Downloaded from YTS.LT
Official YIFY movies site: YTS.LT
เวลาที่ถ่ายรูปด้วยกล้องฟิล์ม…
มักจะมีความลึกลับบางอย่างอยู่เสมอ
แต่สิ่งที่เรารู้แน่ๆ ก็คือสิ่งที่เราไม่ได้ถ่าย
(8 มิถุนายน ปี 1972)
(พิกัด: จั้งบ่าง)
(ทางตะวันตกเฉียงเหนือ ของไซ่ง่อนไป 50 กม.)
(เครื่องบินทิ้งระเบิด เอ-1 สกายเรเดอร์ ของเวียดนามใต้ได้รับคำสั่งให้กวาดล้างศัตรู)
หลังทิ้งระเบิดไปสองรอบ มันก็ชัดเจนแล้ว
ว่าสกายเรเดอร์เลือกเป้าหมายผิด
และทิ้งระเบิดใส่ฐานที่มั่นของฝ่ายตนเอง
ในระยะไกล เราจะเห็นกองทหารเวียดนามใต้
วิ่งหนีตายข้ามทางหลวงอย่างตื่นตระหนก
ต่อหน้าเรา พวกเขาทำท่าทาง เรียกชาวบ้านกลุ่มหนึ่งไปเข้าร่วม
ตอนนั้นเองที่สกายเรเดอร์ทิ้งระเบิดรอบที่สาม
มันทิ้งระเบิดนาปาล์มสี่ลูก ใส่ชาวบ้านและกองทหารเหล่านั้น
ไม่กี่อึดใจต่อมา กลุ่มของนักข่าวที่กำลังจับตาดู
ได้เดินอย่างระมัดระวัง ไปตามถนน เข้าสู่กลุ่มควัน
ภาพที่เราเห็นนั้นน่ากลัวมาก
เมื่อควันจางลง ผมเห็นผู้หญิงคนหนึ่งวิ่งนำมา
(เสียงของนิค อู๊ต ช่างภาพประจำ)
ตามมาด้วยผู้หญิงอีกคนที่อุ้มเด็ก
(แอสโซซิเอเต็ดเพรส (เอพี) ไซ่ง่อน)
เธอร้องว่า "ช่วยด้วย หลานฉัน"
พวกนักข่าวหยุดเธอไว้
และเด็กคนนั้นก็เสียชีวิตลง หลังจากที่ผมกดชัตเตอร์แค่อึดใจเดียว
คนแรกๆ ที่เราเห็น
เป็นเด็กผู้หญิงอายุประมาณเก้าขวบ ที่กำลังวิ่งไปตามถนน
เธอไม่ได้ใส่เสื้อผ้าสักชิ้น
เธออาจจะฉีกมันออกตอนที่เสื้อผ้าติดไฟ
ตอนที่มองผ่านเลนส์ ผมเห็นเด็กผู้หญิงคนนั้นกางแขนแบบนี้
แล้วก็วิ่งมา
ผมถ่ายรูปเธอไว้
ตอนที่เธอวิ่งผ่านผมไป ผมเห็นผิวของเธอหลุดลอก
ลำตัวถูกไฟไหม้รุนแรง
ผมบอกว่า "ไม่ ผมไม่อยากถ่ายรูปเธอแล้ว
เธอคงตายในอีกไม่กี่นาที"
นี่เป็นรูปที่เราห้าหรือหกคน ได้เห็นอยู่ในช่วงเวลาหนึ่ง
และอีก 24 ชั่วโมงต่อมา
ก็อาจจะมีคนเป็นพันล้านคนได้เห็นรูปนั้น
มันถูกตีพิมพ์ไปทั่วโลก
เป็นภาพที่สะเทือนใจอย่างมาก
จนฝังลึกอยู่ในสำนึกร่วม
ของชาวอเมริกันมากมาย
สำหรับนิค มันหมายถึงรางวัลพูลิตเซอร์
รางวัลพูลิตเซอร์
และรางวัลภาพข่าวโลกแห่งปี ปี 1973
ทุกท่านครับ นี่คือนิค อู๊ต
ช่างภาพเอพีผู้โด่งดัง
- นิค อู๊ต - นิค อู๊ต
หนึ่งในรูปถ่ายที่ทรงอิทธิพล และเป็นที่จดจำที่สุดในประวัติศาสตร์
เกิดขึ้นเมื่อ 35 ปีก่อน
ผ่านมาแล้ว 40 ปีค่ะ
ครบรอบ 50 ปีของรูปภาพอันโด่งดัง
โป๊ปฟรานซิสพบผู้หญิง ที่รู้จักกันในชื่อ "เด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม"
และช่างภาพข่าวที่ผลงานของเขาได้เปลี่ยนทั้งคู่
ให้เป็นสัญลักษณ์แห่งสันติภาพ
คุณทำใจยังไงกับเรื่องที่เศร้าสลดแบบนี้ แต่กลับนำมาซึ่งชื่อเสียงคะ
โชคดีนะ
ถึงแกรี่ ผมแบกรับความทุกข์นี้มาตลอด 50 ปี
และไม่เคยเปิดเผยต่อสาธารณะ
ย้อนกลับไปเมื่อปี 1972 ผมเป็นบรรณาธิการภาพให้กับเอพีที่ไซ่ง่อน
ตอนที่นิค อู๊ตถ่ายรูป เด็กหญิงระเบิดนาปาล์มอันโด่งดัง
พูดง่ายๆ ก็คือ นิคไม่ได้เป็นคนถ่ายรูปที่โด่งดังนั้น
ที่จริงแล้วเป็นช่างภาพอิสระ หรือช่างภาพฟรีแลนซ์น่ะ
เรื่องนี้ยังมีอะไรอีกมาก
ถึงเวลาที่ผมต้องสะสางเรื่องในใจแล้ว
(ช่างภาพเบื้องหลังรูปถ่ายประวัติศาสตร์)
(แกรี่ ไนต์ ช่างภาพข่าว)
ผมเป็นช่างภาพอิสระอยู่กว่า 20 ปีได้
เป็นชีวิตที่เปราะบางนะ
สิ่งเดียวที่เรามีก็คือเครดิตผลงานตัวเอง
มันเป็นรายได้ แล้วก็เป็นมรดกของเรา
(เซเว่น)
(อาร์ล ประเทศฝรั่งเศส)
รูปถ่ายบางรูปก็แค่เหนือกว่ารูปอื่นๆ
มันจับบางอย่างไว้ได้
มันสื่อถึงเรื่องราวหนึ่ง ช่วงเวลาหนึ่ง
ในทางใดทางหนึ่งที่รูปอื่นๆ ยังไปไม่ถึง
ก็อธิบายยากอยู่นะ แต่เมื่อได้เห็น เราจะรู้ได้เอง
วันหนึ่งในเดือนธันวาคมปี 2022
ผมได้รับอีเมลจากคนที่ชื่อคาร์ล โรบินสัน
ผมแบกรับความทุกข์นี้มาตลอด 50 ปี
พูดง่ายๆ ก็คือ
นิคไม่ได้เป็นคนถ่ายรูปที่โด่งดังนั้น
นั่นเป็นข้อกล่าวหาที่ร้ายแรงมากนะ
เล่นเอาผมอึ้งไปเลย
เขาเคยเป็นบรรณาธิการภาพของเอพี เขาอยู่ในห้องนั้นด้วย
ราวกับฝันร้ายที่เกิดขึ้นซ้ำๆ
เขาบอกว่า "ผมพร้อมจะเล่าเรื่องของผมแล้ว
ผมพร้อมจะบอกให้โลกได้รู้
และผมอยากให้คุณช่วย"
รูปถ่ายของกิม ฟุก
อาจเป็นรูปที่โดดเด่นและมีชื่อเสียงที่สุด ในประวัติศาสตร์รูปถ่ายสงครามเลย
มันเปรียบเหมือนแดนศักดิ์สิทธิ์
และความคิดที่ว่า มันอาจถูกถ่ายโดยคนอื่นที่ไม่ใช่นิค อู๊ต
ก็ร้ายแรงอย่างยิ่ง
ผมคิดว่า
นั่นเป็นข้อกล่าวหาที่ต้องถูกสืบสวนจริงๆ
และมันอาจไม่ใช่เรื่องจริงก็ได้ เราอาจไม่มีวันรู้คำตอบเลยก็ได้
แต่แน่นอนว่ามันเป็นคำถาม ที่ต้องการคำตอบสักอย่าง
(นครโฮจิมินห์)
ผมต้องนั่งคุยกับคาร์ล
นี่เป็นข้อกล่าวหาที่ร้ายแรงมาก
และถึงแม้ว่าเราจะมีเพื่อนร่วมกัน
ผมก็ไม่ได้รู้จักคาร์ลจริงๆ
ผมจะเชื่อเขาได้ไหม หรือนี่จะเป็นแค่ความแค้นที่ฝังใจมานาน
ไง คาร์ล
- สบายดีไหม - ดีใจที่ได้เจอนะ
อดีตทั้งหมดของผมอยู่ตรงหน้านี่เอง
ก็จริง
คาร์ล เข้าเรื่องที่จั้งบ่างเลยดีกว่า วันที่ 8 มิถุนายน 1972
บอกหน่อยว่าคุณเริ่มต้นวันยังไง
ผมมักจะถึงที่ทำงานประมาณเจ็ดโมงครึ่ง
ตรวจดูข่าวที่เข้ามาเมื่อคืน
และรายงานเบื้องต้นว่าเรื่องไหนต้องทำข่าวต่อ
ที่สำนักงานเอพี เราไม่รู้เลยว่ามีเรื่องเกิดขึ้นที่จั้งบ่าง
ไม่รู้ด้วยซ้ำว่ามีอะไรเกิดขึ้นแถวนั้น
พวกคุณทุกคนอยู่ที่ไซ่ง่อน
เกิดอะไรขึ้นเมื่อคุณกลับมาจากมื้อเที่ยงวันนั้น
ผมกลับมาช้ากว่าปกตินิดหน่อย สักบ่ายสามได้
ฮอร์สต์ ฟาสและปีเตอร์ อาร์เน็ตต์ ยังกินมื้อเที่ยงอยู่ที่โรงแรมรอแยล
ส่วนแจ็คสันล้างฟิล์มเสร็จแล้ว
แจ็คสันบอกว่า "นี่ มาดูนี่สิ"
แล้วก็มีรูปของเด็กผู้หญิงเปลือยคนนี้
วิ่งมาตามถนน
และปฏิกิริยาแรกของเราคือ "เราใช้รูปนั้นไม่ได้จริงๆ"
เราจะไม่แสดงภาพเปลือยด้านหน้าของเด็ก
ผมก็ตรวจดูฟิล์มม้วนนั้นด้วย
แล้วก็เช็กเครดิตว่าใครที่ถ่ายรูปนั้น
เรามีระบบลงบันทึกข้อมูลสองชั้น ในสมุดแบบฝึกหัดของโรงเรียน
ตอนนั้นเรามีฟิล์มประมาณสี่ม้วน มีฟิล์มของนิค อู๊ต
และจากช่างภาพอิสระอีกสองคน ถ้าจำไม่ผิด
รูปด้านหน้าเต็มๆ มาจาก ช่างภาพอิสระคนนั้น ผมเช็กชื่อเขาแล้ว
มีรูปจากนิค อู๊ต
ที่เป็นรูปเด็กผู้หญิงคนนั้น วิ่งผ่านไปจากมุมด้านข้าง
ที่จริงผมเลือกรูปนั้นเพราะมันไม่โจ่งแจ้ง
แล้วฮอร์สต์ ฟาสก็กลับมาจากมื้อเที่ยงพอดี
ฮอร์สต์ ฟาส ช่างภาพระดับตำนานของเอพี
คุณคงเรียกเขาว่าเป็นหนุ่มร่างยักษ์
เขาเป็นมืออาชีพตัวจริง
ห้องมืดที่เขาตั้งขึ้น ในสำนักงานแอสโซซิเอเต็ดเพรส
มันระดับโลกจริงๆ
แต่เขาก็เป็นหัวหน้าที่เข้มงวดมากเช่นกัน
เราไม่อยากหาเรื่องให้ฮอร์สต์ไม่ชอบ เขาเป็นคนอารมณ์ร้อนมาก
รูปนั้นวางอยู่บนโต๊ะ
เขาเห็นมันแล้วก็แบบว่า "แจ๋ว เราจะใช้รูปนั้นแหละ"
ไม่ต้องสงสัยเลย เขาเป็นคนตัดสินใจ และเขาเป็นหัวหน้า
แล้วผมก็เริ่มเขียนคำบรรยายใต้ภาพ
ผมเขียนใกล้จะเสร็จแล้ว ประมาณสี่บรรทัดได้
และเราจะใส่ "เอสทีเอฟ-สแลช" สำหรับช่างภาพประจำ
และสำหรับช่างภาพอิสระ เราจะใส่ "เอสทีอาร์-สแลช" ในชื่อ
ผมเหลือบมองที่สมุด
และฮอร์สต์ ฟาสที่ยืนอยู่ข้างๆ ผมก็พูดว่า
"นิค อู๊ต ใส่ชื่อนิค อู๊ต"
"ใส่ว่าช่างภาพประจำ"
"ใส่ชื่อนิค อู๊ต" เขาพูดคำนั้นเป๊ะๆ เลย
แล้วมันก็ติดอยู่ในหัวผมมาตลอดชีวิต คำพูดนั้นน่ะ
ทำไมคุณไม่หันไปหาฮอร์สต์ แล้วปฏิเสธล่ะ
นั่นมัน… บอกตามตรง ผมก็ทรมานกับมันมาตลอดชีวิตนะ
ผมได้งานนี้มาก็เพราะ
ฮอร์สต์ ฟาส
ตอนนั้นผมแต่งงานมาสามปี และเรามีลูกสองคน
และนี่คืองานของผม
นี่คืออาชีพเลี้ยงตัวผม
ผมไม่ได้เถียง ผมก็แค่ทำตามนั้น
และผมก็รู้สึกแย่กับเรื่องนั้นมาตลอดชีวิต
ที่ผมไม่มีความกล้ามากพอ
มันเป็นสิ่งหนึ่งที่ตามหลอกหลอนผมมาตลอด
คุณพูดถูก เรื่องความผิดน่ะ
ฉันจำได้ว่าคืนนั้นเขากลับมาดึกมาก
เขาดูอึดอัดมาก
แล้วก็เอาแต่พูดเรื่องเด็กผู้หญิงคนนี้
ที่มีรอยไหม้ และทุกอย่างเลย
ฉันจำได้ว่าเขาพูดว่า
ฮอร์สต์อยากให้ผมใส่ชื่อนิค อู๊ตในรูปนี้
แต่นิค อู๊ตไม่ได้ถ่ายมัน เป็นคนอื่นต่างหาก
และเขาดูอึดอัดมาก
นั่นคือที่ฉันจำได้ค่ะ
ทุกครั้งที่ฉันไปที่สำนักงาน
จะมีคนเวียดนามมาคุยกับฉันตลอด
แล้วพวกเขาพูดว่าไงครับ
พูดว่า "รูปนั้นไม่ใช่ของนิค อู๊ต"
จะพูดได้ไหมว่ามันเป็นความลับ
- ที่ช่างภาพเวียดนามต่างรู้กัน - ได้ค่ะ
คาร์ล เราดูรูปพวกนี้แล้ว
และเราระบุตัวคนส่วนใหญ่ในนั้นได้
ทีมข่าวเอ็นบีซี นิค อู๊ต
แต่ก็มีคนหนึ่งที่ปรากฏในรูปพวกนี้
ผมไม่เคยเห็นรูปที่ให้เครดิตว่าเป็นของ…
คุณรู้ไหมว่านั่นใคร
