24,193 --> 01:04:27,697
On i jego brat, Huynh,
byli operatorami dla stacji z USA,
947
01:04:27,780 --> 01:04:30,783
którzy nakręcili jedne
ze słynnych materiałów.
948
01:04:31,284 --> 01:04:35,872
{\an8}Võ Suu nie było w Trảng Bàng,
ale dobrze znał świat wolnych strzelców.
949
01:04:35,955 --> 01:04:37,039
{\an8}OPERATOR, NBC NEWS
950
01:04:37,123 --> 01:04:39,667
{\an8}Gdybyś był niezależnym
reporterem wojennym,
951
01:04:39,750 --> 01:04:44,755
i wykonał jakieś zdjęcia,
952
01:04:44,839 --> 01:04:48,384
przekazałbyś je AP.
953
01:04:48,467 --> 01:04:53,890
Zwłaszcza ci z wojska
byli w złej sytuacji finansowej.
954
01:04:54,390 --> 01:04:58,686
Przekazywali im zdjęcia,
żeby trochę zarobić.
955
01:04:58,769 --> 01:05:02,356
Nie myśleli o sławie.
956
01:05:02,440 --> 01:05:07,570
A więc nie starali się
dochodzić w AP praw do zdjęć,
957
01:05:07,653 --> 01:05:12,533
bo sądzili, że skoro im zapłacono,
to zdjęcia były już własnością AP?
958
01:05:12,617 --> 01:05:17,997
Tak. To była polityka Associated Press.
959
01:05:18,581 --> 01:05:24,879
Wiele fotografii mogło zostać
wykonanych przez innych ludzi.
960
01:05:26,297 --> 01:05:27,465
To się działo.
961
01:05:28,466 --> 01:05:34,388
A jeśli chodzi o zdjęcie Nicka Út,
962
01:05:35,181 --> 01:05:37,934
wskazanie autora jest dużym wyzwaniem.
963
01:05:38,017 --> 01:05:40,770
Nick musi wiedzieć,
czy rzeczywiście je zrobił.
964
01:05:45,441 --> 01:05:48,319
Otrzymaliśmy wewnętrzny dokument od AP.
965
01:05:48,903 --> 01:05:52,615
Horst wyjaśniał, jak trudnym było
zmuszenie nowojorskiego biura,
966
01:05:52,698 --> 01:05:55,660
by umieścić pod ich zdjęciem
wietnamskie nazwisko.
967
01:05:55,743 --> 01:05:56,661
Mówił:
968
01:05:57,161 --> 01:06:00,081
„Amerykanie wyszydzali
wietnamskie nazwiska.
969
01:06:00,164 --> 01:06:03,626
Jeśli nie nazywano ich skośnymi,
to nie brano ich poważnie,
970
01:06:03,709 --> 01:06:05,586
bo śmiesznie się nazywali.
971
01:06:06,087 --> 01:06:07,421
Była więc niechęć,
972
01:06:07,505 --> 01:06:10,383
by oddać Wietnamczykom to,
co im się należało”.
973
01:06:20,351 --> 01:06:23,521
DROGI NICKU, JESTEM TERAZ W SAJGONIE
974
01:06:23,604 --> 01:06:29,026
WIDZĘ W MEDIACH
SPOŁECZNOŚCIOWYCH, ŻE TY TEŻ
975
01:06:29,110 --> 01:06:34,782
PISAŁEM KILKA MIESIĘCY TEMU
CZY MOGLIBYŚMY SIĘ SPOTKAĆ?
976
01:06:35,032 --> 01:06:40,871
CZY 13.00 NA DZIEDZIŃCU HOTELU ***
CI ODPOWIADA?
977
01:06:43,582 --> 01:06:47,128
BĘDĘ TAM DO 14.00. POZDRAWIAM, GARY
978
01:07:07,148 --> 01:07:09,233
Dziękuję za odebranie połączenia.
979
01:07:09,316 --> 01:07:13,612
{\an8}Tworzymy reportaż dotyczący zarzutów
mówiących, że Nick Út…
980
01:07:13,696 --> 01:07:15,406
{\an8}TELEFON DO ASSOCIATED PRESS
981
01:07:15,489 --> 01:07:19,285
{\an8}…nie jest autorem słynnego zdjęcia
narodzonego Pulitzerem.
982
01:07:19,368 --> 01:07:21,746
Chciałabym współpracować z AP.
983
01:07:21,829 --> 01:07:24,331
Chciałbym państwa
włączyć w to dochodzenie,
984
01:07:24,415 --> 01:07:28,169
jeśli wpuszczono by nas do archiwów
i wymienilibyśmy informacje.
985
01:07:30,546 --> 01:07:31,505
Tak.
986
01:07:33,466 --> 01:07:36,052
Chciałbym też zwrócić uwagę AP,
987
01:07:36,135 --> 01:07:39,221
że jej inni byli pracownicy,
raczej nie sygnaliści,
988
01:07:39,305 --> 01:07:44,685
posługiwali się nazwą AP,
by tuszować informacje
989
01:07:44,769 --> 01:07:48,397
i powiedzieli, że zarząd agencji
jest świadomy zarzutów
990
01:07:48,481 --> 01:07:50,274
i zdyskredytuje sygnalistę.
991
01:07:51,442 --> 01:07:52,276
Tak.
992
01:07:55,196 --> 01:07:56,822
Dziękuję i pozdrawiam.
993
01:07:56,906 --> 01:07:57,740
Dziękuję.
994
01:07:59,909 --> 01:08:03,662
Chciała się dowiedzieć,
co wiemy i jest dość otwarta.
995
01:08:03,746 --> 01:08:08,334
Powiedziała, że musi to zgłosić w agencji
i będzie z nami w kontakcie.
996
01:08:08,417 --> 01:08:11,670
Nie wyczułem żadnego oporu.
Byli bardzo otwarci.
997
01:08:12,171 --> 01:08:13,881
Poczekamy, zobaczymy.
998
01:08:20,638 --> 01:08:23,307
Carl najpierw opowiedział ci tę historię,
999
01:08:23,390 --> 01:08:27,728
a potem napisał książkę,
w której o niej nie wspomniał.
1000
01:08:27,812 --> 01:08:31,148
Tak. Moja odpowiedź była jasna:
1001
01:08:31,232 --> 01:08:34,527
„Carl, musisz opowiedzieć tę historię.
1002
01:08:34,610 --> 01:08:37,029
Musisz powiedzieć prawdę”.
1003
01:08:37,113 --> 01:08:40,491
Był z tobą szczery?
Powiedział, że go na to nie stać?
1004
01:08:40,574 --> 01:08:42,326
- Wiesz…
- Co ci powiedział?
1005
01:08:42,409 --> 01:08:44,620
Powiedział, że nikt mu nie uwierzy.
1006
01:08:44,703 --> 01:08:48,124
Horst Faas nie żyje.
„To zbyt proste” - powiedział.
1007
01:08:48,207 --> 01:08:50,501
Będą go pytać, dlaczego zwlekał.
1008
01:08:51,001 --> 01:08:52,545
Nazwą go oportunistą.