ผมสงสัยว่านี่อาจจะคนที่เราตามหาอยู่
งั้นสมมติฐานของคุณก็คือ ชายคนนี้คือช่างภาพอิสระคนนั้น
ที่ถ่ายรูปกิม ฟุกจากด้านหน้า
ใช่ ถูกต้องเลย
ช่างภาพอิสระที่ไม่คุ้นหน้า เขาไม่อยู่ในทีมช่างภาพอิสระที่เราใช้บ่อยๆ
ไม่ใช่ชื่อที่ผมคุ้นเคยเท่าไร
ผมเลยจำไม่ได้
ผ่านมา 50 ปี และผมอายุจะ 80 แล้ว
สิ่งที่ผมอยากทำจริงๆ ก่อนจะตายไป
คือตามหาช่างภาพตัวจริง แล้วก็ขอโทษเขาน่ะ
ผมรู้ว่าแค่ขอโทษคงไม่พอแน่นอน
แต่อย่างน้อยก็ทำให้ ความจริงมันกระจ่างได้ใช่ไหม
แบบว่า… ผมคิดว่าการขอโทษ เป็นสิ่งที่ดีที่สุดที่ผมทำได้ในตอนนี้
- อาจเป็นสิ่งเดียวที่คุณทำได้ด้วย - ใช่เลย
สถานะของนิค อู๊ตในฐานะช่างภาพ แทบจะเป็นที่รู้จักดีพอๆ กับรูปนั้นเลย
กางแขนแบบนี้ แล้วก็วิ่งมา
แล้วผมก็วิ่งทันที…
ฮหวิ่ง ทังย์ หมี พี่ชายของนิค เป็นนักแสดงและช่างภาพ
ซึ่งเสียชีวิตขณะปฏิบัติหน้าที่ให้กับเอพีเมื่อปี 1965
เรื่องราวของเด็กบ้านนอก
ที่ก้าวออกจากร่มเงาของพี่ชายผู้มีพรสวรรค์…
ตอนนี้เอพีเป็นครอบครัวผม
และคว้ารางวัลพูลิตเซอร์ตอนอายุ 21 ปี
เป็นเรื่องที่กลายเป็นตำนาน
ตำนานที่เอพีส่งเสริมมาตลอด 50 ปี
รวมถึงในหนังสือและภาพยนตร์ของพวกเขา "ฟรอม เฮลล์ ทู ฮอลลีวูด"
ผมมาแอลเอเมื่อปี 1977
ผมมองป้ายฮอลลีวูด แล้วพูดว่า "โอ้โฮ
เวียดนามกับฮอลลีวูด ต่างกันสุดๆ เลย"
เขามีสัญชาตญาณ ในการพาตัวเองไปอยู่ในจุดเหมาะๆ
เพื่อลั่นชัตเตอร์
การพลิกตำนานนั้น คงเป็นการเขียนประวัติศาสตร์ใหม่เลย
ถ้านิค อู๊ตไม่ได้ถ่ายรูปนั้น แล้วใครถ่ายล่ะ
สำนักงานเอพีเคยอยู่ตรงนี้ ตรงนี้เลย
นี่มันเป็นไปไม่ได้แน่
เราคงไม่มีทางหาชายคนนี้เจอแน่
เราไม่มีข้อมูลว่าเขาเป็นใคร
ไม่รู้ว่าเขายังมีชีวิตอยู่ไหม
ว่าเขายังอยู่ในเวียดนาม หรือว่าเขาอยู่ที่ต่างประเทศ
ผมมาทำงานที่นี่หลังจากนั้นมาก เลยไม่รู้จักคนพวกนั้น
เขาไม่รู้จักใครที่ทำงานที่เอพีเลย
เขารู้จักแค่ชมรมช่างภาพ
(สงคราม)
(พิพิธภัณฑ์สงคราม)
ฉันชื่อเล เวิน เป็นนักข่าว ที่อาศัยอยู่ในนครโฮจิมินห์
ตอนแรก เรื่องนี้กระตุกต่อมสงสัยของฉัน
แต่ฉันก็ไม่แน่ใจว่ามันจริงหรือไม่
ฉันอยากรู้ว่ามันเป็นเรื่องจริงไหม
แล้วมันถูกปกปิดมานานหลายปีขนาดนี้ได้ยังไง
ตอนที่คุณคาร์ลบอกฉันว่า อยากตามหาช่างภาพตัวจริงของรูปนั้น
เพื่อกล่าวขอโทษเขา
เขาได้ส่งรูปคนคนนั้นมาให้ฉันสองสามรูป
ที่เขาคิดว่าเป็นผู้ถ่ายรูปนั้น
และตั้งแต่นั้น ฉันก็เริ่มตามหาเขา
- อรุณสวัสดิ์ เป็นไงคะ - ดีใจที่ได้เจอครับ สบายดีไหม
คนรุ่นผมมักพยายามใช้ชีวิต ดำเนินรอยตามตำนาน
ของเหล่าช่างภาพเวียดนาม
มรดกทางรูปถ่ายของเอพีในเวียดนาม เกิดขึ้นจากรางวัลพูลิตเซอร์สี่รางวัล
รูปพระเผาตัวเองของมัลคอล์ม บราวน์
ภาพเล่าเรื่องของฮอร์สต์ ฟาสจากปี 1964
รูปการประหารสมาชิกเวียดกงของเอ็ดดี้ อดัมส์
และรูปถ่ายของเด็กผู้หญิงวัยเก้าขวบ
วิ่งหนีจากการโจมตีด้วยระเบิดนาปาล์มที่จั้งบ่าง
(จั้งบ่าง ประเทศเวียดนาม)
เธอวิ่งออกมาจากวัด ออกไปที่ถนน กลาง…
(โห่ ถิ เหี่ยน ลูกพี่ลูกน้องกิม ฟุก อายุ 12 ปีในปี 1972)
แล้วพวกเขาก็วิ่งมาตรงนี้ จุดที่เราอยู่นี่แหละ
พวกนั้นทิ้งระเบิดในบริเวณนี้ก่อน จากนั้นก็ไปต่อยังพื้นที่อื่นๆ
(โห่ วัน บักย์ ลูกพี่ลูกน้องกิม ฟุก อายุ 11 ปีในปี 1972)
นี่เป็นรอบแรก
งั้นนี่ก็คือระเบิดนาปาล์มที่เผาเด็กๆ เหรอ
- ใช่ ระเบิดนาปาล์ม - ครับ
นี่คือฉันกับครอบครัวของกิม ฟุก
นี่กิม ฟุก นี่ตาม
ทั้งครอบครัว นี่ก็ด้วย ทั้งครอบครัวเลย
ตรงนี้คือคุณเหรอ
แล้วคุณอยู่ไหน คุณอยู่นี่
- และ… ตรงนี้ - ใช่ นั่นฉันเอง
นี่ พี่สาวผมกำลังจูงน้องชายผม
มีเสียงกรีดร้องดังระงม
ผมตั้งสติ
และแกะชิ้นส่วนระเบิด
ที่ติดบนตัวพวกเขาเหมือนข้าวไหม้ออก
แล้วคุณอยู่ที่ไหนตอนที่ทิ้งระเบิดคะ
ฉันวิ่งหนีอยู่ แล้วตอนที่ฉันวิ่ง
ระเบิดก็ถูกทิ้งลงมา
ฉันวิ่งไปกับหน่วย 25 ส่วนกิม ฟุกอยู่กับยายของเธอ เลยถูกไฟไหม้
คุณออกมาพร้อมกิม ฟุกเหรอ
เราวิ่งหนีมาด้วยกัน ผู้คนจากแต่ละฝั่งของสะพาน
ต่างวิ่ง ล้มลุกคลุกคลาน และกรีดร้อง
แล้ววิ่งไปหากลุ่มนักข่าวเหรอ
คุณเข้าใจไหมว่านักข่าวเป็นใคร
หรือว่าพวกเขาทำอะไร คุณรู้เหรอว่าพวกเขาเป็นนักข่าว
ไม่ ฉันก็ไม่รู้ว่าใครถ่ายรูปเหมือนกัน
งั้นนี่ก็คือช่วงที่รูปท้ายๆ ถูกถ่ายไว้
เด็กที่บาดเจ็บได้ไปหรือถูกนำตัวส่งโรงพยาบาล
พอจะจำได้ไหมว่ามันเกิดขึ้นได้ยังไง
เด็กๆ ไปโรงพยาบาลได้ยังไง
โดยเฉพาะอย่างยิ่ง กิม ฟุกไปโรงพยาบาลได้ยังไง
- ผมเห็นพวกเขาพาเธอขึ้นรถ - ใครพาเธอขึ้นรถคะ
คนแถวนั้นน่ะ ผู้คนช่วยกันพาเธอขึ้นรถ
พวกเขาเป็นใครคะ
มีคนอยู่ตั้งเยอะแยะ
- เป็นชาวบ้านหรือทหาร - ชาวบ้าน พวกเขาพาเธอขึ้นรถ
สมัยนั้น ใครที่ดูสะอาดสะอ้าน มีผิวขาว
เราก็คิดว่าเป็นชาวอเมริกัน
เราบอกว่า "ให้พวกเขาพาเธอไปรักษา" แล้วก็จริงนะ เธอรอดมาได้
บักย์ นี่ใช่ผู้ชายที่คุณเห็นว่า พากิม ฟุกขึ้นรถไปโรงพยาบาลหรือเปล่า
ไม่ใช่
คนนั้นเป็นแค่ชาวบ้านที่แต่งตัวดี
เราจำได้แค่นั้นแหละ
เรื่องมันนานมาแล้ว ปล่อยมันไปเถอะ
เอาละ ขอบคุณครับ
ท่านผู้มีเกียรติ นิค อู๊ตครับ
สวัสดีครับทุกท่าน
เธอดูไม่น่ารอด
แต่รอดมาได้เพราะนิควางกล้องลง
แล้วก็ขับรถพาเธอไปโรงพยาบาล
ผมอุ้มเธอขึ้นมา ส่งเธอขึ้นรถบริษัท รถตู้น่ะ
และเด็กทุกคนที่อยู่ในรถ
พวกเขาร้องไห้กันตลอด นานสัก 40 นาที 35 นาทีได้
เราแวะที่โรงพยาบาลกู๋จี
พอผมแสดงบัตรสื่อมวลชน มันก็ราบรื่น พวกเขาพาเธอเข้าไปทันที
รูปนั้นมีผลกระทบอย่างลึกซึ้ง ต่อประวัติศาสตร์ประเทศของฉัน
รูป "เด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม" ได้ช่วยขบวนการต่อต้านสงครามในเวียดนาม
และนั่นมีความหมายจริงๆ ต่อชาวเวียดนาม
ที่ผ่านช่วงสงครามอันยาวนาน ที่มีแต่ความเจ็บปวดและการสูญเสียมา
ด้วยเหตุนี้ คนที่สามารถนำ ช่วงเวลานี้และรูปนี้สู่สายตาโลก
จึงเป็นวีรบุรุษในประวัติศาสตร์เวียดนาม
(ไซ่ง่อน ปี 1970)
ผมได้เห็นสงครามเวียดนามทั้งหมด ตั้งแต่ปี 1968 เป็นต้นมา
ผ่านฟิล์มขาวดำ
สิ่งหนึ่งที่ผมคิดว่าคนนอกไม่รู้
คือกลุ่มนักข่าวไซ่ง่อนแข่งขันกันดุเดือดมาก
มีนักข่าวที่ได้รับการรับรองมากกว่า 1,000 คน
จากทั่วโลก
ถ้าคุณได้ยินว่ามีการสู้รบครั้งสำคัญ
คุณก็จะตื่นแต่เช้าเพื่อเป็นคนแรก
ที่ได้ขึ้นเฮลิคอปเตอร์ไปที่นั่น
คุณจะดีใจมากถ้าไม่มี คนของเอพีหรือรอยเตอร์สอยู่ที่นั่น
นักข่าวมียศเป็นพันตรีกิตติมศักดิ์
ถ้าคุณอยากขึ้นเฮลิคอปเตอร์ และมีร้อยเอกต่อคิวอยู่
คุณก็แค่ไล่เขาไปได้เลย
สำหรับนักข่าวเด็กๆ มันเหมือนสนามเล่นผจญภัยของจริง
ต้องสารภาพเลยว่า บางทีผมสนใจการผจญภัยมากกว่า
ผลกระทบต่อมนุษย์จากสงครามซะอีก
ยิ่งอยู่กับมันมากเท่าไร ผมก็ยิ่งรู้ว่ามันน่ากลัวแค่ไหน
ขณะปฏิบัติการ เราสังหารศัตรูไป 53 คน
ควบคุมตัวผู้ต้องสงสัย 856 คน
มีความสัมพันธ์แบบหนึ่งในกลุ่มนักข่าว ที่ออกไปทำข่าวตอนกลางวัน
อาจจะเข้าไปในสมรภูมิรบ
แล้วก็กลับมาในตอนกลางคืน
ที่จะตัดขาดจาก ความเปราะบางของผู้คนได้อย่างสิ้นเชิง
มันดูน่าเหลือเชื่อนะ
เราจะเห็นกระสุนถูกยิงไปทั่วเมือง
แต่เราก็จะนั่งดู
พร้อมจิบจินโทนิคไปด้วย
คาร์ลกับผมเป็นเพื่อนกัน แต่เราต่างกันคนละขั้ว
เราคือคนท้องถิ่นที่ถูกจ้างมา
เราทั้งคู่มีภรรยาชาวเวียดนาม
เราจะออกไปตอนกลางคืน
ดื่มเบียร์
และใช้ชีวิตกับชาวเวียดนาม
เราทั้งคู่ต่างเคารพ
ในความรุ่มรวยของวัฒนธรรมเวียดนาม
จากความเปราะบางของผู้คน
สำนักงานแอสโซซิเอเต็ดเพรส เป็นโรงเรียนที่ยอดเยี่ยม
เป็นสถานที่เรียนรู้ที่น่าทึ่ง ซึ่งผมได้รู้ด้วยตัวเอง
การรุกใหญ่วันอีสเตอร์ ซึ่งเริ่มขึ้นในเดือนมีนาคม เมษายนปี 1972
กองทหารภาคพื้นดินสหรัฐฯ ถูกถอนกำลังไปเป็นส่วนใหญ่
ในช่วงการลดคนนี้
สำนักข่าวตะวันตก ก็เริ่มก็ลดจำนวนพนักงานเช่นกัน
ในช่วงนั้น ผมเป็นบรรณาธิการภาพอยู่
ดังนั้น เมื่อการรุกใหญ่เปิดฉาก คนของเราก็ไม่พอใช่ไหมล่ะ
จะบอกว่ามีปัญหานิดหน่อยก็ไม่ผิด
ช่วงนั้นเลยเป็นทีของยูพีไอ
ฮอร์สต์ ฟาสเลยกลับมาจากสิงคโปร์ แล้วเข้ามาดูแลงานภาพแทนผม
มีบุคคลสำคัญหลายคนในกลุ่มนักข่าวไซ่ง่อน
ฮอร์สต์ ฟาส ที่เป็นบุคคลในตำนาน
คำพูดของเขาถือเป็นที่สุดในสำนักงานเอพี
เขาเคยทำงานกับปีเตอร์ อาร์เน็ตต์ และผู้ชนะพูลิตเซอร์คนอื่นๆ
ซึ่งนั่นสำคัญจริงๆ
ฮอร์สต์เป็นคนร่างใหญ่ ที่มีสำเนียงบาวาเรียนที่น่าฟัง
ดื่มพอสมควร กินเก่ง และเป็นช่างภาพที่ยอดเยี่ยม
ไม่มีอะไรมาขัดขวางฮอร์สต์กับรูปสวยๆ ได้
เรามีช่างภาพประจำหลักๆ เป็นชาวตะวันตก และชาวเวียดนามสองสามคน
แล้วก็มีกองทัพช่างภาพอิสระของฟาส
มีช่างภาพฟรีแลนซ์อยู่ทั่วทุกที่
พวกเขาพึ่งพาช่างภาพชาวเวียดนามมาก
ผู้ที่จะออกไปทำข่าวในพื้นที่หลายวัน หอบฟิล์มไปพะรุงพะรัง
อีกสักอาทิตย์สองอาทิตย์ค่อยกลับมา
ส่วนใหญ่เป็นช่างภาพทหารเวียดนามใต้
ที่อยากหารายได้เสริมนิดหน่อย พวกเขาจะให้ฟิล์มกับเรา
เราจะพิมพ์ใบเสร็จ ให้พวกเขาเซ็นชื่อ
แล้วเอาไปให้เลขา และเธอจะจ่ายพวกเขาเป็นเงินดอลลาร์
ยี่สิบดอลลาร์ แบงก์สีเขียว
คาร์ล รูปนี้
ช่วงเวลาไหนในสำนักงานเอพี
ที่คุณรู้ว่ารูปนี้สื่อถึงอะไรน่ะ
ปฏิกิริยาทันทีเกิดขึ้นในเช้าวันต่อมา
ตอนที่รูปนั้นออกสู่สายตาชาวโลก แล้วก็มีกระแสตอบรับเข้ามา
ตอนนั้นแหละที่เรารู้ว่า ตู้ม นั่นจะเป็นข่าวใหญ่จริงๆ แน่
เด็กๆ ที่อยู่ในรูปนี้
ตกเป็นเหยื่อของกองทัพอากาศเวียดนามใต้
หนึ่ง สอง สาม สี่ เราไม่ต้องการสงครามของแก
หนึ่ง สอง สาม สี่
มันเป็นการจัดฉากหรือเปล่า
ก็เป็นได้ครับ
เพราะพวกเขาได้รูปเด็กผู้หญิงที่ไม่ใส่เสื้อผ้านั่น
รูปนั้นมีกระแสตอบรับมหาศาลเลย
รูปนี้ไม่ได้มีผลกระทบกับเวียดนามในตอนนั้นเลย
ถ้า ถ้าตัวโตๆ เลยนะ
เราได้ข่าวเรื่องเด็กผู้หญิง ที่ถูกเผาด้วยระเบิดนาปาล์ม
มันก็จะแค่ผ่านตา
ผ่านไปแบบเร็วมากๆ
ข่าวนั้นมันสำคัญน้อยกว่าข่าวที่รายงานว่า
มีคนตายหนึ่ง สิบ ร้อย แม้แต่มีคนตายพันคนในหนึ่งวันมาก
ผมคิดว่าผมได้รับโทรศัพท์จากคาร์ล
ถามว่าผมไปที่สำนักงานเอพี เพื่อช่วยเขาหาคนในโรงพยาบาลได้ไหม
เอพีขอให้มีการทำข่าวต่อ
และผมต้องไปตามหา เด็กหญิงระเบิดนาปาล์มคนนี้ให้เจอ
ไม่ว่าเธอจะอยู่ที่ไหน
และนิค อู๊ตก็ไม่ได้บอกว่า "นี่ ผมจะไปกับคุณด้วย"
เขาไม่ได้บอกเราที่สำนักงานว่าเธออยู่ที่ไหน
ทอม ฟ็อกซ์และช่างภาพประจำอีกคนของเรา
เราสามคนขี่มอเตอร์ไซค์ออกไป
ผมจำได้แม่นว่าเจอกิม ฟุก
ยืนอยู่ข้างเตียงเธอพร้อมกับคาร์ล
เธอถูกพันแผลทั้งตัว
มีมุ้งครอบไว้ และเธอรู้สึกตัวอยู่
ผมรู้สึกโกรธ
และสะเทือนใจอย่างยิ่งกับโศกนาฏกรรมนี้
และกับกลิ่นด้วย
เธอมีกลิ่นเหม็นเนื้อไหม้
ซึ่งมันยากมากๆ เลย
ยากมากจริงๆ
(เด็กหญิงตัวไหม้จากระเบิดนาปาล์ม พักฟื้นในโรงพยาบาล)
ผมสัมภาษณ์พ่อของเธอผ่านทอม และได้รู้เรื่องราวทั้งหมด
(พ่อแม่ของเธอเฝ้าอยู่ข้างเตียง)
ไม่เคยมีเรื่องราวใดเหมือนกับเวียดนาม เวียดนามได้พรากบางอย่างไปจากเรา
คาร์ล ไปรู้ชื่อช่างภาพอิสระคนนี้มาจากไหน
ในปี 2010 เรามีงานคืนสู่เหย้า ที่ชื่อว่า "เวียดนามโอลด์แฮกส์"
โอลด์แฮกส์ได้เผยมุมมองของคาร์ล ที่ไม่มีเราสักคนเคยสงสัยเลย
และภรรยาผม กิม ซุง
นั่งกับช่างภาพสนามคนหนึ่งในกลุ่มนักข่าวไซ่ง่อน
ซึ่งเคยได้ยินชื่อนั้นมา
งานคืนสู่เหย้ามันใหญ่มาก พูดคุยถามไถ่กันเต็มที่
นิค อู๊ตเห็นจากระยะไกล ว่าเราเอาบางอย่างออกมา
แล้วก็มีใครสักคนมาพูดกับฉันว่า "ได้ยินเรื่องใหม่หรือยัง
เรารู้ชื่อของเขาแล้ว"
ช่วยทวนชื่อให้ผมทีได้ไหม
- เหงะ - เหงะ
เป็นชื่อเวียดนามที่หายากมาก
การตามหาช่างภาพอิสระคนนี้คงจะยาก เพราะเรื่องมันเกิดขึ้นมานานมากแล้ว
คนที่น่าจะรู้ ถ้าไม่เสียไปแล้ว
ก็ย้ายไปอยู่ต่างประเทศ และที่อยู่ของพวกเขาก็ไม่ชัดเจน
ตอนที่เราโพสต์ลงเฟซบุ๊ก ข้อมูลมันคลุมเครือมาก
(เขาชื่อเหงะ)
(ตอนนี้คุณเหงะอยู่ที่ไหน)
ฉันเลยไม่ได้หวังอะไรมาก
"แกรี่ ผมชอบที่เราคุยกันเมื่อวานนี้นะ
แต่ทนายของผมแนะนำ ไม่ให้ผมร่วมในภาพยนตร์เรื่องนี้
ผมขอโทษ แต่ผมปฏิเสธมาตลอด คุณก็รบเร้าอยู่เรื่อย
แต่ผมไม่อาจทำอะไรมากกว่าที่ทำไปได้แล้ว"
น่าผิดหวังจริงๆ
เขาเป็นนักข่าวตะวันตกคนที่สองที่เราติดต่อไป
ที่ตกลงให้สัมภาษณ์ แล้วก็ถอนตัวไป
แล้วเราคิดว่าใครอยู่บนถนนในวันนั้นล่ะ
ในรูปนี้ ซึ่งเอพีให้เครดิตผลงานกับนิค อู๊ต
เราระบุตัวทีมข่าวเอ็นบีซี
ทีมข่าวบริติชไอทีเอ็น
นักข่าวนิวยอร์กไทมส์
นักข่าวชิคาโกทริบูน
และหลายคนที่เราเชื่อว่า เป็นช่างภาพฟรีแลนซ์หรือช่างภาพทหารได้
สำหรับทุกท่านที่เพิ่งเข้ามา
ที่อยู่กับผมคือเดวิด เบอร์เน็ตต์ ช่างภาพข่าวชื่อดังระดับโลก
เดวิด เบอร์เน็ตต์ ในตอนนั้น เขาอยู่ทั้งที่จั้งบ่าง
แล้วก็ยังอยู่ที่สำนักงานเอพีในบ่ายวันนั้นด้วย
ทุกคนคิดว่าคนทางขวานั้นคือผม
- ไม่ใช่เหรอ โอเค - ไม่ ไม่ใช่ผม
เดวิดพูดซ้ำแล้วซ้ำอีกว่า เขาเชื่อสนิทใจว่านิค อู๊ตเป็นคนถ่ายรูปนั้น
เราจะเห็นผู้คนวิ่งฝ่าควันไฟออกมา
บนถนนที่มุ่งมาหาเรา
นิคกับนักข่าวอีกคน
ก็วิ่งออกไปที่ถนนทันที
ผมใช้เวลาอีก 30 วินาที เพื่อเตรียมกล้องให้พร้อมถ่าย
และใน 30 วินาทีนั้น นิคกี้ก็ถ่ายรูปเสร็จแล้ว
แต่จากที่เดวิดเล่า เขาก็ไม่เห็นว่าใครเป็นคนถ่ายรูปนั้น
ผมจำได้ว่าตอนนั้นอยู่ใน ห้องทำงานของฝ่ายภาพข่าวเอพี
ตอนที่ช่างเทคนิคออกมา พร้อมรูปที่เพิ่งล้างเสร็จขนาด 5x7 นิ้ว
และฮอร์สต์ ฟาสก็แค่มองรูปนั้น
และพูดว่า "วันนี้คุณทำได้ดีมาก นิค อู๊ต ส่งไปเลย"
เช่นเดียวกับที่ปีเตอร์ อาร์เน็ตต์มักจะพูดเสมอว่า
"ผมอยู่ที่สำนักงานเอพี ผมรู้ว่าเกิดอะไรขึ้น"
แต่ปีเตอร์ไม่ใช่พยาน ในสิ่งที่เกิดขึ้นในห้องภาพข่าวนั้น
มีพยานที่เห็นสิ่งที่เกิดขึ้นในห้องนั้นแค่ไม่กี่คน
การบ่อนทำลายเอพีในเวียดนาม
กับการบ่อนทำลายฮอร์สต์ ฟาส เป็นเรื่องใหญ่เลย
และมรดกทั้งหมดของพวกเขา ผูกโยงอยู่ในความทรงจำนั้น
โอเค แล้วชาวเวียดนามที่ยังไม่ได้คุยกับเราล่ะ
เรามีคนของเอ็นบีซี
หวอ ซืวกับเจิน วัน เทิน
- หวอ ซืว… ปฏิเสธเหรอ - หวอ ซืวปฏิเสธ
วันหนึ่งผมโทรหา*** และได้ถามเขาเกี่ยวกับเรื่องนี้
เขาบอกว่า "ไปคุยกับคาร์ลสิ เขาพูดความจริง" เขาพูดมาแค่นั้นเลย
- โอเค - ไม่ยอมพูดไปมากกว่านั้น
เรื่องราวทั้งหมดไม่เกี่ยวกับการที่นิคขโมยรูป
แต่เป็นสิ่งที่เกิดขึ้นกับนิค
เท่าที่เรารู้จากคาร์ล ไม่มีใครถามเขาเลยใช่ไหม
มันแค่ถูกส่งให้เขา เรียกว่าลูกส่งฆ่าเพื่อนได้เลย
มีคนโยนหินร้อนๆ ให้เขา
เขาเองก็เป็นเหยื่อในหลายๆ แง่
เราต้องปฏิบัติกับเขา ด้วยความเคารพและให้เกียรติ ถูกไหม
(ถึงนิค)
(ผมเขียนมาเพื่อถามว่า คุณสะดวกที่จะให้สัมภาษณ์ไหม)
- เทอร์รี่ - ว่าไง
งั้นสกายเรเดอร์ก็ทิ้งระเบิดนาปาล์มลงตรงนี้
เราเห็นแนวของนักข่าวตรงนี้ การระเบิด
เราเห็นนิค อู๊ตตรงนี้ กับกระเป๋ากล้องกับเสื้อปอนโช
และหมวกกันน็อก
ชัดเจนมาก
แล้วเขาก็พูดตลอดว่าคุณยายคนนี้ออกมาคนแรก
และชายคนนี้กำลังอุ้มเด็กคนที่สอง
และนั่นก็คือรูปนั้น
แล้วนี่ก็คือเฟรมต่อมา
นี่คือภาพที่นิค อู๊ตถ่าย
แต่ที่น่าสนใจคือ
มันถูกถ่ายจากฝั่งไซ่ง่อน
หันหน้าไปทางกลุ่มควัน
แล้วแถวช่างภาพก็หันกลับมา
เด็กๆ วิ่งผ่านไปแล้ว
แล้วคุณเห็นไหมว่าเราเห็นใครตรงนี้
เราเห็นนิค อู๊ต
แต่จริงๆ แล้วเขาไม่ได้อยู่กับกลุ่มนักข่าว
ที่ถ่ายรูปกิม ฟุกวิ่งหนีไปตามถนน
และกำลังมาทางนี้…
- ไปทางไซ่ง่อน ออกห่างจากวัด - ใช่ๆ
งั้นถ้าเราจัดเรียงลำดับ…
ใช่
ให้กับผู้เชี่ยวชาญด้านนิติวิทยาศาสตร์…
พวกเขาน่าจะช่วยเราระบุตัวได้ว่าใครคือคนที่
อยู่ในตำแหน่งที่สามารถถ่ายรูปนั้นได้
- ด้วยความน่าจะเป็นนิดหน่อย - ใช่
มีทีมนิติวิทยาศาสตร์ชั้นนำในปารีส ชื่อว่า "อินเด็กซ์ อินเวสติเกชัน"
ที่จะช่วยเราตรวจสอบเรื่องนี้ได้
ถึงจะยังสรุปไม่ได้
แต่การที่คุณได้พยายามทำ ก็แปลว่าคุณเป็นคนกลางที่ซื่อสัตย์แล้วจริงไหม
เมื่อรูปถ่ายนั้น… เก้าเดือนต่อมา หนึ่งปีต่อมา
เมื่อรูปนั้นไปคว้ารางวัลพูลิตเซอร์
รางวัลภาพข่าวโลกแห่งปี รางวัลสมาคมผู้สื่อข่าวต่างประเทศ
นั่นไม่ใช่เวลาให้คุณออกมาพูดความจริงเหรอ
ตอนนั้นมันก็สายไปแล้ว ผมพูดได้เลย
เราซุกมันเอาไว้ใต้พรม
- ไม่เคยพูดถึงมันเลย - ทำไมล่ะ
ฮอร์สต์ ฟาสไม่ใช่คนที่ คุณอยากหาเรื่องด้วยด้วยหรอก
ผมไม่ได้อยู่ในฐานะ ที่จะโวยวายเกี่ยวกับเรื่องนั้นได้
แต่ทำไมถึงรอให้ฮอร์สต์ตายก่อนล่ะ
ผมก็ว่ามันไม่ยุติธรรมเท่าไรหรอก ที่ผมรอจนเขาตายไป
ผมคุยเรื่องนี้แบบส่วนตัวกับคนอื่น มานานหลายปีแล้ว
ฮอร์สต์ ฟาสซึ่งเป็นหัวหน้าของผม
ผมกำลังพิมพ์คำบรรยายใต้ภาพ
"เอสทีเอฟ-สแลชชื่อ…"
ที่งาน "เวียดนามโอลด์แฮกส์"
ผมได้ติดต่ออาร์เน็ตต์ บอกว่า "ไม่รู้ว่าคุณรู้เรื่องนี้ไหม
แต่นี่คือสิ่งที่เกิดขึ้น"
เหมือนว่าผมระบายความในใจกับเขา
แล้วผมก็ได้สิ่งนี้มา ข้อความจากอาร์เน็ตต์ ปีเตอร์ อาร์เน็ตต์
นักข่าวเอพีในตำนาน ผู้ชนะรางวัลพูลิตเซอร์จากสงครามเวียดนาม
เพื่อนสนิทของฮอร์สต์
ที่เขียนมาว่า "ถึงคาร์ล บอกตามตรง ผมตกใจกับเรื่องของคุณมาก