1009
01:08:52,628 --> 01:08:54,296
Podał te wszystkie powody.
1010
01:08:54,380 --> 01:08:57,341
Nie wiem, czy któryś z nich był zasadny.
1011
01:08:57,424 --> 01:08:58,717
Dla mnie nie.
1012
01:08:58,801 --> 01:09:01,053
Wciąż naciskałem go, by to zrobił.
1013
01:09:01,137 --> 01:09:04,431
Wysyłał mi szkice prawdziwej historii.
1014
01:09:04,515 --> 01:09:06,767
Mówił: „Chcę, byś na to spojrzał”.
1015
01:09:06,851 --> 01:09:09,770
A ja: „To tę historię musisz opowiedzieć”.
1016
01:09:09,854 --> 01:09:14,358
A potem dostałem zamknięty tekst książki
i tej historii tam nie było.
1017
01:09:14,441 --> 01:09:18,237
Powiedziałem mu, że znów nie jest
szczery i nie mówi prawdy.
1018
01:09:18,320 --> 01:09:21,991
20 stycznia 2018 roku
wysłał mi ten e-mail:
1019
01:09:22,074 --> 01:09:25,411
„Drogi Tomie, cholera jasna.
1020
01:09:26,078 --> 01:09:31,417
Byłoby lepiej, gdybyś zgodził się z tym,
jak zredagowałem temat Nicka Út.
1021
01:09:31,500 --> 01:09:35,838
Ta jebana historia mnie prześladuje.
1022
01:09:35,921 --> 01:09:37,298
Nienawidzę jej.
1023
01:09:37,798 --> 01:09:42,761
Ile jeszcze razy mam to ciągnąć,
1024
01:09:42,845 --> 01:09:46,223
aż do jakiegoś apogeum
w postaci publicznego finału,
1025
01:09:46,307 --> 01:09:49,268
który w New York Times
będzie jednodniową sensacją,
1026
01:09:49,351 --> 01:09:53,772
co wkurzy niemal wszystkich
moich dawnych kolegów?
1027
01:09:53,856 --> 01:09:58,485
Większością z nich pogardzałem,
przyznaję, i nigdy do nich nie pasowałem
1028
01:09:58,569 --> 01:10:01,906
ja, tylko miejscowy do wynajęcia,
1029
01:10:01,989 --> 01:10:04,200
cholerny fotoedytor?
1030
01:10:04,283 --> 01:10:09,288
A więc mam się sam prosić
o porządne lanie? O to chodzi?”.
1031
01:10:09,371 --> 01:10:11,916
Oto udręczony Carl.
1032
01:10:11,999 --> 01:10:16,253
Ma w sobie demona,
którego chciałby uwolnić i nie może.
1033
01:10:16,337 --> 01:10:19,256
I wkurza się na mnie, że nie odpuszczam.
1034
01:10:19,840 --> 01:10:21,008
Próbowałem,
1035
01:10:21,508 --> 01:10:23,636
ale to mój przyjaciel.
1036
01:10:23,719 --> 01:10:26,680
Carl nic nie zyska,
opowiadając tę historię.
1037
01:10:26,764 --> 01:10:29,308
Za to ma wszystko do stracenia.
1038
01:10:29,391 --> 01:10:30,601
Myślę, że to…
1039
01:10:31,602 --> 01:10:33,229
czyni go bardzo szczerym…
1040
01:10:34,230 --> 01:10:35,981
źródłem informacji.
1041
01:10:39,235 --> 01:10:42,780
Nie wyobrażam sobie,
aby ktoś zmyślił historię,
1042
01:10:42,863 --> 01:10:48,702
która miałaby go dręczyć
przez resztę życia.
1043
01:10:51,664 --> 01:10:57,378
Próbuje to z siebie wyrzucić,
zmagając się z prawdą.
1044
01:11:00,714 --> 01:11:04,426
To silna, obezwładniająca ciemność.
1045
01:11:12,643 --> 01:11:16,272
Mamy okropne wieści, Nghệ miał wylew.
1046
01:11:16,355 --> 01:11:18,232
Nie wiedzieliśmy, co zrobić.
1047
01:11:20,442 --> 01:11:24,446
Chciałem się z nim spotkać
i go przeprosić.
1048
01:11:25,864 --> 01:11:28,242
Musiałem to zrobić osobiście.
1049
01:11:34,039 --> 01:11:34,957
Cześć, Nghệ.
1050
01:11:35,457 --> 01:11:37,334
- Cześć.
- Jak się masz?
1051
01:11:39,128 --> 01:11:43,882
Przykro mi, że ukradliśmy twoje nazwisko.
1052
01:11:44,383 --> 01:11:46,593
Chcę cię przeprosić.
1053
01:11:48,053 --> 01:11:49,596
Jesteś moim dowodem,
1054
01:11:50,264 --> 01:11:51,849
a ja jestem twoim dowodem.
1055
01:11:56,478 --> 01:12:02,901
Na tę jedną krótką chwilę
wszyscy staliśmy się ofiarami.
1056
01:12:03,402 --> 01:12:07,197
Dziękuję, że cały czas byłaś przy mnie.
1057
01:12:13,287 --> 01:12:15,622
To bardzo smutna historia.
1058
01:12:17,958 --> 01:12:22,713
Najdrobniejszy czyn
może mieć ogromne konsekwencje.
1059
01:12:29,136 --> 01:12:33,640
Czy możemy przegadać wersję Nicka?
1060
01:12:34,224 --> 01:12:35,476
Oto co mówi.
1061
01:12:35,559 --> 01:12:41,190
Pojechał tamtego ranka
furgonetką AP razem z kierowcą.
1062
01:12:41,273 --> 01:12:46,278
Ja i jeszcze David Burnett
z Time Magazine.
1063
01:12:46,362 --> 01:12:48,781
Ja i Wietnamczyk Hoàng Vǎn Doanh,
1064
01:12:48,864 --> 01:12:51,950
niezależny korespondent dla AP i UPI.
1065
01:12:52,034 --> 01:12:56,497
Był też inny mężczyzna,
Nghệ, kierowca NBC.
1066
01:12:56,580 --> 01:12:57,915
Nie był reporterem.
1067
01:12:57,998 --> 01:13:00,250
Prowadził samochód z dziennikarzami.
1068
01:13:00,334 --> 01:13:04,838
Wiózł mojego przyjaciela, Lê Phúc Ðinh,
operatora, który nakręcił cały nalot.
1069
01:13:04,922 --> 01:13:09,885
Nikt nie kwestionuje jego obecności.
Ani tego, że robił zdjęcia.
1070
01:13:09,968 --> 01:13:10,803
WERSJA NICKA
1071
01:13:11,387 --> 01:13:15,349
Kim Phúc zawsze mówi, że była
w szoku i nie pamięta całego zajścia.
1072
01:13:15,432 --> 01:13:17,810
Fotograf, który zrobił mi zdjęcie?
1073
01:13:17,893 --> 01:13:21,313
{\an8}Niestety nie pamiętam jego twarzy.
1074
01:13:21,397 --> 01:13:24,775
Pierwszą osobą, która wybiegła,
była starsza kobieta,
1075
01:13:24,858 --> 01:13:28,278
co najmniej siedemdziesięcioletnia.