คุณต้องรู้ไว้ว่าเอพี ด้วยทรัพยากรทั้งหมดในมือ
ฮอร์สต์ และเพื่อนๆ ของเขามากมาย
ร่วมถึงนิค อู๊ต และผู้ร่วมงานชาวเวียดนาม
จะทำทุกอย่างเพื่อทำลายความน่าเชื่อถือ และข้อกล่าวอ้างของคุณ
และจะโต้แย้งทุกสิ่งที่คุณพูด"
นั่นถือว่าหนักเลยนะ
ที่จริงก็น่าทึ่งเลยที่มันมาจากอาร์เน็ตต์
ส่งมาวันที่เท่าไรนะ
วันที่ 5 สิงหาคม 2009
และอีกครั้งในปี 2015
เราได้ฟังจากปากอาร์เน็ตต์
ในเวทีสาธารณะ
"ฝ่ายบริหารของเอพีทราบดี
ถึงข้อกล่าวอ้างส่วนตัวของโรบินสัน ที่เป็นเท็จอย่างชัดเจน
ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา
และจะปกป้องชื่อเสียงของนิคอย่างแข็งขัน ตามคำให้การของพยาน
และบันทึกรูปถ่ายของเอพีในเวลานั้น หากเขาตัดสินใจเปิดเผยเรื่องนี้"
ปีเตอร์ อาร์เน็ตต์อ้างว่า
ผู้บริหารระดับสูงของเอพี ทราบถึงข้อกล่าวหาของคุณแล้ว
- พวกเขาได้ติดต่อคุณมาบ้างไหม - ไม่เลย
พวกเขาไม่เคยติดต่อผมเลย
คุณเคยคิดจะติดต่อนิค
และคุยเรื่องนี้กับเขาตรงๆ ไหม
ตอนที่นิคเกษียณอย่างเป็นทางการจากเอพี
ผมได้ส่งอีเมลส่วนตัวไปหาเขา
บอกว่า "ฟังนะ คุณก็รู้ว่าผมรู้ความจริง
ทำไมคุณไม่ยุติบทบาท แล้วใช้ชีวิตเกษียณอย่างมีความสุขล่ะ"
แต่เขาก็ยังทำมันต่อไป
ผมคิดในแบบชาวเวียดนามว่า
เขาควรจะถ่อมตัวกับเรื่องนี้ให้มากขึ้น ความอ่อนน้อมถ่อมตนน่ะ
แบบไหนที่ดีกว่า
แบบไหนที่ถูกต้อง
ตำนานที่มาพร้อมความอยุติธรรม
หรือการเจาะลึกตำนานนั้นเพื่อหาความจริง
ยังมีเรื่องราวอีกแง่มุมหนึ่ง
ที่ไม่ได้มีการบันทึกไว้
และนั่นก็คือคนที่เป็นคนถ่ายรูปนั้น
และนับตั้งแต่วันที่เขาถ่ายรูปนั้น
เขาก็ถูกตัดออกจากความจริงไปเลย
แล้วมันเป็นยังไงล่ะ
แล้วมันเป็นยังไงกับภรรยาและลูกๆ ของเขาล่ะ
เรื่องนั้นสมควรได้รับความยุติธรรม
เพื่อนผมคนหนึ่ง เขาโพสต์เรื่องนั้นลงเฟซบุ๊ก
(จิง ด่าว เพื่อนและเพื่อนร่วมงานของเหงะ)
อย่างแรกเลย ผมจำชื่อได้ทันที
เพราะเหงะเป็นเพื่อนสนิทผม และเป็นเพื่อนร่วมงานด้วย
ผมได้อ่านเรื่องราวนั้น
และผมเห็นรูปนั้น
ผมโทรหาเหงะทันที แล้วบอกว่า…
(ทัง ด่าว เพื่อนและเพื่อนร่วมงานของเหงะ)
เหงะ เรื่องของนายเป็นจริงแล้ว
เขาบอก "จริงเหรอ มีคนตามหาฉันเหรอ"
เขาตื่นเต้นมากๆ
"พระเจ้า
ทุกคนใกล้จะได้รู้ความจริงแล้ว"
สิ่งเดียวที่เราทำได้ก็คือรอ
แต่ประมาณสามวันต่อมา สามหรือสี่วันนี่แหละ
หลังจากที่เราโพสต์ลงเฟซบุ๊ก ขณะที่ฉันนั่งอยู่ในร้านกาแฟ
โทรศัพท์ฉันดังขึ้น แล้วฉันก็รับสาย
ฉันจะไม่มีวันลืมช่วงเวลานี้เลย
และฉันต้องขอให้เขาพูดซ้ำอีกครั้ง
เขาบอกว่า "คุณเหงะเพิ่งโทรหาผม"
"ผมเหงะครับ ผมคือคนที่พวกคุณตามหา"
หลังจากนั้น ฉันก็ถอดแว่นออก ก้มหัวลง
ร้องไห้ฟูมฟาย
เขาจะอยู่ที่เวียดนามอีกแค่เดือนเดียว
ฉันถึงรู้สึกว่าต้องเดินทางไปพบเขาทันที
(เล เวิน ฟีโอน่า ฉันเจอคุณเหงะแล้ว)
(ตอนนี้กำลังจะไปพบเขา)
(ฟีโอน่า นี่ล้อฉันเล่นแน่ๆ)
(ไหนเล่ามาซิ เขายังมีชีวิตอยู่เหรอ)
(เล เวิน ใช่)
(ฟีโอน่า แล้วเขาเป็นคนถ่ายรูปนั้นเหรอ)
(ใช่)
(ฟีโอน่า น่าตื่นเต้นสุดๆ เลย)
(ถามคำถามอย่างเดียวนะ อย่าให้ข้อมูลอะไร)
(เราต้องยืนยันให้ได้ว่าเป็นเขาจริง)
เขารอเราอยู่ตั้งแต่เช้าตรู่แล้ว
พอรู้ว่าเราอาจจะมาหาได้
เขาไม่ได้กินอะไรเลย แค่นั่งรอเฉยๆ
เพราะงั้นพอฉันเห็นเขา แบบตัวเป็นๆ
ยืนอยู่ตรงหน้าฉัน ชายแก่คนหนึ่ง
มันอธิบายยากค่ะ
ว่าตอนนั้นฉันรู้สึกยังไง
รูปไหนคือรูปของคุณคะ
รูปที่มีเด็กผู้หญิงเปลือย เสื้อผ้าถูกเผาไปหมด
(เหงียน ถั่งย์ เหงะ)
รูปที่ชนะรางวัลพูลิตเซอร์หลังจากนั้นเหรอคะ
นั่นแหละ ใช่ๆ
นิค อู๊ตไปทำงานนั้นกับผมด้วย แต่เขาไม่ได้ถ่ายรูปนั้น
เขาแค่ถ่ายรูปจากที่ไกลๆ
รูปนั้นเป็นของผม
คนของเอพีตกลงซื้อรูปนั้น และได้มอบรูปอัด
กับฟิล์มที่เหลือให้ผม
ผมยกที่ฟิล์มเหลือให้นักข่าวคนหนึ่งที่ไซ่ง่อน
คุณขายให้ใครคะ
หัวหน้าน่ะ แล้ววันต่อมา ผมก็กลับไป เขาให้รูปอัดผมมา ใหญ่ขนาดนี้ได้
เขาให้เงินผม 20 ดอลลาร์ และบอกว่า "ผมจะซื้อรูปนี้"
ผมรับเงิน 20 ดอลลาร์นั้น แล้วก็พาเพื่อนๆ ไปดื่มกัน
ก็แค่นั้น
ตามปกติแล้ว เมื่อสำนักข่าวซื้อรูปไป
ตอนที่ตีพิมพ์ พวกเขาจะให้เครดิตชื่อเราไหมคะ
ไม่นะ น้อยครั้งมาก มีแค่บางโอกาสพิเศษเท่านั้น
ปกติแล้ว หลังจากที่ไปถ่ายรูปเสร็จ ผมจะให้ฟิล์มทั้งหมดไปเลย
จะเอาไปทำอะไรก็เชิญ ผมจะไม่ถามพวกเขาด้วย
หลังจากได้เจอกับเหงะ ฉันก็รู้สึกดีใจอย่างบอกไม่ถูก
ผมตื่นขึ้นมาในเช้าวันหนึ่ง และได้เห็นข่าวในวอตส์แอปป์
เรามีบันทึกเสียงของเหงะจากไอโฟน
และมันเป็นเขาจริงๆ ที่เป็นคนถ่ายรูปนั้น
เป็นข่าวที่เหลือเชื่อเลย
เราเล่าเรื่องการตามหาเหงะ ให้ลูกสาวของเขาฟัง
(ถึงแจนนี่ ผมขอแนะนำตัว…)
(อีเมลตอบกลับจากแจนนี่: ฉันไม่รู้ว่าจะเริ่มจากตรงไหนดี…)
(ฉันอ่านอีเมลของคุณ อ่านมันซ้ำแล้วซ้ำอีก)
(ไม่อยากเชื่อเลยว่าเรื่องนี้จะเกิดกับพ่อ ในที่สุดความจริงก็เปิดเผยสักที)
(แจนนี่ เหงียน ลูกสาวของเหงะ)
ฉันโทรหาพ่อ ถามว่า "เป็นไงคะ พ่อ"
พ่อตอบว่า "ลองเดาสิ
ลูกต้องไม่เชื่อแน่ว่ามีคนตามหาพ่ออยู่
พวกเขารู้เรื่องรูปของพ่อด้วย"
พ่อบอกว่า "พ่อไปกินมื้อเที่ยงกับพวกเขามา พวกเขาบอกพ่อน่ะ
พวกเขาอยากทำหนังเรื่องนี้ แถมยังรู้เรื่องพ่อและทุกเรื่องเลย
ลูกเชื่อไหมล่ะ"
สิ่งที่เกิดขึ้นหลังจากนั้น มันทั้งแปลกและน่าเหลือเชื่อมาก
ฉันส่งข้อความหาคุณเหงะ เพื่อจะถามสารทุกข์สุกดิบและติดต่อกันไว้
แต่ก็ไม่มีการตอบกลับทั้งคืนและเช้าวันรุ่งขึ้น
วันต่อมา ฉันพยายามติดต่อเขาอีกครั้ง
ฉันโทรหาทั้งคืนและทั้งเช้า แต่ก็ไม่มีใครรับสาย
ฉันโทรหาพ่ออีกครั้ง แต่พ่อก็ไม่รับสาย
ฉันโทรหาพ่อไม่หยุด
บ่ายวันถัดมา ฉันก็โทรไปอีก
เพื่อนของคุณเหงะรับสาย
และบอกว่าเขาเส้นเลือดในสมองแตก
เธอบอกว่าเขาอาจเข้าสู่ภาวะโคม่า และอาการของเขาก็ร้ายแรง
ร้ายแรงมาก
มันทำให้ฉัน
สะเทือนใจมาก เมื่อนึกภาพว่าเขานอนอยู่ในโรงพยาบาล
โดยที่ชีวิตแขวนอยู่บนเส้นด้าย
ฉันยังจำบางคำที่เขาพูดกับฉันได้
"ถ้าผมไม่มีหลักฐานอะไรเลย ผมก็ไร้ค่า
ในขณะที่อีกคนกลายเป็นวีรบุรุษ"
พ่อฉัน
เขาเป็นลูกของปู่ฉันกับภรรยาน้อย
พวกเขาไม่ต้องการพ่อ
ก็เลยยกพ่อให้ครอบครัวหนึ่ง ที่ทำงานให้ปู่ย่าของฉัน
ซึ่งรักพ่อมากๆ
พ่อฉันออกจากหมู่บ้าน แล้วก็ไปที่ไซ่ง่อน
พ่อสมัครเข้าโรงเรียนถ่ายรูปด้วยตัวเอง
ที่นั่นเองที่พ่อได้เจอกับแม่
แม่เป็นช่างทำผมอยู่ข้างๆ โรงเรียน
พวกท่านแต่งงานกัน แล้วก็มีพวกเขาสามคน
พ่อเข้าร่วมกองทัพ แต่ก็แค่ถ่ายรูปเท่านั้น
กองทัพส่งพ่อไปเรียนที่อเมริกา
และพ่อได้รับประกาศนียบัตรจากที่นั่น
(ประกาศนียบัตรสำหรับผู้สำเร็จ)
(หลักสูตรปฏิบัติการในห้องปฏิบัติการถ่ายรูป)
ผมได้ขึ้นเป็นร้อยโท
เพราะมีประกาศนียบัตรนั้น จากสำนักปฏิบัติการจิตวิทยา
ผมทำงานในแผนกฟิล์มเพื่อรวบรวมข่าวสาร
คุณย้ายไปอเมริกาช่วงไหนของปี 1975 คะ
หนึ่งเดือนก่อนที่กองกำลังฝ่ายเหนือจะมาถึง
เพราะผมทำงานให้สถานทูตสหรัฐฯ
พวกเขาให้ความสำคัญ กับคนที่รับผิดชอบหน้าที่สำคัญๆ
ฉันยังจำได้ดี
พ่อฉัน เขาพูดว่า
"พวกลูกต้องเตรียมตัวนะ เราจะไปกันแล้ว"
พวกเขาประกาศว่าคุณไม่ได้แค่ไปเที่ยวพักผ่อน
แต่จะต้องไปจากประเทศบ้านเกิด
เราถึงได้มาอยู่ที่นี่ค่ะ
(แคลิฟอร์เนีย หกเดือนหลังเหงะเส้นเลือดในสมองแตก)
- ไงครับ - ไง แกรี่
- เป็นไงบ้าง - เป็นไงบ้าง
- ดีใจที่ได้เจอ - ดีใจมากๆ ที่ได้เจอคุณ
- คุณดูดีมากเลย เป็นไงบ้าง - โอเค ผมโอเคนะ คุณเป็นไงบ้าง
สบายดีมาก ดีใจจริงๆ ที่เห็นคุณแข็งแรงดี
ดีใจที่ได้เจอครับ
- เยี่ยมเลย - ใช่
- เข้าไปกันไหม - ได้สิ ได้ เข้ามาเลย
เชิญคุณก่อนเลย
- คุณดูดีมากเลย - ขอบคุณ ขอบคุณมาก
เชิญเลย แกรี่
เราพาคุณย้อนกลับไปในช่วงสงครามได้ไหม
วันที่ 8 มิถุนายน 1972
ช่วยเล่าให้ฟังหน่อยได้ไหม ว่าวันนั้นคุณทำอะไรและทำไมถึงทำแบบนั้น
มีช่องหนึ่ง ผมไม่รู้ว่าช่องไหนนะ
แต่พวกเขาโทรมาเรียกผมไปถ่ายรูป
บอกว่าเวียดกงมาถึงจั้งบ่างแล้ว
พวกเขาอยู่ในวัดที่จั้งบ่าง
แต่ไม่มีคนขับรถ ผมเลยบอกว่า "ผมก็เป็นคนขับรถนะ"
แล้วผมก็เช่ารถ ขับไปที่นั่น
แล้วพอผมไปถึง
ก็เห็นเครื่องบินบินอยู่เหนือหัว
เป็นสัญญาณบอกว่ามีเรื่องแน่ๆ
ผมโทรหาสองสามคน แล้วบอกว่า
"มีงานต้องทำแล้วละ"
ผมคิดว่าชาวบ้านซ่อนตัวอยู่ที่นั่น
แล้วเครื่องบินก็ทิ้งระเบิดลงมาสองลูก
เพราะตรงนั้นคือถนนหลัก ทุกคนเลยต้องวิ่งหนีไปตามทางนั้น
ไม่มีทางอื่นให้วิ่งหนีแล้ว
ผมเตรียมทุกอย่างไว้พร้อม
ผมเห็นรูปนั้นในตอนนั้นเลย แล้วก็ถ่ายเอาไว้
ผมจับภาพช่วงเวลานั้นเอาไว้ได้
และผมรู้ว่าผมได้รูปเด็ดมาแล้ว
ผมมี…
เหงะ นี่ใช่กล้องแบบที่คุณใช้ในวันนั้นไหม
ใช่ แบบนี้เลย เป็นของเพนแท็กซ์
ใช่ เลนส์ 50 มม. เลนส์ปกติ
คุณได้เห็นรูปนั้นอีกครั้งเมื่อไหร่
หลังจากที่ผมขายรูปไป ประมาณหกหรือเจ็ดเดือนต่อมา
มีคนในเอพีบอกผม
"รูปของคุณไปที่อเมริกาแล้ว"
"มันชนะรางวัลด้วย"
"คุณอยากยื่นเรื่องร้องเรียนไหม"
ผมนึกย้อนไปและคิดว่า "ฉันไม่มีหลักฐานอะไรสักอย่าง
ลองกลับบ้านไปดูดีกว่า"
แล้วก็เห็นว่าเมียผมฉีกรูปอัดที่ชายคนนั้นให้ผมมา
และโยนทิ้งไปแล้ว
เหงะ คุณคิดไหมว่าตอนนั้นเป็นความผิดพลาด
ที่ชื่อบนรูปถ่ายถูกเปลี่ยนไปน่ะ
หรือคิดว่าเป็นการจงใจทำ
ไม่ จงใจทำแน่
- ผมรู้ทันทีเลย - ครับ
มันเป็นอาชีพของผม ผมรู้
ในวันนั้น อู๊ตเป็นคนเดียว ที่เป็นช่างภาพประจำของเอพี
คนของเอพีก็เลยให้เครดิตรูปนั้นกับอู๊ต
แล้วตั้งแต่นั้น คุณเคยได้เจอเขา และคุยเรื่องนี้กับเขาไหม
ผมเคยเห็นเขา แต่ไม่ได้ทักทาย เขาก็ไม่ได้ทักทายผม
ผมรู้สึกแย่นะ
ผมทำงานหนักเพื่อมัน แต่เขากลับได้ทุกอย่างไป
ได้ทั้งการยอมรับ ทั้งรางวัล
ทั้งยังได้รับการยกย่องในเวียดนาม
ฉันจำได้ว่าวันนั้นพ่อกลับมาบ้าน
เขานั่งลง หยิบม้วนฟิล์มออกมาจากกระเป๋า
แล้วก็โยนมันมาตรงนี้ บอกว่า "วันนี้พ่อขายมันได้"
แล้วพ่อก็โยนรูปนั้นไว้บนตู้เย็น
พอพ่อออกไปแล้ว ฉันกับน้องชาย
เราเขย่งและพลิกรูปนั้นกลับมา
และน้องชายฉัน เขาเป็นคนที่พลิกมันก่อน
แล้วก็พลิกมันกลับ
และเขาก็กระซิบ "อย่าพูดอะไรทั้งนั้น"
ฉันก็แบบว่า "ฉันต้องดูบ้าง"
ฉันก็เลยทำแบบเดียวกัน
แล้วฉันก็พลิกมันกลับทันที
เราทั้งคู่มองหน้ากัน
เราตกใจกันมาก
แบบว่า เธออายุพอๆ กับฉัน
แล้วทำไมเธอถึงเปลือยล่ะ ทำไมเธอถึงกรีดร้องล่ะ
แล้วตอนที่แม่ทำความสะอาดบ้าน
แม่ก็บ่นพึมพำกับตัวเองว่า
"ทำไมพ่อถึงเอารูปแบบนี้เข้าบ้านนะ"
ฉีกมัน แล้วก็ทิ้งลงถังขยะทันที
ต้องไม่ลืมนะ แม่ฉันเป็นกุลสตรีชาวเวียดนาม
พอรู้แบบนั้น พ่อก็ลนลานขึ้นมาเลย
พ่อพูดว่า "เห็นไหม ถ้าคุณไม่ทิ้งมันไป
ผมคงมีหลักฐานมาพิสูจน์ได้แล้ว"
พูดตลอด
พูดไม่หยุด
จนกระทั่งพวกท่านหย่ากัน
- แกรี่ อยากทานอะไรไหมคะ - เอาสิ เยี่ยมไปเลย ขอบคุณครับ
คุณเกิดเมื่อไหร่ แอนโทนี่
- ผมเกิดปี 1961 ใช่ - ปี 1961 อ๋อ
วัยเด็กของคุณก็เป็นช่วงสงครามใช่ไหม
- ครับ แบบนั้นเลย - ใช่
ในช่วงสงคราม คุณได้ใช้เวลากับเหงะเยอะไหม ผมรู้ว่าเขาต้องไปทำงาน
ครับ แต่พ่อกลับมาบ้านตลอดเพื่อให้ผมล้างรถให้
- ผมเป็นคนล้างรถทุกครั้ง - คุณล้างรถให้พ่อ
แอนโทนี่ เรากำลังคุยกัน เรื่องรูปที่พ่อคุณเคยถ่ายไว้
คุณรู้สึกยังไงตอนที่เห็นรูปนั้น
ทุกครั้งที่เห็นรูปนั้น ผมจะพูดว่า "อ๋อ พ่อผมเป็นคนถ่ายเอง"
ก็แค่นั้น
แต่สำหรับพ่อ มันเป็นคนละเรื่องเลย
มีบางอย่างติดอยู่ในใจพ่อมาตลอด
"ทำไมไม่มีใครเห็นฉันในตอนนั้น ฉันต่างหาก ฉันเป็นคนถ่ายรูปนั้นเอง"
- พ่อคิดแบบนั้น - ขอโทษนะ
โอเคไหม
ไม่
ขอโทษนะคะ
มันเหมือนการต่อสู้ที่ไม่มีทางชนะ
ผมคิดว่าเขาพยายามเก็บเรื่องนี้ไว้ลึกๆ
แบบว่า "ช่างเถอะ" เพราะมันไม่มี…
ไม่มีใครช่วย ไม่มีทางแก้ไข
ผมไม่เข้าใจเลยจริงๆ ว่า
ทำไมพวกเขาถึงมอบรูปอัดให้เหงะ ที่เป็นคนถ่ายรูปนั้นเอง
- เป็นหลักฐานว่าเขาถ่ายรูปนี้ - นั่นสิ
การมอบหลักฐานของสิ่งที่คุณพรากไปจากเขา
- เป็นการกระทำที่แปลกมาก - ใช่
สำหรับผม โดยพื้นฐานแล้ว มันมีความอยุติธรรมอยู่
ความอยุติธรรมในประเทศนี้ ผมไม่คิดว่าพวกเขาจะทำแบบนั้น
กับช่างภาพชาวตะวันตกในอเมริกา ชาวฝรั่งเศส หรือชาวอังกฤษ
ผมเลยคิดว่าพ่อของคุณถูกเอาเปรียบจริงๆ
เช่นเดียวกับช่างภาพมากมาย
และนักข่าวอิสระอีกมากมาย
จากประเทศโลกที่สาม หรือจากประเทศซีกโลกใต้
ที่ถูกเอาเปรียบตั้งแต่อดีตจนถึงปัจจุบัน
และผมคิดว่าเรื่องนี้ต้องได้รับการแก้ไขจริงๆ
ใช่ ไม่สิ รู้ไหม ผมเอาแต่คิดเรื่องนี้นะ
คนมากมายรู้ว่าพ่อเป็นคนถ่ายรูปนั้น
ผมรู้ว่าลุงผม
ป้าผม
เพื่อนๆ พ่อที่ทำงานให้กับซีบีเอส เอ็นบีซี
ทุกคนต่างก็รู้
ทำไมถึงไม่มีใครกล้าพูดอะไรเรื่องนั้นล่ะ
งั้นอะไรคือทางออกที่ดีสำหรับคุณในตอนนี้
ฉันอยากให้เอพีพูดความจริง
เรื่องของพ่อฉันน่ะ
แฮปปี้เบิร์ธเดย์ คุณตาที่รัก
แฮปปี้เบิร์ธเดย์ทูยู
พ่อกับฉัน เราคุยกันเรื่องนั้นกัน
หลายต่อหลายครั้ง
ถ้าเพียงแต่คนที่ทำแบบนั้น
ยอมรับสารภาพ
ทุกคนก็จะได้รู้ความจริง
แต่ถ้าเขาไม่ยอม
เรื่องนั้นคงไม่เกิดขึ้น
เป็นไปไม่ได้เลย
พ่อฉันแก่ตัวลงเรื่อยๆ
แล้วก็ราวกับว่ามีนางฟ้ามาโปรด มาเคาะประตูบ้านพ่อ
และบอกว่า "ถึงเวลาแล้ว ที่ฉันจะบอกความจริงเพื่อคุณ"
ตอนที่เราคุยกับเหงะ
สิ่งที่เราได้รู้ก็คือไม่มีใครเคยติดต่อหาเขาเลย
เขาไม่ได้คุยกับใครทั้งนั้น
เรื่องราวของเขาไม่ได้มีคนนอกมาชี้นำเลย
เขาใช้ชีวิตอย่างสงบและถ่อมตัว
โดยปลีกวิเวกอย่างสมบูรณ์ กับครอบครัวของเขาในแคลิฟอร์เนีย
นี่คือชายที่ใช้ทั้งชีวิต ในวงการถ่ายรูปและภาพยนตร์
เคยฝึกเป็นผู้กำกับภาพ
(ช่างกล้องภาพยนตร์)
ดังนั้น ในสมัยนั้น
เหงะคือช่างภาพสงครามที่มีฝีมือ และได้รับการฝึกฝนมาอย่างดีที่สุด
ที่ยืนอยู่บนถนนเส้นนั้น
(แจนนี่: ข่าวดี ลุงของฉันตกลงให้สัมภาษณ์แล้ว)
(เทิน ลุงของฉันเป็นช่างเสียงในวันนั้น เขาอยู่ที่นั่นด้วย)
- ไงคะ แกรี่ เป็นไงบ้าง - ดีใจที่ได้เจอครับ
ฉันอยากให้คุณได้เจอลุงของฉัน
- ดีใจที่ได้เจอครับ เทิน - ขอบคุณครับ ขอบคุณ
ขอบคุณมากครับ ดีใจจริงๆ ที่ได้เจอ
ผมเคยเป็นช่างเสียงให้เอ็นบีซีนิวส์
- ครับ - นานมาแล้ว
ครับ คุณเกษียณเมื่อไหร่
ผมเกษียณตอนอายุ 63
- ครับ - แต่ตอนนี้ผม 92 แล้ว
- เหลือเชื่อเลย - ครับ ขอบคุณ
แล้วตอนที่คุณกำลังถ่ายฉากนี้
นี่คือรูปถ่ายที่โด่งดังนั้น ใครอยู่กับคุณบนถนนเส้นนั้นครับ
- ใช่ กลางถนนเลย - ครับ
- แล้วเด็กผู้หญิงคนนั้นก็วิ่งมาทางเรา - ครับ
ผมถือไมโครโฟนอยู่ตรงกลาง
และเหงียน ถั่งย์ เหงะอยู่ทางซ้ายมือผม ถ่ายรูปเด็กผู้หญิงคนนั้น
นิค อู๊ตไม่ได้อยู่ตรงนั้นเหรอ
- ไม่นะ - ไม่ โอเค
งั้นพอออกจากจั้งบ่างแล้ว
- คุณก็ขับรถกลับไปที่ไซ่ง่อน - ไซ่ง่อน
แล้วคุณทำอะไรต่อครับ
หลังจากถ่ายเสร็จ ผมก็บอกเหงียน ถั่งย์ เหงะ
ว่าสำนักงานเอพีอยู่ข้างๆ สำนักงานผม
คนที่ซื้อฟิล์มม้วนนั้นไปคือคุณฮอร์สต์ ฟาส
ไม่รู้ว่าชื่อภาษาอังกฤษสะกดยังไงนะ
แต่คนอื่นเรียกเขาว่าฮอร์สต์ ฟาส
หลังจากล้างฟิล์มเสร็จ เขาก็ตัดฟิล์มเด็กผู้หญิงที่ถูกไฟไหม้ไป
แยกมันเอาไว้ แล้วบอกว่า "ผมจะซื้อฟิล์มม้วนนี้"
เขายังมอบรูปอัดขนาด 8x10 นิ้ว ของเด็กผู้หญิงที่ถูกไฟไหม้ให้ผมด้วย
เทิน พอคุณรู้ว่า พวกเขาให้เครดิตรูปถ่ายนั้นกับนิค อู๊ต
คุณได้พูดอะไรกับใครในตอนนั้นบ้างไหม
ผมไม่ได้พูดอะไรเพราะว่า…
ไม่มีใคร…
สนใจ
- แล้วผมก็เป็นพนักงานด้วย - อือ
ผมต้องการเงิน
เพื่อเลี้ยงดูครอบครัวผม
และผมไม่อยากมีเรื่องมีราว
แต่ผมก็เข้าใจหัวหน้าสำนักงานเอพี
หัวหน้าสำนักงานผม และหัวหน้าสำนักงานอาวุโสของผม
พวกเขาเป็นเพื่อนสนิทกัน
ผมปริปากไม่ได้
ถ้าผมถูกไล่ออก ครอบครัวผมจะอยู่ยังไงล่ะ
ผมต้องปิดปากเงียบ…
- ผมเข้าใจ - มานานกว่า 50 ปี
ผมไม่เคยรู้สึกสบายใจเลย
ทุกครั้งที่คิดถึงเรื่องนั้น ผมก็กินไม่ได้ นอนไม่หลับ
ผมจะหวนนึกถึงช่วงเวลานั้นเมื่อ 50 ปีก่อน
ในวันนั้น
ความจริงที่ผมเก็บซ่อนไว้ในใจ
การต้องหลอกตัวเอง
ทำให้ใจผมไม่สงบเลย
(นครโฮจิมินห์)
(พิพิธภัณฑ์สงคราม)
"เรเควียม" นิทรรศการที่ยกย่อง
ช่างภาพทุกคนจากเวียดนามและต่างประเทศ
ที่เสียชีวิตในสงคราม
เป็นการรำลึกถึงพวกเขา
ฮอร์สต์เป็นแรงขับเคลื่อนเบื้องหลังโครงการนั้น
ผมรู้จักฮอร์สต์
เขาเป็นคนซับซ้อน มีความขัดแย้งในตัว
แข็งกร้าว ชอบการแข่งขัน
แต่ก็มีความเห็นอกเห็นใจอย่างยิ่ง
พี่ชายของอู๊ต ฮหวิ่ง ทังย์ หมี
เป็นหนึ่งในผู้เสียชีวิตระหว่างทำงานให้กับเอพี
ฮอร์สต์เป็นคนรับนิคเข้าทำงาน เพื่อช่วยให้ครอบครัวยังมีรายได้
คุณรู้ไหมว่าทำไมฮอร์สต์ถึงตัดสินใจ
ใส่ชื่อนิค อู๊ตลงในคำบรรยายใต้ภาพ
ฮอร์สต์ใจสลายกับการตายของหมี
และผมคิดว่านี่คือวิธีที่เขาใช้ เพื่อแสดงความอาลัยต่อหมี
ผมเข้าใจว่าฮอร์สต์คงรู้สึกแย่ กับเรื่องนั้นมาตลอดชีวิต
กับเรื่องที่เกิดขึ้นน่ะ เขาส่งหมีไปทำภารกิจนั้น
มันปกติไหมที่ช่างภาพอิสระได้รับรูปอัดของรูป
ที่เอพีซื้อไปจากพวกเขาน่ะ
ครับ ถือว่าปกติอยู่นะ ใช่