1076
01:13:28,779 --> 01:13:30,823
Potem przybiegły dzieci.
1077
01:13:31,323 --> 01:13:34,660
Nikt nie podważa tego,
że sfotografował babcię i dziecko.
1078
01:13:34,743 --> 01:13:36,495
Babcię i umierające dziecko.
1079
01:13:36,578 --> 01:13:39,123
Czy stwierdza jednoznacznie,
1080
01:13:39,206 --> 01:13:43,877
że to on zrobił słynne zdjęcie
po tym, jak sfotografował babcię?
1081
01:13:43,961 --> 01:13:45,712
- Tak.
- To jego wersja.
1082
01:13:45,796 --> 01:13:46,713
ROBI ZDJĘCIE
1083
01:13:46,797 --> 01:13:48,298
- To jego wersja.
- Dobra.
1084
01:13:48,382 --> 01:13:54,263
Zrobiłem zdjęcie. Spojrzałem przez wizjer
i nagle zobaczyłam dziewczynkę.
1085
01:13:54,346 --> 01:13:56,723
Biegła z rozpostartymi ramionami.
1086
01:13:57,558 --> 01:14:00,602
Pomyślałem: „Dlaczego ona
nie ma na sobie ubrania?”.
1087
01:14:00,686 --> 01:14:03,480
Podbiegłem do niej i zrobiłem zdjęcie.
1088
01:14:05,315 --> 01:14:09,778
Według relacji Nicka
1089
01:14:09,862 --> 01:14:11,822
robił zdjęcia swoją Leicą.
1090
01:14:11,905 --> 01:14:14,700
Miał obiektyw 35 mm.
1091
01:14:15,200 --> 01:14:19,121
Potem oblał ją wodą.
1092
01:14:19,204 --> 01:14:20,831
- Wszyscy odjeżdżają.
- Tak.
1093
01:14:21,331 --> 01:14:27,880
Furgonetką AP zabiera Kim, dziewczynkę,
i jej brata do szpitala w Củ Chi,
1094
01:14:27,963 --> 01:14:33,469
który był najbliżej.
Opowiadał to wielokrotnie.
1095
01:14:33,552 --> 01:14:38,515
Zjawił się wujek Kim Phúc
1096
01:14:38,599 --> 01:14:42,478
i spytał, czy mogę
zabrać dzieci do szpitala.
1097
01:14:42,561 --> 01:14:45,022
Miałem vana. Otworzyłem drzwi.
1098
01:14:45,105 --> 01:14:48,317
Przeniosłem Kim Phúc
i położyłem ją na podłodze w aucie,
1099
01:14:48,400 --> 01:14:51,153
bo była tak poparzona,
że nie mogła się oprzeć.
1100
01:14:51,236 --> 01:14:53,197
Potem wsiadła trójka dzieciaków.
1101
01:14:55,491 --> 01:15:01,538
Jednak w filmie dokumentalnym z 1984 roku
matka Kim Phúc opowiada inną historię.
1102
01:15:02,039 --> 01:15:08,170
Była bardzo poparzona.
Nie wiedzieliśmy, jak jej pomóc.
1103
01:15:08,253 --> 01:15:12,591
Wujek pobiegł z nią na plecach.
1104
01:15:12,674 --> 01:15:14,635
Zabrał ją do Bắc Hà w Củ Chi.
1105
01:15:15,135 --> 01:15:20,182
Stamtąd samolot przetransportował ją
do szpitala dziecięcego.
1106
01:15:20,766 --> 01:15:22,476
- Tak.
- Jasne.
1107
01:15:22,559 --> 01:15:26,146
Nick twierdzi, że pojechał potem do AP
1108
01:15:26,730 --> 01:15:30,067
i udał się do ciemni,
by wywołać film razem z Jacksonem.
1109
01:15:30,150 --> 01:15:33,862
Carl mówi, że kiedy przyjechał,
Nicka tam nie było,
1110
01:15:33,946 --> 01:15:36,448
ale zjawił się później w cywilnym ubraniu.
1111
01:15:36,532 --> 01:15:40,869
- Horst powiedział: „Dobra robota, Nick”.
- „Dobrze się spisałeś”. Tak.
1112
01:15:40,953 --> 01:15:44,206
„Zrobiłeś dobrą robotę”.
Tak powiedział David Burnett.
1113
01:15:51,880 --> 01:15:53,674
PARYŻ
1114
01:15:53,757 --> 01:15:56,093
- Miło cię wreszcie poznać.
- Wzajemnie.
1115
01:15:56,176 --> 01:15:57,970
- Cześć.
- Jak się masz, Fiono?
1116
01:15:58,053 --> 01:15:59,805
- Miło mi.
- Cześć, Gary.
1117
01:15:59,888 --> 01:16:01,557
- Gary.
- Dobrze cię widzieć.
1118
01:16:01,640 --> 01:16:06,562
{\an8}Aby omówić proces i metodologię,
którą się posłużyliśmy
1119
01:16:06,645 --> 01:16:10,232
przy analizie nagrania,
które nam przekazaliście -
1120
01:16:10,315 --> 01:16:15,404
z tych splatających się ze sobą
różnych wątków i poszlak
1121
01:16:15,487 --> 01:16:19,908
wyłania się moim zdaniem
spójny obraz całości.
1122
01:16:23,579 --> 01:16:27,708
Zaczęliśmy od analizy zdjęć i filmów,
które nam dostarczyliście.
1123
01:16:27,791 --> 01:16:30,669
Wszystkie wykonali
reporterzy w Trảng Bàng.
1124
01:16:33,380 --> 01:16:38,010
Użyliśmy zdjęcia satelitarnego z listopada
1972 roku, by poznać układ terenu
1125
01:16:38,093 --> 01:16:41,388
i dopasowywaliśmy punkty orientacyjne
ze zdjęć do obrazu…
1126
01:16:41,471 --> 01:16:42,514
ŚWIĄTYNIA CAO DAI
1127
01:16:42,598 --> 01:16:45,100
…by określić,
gdzie wykonano każde ze zdjęć.
1128
01:16:45,183 --> 01:16:47,561
GŁÓWNA DROGA
1129
01:16:48,312 --> 01:16:51,607
POSTERUNEK
1130
01:16:51,940 --> 01:16:56,820
Interesuje nas sekwencja zdarzeń
po nalocie i wybuchu bomb z napalmem
1131
01:16:56,903 --> 01:16:59,406
wokół świątyni Cao Dai w Trảng Bàng.
1132
01:17:00,365 --> 01:17:04,786
Ta chwila została uchwycona na filmie
przez brytyjską ekipę ITN.
1133
01:17:11,627 --> 01:17:16,256
ŚWIĄTYNIA CAO DAI
1134
01:17:16,715 --> 01:17:19,051
Na zdjęciu zrobionym niedługo potem
1135
01:17:19,134 --> 01:17:22,929
widać grupę reporterów
w pobliżu posterunku i mostu,
1136
01:17:23,013 --> 01:17:25,974
co odpowiada temu punktowi
na zdjęciu satelitarnym.