ที่เราจะได้รูปอัดเพิ่มสักใบสองใบ อย่างในกรณีนี้ เราได้มาเยอะเลย
มีเรื่องหนึ่งที่กวนใจผมอยู่
ถ้าเอพี… ขโมยรูปนั้นไป
จากช่างภาพอิสระคนนั้น แล้วใส่ชื่อคนอื่นลงไป
ทำไมพวกเขาถึงให้รูปอัดกับเขา
ที่เป็นหลักฐานของรูปเดียวกันล่ะ
ทั้งหมดนั้นคงเป็นฝีมือของฮอร์สต์
ผมต้องบอกเลยว่ามันแปลกมาก
ยิ่งหลังจากเปลี่ยนเครดิตผู้ถ่ายรูปด้วย
มันแปลก ไม่งั้นเขาก็อาจจะแค่มั่นใจ ว่าเหงะจะไม่พูดอะไร
ใช่เลย
รู้ไหม ฟาสเป็นคนที่มั่นใจสุดๆ เลย
ในที่สุดหวอ ซืวก็ตอบกลับมา
เขากับพี่ชาย ฮหวิ่ง เคยเป็นตากล้องให้สถานีโทรทัศน์สหรัฐฯ
ที่ถ่ายฟุตเทจอันโด่งดังส่วนหนึ่งจากสงคราม
ตอนนั้นหวอ ซืวไม่ได้อยู่ที่จั้งบ่าง
แต่เขาเข้าใจโลกของช่างภาพฟรีแลนซ์ดี
(หวอ ซืว)
ถ้าคุณเป็นนักข่าวทหารฟรีแลนซ์
และคุณออกไปถ่ายรูป
คุณจะต้องส่งรูปพวกนั้นให้กับเอพี
โดยเฉพาะพวกที่อยู่ในกองทัพ พวกเขายากจน คุณเข้าใจไหม
พวกเขาแค่ให้รูปพวกนั้นกับเอพี เพื่อแลกเงินนิดหน่อย
ชื่อเสียงไม่สำคัญหรอก
แปลว่าพวกเขาไม่ได้ไปเอพีเพื่ออ้างสิทธิ์ในรูปนั้น
เพราะพวกเขาคิดว่าพอได้เงินมาแล้ว รูปนั้นก็เป็นของเอพีเหรอ
ใช่แล้ว นั่นเป็นนโยบายของเอพี
เป็นไปได้ว่ามีรูปถ่ายฝีมือคนอื่นอีกเยอะเลย
มันเป็นแบบนั้นแหละ
ผมคิดว่าเมื่อเป็นเรื่องรูปถ่ายของนิค อู๊ต
การระบุตัวผู้ถ่ายรูปตัวจริงมันยากมาก
นิค อู๊ตต้องรู้สิว่าเขาเป็นคนถ่ายมันหรือไม่
เราได้รับเอกสารภายในมาจากเอพี
ฮอร์สต์อธิบายว่ามันยากแค่ไหน
ที่จะทำให้สำนักงานนิวยอร์ก ระบุชื่อช่างภาพชาวเวียดนามไว้บนรูป
เขาบอกว่า
"ชื่อชาวเวียดนามถูกพวกอเมริกันล้อเลียน
ถ้าไม่ได้ชื่อว่า 'ตาตี่' ชื่อพวกนั้นก็จะไม่เป็นที่สนใจ
เพราะพวกเขามีชื่อตลกๆ
จึงได้เกิดความลังเล
ที่จะให้เครดิตชาวเวียดนาม ในสิ่งที่พวกเขาควรได้รับ"
(ข้อความถึงนิค อู๊ต ถึงนิค อู๊ต ตอนนี้ผมอยู่ที่ไซ่ง่อน)
(และผมเห็นในโซเชียลมีเดียว่าคุณก็อยู่ที่นี่)
(ผมเคยเขียนถึงคุณเมื่อไม่กี่เดือนก่อน เรามาเจอกันได้ไหม)
(ตอนบ่ายโมงที่คอร์ตยาร์ดคาเฟ่ ของโรงแรม*** คุณสะดวกไหม)
(ผมจะอยู่ที่นั่นจนถึงบ่ายสอง ขอแสดงความนับถือ แกรี่)
สวัสดีครับ ขอบคุณที่รับสายครับ
เราจะรายงานข้อกล่าวหา
ว่านิค อู๊ตไม่ใช่เจ้าของผลงาน
รูปถ่ายอันโด่งดังที่ได้รับรางวัลพูลิตเซอร์
ผมอยากร่วมมือกับทางเอพี
ผมอยากให้คุณมีส่วนร่วมในการสืบสวนครั้งนี้
ถ้าเราได้รับอนุญาตให้เข้าถึง ห้องเก็บเอกสาร และแบ่งปันข้อมูลกับคุณ
ครับ
แต่ผมก็อยากจะย้ำกับทางเอพี
ว่าอดีตพนักงานเอพีคนอื่นๆ ที่ไม่ใช่ผู้แจ้งเบาะแสคนนี้
ได้เคยใช้ชื่อเอพีเพื่อปกปิดข้อมูลนี้
ทั้งยังบอกด้วยว่าฝ่ายบริหารของเอพี รู้เรื่องข้อกล่าวหาแล้ว
และจะทำลายความน่าเชื่อถือของผู้แจ้งเบาะแส
ครับ
ขอบคุณและดูแลตัวเองด้วย ขอบคุณครับ
เธอแค่พยายามหยั่งเชิงดูว่าเรารู้อะไรบ้าง
และเธอเปิดเผยทีเดียว
เธอบอกว่า "ฉันต้องกลับไปรายงานเรื่องนี้
แล้วเราจะติดต่อมา"
แต่ไม่มีท่าทีปกป้องตัวเองเลย พวกเขาเปิดใจมาก
ใช่ รอดูแล้วกัน
ตั้งแต่ที่คาร์ลบอกเรื่องนี้กับคุณครั้งแรก
เขาก็ได้เขียนหนังสือเล่มหนึ่ง ซึ่งไม่ได้พูดถึงมันเลยสักนิด
ใช่ คำตอบของผมชัดเจนมากนะ
"คาร์ล คุณต้องเล่าเรื่องนี้
คุณต้องพูดความจริง"
เขาจริงใจกับคุณไหม เขาพูดในตอนท้ายไหมว่า "ผมทำไม่ไหว"
- ฟังนะ โอเค… - เขาพูดอะไรกับคุณ
อย่างแรกเลย เขาบอกว่า "ไม่มีใครเชื่อผมหรอก"
ฮอร์สต์ ฟาสตายไปแล้ว เขาบอกว่า "มันง่ายเกินไป"
พวกเขาจะพูดทุกครั้งว่า "ทำไมถึงเพิ่งมาพูด"
"คุณมันฉวยโอกาส"
แล้วเขาก็ร่ายเหตุผลทั้งหมดมา
ซึ่งผมก็ไม่รู้ว่าจะมีสักข้อไหมที่เพียงพอ
มันไม่พอสำหรับผมไง
ผมแค่คอยรบเร้าให้เขาเล่า
แล้วเขาก็ส่งฉบับร่างของเรื่องจริงมาให้ผม
แล้วพูดว่า "ผมอยากให้คุณเห็น"
แล้วผมก็พูดว่า "นี่แหละเรื่องที่คุณต้องเล่า"
แล้วผมก็ได้หนังสือฉบับสมบูรณ์มา
แต่ก็ไม่มีเรื่องนั้นในนั้น
ผมบอกว่า "คุณไม่ซื่อสัตย์อีกแล้วนะ คุณยังไม่พูดความจริงเลย"
เขาเลยส่งอีเมลนี้มาให้ผม เมื่อวันที่ 20 มกราคม 2018
"ถึงทอม ให้ตายสิ
มันคงจะดีกว่านี้
ถ้าคุณแค่เห็นด้วยกับที่ผม แก้ไขเรื่องของนิค อู๊ตนั่นใหม่
เรื่องบ้าบอทั้งหมดนี้มันตามหลอกหลอนผม
ผมโคตรเกลียดมันเลย
อีกกี่ครั้ง
อีกกี่ครั้งกันที่ผมจะต้องลากเรื่องนี้ต่อไป
ไปถึงจุดจบสุดเร้าใจและเปิดเผยมากๆ
ให้มันดังในชั่วข้ามคืนในเดอะนิวยอร์กไทมส์
จนทำให้เพื่อนร่วมงานเก่าผมแทบทุกคนไม่พอใจ
ซึ่งพูดตามตรงก็คือคนส่วนใหญ่ที่ผมเกลียด และไม่เคยเข้ากับพวกเขาได้เลย
ผมมันก็แค่คนท้องถิ่นที่ถูกจ้างมาจากข้างถนน
แค่บรรณาธิการภาพธรรมดาๆ
แบบนี้เท่ากับผมกำลังหาเรื่องใส่ตัวใช่ไหมล่ะ"
นี่คือคาร์ลที่รู้สึกทรมาน
จากปีศาจที่อยู่ภายใน ที่เขาพยายามจะปลดปล่อย แต่ก็ทำไม่ได้
และเขาก็โกรธที่ผมไม่ยอมปล่อยให้มันจบๆ ไป
และผมพยายามแล้ว
แต่เขาเป็นเพื่อน
คาร์ลจะไม่ได้อะไรจากการเล่าเรื่องนี้
ที่จริงเขาเสียได้ทุกอย่างเลย
ผมคิดว่า…
นั่นทำให้เขาเป็นแหล่งข้อมูล
ที่เชื่อถือได้จริงๆ
ผมนึกไม่ออกเลยจะมีใครแต่งเรื่อง
ซึ่งจะตามหลอกหลอนตัวเองไปทั้งชีวิต
เขากำลังพยายามกำจัดมันออกไป ด้วยการต่อสู้กับความจริง
มันเป็นความมืดมิดที่ทรงพลังและบีบคั้น
เราได้รับข่าวร้ายว่าเหงะเส้นเลือดในสมองแตก
เราไม่รู้จะทำยังไง
ผมแค่อยากเจอเขา และพูดว่า "ผมขอโทษ"
นั่นเป็นสิ่งที่ผมต้องทำด้วยตัวเอง
สวัสดีครับ เหงะ
- ไงครับ - เป็นไงบ้าง
ผมรู้สึกแย่ที่เราขโมยชื่อคุณไปนะ
ผมเลยอยากมาขอโทษ
คุณคือหลักฐานของผม และผมคือหลักฐานของคุณ
ช่วงเวลาสั้นๆ นั้นได้ดึงพวกเราทุกคน ให้ตกเป็นเหยื่อแบบนี้
ขอบคุณที่อยู่เคียงข้างผมมาตลอดนะ
นี่เป็นเรื่องเศร้านะ
การกระทำที่เล็กน้อยที่สุด อาจส่งผลร้ายแรงตามมาได้
(นิค อู๊ต - ช่างภาพเอพี ช่างภาพอิสระ)
เรามาทบทวนเรื่องเล่า
ของนิคกันหน่อยได้ไหม
นี่คือสิ่งที่เขาพูด
เขาบอกว่าเช้าวันนั้น เขานั่งรถตู้เอพีไปพร้อมคนขับ
ผมกับผู้ชายอีกคนที่ชื่อเดวิด เบอร์เน็ตต์ จากนิตยสารไทม์
ผมกับผู้ชายชาวเวียดนามชื่อฮหว่าง วัน ซองย์
นักข่าวอิสระของเอพีและยูพีไอ
และมีผู้ชายอีกคน เหงะ ซึ่งเป็นคนขับรถให้เอ็นบีซี
เขาไม่ใช่สื่อ
เขาขับรถไปกับพวกนักข่าว
เขาขับรถให้เพื่อนผม เล ฟุก ดิง
ตากล้องที่บันทึกเหตุการณ์ทิ้งระเบิดไว้ทั้งหมด
ไม่มีใครแย้งเรื่องที่เขาอยู่ที่นั่น
ไม่มีใครแย้งเรื่องที่เขาถ่ายรูปในวันนั้น
กิม ฟุกพูดตลอดว่าเธออยู่ในอาการช็อก และจำเหตุการณ์นั้นไม่ได้เลย
ช่างภาพที่ถ่ายรูปฉัน
น่าเสียดายที่ฉันจำหน้าเขาไม่ได้
คนแรกที่วิ่งออกมาเป็นหญิงแก่
อย่างน้อยก็อายุ 70 เธอวิ่งออกมาก่อน
แล้วเด็กๆ ก็วิ่งออกมา
ไม่มีใครแย้งเรื่องที่ เขาถ่ายรูปคุณยายกับเด็กคนนั้น
คุณยายกับเด็กที่กำลังจะตาย
เขาบอกชัดเจนไหมว่า
เขาถ่ายรูปที่โด่งดังนั้น หลังจากที่ถ่ายรูปคุณยายคนนั้นน่ะ
- ค่ะ - ครับ งั้นนั่นคือลำดับเหตุการณ์ของเขา
- ลำดับเหตุการณ์ของเขา - โอเค
ผมเพิ่งกดถ่ายรูปไป ผมมองผ่านช่องมองภาพ
แล้วจู่ๆ ก็เห็นเด็กผู้หญิงคนหนึ่ง
กางแขนออก วิ่งหนี และผมถามตัวเองว่า
"ทำไมเธอถึงไม่ใส่เสื้อผ้า"
ผมต้องวิ่งเข้าไปใกล้เธอ แล้วก็ถ่ายรูป
และจากเรื่องเล่าของนิค
เขาถ่ายรูปด้วย… กล้องไลก้าของเขา
เขาใช้เลนส์ 35 มม. นั่นคือสิ่งที่เขามี
แล้วเขาก็เอาน้ำราดตัวเธอ
- ทุกคนไปกันแล้ว - ครับ
แล้วเขาก็พากิม เด็กผู้หญิงคนนั้น กับพี่ชายของเธอไปโรงพยาบาลกู๋จี
ซึ่งเป็นโรงพยาบาลที่ใกล้ที่สุด ในรถตู้เอพี เขาพูดหลายครั้งเลย
ตอนนั้นเองที่ลุงของกิม ฟุกวิ่งออกมา
และขอให้ผมพาเด็กๆ ไปโรงพยาบาล
ผมมีรถตู้ ผมเปิดประตูรถ
ผมอุ้มกิม ฟุก แล้ววางเธอลงบนพื้นรถ
เพราะหลังของเธอถูกไฟไหม้รุนแรง เธอเลยเอนหลังไม่ได้
แล้วเด็กๆ สามคนก็กระโดดขึ้นรถ
แต่ในสารคดีปี 1984
แม่ของกิม ฟุกเล่าเรื่องที่ต่างออกไป
เธอถูกไฟไหม้รุนแรง เราไม่รู้ว่าจะช่วยเธอยังไง
มีลุงคนหนึ่งที่แบกเธอขึ้นหลังและวิ่งหนี
เขาพาเธอไปที่บั๊กห่า กู๋จี
จากที่นั่น เครื่องบินก็พาเธอไปโรงพยาบาลเด็ก
- ครับ - ค่ะ
แล้วนิคก็อ้างว่าเขาไปที่เอพี
ว่าเขาเข้าไปในห้องมืดเพื่อล้างฟิล์มกับแจ็คสัน
ใช่ คาร์ลบอกว่านิคไม่ได้อยู่ที่นั่นตอนที่เขาไปถึง
และนิคตามมาทีหลังในชุดพลเรือน
- ฮอร์สต์บอกว่า "ทำได้ดีมาก นิค" - "คุณทำได้ดี" ใช่
"คุณทำได้ดีมาก" เดวิด เบอร์เน็ตต์พูดแบบนั้น
(กรุงปารีส)
- ดีใจที่ได้เจอกันสักที - ดีใจที่ได้เจอครับ
- ไงครับ ทุกคน - ไง ฟีโอน่า เป็นไงบ้าง