1137
01:17:26,058 --> 01:17:27,976
POSTERUNEK
1138
01:17:28,143 --> 01:17:33,190
Stali twarzami do świątyni,
która znajdowała się 500 metrów od nich.
1139
01:17:35,984 --> 01:17:40,405
To pierwsze zdjęcie, na którym widzimy
Kim Phúc pośród innych dzieci.
1140
01:17:40,906 --> 01:17:43,659
Wybiegają z pola na główną drogę.
1141
01:17:43,742 --> 01:17:45,577
Towarzyszą im żołnierze.
1142
01:17:46,244 --> 01:17:50,666
Za nimi widać drogę gruntową
prostopadłą do głównej drogi,
1143
01:17:50,749 --> 01:17:54,086
co odpowiada temu punktowi
na zdjęciu satelitarnym.
1144
01:18:00,884 --> 01:18:04,513
Kolejne dostępne zdjęcie
to to znane jako Napalm Girl.
1145
01:18:07,057 --> 01:18:10,310
Kim Phúc i inne dzieci idą główną drogą,
1146
01:18:10,394 --> 01:18:13,605
oddalając się od świątyni
i miejsca eksplozji.
1147
01:18:15,190 --> 01:18:17,734
Na podstawie wzajemnych
odniesień wizualnych
1148
01:18:17,818 --> 01:18:21,571
ustaliliśmy przybliżoną pozycję
fotografa na drodze,
1149
01:18:21,655 --> 01:18:23,907
co przedstawia nasz model 3D.
1150
01:18:33,125 --> 01:18:37,212
Oryginalny negatyw zdjęcia
potwierdza, że kolejne ujęcie
1151
01:18:37,295 --> 01:18:41,508
wykonał ten sam fotograf,
który zrobił zdjęcie Napalm Girl.
1152
01:18:45,429 --> 01:18:49,307
Kolejny dostępny obraz dzieci
pochodzi z nagrania ITN.
1153
01:18:49,391 --> 01:18:53,937
Dalej są na drodze i na nagraniu
widać, jak mijają ekipę reporterów.
1154
01:18:55,063 --> 01:18:57,774
Operator śledzi Kim Phúc.
1155
01:19:02,571 --> 01:19:04,948
Na tej klatce z filmu ITN
1156
01:19:05,031 --> 01:19:08,118
widzimy od tyłu Kim Phúc
i jeszcze jedno dziecko.
1157
01:19:08,660 --> 01:19:10,537
Przed nimi stoją dwie postacie.
1158
01:19:11,663 --> 01:19:14,791
Osoba po prawej wykonuje odwrotne ujęcie
1159
01:19:15,333 --> 01:19:19,087
pokazujące grupkę dzieci
przed szeregiem dziennikarzy.
1160
01:19:21,923 --> 01:19:26,428
Wśród nich możemy wyróżnić
trzech operatorów, dwóch dźwiękowców,
1161
01:19:26,511 --> 01:19:29,931
a po prawej pojedynczego fotografa
trzymającego aparat.
1162
01:19:30,015 --> 01:19:32,559
Zidentyfikowaliśmy go
jako wolnego strzelca.
1163
01:19:35,103 --> 01:19:40,358
Ci reporterzy stoją niedaleko miejsca,
z którego kilka sekund wcześniej
1164
01:19:40,442 --> 01:19:42,694
wykonano zdjęcie Napalm Girl.
1165
01:19:50,243 --> 01:19:55,624
Na klatce z nagrania ITN
możemy wyróżnić kolejną postać w tle.
1166
01:19:55,707 --> 01:19:59,503
Wyłania się z oddali
i wydaje się nieść ze sobą sprzęt.
1167
01:20:02,964 --> 01:20:06,927
Po cięciu nagranie ITN pokazuje
zbliżenie na Kim Phúc,
1168
01:20:07,010 --> 01:20:09,304
która dostaje od dziennikarzy wodę.
1169
01:20:11,056 --> 01:20:14,100
Odległa postać
niosąca sprzęt jest teraz bliżej.
1170
01:20:14,851 --> 01:20:18,271
Ma na sobie hełm
i wygląda to, że trzyma aparat.
1171
01:20:22,484 --> 01:20:25,362
Ten moment też został
uchwycony przez fotografa,
1172
01:20:25,445 --> 01:20:27,531
którego widzieliśmy w oddali.
1173
01:20:34,162 --> 01:20:37,666
To zdjęcie AP przypisuje Nickowi Út.
1174
01:20:39,125 --> 01:20:42,712
Kolejne zdjęcie
ukazuje scenę chwilę później,
1175
01:20:42,796 --> 01:20:46,258
gdy Kim Phúc wciąż stała
przed operatorami ITN.
1176
01:20:48,343 --> 01:20:52,013
Postać spoglądającą w ich stronę
widać w lewej części kadru.
1177
01:20:52,514 --> 01:20:56,309
Widzimy, że ma na sobie hełm
z materiałową metką, krótkie rękawy
1178
01:20:56,393 --> 01:20:58,728
i kurtkę wiszącą po prawej stronie.
1179
01:21:00,939 --> 01:21:03,400
Te detale pasują do fotografa,
1180
01:21:03,483 --> 01:21:06,695
którego widzieliśmy
w oddali na nagraniu ITN.
1181
01:21:08,780 --> 01:21:13,535
Na następnym dostępnym zdjęciu
widać tę samą postać robiącą zdjęcie.
1182
01:21:14,119 --> 01:21:16,663
Zapewne to zdjęcie Kim Phúc,
1183
01:21:16,746 --> 01:21:19,583
które AP także przypisuje Nickowi Út.
1184
01:21:21,543 --> 01:21:24,546
Wreszcie mamy
odwrotne ujęcie tej samej sytuacji,
1185
01:21:24,629 --> 01:21:27,257
na którym możemy zidentyfikować Nicka Út
1186
01:21:27,340 --> 01:21:30,385
jako fotografa w hełmie niosącego sprzęt,
1187
01:21:30,468 --> 01:21:33,263
którego widzieliśmy
z oddali na nagraniu ITN.
1188
01:21:35,223 --> 01:21:41,646
Możemy teraz ustalić, że sekundy po tym,
jak zrobiono zdjęcie Napalm Girl,
1189
01:21:41,730 --> 01:21:42,939
pojawia się Nick Út
1190
01:21:43,023 --> 01:21:45,901
w znacznej odległości
od biegnących dzieci.
1191
01:21:45,984 --> 01:21:49,195
Idzie w ich kierunku z naprzeciwka.
1192
01:21:55,493 --> 01:21:58,622
Dlatego możemy wywnioskować,
że to mało prawdopodobne,
1193
01:21:58,705 --> 01:22:01,917
aby Nick Út zrobił zdjęcie Napalm Girl.
1194
01:22:07,297 --> 01:22:10,175
A więc to się nie składa,
1195
01:22:10,675 --> 01:22:13,219
żeby kilka sekund po zrobieniu zdjęcia
1196
01:22:13,303 --> 01:22:16,181
był tak daleko i wracał,
1197
01:22:16,264 --> 01:22:19,142
jeśli to on miałby być
autorem tamtego zdjęcia.
1198
01:22:19,225 --> 01:22:24,314
Mamy dwie osoby, które twierdzą,
że są autorami zdjęcia.
1199
01:22:25,065 --> 01:22:25,941
Tylko dwie.
1200
01:22:26,024 --> 01:22:30,195
Jedna z nich to Nick Út,
a druga to Nghệ, wolny strzelec.
1201
01:22:30,695 --> 01:22:34,783
A wy mówicie mi, że Nick Út
1202
01:22:34,866 --> 01:22:37,827
nie był w miejscu
umożliwiającym wykonanie zdjęcia,
1203
01:22:37,911 --> 01:22:41,748
co oznaczałoby, że jedyną osobą,
która mogłaby je zrobić,
1204
01:22:41,831 --> 01:22:45,377
i która twierdzi,
że je wykonała, byłby wolny strzelec.
1205
01:22:45,460 --> 01:22:46,795
Zgadza się.
1206
01:22:46,878 --> 01:22:49,464
W naszym modelu kamer wirtualnych
1207
01:22:49,547 --> 01:22:52,717
zdjęcie Napalm Girl
zrobiono najprawdopodobniej
1208
01:22:52,801 --> 01:22:54,844
z użyciem obiektywu 50 mm.
1209
01:22:54,928 --> 01:22:58,723
A przynajmniej nasz model
kamery wirtualnej na to wskazuje.
1210
01:22:58,807 --> 01:22:59,641
Tak.
1211
01:22:59,724 --> 01:23:04,145
A wolny strzelec, Nghệ,
używał obiektywu 50 mm w Pentaksie.
1212
01:23:06,523 --> 01:23:07,857
Niesamowite.
1213
01:23:07,941 --> 01:23:09,776
- Dziękujemy.
- Dziękuję.
1214
01:23:10,527 --> 01:23:13,446
Jeśli chodzi o zdjęcie
babci trzymającej dziecko,
1215
01:23:14,030 --> 01:23:16,116
jeśli spojrzymy na dym w tle,
1216
01:23:16,199 --> 01:23:18,702
widzimy, że nie jest już tak gęsty
1217
01:23:18,785 --> 01:23:22,580
jak w serii zdjęć Kim Phúc idącej drogą.
1218
01:23:23,498 --> 01:23:25,667
To sugeruje, że zdjęcie babci
1219
01:23:25,750 --> 01:23:29,671
zostało wykonane kilka minut
po zdjęciu Napalm Girl.
1220
01:23:31,756 --> 01:23:34,426
Znaleźliśmy kolejną wskazówkę
na nagraniu ITN,
1221
01:23:34,509 --> 01:23:36,761
gdy kamera śledziła babcię.
1222
01:23:37,429 --> 01:23:42,600
W tłumie przy posterunku widzimy
postać nagiej dziewczynki,
1223
01:23:42,684 --> 01:23:44,894
najprawdopodobniej samą Kim Phúc,
1224
01:23:45,395 --> 01:23:47,605
oraz inne dzieci po prawej stronie.
1225
01:23:48,106 --> 01:23:50,775
Co oznacza, że przybyły tam przed babcią.
1226
01:23:53,695 --> 01:23:56,781
{\an8}Sekundy po tym, jak zrobiono
zdjęcie Napalm Girl,
1227
01:23:56,865 --> 01:24:00,577
{\an8}pojawia się Nick Út w znacznej odległości
od biegnących dzieci.
1228
01:24:00,660 --> 01:24:03,038
{\an8}To jest Nick Út.
1229
01:24:03,538 --> 01:24:05,457
- I…
- Mówisz, że jest za daleko.
1230
01:24:05,540 --> 01:24:09,127
Zobacz, z której strony nadchodzi.
1231
01:24:11,212 --> 01:24:13,131
Jest daleko poza pozycją.
1232
01:24:14,340 --> 01:24:18,845
W fotografii liczy się pozycja.
Jak cię tam nie ma, nie zrobisz zdjęcia.
1233
01:24:18,928 --> 01:24:21,473
A jego tam nie ma i my to wiemy,
1234
01:24:21,556 --> 01:24:25,852
bo widzimy, że znajdował się
zbyt daleko od pozycji.
1235
01:24:25,935 --> 01:24:28,480
Wiemy, skąd zrobił zdjęcia Nick Út.
1236
01:24:28,563 --> 01:24:31,357
Wiemy, skąd zrobił zdjęcia facet z UPI.
1237
01:24:31,441 --> 01:24:32,859
A co z tym człowiekiem?
1238
01:24:32,942 --> 01:24:34,027
Prawda?
1239
01:24:34,110 --> 01:24:35,695
Nikt nie ma jego zdjęć.
1240
01:24:36,196 --> 01:24:37,447
Niesamowite.
1241
01:24:39,115 --> 01:24:43,161
Będą ludzie utrzymujący,
że to Nick musiał zrobić to zdjęcie.
1242
01:24:43,244 --> 01:24:45,914
Ale żeby to przyjmować,
1243
01:24:46,414 --> 01:24:50,001
nie można wierzyć
w nic, co powiedział Carl,
1244
01:24:50,085 --> 01:24:55,048
nie można wierzyć
wolnemu strzelcowi ani jego dzieciom.
1245
01:24:55,673 --> 01:25:01,262
Ciekawe, czemu Horst, czy ktoś z AP,
dał mu odbitkę na lodówkę.
1246
01:25:01,763 --> 01:25:05,850
Trzeba by odrzucić
dowody ze zdjęć i nagrań.
1247
01:25:05,934 --> 01:25:09,687
Nie wierzyć nikomu
i niczemu, tylko Nickowi.
1248
01:25:10,271 --> 01:25:13,566
Albo Arnettowi, który uważa,
że to Nick zrobił zdjęcie,
1249
01:25:13,650 --> 01:25:16,319
bo Horst mu tak powiedział.
1250
01:25:16,402 --> 01:25:21,157
- Tak.
- Wszystkie dowody pochodzą z ust Horsta.
1251
01:25:21,241 --> 01:25:23,827
Jako były operator filmowy
1252
01:25:23,910 --> 01:25:29,415
jesteś przygotowany dobrze jak nikt
do rozumienia tego, na co patrzymy.
1253
01:25:30,291 --> 01:25:34,754
Jeśli pójdziemy z tym do AP, co to będzie
znaczyć dla zdjęcia i dla agencji?
1254
01:25:34,838 --> 01:25:37,549
Nikt nie kwestionuje
prawdziwości tego obrazu.
1255
01:25:37,632 --> 01:25:38,550
- Tak.
- Prawda?
1256
01:25:38,633 --> 01:25:41,678
Autentyczność samego zdjęcia
pozostanie w mocy.
1257
01:25:41,761 --> 01:25:46,141
Tak samo jak własność
tego zdjęcia względem AP.
1258
01:25:46,641 --> 01:25:48,184
Ale konsekwencje będą.
1259
01:25:49,018 --> 01:25:51,396
Konsekwencje dla wielu ludzi.
1260
01:25:51,479 --> 01:25:54,899
Tych, którzy szli w zaparte.
1261
01:25:55,483 --> 01:25:56,317
Tak.