- ดีใจที่ได้เจอครับ - ไงครับ แกรี่
- ไง แกรี่ สวัสดี - ดีใจที่ได้เจอ
เพื่อให้ทุกคนได้เห็นกระบวนการ และวิธีการที่เราใช้
ในการวิเคราะห์ฟุตเทจที่คุณได้แบ่งปันกับเรา
จากการร้อยเรียงเรื่องราว และเบาะแสต่างๆ เข้าด้วยกัน
ผมคิดว่าเราได้เห็นภาพรวมที่ชัดเจนแล้ว
เราเริ่มจากการตรวจสอบพวกรูปถ่าย และคลิปที่คุณให้ไว้กับเรา
ทั้งหมดถูกถ่ายไว้โดยนักข่าวที่จั้งบ่างในวันนั้น
เราใช้ภาพถ่ายดาวเทียมเดือนพ.ย. ปี 1972 เพื่อให้เข้าใจแผนผังของพื้นที่
และเริ่มจับคู่สถานที่ต่างๆ ระหว่างรูปถ่ายกับภาพถ่ายดาวเทียม
เพื่อระบุว่าแต่ละรูปถูกถ่ายที่จุดไหน
(ถนนหลัก)
(จุดตรวจ)
ลำดับที่เราให้ความสำคัญ
เริ่มตั้งแต่การทิ้งและการระเบิด ของระเบิดนาปาล์ม
รอบๆ วัดกาวด่ายในจั้งบ่าง
ช่วงเวลานี้ถูกบันทึกวิดีโอไว้ โดยทีมข่าวบริติชไอทีเอ็น
(วัดกาวด่าย)
ในรูปถ่ายหลังจากนั้นไม่นาน
จะเห็นกลุ่มนักข่าวใกล้ๆ จุดตรวจและสะพาน
ซึ่งตรงกับตำแหน่งนี้บนภาพถ่ายดาวเทียม
พวกเขาหันหน้าเข้าหาวัด
ซึ่งอยู่ไกลออกไปราวๆ 500 เมตร หรือหนึ่งส่วนสามไมล์
นี่คือรูปแรกที่เราเห็นกิม ฟุก
อยู่ท่ามกลางเด็กคนอื่นๆ
พวกเขาออกมาจากทุ่งเข้าสู่ถนนหลัก
โดยมีทหารคอยคุ้มกัน
ข้างหลังพวกเขา เราจะเห็นทางดินที่ตัดฉากกับถนนหลัก
ซึ่งดูเหมือนจะตรงกับตำแหน่งนี้ ในภาพถ่ายดาวเทียม
รูปต่อไปที่มีนั้นรู้จักกันในชื่อ "เด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม"
กิม ฟุกกับเด็กคนอื่นๆ กำลังเดินไปตามถนนหลัก
ไกลออกมาจากวัด และจุดที่เกิดเหตุระเบิด
ด้วยการอ้างอิงรูปจากหลายแหล่ง
เราจึงระบุตำแหน่งคร่าวๆ ของช่างภาพบนถนนได้
ดังที่เห็นในแบบจำลองสามมิติของเรา
ฟิล์มเนกาทีฟต้นฉบับของรูปนี้ ยืนยันได้ว่ารูปต่อมา
ถูกถ่ายโดยช่างภาพคนเดียวกัน ที่ถ่ายรูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์มนั้น
ช็อตต่อไปของเด็กๆ มาจากคลิปข่าวไอทีเอ็น
ขณะที่พวกเขาวิ่งไปตามถนน
ฟุตเทจนั้นได้บันทึกภาพพวกเขาวิ่งผ่านทีมข่าวไป
ตากล้องแพนกล้องตามกิม ฟุก
ในเฟรมนี้จากฟุตเทจของไอทีเอ็น
ตอนนี้เราจะเห็นกิม ฟุก กับเด็กอีกคนจากข้างหลัง
มีสองคนหันมาทางพวกเขา
คนทางขวากำลังถ่ายย้อนกลับมา
จึงได้เห็นกลุ่มเด็กๆ อยู่หน้าแนวผู้สื่อข่าว
ในกลุ่มพวกเขา เราแยกได้ว่า มีตากล้องสามคน ช่างเสียงสองคน
และทางขวา มีช่างภาพคนเดียว ที่ถือกล้องถ่ายรูปนิ่ง
ซึ่งเราระบุได้ว่าเป็นช่างภาพอิสระ
นักข่าวกลุ่มนี้ยืนอยู่บนถนนห่างไปไม่กี่วินาที
จากจุดที่รูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์มถูกถ่าย
ในภาพจากฟุตเทจไอทีเอ็น ในช่วงเวลาเดียวกันนั้น
เราจะเห็นอีกคนหนึ่งที่ด้านหลัง
ซึ่งกำลังเดินเข้ามาจากระยะไกล ดูเหมือนจะแบกอุปกรณ์ถ่ายรูปด้วย
หลังจากตัดต่อ ฟุตเทจของไอทีเอ็นก็แสดง
ภาพระยะใกล้ของกิม ฟุกที่กำลังรับน้ำจากนักข่าว
คนไกลๆ ที่ถืออุปกรณ์ ตอนนี้ใกล้เข้ามาแล้ว
เขาสวมหมวกกันน็อก และดูเหมือนจะถือกล้องอยู่ด้วย
ช่วงเวลานี้ก็ถูกถ่ายไว้
โดยช่างภาพที่เราเห็นว่า กำลังเดินมาจากที่ไกลๆ
เอพีให้เครดิตรูปนี้กับนิค อู๊ต
อีกรูปจับภาพฉากหลังจากนั้นเล็กน้อย
ขณะที่กิม ฟุกยังอยู่หน้าตากล้องไอทีเอ็น
คนที่มองไปทางพวกเขา ปรากฏอยู่ทางด้านซ้ายของรูป
เราเห็นว่าเขาสวม หมวกกันน็อกที่มีป้ายผ้า เสื้อแขนสั้น
และเสื้อแจ็กเก็ตที่พาดอยู่ด้านขวา
รายละเอียดของเขา สอดคล้องกันกับช่างภาพที่เราเห็น
ว่ากำลังเดินเข้ามาจากที่ไกลๆ ในฟุตเทจของไอทีเอ็น
ในรูปถัดไป
ก็ยังเห็นคนเดียวกันขณะที่เขากำลังถ่ายรูป
เป็นไปได้มากว่ารูปกิม ฟุกรูปนี้
เอพีก็ยกเครดิตให้กับนิค อู๊ตเช่นกัน
ในที่สุด ก็มีรูปถ่ายย้อนมาของฉากเดียวกัน
ซึ่งเราสามารถระบุตัวนิค อู๊ตได้อย่างชัดเจน
ว่าคือช่างภาพที่สวมหมวกกันน็อก และแบกอุปกรณ์ถ่ายรูป
ซึ่งถูกเห็นครั้งแรกจากระยะไกล ในฟุตเทจของไอทีเอ็น
เมื่อกลับมาดูฟุตเทจนี้อีกครั้ง เราเลยยืนยันได้
ว่าแค่ไม่กี่วินาที หลังถ่ายรูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม
นิค อู๊ตก็โผล่มาจากระยะ ที่ค่อนข้างไกลจากกลุ่มเด็กที่กำลังวิ่งหนี
เดินไปหาพวกเขาจากทิศตรงกันข้าม
เราจึงสรุปได้ว่ามันไม่น่าเป็นไปได้เลย
ที่นิค อู๊ตจะเป็นคนถ่ายรูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม
มันไม่สมเหตุสมผลเลย
ที่แค่ไม่กี่วินาทีหลังจากถ่ายรูปนั้น
เขาจะอยู่ไกลออกไปมากและกำลังเดินกลับมา
ถ้าเขาคือคนที่ถ่ายรูปนั้นในเวลานั้น
แต่ผมคิดว่าสิ่งที่เรามี
คือมีสองคนที่อ้างว่าเป็นคนถ่ายรูปนี้
- อาฮะ - แค่สองคน
หนึ่งคือนิค อู๊ต
และอีกคนคือเหงะ ช่างภาพอิสระ
และสิ่งที่คุณกำลังบอกผมอยู่นี้
ก็คือว่านิค อู๊ตไม่ได้อยู่ ในจุดที่เหมาะสมที่จะถ่ายรูปนั้น
ซึ่งหมายความว่าคนเดียว ที่อยู่ในจุดที่เหมาะจะถ่ายรูปนั้น
คนที่อ้างว่าเป็นคนถ่ายรูปนั้น ก็คงจะเป็นช่างภาพอิสระ
- ถูกต้อง - อือ
แบบจำลองของเรา ในกล้องเสมือนจริงของเรา
รูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์มน่าจะถูกถ่าย
ด้วยกล้อง 50 มม.
อย่างน้อยกล้องเสมือนจริง แบบจำลองของเราก็บอกแบบนั้น
ครับ
และช่างภาพอิสระ เหงะ ก็ใช้เลนส์ 50 มม.กับกล้องเพนแท็กซ์
นั่นมันน่าทึ่งเลย
- ขอบคุณค่ะ - ขอบคุณครับ
ในเรื่องรูปถ่ายคุณยายอุ้มเด็ก
ถ้าเราดูที่ควันตรงฉากหลัง
จะเห็นได้ว่ามันเบาบางกว่ามาก
กว่าในชุดรูปถ่ายกิม ฟุกที่เดินไปตามถนน
นี่หมายความว่ารูปคุณยาย
น่าจะถูกถ่ายหลังจาก รูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์มหลายนาทีเลย
เราพบเบาะแสอื่นในฟุตเทจของไอทีเอ็น เมื่อกล้องถ่ายตามคุณยายไป
ในฝูงชนตรงจุดตรวจ เราจะเห็นร่างคล้ายเด็กผู้หญิงเปลือย
เป็นไปได้สูงว่าจะเป็นกิม ฟุกเอง
เช่นเดียวกับเด็กคนอื่นๆ ทางขวามือ
บ่งบอกว่าพวกเขามาถึงก่อนคุณยายคนนั้น
แค่ไม่กี่วินาที หลังถ่ายรูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม
นิค อู๊ตก็โผล่มาจากระยะ ที่ค่อนข้างไกลจากกลุ่มเด็กที่กำลังวิ่งหนี
นั่นคือ… นิค อู๊ต
- งั้น… - คุณจะบอกว่าเขาอยู่ไกลเกินไป
ดูทิศทางที่เขาเดินมาสิ
เขาอยู่ผิดตำแหน่งไปมาก
เรารู้ว่าหัวใจของการถ่ายรูปคือตำแหน่ง
ถ้าไม่อยู่ในตำแหน่ง ก็จะไม่ได้รูป
แล้วเขาก็ไม่อยู่ตรงนั้น และเรารู้
เพราะเราเห็นเขา อยู่ไกลเกินกว่าจะไปอยู่ตรงนั้นได้
นิค อู๊ต เรารู้ว่ารูปของเขาอยู่ที่ไหน
คนของยูพีไอ เรารู้ว่ารูปของเขาอยู่ที่ไหน
แล้วชายคนนี้ล่ะ
- ใช่ไหมล่ะ - ไม่มีใครมีรูปของเขาเลย
ยอดไปเลย
จะมีคนบางกลุ่มที่ยังยืนยันว่า นิค อู๊ตต้องเป็นคนถ่ายรูปนั้นแน่
แต่เพื่อจะเชื่อแบบนั้นได้
ก็จะต้องไม่เชื่อทุกอย่างที่คาร์ลพูด
ไม่เชื่อช่างภาพอิสระคนนั้น
ไม่เชื่อลูกๆ ของเขา
ไม่สนเหตุผลที่ฮอร์สต์หรือคนที่เอพี มอบรูปอัดให้เขาไปติดตู้เย็น
จะต้องไม่เชื่อหลักฐานจากรูปถ่าย จากวิดีโอ
ต้องไม่เชื่อทุกอย่างและทุกคน เชื่อแต่นิคเท่านั้น
อย่างอาร์เน็ตต์ ที่เชื่อว่านิคเป็นคนถ่ายรูปนั้น
เพราะฮอร์สต์บอกเขาว่านิคเป็นคนถ่ายมัน
หลักฐานทั้งหมดล้วนมาจากปากของฮอร์สต์
ในฐานะอดีตผู้กำกับภาพเอพี
คุณอยู่ในจุดที่เหมาะสม ที่จะเข้าใจว่าเรากำลังดูอะไรกันอยู่
ถ้าเรานำเรื่องนี้ไปให้เอพี มันจะส่งผลยังไงกับรูปนี้
มันจะส่งผลยังไงกับเอพี
ไม่มีใครกังขาในความจริงแท้ของรูปนี้
- ครับ - ใช่ไหม
ดังนั้น ความจริงแท้และพลังของรูปนี้จึงยังคงอยู่
ความเป็นเจ้าของและการเผยแพร่รูปนี้ ของทางเอพีจะยังคงอยู่
กระทบคนวงกว้างเลย
มีคนได้รับผลกระทบจากเรื่องนี้เยอะแน่
พวกคนที่ยืนหยัดปกป้องเรื่องนี้สุดชีวิตน่ะ
ครับ
ในแง่หนึ่ง นี่คือการที่ชาวเวียดนาม กำลังทวงคืนเรื่องเล่า
ของสิ่งที่เกิดขึ้นในประเทศของพวกเขา
แทนที่จะถูกยัดเยียด
การให้เครดิตของรูปถ่ายนั้น
จากคนอื่น
มันไม่ง่ายเลยที่จะรื้อถอนเรื่องเล่า
ที่ฝังแน่นอยู่ในจิตสำนึกร่วมของผู้คนมานานขนาดนี้
แล้วนิค อู๊ตจะยอมรับและพูดว่า
"ผมคิดว่ามีความผิดพลาด ผมไม่ได้เป็นคนรูปนั้น" ได้ยังไง
เมื่อเวลาผ่านไป และเรื่องเล่ายิ่งฝังแน่น
ก็จะยิ่งยากเข้าไปอีก
แบบว่า ถ้าไม่ทำตั้งแต่ตอนนั้น ก็คงไม่มีวันทำได้เลย จริงไหม
สำหรับเหงะแล้ว มันคือความยุติธรรม
มันคือความยุติธรรม
นั่นทรงพลังมากนะ
ผมคิดว่าเอพีเหมือนปัญหาที่ทุกคนรู้ แต่ไม่มีใครพูดถึง
และคิดว่ามันยากมากที่จะเชื่อว่า
เมื่อได้เห็นหลักฐานนี้แล้ว พวกเขาจะไม่เข้ามามีส่วนร่วม
(ลอนดอน)
(เอพีตกลงนัดประชุม เพื่อหารือเกี่ยวกับผลการค้นพบของเรา)
มันไม่เป็นทางการ ผมเลยไม่สามารถเปิดเผยได้มาก
แต่… ผมคิดว่าเราได้ทำสิ่งที่ถูกต้องแล้ว
ด้วยการคุยกับเอพี
ไม่ว่าเอพีจะทำสิ่งที่ถูกต้องหรือไม่ ยังต้องรอดูกันต่อไป
(วันที่ 6 พฤษภาคม 2025 เอพีเผยแพร่การสืบสวนของตัวเอง)
(เกี่ยวกับเครดิตรูปนั้นบนเว็บไซต์ของพวกเขา)
เป็นเวลากว่า 52 ปีที่ทุกคนเชื่อกันว่า นิค อู๊ตเป็นช่างภาพ
ผู้ถ่ายรูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม
อย่างไรก็ตาม การเปิดเผยล่าสุด
ได้ท้าทายความสำเร็จอันยิ่งใหญ่ที่สุด ในอาชีพช่างภาพของเขา
รูปอันโด่งดังนี้อยู่ท่ามกลางความขัดแย้ง ที่กำลังเพิ่มมากขึ้นเรื่อยๆ
แต่รูปนี้เป็นผลงานของเขาจริงเหรอ
เรื่องราวการแย่งชิง ที่ดำเนินมายาวนานถึง 50 ปี
ในรายงานของเอพี พวกเขาระบุว่า
"จะมีการถอดถอนเครดิตที่ถูกโต้แย้ง ก็ต่อเมื่อมีหลักฐานชัดเจน
ว่าบุคคลที่อ้างว่าเป็นผู้ถ่ายรูปนั้น ไม่ได้ถ่ายจริงๆ เท่านั้น"
พวกเขาสรุปว่าผู้ถ่ายรูปตัวจริง
"ไม่อาจพิสูจน์ได้อย่างแน่ชัด
เนื่องจากเวลาที่ผ่านไป
การเสียชีวิตของคนสำคัญหลายคน ที่มีส่วนเกี่ยวข้อง
และข้อจำกัดทางเทคโนโลยี
ดังนั้น เครดิตของรูปนี้จึงจะคงไว้ตามเดิม"
(รายงานดังกล่าวระบุเหตุผล)
(ที่สำนักข่าวเอพีสนับสนุนนิค อู๊ต ในฐานะช่างภาพ)
(รวมถึงคำให้การของพยานหลายคน)
(ปีเตอร์ อาร์เน็ตต์และเดวิด เบอร์เน็ตต์) ผู้ปฏิเสธไม่ให้สัมภาษณ์)
(ยังคงยืนยันว่านิค อู๊ตเป็นผู้ถ่ายรูปนั้น)
(เอพียังตั้งคำถามถึงความน่าเชื่อถือ ของคาร์ล โรบินสันอีกด้วย)
(การวิเคราะห์ฉากนั้นในภาพยนตร์เรื่องนี้ เหมือนจะใช้ภาพกราฟิกที่มีข้อบกพร่อง)
(ที่สำคัญ การสืบสวนของเอพีได้สรุปว่า)
("รูปถ่ายอันโด่งดังนี้ ไม่น่าจะถูกถ่ายด้วยกล้องไลก้า")
ใช่ แบบนี้เลย เป็นของเพนแท็กซ์
(รายงานยังระบุต่อว่า "รูปถ่ายนี้น่าจะถูกถ่ายด้วยกล้องเพนแท็กซ์")
("เอพียังคงเปิดรับความเป็นไปได้ ว่านิค อู๊ตไม่ได้เป็นผู้ถ่ายรูปนี้")
(เสียงของฟรานซิสโก)
ด้วยข้อมูลที่เปิดเผยในรายงานของเอพี เราจึงปรับปรุงข้อสรุปของเราได้
อย่างแรก เราทำการวิเคราะห์ รูปถ่ายของเดวิด เบอร์เน็ตต์
นิค อู๊ตปรากฏอยู่ด้านหน้า
ขณะที่กิม ฟุกยังอยู่ในทุ่งข้างๆ ถนนหลัก
เลนส์ถ่ายไกลบีบมุมมองของรูปลง
ทำให้พวกเขาดูใกล้กันกว่าความเป็นจริง
รั้วลวดหนามที่ปรากฏอยู่ข้างๆ อู๊ต
บ่งชี้ว่าเขายังอยู่ที่จุดตรวจ
กล่าวคือ ห่างจากจุดที่ใกล้จะมีการถ่ายรูป
เด็กหญิงระเบิดนาปาล์มประมาณ 170 เมตร
ในตอนนี้
กิม ฟุกอยู่ห่างจากจุดนั้นไปแค่ 60 เมตร
รูปของเบอร์เน็ตต์แสดงให้เห็นว่า ถ้าอู๊ตถ่ายรูปที่โด่งดังนั้นจริง
เขาจะต้องวิ่งไปไกลถึงสามเท่า
ของระยะที่กิม ฟุกวิ่ง ในช่วงเวลาสั้นๆ เดียวกันนั้น
ต่อไป เราได้ตรวจสอบ ฟุตเทจความยาวสามวินาทีของเอ็นบีซี
ที่บันทึกไว้ทันทีหลังถ่ายรูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม
การวิเคราะห์ร่องรอยน้ำ ที่ปรากฏบนถนนในหลายๆ ภาพอย่างละเอียด
ทำให้เราระบุการเคลื่อนไหวของกิม ฟุกได้
จากตำแหน่งของเธอ ในรูปเด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม
เธอได้วิ่งไปตามถนนประมาณ 40 เมตรแล้ว
ในตอนที่เธอโผล่มาจากด้านหลัง ในเฟรมของฟุตเทจไอทีเอ็นนี้
ด้วยความเร็วโดยประมาณของเธอ
จึงผ่านช็อตอันโด่งดังนั้น มาประมาณ 15 วินาทีแล้ว
แบบจำลองสามมิติของเราในเฟรมนี้ ระบุว่านิค อู๊ต
อยู่ห่างจากตากล้องไอทีเอ็นในตอนนี้ ที่ระยะประมาณ 50 เมตร
พูดอีกอย่างก็คือ หลังจากที่ถ่ายรูปนั้นราว 15 วินาที
อู๊ตก็ปรากฏตัวในระยะประมาณ 75 เมตร
หรือ 250 ฟุตจากจุดที่มีการถ่ายรูป เด็กหญิงระเบิดนาปาล์ม
ยังเดินมาตามถนนจากทิศทางตรงกันข้าม
การที่นิค อู๊ตจะถ่ายรูปนั้นได้
เขาต้องวิ่งเต็มฝีเท้าไปตามถนน 170 เมตร
จากตำแหน่งของเขาที่จุดตรวจ
แล้ววิ่งเต็มฝีเท้ากลับไป 75 เมตร
หันหลังกลับ
และกลับมาปรากฏตัวในอีกไม่กี่อึดใจ
เดินสบายๆ กลับมาที่ฉากนั้น
ซึ่งดูเป็นสถานการณ์ที่ไม่น่าเป็นไปได้เลย
(เวิลด์เพรสโฟโต้)
(องค์กรผู้จัดรางวัลรูปถ่าย ระดับนานาชาติที่สำคัญที่สุด)
(ได้สั่งให้มีการสืบสวน ทางนิติวิทยาศาสตร์ด้วยตัวเอง)
(รางวัลภาพข่าวโลกแห่งปี ปี 1973)
งานวิจัยชิ้นใหม่ยืนยันว่า นิค อู๊ตไม่ใช่ผู้ถ่ายรูปอันโด่งดังนี้
และเรื่องนี้ได้นำไปสู่ การทบทวนภายในองค์กรเวิลด์เพรสโฟโต้
และการสืบสวนในเวลาต่อมา
บัดนี้ฉันขอเรียนเชิญ ผู้อำนวยการมูลนิธิเวิลด์เพรสโฟโต้
โจมานา เอล เซน คูรี ขึ้นมาบนเวที
ขอเสียงปรบมือดังๆ ให้เธอด้วยค่ะ
เพื่อให้สอดคล้องกับกระบวนการตัดสิน รวมถึงค่านิยมของเรา
ด้วยข้อกังขาที่มีอยู่มากขนาดนี้ เราจึงไม่สามารถ
พูดต่อไปได้ว่าเครดิตของรูปนี้เป็นของนิค อู๊ต
สิ่งที่เราทำมาก็คือ ระงับการให้เครดิตการเป็นผู้ถ่ายภาพ
กับนิค อู๊ต
เราคิดว่าเครดิตผลงานสำคัญมาก เราคิดว่าความจริงสำคัญมาก
เราคิดว่าความถูกต้องสำคัญมาก
และเราคิดว่าสาธารณชนและชุมชนของเรา
สมควรได้รับสิ่งนั้น โดยเฉพาะในโลกปัจจุบัน…
(นี่เป็นครั้งแรก ในประวัติศาสตร์ 70 ปีขององค์กร)
(ที่มีการระงับเครดิตผลงาน ของรูปถ่ายที่ชนะรางวัล)
สิ่งที่เรายอมรับว่าเป็นบันทึกทางการ
บ่อยครั้งจะถูกกำหนดด้วยอำนาจมากกว่ามุมมอง
แม้แต่ประวัติศาสตร์ที่ฝังรากลึกที่สุด ก็สมควรถูกตรวจสอบอีกครั้ง
ช่างภาพและนักข่าวชาวเวียดนามนับไม่ถ้วน ต่างทำงานแบบนิรนาม
ในช่วงสงครามเวียดนาม
ไม่ได้สมัครใจ
แต่เพราะผลงานของพวกเขา ถูกให้เครดิตกับคนอื่น
พวกเขายอมรับเพราะไม่มีทางเลือก
พวกเขาเป็นคนนอกในประเทศของตัวเอง แล้วก็รู้ว่าคงไม่มีใครรับฟัง
แม่ฉันจากไปเมื่อเก้าปีก่อน
เมื่อสองสามสัปดาห์ก่อน ฉันคิดถึงแม่ขึ้นมา
เลยตัดสินใจไปค้นกล่องสีแดง ที่อยู่ในตู้เสื้อผ้าของแม่
และสิ่งสุดท้ายที่ฉันเห็นก็คือ…
ชิ้นส่วนของหนังสือพิมพ์เก่า
ที่ตัดและพับไว้อย่างประณีต
รูปอันโด่งดังที่แม่ทิ้งไปเมื่อหลายปีก่อน
แต่แม่กลับเก็บรูปในหนังสือพิมพ์ไว้
และแอบเก็บมันไว้
เก็บไว้เงียบๆ
ความเงียบไม่ใช่ความจริง
แต่เมื่อเวลาผ่านไป ความเงียบกลับดังขึ้นเรื่อยๆ
เมื่อถูกกาลเวลาท้าทาย ความทรงจำก็ไม่อาจสมบูรณ์
แต่มันสำคัญว่าใครที่กดชัตเตอร์ ไม่ใช่แค่เพื่อมรดกของชายคนหนึ่ง
แต่เพื่อแสดงให้เห็นว่าใครจะถูกจดจำ
และใครจะถูกลืมเลือนไป
เมื่อความจริงถูกมองข้าม นั่นแหละคือเวลาที่สังคมเริ่มเสื่อมทราม
ความจริงก็คือความจริง
ไม่อาจบิดเบือนหรือทำลายได้
เพราะถ้าได้ มันก็ไม่ใช่ความจริงอีกต่อไป แล้วเราจะไร้ซึ่งเข็มทิศทางศีลธรรม
ผ่านมา 50 ปี ฉันหวังว่าทุกคนจะไม่มอง เด็กเวียดนามผ่านรูปนั้นอีก
แต่มองผ่านรูปอื่นๆ ที่สดใสและมีความสุขกว่า
สิ่งที่ฉันหวังไว้ก็คือ ความจริงจะได้กลับสู่ที่ทางของมัน
และตัวนิค อู๊ตจะได้สัมผัส ความโล่งอกและความสงบในใจ
(นิค อู๊ตไม่ได้ตอบรับคำขอสัมภาษณ์หลายครั้ง)
(เขาปฏิเสธทุกข้อกล่าวหา)
(เขายังยืนยันอย่างหนักแน่น ว่าเป็นคนถ่ายรูปนั้น)
(และว่าเขาเป็นคนนำตัว ฟาน ถิ กิม ฟุกส่งโรงพยาบาล)
(เขายังบอกเอพีด้วยว่า เขาถือกล้องเพนแท็กซ์ของพี่ชายไปด้วยทุกที่)
(ทนายของอู๊ตบอกว่า เขาถ่ายรูปคุณยายหลังถ่ายรูปกิม ฟุก)
("เขาสับสนจากเหตุการณ์วุ่นวายในวันนั้น")
(นิค อู๊ตบอกว่าพยานบุคคลสนับสนุน เครดิตผลงานและการกระทำของเขาในวันนั้น)
(ทนายของเขาบอกว่าเอพี "ยืนยันว่าเครดิตของรูปนี้ยังคงอยู่)
(เขารู้ว่ามันถูกต้อง ตั้งแต่วินาทีที่เขากดถ่ายรูปนั้น")
(ฟาน ถิ กิม ฟุกบอกว่า เธอ "จำช่วงเวลานั้นไม่ได้เลย")
(เธอบอกว่าพยานหลายคน รวมถึงลุงของเธอ)
(บอกว่าเป็นนิค อู๊ตที่ถ่ายรูปนั้น)
(และพาเธอไปโรงพยาบาล เธอยังเชื่อแบบนั้นอยู่)
(วันนี้ กิม ฟุกยังคงทำงาน)
(ในฐานะทูตยูเนสโกเพื่อสันติภาพ และให้ความช่วยเหลือเหยื่อสงคราม)
รูปของเด็กผู้หญิงเก้าขวบที่ชื่อฟาน ถิ กิม ฟุก
กับเด็กอีกสี่คนที่กำลังวิ่งไปหาช่างภาพ
มีแผลไหม้และกรีดร้อง ในเดือนมิถุนายนปี 1972
ซึ่งกลายเป็นหนึ่งในรูปถ่ายที่สำคัญที่สุดที่เคยมีมา
ผมเชื่อว่ามันเป็นผลงาน
ของชายที่ชื่อเหงียน ถั่งย์ เหงะ
(ถึงบรรณาธิการ ส่ง)
ผมยึดมั่นในความจริงนี้มานานกว่า 50 ปี
ผมนี่แหละที่เป็นคนถ่ายรูปนั้น
ตอนนี้มีคนฟังเสียงของผมแล้ว
(แด่เหล่าช่างภาพชาวเวียดนาม ในสงครามเวียดนาม)
(และเหล่าช่างภาพอิสระผู้กล้า ในสงครามยุคปัจจุบัน)
(ภาพยนตร์เรื่องนี้ขออุทิศแด่ทุกท่าน)
(ช่างภาพเบื้องหลังรูปถ่ายประวัติศาสตร์)
คำบรรยายโดย นัฐ วงศ์ศักดิ์ภักดี