1262
01:25:56,401 --> 01:25:59,946
W jakimś sensie to odzyskiwanie
przez Wietnamczyków narracji
1263
01:26:00,029 --> 01:26:02,407
o czymś, co wydarzyło się w ich kraju,
1264
01:26:02,490 --> 01:26:04,409
w kontrze do sytuacji,
1265
01:26:05,535 --> 01:26:09,164
w której coś im się narzuca -
tak jak autorstwo tego zdjęcia.
1266
01:26:09,247 --> 01:26:11,833
Niełatwo rozmontować narrację,
1267
01:26:11,916 --> 01:26:15,795
która trafiła
do zbiorowej świadomości na tak długo.
1268
01:26:16,296 --> 01:26:21,134
Nick Út miałby powiedzieć: „Chyba zaszła
pomyłka i to nie ja zrobiłem zdjęcie”?
1269
01:26:21,217 --> 01:26:25,930
Wraz z upływem czasu i osiadaniem
tej opowieści, to jeszcze trudniejsze.
1270
01:26:26,014 --> 01:26:29,976
Albo robi się
coś takiego od razu, albo nigdy.
1271
01:26:30,727 --> 01:26:32,270
Dla Nghệ
1272
01:26:33,062 --> 01:26:34,314
to sprawiedliwość.
1273
01:26:35,356 --> 01:26:36,482
Sprawiedliwość.
1274
01:26:36,566 --> 01:26:37,942
Mocne.
1275
01:26:40,361 --> 01:26:43,198
Uważam, że AP jest tutaj
niczym słoń w menażerii
1276
01:26:43,281 --> 01:26:46,075
i trudno byłoby mi uwierzyć,
1277
01:26:46,159 --> 01:26:50,872
{\an8}że po przedstawieniu im dowodów,
nie zaangażują się w tę sprawę.
1278
01:26:50,955 --> 01:26:53,583
LONDYN
1279
01:26:54,959 --> 01:27:01,549
{\an8}AP ZGODZIŁA SIĘ NA SPOTKANIE CELEM
OMÓWIENIA TEGO, CO USTALILIŚMY
1280
01:27:09,307 --> 01:27:13,895
To nieoficjalne, więc oczywiście
nie mogę zdradzać szczegółów,
1281
01:27:13,978 --> 01:27:19,609
ale uważam, że rozmowa z AP
była słusznym posunięciem.
1282
01:27:20,860 --> 01:27:23,529
A czy AP postąpi słusznie? To się okaże.
1283
01:27:31,621 --> 01:27:35,166
6 MAJA 2025 ROKU AP OPUBLIKOWAŁA
WYNIKI WŁASNEGO DOCHODZENIA
1284
01:27:35,250 --> 01:27:38,753
DOTYCZĄCEGO AUTORSTWA ZDJĘCIA
NA ICH STRONIE INTERNETOWEJ
1285
01:27:39,462 --> 01:27:46,261
{\an8}Przez 52 lata Nick Út był uważany
za autora fotografii Napalm Girl.
1286
01:27:46,344 --> 01:27:51,349
{\an8}Ostatnie doniesienia podważają jednak
największe osiągnięcie w jego karierze.
1287
01:27:51,432 --> 01:27:54,936
{\an8}Słynne zdjęcie stało się przedmiotem
rosnącej kontrowersji.
1288
01:27:58,356 --> 01:28:00,483
Ale czy to jego zdjęcie?
1289
01:28:00,566 --> 01:28:03,611
Historia możliwej uzurpacji
trwała pół wieku.
1290
01:28:03,695 --> 01:28:04,612
ŚLEDZTWO W TOKU
1291
01:28:04,696 --> 01:28:06,322
W raporcie AP czytamy:
1292
01:28:06,406 --> 01:28:11,077
„Zakwestionowane autorstwo zostanie
wycofane tylko wobec ostatecznego dowodu
1293
01:28:11,160 --> 01:28:15,665
na to, że człowiek, który podaje się
za autora zdjęcia, go nie wykonał”.
1294
01:28:17,542 --> 01:28:19,961
Doszli do wniosku, że autorstwa
1295
01:28:20,044 --> 01:28:23,506
„nie da się ostatecznie dowieść
z powodu upływu czasu,
1296
01:28:24,007 --> 01:28:26,759
śmierci wielu kluczowych postaci
1297
01:28:26,843 --> 01:28:29,220
i ograniczeń technologicznych.
1298
01:28:30,513 --> 01:28:34,058
Stąd autorstwo zdjęcia nie zmieni się”.
1299
01:28:39,939 --> 01:28:43,985
RAPORT AP PODAJE POWODY, DLA KTÓRYCH
WSPIERA NICKA ÚT JAKO FOTOGRAFA,
1300
01:28:44,068 --> 01:28:48,031
W TYM ZEZNANIA NAOCZNYCH ŚWIADKÓW,
PETERA ARNETTA I DAVIDA BURNETTA,
1301
01:28:48,114 --> 01:28:49,949
KTÓRZY JEDNAK ODMÓWILI ROZMOWY
1302
01:28:50,033 --> 01:28:56,122
AP PODAJE TEŻ W WĄTPLIWOŚĆ
RZETELNOŚĆ CARLA ROBINSONA
1303
01:29:00,752 --> 01:29:05,465
ANALIZA NAGRANIA Z MIEJSCA ZDARZENIA
JEST BŁĘDNĄ ANIMACJĄ 3D
1304
01:29:08,885 --> 01:29:10,928
CO WAŻNE, DOCHODZENIE AP WSKAZUJE:
1305
01:29:11,012 --> 01:29:14,349
„MAŁO PRAWDOPODOBNE,
BY SŁYNNE ZDJĘCIE ZROBIONO LEICĄ”
1306
01:29:17,727 --> 01:29:21,314
Tak, to ten model. To był Pentax.
1307
01:29:25,401 --> 01:29:30,990
RAPORT MÓWI DALEJ:
„PRAWDOPODOBNIE WYKONANO JE PENTAXEM”
1308
01:29:32,492 --> 01:29:37,872
„AP JEST OTWARTA NA MOŻLIWOŚĆ,
ŻE NICK ÚT NIE ZROBIŁ TEGO ZDJĘCIA”
1309
01:29:40,166 --> 01:29:41,834
{\an8}GŁOS FRANCESCA SEBREGONDIEGO
1310
01:29:41,918 --> 01:29:46,589
{\an8}Wykorzystując materiał z raportu AP,
możemy doprecyzować nasze wnioski.
1311
01:29:47,673 --> 01:29:51,552
Najpierw przeanalizowaliśmy
to zdjęcie Davida Burnetta.
1312
01:29:52,220 --> 01:29:54,472
Nick Út jest na pierwszym planie,
1313
01:29:54,555 --> 01:29:58,518
a Kim Phúc wciąż znajduje się
na polu przy głównej drodze.
1314
01:29:59,185 --> 01:30:01,521
Długi obiektyw skraca perspektywę,
1315
01:30:01,604 --> 01:30:04,440
sprawiając, że dziewczynka
wydaje się być bliżej.
1316
01:30:06,567 --> 01:30:09,779
Ogrodzenie z drutu kolczastego,
widoczne obok Nicka Út,
1317
01:30:09,862 --> 01:30:12,865
wskazuje, że ten wciąż
znajduje się przy posterunku.
1318
01:30:15,868 --> 01:30:19,038
Około 170 metrów od miejsca,
1319
01:30:19,122 --> 01:30:22,458
w którym później zostanie
sfotografowana Napalm Girl.
1320
01:30:23,251 --> 01:30:28,089
W tej chwili Kim Phúc jest tylko
60 metrów od tamtego miejsca.
1321
01:30:29,632 --> 01:30:33,845
Fotografia Burnetta pokazuje,
że by zrobić słynne zdjęcie,
1322
01:30:33,928 --> 01:30:37,598
Út musiałby pokonać trzykrotnie większy
dystans niż Kim Phúc
1323
01:30:37,682 --> 01:30:39,559
w tym samym krótkim czasie.
1324
01:30:42,603 --> 01:30:47,108
Następnie zbadaliśmy
trzysekundowy fragment nagrania NBC,
1325
01:30:47,191 --> 01:30:50,111
wykonanego zaraz
po zrobieniu zdjęcia Napalm Girl.
1326
01:30:51,279 --> 01:30:56,576
Skrupulatna analiza kałuż
widocznych na różnych obrazach
1327
01:30:56,659 --> 01:30:59,454
pozwala nam określić ruch Kim Phúc.
1328
01:31:03,958 --> 01:31:07,003
Od jej pozycji na zdjęciu Napalm Girl,
1329
01:31:07,086 --> 01:31:10,465
posunęła się drogą naprzód
na odległość około 40 metrów
1330
01:31:10,548 --> 01:31:15,011
i pojawiła się,
widoczna od tyłu, na nagraniu ITN.
1331
01:31:16,262 --> 01:31:21,976
Jej szacowana prędkość wskazuje,
że od słynnego zdjęcia minęło 15 sekund.
1332
01:31:24,353 --> 01:31:27,899
Nasza rekonstrukcja 3D
tego ujęcia umiejscawia Nicka Út
1333
01:31:27,982 --> 01:31:32,820
w odległości
około 50 metrów od operatorów ITN.
1334
01:31:34,280 --> 01:31:38,493
Innymi słowy, około 15 sekund
po wykonaniu zdjęcia
1335
01:31:38,576 --> 01:31:44,457
Út jest widoczny
około 75 metrów od miejsca,
1336
01:31:44,540 --> 01:31:46,834
w którym zrobiono zdjęcie Napalm Girl.
1337
01:31:46,918 --> 01:31:49,962
Wciąż nadchodził drogą
z przeciwnej strony.
1338
01:31:50,922 --> 01:31:56,427
Żeby Nick Út zrobił to zdjęcie, musiałby
przebiec sprintem 170 metrów
1339
01:31:56,511 --> 01:31:58,679
od miejsca posterunku,
1340
01:31:59,764 --> 01:32:02,725
a potem 75 metrów z powrotem,
1341
01:32:02,808 --> 01:32:06,270
odwrócić się i wreszcie
pojawić się chwilę później,
1342
01:32:06,354 --> 01:32:09,190
spokojnie idąc
w stronę miejsca wydarzenia.
1343
01:32:10,066 --> 01:32:13,694
Taki scenariusz wygląda
na zupełnie nieprawdopodobny.
1344
01:32:20,952 --> 01:32:22,036
WORLD PRESS PHOTO,
1345
01:32:22,119 --> 01:32:25,915
ORGANIZATOR NAJWAŻNIEJSZEJ
MIĘDZYNARODOWEJ NAGRODY FOTOGRAFICZNEJ
1346
01:32:25,998 --> 01:32:28,584
PRZEPROWADZIŁ SWOJE WŁASNE DOCHODZENIE
1347
01:32:31,003 --> 01:32:34,382
{\an8}WORLD PRESS PHOTO 1973 ROKU
1348
01:32:34,465 --> 01:32:38,761
{\an8}Nowe badania wykazały, że Nick Út
nie jest autorem tej słynnej fotografii,
1349
01:32:38,844 --> 01:32:41,847
co skłoniło World Press Photo
do głębokiej refleksji
1350
01:32:41,931 --> 01:32:43,933
i wszczęcia kolejnego dochodzenia.
1351
01:32:44,517 --> 01:32:48,354
Zapraszam na scenę dyrektorkę
fundacji World Press Photo,
1352
01:32:48,437 --> 01:32:50,523
Joumanę El Zein Khoury.
1353
01:32:51,107 --> 01:32:53,025
Proszę o wielkie brawa.
1354
01:32:59,365 --> 01:33:05,121
Zgodnie z naszymi procedurami
oceniającymi i wartościami,
1355
01:33:05,204 --> 01:33:08,332
{\an8}wobec takiej liczby
zaistniałych wątpliwości,
1356
01:33:08,416 --> 01:33:12,503
{\an8}nie możemy dalej twierdzić,
że autorem tego zdjęcia jest Nick Út.
1357
01:33:13,212 --> 01:33:18,801
Zawiesiliśmy przypisywanie
autorstwa tego zdjęcia Nickowi Út.
1358
01:33:19,385 --> 01:33:22,930
Uważamy, że kwestia autorstwa
jest bardzo istotna.
1359
01:33:23,014 --> 01:33:25,224
Prawda jest bardzo istotna.
1360
01:33:25,308 --> 01:33:27,727
Tak samo jak ścisłość twierdzeń.
1361
01:33:27,810 --> 01:33:30,563
Uważamy też, że nasza
publiczność i społeczność
1362
01:33:30,646 --> 01:33:33,733
zasługuje na to,
zwłaszcza w dzisiejszym świecie…
1363
01:33:34,609 --> 01:33:40,364
TO PIERWSZY RAZ
W 70-LETNIEJ HISTORII ORGANIZACJI,
1364
01:33:40,448 --> 01:33:44,118
GDY UZNANIE AUTORSTWA
ZWYCIĘSKIEGO ZDJĘCIA ZOSTAŁO ZAWIESZONE
1365
01:34:06,015 --> 01:34:08,392
To, co przyjmujemy za oficjalny zapis,
1366
01:34:08,476 --> 01:34:11,771
często jest kształtowane
bardziej władzą niż perspektywą.
1367
01:34:12,938 --> 01:34:16,859
Nawet najbardziej utrwalone historie
zasługują na ponowne zbadanie.
1368
01:34:18,152 --> 01:34:20,655
Mnóstwo wietnamskich
fotografów i dziennikarzy
1369
01:34:20,738 --> 01:34:23,616
pracowało anonimowo
w czasie wojny w Wietnamie.
1370
01:34:23,699 --> 01:34:27,787
Nie z wyboru, ale dlatego,
że ich praca była przypisywana innym.
1371
01:34:28,496 --> 01:34:31,540
Akceptowali to,
bo nie mieli innego wyboru.
1372
01:34:32,667 --> 01:34:36,837
Byli obcymi we własnym kraju
i wiedzieli, że nikt ich nie wysłucha.
1373
01:34:46,514 --> 01:34:50,810
Moja mama zmarła dziewięć lat temu.
1374
01:34:53,312 --> 01:34:57,108
Kilka tygodni temu myślałem o niej
1375
01:34:57,191 --> 01:35:04,031
i postanowiłem przejrzeć zawartość
czerwonej walizki z jej szafy.
1376
01:35:05,741 --> 01:35:09,870
Ostatnie, co znalazłam, to był…
1377
01:35:11,122 --> 01:35:15,042
kawałek starej gazety,
1378
01:35:15,543 --> 01:35:20,214
starannie wycięty i poskładany.
1379
01:35:21,257 --> 01:35:28,097
Słynne zdjęcie, które mama
lata temu wyrzuciła do kosza.
1380
01:35:28,180 --> 01:35:31,976
Zachowała jednak wydruk z gazety
1381
01:35:32,059 --> 01:35:35,604
i trzymała go w sekrecie,
1382
01:35:35,688 --> 01:35:37,815
po cichu.
1383
01:35:44,864 --> 01:35:49,452
Cisza nie jest prawdą, a z biegiem lat
ta cisza brzmiała coraz głośniej.
1384
01:35:49,535 --> 01:35:54,623
W obliczu czasu pamięć bywa niedoskonała.
To, czyj palec nacisnął spust migawki,
1385
01:35:54,707 --> 01:35:59,503
nie jest sprawą kariery jednego człowieka,
ale decyduje, kto zostanie zapamiętany,
1386
01:35:59,587 --> 01:36:01,213
a kto zupełnie zapomniany.
1387
01:36:07,678 --> 01:36:13,768
Gdy lekceważy się prawdę,
społeczeństwo ulega zepsuciu.
1388
01:36:13,851 --> 01:36:16,562
Prawda jest prawdą.
1389
01:36:16,645 --> 01:36:21,400
Nie da się jej przeinaczyć ani wymazać.
1390
01:36:21,484 --> 01:36:24,153
Inaczej nie będzie już żadną prawdą,
1391
01:36:24,236 --> 01:36:27,114
tylko zakłóceniem
dla naszego kompasu moralnego.
1392
01:36:37,500 --> 01:36:42,254
Mam nadzieję, że po 50 latach
ludzie widzą wietnamskie dzieci
1393
01:36:42,338 --> 01:36:45,174
już o wiele szczęśliwsze
niż na tamtym zdjęciu.
1394
01:36:49,303 --> 01:36:55,100
Mam nadzieję, że prawda
znajdzie swoje właściwe miejsce
1395
01:36:55,184 --> 01:36:58,771
i że sam Nick Út dozna
poczucia ulgi i spokoju.
1396
01:37:04,318 --> 01:37:07,905
NICK ÚT NIE ODPOWIEDZIAŁ
NA WIELOKROTNE PROŚBY WYWIADU
1397
01:37:07,988 --> 01:37:11,826
ZAPRZECZA WSZYSTKIM ZARZUTOM
PODKREŚLA, ŻE JEST AUTOREM ZDJĘCIA
1398
01:37:11,909 --> 01:37:14,578
I ŻE ZAWIÓZŁ PHAN THI KIM PHÚC DO SZPITALA
1399
01:37:14,662 --> 01:37:21,043
POINFORMOWAŁ RÓWNIEŻ AP, ŻE ZAWSZE NOSIŁ
ZE SOBĄ APARAT PENTAX SWOJEGO BRATA
1400
01:37:21,877 --> 01:37:24,964
WEDŁUG JEGO PRAWNIKA
ZDJĘCIA BABCI ZROBIŁ PO KIM PHÚC
1401
01:37:25,047 --> 01:37:27,967
„BYŁ ZDEZORIENTOWANY
PRZEZ PANUJĄCY WTEDY CHAOS”
1402
01:37:28,050 --> 01:37:31,971
NICK ÚT MÓWI, ŻE NAOCZNI ŚWIADKOWIE
WSPIERAJĄ JEGO WERSJĘ WYDARZEŃ
1403
01:37:32,054 --> 01:37:35,099
JEGO PRAWNIK POWIEDZIAŁ AP,
ŻE AUTORSTWO JEST W MOCY
1404
01:37:35,182 --> 01:37:38,644
„WIEDZIAŁ, ŻE MA RACJĘ OD CHWILI,
GDY ZROBIŁ TO ZDJĘCIE”
1405
01:37:40,229 --> 01:37:43,566
PHAN THI KIM PHÚC MÓWI,
ŻE NIE POSIADA ŻADNYCH WSPOMNIEŃ
1406
01:37:43,649 --> 01:37:46,026
OŚWIADCZA, ŻE ŚWIADKOWIE, W TYM JEJ WUJ,
1407
01:37:46,110 --> 01:37:48,737
POWIEDZIELI JEJ,
ŻE TO NICK ÚT ZROBIŁ ZDJĘCIE
1408
01:37:48,821 --> 01:37:51,490
I ZABRAŁ JĄ DO SZPITALA, W CO WCIĄŻ WIERZY
1409
01:37:51,574 --> 01:37:55,286
OBECNIE KIM PHÚC KONTYNUUJE PRACĘ
JAKO AMBASADORKA POKOJU UNESCO
1410
01:37:55,369 --> 01:37:56,871
I RZECZNICZKA OFIAR WOJNY
1411
01:37:56,954 --> 01:38:00,499
Zdjęcie dziewięcioletniej
dziewczynki Phan Thi Kim Phúc
1412
01:38:00,583 --> 01:38:03,878
oraz czworga innych dzieci
biegnących w stronę fotografa,
1413
01:38:03,961 --> 01:38:07,423
poparzonych i krzyczących
w czerwcu 1972 roku,
1414
01:38:08,090 --> 01:38:11,468
które stało się jednym
z najważniejszych zdjęć w historii,
1415
01:38:11,552 --> 01:38:13,721
zostało stworzone, jak sądzę,
1416
01:38:13,804 --> 01:38:17,766
przez człowieka
nazywającego się Nguyễn Thành Nghệ.
1417
01:38:20,519 --> 01:38:22,396
DO: REDAKTOR@
WYŚLIJ
1418
01:38:39,163 --> 01:38:43,000
Trzymałem się tej prawdy
przez ponad 50 lat.
1419
01:38:48,797 --> 01:38:51,133
To ja zrobiłem to zdjęcie.
1420
01:38:53,260 --> 01:38:55,095
Odzyskałem głos.
1421
01:39:08,651 --> 01:39:12,363
WIETNAMSKIM FOTOGRAFOM
AMERYKAŃSKIEJ WOJNY W WIETNAMIE
1422
01:39:12,446 --> 01:39:15,199
I DZIELNYM WOLNYM STRZELCOM
OBECNYCH KONFLIKTÓW
1423
01:39:15,282 --> 01:39:21,038
TEN FILM JEST ZADEDYKOWANY WAM
1424
01:39:21,121 --> 01:39:26,752
STRINGER: CZŁOWIEK, KTÓRY ZROBIŁ ZDJĘCIE
1425
01:42:23,595 --> 01:42:27,432
Napisy: Błażej Bierzgalski